ԵԴ1/2702/01/24



ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ հետևյալ կազմով՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Է.ՄԱՆԱՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ս.ԹՈՐՈՍՅԱՆԻ


«07» մայիսի 2026 թվական ք․Երևան

դռնբաց դատական նիստում, վերաքննության կարգով քննության առնելով թիվ ԵԴ1/2702/01/24 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Գնել Գասպարյան) 2026 թվականի մարտի 11-ի դատավճռի դեմ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ․Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1․Գործի դատավարական նախապատմությունը․
1․1․ 2024 թվականի հունիսի 26-ին ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի քննիչ Գ․Վարդանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 92-0690-24 քրեական գործը։
2024 թվականի հուլիսի 18-ին ՀՀ ՔԿ ՔԶԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի քննիչ Ն․Արզանյանի (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2 դրվագ) և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 90261524 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հուլիսի 18-ին Քննիչի որոշմամբ թիվ 90261524 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 92-0690-24 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 92-0690-24 համարի ներքո։
2024 թվականի օգոստոսի 30-ին Քննիչի կողմից քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ կատարվել է փոփոխություն և քրեական վարույթը նախաձեռնվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով։
2024 թվականի սեպտեմբերի 04-ին Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Կ․Մկրտչյանի որոշմամբ Սամվել Սարգսի Թորոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով։
2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Կ․Մկրտչյանի որոշմամբ Սամվել Սարգսի Թորոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Կ․Մկրտչյանի որոշմամբ Սամվել Սարգսի Թորոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ վերջինիս կողմից այդ արարքը կատարած չլինելու հիմքով։
2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ին Քննիչի որոշմամբ մեղադրյալ Սամվել Սարգսի Թորոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է թիվ 92-0690-24 քրեական վարույթի նյութերը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, որը ԵԴ1/2702/01/24 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ․Գասպարյանին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 09-ին կայացվել է «Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշում։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2026 թվականի մարտի 11-ի դատավճռով վճռվել է.
« 1. Սամվել Սարգսի Թորոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործությունը կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 տարի ժամկետով։
2. Սամվել Սարգսի Թորոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունը կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 ամիս ժամկետով։
3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Սամվել Սարգսի Թորոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 տարի 1 ամիս ժամկետով:
4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Սամվել Սարգսի Թորոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան` 2 (երկու) տարի ժամկետով, որի ընթացքում մեղադրյալը պարտավոր է առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
5. Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
6. Սամվել Սարգսի Թորոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
7. Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
(…)»:
1․2․ 2026 թվականի ապրիլի 10-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ․Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը:
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2026 թվականի ապրիլի 18-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 27-ի որոշմամբ դատախազ Տ․Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։

2․ Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը․
2․1․ Առաջին ատյանի դատարանը 2026 թվականի մարտի 11-ի դատավճռում, ի թիվս այլնի, նշել է հետևյալը․ «(…) Առաջադրված մեղադրանքների հետ մեղադրյալ Սամվել Սարգսի Թորոսյանի համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է Սամվել Սարգսի Թորոսյանին վերագրվող արարքների փաստական հանգամանքները, այսինքն վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքները, դրանք ճիշտ են որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասին և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ։
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Սամվել Սարգսի Թորոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
(…)
Սամվել Սարգսի Թորոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել իրեն մեղավոր ճանաչելը, կատարածի համար զղջալը։
Սամվել Սարգսի Թորոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Կատարած արարքի համար մեղադրյալ Սամվել Սարգսի Թորոսյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
(…)
Դատարանը, հաշվի առնելով Սամվել Սարգսի Թորոսյանի կատարած արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողության վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու համար նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։
(…)
Դատարանն առաջնորդվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի դրույթներով գտնում է, որ Սամվել Սարգսի Թորոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները պետք է լրիվ գումարել և մեղադրյալի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։
(…)
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի դրույթները, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա առողջական վիճակն ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը՝ գտնում է, որ վերը թվարկված հանգամանքների առկայության պայմաններում մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը։ Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սամվել Սարգսի Թորոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել և պետք է սահմանել փորձաշրջան` 2 (երկու) տարի ժամկետով, որի ընթացքում մեղադրյալը պարտավոր է՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:(…)»։

3. Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
3․1․ 2024 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Սամվել Սարգսի Թորոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 166-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա, 2024 թվականի մայիսի 10-ի դրությամբ հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ □□□□□ զորամասի □□□□□ ՀԳՄ-ի □□□□□ ՀՎ-ի □□□□□ ՀԴ-ի □□□□□ ՀՋ-ի ավագ հրաձիգ, կոչումով շարքային և գտնվելով ՀՀ ՊՆ ԵԿՀ-ի մաշկավեներաբանական բաժանմունքում բուժման մեջ, 2024 թվականի մայիսի 10-ին խախտելով ՀՀ ԶՈՒ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ, 16-րդ, 32-րդ, 34-րդ, 65-րդ և ՀՀ ԶՈւ կարգապահական կանոնագրքի 4-րդ հոդվածների պահանջները կապված զինվորական ընկերասիրությունը բարձր պահելու, ընկերոջ պատիվն ու արժանապատվությունը հարգելու, այլ զինծառայողների նկատմամբ կոպտություն թույլ չտալու հետ, բռնի այլ գործողություն է կատարել նույն բաժանմունքում բուժման մեջ գտնվող ՀՀ ՊՆ □□□□□ կայազորային հոսպիտալի □□□□□ □□□□□ ջոկի հրաձիգ, կոչումով՝ շարքային Ա․Ա․Հ․-ի նկատմամբ, այն է՝ աջ ձեռքի բռունցքով հարվածել է վերջինիս կրծքավանդակին՝ պատճառելով ֆիզիկական ցավ։
Բացի այդ, Սամվել Սարգսի Թորոսյանը, 2024 թվականի հունիսի 25-ի դրությամբ հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ □□□□□ զորամասի □□□□□ ՀԳՄ-ի □□□□□ ՀՎ-ի □□□□□ ՀԴ-ի □□□□□ ՀՋ-ի ավագ հրաձիգ, կոչումով շարքային և գտնվելով ՀՀ ՊՆ ԵԿՀ-ի մաշկավեներաբանական բաժանմունքում բուժման մեջ, 2024 թվականի հունիսի 25-ին՝ ժամը 18։00-ի սահմաններում, նշված բաժանմունքի 9-րդ հիվանդասենյակում իր կողմից կատարված հումորի շուրջ վիճաբանության ընթացքում մեկ անգամ աջ ձեռքի բռունցքով հարվածել է նույն բաժանմունքում բուժման մեջ գտնվող ՀՀ ՊՆ □□□□□ կայազորային հոսպիտալի □□□□□ □□□□□ ջոկի հրաձիգ, կոչումով՝ շարքային Ա․Ա․Հ․-ի կրծքավանդակի ձախ կեսին՝ վերջինիս պատճառելով առողջությանը ծանր վնաս պատճառող՝ կյանքի համար վտանգավորության հատկանիշով «կրծքավանդակի փակ, բութ վնասվածք՝ զուգորդված ձախակողմյան պնևմոթորաքսի զարգացումով» մարմնական վնասվածք։

4. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները և պահանջը.
4.1․ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ․Պետրոսյանը, ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է․ «(...) Գտնում եմ, որ Դատարանը թիվ ԵԴ1/2702/01/24 քրեական գործով 2026 թվականի մարտի 11-ի դատավճռով թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որը ազդել է գործի ելքի վրա, կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման, ինչի արդյունքում խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և 69-րդ հոդվածների պահանջները, ուստի այն որոշակի մասով ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)
Վերոգրյալ իրավական նորմերի և Վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշման համատեքստում վերլուծելով թիվ ԵԴ1/2702/01/24 քրեական գործով 2026 թվականի մարտի 11-ի դատավճռի պատճառաբանական մասում առկա պնդումները՝ անհրաժեշտ է նշել հետևյալը.
Դատարանը որոշման մեջ նշել է, որ սույն դեպքով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել «սոցիալական արդարության վերականգնմանը», սակայն գործնականում պայմանական պատիժը բռնի հանցագործության դեպքում կարող է ընկալվել որպես անպատժելիություն:
Բացի այդ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված արարքը (զինվորական կարգի դեմ ուղղված) ոտնձգում է ոչ միայն անձի առողջությանը, այլև պետության պաշտպանունակությանը։ Նման պայմաններում ազատազրկումից խուսափելը չի կարող համարվել համարժեք պատիժ և չի ծառայում նոր հանցագործությունների կանխմանը: Իսկ սույն դեպքում առկա է երկու հոդվածների համակցություն (166-րդ և 521-րդ) և երկու տարբեր օբյեկտների (անձի ֆիզիկական անձեռնմխելիություն և զինվորական ծառայության կարգ) դեմ ուղղված հանցանքների կատարում կարճ ժամանակահատվածում, ինչը վկայում է մեղադրյալի հակասոցիալական վարքագծի ու բարձր վտանգավորության մասին։
(…)
Սույն դեպքում Դատարանը հղում է արել մեղադրյալի «առողջական վիճակին» առանց նշելու, թե ինչպես է այն ազդում պատժի կրման հնարավորության վրա, կամ ինչ իրավական նշանակություն ունի նշված առողջական տվյալների առկայությունը պատիժ նշանակելու հարցում։ ՀՀ օրենսդրությունը հստակ սահմանում է այն հիվանդությունների ցանկը, որոնք անհամատեղելի են պատիժը կրելու հետ։ Մինչդեռ Դատարանը սույն մասով որևէ պատճառաբանություն չի ներկայացրել, թե մեղադրյալի որ առողջական վիճակը ինչ ազդեցություն կարող էր ունենալ մեղադրյալի նկատմամաբ նշանակվող պատժի ընտրության և(կամ) այն պայմանականորեն չկիրառելու հարցում: Հետևաբար՝ Դատարանի որոշումը սույն մասով ձևական է: Այնտեղ բացակայում է տրամաբանական կապը մեղադրյալի առողջական վիճակի և նրա ուղղման հնարավորության միջև։
Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցում հաշվի է առել նաև մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, սակայն որևէ նշում առկա չէ, թե կոնկրետ ինչ տվյալների մասին է խոսքը: Լրացուցիչ դատալսումներում հետազոտված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտոնից ստացված ձև 8 տեղեկանքի առկայությունը հիմք է տալիս կարծելու, որ Դատարանը նշել է «նախկինում դատված չլինելը» որպես հիմնական բնութագրող տվյալ, մինչդեռ նախկինում դատված չլինելը անձի բնականոն վիճակն է, այլ ոչ թե բացառիկ դրական վարքագիծ։ Դատարանը պետք է հիմնավորեր, թե մեղադրյալի վարքագծում ինչպիսի ակտիվ դրական դրսևորումներ են եղել հանցանքից հետո, որոնք թույլ կտային ենթադրել, որ նա կուղղվի առանց մեկուսացման։ Լոկ դատվածության բացակայությունը բավարար չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման համար, ուստի սույն մասով ևս Դատարանի դատական ակտը պատճառաբանված չէ:
Այսպիսով՝ Դատարանը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս հաշվի չի առել մեղադրյալ Սամվել Սարգսի Թորոսյանին վերագրվող հանցագործությունների հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, հանցանքի սուբյեկտիվ կողմի ձևը և տեսակը (երկու հանցանքներն էլ կատարվել են դիտավորությամբ), պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչով պայմանավորված՝ կայացրել է ոչ իրավաչափ որոշում և Սամվել Սարգսի Թորոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառել:
Հաշվի առնելով, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը թիվ ԵԴ1/2702/01/24 քրեական գործով 2026 թվականի մարտի 11-ի դատավճռով թույլ է տվել նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, որն ազդել է գործի ելքի վրա, հետևաբար՝ նշված դատավճիռն անօրինական է (...)»։
4.2. Արդյունքում Բողոքաբերը խնդրել է․ «1. Որոշակի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2702/01/24 քրեական գործով 2026 թվականի մարտի 11-ի դատավճիռը, ոչ իրավաչափ համարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառումը, և Սամվել Սարգսի Թորոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:»։

5. Վերաքննիչ դատարան ներկայացված փաստաթղթերը և կողմերի պարզաբանումները.
5.1. 2026 թվականի մայիսի 07-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է դատախազ Տ․Պետրոսյանի կողմից ներկայացված գրությունը, որով վերջինս հայտնել է, որ աշխատանքային ծառաբեռնվածության պատճառով չի կարող մասնակցել դատական նիստին։ Միաժամանակ, պնդել է վերաքննիչ բողոքը և խնդրել է այն բավարարել։
5.2. Մեղադրյալ Ս․Թորոսյանը ըստ էության առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ։

6․ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6.1. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում քննելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ։»:
6.2. Անդրադառնալով սույն գործով մեղադրյալ Սամվել Թորոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(...)»:
6.3. Վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12 որոշումներով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ, եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը և այլն․ մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը) և այլն:
6.4. Սույն որոշման 6.2-6.3-րդ կետերում մատնանշված իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների համատեքստում՝ անդրադառնալով Բողոքաբերի փաստարկներին, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի արդարացիությունը և համաչափությունը գնահատելիս պետք է հաշվի առնել նաև քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող և մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, ուստի հաշվի առնելով այն, որ մեղադրյալն ընդունել է մեղքը, զղջացել է կատարվածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, ծառայության ընթացքում ձեռք է բերել առողջական խնդիրներ, որոնք հիմք են հանդիսացել վեջինիս վաղաժամկետ զորացրելու համար, տուժողը հաշտվել է մեղադրյալի հետ և որևէ բողոք կամ պահանջ չունի, բացակայում են քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում առանց մեղադրյալին ազատությունից փաստացի զրկելու հնարավոր է հասնել պատժի նպատակների իրացմանը:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն դիրքորոշմանը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Սամվել Թորոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Անդրադառնալով կարճ ժամանակահատվածում մեղադրյալի կողմից երկու տարբեր օբյեկտների դեմ ուղղված հանցանքներ կատարած լինելու մասին փաստարկին՝ հարկ է արձանագրել, որ նշված հանգամանքներն արդեն իսկ հաշվի են առնվել մեղադրյալի նկատմամբ պատիժը նշանակելիս։ Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հանցանք կատարած յուրաքանչյուր անձի նկատմամբ պատիժ կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոց կիրառելիս դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է առաջնորդվի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքով՝ նշանակելով կատարված հանցանքներին, դրանք կատարելու հանգամանքներին և հանցավորի անձնավորությանը համաչափ պատիժ, ուստի Բողոքաբերի մատնանշած հանգամանքերն ինքնին չեն կարող բացառել նշված հանցակազմերի առկայության պարագայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը:
6.5. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների հիման վրա կառուցված Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը՝ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին, իրավաչափ է և բխում է գործով ձեռք բերված փաստերից, միաժամանակ, գտնում է, որ դատախազի կողմից վերաքննիչ բողոքում չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստարկներ, որոնք կարող են վկայել հակառակի մասին:
Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտում բացակայում է դատական ակտի բեկանման հիմք հանդիսացող որևէ դատական սխալ, վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված է, ուստի Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ․Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 367-րդ, 370-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ․Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի մարտի 11-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ։
2. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ
Է․ՄԱՆԱՍՅԱՆ Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ