Թիվ. ԵԷԴ/0200/01/11/
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն Ու Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ու Թ Յ Ա Ն
ԵՐԵՎԱՆԻ ԷՐԵԲՈւՆԻ ԵՎ ՆՈւԲԱՐԱՇԵՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈւՐ ԻՐԱՎԱՍՈւԹՅԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ.
Նախա•ահող դատավոր Վ.Ա.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Քարտուղարությամբ Թ.ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ
Մասնակցությամբª
Մեղադրող Պ.ԳՅՈւԼՈւՄՅԱՆԻ
Տուժող Լ.ԲԱԲԱՅԱՆՑԻ
Պաշտպան Մ.ՇԱՀՆԱԶԱՐՅԱՆԻ
2012թվականի փետրվարի 21–ին, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննեց •ործն ըստ մեղադրանքի
1.Մնացական Վարդանի Հարությունյանի, ծնված 18.09.1986թ. Երևան քաղաքում, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակար• կրթությամբ, ամուրի, խնամքին ոչ մի անձ, նախկինում չդատված, ֆիզիկապես վատառողջ, տառապում է չափավոր արտահայտված նևրոսթենիա հիվանդությամբ, որի կապակցությամբ ազատվել է պարտադիր զինվորական ծառայությունից, չի աշխատում, բնակվում է ք.Երևան, Սարի թաղ 24 փողոցի թիվ. 8 տանը, որպես խափանման միջոց ընտրվել է ստորա•րություն չհեռանալու մասին:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 258 հոդվածի 3 մասի 1–ին և 4–րդ կետերով: Առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել:
2.Սեր•եյ Նորիկի Թադևոսյանի, ծնված 01.12.1981թ. ՌԴ Ստավրոպոլ քաղաքում, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անձ, նախկինում չդատված, ֆիզիկապես առողջ, չի աշխատում, հաշվառված է ք.Երևան Ս.Տարոնցի փողոց 1 շենք բն. 603, փաստացի բնակվում է Գեղարքունիքի մարզ, ք.Գավառ Սայադյան փողոցի թիվ. 100 տանը, որպես խափանման միջոց ընտրվել է ստորա•րություն չհեռանալու մասին:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենս•րքի 258 հոդվածի 3 մասի 1–ին կետով: Առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել:
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2011թվականի սեպտեմբերի 4-ին ժամը 17-ի սահմաններում, ամբաստանյալ Մնացական Վարդանի Հարությունյանը հորեղբոր դստեր ամուսնու, •ործով մյուս ամբաստանյալ Սեր•եյ Նորիկի Թադևոսյանի հետ միասին •տնվել են Երևանի Գաջե•ործներ 1-ին փողոցի թիվ. 1 հասցեում •տնվող ՙԱղի Լիճ՚ կոչվող հան•ստի •ոտում: Այնտեղ իր հան•իստն է անցկացրել նաև •ործով տուժող Լևոն Բաբայանցը: Այդ ընթացքում հան•ստյան •ոտում են •տնվել նաև շուրջ 30 այլ հան•ստացող
քաղաքացիներ, այդ թվում նաև վկա Գուր•են Կարենի Մելքոնյանը, որը ավտոմեքենայով եկել և այն կան•նեցրել է լճի ափին մոտ հատվածում: Լսելով ավտոմեքենայից եկող երաժշտության ձայնը, ամբաստանյալ Մ.Հարությունյանը խնդրել է ավտոմեքենան իրեն մոտեցնել և բարձրացնել երաժշտության ձայնը, որն էլ վկա Գ.Մելքոնյանը կատարել է: Այդ ժամանակ լճում լողացող տուժող Լևոն Բաբայանցը լսելով իր համար ոչ հաճելի երաժշտության բարձր ձայնը, նկատողություն է արել Գ.Մելքոնյանին և պահանջել անջատել երաժշտությունը` չխան•արել հան•ստացողների անդորրը: Նշված հան•ամանքի շուրջ վիճաբանություն է առաջացել Լ.Բաբայանցի, Մ.Հարությունյանի և Ս.Թադևոսյանի միջև, որի ընթացքում վերջիններս իրենց անձի առավելությունն ըն•ծելու մոլուցքից դրդված, օ•տա•ործելով երաժշտության ձայնը անջատելու պատրվակը, դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կար•ը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհար•ալից վերաբերմունքով և զու•որդվել բռնության •ործադրմամբ, այն է` նստած տեղից վեր կենալով և մոտենալով ջրից դուրս եկող Լ.Բաբայանցին, շուրջ 15 րոպե տևողությամբ նրա հասցեին տվել են սեռական բնույթի հայհոյանքներ և ձեռքերով ու ոտքերով հարվածներ հասցրել նրա մարմնի տարբեր մասերին` դեմքի, իրանի, ձախ ուսահոդի, սրունքի շրջանների բազմաթիվ քերծվածքների, արյունազեղումների, ենթամաշկային արյունահավաքների, •ան•ուղեղային տրավմայի, քթի ոսկրերի, աջից` 10-րդ կողի կոտրվածքների ձևով պատճառելով մարմնական վնասվածքներ, որոնք տուժող Լ.Բաբայանցի առողջությանը պատճառել են միջին ծանրության վնաս, առողջության տևական քայքայումով, ընդ որում Լ.Բաբայանցի քթի ոսկրերի և աջից 10-րդ կողի կոտրվածքները, որի հետևանքով վերջինիս առողջությանը պատճառվել է միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով, հասցվել են ամբաստանյալ Մ.Հարությունյանի կողմից: Միջադեպը կանխվել է հան•ստի •ոտում •տնվող քաղաքացիների կողմից:
Կատարած արարքի համար Մնացական Վարդանի Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 258 հոդվածի 3 մասի 1–ին և 4–րդ կետերով:
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Մ.Հարությունյանն իրեն մասնակի մեղավոր ճանաչեց, պատճառաբանելով, որ իրոք ինքն է հարվածել տուժող Լ.Բաբայանցի դեմքին, որից հետո •իտակցել է սխալ արարքը, զղջացել կատարածի համար, ներողություն է խնդրել տուժողից և համբուրել նրա ճակատը, սակայն չընդունեց այն փաստը, որ Սեր•եյ Թադևոսյանը իբրև մասնակցել է վիճաբանությանը և հայտնեց, որ վերջինս կռվին չի խառնվել, այլ վերջում միայն օ•նել է տուժող Լ.Բաբայանցին: Միաժամանակ, ամբաստանյալ Մ.Հարությունյանը օ•տվելով իր քրեադատավարական իրավունքից, հրաժարվեց դատարանում ցուցմունքներ տալ և զղջալով կատարածի համար խնդրեց դատարանին` իր նկատմամբ մեղմ պատիժ նշանակել (դատական նիստի արձանա•րություն):
Դատարանի կողմից հրապարակվեց ամբաստանյալ Մնացական Վարդանի Հարությունյանի նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ 2011թվականի սեպտեմբերի 4-ին ժամը 1730-ի սահմաններում, իր և Լևոն Բաբայանցի միջև ավտոմեքենայի ձայնարկիչի ձայնը անջատելու վերաբերյալ իրոք վիճաբանություն է տեղի ունեցել, որի ընթացքում ինքը մեկ ան•ամ բռունցքով հարվածել է նրա դեմքին, ինչից նա վայր է ընկել: Նշել է նաև, որ բացի իրենից ոչ ոք Լ.Բաբայանցի հետ չի վիճաբանել և չի հարվածել: Իրենց վիճաբանության ձայներից այնտեղ հավաքվել են շուրջ 15 քաղաքացիներ և բաժանել իրենց, իսկ վիճաբանության ընթացքում ինչպես ինքը, այնպես էլ Լ.Բաբայանցը հայհոյանքներ չեն հնչեցրել, միայն վերջինս իրեն լակոտ է անվանել:
Կատարած արարքի համար Սեր•եյ Նորիկի Թադևոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենս•րքի 258 հոդվածի 3 մասի 1–ին կետով:
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Ս.Թադևոսյանն իրեն մեղավոր չճանաչեց և օ•տվելով իր քրեադատավարական իրավունքից հրաժարվեց դատարանում ցուցմունքներ տալ (դատական նիստի արձանա•րություն):
Դատարանի կողմից հրապարակվեց ամբաստանյալ Սեր•եյ Նորիկի Թադևոսյանի նախաքննական ցուցմունքներն այն մասին, որ 2011թվականի սեպտեմբերի 4-ին ժամը 17-ի սահմաններում, ինքը •տնվել է ՙԱղի Լիճ՚ կոչվող հան•ստի •ոտում` կնոջ հորեղբոր որդու` Մնացական Հարությունյանի հետ: Լճում լողանալու ընթացքում լճի ափին տեսել է խառնաշփոթ իրավիճակ, դուրս եկել ջրից և նկատել, թե ինչպես մի քանի իրեն անծանոթ տղաներ Մ.Հարությունյանին մի կողմ են հեռացնում: Այդ ժամանակ տեսել է նաև •ետնին ընկած Լևոն Բաբյանցին, որին ինքը օ•նություն է ցույց տվել, իր հետ միասին վերջինիս օ•նել է լվացվել նաև մի անծանոթ երիտասարդ: Նշել է նաև, որ ինքը Լ.Բաբայանցին չի հարվածել, իսկ հետա•այում Մ.Հարությունյանից տեղեկացել է, որ նա է հարվածել Լ.Բաբայանցին` ավտոմեքենայի երաժշտության ձայնը անջատելու հետ կապված հարցի շուրջ առաջացած վիճաբանության ընթացքում:
Դատաքննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցները.
Տուժող Լևոն Դավիթի Բաբայանցը դատարանին հայտնեց, որ 2011թվականի սեպտեմբերի 4–ին ժամը 17-ի սահմաններում •նացել է Երևան քաղաքի Սարի թաղում •տնվող ՙԱղի Լիճ՚ կոչվող հան•ստի •ոտի: Լճում լողանալու ժամանակ, ափին է մոտեցել ՙՎԱԶ-2106՚ մակնիշի ավտոմեքենա և բարձր միացրել ձայնարկիչի երաժշտությունը, որը տհաճ և աղավաղված երաշտություն է եղել: Այդ պահին ինքը նկատողություն է արել ավտոմեքենայի վարորդին և պահանջել անջատել երաժշտության ձայնը, որին մեքենայի վարորդը համաձայնվել է, սակայն ամբաստանյալ Մ.Հարությունյանն իր նկատողությունից վրդովված, նստած տեղից վեր է կացել և հայհոյանքներ տալով մոտեցել ափին: Քանի որ իր հողաթափերը եղել են ափին, որտեղ կան•նած է եղել ամբաստանյալ Մ.Հարությունյանը, ինքը լողալով մոտեցել է ափին և ջրից դուրս •ալուց հետո, անսպասելիորեն իրեն սկսել են քաշքշել, որի ընթացքում ամբաստանյալ Մ.Հարությունյանը բռունցքով հարվածել է դեմքին, մյուս ամբաստանյալ Ս.Թադևոսյանի հետ միասին սկսել են ծեծի ենթարկել իրեն, տվել տարբեր տեսակի սեռական բնույթի խուլի•անական հայհոյանքներ: Վիճաբանության և հայհոյանքների ձայներից լճում հան•ստացողներից շուրջ 15 մարդ է հավաքվել, որոնցից ծեծկռտուքին միջամտել է միայն նրանցից մի տարեց տղամարդ, որը բաժանել է իրենց և վիճաբանությունը դադարել է: Ծեծկռտուքի ընթացքում ամբաստանյալ Մ.Հարությունյանի հարվածների հետևանքով կոտրվել է իր քիթը և կողոսկրերից մեկը: Միաժամանակ, տուժող Լ.Բաբայանցը դատարանին հայտնեց, որ ամբաստանյալների նկատմամբ որևէ բողոք կամ պահանջ չունի, միջադեպի հետ կապված ինքը բավարարված է իրավապահ մարմինների օբյեկտիվ և անմիջական միջամտությունից, չի ցանկանում, որ ամբաստանյալները որևէ ձևով, այդ թվում ազատազրկման ձևով պատիժ կրեն և խնդրեց դատարանին` նրանց նկատմամբ մեղմ պատիժ նշանակել (դատական նիստի արձանա•րություն):
Վկա Գուր•են Կարենի Մելքոնյանը դատարանին հայտնեց, որ 2011թվականի սեպտեմբերի 4-ի ժամը 1730-ի սահմաններում, լողանալու նպատակով ընկերոջ` Թորոս Փաբուջյանի հետ միասին, հորը պատկանող ՙՎԱԶ-2106՚ մակնիշի 21 ՏՕ 956 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով •նացել են Երևանի Գաջե•ործներ 1-ին փողոցի 1 հասցեում •տնվող ՙԱղի Լիճ՚ կոչվող հան•ստի •ոտի: Հասնելով այնտեղ մեքենան կան•նեցրել են ափին մոտ և արտասահմանյան երաժշտություն են լսել: Մեքենայի ձայնարկիչի ձայնը սովորականից բարձր է եղել: Այդ ընթացքում, մեքենայից մի քիչ հեռու նստած երիտասարդներից մեկը, ինչպես հետա•այում տեղեկացել է ամբաստանյալ Մնացական Հարությունյանը, խնդրել է իրեն նվա•արկիչի ձայնն ավելի բարձրացնել, որպեսզի իրենք նույնպես լսեն: Ինքը չի մերժել նրա խնդրանքը, սակայն
այդ ժամանակ լճում լողացող մի տարեց մարդ, ինչպես հետա•այում տեղեկացել է տուժող Լևոն Բաբայանցը, պահանջել է անջատել նվա•արկիչը, որին լսելով, ինքը անջատել է երաժշտությունը: Այդ պահին ընկերը` Թ.Փաբուջյանը •նացել է տուն, քանի որ զան•ահարել է նրա հայրը և կանչել: Դրանից հետո, ամբաստանյալ Մ.Հարությունյանը մոտեցել է ափին և պահանջել որպեսզի Լ.Բաբայանցը դուրս •ա ջրից: Երաժշտության բարձր ձայնի պատճառով վիճաբանություն է ծա•ել ամբաստանյալ Մ.Հարությունյանի և տուժող Լ.Բաբայանցի միջև, սակայն վերջինիս ծեծի ենթարկելու կամ հարվածելու պահը ինքը չի նկատել, քանի որ շատ մարդիկ են հավաքված եղել: Նրանցից միայն մեկն է իր հետ միասին օ•նել Լ.Բաբայանցին •ետնից վեր կենալ, որին տարել – նստեցրել են կիսակառույց շինության մոտ և օ•նել լվացվել: Դրանից հետո տեղեկանալով, որ տուժող Լ.Բաբայանցի մոտ ամեն ինչ նորմալ է, ինքը մեքենայով հեռացել է լճի տարածքից (դատական նիստի արձանա•րություն):
Դատարանի կողմից հետազոտվեց դատաբժշկական փորձաքննության 28.09.2011թ. թիվ. 2593 եզրակացությունն այն մասին, որ Լ.Բաբայանցի մարմնական վնասվածքները` դեմքի, իրանի, ձախ ուսահոդի, սրունքի շրջանների բազմաթիվ քերծվածքների, արյունազեղումների, ենթամաշկային արյունահավաքի, •ան•ուղեղային տրավմայի, քթի ոսկրերի, աջից` 10-րդ կողի կոտրվածքների ձևով հասցվել են բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է` նշված ժամկետում ու հան•ամանքներում, և առողջությանը պատճառվել է միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով:
Դատարանի կողմից հետազոտվեցին նաև նախաքննական մարմնի 23.09.2011թ. և 21.11.2011թ. արձանա•րությունները` տուժող Լ.Բաբայանցին լուսանկարով անձանց ճանաչման ներկայացնելու մասին, համաձայն որոնց իրեն ներկայացված լուսանկարներից նա ճանաչել է իրեն ծեծի ենթարկած Մ.Հարությունյանին և Ս.Թադևոսյանին, դեպքի վայրի զննության, քննչական փորձարարություն կատարելու մասին արձանա•րությունները, ինչպես նաև •ործում եղած այլ փաստացի տվյալները:
Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված բոլոր ապացույցները, դրանք համադրելով իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված, ապացույցների ձեռք բերման աղբյուրներն ստու•ելու միջոցով, •ործին վերաբերվող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, ինչպես նաև ներքին համոզմամբ, դատարանն ապացուցված համարեց ամբաստանյալներ Մնացական Հարությունյանի և Սեր•եյ Թադևոսյանի կատարած արարքները, •տավ, որ նախաքննական մարմնի կողմից արարքներին տրվել է քրեաիրավական ճիշտ որակումներ և դրանք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենս•րքի 258 հոդվածի 3 մասի 1–ին և 4–րդ կետերով, ՀՀ քրեական օրենս•րքի 258 հոդվածի 3 մասի 1–ին կետով նախատեսված հանցա•ործության հատկանիշներին: Միաժամանակ դատարանը •տնում է, որ ամբաստանյալներ Մ.Հարությունյանի և Ս.Թադևոսյանի պատճառաբանություններն այն մասին, որ իբրև վիճաբանությունը տեղի է ունեցել միայն Մ.Հարությունյանի և տուժող Լ.Բաբայանցի միջև, անհիմն են, դրանք չեն բխում •ործով ձեռք բերված տվյալներից և ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրը նպատակ է հետապնդում խուսափել առավել ծանր հանցանքի կատարման համար նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից:
Պատժի տեսակ և չափ նշանակելիս, դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցա•ործության բնույթն ու հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը,
հանցավորների անձն, այն որ ամբաստանյալներ Մնացական Հարությունյանը և Սեր•եյ Թադևոսյանը նախկինում արատավորված և դատապարտված չեն եղել, երիտասարդ են, բնութա•րվում են դրականորեն, ամբաստանյալ Ս.Թադևոսյանը ամուսնացած է, խնամքին ունի մեկ մանկահաս երեխա: Ամբաստանյալ Մնացական Հարությունյանը ամուրի է, վատառողջ, տառապում է չափավոր արտահայտված նևրոսթենիա հիվանդությամբ, որով էլ պայմանավորվել է հանցա•ործության կատարումը: Որպես պատասխանատվությունը մեղմացնող հան•ամանք ամբաստանյալներ Մնացական Հարությունյանի և Սեր•եյ Թադևոսյանի համար դատարանը համարում է առաջին ան•ամ հան•ամանքների պատահական զու•որդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելը, իսկ ամբաստանյալ Մ.Հարությունյանի համար նաև` •ործուն զղջալը: Որպես պատասխանատվությունը մեղմացնող հան•ամանք ամբաստանյալ Ս.Թադևոսյանի համար դատարանը համարում է պատիժ նշանակելու պահին նրա խնամքի տակ մինչև 14 տարեկան մեկ երեխայի առկայությունը և հանցա•ործությունից անմիջապես հետո տուժողին օ•նություն ցույց տալը: Պատասխանատվությունը ծանրացնող հան•ամանքներ ամբաստանյալներ Մնացական Հարությունյանի և Սեր•եյ Թադևոսյանի համար դատարանը դատաքննությամբ չհայտնաբերեց:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 10 հոդվածի 1-ին կետի համաձայն, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենս•րքի 48 հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն, պատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը, դատարանը •տնում է, որ ամբաստանյալներ Մնացական Հարությունյանի և Սեր•եյ Թադևոսյանի նկատմամբ ընտրված ստորա•րություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Տուժող Լևոն Բաբայանցի կողմից քաղաքացիական հայցի պահանջ չներկայացնելու կապակցությամբ, դատարանը •տնում է, որ քաղաքացիական հայցի հարցը •ործով պետք է համարել լուծված:
Վերո•րյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 357–360, 365, 369–373 հոդվածներով, դատարանը.
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մնացական Վարդանի Հարությունյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենս•րքի 258 հոդվածի 3 մասի 1–ին, 4–րդ կետերով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տու•անքի նվազա•ույն աշխատավարձի հին•հարյուրապատիկի` 500.000 /հին• հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Մնացական Վարդանի Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված ստորա•րություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Սեր•եյ Նորիկի Թադևոսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենս•րքի 258 հոդվածի 3 մասի 1–ին կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տու•անքի նվազա•ույն աշխատավարձի երկուհարյուրհիսունապատիկի` 250.000 /երկու հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Սեր•եյ Նորիկի Թադևոսյանի նկատմամբ ընտրված ստորա•րություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավարության մասնակիցների կողմից դատավճիռը կարող է բողոքարկվել հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետումª ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան:
ԴԱՏԱՎՈՐ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Վ.Ա.