ԵԴ1/2689/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ


«22» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրողներ Ռ․ԱՐՍԵՆՅԱՆԻ
Վ․ՄՈՎՍԻՍՅԱՆԻ
պաշտպան Ռ․ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա․ԱՎԱԳՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի (ծնված՝ 27․08․2002թ․, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չի աշխատում, նախկինում չդատապարտված, չամուսնացած, հաշվառված՝ Երևան քաղաքի Սարի թաղ 5-րդ փողոցի 31-րդ տանը, բնակվում է Արարատի մարզի Մասիս համայնքի Նոր Կյուրին գյուղի 30-րդ փողոցի 1-ին նրբանցքի 2-րդ այգետնակ հասցեում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի օգոստոսի 26-ին Արթուր Անդրանիկի Ավագյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է։
2024 թվականի օգոստոսի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության երրորդ բաժնի քննիչ Լ․Պողոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 08-0838-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի օգոստոսի 28-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանը որոշում է կայացրել թիվ 08-0838-24 քրեական վարույթով Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց տնային կալանքը երկու ամիս ժամկետով կիրառելու վերաբերյալ։ Տնային կալանքի սկիզբը հաշվվել է Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի նկատմամբ ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային հսկողության վերցնելու պահից՝ դրան հաշվակցելով մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու օրերը։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Արարատի մարզային մարմնի կողմից ի կատար է ածվել 2024 թվականի սեպտեմբերի 6-ին։
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության երրորդ բաժնի քննիչ Լ․Պողոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 08-0838-24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության երրորդ բաժնի քննիչ Լ․Պողոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 08-0838-24 քրեական վարույթից անջատել նոր վարույթ, որին շնորհվել է թիվ 08129724 համարը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին թիվ 08-0838-24 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և մակագրվել դատավոր Մ.Արզումանյանին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2689/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը փոխելու մասին: Մեղադրյալ Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել վարչական հսկողությունը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Արթուր Ավագյանի պաշտպան Ռ․Սիրեկանյանի միջնորդությունը մասնակի բավարարելու մասին։ Թիվ ԵԴ1/2869/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի նկատմամբ նշանակվել է ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձաքննություն, որի կատարումը հանձնարարվել է «ՀՀ փորձագիտական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի փորձագետներին՝ տրամադրելով թիվ ԵԴ1/2869/01/24 քրեական գործի նյութերը:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման համար, որ նա առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է խոշոր չափերի 0.41 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ:
Այսպես. Արթուր Անդրանիկի Ավագյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը դեռևս չպարզված անձից իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է խոշոր չափերի՝ 0.41 (0.24 և 0.17) գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ, որն էլ 2024 թվականի օգոստոսի 26-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է։

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի վերաբերյալ կազմված անձնական խուզարկության մասին 2024 թվականի օգոստոսի 26-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ա.Ավագյանի հագին եղած սև գույնի սպորտային տաբատի աջ գրպանից հայտնաբերվել է պոլիէթիլենային տոպրակ NOY գրառմամբ, որի մեջ առկա է եղել 1 կարմիր կպչուն ժապավենով փաթեթավորված պոլիէթիլենային զիպ փականով և 1 սպիտակ կպչուն ժապավենով փաթեթավորված պոլիէթիլենային զիպ փականով, որոնց մեջ առկա է եղել սպիտակ բյուրեղանման «մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի նմանվող զանգվածներ, որոնց ընդհանուր քաշը կազմել է 1,3 գրամ:
- Փորձագետի թիվ 1300Ք-24 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ փորձաքննության ներկայացված փաթեթում առկա թվով 2 հատ և ընդհանուր 0.41 գրամ քաշով զանգվածները հանդիսանում են մեթամֆետամին տեսակի թմրամիջոց:
- Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ որպես իրեղեն ապացույց են ճանաչվել Ա.Ավագյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված թվով 2 հատ փաթեթում առկա՝ ընդհանուր 0,39 գրամ քաշով /հետազոտության արդյունքում փորձաքննության ներկայացված զանգվածներից ծախսվել է 0,01 գրամներ/ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը։

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Արթուր Անդրանիկի Ավագյանը նախկինում դատապարտված չի եղել:
- ՀՀ ՊՆ Երևանի կայազորային հոսպիտալ պետական հիմնարկի ռազմաբժշկական հանձնաժողովի եզրակացության համաձայն՝ Արթուր Ավագյանը զորակոչվել է ՀՀ ԶՈՒ պիտանի զինվորական ծառայության համար՝ ՀՀ կառավարության N404-Ն որոշման 48Դ. հոդվածի 1-ին սյունակի համաձայն:
Հիվանդը 33 ՊՆ ԵԿՀ-ի հոգեբուժական բաժանմունք է հոսպիտալացվել 19.12.21թ․-ին «Իրավիճակային ռեակցիա ինքնավնասումով։ Զույգ նախաբազուկների ներսային մակերեսների բազմաթիվ քերծվածքներ» ախտորոշումով:
Ախտորոշումը` Հարմարվողականության խանգարում` վարքի և էմոցիաների խառը խանգարումով, օրգանական անբավարար ֆոնի վրա: Ֆիմոզ: Շագանակագեղձի կիստա /10 մմ/: Գիշերամիզություն՝ ըստ անամնեզի: Վերին վերջույթների անգիոնևրոզ արյան շրջանառության և ֆունկցիայի աննշան խանգարումով։ Քթի մաշկի պապիլոմա /ըստ անձնական գործի/: Ճանաչվել է ոչ պիտանի զինվորական ծառայության համար:
ՀՀ ՊՆ ռազմաբժշկական վարչության կողմից տրված էպիկրիզի համաձայն` հիվանդը ընդունվել է` 19.12.21թ., դուրս է գրվել 05.04.22թ.։ Ախտորոշումն ըստ ուղեգրի` «Իրավիճակային ռեակցիա ինքնավնասումով։ Զույգ նախաբազուկների ներսային մակերեսների բազմաթիվ քերծվածքներ»։
Կլինիկական ախտորոշումը` «Հարմարվողականության խանգարում` վարքի և էմոցիաների խառը խանգարումով, օրգանական անբավարար ֆոնի վրա։ Ֆիմոզ»:
Օբյեկտիվ - Զույգ նախաբազուկների ներքին մակերեսներին առկա են բազմաթիվ քերծած վերքեր, եզրերը` հիպերեմիկ։
Դուրս է գրվել տարածքային հոգեբույժի հսկողությամբ:
- Փորձագետի թիվ 00552518 եզրակացությունը, որի հետևություններ բաժնի համաձայն․
«1/5/ Մեղադրյալ Արթուր Ավագյանը հանդիսանում է՝ «Հիստերիկ տիպի անձ, դրսևորում է դիրքորոշված-պաշտպանողական վարք, նախկինում տարել է հարմարվողականության խանգարում՝ վարքի և էմոցիաների խանգարումով»:
2/ Իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելու պահին նրա մոտ առկա չեն եղել որևէ խրոնիկական հոգեկան հիվանդություն, տկարամտություն, ժամանակավոր հոգեկան խանգարում կամ այլ հոգեկան հիվանդագին վիճակ, իսկ անձնային հիստերիկ գծերը չեն ուղեկցվել մտածողության, հիշողության, ինտելեկտի կոպիտ խանգարումներով, պրոդուկտիվ հոգեախտաբանական ախտանիշներով, էմոցիոնալ-կամային ոլորտի կոպիտ խանգարումներով, քննադատական կարողությունների բացակայությամբ և չեն զրկել նրան իր գործողությունների համար իրեն հաշիվ տալու, դրանց հակաիրավականությունը հասկանալու և դրանք ղեկավարելու կարողությունից:
3/ Ուստի Արթուր Ավագյանին հարկ է իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչել ՄԵՂՍՈՒՆԱԿ:
4/6/ Սոցիալական վտանգավորություն չի ներկայացնում, բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կարիք չունի:
Իր ներկա հոգեկան վիճակով նա կարող է հասկանալ քրեական գործի համար կարևոր նշանակություն ունեցող հանգամանքները, կարող է տալ ցուցմունքներ, մասնակցել դատավարական գործողություններին»։
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Արթուր Անդրանիկի Ավագյանը ստացած եկամուտների վերաբերյալ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը, համաձայն որի՝ Ա․ Ավագյանը հարցմամբ նշված ժամանակահատվածում չի հանդիսացել վարձու աշխատող:

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Արթուր Անդրանիկի Ավագյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում նաև սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի՝ բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն չունենալը,
- Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի կողմից քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը դեռևս չպարզված անձից իր անձնական օգտագործման համար խոշոր չափերի՝ 0.41 (0.24 և 0.17) գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ ձեռք բերելը և իր մոտ ապօրինի պահելը, որն էլ հայտնաբերվել է 2024 թվականի օգոստոսի 26-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Կենտրոնական բաժնում կատարված անձնական խուզարկությամբ։
- ներկայացված մեղադրանքում Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը,
- նախկինում դատապարտված չլինելը,
- հոգեկան և ֆիզիկական առողջական խնդիրներ ունենալը,
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ տվյալների բացակայությունը։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի օգոստոսի 20-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Արթուր Անդրանիկի Ավագյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ա․Ավագյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանը, որպես Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում նախկինում դատապարտված չլինելը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Արթուր Ավագյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը) ֆիզիկական և հոգեկան առողջության խնդիրներ ունենալը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Արթուր Անդրանիկի Ավագյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
(…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, թմրանյութի տեսակը, չափը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Միևնույն ժամանակ հարկ է արձանագրել, որ սույն քրեական գործի նյութերի համաձայն՝ 2024 թվականի օգոստոսի 26-ին Արթուր Անդրանիկի Ավագյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է, 2024 թվականի օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց տնային կալանքը երկու ամիս ժամկետով կիրառելու վերաբերյալ։ Տնային կալանքի սկիզբը հաշվվել է Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի նկատմամբ ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային հսկողության վերցնելու պահից՝ դրան հաշվակցելով մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի օգոստոսի 29-ի որոշումը ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Արարատի մարզային մարմնի կողմից ի կատար է ածվել 2024 թվականի սեպտեմբերի 6-ին։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 18-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2689/01/24 քրեական գործով մեղադրյալ Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը փոխելու և նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողությունը կիրառելու մասին, և մեղադրյալ Արթուր Անդրանիկի Ավագյանն անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց (…)»։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ, հաշվի առնելով Ա․Ավագյանի՝ սույն քրեական գործով անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ Արթուր Անդրանիկի Ավագյանին պետք է ազատել պատժից՝ այն կրած լինելու հիմքով։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ա․Ավագյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված վարչական հսկողությունը պետք է վերացնել, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 2 հատ փաթեթում առկա՝ ընդհանուր 0,39 գրամ քաշով (հետազոտության արդյունքում փորձաքննության ներկայացված յուրաքանչյուր զանգվածից ծախսվել է 0,01 գրամներ) «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի հարցը պետք է թողնել լուծելու թիվ 08129724 քրեական վարույթով:
Անդրադառնալով վարութային հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարութային ծախսեր են՝
(...)
2) փորձագետի և թարգմանչի վարձատրության գումարները.
(...)
2. Հանրային մեղադրանքով վարութային ծախսերը վճարվում են պետական միջոցների հաշվին, եթե սույն օրենսգրքով այլ կարգ սահմանված չէ: Մասնավոր մեղադրանքով վարութային ծախսերի բաշխման կարգը որոշում է դատարանը:
3. Եթե դատապարտված մեղադրյալը վճարունակ է, ապա սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ և 4-7-րդ կետերում թվարկված վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դատարանը դնում է նրա վրա:
(...)»։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ սույն վարույթով կատարվել է թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պրեկուրսորների, դեղամիջոցների, խիստ ներգործող և թունավոր նյութերի փորձաքննություն, որի պայմանագրի կամ դրա մի մասի կատարման արդյունքների հանձնման-ընդունման թիվ 417 արձանագրության համաձայն՝ վճարման ենթակա ընդհանուր գումարը կազմել է 114․000 (հարյուր տասնչորս հազար) ՀՀ դրամ, ինչպես նաև դատահոգեբուժական փորձաքննություն, որի պայմանագրի կամ դրա մի մասի կատարման արդյունքների հանձնման-ընդունման թիվ 1416 արձանագրության համաձայն՝ վճարման ենթակա ընդհանուր գումարը կազմել է 153․000 (հարյուր հիսուներեք հազար) ՀՀ դրամ:
Հաշվի առնելով Արթուր Ավագյանի սոցիալական ու հոգեկան առողջության վիճակը՝ Դատարանը թվարկված վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը չի դնում Ա․Ավագյանի վրա և այդ հարցը համարում է լուծված: Այլ կերպ, քրեական գործի նյութերում առկա տվյալները և կայացած դատալսումների ընթացքում ձեռք բերված տեղեկությունները վկայում են այն մասին, որ մեղադրյալ Ա.Ավագյանն անվճարունակ է:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արթուր Անդրանիկի Ավագյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արթուր Անդրանիկի Ավագյանին ազատել պատժից՝ այն կրած լինելու հիմքով։
Արթուր Անդրանիկի Ավագյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ վարչական հսկողությունը վերացնել, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 2 հատ փաթեթում առկա՝ ընդհանուր 0,39 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի հարցը թողնել լուծելու թիվ 08129724 քրեական վարույթով:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ