Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/2724/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
6.1
Պատասխանող
Մեհդի Ֆահմին Ջամշհիդ
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մարտին Արզումանյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Հովհաննիսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մարտին Արզումանյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Հովհաննիսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-06-01 | 17:00 | 1 | Չի կայացել | Դատական նիստը նշանակվել է այլ հերթի: | |
| Տվյալների կենտրոն | 2026-02-12 | 10:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-11-05 | 16:00 | 1 | Կայացել է | Դատական նիստը հետաձգվել է մեղադրյալի չներկայանալու պատճառաբանությամբ: | |
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-16 | 10:00 | 1 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-22 | 10:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-05-30 | 11:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-31 | 17:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-02-18 | 17:30 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-01-09 | 17:30 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-11-08 | 09:15 | 1 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-10-23 | 16:00 | 1 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/2724/01/24
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ու Մ
«04» սեպտեմբերի 2025թ. ք. Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
Մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի պաշտպան Լուսինե Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարույթի դատավարական ընթացքը.
ԵԴ1/2724/01/24 (09100522) քրեական վարույթով մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 198-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին) այն ենթադրյալ արարքի կատարման համար, որ «նա Երևան քաղաքի Փիրումյանների փողոցի 32 հասցեում գտնվող բնակելի շենքի՝ քննությամբ դեռևս չպարզված բնակարաններից մեկում, Շաղայեղ Բահմանի Շահմուրադի կամքն անտեսելով՝ օգտագործելով այն հանգամանքը, որ վերջինս գտնվում է ոչ սթափ և անօգնական վիճակում, սեռական հարաբերություն է ունեցել Շաղայեղ Բահմանի Շահմուրադիի հետ, նրան զրկելով կուսությունից, ինչն առաջացրել է այլ ծանր հետևանքներ, այն է՝ Շաղայեղ Շահմուրադին չհամակերպվելով տեղի ունեցածի հետ 2022 թվականի հունվարի 19-ին Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթ փողոցի 10 հասցեում գտնվող «Զեյթուն ուսանողական ավան» հիմնադրամի 7-րդ մասնաշենքի 524 սենյակում ինքնասպանություն է գործել:»:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի ԵԴ1/2724/01/24 թվակիր որոշմամբ՝ հանրային մեղադրող Ա․ Երիցյանի միջնորդությունը բավարարվել է։ Մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը փոխվել է։ Մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ Կալանքի սկիզբը հաշվվել է որոշման հիման վրա մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից։ Որոշման կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությանը և ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի պետին։
2025 թվականի օգոստոսի 11-ին (փոստային ծառայությանն է հանձնվել օգոստոսի 8-ին) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի ԵԴ1/2724/01/24 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի պաշտպան Լուսինե Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքը:
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2025 թվականի օգոստոսի 20-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի օգոստոսի 21-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 25-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի պաշտպան Լուսինե Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ: Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ:
Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի պաշտպան Լուսինե Հարությունյանն իր կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025թ. հուլիսի 22-ի թիվ ԵԴ1/2724/01/24 որոշումը և Մեհդի Ֆահմինի նկատմամբ կիրառել միջոց կամ համակցված այլընտրանքային խափանման միջոցներ:
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշված է հետևյալը.
«(…) Հարկ է նշել, որ նախաքննության և դատաքննության փուլում մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված է եղել բացակայելու արգելք խափանման միջոցը և եթե Դատարանը գտել է, որ այն ի զորու չէ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, ապա այդ հանգամանքը կարող էր հիմք հանդիսանալ խափանման միջոցը մեկ կամ երկու աստիճանով խստացնելու համար, սակայն Դատարանը կիրառել է ամենախիստ խափանման միջոցը:
Եթե այլընտրանքային խափանման միջոցներից բացակայելու արգելքը բավարար չի եղել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսքրի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար, դա չի նշանակում, որ ավտոմատ կերպով մյուս այլընտրանքային խափանման միջոցները ևս բավարար չեն, այն էլ դրանց համակցված կիրառման դեպքում:
Նկարագրված պայմաններում, պաշտպանական կողմը գտնում է, որ Դատարանը չի առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով և կիրառել է խափանման միջոցներից ամենախիստն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու են ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը:
(...)»:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նշել, որ առերևույթ (prima facie) հաստատված է համարում մեղադրյալի կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝
(…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին:
(…)
3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար:
(…)
5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում:
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»:
Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով մեղադրյալի կողմից հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման և այն զսպելու անհրաժեշտ քրեադատավարական մեխանիզմի ընտրության հարցն՝ արձանագրել է, որ որոշմամբ ներկայացված օրենսդրական մեկնաբանությունները, տեղեկությունները և փաստերը վկայում են այն մասին, որ մեղադրյալ Մեհդի Ֆահմինը չի կատարում իր վրա սույն օրենսգրքով դրված պարտականություններն, այն է՝ չի ներկայանում դատական նիստերին, որպիսի եղանակով խոչընդոտում է նաև քրեական գործով դատական քննությանը: Միևնույն ժամանակ, այդ տեղեկությունների և փաստերի համադրումը, Դատարանի գնահատմամբ, թույլ է տվել հիմնավորված համարելու ենթադրությունն այն մասին, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի օրինական և պատշաճ վարքագիծն այլևս հնարավոր չէ ապահովել կիրառված խափանման միջոցի պահպանմամբ: Այլ կերպ՝ Դատարանը գտել է, որ ներկայացվածն այլևս վկայում է բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու անբավարարության մասին:
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերը, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և որոշմամբ կատարված եզրահանգումները, գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացրած նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու, ինչպես նաև քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունն առկա է:
Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված՝ դատական նիստերին մեղադրյալի չներկայանալը, Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի կողմից «Մեղրի» սահմանային անցակետով ՀՀ պետական սահմանը հատելու փորձը, որը սակայն խափանվել է սահմանապահ ծառայության կողմից, Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի տվյալներով անձի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության բնակչության պետական ռեգիստրի պահոցում տեղեկությունների բացակայությունն, իր բնակության վայրում մոտ վեց ամիս չբնակվելը, Հայաստանի Հանրապետությունում մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր չունենալն, ինչպես նաև մեղադյալին մեղսագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, ենթադրյալ կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապեսա վերջինին մեղսագրվում է սեռական անձեռնմխելիության և սեռական ազատության դեմ ուղղված ծանր հանցագործության կատարում ծանրացնող հանգամանքներում, որի համար պատիժ է նախատեսվում բացառապես ազատազրկման ձևով՝ չորսից տասը տարի ժամկետով:
Հարկ է արձանարգրել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանա¬գրում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրա¬ժեշտությունը, սակայն մեղադրյալին վերագրվող հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունի էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջոցով:
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները և առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու մեղադրյալին տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել մեղմ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը։
Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կոնկրետ դեպքում, այլընտրանքային խափանման միջոցները պիտանի չեն հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի հավանական գործողությունները զսպող անհրաժեշտ միջոցների ընտրման վերաբերյալ բողոքում ներկայացված պնդումները փաստարկված չեն՝ լիովին ընդունելի գնահատելով Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասին, որ վիճարկվող դատական ակտում նշված փաստարկներն իրենց համակցության մեջ հիմնավորում են մեղադրյալ Մ․Ֆահմինի նկատմամբ վարույթի տվյալ փուլում խափանման միջոցներից ամենախիստը կիրառելու անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը։
Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ, ուստի մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի պաշտպան Լուսինե Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի թիվ ԵԴ1/2724/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ու Մ
«04» սեպտեմբերի 2025թ. ք. Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
Մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի պաշտպան Լուսինե Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարույթի դատավարական ընթացքը.
ԵԴ1/2724/01/24 (09100522) քրեական վարույթով մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 198-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին) այն ենթադրյալ արարքի կատարման համար, որ «նա Երևան քաղաքի Փիրումյանների փողոցի 32 հասցեում գտնվող բնակելի շենքի՝ քննությամբ դեռևս չպարզված բնակարաններից մեկում, Շաղայեղ Բահմանի Շահմուրադի կամքն անտեսելով՝ օգտագործելով այն հանգամանքը, որ վերջինս գտնվում է ոչ սթափ և անօգնական վիճակում, սեռական հարաբերություն է ունեցել Շաղայեղ Բահմանի Շահմուրադիի հետ, նրան զրկելով կուսությունից, ինչն առաջացրել է այլ ծանր հետևանքներ, այն է՝ Շաղայեղ Շահմուրադին չհամակերպվելով տեղի ունեցածի հետ 2022 թվականի հունվարի 19-ին Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթ փողոցի 10 հասցեում գտնվող «Զեյթուն ուսանողական ավան» հիմնադրամի 7-րդ մասնաշենքի 524 սենյակում ինքնասպանություն է գործել:»:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի ԵԴ1/2724/01/24 թվակիր որոշմամբ՝ հանրային մեղադրող Ա․ Երիցյանի միջնորդությունը բավարարվել է։ Մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը փոխվել է։ Մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ Կալանքի սկիզբը հաշվվել է որոշման հիման վրա մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից։ Որոշման կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությանը և ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի պետին։
2025 թվականի օգոստոսի 11-ին (փոստային ծառայությանն է հանձնվել օգոստոսի 8-ին) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի ԵԴ1/2724/01/24 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի պաշտպան Լուսինե Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքը:
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2025 թվականի օգոստոսի 20-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի օգոստոսի 21-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 25-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի պաշտպան Լուսինե Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ: Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ:
Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի պաշտպան Լուսինե Հարությունյանն իր կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025թ. հուլիսի 22-ի թիվ ԵԴ1/2724/01/24 որոշումը և Մեհդի Ֆահմինի նկատմամբ կիրառել միջոց կամ համակցված այլընտրանքային խափանման միջոցներ:
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշված է հետևյալը.
«(…) Հարկ է նշել, որ նախաքննության և դատաքննության փուլում մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված է եղել բացակայելու արգելք խափանման միջոցը և եթե Դատարանը գտել է, որ այն ի զորու չէ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, ապա այդ հանգամանքը կարող էր հիմք հանդիսանալ խափանման միջոցը մեկ կամ երկու աստիճանով խստացնելու համար, սակայն Դատարանը կիրառել է ամենախիստ խափանման միջոցը:
Եթե այլընտրանքային խափանման միջոցներից բացակայելու արգելքը բավարար չի եղել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսքրի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար, դա չի նշանակում, որ ավտոմատ կերպով մյուս այլընտրանքային խափանման միջոցները ևս բավարար չեն, այն էլ դրանց համակցված կիրառման դեպքում:
Նկարագրված պայմաններում, պաշտպանական կողմը գտնում է, որ Դատարանը չի առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով և կիրառել է խափանման միջոցներից ամենախիստն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու են ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը:
(...)»:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նշել, որ առերևույթ (prima facie) հաստատված է համարում մեղադրյալի կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝
(…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին:
(…)
3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար:
(…)
5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում:
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»:
Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով մեղադրյալի կողմից հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման և այն զսպելու անհրաժեշտ քրեադատավարական մեխանիզմի ընտրության հարցն՝ արձանագրել է, որ որոշմամբ ներկայացված օրենսդրական մեկնաբանությունները, տեղեկությունները և փաստերը վկայում են այն մասին, որ մեղադրյալ Մեհդի Ֆահմինը չի կատարում իր վրա սույն օրենսգրքով դրված պարտականություններն, այն է՝ չի ներկայանում դատական նիստերին, որպիսի եղանակով խոչընդոտում է նաև քրեական գործով դատական քննությանը: Միևնույն ժամանակ, այդ տեղեկությունների և փաստերի համադրումը, Դատարանի գնահատմամբ, թույլ է տվել հիմնավորված համարելու ենթադրությունն այն մասին, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի օրինական և պատշաճ վարքագիծն այլևս հնարավոր չէ ապահովել կիրառված խափանման միջոցի պահպանմամբ: Այլ կերպ՝ Դատարանը գտել է, որ ներկայացվածն այլևս վկայում է բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու անբավարարության մասին:
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերը, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և որոշմամբ կատարված եզրահանգումները, գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացրած նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու, ինչպես նաև քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունն առկա է:
Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված՝ դատական նիստերին մեղադրյալի չներկայանալը, Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի կողմից «Մեղրի» սահմանային անցակետով ՀՀ պետական սահմանը հատելու փորձը, որը սակայն խափանվել է սահմանապահ ծառայության կողմից, Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի տվյալներով անձի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության բնակչության պետական ռեգիստրի պահոցում տեղեկությունների բացակայությունն, իր բնակության վայրում մոտ վեց ամիս չբնակվելը, Հայաստանի Հանրապետությունում մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր չունենալն, ինչպես նաև մեղադյալին մեղսագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, ենթադրյալ կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապեսա վերջինին մեղսագրվում է սեռական անձեռնմխելիության և սեռական ազատության դեմ ուղղված ծանր հանցագործության կատարում ծանրացնող հանգամանքներում, որի համար պատիժ է նախատեսվում բացառապես ազատազրկման ձևով՝ չորսից տասը տարի ժամկետով:
Հարկ է արձանարգրել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանա¬գրում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրա¬ժեշտությունը, սակայն մեղադրյալին վերագրվող հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունի էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջոցով:
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները և առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու մեղադրյալին տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել մեղմ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը։
Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կոնկրետ դեպքում, այլընտրանքային խափանման միջոցները պիտանի չեն հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի հավանական գործողությունները զսպող անհրաժեշտ միջոցների ընտրման վերաբերյալ բողոքում ներկայացված պնդումները փաստարկված չեն՝ լիովին ընդունելի գնահատելով Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասին, որ վիճարկվող դատական ակտում նշված փաստարկներն իրենց համակցության մեջ հիմնավորում են մեղադրյալ Մ․Ֆահմինի նկատմամբ վարույթի տվյալ փուլում խափանման միջոցներից ամենախիստը կիրառելու անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը։
Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ, ուստի մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի պաշտպան Լուսինե Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի թիվ ԵԴ1/2724/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/2724/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 08-10-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 09100522 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Երևան քաղաքի Փիրումյանների փողոցի 32 հասցեում գտնվող բնակելի շենքի' քննությամբ դեռևս չպարզված բնակարաններից մեկում, Շ.Շահմուրադի կամքն անտեսելով' օգտագործելով այն հանգամանը, որ վերջինս գտնվում է ոչ սթափ և անօգնական վիճակում, սեռական հարաբերություն է ունեցել Շ. Շահմուրադիի հետ' , ինչն առաջացրել է այլ ծանր հետևանքներ, այն է' Շաղայեղ Շահմուրադին չհամակերպվելով տեղի ունեցածի հետ 2022 թվականի հունվարի 19-ին Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթ փողոցի 10 հասցեում գտնվող «Զեյթուն ուսանողական ավան» հիմնադրամի 7-րդ մասնաշենքի 524 սենյակում ինքնասպանություն է գործել: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Մեհդի |
| Ազգանուն | Ֆահմին |
| Հայրանուն | Ջամշհիդ |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 138 Մաս 2 Կետ 4/2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.1 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.3 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 08-10-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մարտին |
| Ազգանուն | Արզումանյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 09-10-2024 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 11-10-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ՈՐՈՇՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «11» հոկտեմբերի 2024թ․ ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ․Արզումանյանս, ստանալով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական շրջանի դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 9-ին թիվ ԵԴ1/2724/01/24 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/2724/01/24 քրեական գործի վարույթը և 2024 թվականի հոկտեմբերի 23-ին՝ ժամը 16:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (ք.Երևան, Նազարբեկյան 40) նշանակել նախնական դատալսումներ՝ դատավոր Մ.Արզումանյանի նախագահությամբ։ Երկօրյա ժամկետում որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ, ներառյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈՒՄԱՆՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մեհդի Ջամշհիդ |
| Ազգանուն | Ֆահմին |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վարդգես |
| Ազգանուն | Գևորգյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Շահին |
| Ազգանուն | Ասադի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սաման |
| Ազգանուն | Սոհրաբին |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Կազմակերպության հասցե | ք.Երևան |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-10-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-10-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է մեղադրյալի չներկայանալու պատճառաբանությամբ: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-11-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 09:15 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 08-11-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացվել մեղադրյալի չներկայանալու պատճառաբանությամբ: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 09-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է մեղադրյալի չներկայանալու պատճառաբանությամբ: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-02-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-02-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 31-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 31-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է մեղադրյալի չներկայանալու պատճառաբանությամբ: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի փոխելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2724/01/24 Ո Ր Ո Շ Ու Մ խափանման միջոցը փոխելու հարցը քննարկելու մասին «22» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ.Արզումանյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ․Սիմոնյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա․Երիցյանի, պաշտպան Լ․Հարությունյանի, դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ընթացքում քննության առնելով մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը փոխելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2022 թվականի հունվարի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ռ․Մարտիկյանը որոշում է կայացրել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 110-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով թիվ 09100522 քրեական գործը հարուցելու և վարույթ ընդունելու մասին։ 2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ռ․Մարտիկյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 198-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնել թիվ 09803422 քրեական վարույթը։ 2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ռ․Մարտիկյանը որոշում է կայացրել թիվ 09803422 քրեական վարույթը թիվ 09100522 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 09100522 քրեական վարույթի համարով շարունակելու մասին։ 2023 թվականի հուլիսի 31-ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Դ․Բաղդասարյանը որոշում է կայացրել թիվ 09100522 քրեական վարույթով Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2023 թվականի հուլիսի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ռ․Մարտիկյանը որոշում է կայացրել թիվ 09100522 քրեական վարույթով մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին։ 2023 թվականի օգոստոսի 2-ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Դ․Բաղդասարյանը որոշում է կայացրել թիվ 09100522 քրեական վարույթով Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 193-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով՝ մեղադրյալի գտնվելու վայրն անհայտ լինելու հիմքով կասեցնելու մասին։ 2023 թվականի օգոստոսի 14-ին Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինը հայտնաբերվել է։ 2023 թվականի օգոստոսի 21-ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Լ․Քոչարյանը որոշում է կայացրել թիվ 09100522 քրեական վարույթով Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդման կասեցված ժամկետը վերսկսկելու մասին։ 2024 թվականի փետրվարի 1-ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Լ․Քոչարյանը որոշում է կայացրել թիվ 09100522 քրեական վարույթով Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը 4 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2024 թվականի մայիսի 31-ը ներառյալ, կասեցնելու մասին։ 2024 թվականի մայիսի 31-ն Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Ա․Բեգլարյանը որոշում է կայացրել թիվ 09100522 քրեական վարույթով Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդման կասեցված ժամկետը վերսկսկելու մասին։ 2024 թվականի օգոստոսի 12-ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազի պաշտոնակատար Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել հսկող դատախազ Էդ․Գրիգորյանի միջնորդությունը բավարարելու և Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը երկու ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին։ 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալի պաշտոնակատար Ա․Բեգլարյանը որոշում է կայացրել թիվ 09100522 քրեական վարույթով Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով (համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 198-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին)։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին թիվ 09100522 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և մակագրվել դատավոր Մ.Արզումանյանին։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 9-ին թիվ ԵԴ1/2724/01/24 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2025 թվականի հուլիսի 22-ին կայացած դատական նիստի ժամանակ հանրային մեղադրող Ա․Երիցյանը միջնորդություն ներկայացրեց մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը փոխելու և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառելու մասին։ Պաշտպան Լ․Հարությունյանը խափանման միջոցի փոխման հարցը թողեց դատարանի հայեցողությանը։ Քննարկելով մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կալանք խափանման միջոցով փոխելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը. Դատարանը, վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, և հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…): Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` նաև Եվրոպական դատարան) մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. Մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, § 15), մեղադրյալի ազատ արձակվելու դեպքում արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու վտանգը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, § 14) կամ, որ նա կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, § 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, § 51): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (...) 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։(…): Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանք և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Այս իրավակարգավորումը իր ամրագրումն է գտել անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում, որի նպատակն է բացառել կալանքի կիրառումը բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու: Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, ապա դրանք ձևակերպվել են որպես նպատակներ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք որպես կանոն կանխատեսական, այլ ոչ թե փաստական բնույթ են կրում։ Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որով սահմանվել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը իրավասու է որոշում է կայացնել խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին, եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները: Հաշվի առնելով կալանքի առանձնահատուկ տեղը խափանման միջոցների համակարգում՝ օրենսդիրը սահմանել է դրա իրավաչափության լրացուցիչ պայմաններ, որոնք առավելապես վերաբերում են ապացուցողական իրավունքի տիրույթին։ Դրանք են՝ ա) այլընտրանքային խափանման միջոցների ոչ պիտանի լինելը, բ) խափանման այդ միջոցի իրավաչափության պայմանների՝ քննիչի կամ դատախազի կողմից պատշաճ հիմնավորվելը և միաժամանակ դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվելը: Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի նկատմամբ կալանք խափանման միջոցը կիրառելու վերաբերյալ Ա․Երիցյանի միջնորդությանը՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն որոշմամբ ներկայացված օրենսդրական մեկնաբանությունները, տեղեկությունները և փաստերը վկայում են այն մասին, որ մեղադրյալ Մեհդի Ֆահմինը չի կատարում իր վրա սույն օրենսգրքով դրված պարտականությունները, այն է՝ չի ներկայանում դատական նիստերին, որպիսի եղանակով խոչընդոտում է նաև քրեական գործով դատական քննությանը: Միևնույն ժամանակ, այդ տեղեկությունների և փաստերի համադրումը, Դատարանի գնահատմամբ, թույլ է տալիս հիմնավորված համարելու ենթադրությունն այն մասին, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի օրինական և պատշաճ վարքագիծն այլևս հնարավոր չէ ապահովել կիրառված խափանման միջոցի պահպանմամբ: Այլ կերպ՝ Դատարանը գտնում է, որ ներկայացվածն այլևս վկայում է բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու անբավարարության մասին: Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին թիվ 09100522 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, - ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության գլխավոր վարչությունից ստացված՝ ՀՀ սահմանային էլեկտրոնային կառավարման համակարգում առկա տեղեկատվության համաձայն՝ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինը 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին փորձել է «Մեղրի» սահմանային անցակետով հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա ելքն արգելվել է սահմանապահ ծառայության կողմից։ - ՀՀ ՆԳՆ միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությունից ստացված գրության համաձայն՝ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի տվյալներով անձի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության բնակչության պետական ռեգիստրի պահոցում տեղեկություններ չկան։ - ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Մալաթիայի բաժնից ստացված գրությունների համաձայն՝ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինը բնակվել է Երևան քաղաքի Ամերիկյան փողոցի 107 տանը վարձակալական հիմունքներով, սակայն մոտ վեց ամիս է չի բնակվում նշված հասցեում։ Դատարանի գնահատմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքներն այլևս վկայում են այլընտրանքային խափանման միջոցի ոչ պիտանի լինելու մասին՝ էականորեն բարձրացնելով մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով որպես մեղադրյալ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու միջոցով գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, միաժամանակ, համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն նրա նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջոցով։ Այլ կերպ՝ Դատարանը գտնում է, որ վերոնշյալ հանգամանքները վկայում են Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի նկատմամբ կիրառված բացակայելու արգելք խափանման միջոցի՝ որպես նրա կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու վտանգի չեզոքացման գործուն երաշխիք այլևս չհանդիսանալու մասին: Դատարանի համար հատկանշական է այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինին հայտնաբերելու ուղղությամբ ձեռնարկված միջոցները որևէ դրական արդյունք չեն տվել, և մեղադրյալը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր։ Դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքները ծանրակշիռ փաստարկներ են և իրենց համակցության մեջ հիմնավորում են մեղադրյալ Մ․Ֆահմինի նկատմամբ վարույթի տվյալ փուլում խափանման միջոցներից ամենախիստը կիրառելու անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը։ Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ հանրային մեղադրող Ա․Երիցյանի միջնորդությունը պետք է բավարարել, մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը փոխել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով սույն որոշման հիման վրա մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 115-119-րդ, 122-րդ, 270-րդ և 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Հանրային մեղադրող Ա․Երիցյանի միջնորդությունը բավարարել: Թիվ ԵԴ1/2724/01/24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը փոխել: Մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի (ծնված՝ 22.05.1975թ., ԻԻՀ Արդաբիլ քաղաքում, ազգությամբ պարսիկ, ԻԻՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չդատված, հաշվառված է ԻԻՀ Արդաբիլ քաղաքի Քարշենսան թաղամասի Ֆահրանգ հրապարակ 71 տանը, փաստացի բնակվել է Երևան քաղաքի Ամերիկյան փողոցի 107 տանը) նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ Կալանքի սկիզբը հաշվել սույն որոշման հիման վրա մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից: Որոշման կատարումը հանձնարարել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությանը և ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի պետին: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 16-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացվել Դատավորի Արդարադատության ակադեմիայում վերապատրաստման դասընթացների մասնակցելու հիմքով: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է մեղադրյալի չներկայանալու պատճառաբանությամբ: |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 13-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացվել պաշտպանի չներկայանալու պատճառաբանությամբ: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 01-06-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 01-06-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացվել պաշտպանի չներկայանալու պատճառաբանությամբ, ինչի վերաբերյալ ներկայացրել է դիմում: |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը նշանակվել է այլ հերթի: |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2724/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-08-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Մեհդի Ֆահմին Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 22.07.2025թ. որոշումը և Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի նկատմամբ նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոց : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 20-08-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 20-08-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 25-08-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 04-09-2025 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/2724/01/24 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ Ու Մ «04» սեպտեմբերի 2025թ. ք. Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ Մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի պաշտպան Լուսինե Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի որոշումը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական ընթացքը. ԵԴ1/2724/01/24 (09100522) քրեական վարույթով մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 138-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 198-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին) այն ենթադրյալ արարքի կատարման համար, որ «նա Երևան քաղաքի Փիրումյանների փողոցի 32 հասցեում գտնվող բնակելի շենքի՝ քննությամբ դեռևս չպարզված բնակարաններից մեկում, Շաղայեղ Բահմանի Շահմուրադի կամքն անտեսելով՝ օգտագործելով այն հանգամանքը, որ վերջինս գտնվում է ոչ սթափ և անօգնական վիճակում, սեռական հարաբերություն է ունեցել Շաղայեղ Բահմանի Շահմուրադիի հետ, նրան զրկելով կուսությունից, ինչն առաջացրել է այլ ծանր հետևանքներ, այն է՝ Շաղայեղ Շահմուրադին չհամակերպվելով տեղի ունեցածի հետ 2022 թվականի հունվարի 19-ին Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթ փողոցի 10 հասցեում գտնվող «Զեյթուն ուսանողական ավան» հիմնադրամի 7-րդ մասնաշենքի 524 սենյակում ինքնասպանություն է գործել:»: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի ԵԴ1/2724/01/24 թվակիր որոշմամբ՝ հանրային մեղադրող Ա․ Երիցյանի միջնորդությունը բավարարվել է։ Մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը փոխվել է։ Մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ Կալանքի սկիզբը հաշվվել է որոշման հիման վրա մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից։ Որոշման կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությանը և ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի պետին։ 2025 թվականի օգոստոսի 11-ին (փոստային ծառայությանն է հանձնվել օգոստոսի 8-ին) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի ԵԴ1/2724/01/24 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի պաշտպան Լուսինե Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքը: Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2025 թվականի օգոստոսի 20-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի օգոստոսի 21-ին: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 25-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի պաշտպան Լուսինե Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ: Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ: Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի պաշտպան Լուսինե Հարությունյանն իր կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025թ. հուլիսի 22-ի թիվ ԵԴ1/2724/01/24 որոշումը և Մեհդի Ֆահմինի նկատմամբ կիրառել միջոց կամ համակցված այլընտրանքային խափանման միջոցներ: Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշված է հետևյալը. «(…) Հարկ է նշել, որ նախաքննության և դատաքննության փուլում մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված է եղել բացակայելու արգելք խափանման միջոցը և եթե Դատարանը գտել է, որ այն ի զորու չէ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, ապա այդ հանգամանքը կարող էր հիմք հանդիսանալ խափանման միջոցը մեկ կամ երկու աստիճանով խստացնելու համար, սակայն Դատարանը կիրառել է ամենախիստ խափանման միջոցը: Եթե այլընտրանքային խափանման միջոցներից բացակայելու արգելքը բավարար չի եղել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսքրի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար, դա չի նշանակում, որ ավտոմատ կերպով մյուս այլընտրանքային խափանման միջոցները ևս բավարար չեն, այն էլ դրանց համակցված կիրառման դեպքում: Նկարագրված պայմաններում, պաշտպանական կողմը գտնում է, որ Դատարանը չի առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով և կիրառել է խափանման միջոցներից ամենախիստն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու են ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: (...)»: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նշել, որ առերևույթ (prima facie) հաստատված է համարում մեղադրյալի կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.(…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…) 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: (…) 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։ Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»: Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը: Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով մեղադրյալի կողմից հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման և այն զսպելու անհրաժեշտ քրեադատավարական մեխանիզմի ընտրության հարցն՝ արձանագրել է, որ որոշմամբ ներկայացված օրենսդրական մեկնաբանությունները, տեղեկությունները և փաստերը վկայում են այն մասին, որ մեղադրյալ Մեհդի Ֆահմինը չի կատարում իր վրա սույն օրենսգրքով դրված պարտականություններն, այն է՝ չի ներկայանում դատական նիստերին, որպիսի եղանակով խոչընդոտում է նաև քրեական գործով դատական քննությանը: Միևնույն ժամանակ, այդ տեղեկությունների և փաստերի համադրումը, Դատարանի գնահատմամբ, թույլ է տվել հիմնավորված համարելու ենթադրությունն այն մասին, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի օրինական և պատշաճ վարքագիծն այլևս հնարավոր չէ ապահովել կիրառված խափանման միջոցի պահպանմամբ: Այլ կերպ՝ Դատարանը գտել է, որ ներկայացվածն այլևս վկայում է բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու անբավարարության մասին: Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերը, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և որոշմամբ կատարված եզրահանգումները, գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացրած նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու, ինչպես նաև քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունն առկա է: Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված՝ դատական նիստերին մեղադրյալի չներկայանալը, Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի կողմից «Մեղրի» սահմանային անցակետով ՀՀ պետական սահմանը հատելու փորձը, որը սակայն խափանվել է սահմանապահ ծառայության կողմից, Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի տվյալներով անձի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության բնակչության պետական ռեգիստրի պահոցում տեղեկությունների բացակայությունն, իր բնակության վայրում մոտ վեց ամիս չբնակվելը, Հայաստանի Հանրապետությունում մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր չունենալն, ինչպես նաև մեղադյալին մեղսագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, ենթադրյալ կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապեսա վերջինին մեղսագրվում է սեռական անձեռնմխելիության և սեռական ազատության դեմ ուղղված ծանր հանցագործության կատարում ծանրացնող հանգամանքներում, որի համար պատիժ է նախատեսվում բացառապես ազատազրկման ձևով՝ չորսից տասը տարի ժամկետով: Հարկ է արձանարգրել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»: Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանա¬գրում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրա¬ժեշտությունը, սակայն մեղադրյալին վերագրվող հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունի էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջոցով: Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները և առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու մեղադրյալին տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել մեղմ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը։ Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կոնկրետ դեպքում, այլընտրանքային խափանման միջոցները պիտանի չեն հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու Մեհդի Ջամշհիդ Ֆահմինի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի հավանական գործողությունները զսպող անհրաժեշտ միջոցների ընտրման վերաբերյալ բողոքում ներկայացված պնդումները փաստարկված չեն՝ լիովին ընդունելի գնահատելով Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասին, որ վիճարկվող դատական ակտում նշված փաստարկներն իրենց համակցության մեջ հիմնավորում են մեղադրյալ Մ․Ֆահմինի նկատմամբ վարույթի տվյալ փուլում խափանման միջոցներից ամենախիստը կիրառելու անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը։ Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ, ուստի մեղադրյալ Մեհդի Ջամշհիդի Ֆահմինի պաշտպան Լուսինե Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի թիվ ԵԴ1/2724/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 04-09-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 27-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը` «59» թերթից, 2-րդ հատորը` «49» թերթից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 27-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը` «59» թերթից, 2-րդ հատորը` «49» թերթից |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 90626/25 |