Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/2707/01/24
Վիճակագրական տողի համար :
15.4
Պատասխանող
Հենրիկ Տոնայան Նորայրի
Հենրիկ Տոնոյան Նորայրի
Հենրիկ Տոնոյան
Հենրիկ Տոնոյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Հովհաննես Ավագյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Աբգարյան
Մխիթար Պապոյան
Ռոբերտ Պապոյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 344-րդ Մաս 2-րդ
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Հովհաննես Ավագյան
Քրեական վերաքննիչ
Լուսինե Աբգարյան
Մխիթար Պապոյան
Ռոբերտ Պապոյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-05-15 | 14:00 | 6 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-01-07 | 14:30 | 1 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-12-09 | 12:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2024-11-21 | 12:00 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2024-10-22 | 11:30 | 3 | Չի կայացել |
ԵԴ1/2707/01/24
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)`
Նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան
Քարտուղարությամբ` Մ.Թովմասյանի
Մասնակցությամբ՝
Հանրային մեղադրող Բ.Ղազինյանի
Մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի
2025 թվականի հունվարի 7-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում, քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի`
Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի` (ծնված` 1996 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Գյումրի քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված՝
1) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ երկու դրվագով և հանցանքների համակցությամբ պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 350.000 ՀՀ դրամի չափով,
2) Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 400.000 ՀՀ դրամի չափով,
բնակվում է Գյումրի քաղաքի Պարույր Սևակ փողոցի 16/6 տանը) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,
ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի ապրիլի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60-1513-24 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով:
Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ․Ղազինյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ին մեղադրանքը ներկայացվել է Հենրիկ Տոնոյանին, և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/2707/01/24 համարը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի հունվարի 7-ին Դատարանը Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական վերդիկտ։
2. Մեղադրանքի փաստական և իրավական հիմնավորումները.
Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(․․․) նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին ժամը 15․35-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0․934 մգ/լ, վարել է Նիսսան մակնիշի 37LM432 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի ծառայողների կողմից նույն օրը կազմված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180258265 արձանագրությամբ։
Այսինքն՝ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։
3. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և հիմնական դատալսումների ընթացքում, օգտվելով իր իրավունքներից, հրաժարվել է ցուցմունք տալ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Մինչդատական վարույթի ընթացքում Հենրիկ Տոնոյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրեն ներկայացված մեղադրանքի շուրջ հայտնում է, որ ընդունում է մեղավորությունը կատարվածում և զղջում կատարածի համար, օգտվելով իր դատավարական կարգավիճակից, հրաժարվում է հարցերին պատասխանել (տե՛ս վարույթի 1-ին հատորի 35-38-րդ թերթերը):
Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները.
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180258265 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 15։44-ին, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Ռոբերտ Պողոսյանի /կրծքանշան թիվ 10136/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն այն մասին, որ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանը նույն օրը՝ ժամը 15։35-ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 37LM432 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը հատվածում, ինչպես նաև՝ իրավունքներին և պարտականություններին ծանոթանալու հատվածում առկա է ստորագրություն, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 203․5 թիվը (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 3-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Սթափության վիճակի զննության վերաբերյալ թիվ 00643 կտրոնը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 15:43:59-ին, Հենրիկ Տոնոյանը «Alcovizor-Jupiter X/RP» թիվ 91101224 համարի սարքի միջոցով ենթարկվել է սթափության վիճակի զննության և նրա օրգանիզմում ալկոհոլի չափաքանակը կազմել է 0,934 մգ/լ (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 8-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Ստուգաչափման թիվ 085662 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ թիվ 91101224 համարի սթափության զննության համար նախատեսված սարքը ստուգաչափվել է 2022 թվականի դեկտեմբերի 8-ին, որն ուժի մեջ է մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 8-ը, իսկ սարքի հնարավոր սխալանքը կազմում է +-10% (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 6-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում վարորդական վկայականի որոնման արդյունքը, համաձայն որի՝ Հենրիկ Տոնոյանի անվամբ տրանսպորտային միջոցներ վարելու վարորդական իրավունքի վկայական չի հատկացվել (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 5-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից որպես արտավարութային փաստաղթեր ճանաչված, վերը շարադրված փաստաթղթերը զննելու մասին արձանագրությունը (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 14-15-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված վերոգրյալ ապացույցները վերլուծելով, դրանցից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուսի հետ և գնահատելով գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված օբյեկտիվ փաստական տվյալների համակցության լույսի ներքո` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
(․․․)»։
Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով դատալսումների ժամանակ հետազոտված ապացույցների թույլատրելիությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել օրենքի էական խախտումներ, որոնցով սահմանափակվել են դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք զրկվել են, ինչպես նաև՝ դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։
Բացի այդ, վերը թվարկված յուրաքանչյուր ապացույց այս կամ այն չափով փաստական տվյալներ է պարունակում մեղադրանքում նշված հանցավոր արարքի, գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքների վերաբերյալ։ Այս պայմաններում, Դատարանը գտնում է, որ թվարկված ապացույցները ոչ վերաբերելի ճանաչելու հիմքեր նույնպես առկա չեն։
Անդրադառնալով ապացույցների արժանահավատությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներն այդ առնչությամբ կասկածի տակ առնելու օբյեկտիվ հիմքեր նույնպես առկա չեն։ Նշված ապացույցներով ստացվել են գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող մի շարք հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ, որոնց արժանահավատությունը ոչ միայն չի վիճարկվել դատավարության մասնակիցների կողմից, այլև հաստատվել է գործի ողջ նյութերով։
Այսպիսով, գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով 0․934 մգ/լ ալկոհոլ օգտագործած՝ ոչ սթափ վիճակում, 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 15․35-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 37LM432 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել և արձանագրվել է ոստիկանության ծառայողների կողմից։
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ երկու տարի ժամկետով»:
Ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով և հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Հենրիկ Տոնոյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև՝ նրա մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
Դատարանը գտնում է նաև, որ Հենրիկ Տոնոյանի արարքն ամբողջությամբ համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչի համար նա ենթակա է քրեական պատախանատվության և պատժի:
Անդրադառնալով նշանակվելիք պատժի հարցին՝ Դատարանը փաստում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(․․․)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
Մեղադրյալ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
Անդրադառնալով հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ
ա) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
բ) արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և բնույթը (հանրորեն վտանգավոր հետևանքներ), հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերոգրյալի լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը՝ Դատարանը փաստում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունն օժտված է հանրության համար վտանգավորության որոշակի աստիճանով։
Որպես Հենրիկ Տոնոյանի անձը բնութագրող տվյալ Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ ներկայացված մեղադրանքում ընդունել է իր մեղքը և հայտարարել, որ կատարած արարքի համար զղջում է։ Միևնույն ժամանակ, հարկ է փաստել, որ դատական քննության փուլում գտնվող թիվ ԵԴ1/3715/01/24 և թիվ ՇԴ/0422/01/24 քրեական վարույթներով Հենրիկ Տոնոյանը մեղադրվում է 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ին և 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներ կատարելու համար, ինչը նույնպես պետք է հաշվի առնվի որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալ։
Դատարանը Հենրի Տոնոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է գնահատում այն, որ պատիժ նշանակելու պահին նրա խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս զավակները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանդիսանում հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը։
Տվյալ դեպքում, Հենրիկ Տոնոյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նույնաբնույթ արարքների համար դատապարտված լինելով և պատիժները կրած չլինելու պայմաններում, կատարել է սույն վարույթով իրեն վերագրվող դիտավորյալ հանցագործությունը։
Այսինքն՝ նրա արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք։
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նախկինում երկու անգամ նույնաբնույթ արարքների համար տուգանքի ձևով պատիժ է նշանակվել, որը փաստացի իր նպատակներին չի ծառայել և չի կանխել նոր հանցագործության կատարումը, որպիսի պայմաններում վերջինի նկատմամբ կրկին տուգանքի նշանակումն արդարացված չի լինի։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նրա կատարած արարքի համար պետք է նշանակվի պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը»:
Տվյալ դեպքում, Դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ պատիժներ են նշանակվել տուգանքի ձևով։ Նշված պատիժները կրած չլինելու պայմաններում՝ Հենրիկ Տոնոյանը կատարել է սույն գործով իրեն վերագրվող դիտավորյալ հանցագործությունը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Դատարանը փաստում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է սահմանվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով, այն է՝ սույն գործով Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժին անհրաժեշտ է դատավճիռների համակցությամբ ամբողջությամբ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նշանակված պատիժները և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով և տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(․․․)։
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(․․․)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԳԴ/0014/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները)։
Տվյալ դեպքում, հաշվի առնելով կատարված արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող վերոգրյալ տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Հենրիկ Տոնոյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են և միայն կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում է հնարավոր ապահովել պատժի նպատակները:
Քննության առնելով Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքի հարցը՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
Անդրադառնալով վարույթային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ դրանց վերաբերյալ տվյալները բացակայում են, ավելին՝ գործի քննության ընթացքում նման պահանջ չի ներկայացվել, Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատիժներն ամբողջությամբ գումարելու միջոցով, Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժին գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նշանակված պատիժները և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով և տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու սկիզբը հաշվել Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
Վարույթային ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)`
Նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան
Քարտուղարությամբ` Մ.Թովմասյանի
Մասնակցությամբ՝
Հանրային մեղադրող Բ.Ղազինյանի
Մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի
2025 թվականի հունվարի 7-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում, քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի`
Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի` (ծնված` 1996 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Գյումրի քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված՝
1) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ երկու դրվագով և հանցանքների համակցությամբ պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 350.000 ՀՀ դրամի չափով,
2) Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 400.000 ՀՀ դրամի չափով,
բնակվում է Գյումրի քաղաքի Պարույր Սևակ փողոցի 16/6 տանը) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,
ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի ապրիլի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60-1513-24 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով:
Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ․Ղազինյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ին մեղադրանքը ներկայացվել է Հենրիկ Տոնոյանին, և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/2707/01/24 համարը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի հունվարի 7-ին Դատարանը Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական վերդիկտ։
2. Մեղադրանքի փաստական և իրավական հիմնավորումները.
Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(․․․) նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին ժամը 15․35-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0․934 մգ/լ, վարել է Նիսսան մակնիշի 37LM432 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի ծառայողների կողմից նույն օրը կազմված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180258265 արձանագրությամբ։
Այսինքն՝ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։
3. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և հիմնական դատալսումների ընթացքում, օգտվելով իր իրավունքներից, հրաժարվել է ցուցմունք տալ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Մինչդատական վարույթի ընթացքում Հենրիկ Տոնոյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրեն ներկայացված մեղադրանքի շուրջ հայտնում է, որ ընդունում է մեղավորությունը կատարվածում և զղջում կատարածի համար, օգտվելով իր դատավարական կարգավիճակից, հրաժարվում է հարցերին պատասխանել (տե՛ս վարույթի 1-ին հատորի 35-38-րդ թերթերը):
Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները.
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180258265 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 15։44-ին, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Ռոբերտ Պողոսյանի /կրծքանշան թիվ 10136/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն այն մասին, որ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանը նույն օրը՝ ժամը 15։35-ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 37LM432 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը հատվածում, ինչպես նաև՝ իրավունքներին և պարտականություններին ծանոթանալու հատվածում առկա է ստորագրություն, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 203․5 թիվը (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 3-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Սթափության վիճակի զննության վերաբերյալ թիվ 00643 կտրոնը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 15:43:59-ին, Հենրիկ Տոնոյանը «Alcovizor-Jupiter X/RP» թիվ 91101224 համարի սարքի միջոցով ենթարկվել է սթափության վիճակի զննության և նրա օրգանիզմում ալկոհոլի չափաքանակը կազմել է 0,934 մգ/լ (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 8-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Ստուգաչափման թիվ 085662 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ թիվ 91101224 համարի սթափության զննության համար նախատեսված սարքը ստուգաչափվել է 2022 թվականի դեկտեմբերի 8-ին, որն ուժի մեջ է մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 8-ը, իսկ սարքի հնարավոր սխալանքը կազմում է +-10% (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 6-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում վարորդական վկայականի որոնման արդյունքը, համաձայն որի՝ Հենրիկ Տոնոյանի անվամբ տրանսպորտային միջոցներ վարելու վարորդական իրավունքի վկայական չի հատկացվել (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 5-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից որպես արտավարութային փաստաղթեր ճանաչված, վերը շարադրված փաստաթղթերը զննելու մասին արձանագրությունը (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 14-15-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված վերոգրյալ ապացույցները վերլուծելով, դրանցից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուսի հետ և գնահատելով գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված օբյեկտիվ փաստական տվյալների համակցության լույսի ներքո` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
(․․․)»։
Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով դատալսումների ժամանակ հետազոտված ապացույցների թույլատրելիությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել օրենքի էական խախտումներ, որոնցով սահմանափակվել են դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք զրկվել են, ինչպես նաև՝ դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։
Բացի այդ, վերը թվարկված յուրաքանչյուր ապացույց այս կամ այն չափով փաստական տվյալներ է պարունակում մեղադրանքում նշված հանցավոր արարքի, գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքների վերաբերյալ։ Այս պայմաններում, Դատարանը գտնում է, որ թվարկված ապացույցները ոչ վերաբերելի ճանաչելու հիմքեր նույնպես առկա չեն։
Անդրադառնալով ապացույցների արժանահավատությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներն այդ առնչությամբ կասկածի տակ առնելու օբյեկտիվ հիմքեր նույնպես առկա չեն։ Նշված ապացույցներով ստացվել են գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող մի շարք հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ, որոնց արժանահավատությունը ոչ միայն չի վիճարկվել դատավարության մասնակիցների կողմից, այլև հաստատվել է գործի ողջ նյութերով։
Այսպիսով, գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով 0․934 մգ/լ ալկոհոլ օգտագործած՝ ոչ սթափ վիճակում, 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 15․35-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 37LM432 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել և արձանագրվել է ոստիկանության ծառայողների կողմից։
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ երկու տարի ժամկետով»:
Ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով և հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Հենրիկ Տոնոյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև՝ նրա մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
Դատարանը գտնում է նաև, որ Հենրիկ Տոնոյանի արարքն ամբողջությամբ համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչի համար նա ենթակա է քրեական պատախանատվության և պատժի:
Անդրադառնալով նշանակվելիք պատժի հարցին՝ Դատարանը փաստում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(․․․)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
Մեղադրյալ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
Անդրադառնալով հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ
ա) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
բ) արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և բնույթը (հանրորեն վտանգավոր հետևանքներ), հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերոգրյալի լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը՝ Դատարանը փաստում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունն օժտված է հանրության համար վտանգավորության որոշակի աստիճանով։
Որպես Հենրիկ Տոնոյանի անձը բնութագրող տվյալ Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ ներկայացված մեղադրանքում ընդունել է իր մեղքը և հայտարարել, որ կատարած արարքի համար զղջում է։ Միևնույն ժամանակ, հարկ է փաստել, որ դատական քննության փուլում գտնվող թիվ ԵԴ1/3715/01/24 և թիվ ՇԴ/0422/01/24 քրեական վարույթներով Հենրիկ Տոնոյանը մեղադրվում է 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ին և 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներ կատարելու համար, ինչը նույնպես պետք է հաշվի առնվի որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալ։
Դատարանը Հենրի Տոնոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է գնահատում այն, որ պատիժ նշանակելու պահին նրա խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս զավակները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանդիսանում հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը։
Տվյալ դեպքում, Հենրիկ Տոնոյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նույնաբնույթ արարքների համար դատապարտված լինելով և պատիժները կրած չլինելու պայմաններում, կատարել է սույն վարույթով իրեն վերագրվող դիտավորյալ հանցագործությունը։
Այսինքն՝ նրա արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք։
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նախկինում երկու անգամ նույնաբնույթ արարքների համար տուգանքի ձևով պատիժ է նշանակվել, որը փաստացի իր նպատակներին չի ծառայել և չի կանխել նոր հանցագործության կատարումը, որպիսի պայմաններում վերջինի նկատմամբ կրկին տուգանքի նշանակումն արդարացված չի լինի։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նրա կատարած արարքի համար պետք է նշանակվի պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը»:
Տվյալ դեպքում, Դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ պատիժներ են նշանակվել տուգանքի ձևով։ Նշված պատիժները կրած չլինելու պայմաններում՝ Հենրիկ Տոնոյանը կատարել է սույն գործով իրեն վերագրվող դիտավորյալ հանցագործությունը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Դատարանը փաստում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է սահմանվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով, այն է՝ սույն գործով Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժին անհրաժեշտ է դատավճիռների համակցությամբ ամբողջությամբ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նշանակված պատիժները և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով և տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(․․․)։
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(․․․)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԳԴ/0014/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները)։
Տվյալ դեպքում, հաշվի առնելով կատարված արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող վերոգրյալ տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Հենրիկ Տոնոյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են և միայն կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում է հնարավոր ապահովել պատժի նպատակները:
Քննության առնելով Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքի հարցը՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
Անդրադառնալով վարույթային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ դրանց վերաբերյալ տվյալները բացակայում են, ավելին՝ գործի քննության ընթացքում նման պահանջ չի ներկայացվել, Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատիժներն ամբողջությամբ գումարելու միջոցով, Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժին գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նշանակված պատիժները և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով և տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու սկիզբը հաշվել Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
Վարույթային ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ
ԵԴ1/2707/01/24
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
2025 թվականի մայիսի 15-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Հովհաննես Ավագյան) 2025 թվականի հունվարի 7-ի դատավճիռը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարույթի ընթացքը
1. 2024 թվականի ապրիլի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60-1513-24 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով:
Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ․Ղազինյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ին մեղադրանքը ներկայացվել է Հենրիկ Տոնոյանին, և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ ԵԴ1/2707/01/24 համարով գործով վարույթ է ստանձվել և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի հունվարի 7-ին Առաջին ատյանի դատարան Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական վերդիկտ։
2. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի հունվարի 7-ի դատավճռով վճռել է.
«Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատիժներն ամբողջությամբ գումարելու միջոցով, Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժին գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նշանակված պատիժները և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով և տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու սկիզբը հաշվել Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել (...)»:
3. 2025 թվականի փետրվարի 17-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի վերաքննիչ բողոքը:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի փետրվարի 24-ին, նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի փետրվարի 25-ին:
2025 թվականի փետրվարի 25-ին վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ դատարանում դատաքննության:
Վարույթի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
4. Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 15․35-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0․934 մգ/լ, վարել է Նիսսան մակնիշի 37LM432 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի ծառայողների կողմից նույն օրը կազմված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180258265 արձանագրությամբ։
Այսինքն՝ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»:
5. Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է հետևյալը. «(…) Ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով և հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Հենրիկ Տոնոյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև՝ նրա մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
Դատարանը գտնում է նաև, որ Հենրիկ Տոնոյանի արարքն ամբողջությամբ համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչի համար նա ենթակա է քրեական պատախանատվության և պատժի:
(…) Մեղադրյալ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
(…) Վերոգրյալի լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը՝ Դատարանը փաստում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունն օժտված է հանրության համար վտանգավորության որոշակի աստիճանով։
Որպես Հենրիկ Տոնոյանի անձը բնութագրող տվյալ Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ ներկայացված մեղադրանքում ընդունել է իր մեղքը և հայտարարել, որ կատարած արարքի համար զղջում է։ Միևնույն ժամանակ, հարկ է փաստել, որ դատական քննության փուլում գտնվող թիվ ԵԴ1/3715/01/24 և թիվ ՇԴ/0422/01/24 քրեական վարույթներով Հենրիկ Տոնոյանը մեղադրվում է 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ին և 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներ կատարելու համար, ինչը նույնպես պետք է հաշվի առնվի որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալ։
Դատարանը Հենրի Տոնոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է գնահատում այն, որ պատիժ նշանակելու պահին նրա խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս զավակները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանդիսանում հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը։
Տվյալ դեպքում, Հենրիկ Տոնոյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նույնաբնույթ արարքների համար դատապարտված լինելով և պատիժները կրած չլինելու պայմաններում, կատարել է սույն վարույթով իրեն վերագրվող դիտավորյալ հանցագործությունը։
Այսինքն՝ նրա արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք։
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նախկինում երկու անգամ նույնաբնույթ արարքների համար տուգանքի ձևով պատիժ է նշանակվել, որը փաստացի իր նպատակներին չի ծառայել և չի կանխել նոր հանցագործության կատարումը, որպիսի պայմաններում վերջինի նկատմամբ կրկին տուգանքի նշանակումն արդարացված չի լինի։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նրա կատարած արարքի համար պետք է նշանակվի պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը»:
Տվյալ դեպքում, Դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ պատիժներ են նշանակվել տուգանքի ձևով։ Նշված պատիժները կրած չլինելու պայմաններում՝ Հենրիկ Տոնոյանը կատարել է սույն գործով իրեն վերագրվող դիտավորյալ հանցագործությունը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Դատարանը փաստում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է սահմանվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով, այն է՝ սույն գործով Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժին անհրաժեշտ է դատավճիռների համակցությամբ ամբողջությամբ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նշանակված պատիժները և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով և տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
(…) Տվյալ դեպքում, հաշվի առնելով կատարված արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող վերոգրյալ տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Հենրիկ Տոնոյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են և միայն կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում է հնարավոր ապահովել պատժի նպատակները: (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
6. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերը, վարույթի ընթացքի վկայակոչմամբ նշել է, որ լիովին ընդունում է մեղավորությունը, անկեղծորեն զղջում կատարած արարքի համար՝ գիտակցելով, որ կատարել է հանցագործություն և որպես քաղաքացի պարտավոր է դրսևորել օրինապահ վարքագիծ, զերծ մնալ հանցավոր վարքագծից:
Նշել է նաև, որ քրեական գործի նախաքննության փուլից աջակցել է քննչական մարմնին, տվել ինքնախոստովանական ցուցմունքներ և երբևէ անհիմն իր մեղավորությունը չի վիճարկել, քանի որ գիտակցել է, որ իր դրսևորած վարքագիծը սխալ է եղել, որի համար շատ ափսոսում է և արդեն տևական ժամանակ է դրսևորում է օրինապահ վարքագիծ՝ առանց վարորդական իրավունքի վկայականի ոչ սթափ վիճակում տրանսպորտային միջոց չի վարում:
Բողոքաբերը նշել է նաև, որ դատարանի դատավճռի հետ համաձայն չէ, քանի որ դատարանն իր նկատմամբ խիստ և ոչ արդարացի պատիժ է նշանակել, չի դրսևորել օբյեկտիվ մոտեցում, թեև նշել է իր պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները, բայց դրանք անուշադրության է մատնել: Մասնավորապես, ամուսնացած է, խնամքին են երկու մանկահասակ երեխան, որոնցից մեկը նորածին է՝ ընդամենը 2 ամսական, խնամքին են նաև մինչև 3 տարեկան երեխաների խնամքով զբաղվող գործազուրկ կինը, կենսաթոշակառու տատիկը, գործազուրկ մայրը, հոգեպես վատառողջ եղբայրը: Ընտանիքի միակ կերակրողն ինքն է, զբաղվում է շինարարական տարբեր մասնավոր աշխատանքների կատարմամբ և մի կերպ կարողանում ապահովել իր բազմանդամ ընտանիքի կենսագոյությունը, որը նաև սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող բնակարան չունի, բնակվում են վարձակալական հիմունքներով:
Բացի այդ, իրեն կարճաժամկետ ազատազրկման դատապարտելով՝ ընտանիքը կահայտնվի սոցիալապես ծանր կացության մեջ, կմատնվի սովի, երեխաները կմնան առանց հայր ծնողի խնամքի և դաստիարակության, իսկ նրանց միակ ապրուստի միջոց վաստակողն ինքն է, իսկ ռեալ կարճաժամկետ ազատազրկման դատապարտվելը բացասաբար կանդրադառնա ընտանիքի, առավելապես մանկահասակ երեխաների համար: Ընտանիքում իր դերն ու նշանակություն բարձր է, երբևէ ընտանիքում վատ վարքագծ չի դրսևորել, բնակության վայրում նույնպես բնութագրվում է դրական:
Ըստ բողոքաբերի՝ դատարանի դատավճռի պատճառաբանություններից անհասկանալի է, թե ինչու է անհնար իր նկատմամբ նշանակել այլըտրանքային պատիժներ և միայն պետք է նշանակվի ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, քանի որ նախատեսվում է նաև տուգանքի ձևով պատիժ: Բացի այդ, նաև անհասկանալի է, թե ինչու է անհնար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, չէ որ իր դատապարտվելը մեծ բացասական ազդեցություն կթողնի ընտանիքի վրա, և այդ հանգամանքներ զսպիչ միջոց է, որ հետայսու այլևս որևէ հանցավոր վարագծով աչքի չընկնի, իսկ դատարանի համար էլ կարող է երաշխիք լինել որպեսզի իրեն հնարավորություն տրվի պայմանական պատիժը չկիրառելու պայմաններում ուղղվել՝ սահմանված փորձաշրջանի ընթացքում, հակառակի պարագայում հնարավոր է փորձաշրջանը վերացնել և արդեն ռեալ դատապարտել ազատազրկման:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է. «Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 7-ի թիվ ԵԴ1/2707/01/24 դատավճիռը պատժի մասով, կայացնել նոր դատական ակտ՝ որպես պատիժ նշանակել տուգանք կամ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկումը պայմանական չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան»:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով պետք է պատասխանել այն հարցերին, թե հիմնավոր են արդյոք մեղադրյալ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու և այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի բացակայության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։
9. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները. (…)
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (…)
12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով (…)»:
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Նույն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուամենայնիվ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը իրական կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է:
Նշանակված պատժի փոփոխման Վերաքննիչ դատարանի իրավասության հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով, դիրքորոշում հայտնելով, որ «(…) [Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
(...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը)։
10. Վերոգրյալ իրավանորմերի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին` (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը) Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատարանը մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճ իրավական վերլուծության է ենթարկել գործի կոնկրետ՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը, դատական քննության փուլում գտնվող երկու գործով մեղսագրված արարքին համասեռ արարքներում մեղադրվելը, խնամքին երկու անչափահաս երեխա ունենալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացող հանգամանքը՝ հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը և նշվածները համադրելով մեղադրյալին մեղսագրված արարքի բնույթի, վտանգավորության աստիճանի, դրա կատարման եղանակի հետ՝ եկել է եզրահանգման, որ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է ռեալ կրի:
Մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժի տեսակի ու այն կրելու նպատակահարմարության հիմնավորածության տեսանկյունից գնահատելով Առաջին ատյանի դատարանի հաշվի առած վերոգրյալ տվյալները, այդ թվում՝ հանցանքը համասեռ արարքների համար չմարված դատվածության պայմաններում կատարելը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճ ուշադրություն է դարձրել խախտված հասարակական հարաբերությունների բնույթին ու կարևորությանը, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրանց հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին, ինչպես նաև՝ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, որոնք իրենց փաստացի արտացոլումն են ստացել վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատժատեսակում, ինչպես նաև՝ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը ռեալ կրելու մասին դատարանի հետևությունում։ Հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի անհիմն լինելու մասին բողոքաբերի պնդումը հիմնավոր չէ և չի բխում գործի նյութերից:
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի է՝ համաչափ կատարված հանցագործությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու համար։
Հետևաբար, արձանագրելով, որ բողոքաբերը չի հիմնավորել իր նկատմամբ նշանակված պատժի ակնհայտորեն խիստ լինելը, ինչպես պահանջում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակը փոփոխելու և նրա նկատմամբ առավել մեղմ պատժատեսակ կիրառելու, ինչպես նաև՝ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բողոքաբերի պահանջն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, և գործում առկա չեն օբյեկտիվ իրականության մեջ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ, որոնք թույլ կտան մեղմացնել նշանակված պատիժը կամ այն պայմանականորեն չկիրառել:
Ինչ վերաբերում է Հ.Տոնոյանի ընտանեկան վիճակի, այդ թվում՝ խնամքին անչափահաս երեխաներ ունենալու վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք վերոգրյալ փաստական տվյալների՝ այդ թվում՝ մեղսագրված արարքը համասեռ հանցագործությունների համար չմարված դատվածության պայմաններում կատարելու հանգամանքի հաշվառման համատեքստում բավարար չեն մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակը փոփոխելու կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար:
Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն փաստարկին, որ դատարանը չի հիմնավորել իր նկատմամբ այլըտրանքային պատիժներ նշանակելու անհնարինությունը, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մանրամասն անդրադարձել է մեղադրյալի նկատմամբ նախկինում նշանակված պատժին և արձանագրել, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նախկինում երկու անգամ նույնաբնույթ արարքների համար տուգանքի ձևով պատիժ է նշանակվել, որը փաստացի իր նպատակներին չի ծառայել և չի կանխել նոր հանցագործության կատարումը, որպիսի պայմաններում վերջինի նկատմամբ կրկին տուգանքի նշանակումն արդարացված չի լինի, հետևաբար բողոքաբերի նշված պնդումն անհիմն է:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի, ինչպես նաև կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի բացակայության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր են, դատարանի թույլ չի տվել դատական սխալ և ըստ այդմ՝ բացակայում են վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և մեղադրյալի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքերը: Հետևաբար, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 7-ի թիվ ԵԴ1/2707/01/24 դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 367-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 7-ի թիվ ԵԴ1/2707/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Լ. ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
2025 թվականի մայիսի 15-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Հովհաննես Ավագյան) 2025 թվականի հունվարի 7-ի դատավճիռը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարույթի ընթացքը
1. 2024 թվականի ապրիլի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60-1513-24 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով:
Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ․Ղազինյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ին մեղադրանքը ներկայացվել է Հենրիկ Տոնոյանին, և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ ԵԴ1/2707/01/24 համարով գործով վարույթ է ստանձվել և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի հունվարի 7-ին Առաջին ատյանի դատարան Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական վերդիկտ։
2. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի հունվարի 7-ի դատավճռով վճռել է.
«Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատիժներն ամբողջությամբ գումարելու միջոցով, Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժին գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նշանակված պատիժները և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով և տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու սկիզբը հաշվել Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել (...)»:
3. 2025 թվականի փետրվարի 17-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի վերաքննիչ բողոքը:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի փետրվարի 24-ին, նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի փետրվարի 25-ին:
2025 թվականի փետրվարի 25-ին վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ դատարանում դատաքննության:
Վարույթի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
4. Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 15․35-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0․934 մգ/լ, վարել է Նիսսան մակնիշի 37LM432 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի ծառայողների կողմից նույն օրը կազմված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180258265 արձանագրությամբ։
Այսինքն՝ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»:
5. Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է հետևյալը. «(…) Ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով և հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Հենրիկ Տոնոյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև՝ նրա մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
Դատարանը գտնում է նաև, որ Հենրիկ Տոնոյանի արարքն ամբողջությամբ համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչի համար նա ենթակա է քրեական պատախանատվության և պատժի:
(…) Մեղադրյալ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
(…) Վերոգրյալի լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը՝ Դատարանը փաստում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունն օժտված է հանրության համար վտանգավորության որոշակի աստիճանով։
Որպես Հենրիկ Տոնոյանի անձը բնութագրող տվյալ Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ ներկայացված մեղադրանքում ընդունել է իր մեղքը և հայտարարել, որ կատարած արարքի համար զղջում է։ Միևնույն ժամանակ, հարկ է փաստել, որ դատական քննության փուլում գտնվող թիվ ԵԴ1/3715/01/24 և թիվ ՇԴ/0422/01/24 քրեական վարույթներով Հենրիկ Տոնոյանը մեղադրվում է 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ին և 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներ կատարելու համար, ինչը նույնպես պետք է հաշվի առնվի որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալ։
Դատարանը Հենրի Տոնոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է գնահատում այն, որ պատիժ նշանակելու պահին նրա խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս զավակները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանդիսանում հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը։
Տվյալ դեպքում, Հենրիկ Տոնոյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նույնաբնույթ արարքների համար դատապարտված լինելով և պատիժները կրած չլինելու պայմաններում, կատարել է սույն վարույթով իրեն վերագրվող դիտավորյալ հանցագործությունը։
Այսինքն՝ նրա արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք։
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նախկինում երկու անգամ նույնաբնույթ արարքների համար տուգանքի ձևով պատիժ է նշանակվել, որը փաստացի իր նպատակներին չի ծառայել և չի կանխել նոր հանցագործության կատարումը, որպիսի պայմաններում վերջինի նկատմամբ կրկին տուգանքի նշանակումն արդարացված չի լինի։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նրա կատարած արարքի համար պետք է նշանակվի պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը»:
Տվյալ դեպքում, Դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ պատիժներ են նշանակվել տուգանքի ձևով։ Նշված պատիժները կրած չլինելու պայմաններում՝ Հենրիկ Տոնոյանը կատարել է սույն գործով իրեն վերագրվող դիտավորյալ հանցագործությունը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Դատարանը փաստում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է սահմանվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով, այն է՝ սույն գործով Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժին անհրաժեշտ է դատավճիռների համակցությամբ ամբողջությամբ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նշանակված պատիժները և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով և տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
(…) Տվյալ դեպքում, հաշվի առնելով կատարված արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող վերոգրյալ տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Հենրիկ Տոնոյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են և միայն կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում է հնարավոր ապահովել պատժի նպատակները: (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
6. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերը, վարույթի ընթացքի վկայակոչմամբ նշել է, որ լիովին ընդունում է մեղավորությունը, անկեղծորեն զղջում կատարած արարքի համար՝ գիտակցելով, որ կատարել է հանցագործություն և որպես քաղաքացի պարտավոր է դրսևորել օրինապահ վարքագիծ, զերծ մնալ հանցավոր վարքագծից:
Նշել է նաև, որ քրեական գործի նախաքննության փուլից աջակցել է քննչական մարմնին, տվել ինքնախոստովանական ցուցմունքներ և երբևէ անհիմն իր մեղավորությունը չի վիճարկել, քանի որ գիտակցել է, որ իր դրսևորած վարքագիծը սխալ է եղել, որի համար շատ ափսոսում է և արդեն տևական ժամանակ է դրսևորում է օրինապահ վարքագիծ՝ առանց վարորդական իրավունքի վկայականի ոչ սթափ վիճակում տրանսպորտային միջոց չի վարում:
Բողոքաբերը նշել է նաև, որ դատարանի դատավճռի հետ համաձայն չէ, քանի որ դատարանն իր նկատմամբ խիստ և ոչ արդարացի պատիժ է նշանակել, չի դրսևորել օբյեկտիվ մոտեցում, թեև նշել է իր պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները, բայց դրանք անուշադրության է մատնել: Մասնավորապես, ամուսնացած է, խնամքին են երկու մանկահասակ երեխան, որոնցից մեկը նորածին է՝ ընդամենը 2 ամսական, խնամքին են նաև մինչև 3 տարեկան երեխաների խնամքով զբաղվող գործազուրկ կինը, կենսաթոշակառու տատիկը, գործազուրկ մայրը, հոգեպես վատառողջ եղբայրը: Ընտանիքի միակ կերակրողն ինքն է, զբաղվում է շինարարական տարբեր մասնավոր աշխատանքների կատարմամբ և մի կերպ կարողանում ապահովել իր բազմանդամ ընտանիքի կենսագոյությունը, որը նաև սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող բնակարան չունի, բնակվում են վարձակալական հիմունքներով:
Բացի այդ, իրեն կարճաժամկետ ազատազրկման դատապարտելով՝ ընտանիքը կահայտնվի սոցիալապես ծանր կացության մեջ, կմատնվի սովի, երեխաները կմնան առանց հայր ծնողի խնամքի և դաստիարակության, իսկ նրանց միակ ապրուստի միջոց վաստակողն ինքն է, իսկ ռեալ կարճաժամկետ ազատազրկման դատապարտվելը բացասաբար կանդրադառնա ընտանիքի, առավելապես մանկահասակ երեխաների համար: Ընտանիքում իր դերն ու նշանակություն բարձր է, երբևէ ընտանիքում վատ վարքագծ չի դրսևորել, բնակության վայրում նույնպես բնութագրվում է դրական:
Ըստ բողոքաբերի՝ դատարանի դատավճռի պատճառաբանություններից անհասկանալի է, թե ինչու է անհնար իր նկատմամբ նշանակել այլըտրանքային պատիժներ և միայն պետք է նշանակվի ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, քանի որ նախատեսվում է նաև տուգանքի ձևով պատիժ: Բացի այդ, նաև անհասկանալի է, թե ինչու է անհնար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, չէ որ իր դատապարտվելը մեծ բացասական ազդեցություն կթողնի ընտանիքի վրա, և այդ հանգամանքներ զսպիչ միջոց է, որ հետայսու այլևս որևէ հանցավոր վարագծով աչքի չընկնի, իսկ դատարանի համար էլ կարող է երաշխիք լինել որպեսզի իրեն հնարավորություն տրվի պայմանական պատիժը չկիրառելու պայմաններում ուղղվել՝ սահմանված փորձաշրջանի ընթացքում, հակառակի պարագայում հնարավոր է փորձաշրջանը վերացնել և արդեն ռեալ դատապարտել ազատազրկման:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է. «Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 7-ի թիվ ԵԴ1/2707/01/24 դատավճիռը պատժի մասով, կայացնել նոր դատական ակտ՝ որպես պատիժ նշանակել տուգանք կամ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկումը պայմանական չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան»:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով պետք է պատասխանել այն հարցերին, թե հիմնավոր են արդյոք մեղադրյալ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու և այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի բացակայության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։
9. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները. (…)
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (…)
12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով (…)»:
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Նույն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուամենայնիվ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը իրական կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է:
Նշանակված պատժի փոփոխման Վերաքննիչ դատարանի իրավասության հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով, դիրքորոշում հայտնելով, որ «(…) [Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
(...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը)։
10. Վերոգրյալ իրավանորմերի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին` (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը) Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատարանը մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճ իրավական վերլուծության է ենթարկել գործի կոնկրետ՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը, դատական քննության փուլում գտնվող երկու գործով մեղսագրված արարքին համասեռ արարքներում մեղադրվելը, խնամքին երկու անչափահաս երեխա ունենալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացող հանգամանքը՝ հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը և նշվածները համադրելով մեղադրյալին մեղսագրված արարքի բնույթի, վտանգավորության աստիճանի, դրա կատարման եղանակի հետ՝ եկել է եզրահանգման, որ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է ռեալ կրի:
Մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժի տեսակի ու այն կրելու նպատակահարմարության հիմնավորածության տեսանկյունից գնահատելով Առաջին ատյանի դատարանի հաշվի առած վերոգրյալ տվյալները, այդ թվում՝ հանցանքը համասեռ արարքների համար չմարված դատվածության պայմաններում կատարելը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճ ուշադրություն է դարձրել խախտված հասարակական հարաբերությունների բնույթին ու կարևորությանը, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրանց հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին, ինչպես նաև՝ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, որոնք իրենց փաստացի արտացոլումն են ստացել վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատժատեսակում, ինչպես նաև՝ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը ռեալ կրելու մասին դատարանի հետևությունում։ Հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի անհիմն լինելու մասին բողոքաբերի պնդումը հիմնավոր չէ և չի բխում գործի նյութերից:
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի է՝ համաչափ կատարված հանցագործությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու համար։
Հետևաբար, արձանագրելով, որ բողոքաբերը չի հիմնավորել իր նկատմամբ նշանակված պատժի ակնհայտորեն խիստ լինելը, ինչպես պահանջում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակը փոփոխելու և նրա նկատմամբ առավել մեղմ պատժատեսակ կիրառելու, ինչպես նաև՝ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բողոքաբերի պահանջն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, և գործում առկա չեն օբյեկտիվ իրականության մեջ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ, որոնք թույլ կտան մեղմացնել նշանակված պատիժը կամ այն պայմանականորեն չկիրառել:
Ինչ վերաբերում է Հ.Տոնոյանի ընտանեկան վիճակի, այդ թվում՝ խնամքին անչափահաս երեխաներ ունենալու վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք վերոգրյալ փաստական տվյալների՝ այդ թվում՝ մեղսագրված արարքը համասեռ հանցագործությունների համար չմարված դատվածության պայմաններում կատարելու հանգամանքի հաշվառման համատեքստում բավարար չեն մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակը փոփոխելու կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար:
Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն փաստարկին, որ դատարանը չի հիմնավորել իր նկատմամբ այլըտրանքային պատիժներ նշանակելու անհնարինությունը, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մանրամասն անդրադարձել է մեղադրյալի նկատմամբ նախկինում նշանակված պատժին և արձանագրել, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նախկինում երկու անգամ նույնաբնույթ արարքների համար տուգանքի ձևով պատիժ է նշանակվել, որը փաստացի իր նպատակներին չի ծառայել և չի կանխել նոր հանցագործության կատարումը, որպիսի պայմաններում վերջինի նկատմամբ կրկին տուգանքի նշանակումն արդարացված չի լինի, հետևաբար բողոքաբերի նշված պնդումն անհիմն է:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի, ինչպես նաև կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի բացակայության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր են, դատարանի թույլ չի տվել դատական սխալ և ըստ այդմ՝ բացակայում են վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և մեղադրյալի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքերը: Հետևաբար, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 7-ի թիվ ԵԴ1/2707/01/24 դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 367-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 7-ի թիվ ԵԴ1/2707/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Լ. ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/2707/01/24
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 08-10-2024 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Աջափնյակ և Դավիթաշեն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60-1513-24 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հենրիկ Տոնոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին ժամը 15:35-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում' արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.934 մգ/լ, վարել է «Նիսսան» մակնիշի 37 LM 432 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի ծառայողների կողմից նույն օրը կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180258265 արձանագրությամբ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հենրիկ |
| Ազգանուն | Տոնայան |
| Հայրանուն | Նորայրի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 344 Մաս 2 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 08-10-2024 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Հովհաննես |
| Ազգանուն | Ավագյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 10-10-2024 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/2707/01/24 ՈՐՈՇՈՒՄ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ք.Երևան 10.10.2024թ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանը, ծանոթանալով քրեական գործին ըստ մեղադրանքի Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՊԱՐԶԵՑԻ 2024 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ նաև՝ Դատարան) հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է թիվ 60151324 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: 2024 թվականի հոկտեմբերի 08-ին քրեական գործը մակագրվել է Դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանին, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2707/01/24 համարը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Հ.Ավագյանի աշխատակազմին։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն՝ ‹‹1.Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը՝ դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: (…) 4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը պետք է բովանդակի տեղեկություններ այն կայացրած դատարանի և դատավորի, քրեական գործը ստանալու և որոշումը կայացնելու օրվա, ինչպես նաև նախնական դատալսումների վայրի և ժամանակի մասին: 5. Նախնական դատալսումներով առաջին դատական նիստը նշանակվում է սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշման կայացումից հետո՝ երկշաբաթյա ժամկետում: (…)››։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ ՈՐՈՇԵՑԻ Ստանձնել թիվ ԵԴ1/2707/01/24 քրեական գործով վարույթը և նախնական դատալսումներ նշանակել 2024 թվականի հոկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 11:30-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավանի նստավայրում թիվ 3 դատական նիստերի դահլիճում (ք.Երևան, Նոր Նորքի 4-րդ զանգված, Գյուլիքևխվյան փողոց 20) դռնբաց դատական նիստում, դատավոր Հ.Ավագյանի նախագահությամբ: Որոշման պատճենը երկօրյա ժամկետում ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթիկ: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հենրիկ |
| Ազգանուն | Տոնոյան |
| Հայրանուն | Նորայրի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ.Ղազինյան |
| Կազմակերպության հասցե | ք. Երևան, Լենինգրադյան 4ա |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-10-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 22-10-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | մեղադրյալի չներկայանալու պատճառով |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-11-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 21-11-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 09-12-2024 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2024 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:45 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 07-01-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հենրիկ |
| Ազգանուն | Տոնոյան |
| Հայրանուն | Նորայրի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Մեղադրական |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-01-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-01-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 07-01-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Հենրիկ |
| Ազգանուն | Տոնոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 07-01-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Կարճաժամկետ ազատազրկում |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
| Այլ պատժաչափեր | Պատիժ նշանակելը դատավճիռների համակցության դեպքում (ՀՀ քր. օր. 75 հոդված) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/2707/01/24 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` Նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան Քարտուղարությամբ` Մ.Թովմասյանի Մասնակցությամբ՝ Հանրային մեղադրող Բ.Ղազինյանի Մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի 2025 թվականի հունվարի 7-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում, քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի` Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի` (ծնված` 1996 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Գյումրի քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված՝ 1) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ երկու դրվագով և հանցանքների համակցությամբ պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 350.000 ՀՀ դրամի չափով, 2) Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 400.000 ՀՀ դրամի չափով, բնակվում է Գյումրի քաղաքի Պարույր Սևակ փողոցի 16/6 տանը) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը, ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024 թվականի ապրիլի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60-1513-24 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով: Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ․Ղազինյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ին մեղադրանքը ներկայացվել է Հենրիկ Տոնոյանին, և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/2707/01/24 համարը: 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2025 թվականի հունվարի 7-ին Դատարանը Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական վերդիկտ։ 2. Մեղադրանքի փաստական և իրավական հիմնավորումները. Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(․․․) նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին ժամը 15․35-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0․934 մգ/լ, վարել է Նիսսան մակնիշի 37LM432 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի ծառայողների կողմից նույն օրը կազմված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180258265 արձանագրությամբ։ Այսինքն՝ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։ 3. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում. Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և հիմնական դատալսումների ընթացքում, օգտվելով իր իրավունքներից, հրաժարվել է ցուցմունք տալ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը): Մինչդատական վարույթի ընթացքում Հենրիկ Տոնոյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրեն ներկայացված մեղադրանքի շուրջ հայտնում է, որ ընդունում է մեղավորությունը կատարվածում և զղջում կատարածի համար, օգտվելով իր դատավարական կարգավիճակից, հրաժարվում է հարցերին պատասխանել (տե՛ս վարույթի 1-ին հատորի 35-38-րդ թերթերը): Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները. Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180258265 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 15։44-ին, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Ռոբերտ Պողոսյանի /կրծքանշան թիվ 10136/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն այն մասին, որ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանը նույն օրը՝ ժամը 15։35-ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 37LM432 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը հատվածում, ինչպես նաև՝ իրավունքներին և պարտականություններին ծանոթանալու հատվածում առկա է ստորագրություն, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 203․5 թիվը (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 3-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը): Սթափության վիճակի զննության վերաբերյալ թիվ 00643 կտրոնը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 15:43:59-ին, Հենրիկ Տոնոյանը «Alcovizor-Jupiter X/RP» թիվ 91101224 համարի սարքի միջոցով ենթարկվել է սթափության վիճակի զննության և նրա օրգանիզմում ալկոհոլի չափաքանակը կազմել է 0,934 մգ/լ (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 8-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը): Ստուգաչափման թիվ 085662 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ թիվ 91101224 համարի սթափության զննության համար նախատեսված սարքը ստուգաչափվել է 2022 թվականի դեկտեմբերի 8-ին, որն ուժի մեջ է մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 8-ը, իսկ սարքի հնարավոր սխալանքը կազմում է +-10% (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 6-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը): Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում վարորդական վկայականի որոնման արդյունքը, համաձայն որի՝ Հենրիկ Տոնոյանի անվամբ տրանսպորտային միջոցներ վարելու վարորդական իրավունքի վկայական չի հատկացվել (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 5-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը): Մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից որպես արտավարութային փաստաղթեր ճանաչված, վերը շարադրված փաստաթղթերը զննելու մասին արձանագրությունը (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 14-15-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը): Պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված վերոգրյալ ապացույցները վերլուծելով, դրանցից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուսի հետ և գնահատելով գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված օբյեկտիվ փաստական տվյալների համակցության լույսի ներքո` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել: 2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց: (․․․)»։ Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով դատալսումների ժամանակ հետազոտված ապացույցների թույլատրելիությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել օրենքի էական խախտումներ, որոնցով սահմանափակվել են դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք զրկվել են, ինչպես նաև՝ դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։ Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։ Բացի այդ, վերը թվարկված յուրաքանչյուր ապացույց այս կամ այն չափով փաստական տվյալներ է պարունակում մեղադրանքում նշված հանցավոր արարքի, գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքների վերաբերյալ։ Այս պայմաններում, Դատարանը գտնում է, որ թվարկված ապացույցները ոչ վերաբերելի ճանաչելու հիմքեր նույնպես առկա չեն։ Անդրադառնալով ապացույցների արժանահավատությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներն այդ առնչությամբ կասկածի տակ առնելու օբյեկտիվ հիմքեր նույնպես առկա չեն։ Նշված ապացույցներով ստացվել են գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող մի շարք հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ, որոնց արժանահավատությունը ոչ միայն չի վիճարկվել դատավարության մասնակիցների կողմից, այլև հաստատվել է գործի ողջ նյութերով։ Այսպիսով, գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով 0․934 մգ/լ ալկոհոլ օգտագործած՝ ոչ սթափ վիճակում, 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 15․35-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 37LM432 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել և արձանագրվել է ոստիկանության ծառայողների կողմից։ 4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը՝ պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ երկու տարի ժամկետով»: Ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով և հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Հենրիկ Տոնոյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև՝ նրա մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։ Դատարանը գտնում է նաև, որ Հենրիկ Տոնոյանի արարքն ամբողջությամբ համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչի համար նա ենթակա է քրեական պատախանատվության և պատժի: Անդրադառնալով նշանակվելիք պատժի հարցին՝ Դատարանը փաստում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (․․․)»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։ Մեղադրյալ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Անդրադառնալով հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ա) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, բ) արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և բնույթը (հանրորեն վտանգավոր հետևանքներ), հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը): Վերոգրյալի լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը՝ Դատարանը փաստում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունն օժտված է հանրության համար վտանգավորության որոշակի աստիճանով։ Որպես Հենրիկ Տոնոյանի անձը բնութագրող տվյալ Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ ներկայացված մեղադրանքում ընդունել է իր մեղքը և հայտարարել, որ կատարած արարքի համար զղջում է։ Միևնույն ժամանակ, հարկ է փաստել, որ դատական քննության փուլում գտնվող թիվ ԵԴ1/3715/01/24 և թիվ ՇԴ/0422/01/24 քրեական վարույթներով Հենրիկ Տոնոյանը մեղադրվում է 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ին և 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներ կատարելու համար, ինչը նույնպես պետք է հաշվի առնվի որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալ։ Դատարանը Հենրի Տոնոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է գնահատում այն, որ պատիժ նշանակելու պահին նրա խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս զավակները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանդիսանում հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը։ Տվյալ դեպքում, Հենրիկ Տոնոյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նույնաբնույթ արարքների համար դատապարտված լինելով և պատիժները կրած չլինելու պայմաններում, կատարել է սույն վարույթով իրեն վերագրվող դիտավորյալ հանցագործությունը։ Այսինքն՝ նրա արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք։ Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նախկինում երկու անգամ նույնաբնույթ արարքների համար տուգանքի ձևով պատիժ է նշանակվել, որը փաստացի իր նպատակներին չի ծառայել և չի կանխել նոր հանցագործության կատարումը, որպիսի պայմաններում վերջինի նկատմամբ կրկին տուգանքի նշանակումն արդարացված չի լինի։ Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նրա կատարած արարքի համար պետք է նշանակվի պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը»: Տվյալ դեպքում, Դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ պատիժներ են նշանակվել տուգանքի ձևով։ Նշված պատիժները կրած չլինելու պայմաններում՝ Հենրիկ Տոնոյանը կատարել է սույն գործով իրեն վերագրվող դիտավորյալ հանցագործությունը։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Դատարանը փաստում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է սահմանվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով, այն է՝ սույն գործով Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժին անհրաժեշտ է դատավճիռների համակցությամբ ամբողջությամբ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նշանակված պատիժները և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով և տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (․․․)։ 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (․․․)»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԳԴ/0014/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները)։ Տվյալ դեպքում, հաշվի առնելով կատարված արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող վերոգրյալ տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Հենրիկ Տոնոյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են և միայն կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում է հնարավոր ապահովել պատժի նպատակները: Քննության առնելով Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքի հարցը՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել: Անդրադառնալով վարույթային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ դրանց վերաբերյալ տվյալները բացակայում են, ավելին՝ գործի քննության ընթացքում նման պահանջ չի ներկայացվել, Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։ Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՎՃՌԵՑ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատիժներն ամբողջությամբ գումարելու միջոցով, Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժին գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նշանակված պատիժները և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով և տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: Կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու սկիզբը հաշվել Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից: Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել: Վարույթային ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարել լուծված։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 07-01-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 20-02-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը՝ 50 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 73 թերթ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 18-02-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 20-02-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից՝ 1-ին հատորը՝ 50 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 73 թերթ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| ՈՒր | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴԱ-8.1-Ե-20958/25 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 12-09-2025 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 15-09-2025 |
|---|
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 24-09-2025 |
|---|---|
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 06-10-2025 |
|---|---|
| Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ | ՀՀ ԱՆ Արմավիր ՔԿ հիմնարկի կողմից տժստացվել է տեղեկատվություն այն մասին, որ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանը պատիժը կրում է ՀՀ ԱՆ Արմավիր ՔԿՀ-ում: Պատժի սկիզբը՝ 23.09.2025թ. |
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 21-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը՝ 50 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 73 թերթ, 3-րդ հատորը՝ 63 թերթ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 21-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը՝ 50 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 73 թերթ, 3-րդ հատորը՝ 63 թերթ |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2707/01/24
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 18-02-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 17-02-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Ամբաստանյալ |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Հենրիկ |
| Ազգանուն | Տոնոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հենրիկ Տոնոյան Բողոքն ընդունել վարույթ: Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/՝ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի վերաբերյալ 07.01.2025թ. կայացված դատավճիռը պատժի մասով , կայացել նոր դատական ակտ՝ որպես պատիժ նշանակել տուգանք կամ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկումը պայմանական չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 24-02-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 24-02-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Աբգարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մխիթար |
| Ազգանուն | Պապոյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ռոբերտ |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 25-02-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 15-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 15-05-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հենրիկ |
| Ազգանուն | Տոնոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/2707/01/24 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ 2025 թվականի մայիսի 15-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Հովհաննես Ավագյան) 2025 թվականի հունվարի 7-ի դատավճիռը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի ընթացքը 1. 2024 թվականի ապրիլի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60-1513-24 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով: Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ․Ղազինյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ին մեղադրանքը ներկայացվել է Հենրիկ Տոնոյանին, և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ ԵԴ1/2707/01/24 համարով գործով վարույթ է ստանձվել և նշանակվել նախնական դատալսումներ։ 2025 թվականի հունվարի 7-ին Առաջին ատյանի դատարան Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական վերդիկտ։ 2. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի հունվարի 7-ի դատավճռով վճռել է. «Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատիժներն ամբողջությամբ գումարելու միջոցով, Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժին գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նշանակված պատիժները և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով և տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: Կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու սկիզբը հաշվել Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից: Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել (...)»: 3. 2025 թվականի փետրվարի 17-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի վերաքննիչ բողոքը: Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի փետրվարի 24-ին, նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի փետրվարի 25-ին: 2025 թվականի փետրվարի 25-ին վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ դատարանում դատաքննության: Վարույթի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 4. Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2023 թվականի օգոստոսի 13-ին, ժամը 15․35-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0․934 մգ/լ, վարել է Նիսսան մակնիշի 37LM432 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի ծառայողների կողմից նույն օրը կազմված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180258265 արձանագրությամբ։ Այսինքն՝ Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»: 5. Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է հետևյալը. «(…) Ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով և հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Հենրիկ Տոնոյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև՝ նրա մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։ Դատարանը գտնում է նաև, որ Հենրիկ Տոնոյանի արարքն ամբողջությամբ համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչի համար նա ենթակա է քրեական պատախանատվության և պատժի: (…) Մեղադրյալ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ (…) Վերոգրյալի լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը՝ Դատարանը փաստում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունն օժտված է հանրության համար վտանգավորության որոշակի աստիճանով։ Որպես Հենրիկ Տոնոյանի անձը բնութագրող տվյալ Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ ներկայացված մեղադրանքում ընդունել է իր մեղքը և հայտարարել, որ կատարած արարքի համար զղջում է։ Միևնույն ժամանակ, հարկ է փաստել, որ դատական քննության փուլում գտնվող թիվ ԵԴ1/3715/01/24 և թիվ ՇԴ/0422/01/24 քրեական վարույթներով Հենրիկ Տոնոյանը մեղադրվում է 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ին և 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներ կատարելու համար, ինչը նույնպես պետք է հաշվի առնվի որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալ։ Դատարանը Հենրի Տոնոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է գնահատում այն, որ պատիժ նշանակելու պահին նրա խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս զավակները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանդիսանում հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը։ Տվյալ դեպքում, Հենրիկ Տոնոյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նույնաբնույթ արարքների համար դատապարտված լինելով և պատիժները կրած չլինելու պայմաններում, կատարել է սույն վարույթով իրեն վերագրվող դիտավորյալ հանցագործությունը։ Այսինքն՝ նրա արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք։ Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նախկինում երկու անգամ նույնաբնույթ արարքների համար տուգանքի ձևով պատիժ է նշանակվել, որը փաստացի իր նպատակներին չի ծառայել և չի կանխել նոր հանցագործության կատարումը, որպիսի պայմաններում վերջինի նկատմամբ կրկին տուգանքի նշանակումն արդարացված չի լինի։ Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նրա կատարած արարքի համար պետք է նշանակվի պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը»: Տվյալ դեպքում, Դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ պատիժներ են նշանակվել տուգանքի ձևով։ Նշված պատիժները կրած չլինելու պայմաններում՝ Հենրիկ Տոնոյանը կատարել է սույն գործով իրեն վերագրվող դիտավորյալ հանցագործությունը։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Դատարանը փաստում է, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է սահմանվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով, այն է՝ սույն գործով Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժին անհրաժեշտ է դատավճիռների համակցությամբ ամբողջությամբ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի սեպտեմբերի 26-ի և Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռներով նշանակված պատիժները և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով և տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: (…) Տվյալ դեպքում, հաշվի առնելով կատարված արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող վերոգրյալ տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Հենրիկ Տոնոյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են և միայն կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում է հնարավոր ապահովել պատժի նպատակները: (…)»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. 6. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Բողոքաբերը, վարույթի ընթացքի վկայակոչմամբ նշել է, որ լիովին ընդունում է մեղավորությունը, անկեղծորեն զղջում կատարած արարքի համար՝ գիտակցելով, որ կատարել է հանցագործություն և որպես քաղաքացի պարտավոր է դրսևորել օրինապահ վարքագիծ, զերծ մնալ հանցավոր վարքագծից: Նշել է նաև, որ քրեական գործի նախաքննության փուլից աջակցել է քննչական մարմնին, տվել ինքնախոստովանական ցուցմունքներ և երբևէ անհիմն իր մեղավորությունը չի վիճարկել, քանի որ գիտակցել է, որ իր դրսևորած վարքագիծը սխալ է եղել, որի համար շատ ափսոսում է և արդեն տևական ժամանակ է դրսևորում է օրինապահ վարքագիծ՝ առանց վարորդական իրավունքի վկայականի ոչ սթափ վիճակում տրանսպորտային միջոց չի վարում: Բողոքաբերը նշել է նաև, որ դատարանի դատավճռի հետ համաձայն չէ, քանի որ դատարանն իր նկատմամբ խիստ և ոչ արդարացի պատիժ է նշանակել, չի դրսևորել օբյեկտիվ մոտեցում, թեև նշել է իր պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները, բայց դրանք անուշադրության է մատնել: Մասնավորապես, ամուսնացած է, խնամքին են երկու մանկահասակ երեխան, որոնցից մեկը նորածին է՝ ընդամենը 2 ամսական, խնամքին են նաև մինչև 3 տարեկան երեխաների խնամքով զբաղվող գործազուրկ կինը, կենսաթոշակառու տատիկը, գործազուրկ մայրը, հոգեպես վատառողջ եղբայրը: Ընտանիքի միակ կերակրողն ինքն է, զբաղվում է շինարարական տարբեր մասնավոր աշխատանքների կատարմամբ և մի կերպ կարողանում ապահովել իր բազմանդամ ընտանիքի կենսագոյությունը, որը նաև սեփականության իրավունքով իրեն պատկանող բնակարան չունի, բնակվում են վարձակալական հիմունքներով: Բացի այդ, իրեն կարճաժամկետ ազատազրկման դատապարտելով՝ ընտանիքը կահայտնվի սոցիալապես ծանր կացության մեջ, կմատնվի սովի, երեխաները կմնան առանց հայր ծնողի խնամքի և դաստիարակության, իսկ նրանց միակ ապրուստի միջոց վաստակողն ինքն է, իսկ ռեալ կարճաժամկետ ազատազրկման դատապարտվելը բացասաբար կանդրադառնա ընտանիքի, առավելապես մանկահասակ երեխաների համար: Ընտանիքում իր դերն ու նշանակություն բարձր է, երբևէ ընտանիքում վատ վարքագծ չի դրսևորել, բնակության վայրում նույնպես բնութագրվում է դրական: Ըստ բողոքաբերի՝ դատարանի դատավճռի պատճառաբանություններից անհասկանալի է, թե ինչու է անհնար իր նկատմամբ նշանակել այլըտրանքային պատիժներ և միայն պետք է նշանակվի ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, քանի որ նախատեսվում է նաև տուգանքի ձևով պատիժ: Բացի այդ, նաև անհասկանալի է, թե ինչու է անհնար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, չէ որ իր դատապարտվելը մեծ բացասական ազդեցություն կթողնի ընտանիքի վրա, և այդ հանգամանքներ զսպիչ միջոց է, որ հետայսու այլևս որևէ հանցավոր վարագծով աչքի չընկնի, իսկ դատարանի համար էլ կարող է երաշխիք լինել որպեսզի իրեն հնարավորություն տրվի պայմանական պատիժը չկիրառելու պայմաններում ուղղվել՝ սահմանված փորձաշրջանի ընթացքում, հակառակի պարագայում հնարավոր է փորձաշրջանը վերացնել և արդեն ռեալ դատապարտել ազատազրկման: Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է. «Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 7-ի թիվ ԵԴ1/2707/01/24 դատավճիռը պատժի մասով, կայացնել նոր դատական ակտ՝ որպես պատիժ նշանակել տուգանք կամ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկումը պայմանական չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան»: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»: Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով պետք է պատասխանել այն հարցերին, թե հիմնավոր են արդյոք մեղադրյալ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու և այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի բացակայության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։ 9. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները. (…) 7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. 8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. 9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ. 10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. (…)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (…) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (…) 12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով (…)»: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Նույն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուամենայնիվ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը իրական կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատժի փոփոխման Վերաքննիչ դատարանի իրավասության հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով, դիրքորոշում հայտնելով, որ «(…) [Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում. 1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները, (...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը)։ 10. Վերոգրյալ իրավանորմերի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին` (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը) Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատարանը մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճ իրավական վերլուծության է ենթարկել գործի կոնկրետ՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը, դատական քննության փուլում գտնվող երկու գործով մեղսագրված արարքին համասեռ արարքներում մեղադրվելը, խնամքին երկու անչափահաս երեխա ունենալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացող հանգամանքը՝ հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը և նշվածները համադրելով մեղադրյալին մեղսագրված արարքի բնույթի, վտանգավորության աստիճանի, դրա կատարման եղանակի հետ՝ եկել է եզրահանգման, որ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է ռեալ կրի: Մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժի տեսակի ու այն կրելու նպատակահարմարության հիմնավորածության տեսանկյունից գնահատելով Առաջին ատյանի դատարանի հաշվի առած վերոգրյալ տվյալները, այդ թվում՝ հանցանքը համասեռ արարքների համար չմարված դատվածության պայմաններում կատարելը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճ ուշադրություն է դարձրել խախտված հասարակական հարաբերությունների բնույթին ու կարևորությանը, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրանց հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին, ինչպես նաև՝ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, որոնք իրենց փաստացի արտացոլումն են ստացել վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատժատեսակում, ինչպես նաև՝ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը ռեալ կրելու մասին դատարանի հետևությունում։ Հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի անհիմն լինելու մասին բողոքաբերի պնդումը հիմնավոր չէ և չի բխում գործի նյութերից: Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի է՝ համաչափ կատարված հանցագործությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու համար։ Հետևաբար, արձանագրելով, որ բողոքաբերը չի հիմնավորել իր նկատմամբ նշանակված պատժի ակնհայտորեն խիստ լինելը, ինչպես պահանջում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակը փոփոխելու և նրա նկատմամբ առավել մեղմ պատժատեսակ կիրառելու, ինչպես նաև՝ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ բողոքաբերի պահանջն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, և գործում առկա չեն օբյեկտիվ իրականության մեջ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ, որոնք թույլ կտան մեղմացնել նշանակված պատիժը կամ այն պայմանականորեն չկիրառել: Ինչ վերաբերում է Հ.Տոնոյանի ընտանեկան վիճակի, այդ թվում՝ խնամքին անչափահաս երեխաներ ունենալու վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք վերոգրյալ փաստական տվյալների՝ այդ թվում՝ մեղսագրված արարքը համասեռ հանցագործությունների համար չմարված դատվածության պայմաններում կատարելու հանգամանքի հաշվառման համատեքստում բավարար չեն մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակը փոփոխելու կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար: Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն փաստարկին, որ դատարանը չի հիմնավորել իր նկատմամբ այլըտրանքային պատիժներ նշանակելու անհնարինությունը, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մանրամասն անդրադարձել է մեղադրյալի նկատմամբ նախկինում նշանակված պատժին և արձանագրել, որ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նախկինում երկու անգամ նույնաբնույթ արարքների համար տուգանքի ձևով պատիժ է նշանակվել, որը փաստացի իր նպատակներին չի ծառայել և չի կանխել նոր հանցագործության կատարումը, որպիսի պայմաններում վերջինի նկատմամբ կրկին տուգանքի նշանակումն արդարացված չի լինի, հետևաբար բողոքաբերի նշված պնդումն անհիմն է: Ամփոփելով վերոշարադրյալը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հենրիկ Տոնոյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի, ինչպես նաև կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի բացակայության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր են, դատարանի թույլ չի տվել դատական սխալ և ըստ այդմ՝ բացակայում են վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և մեղադրյալի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքերը: Հետևաբար, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 7-ի թիվ ԵԴ1/2707/01/24 դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ մեղադրյալ Հ.Տոնոյանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 367-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Վերաքննիչ բողոքը մերժել: Հենրիկ Նորայրի Տոնոյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 7-ի թիվ ԵԴ1/2707/01/24 դատավճիռը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Լ. ԱԲԳԱՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 15-05-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 03-09-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 50, 73, 44 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 03-09-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 50, 73, 44 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 73995/25 |