ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԵԷԴ/0201/01/11
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

28 նոյեմբերի 2012 թվական ք.Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
դատավորներ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Մ.ՍԱՄՍՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա.ՍԵՓՈՅԱՆԻ
պաշտպան` Մ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Է.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Սեփոյանի վերաքննիչ բողոքը, ամբաստանյալ Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռի դեմ,


Պ Ա Ր Զ Ե Ց
ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ

1. Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Խ.Սամվելյանի 2011 թվականի նոյեմբերի 01-ի որոշմամբ Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի կողմից Արևհատ Ալեքսանի Մելիքյանին վրաերթի և նրան մահ պատճառելու փաստի առթիվ հարուցվել է թիվ 60130311 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով:

2. Նախաքննական մարմնի 2011 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:

3. Նախաքննական մարմնի 2011 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:

4. 2011 թվականի դեկտեմբերի 30-ին թիվ 60130311 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ` առաջին ատյանի դատարան/:

5. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի հունվարի 09-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ընդունվել է վարույթ, իսկ 2012 թվականի հունվարի 23-ի որոշմամբ վերոնշյալ քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության 2012 թվականի հունվարի 30-ին, ժամը 15.00-ին:

6. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռով Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանը ճանաչվել է մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2–րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտվել է ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` նրան զրկելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Դատավճռով որոշվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների իրականացման համապատասխան ծառայության վրա:
Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճռով որոշվել է նաև տուժողի իրավահաջորդ Ա.Մանվելյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցի պահանջը թողնել առանց քննության և նրան իրավունք վերապահել քաղաքացիական դատավարության կարգով քաղաքացիական հայցի պահանջով դիմելու դատարան:
Իրեղեն ապացույց հանդիսացող Ա.Մելիքյանին պատկանող հագուստները վերադարձվել են տուժողի իրավահաջորդ Ա.Մանվելյանին` ըստ պատկանելիության:

7. Առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Սեփոյանը:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխաններ չեն ներկայացվել:
8.Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Սեփոյանի վերաքննիչ բողոքը վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2012 թվականի մարտի 05-ին:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2012 թվականի մարտի 13-ին:

9. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012 թվականի մարտի 14-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Սեփոյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նշանակվել է դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության 2012 թվականի մարտի 21-ին, ժամը 11.00-ին:

10. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012 թվականի մարտի 28-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Սեփոյանի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է:

11. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012 թվականի մարտի 28-ի որոշման դեմ Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Սեփոյանը 2012 թվականի ապրիլի 27-ին բերել է վճռաբեկ բողոք, որը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի հունիսի 01-ի որոշմամբ ընդունվել է վճռաբեկ դատարանի վարույթ:

12. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Սեփոյանի վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է և ամբաստանյալ Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 28.03.2012թ. որոշումը բեկանվել և գործն ուղարկվել է նույն դատարան` նոր քննության:

13. Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2012 թվականի հոկտեմբերի 23-ին:

14. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2012 թվականի հոկտեմբերի 24-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Սեփոյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,, նշանակվել է վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության 2012 թվականի նոյեմբերի 13-ին, ժամը 11.00-ին, Երևան քաղաքում:


ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ

15. 2011 թվականի նոյեմբերի 01-ին, ժամը 14-ի սահմաններում, ամբաստանյալ Էդմոն Ասատրյանը <<ՀԱՍՄԵԽ>> ՍՊ ընկերությանը պատկանող և իրեն ամրակցված <<ԿԱՄԱԶ>> մակնիշի 08 ՕՍ 876 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով երթևեկել է Երևանի Տիգրան Մեծ պողոտայով դեպի Արցախի փողոցի ուղղությամբ: Երևանի Տիգրան Մեծ պողոտայի թիվ 71 շենքի դիմաց, լուսացույցի կարմիր լույսի տակ կանգնել է և կանաչ լույսի ներքո վերսկսելով երթևեկությունը, ամբաստանյալ Է.Ասատրյանը թույլ է տվել ճանապարհային երթևեկության կանոնների 105 կետի և <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>>ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի 23-րդ կետի խախտումներ, այն է` հայտնաբերելով իր երթևեկության ուղղության լուսացույցով կարգավորվող հետիոտնային անցումներով հանգիստ քայլերով փողոցը հատող հետիոտն Արևհատ Մելիքյանին և չհամոզվելով երթևեկության անվտանգության մեջ, վերսկսել է երթևեկությունը, հնարավորություն չի տվել հետիոտնին դուրս գալու վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորություն ունեցել է, վրաերթի է ենթարկել Ա.Մելիքյանին և անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ` ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:

ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ ԵՎ ՊԱՀԱՆՋԸ

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

16. Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Սեփոյանը վերաքննիչ բողոքով խնդրել է ամբաստանյալ Էդմոն Ասատրյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով բեկանել առաջին ատյանի դատարանի 13.02.2012թ. դատավճիռը և նշանակել կատարված հանցագործության բնույթին, հասարակական վտանգավորությանը և ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալներին համաչափ ազատազրկման ձևով պատիժ` առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման` մասնավորապես պատճառաբանելով հետևյալը.

17. Մեղադրող, Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Սեփոյանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի 13.02.2012թ. կայացրած դատավճիռը ենթակա է բեկանման, քանի որ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա։
Մասնավորապես, դատարանն Էդմոն Ասատրյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ հոդվածների պահանջները։
Դատարանն Էդմոն Ասատրյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պատճառաբանել է նրանով, որ նա նախկինում արատավորված և դատապարտված չի եղել, անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, աշխատավայրում, բնակության վայրում բնութագրվում է դրական, ընտանիքի միակ կերակրողն է, խնամքին են երկու անչափահաս երեխան և շաքարային դիաբետ հիվանդությամբ տառապող զառամյալ մայրը, կամովին փոխհատուցել է տուժողի իրավահաջորդին պատճառված գույքային վնասը՝ 700.000 ՀՀ դրամի չափով, բացի այդ` դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապահովագրական գործակալությունն իրավահաջորդին է տրամադրելու վրաերթի հետևանքով սահմանված ևս 600.000 ՀՀ դրամ ապահովագրական գումարը։
Որպես պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք դատարանը համարել է այն, որ ամբաստանյալն առաջին անգամ է հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցագործություն կատարել և, որ միջոցներ է ձեռնարկել պատճառված վնասը հարթելու ուղղությամբ։
Ամբաստանյալին մեղսագրվող հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ա.Սահակյանի վերաբերյալ ԳԴ1/0003/01/10 գործով 27.08.2010թ. որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և հանցավորի անձնավորության մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը։ Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։ Մինչդեռ, առաջին ատյանի դատարանը Է.Ասատրյանի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս անտեսել է նրա կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների այնպիսի կոպիտ խախտում թույլ տալու հանգամանքը, ինչպիսին է ճանապարհը կարգավորվող հետիոտնային անցումներով հատող հետիոտնին չզիջելը, ինչը խոսում է ինչպես արարքի, այնպես էլ հանցավոր անձի` հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին։
Նման պայմաններում մեղադրող Ա.Սեփոյանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Է.Ասատրյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի չէ, այն չի նպաստում հանցավորի ուղղմանը և նոր հանցագործությունների կանխարգելմանը:


ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ՈՒ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ:

Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դատաքննության ընթացքում լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին մեղադրող կողմի` ի դեմս Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Սեփոյանի, պատճառաբանությունները, մեղադրողի վերաքննիչ բողոքին դեմ արտահայտված պաշտպանության կողմի պատասխանը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.

18. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
Իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ կարող է նշանակել առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով նախատեսվածից ավելի խիստ պատիժ միայն այն դեպքում, երբ տվյալ հիմքով բողոք է բերել դատախազը, ինչպես նաև տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:

19. Սույն գործով վերաքննիչ բողոք է բերել Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Սեփոյանը, ով խնդրել է առաջին ատյանի դատարանի 13.02.2012թ. դատավճիռն ամբաստանյալ Էդմոն Ասատրյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով բեկանել, վերջինիս նկատմամբ նշանակել կատարված հանցագործության բնույթին, հասարակական վտանգավորության աստիճանին և ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալներին համաչափ ազատազրկման ձևով պատիժ` առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման:

20. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով:>>:

21. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:>>:

22. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածում սահմանված են պատժի հասկացությունը և նպատակները:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:>>:

23. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածով նախատեսված են պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները:

24. Ինչպես երևում է գործի նյութերից, Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանն առաջին ատյանի դատարանում, մինչ դատաքննությունն սկսելն միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում լիովին: Հայտնել է նաև այն մասին, որ խորհրդակցել է պաշտպան Լ.Գրիգորյանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն իրականացնելու իրավական հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ:

25. Ընդհանուր իրավասության դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին և հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, գտել է, որ Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին:

26. Փաստորեն, առաջին ատյանի դատարանն ապացուցված է համարել Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի կողմից իրեն մեղսագրված հանցանքը կատարելը:

27. Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 5-րդ մասի` դատարանն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված ապացույցների հետազոտություն չի կատարում: Սակայն ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները:

28. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը:

29. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`…
6/ ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7/ ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>

30. Ինչպես երևում է գործի նյութերից, առաջին ատյանի դատարանը, կիրառելով դատական քննության արագացված կարգ, 2012 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռով Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում, վերջինիս դատապարտել է ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` զրկելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից երկու տարի ժամկետով:
Դատավճռով որոշվել է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` նշանակելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով:

31. Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս մասնավորապես արձանագրել է հետևյալը.
<<Պատժի տեսակ և չափ նշանակելիս, դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձն այն, որ ամբաստանյալ Էդմոն Ասատրյանը նախկինում արատավորված և դատապարտված չի եղել, անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար, ինչպես աշխատավայրում, այնպես էլ բնակության վայրում բնութագրվում է բացառապես դրականորեն, հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, խնամքի տակ են գտնվում երկու անչափահաս երեխաներն ու զառամյալ մայրը, որը տառապում է շաքարային դիաբետ հիվանդությամբ և մշտական խնամքի կարիք ունի, կամովին հատուցել է տուժողի իրավահաջորդին պատճառված գույքային վնասը` 700.000 ՀՀ դրամի չափով, բացի այդ դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապահովագրական գործակալության կողմից տուժողի իրավահաջորդին է տրամադրվելու վրաերթի հետևանքով սահմանված ևս 600.000 ՀՀ դրամ ապահովագրական գումար:
Որպես պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք դատարանը համարում է առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելը և տուժողին պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված գործողությունները:
Պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը դատաքննությամբ չհայտնաբերեց:
Միաժամանակ, հաշվի առնելով գործի կոնկրետ հանգամանքները, տուժողի իրավահաջորդի բողոքի բացակայությունը, տուժողին պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված գործողությունները, ամբաստանյալ Է.Ասատրյանի անձը բնութագրող տվյալները, այն որ հանցանքը կատարելու պահին նա խմած չի եղել, վրաերթը կատարելուց հետո դեպքի վայրից փախուստի չի դիմել, նրա խնամքին են գտնվում հիվանդ մայրը, թոշակառու հայրը և երկու անչափահաս երեխաները, ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում նրա պատշաճ վարքագիծը, դատարանը հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Է.Ասատրյանի անձը հանրության համար վտանգավորություն չի ներկայացնում և նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նրան հասարակությունից մեկուսացնելու, առանց պատիժը կրելու:>>:

32. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով Էդմոն Ասատրյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու մասին Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Ա.Սեփոյանի փաստարկները, գտնում է, որ դրանք հիմնավոր են և բխում են գործի նյութերից:

Այս առումով վերաքննիչ դատարանը փաստում է հետևյալը.

33. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:>>:
Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:>>:
Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը:
/տես` Ս. Մարգարյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0034/01/08 որոշումը/

34. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Այլ կերպ` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: /տես` Գ. Մարտիրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի փետրվարի 1-ի ՎԲ-/01/08 որոշումը/

35. Անձի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է մի շարք որոշումներում, <<…որոնցում հայտնել և վերահաստատել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ, չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը:
Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը…>>: /տես` ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի հուլիսի 23-ի ԵԷԴ/0138/01/09 որոշումը, ինչպես նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի ԵԿԴ/0126/01/10 որոշումը/

36. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, իր 2009 թվականի նոյեմբերի 26-ի ԵԿԴ/0098/01/09 որոշմամբ նշել է հետևյալը. <<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը (տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը:)…>>:

37. Վերոնշյալ հարցի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել նաև Թ.Տեր–Գրիգորյանի գործով ՎԲ–192/07 որոշման մեջ, որի համաձայն.
<<Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62–րդ և 63–րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին՝ համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել՝ ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
(…) նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48–րդ հոդվածի 2–րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
(…) օրենսդիրը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու:>>:

38. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր տարրերից մեկն է, որի շրջանակներում կարևորվում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանումը։ Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս։
Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը։
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս։ Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս։ (…)» (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև սույն որոշման մեջ վկայակոչված ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09 և այլ որոշումներում։

39. Վերոգրյալի հիման վրա վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս դատարանն ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան և այլն) պետք է հաշվի առնի ամբաստանյալի կողմից հանցագործության կատարման եղանակը։ Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարված հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներին համապատասխան՝ նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը։

40. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելու, ինչպես նաև նրանց կողմից պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելու ընթացքում դատարանի կողմից հաշվի առնվող հանգամանքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ա.Սահակյանի գործով կայացված որոշմամբ։ Համաձայն այդ որոշման` «(...) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված] հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ հանցանք կատարող անձը հասկանում է, որ իր գործողությունների (անգործության) արդյունքում կարող է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ առաջանան, այսինքն՝ նա գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում հնարավոր է տեղի ունենա վթար և մարդու (մարդկանց) կյանքին կամ առողջությանը հասցվի վնաս, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը՝ հույս ունենալով խուսափել հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումից։
Օբյեկտիվ կողմից նշված արարքը դրսևորվում է ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտմամբ, որոնցից առավել կոպիտ խախտումներն ամրագրված են Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում։
(...) Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը։ Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։ Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար» (տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 19-20-րդ կետերը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու համար պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին։
Վճռաբեկ դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նրանով, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի կողմից դրսևորվում է անզգուշություն, այլ խոսքով՝ արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ, սակայն ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները հաճախ խախտվում են գիտակցաբար։ Ընդ որում, վարորդը, ելնելով կոնկրետ իրադրությունից, իր վարած տրանսպորտային միջոցի առանձնահատկություններից և այլ հանգամանքներից, երբեմն նաև գիտակցում է, որ իր կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում թույլ տալու դեպքում մարդու (մարդկանց) կյանքի կամ առողջության համար վտանգ կառաջացնի, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անզգուշությամբ կատարված հանցանքը կարող է դրսևորվել ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ։
2. Հանցանքը համարվում է ինքնավստահությամբ կատարված, եթե անձը նախատեսել է իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի` ինքնավստահորեն հույս է ունեցել, որ դրանք կկանխվեն։
3. Հանցանքը համարվում է անփութությամբ կատարված, եթե անձը չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք»։
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող անզգույշ մեղքի ձևը կարող է տարբեր կերպ արտահայտվել։
Այսպես` հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է իր արարքի (գործողության կամ անգործության) պոտենցիալ վտանգավորությունը, նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և չնայած դրան, հույսը դնելով իր հմտությունների, անձանց, սարքավորումների և այլնի վրա, թույլ է տալիս սահմանված անվտանգության կանոնների խախտում` առանց բավարար հիմքերի հույս ունենալով, որ վտանգավոր հետևանքները կկանխվեն։
Հանցավոր անփութության օրենսդրական բնորոշումը ցույց է տալիս, որ անզգուշության այս տեսակը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով։ Այլ խոսքով՝ անփութությամբ գործող անձը, իրական հնարավորություն և պարտավորվածություն ունենալով նախատեսել վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը թույլ չտալու համար։
Վերը շարադրված վերլուծության հիման վրա վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի վերոգրյալ տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։
Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը։ Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին։

41. Վերոգրյալի հիման վրա վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել։ Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը։ Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
Ուստի, վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ առանց նշված հանգամանքների գնահատման հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։

42. Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից հետիոտնային անցումների հատման կանոնները խախտելը, այդ թվում` հետիոտնին չզիջելը, պարունակում է ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու մեծ հավանականություն։

43. Ինչպես երևում է գործի նյութերից, ամբաստանյալ Է.Ասատրյանը «Կամազ» մակնիշի ավտոմեքենայով` բարձված 20 տոննա բեռով, լուսացույցի կարմիր լույսի տակ կանգնած լինելով, հայտնաբերելով իր երթևեկության ուղղության լուսացույցով կարգավորվող հետիոտնային անցումով փողոցը հատող հետիոտներին և չհամոզվելով երթևեկության անվտանգության մեջ` վերսկսել է երթևեկությունը, հնարավորություն չի տվել հետիոտնին դուրս գալ վտանգավոր գոտուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է, վրաերթի է ենթարկել Ա.Մելիքյանին և անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ։
Դեպքի կապակցությամբ ամբաստանյալ Է.Ասատրյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ նկատել է իր առջևով հետիոտնային անցումով փողոցը հատող տղամարդուն և կնոջը, արգելակել և սպասել է մինչև տղամարդն անցել է մեքենայի դիմացից և կարծելով, թե կինը նույնպես դուրս է եկել վտանգավոր գոտուց, վերսկսել է երթևեկությունը։ Կանգ գծից 7-8 մետր տարածություն անցնելուց հետո միայն նկատել է, որ վրաերթի է ենթարկել կնոջը։
Մինչդեռ, առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում նշված է. << … որպես պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք դատարանը համարում է առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելը:>>:
Այդ առումով վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի պատճառաբանական մասի իրավական վերլուծությունից ակնհայտ է, որ գործում բացակայում են ամբաստանյալ Էդմոն Ասատրյանի կողմից հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ կատարելը հիմնավորող փաստական տվյալներ:

44. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 33-43-րդ կետերում շարադրված դատողությունները` վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնված Էդմոն Ասատրյանի անձը բնութագրող և նրա պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները չեն վկայում այն հասարակական վտանգավորության բացակայության մասին, որը բնորոշ է Էդմոն Ասատրյանի կատարած հանցագործությանը: Դրանք չեն նվազեցնում ամբաստանյալի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և Էդմոն Ասատրյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմք չեն:
Հետևաբար, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Էդմոն Ասատրյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել սույն գործի բոլոր հանգամանքները և անհիմն կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը:
Այսինքն` կիրառվել է քրեական օրենսգրքի հոդված, որը ենթակա չէ կիրառման, դրա արդյունքում թույլ է տրվել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների խախտում:
Այսպիսով, առաջին ատյանի դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա Էդմոն Ասատրյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, սխալ է կիրառել քրեական օրենքը:

45. Միևնույն ժամանակ, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական օրենքի նշված հոդվածի ոչ ճիշտ կիրառումը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հովածի պահանջներին չհամապատասխանող, անօրինական, չհիմնավորված և չպատճառաբանված դատական ակտի կայացմանը, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի համաձայն, քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ-395-րդ, 398-րդ և 402-րդ հոդվածներով, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը

à ð à Þ º ò

1. Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Սեփոյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:

2. Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճիռը` Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, պատժի մասով բեկանել և փոփոխել:

3. Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` նրան զրկելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի նկատմամբ, ստորագրություն չհեռանալու մասին, ընտրված խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:

4. Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ


Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ