ԵԴ1/2686/01/24






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),

Նախագահությամբ դատավոր Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Ա.ՈՍԿԱՆՅԱՆԻ
պաշտպան Ս.ՍԵԴՈՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ


2024 թվականի նոյեմբերի 18-ին ք. Երևանում

դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝


Արտյոմ Մարտինի Ավետիսյանի՝ ծնված 1982 թվականի հունիսի 23-ին, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, դատվածություն ունեցող, հաշվառված՝ ք.Երևան, Արշակունյաց պողոտա, 1-ին նրբանցք, 6-րդ տուն հասցեում մեղադրանք է ներկայացվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,





ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի օգոստոսի 8-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60297224 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով։
2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին որոշում է կայացվել Արտյոմ Մարտինի Ավետիսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այն բանի համար, որ «(…) նա չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով ոչ սթափ՝ 0.518 մլգ/լ ալկոհոլային հարբածության վիճակում, 2024 թվականի հուլիսի 27-ին՝ ժամը 04:45-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի տարածքում՝ Ծիծեռնակաբերդու խճուղում վարել է «Մերսեդես Բենց» մակնիշի 99KT998 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի պարեկ, ոստիկանության լեյտենանտ Հ. Սարգսյանի կողմից 26.07.2024թ.՝ ժամը 04:55 ին կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը թիվ 8180415193 արձանագրությունը։»։
Քննիչի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ի որոշմամբ Արտյոմ Մարտինի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, որը նույն օրը մակագրվել է դատավոր Ջ.Հայրապետյանին։
2023 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արտյոմ Մարտինի Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ:

Արագացված վարույթ.
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Արտյոմ Մարտինի Ավետիսյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո Ա.Ավետիսյանը հայտարարեց, որ իրեն ներկայացված մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է դրա հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպան Ս․Սեդոյանը նշեց, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը Դատարանում չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու (անցնելու) վերաբերյալ:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Ներկայացված մեղադրանքը Արտյոմ Մարտինի Ավետիսյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալուվ, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հատկանիշներին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (...)»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, հանրային աշխատանքների, այնպես էլ ազատությունից զրկելու, կարճաժամկետ ազատազրկման կամ ազատազրկման ձևերով:
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Արտյոմ Մարտինի Ավետիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Որպես անձը բնութագրվող հանգամանք Դատարանը հաշվի առնում այն, որ մեղադրյալը բնակության վայրից բնութագրվում է դրական, խնամքին են գտնվում ծնողները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(…)»:
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, որպես մեղադրյալ Ա.Ավետիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը (…)»:
Դատարանը, մեղադրյալ Ա.Ավետիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ վերջինս նախկինում դատապարտված է եղել, և նոր հանցանք է կատարել դատվածություն ունենալու պայմաններում: Մասնավորապես՝ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ի դատավճռով Ա.Ավետիսյանը դատապարտվել է տուգանքի 300.000 ՀՀ դրամի չափով, որը հետագայում նույն դատարանի 2024 թվականի օգոստոսի 5-ի որոշման հիման վրա փոխարինվել է հանրային աշխատանքներով: Փոխված պատժի մի մասը մեղադրյալը դեռևս չի կրել: Հետևաբար Արտյոմ Ավետիսյանը դատվածությունը չմարած կատարել է նոր համանման արարք:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Ա.Ավետիսյանը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Ա.Ավետիսյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, առկա ծանրացնող հանգամանքը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների և 67-րդ հոդվածի 5-րդ մասի պահանջները գտնում է, որ տվյալ դեպքում Ա.Ավետիսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել՝ հանրային աշխատանքներ՝ 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ՝ հաշվի առնելով նաև այն, որ վերջինս լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում համաձայնվել է իր նկատմամբ այդ պատժի կիրառմանը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 2-րդ մաս):
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արտյոմ Մարտինի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքն ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով` Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Արտյոմ Մարտինի Ավետիսյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ։
Արտյոմ Մարտինի Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ