Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ

Հ Ա Ն Ո Ւ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ո Ւ Թ Յ Ա Ն

15.08.2012թ. ք.Երևան
ԳՈՐԾ.N-ԵԷԴ/0147/01/11

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ. ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Հ. ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ԻՐԱՎԱՀԱՋՈՐԴ` Ա. ԵՆՈՔՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Մ. ԲԱՇՉԿՈՎԻ
ԹԱՐԳՄԱՆ` Վ. ՇԱՀԻՆՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում պաշտպանների վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Միխայիլ Նիկոլայի Բաշչկովի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 8-րդ և 11-րդ կետերով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի փաստական հանգամանքներն ու դատավարական ընթացքը

Միխայիլ Նիկոլայի Բաշչկովը և Արմեն Արթուրի Զախարյանը միմյանց ճանաչել են Երևանի Նուբարաշեն վարչական տարածքում տեղակաիված Հայաստանի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության ԴԱԾ սահմանապահ վարչության թիվ 2089 զորամասի նույն ռադիոկենտրոնում ժամկետային զինվորական ծառայությունից, գտնվել նորմալ փոխհարաբերությունների մեջ։ 2004 թվականին ժամկետային զինծառայության ավարտից հետո նրանց փոխադարձ շփումները շարունակվել են։ Նույն զորամասում պայմանագրային հիմունքներով ծառայել է նաև Արթուր Լեռնիկի Ենոքյանը: Վերջինս և Միխայիլ Բաշչկովը միմյանց չեն ճանաչել և մինչև դեպքը իրար հետ որևէ առնչություն չեն ունեցել:
Միխայիլ Բաշչկովը զորացրվելուց հետո աշխատանքի է անցել «Վեստա» հանրախանութում, որտեղ աշխատել է մինչև 2007 թվականը, այնուհետև տարածք է վարձակալել «Ռոսիա» կինոթատրոնին հարակից տոնավաճառում, բացել տարբեր տեսակի հեռախոսների վարձակալության կետ, ցանկացել իր սեփական բիզնեսն ունենալ, սակայն անհաջողության է մատնվել և 2010 թվականին կրկին վերադարձել է «Վեստա» հանրախանութ, որտեղ աշխատել է որպես վաճառող-խորհրդատու։ Համատեղ աշխատանքից նա մտերմացել է Անահիտ Գասպարյանի հետ, նրանք ամուսնացել են, ունեցել մեկ երեխա։
Իր սեփական բիզնեսն ունենալու նպատակով Միխայիլ Բաշչկովը «Յունիբանկ» ՓԲ ընկերությունից վերցրել է 6 միլիոն ՀՀ դրամ գումարի չափով վարկ` գրավադնելով իրենց սեփական բնակարանը, ինչը հարուցել է ընտանիքի անդամների դժգոհությունը։ Այնուհետև նա պարտքով վերցրել է նաև այլ գումարներ` փեսան Մոսկվայում բնակվող իր բարեկամներից պարտքով վերցրել է 3000 ԱՄՆ դոլար, որով հատուցվել է Միխայիլ Բաշչկովի պարտքերի մի մասը, իր ընկեր Ռուդիկ Արևշատյանից պարտքով վերցրել է 800.000 ՀՀ դրամ գումար, որի մի մասը վճարելով՝ պարտք է մնացել 300.000 ՀՀ դրամ, մեկ այլ պարտքի դիմաց պարտատիրոջը զիջել է նաև «Ռոսիա» կինոթատրոնին հարակից տոնավաճառում վարձակալած իր տարածքը, չի կարողացել հատուցել նաև մյուս պարտատերերի նկատմամբ ունեցած պարտք գումարները։
Այդ ընթացքում Միխայիլ Բաշչկովի և Արմեն Զախարյանի հանդիպումների հիմնական առիթը եղել է այն, որ վերջինս կամ հեռախոս է գնել, կամ էլ վերանորոգելու համար Բաշչկովին է տվել իր հեռախոսները։
2010թ-ի փետրվար կամ մարտ ամսին, երբ Արմեն Զախարյանը «Ռոսիա» տոնավաճառի վարձակալած տաղավարում Միխայիլ Բաշչկովին է հանձնել իր անսարք հեռախոսը` վերանորոգման համար, վերջինս նրանից պարտքով գումար է խնդրել` մոտ ապագայում այն վերադարձնելու պայմանով։ Ելնելով իրենց մտերիմ փոխհարաբերություններից, Արմեն Զախարյանը նրան չի մերժել և իր մոտ ունենալով կանխիկ գումար նախորդ օրն իր ստացած աշխատավարձից, Միխայիլ Բաշչկովին է տվել 20.000 ռուսական ռուբլի, որը բանկի սահմանած տվյալ օրվա կուրսով համարժեք է եղել 240.000-ից 250.000 ՀՀ դրամ գումարին։
Միխայիլ Բաշչկովը կարողացել է Արմեն Զախարյանին վերադարձնել 100.000 ՀՀ դրամ, պարտք մնալով 150.000 դրամ, որը հնարավորություն չի ունեցել հատուցել` գումար չունենալու և այլ պարտքերով ծանրաբեռնված լինելու պատճառով։ Նշված պարտք գումարը չվերադարձնելու պատճառով Արմեն Զախարյանի և Միխայիլ Բաշչկովի փոխհարաբերությունները լարվել են, մի քանի անգամ հաճախելով «Վեստա» խանութ` Զախարյանը Բաշչկովից պահանջել է վերադարձնել պարտքը։
Գոյացած խոշոր չափի պարտքերի, ինչպես նաև գրավադրված բնակարանից իրեն հասանելիք մասնաբաժինն առանձնացնելու վերաբերյալ քրոջ պահանջի կապակցությամբ Միխայիլ Բաշչկովի և նրա հարազատների միջև ծագած կենցաղային բնույթի վիճաբանությունների պատճառով Բաշչկովի կինը` Անահիտ Գասպարյանը, երեխայի հետ վերադարձել է իր հայրական տուն, այնուհետև ամուսինները որոշել են առանձնանալ Բաշչկովի հարազատներից, բնակարան վարձակալել և ապրել առանձին:
Այդ անհաջողություններն իրենց համակցությամբ ինքնամփոփ, լռակյաց և բացասական ապրումների վրա սևեռվելու հակում դրսևորած Միխայիլ Բաշչկովի մոտ առաջացրել են ստեղծված իրավիճակից դուրս գալու ելք չգտնող մարդուն բնորոշ ծայրահեղ ընկճվածության հոգեվիճակ։ Նշված հոգեվիճակը Միխայիլ Բաշչկովի համար ծայրահեղ ծանր բնույթ է կրել այն բանից հետո, երբ Արմեն Զախարյանը մի քանի անգամ եկել է նրա աշխատավայր` «Վեստա» խանութ, կտրական և վիրավորական տոնով պահանջել վերադարձնել 150.000 ՀՀ դրամ պարտքը։ «Վեստա» խանութում աշխատանքի ընդունվելիս Միխայիլ Բաշչկովը ղեկավարությունից թաքցրել է պարտքեր ունենալու հանգամանքը, որպեսզի չզրկվի աշխատանքից, ուստի Արմեն Զախարյանի կողմից հաճախակի խանութ գալը և նրա հետ առանձնացված զրույցներ ունենալը նա ներկայացրել է որպես ընկերոջ հետ տեխնիկա ընտրելու գործընթաց, իր խոսակցության տոնով և համբերատարությամբ նա աշխատել է մեղմել նրա վերաբերմունքը, թույլ չտալ, որպեսզի խանութում իրենց միջև բարձրաձայն կոնֆլիկտ առաջանա և այդ հանգամանքը գրավի խանութի ղեկավարության ու աշխատակիցների ուշադրությունը։ Միխայիլ Բաշչկովը դեպքին նախորդող օրը Արմեն Զախարյանի հետ ունեցած հանդիպման ժամանակ միանշանակ հայտնել է, որ տվյալ պահին հնարավորություն չունի պարտքը վերադարձնելու, առաջարկել է սպասել, սակայն Զախարյանը վիճաբանել է նրա հետ և կտրականապես պահանջել պարտքը վերադարձնել:
Ստեղծված իրավիճակում ամբաստանյալ Միխայիլ Բաշչկովը նպատակադրվել է շահադիտական դրդումներով սպանել Արմեն Զախարյանին` նպատակ ունենալով ազատվել պարտք մնացած 150.000 ՀՀ դրամ գումարը տուժողին վերադարձնելու պարտականությունից, որպիսին նաև իր համար կհանդիսանար նյութական օգուտ քաղելու հանգամանք։
Նախօրեին ունեցած զրույցի ընթացքում Միխայիլ Բաշչկովը Արմեն Զախարյանից լսել է, որ վերջինս 2010թ-ի հոկտեմբերի 22-ի լույս 23-ի գիշերը ծառայություն է իրականացնելու զորամասի ռադիոկենտրոնում։ Նշված ռադիոկենտրոնում անցկացրած ժամկետային զինծառայության բերումով նա քաջածանոթ է եղել տեղանքին, դրսից ռադիոկենտրոնը շրջափակող պարիսպը, փշալարերը և մյուս ինժեներական արգելապատնեշները հաղթահարելու միջոցով ռադիոկենտրոնի տարածք աննկատ ներթափանցելու եղանակներին, բակի տեղանքին, ռադիոկենտրոնի մեկ հարկանի քարե շենքի տեղադրությանը, արտաքին և ներքին կառուցվածքին, այդ թվում` ռադիոսարքավորումների և հանգստյան սենյակների տեղադրությանը, ինչպես նաև այն հանգամանքին, որ մեկ հարկանի շենքի կողային հատվածի պատուհանից հնարավոր է մուտք գործել ռադիոսարքավորումների սենյակ, քանի որ շոգ եղանակին, սովորության համաձայն, նշված սենյակի պատուհանը բաց է թողնվում` աշխատող և դրա արդյունքում տաքացող ռադիոսարքավորումները հովացնելու նպատակով։ Միխայիլ Բաշչկովն իմացել է նաև, որ գիշերը որոշակի ժամանակահատվածում ռադիոհաճախականությունը դնելով ավտոմատ ռեժիմի վրա, սպասարկող օպերատորը հնարավորություն ունի նաև քնելու և որ ռադիոկենտրոնի հերթապահ օպերատորը հերթապահության ընթացքում հրազենային զենք չի կրում։
Ռադիոկենտրոնում Միխայիլ Բաշչկովի ժամկետային զինծառայության ընթացքում ռադիոսարքավորումները սպասարկած վերակարգը բաղկացած է եղել մեկ հոգուց, այդ պատճառով դեպքի օրը գնալով ռադիոկենտրոն, նա չի իմացել, որ վերակարգի կազմը համալրվել է, և ռադիոկենտրոնում հերթապահող վերակարգը բաղկացած է երկու հոգուց։

Արմեն Զախարյանի սպանությունը պլանավորելիս Միխայիլ Բաշչկովը սառնասրտորեն հաշվարկել է իր անելիքը և իր քայլերի հաջորդականությունը։
Նախապես իր հետ վերցնելով երկսայր նեղ շեղբով սրածայր ծակող-կտրող դաշույնանման դանակ, Միխայիլ Բաշչկովը ուշադրություն չգրավելու համար Նուբարաշեն է ուղևորվել երթուղային տաքսիով, ռադիոկենտրոնին է մոտեցել կեսգիշերին` 2010 թվականի հոկտեմբերի 22-ի լույս 23-ի գիշերը ժամը 00.30-ից մինչև 00.50-ն ընկած ժամանակահատվածում, իրեն հայտնի տեղամասից աննկատ հաղթահարել է ինժեներատեխնիկական արգելքները, բարձրանալով պարսպի վրա և անցնելով փշալարերը, մտել է զորամասի տարածք, այնուհետև տեսնելով, որ ռադիոկենտրոնի լույսերը հանգած են, հետևաբար` Արմեն Զախարյանն արդեն քնած է, շենքի մեջ որևէ շարժ չկա, բաց պատուհանով մուտք է գործել ռադիոկենտրոնի ռադիոսարքավորումների սենյակ և միջանցիկ դռնով հասնելով հերթապահ անձնակազմի ննջասենյակին, համոզվել, որ Արմեն Զախարյանը քնած է: Իր հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու, և իր նկատմամբ նրա հնարավոր դիմադրությունը բացառելու նպատակով Միխայիլ Բաշչկովը հարձակվել է քնած վիճակում գտնվող Արմեն Զախարյանի վրա, նախապես հետը վերցրած սուր ծակող-կտրող երկսայր գործիքով բազմաթիվ, թվով 11, այդ թվում` հինգ թափանցող մարմնական վնասվածքներ է պատճառել Արմեն Զախարյանի կրծքավանդակին՝ սրտի և թոքերի շրջանին, այնուհետև` մարմնի այլ մասերին, նրան զրկել դիմադրություն ցույց տալու և երկարատև պայքարելու ունակությունից։ Ստացած մարմնական վնասվածքների հետևանքով Արմեն Զախարյանը, կարճատև պայքարելով հանդերձ, շատ կարճ ժամանակ անց զանգվածային մեծաքանակ արյունահոսությունից առաջացած արյան սուր կորստի հետևանքով մահացել է։
Արմեն Զախարյանին սպանելու ընթացքում Միխայիլ Բաշչկովի համար անակնկալ է եղել այն հանգամանքը, որ հանգստյան սենյակում նա մենակ չի եղել, այլ նրա հետ հերթապահել և դեպքի պահին միևնույն սենյակում է գտնվել մեկ այլ մահճակալի վրա քնած երկրորդ` իրեն անծանոթ անձնավորությունը` Արթուր Ենոքյանը, որն այդ ընթացքում արթնանալով, միջամտել և պայքարի մեջ է մտել Բաշչկովի հետ: Նպատակ ունենալով թաքցնել իր կողմից Արմեն Զախարյանին սպանելու հանգամանքը, խուսափել նշված սպանության համար նախատեսված պատասխանատվությունից ու պատժից, Արթուր Ենոքյանին նույնպես սպանելու դիտավորությամբ Միխայիլ Բաշչկովը միևնույն սուր ծակող-կտրող երկսայր գործիքով բազմաթիվ, թվով 18, այդ թվում` թվով չորս թափանցող մարմնական վնասվածքներ է հասցրել Ենոքյանին` վերջինիս կրծքավանդակի, որովայնի, վերջույթների և մարմնի այլ հատվածներին, որի արդյունքում առաջացած մեծաքանակ արյունահոսությունից առաջացած արյան սուր կորստի հետևանքով նա նույնպես կարճ ժամանակ անց մահացել է։
Սպանությունները կատարելուց հետո Միխայիլ Բաշչկովը, իր հետ վերցնելով հանցագործության գործիքը, տուժողների բջջային հեռախոսները, ինչպես նաև Արմեն Զախարյանի զինվորական համազգեստի տաբատը` իր արյունոտված հագուստը փոխելու նպատակով, նույն պատուհանից դուրս է եկել շենքից, ռադիոկենտրոնի բակում բացել և ստուգել է Արմեն Զախարյանին պատկանող «Opel» և Արթուր Ենոքյանին պատկանող «Mercedes» մակնիշի ավտոմեքենաները և վերստին հաղթահարելով ինժեներատեխնիկական արգելքները, հեռացել է ռադիոկենտրոնից։
Գիշերով պատահական տաքսի ավտոմեքենայով վերադառնալով տուն, ճանապարհին նա մի կողմ է գցել հանցագործության գործիք հանդիսացած երկսայր, սուր կտրող-ծակող դաշույնանման գործիքը, այնուհետև օգտվելով ընտանիքի անդամների բացակայությունից, տանը լվացքի մեքենայով լվացել է իր արյունոտված հագուստները, մաքրել է կոշիկների վրայի արյունը, ոչնչացրել տուժողներից վերցրած բջջային հեռախոսները, դրանք զինվորական տաբատի հետ գցել է իրենց բնակելի շենքի աղբատար խողովակի մեջ։
Վերոգրյալ հանցանքի համար Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012 թ-ի մայիսի 31-ի դատավճռով Միխայիլ Նիկոլայի Բաշչկովը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 8-րդ և 11-րդ կետերով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և դատապարտվել ցմահ ազատազրկման, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։
Ամբաստանյալ Միխայիլ Բաշչկովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը` պատժի կրման սկիզբը հաշվվելով 2010թվականի նոյեմբերի 02-ից։
Տուժողի իրավահաջորդ Արսեն Ենոքյանի քաղաքացիական հայցը բավարարվել է և ամբաստանյալ Միխայիլ Բաշչկովից հօգուտ նրա բռնագանձվել 5.950.000 (հինգ միլիոն ինը հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ գումար՝ որպես տուժող Արթուր Ենոքյանի հուղարկավորության ծախս։
Մինչև քաղաքացիական հայցի բավարարումը Միխայիլ Բաշչկովի գույքի վրա նախաքննական մարմնի կողմից դրված կալանքը թողնվել է անփոփոխ։
Ամբաստանյալ Միխայիլ Բաշչկովից հօգուտ պետական բյուջե բռնագանձվել է 371.000 (երեք հարյուր յոթանասունմեկ հազար) ՀՀ դրամ գումար՝ որպես դատական ծախսերի հատուցում։
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Միխայիլ Բաշչկովի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և առգրավված, արյունոտված «Նոկիա - 95» մակնիշի բջջային հեռախոսը, 0015696061239, 32957 պլաստիկ քարտը, ջինսե բաճկոնը, նարնջագույն վերնազգեստը, տաբատը, նրա բնակարանից խուզարկությամբ առգրավված կոշիկները, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դատարանը որոշել է ոչնչացնել։
Միխայիլ Բաշչկովի անձնական խուզարկությամբ առգրավված և ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում գտնվող 92.460 (իննսուներկու հազար չորս հարյուր վաթսուն) ՀՀ դրամ գումարը բռնագանձվել է հօգուտ տուժողի իրավահաջորդ Արսեն Ենոքյանի՝ որպես ներկայացված քաղհայցի բավարարում։
Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը Միխայիլ Բաշչկովին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված է համարել գործով ձեռք բերված ներքոշարադրյալ ապացույցներով ու փաստական հանգամանքներով:
<<… ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 8-րդ և 11-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Միխայիլ Բաշչկովն իրեն մեղավոր է ճանաչել մասնակիորեն` միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, այն է` երկու անձի` տուժողներ Արմեն Զախարյանին և Արթուր Ենոքյանին դիտավորությամբ սպանելու համար, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ և 11-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել, պատճառաբանելով, որ տուժող Արմեն Զախարյանին դիտավորյալ կյանքից զրկել է ոչ թե շահադիտական դրդումներով, այլ բոլորովին այլ՝ անձնական բնույթի շարժառիթներով, իսկ տուժող Արթուր Ենոքյանին դիտավորյալ սպանելու շարժառիթը եղել է ոչ թե այլ հանցանքը` տուժող Արմեն Զախարյանի սպանությունը թաքցնելը, այլ դեպքի պահին ինքն էլ չի հասկացել, թե ինչպես է ստացվել, որ տուժող Արթուր Ենոքյանին զրկել է կյանքից։
Առաջադրված մեղադրանքի կապակցությամբ ըստ էության ցուցմունք տալով, ամբաստանյալ Միխայիլ Բաշչկովը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ մինչև 2004թ. Արմեն Զախարյանի հետ ծառայել է Հայաստանի Հանրապետությունում Ռուսաստանի Դաշնության ԴԱԾ Սահմանապահ վարչության ռադիոկենտրոնում։ Զորացրվելուց հետո Արմեն Զախարյանը պայմանագրային հիմունքներով շարունակել է ծառայել նույն զորամասում, իսկ ինքն աշխատանքի է ընդունվել «Վեստա» հանրախանութում, ուր եկել է Արմեն Զախարյանը` տեխնիկա գնելու, մի քանի անգամ հանդիպել են միմյանց հետ։ 2007թ. ինքը դուրս է եկել «Վեստա» հանրախանութից, քանի որ «Ռոսիա» կինոթատրոնին հարակից տոնավաճառում տարածք է վարձակալել, բացել է հեռախոսների վերանորոգման կետ, ցանկացել է իր բիզնեսն ունենալ։ 2009թ. «Ռոսիա» տոնավաճառում պատահական հանդիպել է Արմեն Զախարյանին, վերջինս իմացել է իր նոր աշխատավայրի մասին։ Դրանից հետո երբեմն Արմեն Զախարյանն եկել է «Ռոսիա» տոնավաճառ, վերանորոգման համար իր մոտ հեռախոսներ է բերել։ Իր և Արմեն Զախարյանի ընկերական հարաբերությունները շարունակվել են նշված շփումների ձևով։
2010թ. փետրվար կամ մարտ ամիսների ընթացքում Արմեն Զախարյանը վերստին եկել է իր վաճառասրահ, վերանորոգման համար բերել էր իր երկքարտանի, չինական արտադրության անսարք հեռախոսը, որն ինքը վերանորոգել և վերադարձրել է Արմեն Զախարյանին, սակայն հեռախոսը վերստին փչացել էր։ Քանի որ այն այլևս վերնորոգման ենթակա չի եղել, Արմեն Զախարյանին առաջարկել է օգտագործման համար վերցնել իր մոտ եղած երկու քարտանի, չինական արտադրության «Դոռադո» մակնիշի հեռախոսը։
Արմեն Զախարյանը հեռախոսը թողել է իր մոտ վերանորոգելու համար, երբեմն եկել է վերանորոգման ընթացքից հետաքրքրվելու։ Այդ ընթացքում ինքը շատ մեծ պարտքեր է ունեցել` բանկին և տարբեր անձանց։ «Յունիբանկ» ՓԲ ընկերությունից 6 միլիոն դրամի չափով վարկ է վերցրել, գրավադնելով բնակարանը, իրեն անհրաժեշտ է եղել 200 հազար դրամի չափով գումար, քանի որ եկել էր բանկային տոկոսները մուծելու ժամանակը։ Իր հիշելով 2010 թվականի մարտ ամսին Արմեն Զախարյանին հանդիպելիս նրանից հարցրել է, թե նա կարո՞ղ է իրեն օգնել որոշակի գումարով, որպեսզի ինքը կարողանա բանկի տոկոսը մուծել, խոստանալով պարտքը վերադարձնել կարճ ժամանակ անց։ Արմեն Զախարյանը դրական է պատասխանել, իրեն տվել է 20.000 ռուսական ռուբլի, որի փոխարժեքը տվյալ ժամանակվա կուրսով, իր հիշելով, կազմել է մոտ 240 հազար ՀՀ դրամ։ Հետո իր մոտ գումարային շատ բարդ վիճակ է ստեղծվել, ինքն արդեն հնարավորություն չի ունեցել ոչինչ անելու, քանի որ տարվա սկզբից չի կարողացել աշխատեցնել խանութ-սրահը, պարտքերն ավելի են կուտակվել։ Արմեն Զախարյանը մի քանի անգամ իրենից կտրուկ պահանջել է պարտքը վերադարձնել, այդ հողի վրա իրենց հարաբերությունները վատթարացել են։ Հուլիս ամսին ինքը վերադարձել է աշխատելու «Վեստա» հանրախանութ, պարտքերի դիմաց հանձնելով «Ռոսիա» տոնավաճառում վարձակալած վաճառակետը։ 2010թվականի հուլիս ամսից սկսած Արմեն Զախարյանը մի քանի անգամ եկել է իր աշխատավայր, պահանջել է պարտքը վերադարձնել, արդեն վիրավորական տոնով է զրուցել իր հետ, առաջարկել է գումար ճարելու համար դիմել ցանկացած քայլի, իր հասցեին տվել է հայհոյանքներ։ Քանի որ հարազատներն իմացել են իր վիճակի մասին, քրոջ խնդրանքով փեսան օգոստոսի սկզբներին Մոսկվայում բնակվող բարեկամներից պարտքով 3000 ԱՄՆ դոլար է վերցրել՝ բանկային տոկոսները և մնացած պարտքերը մասամբ մարելու համար։ Փեսան այդ գումարը տրամադրել է իրեն, և 2010 թվականի օգոստոս ամսին ինքը մարել է բանկային տոկոսը և մասամբ՝ ծանոթներին ունեցած իր պարտքերը։ Մասնավորապես՝ իր ընկեր Ռուդիկից պարտքով վերցրած 800 հազար դրամից վերադարձրել է 500 հազարը, իսկ Արմեն Զախարյանին «Վեստա» խանութում տվել է 100 հազար դրամ, նրան պարտք մնալով 150 հազար դրամ։ Մնացած պարտքերը մարելու համար որոշել են վաճառել բնակարանը, որի մասին ինքը հայտնել է Արմեն Զախարյանին։ Սակայն վերջինս չի ցանկացել սպասել և որոշ ժամանակ անց, իմանալով հանդերձ, որ ինքը մեծ պարտքեր ունի, սկսել է կրկին անհանգստացնել իրեն, այցելել է իր աշխատավայր, վիրավորական տոնով իրեն առաջարկել է ցանկացած եղանակ կիրառելով՝ իր պարտքը մարել, դրա դիմաց իրեն տրամադրել LSD հեռուստացույց, հարկ եղած դեպքում նույնիսկ այն գողանալ աշխատավայրից։ Ինքն էլ, ցանկանալով ղեկավարությունից թաքցնել պարտքեր ունենալու հանգամանքը, աշխատել է մեղմել իրավիճակը, ձևացրել է, թե Արմեն Զախարյանի հետ խանութում հանդիպումների ժամանակ ընկերոջ հետ տեխնիկա են ընտրել։ Նույնիսկ փորձել է ապառիկ վերցնել «Վեստա» խանութից Արմեն Զախարյանի պահանջած հեռուստացույցը, բայց ապարդյուն։ Ինքն Արմեն Զախարյանին միանշանակ ասել է, որ գողություն չի անի, առաջարկել է սպասել, սակայն վերջինս անընդհատ ճնշում է գործադրել իր վրա։
Այդ ընթացքում իր քրոջ հետ կենցաղային հողի վրա վիճաբանությունների արդյունքում կինը վերադարձել է հայրական տուն, իրենք որոշել են բնակարան վարձակալել և այնտեղ միասին ապրել։ 2010թ հոկտեմբերի 10-ին Արմեն Զախարյանը հերթական անգամ եկել է իր աշխատավայր և իր հետ առանձնանալով, պահանջել է պարտքի դիմաց` սեռական հարաբերություններ ունենալու համար, մատուցել իր ամուսնալուծված քրոջը կամ կնոջը։ Թե որտեղից է Արմենն իմացել, որ իր քույրը` Էդիտան, ամուսնալուծվել է, ինքը չի իմացել, փորձել է Արմեն Զախարյանին կարգի հրավիրել, որին Արմենը հակադարձել է՝ հայտնելով, որ իր կինն էլ նախկինում իրեն հավատարիմ չի եղել։ Գտնվելով աշխատավայրում, ինքը նրան պատշաճ պատասխանել չի կարողացել, առաջարկել է խոսքերը չափավորել, քանի որ դրա համար կարող է պատասխան տալ։ Արմեն Զախարյանը քմծիծաղով ասել է, որ տվյալ պահին ժամանակ չունի, դրա մասին հետո կխոսեն և հեռացել է։ Այդ թեմայի շուրջ կնոջ հետ զրույց չի ունեցել, մտորումների մեջ լինելով, 2010 թվականի նոյեմբերի 17-ին` աշխատանքից հետո որոշել է գնալ Նուբարաշենում գտնվող Արմեն Զախարյանի ծառայության վայր` ռադիոկենտրոն և պարզաբանել իրենց փոխհարաբերությունները։ Երթուղային տաքսիով հասնելով Նուբարաշեն, փոշմանել է, որոշել է սպասել Արմեն Զախարյանի հերթական այցելությանը, ռադիոկենտրոն չի գնացել և վերադարձել է տուն։ Հերթական օրը` 2010 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, երբ կինը` Անահիտ Գասպարյանը, հոր տանից եկել է իրենց տուն, ինքը կնոջը հարցրել է, թե ճանաչում է արդյոք Արմեն Զախարյանին և ստացել է դրական պատասխան։ Չնայած այն հանգամանքին, որը կինն իրեն հայտնել է, որ որևէ հարաբերություն նրանց միջև չի եղել, ուղղակի դեռահաս տարիքում հանդիպել է վերջինիս Ղարաբաղում` հանգստյան ժամանակ, ինքը, ահավոր խանդոտ լինելով, բարկացել է, որ կինն իրենից թաքցրել է այդ հանգամանքը և հանդիպումների ժամանակ ձևացրել է, թե իբր ծանոթներ չեն, հարվածել է կնոջը, փորձել է նրան խեղդել, այնուհետև նորից հաշտվել են։
2010 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Արմեն Զախարյանը նորից եկել է իր աշխատավայրը, առանց բարևելու պահանջել է պարտքի դիմաց մատուցել կնոջը, հայտնել է, որ կինը նախկինում իրեն հավատարիմ չի եղել, իսկ երբ ինքը փորձել է վերջինիս կարգի հրավիրել, Արմեն Զախարյանն իրեն ցույց է տվել «Դորադո» տեսակի բջջային հեռախոսի մեջ իր կնոջ լուսանկարը` կիսամերկ վիճակում։ Ինքը պապանձվել է, այլևս չի լսել Արմենին, իսկ վերջինս, նվաստացնելով իրեն, ասել է, որ հոկտեմբերի 22-ին լինելու է հերթափոխի և այդ օրը կարող է ռադիոկենտրոն բերել կամ ուղարկել կնոջը, ապա հեռացել է։ Այդ թեմայի շուրջ ինքը կնոջից պարզաբանումներ չի պահանջել՝ նույնիսկ 2010 թվականի հոկտեմբերի 22-ին աշխատանքից հետո վերջինիս հետ հանդիպման ժամանակ։ Աներոջ տանից դուրս գալով, նստել է երթուղային տաքսի և ուղևորվել է դեպի տուն, սակայն ճանապարհին տեսել է Նուբարաշեն գնացող թիվ 47 համարի երթուղային տաքսին։ Մտքով անցել է գնալ Նուբարաշեն և զրուցել Արմենի հետ, իմանալով հանդերձ, որ հաջորդ օրը նա նորից կարող է գալ իր աշխատավայր և վիճաբանության արդյունքում կարող է մեծ կռիվ և աղմուկ լինել։ Նստելով N 47 համարի երթուղային տաքսին, մեկնել է Նուբարաշեն, հասնելով ռադիոկենտրոնի ինժեներա-տեխնիկական արգելքներին, իրեն հայտնի տեղամասում բարձրացրել է փշալարերից մեկը և այդ եղանակով անցում ստեղծելով, մտել է տարածք։ Հասնելով ռադիոկենտրոնի շենքին և ծառայության տարիներից իմանալով, որ սարքավորումների սենյակի պատուհանը միշտ բաց է, դրանով ներս է մտել։ Այդ պահին մտքերը խառն են եղել, մտածել է, թե ինչ է Արմենին ասելու։ Մի պահ նորից դուրս է եկել պատուհանից, բայց հասկանալով, որ խոսակցությունն անխուսափելի է, որոշել է այն առանց վկաների վարել։ Նորից պատուհանով մուտք է գործել շենք, առաջանալով դեպի ննջասենյակ, դրա կողքի սենյակում սեղանի վրա տեսել է մի կողմից սրված շեղբով խոհանոցային դանակ` սպիտակ գույնի բռնակով, որի վրա եղել են կարմիր գույնի ինչ-որ նախշեր։ Առաջացել է դեպի ննջասենյակի դուռը։ Այդ պահին Արմեն Զախարյանը ննջասենյակից հարցրել է, թե ով է եկել և բարձրացել է մահճակալից։ Պատասխանելով, որ դա ինքն է, առաջացել է դեպի դռան շեմը և այդ պահին Արմեն Զախարյանը, բարձրանալով մահճակալից և քայլելով իր ուղղությամբ, հայհոյանքով հարցրել է, թե կնոջը բերե՞լ է։ Ամեն ինչ մթագնել է աչքերի առջև, ինքը սեղանից վերցրել է խոհանոցային դանակը, հարձակվել է Արմենի վրա, թե քանի՞ անգամ և ի՞նչ դիրքում է հարվածել նրան, չի հիշում, տպավորվել է միայն, որ Արմենը նորից ընկել է մահճակալի վրա։ Դրա հետ մեկտեղ նկատել է, որ ետևից ինչ-որ մեկը հարձակվել է իր վրա, նրա հետ ընկել են գետնին, ուշքի է եկել արդեն հատակի վրա, սպանվածները արդեն ընկած են եղել իր կողքին։ Բջջային հեռախոսը պայքարի ընթացքում ընկել է հատակին, ինքն այն վերցրել և դրել է գրպանը։ Սենյակում երկրորդ մարդու գտնվելու մասին ինքը մինչև այդ ոչինչ չի իմացել, իր կարծիքով, Արմենը մենակ պետք է լիներ։ Իր ծառայության տարիներին ռադիոկենտրոնում ընդամենը մի հերթապահ է գիշերել, բացի դրանից, երբ ինքը և Ռուդիկը տարիներ առաջ մի անգամ գնացել են Արմեն Զախարյանին ռադիոկենտրոնում այցելելու, նա այնտեղ մենակ է հերթապահել։ Սպանություն կատարելու հետո ինքը նույն պատուհանով դուրս է եկել շենքից, հետո նկատել է, որ հագուստն արյունոտվել է, պատուհանից ներս է մտել և ննջասենյակից վերցրել է սպանվածներից մեկի զինվորական տաբատը։ Նկատելով սպանվածների բջջային հետախոսները, մտածել է, որ դրանց մեջ կարող են լինել կնոջ կիսամերկ վիճակում լուսանկարները, ընտրել է տեսախցիկ ունեցող երկու բջջային հեռախոսները, վերցրել է զոհվածների ավտոմեքենաների բանալիները` այնտեղ կնոջ լուսանկարները որոնելու համար։ Ավտոմեքենաներում փնտրած լուսանկարները չի գտել, դուրս է եկել զորամասի տարածքից և խիստ խորդուբորդ տեղանքով, շրջանցելով ճանապարհը, վազել է դեպի «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի շենքերը, կողմնորոշվելով շենքերի լույսերով, ձեռքում պահելով դանակը և զինվորական տաբատը։ Ճանապարհին, հասնելով Նուբարաշենի աղբանոցին, իր արյունոտված տաբատի վրա հագել է դեպքի վայրից վերցված տաբատը և այդ պահին, ըստ երևույթին, դանակը ձեռքից վայր է ընկել։ Իր հիշելով, փախչելուց իրեն զանգահարել է Էդիտան և ինքը պատասխանել է, որ թող քնի, շուտով տանն է լինելու։ Հասնելով ճանապարհին, պատահական տաքսի է նստել և ի վերջո գալով տուն, առանց հեռախոսների պարունակությունը ջնջելու ջարդել է դրանք և զինվորական տաբատի հետ գցել է շենքի աղբատարը, իսկ իր հագուստն իրենց բնակարանում լվացել է լվացքի մեքենայով։
Հարկ է նշել, որ որպես կասկածյալ հարցաքննության ժամանակ Միխայիլ Բաշչկովը կնոջ կիսամերկ լուսանկարների գոյության մասին ոչինչ չի հայտնել, նշել է միայն, որ Արմեն Զախարյանը 150.000 դրամի չափով պարտքի դիմաց պահանջել է սեռական հարաբերություն ունենալու համար մատուցել քրոջը կամ կնոջը։ Դրա հետ մեկտեղ նշել է, որ ռադիոկենտրոնի ննջասենյակ մուտք գործելու պահին խոհանոցային դանակն արդեն իսկ եղել է իր ձեռքին։
Ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Միխայիլ Բաշչկովը ցուցմունք է տվել, որ ինքը Արմեն Զախարյանին չի սպանել շահադիտական դրդումներով, այն է` պարտքով նրանից վերցրած 150.000 ՀՀ դրամ գումարը վերադարձելու պարտավորությունից ազատվելու, դրանով իսկ` նաև նյութական օգուտ քաղելու նպտակով։
հատոր 3 գ/թ 50-51, 218-238, հատոր 4 գ/թ 11-12,
հատոր 5 գ/թ 166-167, 221-222, 195-197, 198-200, 201-203, 204-205, 214-215
դատաքննության արձանագրություն
Հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Միխայիլ Բաշչկովի գործողությունները` տուժող Արմեն Զախարյանին դիտավորությամբ սպանելու ուղղությամբ, կրել են նախապես մանրակրկիտ հաշվարկված և պլանավորված բնույթ, նշված հանցանքը կատարելու միակ շարժառիթը եղել է միայն շահադիտական դրդումը` իր ֆինանսական պարտավորություններով և պարտքերով գերծանրաբեռնվածության և անելանելի վիճակում հայտնված լինելու պայմաններում տուժողի նկատմամբ ունեցած պարտքը վերադարձնելուց ազատվելը և պարտքի այդ մասով նյութական օգուտ քաղելը, իսկ տուժող Արթուր Ենոքյանին դիտավորյալ սպանելը պայմանավորված է եղել ամբաստանյալի հաշվարկներից դուրս` դեպքի վայրում իր համար վերջինիս անսպասելի և անակնկալ ներկայության հանգամանքով, որի դիտավորյալ սպանությունը տուժող Արթուր Ենոքյանին` որպես տուժող Արմեն Զախարյանի սպանության միակ ականատեսին, կյանքից զրկելու միջոցով Արմեն Զախարյանի սպանության կատարման համար հետագայում պատասխանատվությունից և պատժից խուսափելու նպատակ է հետապնդել։ Իսկ ինչ վերաբերում է իր կնոջը կամ քրոջը պարտքի դիմաց սեռական հարաբերություն ունենալու համար իր մոտ բերելու մասին տուժող Արմեն Զախարյանի պահանջի վերաբերյալ ամբաստանյալ Միխայիլ Բաշչկովի փաստարկներին, ապա դատարանը գտնում է, որ նշված փաստարկները մտացածին են, նշված փաստարկները բերելով` ամբաստանյալ Միխայիլ Բաշչկովը նպատակ է հետապնդում փոխել հանցագործության կատարման շարժառիթը, խուսափել ծանր հետևանքներով ավարտված իր հանցանքի համար օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունից և պատժից։
Ամբաստանյալ Միխայիլ Բաշչկովի մասնակի ինքնախոստովանական ցուցմունքներից բացի նրա մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 8-րդ և 11-րդ կետերով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ դատարանը ապացուցված է գտնում դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցներով.
Դեպքի վայրի զննության և տուժողներ Արմեն Զախարյանի ու Արթուր Ենոքյանի դիակների զննության արձանագրություներով. սխեմաներով ու լուսանկարներով այն մասին, որ 23.10.2010թ. դեպքի վայրի տեղազննության պահին Երևանի Նուբարաշեն թաղամասում Հայաստանի Հանրապետությունում տեղակայված Ռուսաստանի Դաշնության ԴԱԾ Սահմանապահ վարչության թիվ 2089 զորամասի ռադիոկենտրոնի մեկ հարկանի քարե շենքի սարքավորումների պատուհանի 75x57 սմ չափսի աջ փեղկը և օդանցքը բաց են եղել դեպի սենյակի ներսը։ Ռադիոսարքավորումների սենյակին հարակից է հերթափոխի 5,4x5 մ չափսի հանգստյան սենյակը /ննջասենյակը/, որտեղ մուտքի դռան դիմաց, մեջքով հատակին պառկած հայտնաբերվել է զինծառայող Արմեն Արթուրի Զախարյանի դիակը` արտաքին զննությամբ հայտնաբերված հետևյալ մարմնական վնասվածքներով.
Կրծքավանդակի առջևի մակերեսի վրա ձախ ներբանի 120 սմ հեռավորության վրա և 1 սմ մարմնի միջին գծից, պտուկի մակարդակի վրա, առկա է 3,8x1 սմ չափի մուգ կարմիր գույնի, արյունով ծածկված թափանցող վերք։ Զուգադրելով վերքի եզրերը՝ այն ունի բեկյալ գծի տեսք՝ 3,8 սմ երկարությամբ, շեղբի գլխի ազդեցությունից եզրերի տեսանելի վնասվածքների հստակ նշաններ չեն բացահայտվել։ Ձախից ներբանի մակերևույթից 130 սմ հեռավորության վրա, հարկրծքային մինչև պտուկային սահման, իրարից անմիջական մոտիկությամբ, 7,5x4 սմ մակերեսով, մուգ-կարմիր արյան բծերով և հոսահետքերով ծածկված առկա են 4 թափանցող վերք։ Նույն հատկանիշներով վերքը գտնվում առջևի անոթափոսի հարթության վրա, բոլոր վերքերը ունեն ձգված օվալի ձև, դրանք տեղակայված են երկայնակի, ներքին եզրերի մակերեսը թեքված է, արտաքին եզրերը` կախված, վերքերի պատերում առկա է ոչ զգալի արյունահոսություն։ Հարկրծոսկրային գծի պրոյեկցիայում վերքը մարմնի միջին գծից 3 սմ հեռավորության վրա, իսկ վերքը առջևի անոթափոսի պրոյեկցիայում 15.5 սմ, վերքերի չափսերը /աջից ձախ/. 2.1x0.8 սմ, եզրերը զուգադրելուց՝ գծաձև է, երկարությունը 2.2 սմ; 1.8x1, եզրերը զուգադրելուց` գծաձև է, երկարությունը` 2 սմ; 1.6x0.8, եզրերը զուգադրելուց գծաձև է, երկարությունը` 1.6 սմ։ Վերևի անկյունում ներքին եզրի մոտ առկա է 0.5 սմ երկարությամբ, աջ կողմում լայնակի տեղակայված պատռվածք; 2.1 սմ եզրերը զուգադրելուց գծաձև է, երկարությունը 2 սմ; 1.7x0.5 սմ, եզրերը զուգադրելուց գծաձև է, երկարությունը 1.7 սմ; այդ վերքի վերևի եզրի և նախորդ վերքի արտաքին եզրի միջև լայնակի տեղակայված է նեղ /1մմ քիչ/ գծաձև, բաց-կարմիր, ուղիղ եզրերով մակերեսային մաշկի կտրվածք։ Բոլոր վերքերի եզրերին շեղբի գլխի ազդեցությունից առաջացող տեսանելի վնասվածքների հստակ նշաններ չեն բացահայտվել։ Ձախ ուսի վերևի երրորդ մասի առջևի մակերեսի վրա առկա է, 1.8x0.2 սմ երկարությամբ ուղիղ եզրերով գծաձև բաց-կարմիր մակերեսային վերք, շեղ երկայնակի ուղղությամբ /ժամացույցի թվատախտակի 10-4 նշագծերով/, առանց արտաքին արյունահոսության նշանների։ Ձախ ուսի վերևի երրորդ մասում՝ ետևի մակերեսի վրա առկա է 6.5x1.5 սմ երկարությամբ մուգ-կարմիր արյունով ծածկված իլիկաձև վերք, որը տարածված է երկայնքով` եզրերի հաստության մեջ առկա է թեթևակի արյունահոսություն /մաշկը պատռված է, ենթամաշկային ցանցաշերտ, հարակից մկանները/` վերքի խորությունը 2.6 սմ, եզրերը զուգադրելուց գծաձև է, բոլոր վերքերի եզրերին շեղբի գլխի ազդեցությունից առաջացող տեսանելի վնասվածքների հստակ նշաններ չեն բացահայտվել։ Աջ ձեռքի երրորդ մատի եղունգի ֆալանգի մակերեսի վրա առկա է 1x0.4 սմ չափեր ունեցող ուղիղ, հարթ եզրերով երկայնքով տեղակայված մաշկի լաթով կոնուսաձև վերք, այդ մաշկի լաթի գագաթը ուղղված է դեպի ֆալանգի եզրը` ծածկված է չորացած արյունով։ Առաջին մատի հիմնական ֆալանգի ստորոտի և նախաբազկի առջևի մակերեսի ներքևի երրորդ մասի մակարդակից, աջ ձեռքի ափի մակերեսի վրա առկա է 14x2 սմ չափեր ունեցող ուղիղ հարթ եզրերով երկայնքով տեղակայված իլիկաձև վերք, արյունոտված է, վերքի խորությունը 1.5 սմ, որի տակի մասում առկա է մուգ-կարմիր արյունալերդ; ճաճանչադաստային հոդի ուղղությամբ նեղանում է, նախաբազկի առջևի մակերեսի ներքին երրորդ մասի մակարդակից ավարտվում է սրաեզր կտրվածքով; երկու եզրերն էլ սրաեզր են։ Կրծքավանդակի ետևի մակերեսի վրա, ձախ կողմից արտաքին թիակի գծի պրոյեկցիայում, ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 135 սմ հեռավորության վրա առկա է 2.5x1 սմ ձգած օվալաձև թափանցող վերք, առանց արտաքին արյունահոսության նշանների, վերքի արտաքին եզրը թեք է, ներքինը` կախված, եզրերը զուգադրելուց` գծաձև է, որի երկարությունը կազմում է 2.6 սմ, վերքի եզրերի վրա շեղբի գլխի ազդեցությունը տեսանելիորեն չի բացահայտվում։ Զննման ժամանակ, արտաքնապես, որևէ ուրիշ վնասվածքների առանձնահատկություններ չեն բացահայտվել։
Ննջասենյակի մուտքի ձախ կողմում, հատակին, գլխով դեպի անկողինը, որը գտնվել է ձախ պատի մոտ, բերանքսիվայր, ձգված և կողքերին տարածված ոտքերով, հայտնաբերվել է Արթուր Լեռնիկի Ենոքյանի դիակը` ձեռքերը՝ մարմնի տակ, ծալված արմնկային հոդերում։
Տուժող Արթուր Ենոքյանի դիակի արտաքին զննությամբ հայտնաբերվել են հետևյալ մարմնական վնասվածքները.
Աջ կողմում կրծքավանդակի առջևի մակերեսի վրա, կրծոսկրի և անրակոսկրի հոդավորման մոտ, ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 142 սմ հեռավորության վրա և 2.2 սմ մարմնի միջին գծից, առկա է ձգած օվալաձև թափանցող վերք, երկայնակի տեղակայված, 2.3x1 սմ չափեր ունեցող հարթ և ուղիղ պատերով, եզրերի պատերի մեջ թեթևակի արյունահոսությամբ. արտաքին եզրը թեքված է, ներքինը` կախված; եզրերը զուգադրելով` գծաձև է, 2.3 սմ երկարությամբ։ Շեղբի գլխի ազդեցությունից եզրերի տեսանելի վնասվածության հստակ նշանների չեն բացահայտվել։ Աջ կողմում կրծքավանդակի առջևի մակերեսի վրա կրծքամերձ գծի պրոյեկցիայում ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 142 սմ հեռավորության վրա և 7 սմ մարմնի միջին գծից առկա է 1x0.7 սմ չափերով, երկայնակի տեղակայված ուղիղ և սուր եզրերով ձգված օվալաձև մակերեսային թափանցող վերք։ Ձախից կրծքավանդակի առջևի մակերեսի վրա կրծքամերձ գծի պրոյեկցիայում ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 137 սմ հեռավորության վրա և 5 սմ մարմնի միջին գծից առկա է 1.8x1 սմ չափերով, թեք-լայնակի /ժամացույցի թվատախտակի 2-8 գծանշերով/ տեղակայված ուղիղ և սուր եզրերով ձգված օվալաձև մակերեսային թափանցող վերք, որի ներքին եզրը թեք է` արտաքինը` կախված է ներքևինի վերևից, եզրերը զուգադրելուց գծաձև է, 1.8 սմ երկարությամբ, շեղբի գլխի ազդեցության նշանները բացակայում են։ Աջից կրծքավանդակի առջևի մակերեսի վրա, պտուկային և առջևի անոթափոսի գծի միջև առկա է թեք լայնակի տեղակայված /ժամացույցի թվատախտակի 4-10 նշագծերով/ 4.5x0.2սմ չափերով մակերեսային գծաձև վերք, որի արտաքին եզրը սրածայր է և ծածկված է չորացած մուգ կարմիր արյունով; վերքը գտնվում է ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 137 սմ հեռավորության վրա։ Կրծքավանդակի առջևի մակերեսի վրա, առջևի անոթափոսի գծի մոտ առկա է թեք լայնակի դիրք ունեցող /ժամացույցի թվատախտակի նշագծերով 1-7/ 4x0.6 սմ չափերով թափանցող իլիկաձև վերք, որի ներքին եզրը թեք է, արտաքին եզրը կախված է; եզրերը զուգադրելով` գծաձև է, վերևի եզրը օվալաձև է, իսկ ներքևինը` սրածայր։ Վերքը գտնվում է ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 128 սմ հեռավորության վրա։
Ենթանրակային շրջանակի մոտ` ձախ ուսի արտաքին մակերեսի վրա առկա է 0.7x0.3 սմ չափերով /զուգադրելով` 0.7 սմ երկարությամբ/ թափանցող վարդագույն մակերեսային վերք` առանց արյունազեղման։ Վերքի եզրերը սրածայր են։ Ձախից, կրծքավանդակի առջևի մակերեսի վրա, ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 137 սմ հեռավորության վրա, առջևի անոթափոսի գծի պրոյեկցիայում առկա է 1x0.5 սմ չափերով մակերեսային գծաձև վերք։Վերքի եզրերը տեղակայված են թեք երկայնակի /ժամացույցի թվատախտակի նշագծերով 11-5/, եզրերը զուգադրելով գծաձև են, 1 սմ երկարությամբ։ Ձախից կրծքավանդակի արտաքին մակերեսի վրա կրծքամերձ գծի պրոյեկցիայում, ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 134 սմ հեռավորության վրա առկա է 2x0.7 սմ չափերով, թեք-լայնակի տեղակայմամբ, ձգված օվալաձև մակերեսային թափանցող վերք, եզրերը զուգադրելուց` գծաձև է, 1.8 սմ երկարությամբ, շեղբի գլխի ազդեցության նշանները բացակայում են։ Ձախ ուսային հոդի վերևի արտաքին մակերեսի վրա, ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 143սմ հեռավորության վրա առկա է, 1.6x0.4 սմ չափերով, ուղիղ հարթ եզրերով թափանցող վերք, որը տեղակայված է լայնակի, եզրերը զուգադրելուց` գծաձև է, անկյունները` սրացված, երկարությունը` 1.6 սմ։ Որովայնի աջ կողմում, պորտի վերևի մասում, ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 110 սմ հեռավորության վրա և 2 սմ` որովայնի սպիտակ պատից, 6x3 սմ չափերով, ուղիղ եզրերով առկա է թափանցող վերք, որից դուրս է եկած ճարպոնի հյուսվածքը, երևում են աղիքների հանգույցները։ Որովայնի ձախ կողմում, ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 116 սմ հեռավորության վրա և 9սմ` որովայնի սպիտակ պատից 2.5x1սմ չափերով, առկա է ձգած օվալի ձև ունեցող վերք, որից դուրս է եկած սեղմված ճարպոնի մասը; վերքի եզրերը ուղիղ են, պատերը` հարթ, զուգադրությամբ` գծաձև, երկարությունը 2,6սմ, վերքը տեղակայված է թեք երկայնակի /ժամացույցի թվատախտակի նշանագծով 1-7/; վերքի ներքևի եզրի մոտ առկա է կարմիր գույնի կետավոր քերծվածք։ Ձախ ազդրի արտաքին մակերեսի վրա, ներքևի երրորդ մասում, ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 58 սմ հեռավորության վրա առկա է 2.6x1 սմ չափերով իլիկաձև թափանցող արյունոտված վերք, տեղակայված է թեք երկայնակի /ժամացույցի թվատախտակի 1-7 նախագծերով/, վերքի վերևի առջևի եզրը թեքված է, ներքևինը` կախված, զուգադրելով եզրերը` գծաձև է, երկարությունը 2.7 սմ, ներքևի ծայրը սրածայր է, վերևինը` օվալաձև։ Ձախ ծնկի հոդի առջևի մակերեսի վրա, ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 58 սմ հեռավորության վրա առկա է 2.6x1 սմ չափերով իլիկաձև թափանցող վերք, որը աղտոտված է չորացած արյունով, ունի լայնակի դիրք։ Աջից կրծքավանդակի ետևի մակերեսի վրա, միջին թիակային գծի պրոյեկցիայում, ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 140 սմ հեռավորության վրա առկա է 3.5x1 սմ չափերով ձգած օվալի ձև ունեցող թափանցող վերք, որի արտաքին եզրը թեքված է և ունի թեթևակի օջախային մուգ կարմիր գույնի արյունահոսություն, ներքինը` կախված, եզրերը զուգադրելուց` գծաձև է, 3.6 սմ երկարությամբ, շեղբի գլխի ազդեցության նշանները բացակայում են։ Աջից կրծքավանդակի ետևի մակերեսի վրա, ներքին թիակային գծի պրոյեկցիայում, ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 140 սմ հեռավորության վրա առկա է 2x0.4 սմ չափերով նույն բնույթի վերք` ոչ մեծ եզրային մուգ կարմիր գույնի արյունահոսությամբ, տեղակայված է երկայնակի /ժամացույցի թվատախտակի 1-7 շրջանագծերով/, վերքի վերևի եզրը` կլորացած, ներքևինը` սրացված, եզրերը զուգադրելուց` գծաձև է, 2.1 սմ երկարությամբ, շեղբի գլխի ազդեցության նշանները բացակայում են։ Ձախից կրծքավանդակի ետևի մակերեսի վրա, ներքին թիակային գծի պրոյեկցիայում, ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 140 սմ հեռավորության վրա առկա է 2.5x0.4 սմ ուղիղ հարթ եզրերով թափանցող վերք, տեղակայված թեք երկայնակի /ժամացույցի թվատախտակի 1-4 նշագծերով/, վերքի վերևի եզրը` կլորացած, ներքևինը` սրացած։ եզրերը զուգադրելուց` գծաձև է, 2.5 սմ երկարությամբ, շեղբի գլխի ազդեցության նշանները բացակայում են։ Ձախից կրծքավանդակի ետևի մակերեսի վրա, ներքին թիակային գծի պրոյեկցիայում, ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 120 սմ հեռավորության վրա, հարողնաշարային և ներքին թիակային գծերի միջև առկա է 3.5x0.3 սմ ուղիղ եզրերով և սուր անկյուններով թափանցող վերք։ Ձախ ծնկավոր հոդի առջևի մակերեսին, 5x2.5 սմ տարածության վրա առկա են 1x4սմ, 0.6x0.1սմ, 1x0.2սմ չափերով երեք մակերեսային քերծվածք։ Ձախ սրունքի առջևի մակերեսին, նրա երրորդ մասի վերևի և միջին սահմանների մոտ, ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 120 սմ հեռավորության վրա 1x0.2սմ չափերով լայնակի տեղակայված քերծվածք։ Ձախ դաստակի չորրորդ մատի միջին ֆալանգի ծալվող մակերեսի վրա առկա է 0.3x0.2 սմ չափերով օվալաձև քերծվածք։ Բոլոր քերծվածքները մակերեսային են, առանց կեղևների, և գտնվում են հարակից մաշկային ծածկույթից ավելի ներքև։ Զննման ժամանակ, արտաքնապես, որևէ ուրիշ վնասվածքներ և առանձնահատկություններ չեն բացահայտվել։
Տուժողներ Արմեն Զաքարյանի և Արթուր Ենոքյանի դիակները, ներքնահագուստները եղել են արյունոտված։ Արյունոտված են եղել հանգստյան սենյակի պատը, անկողնային պարագաները և այլ իրերը։ Հանգստյան սենյակի հատակը ծածկված է եղել արյան առատ հետքերով։
Զննվել են նաև ռադիոկենտրոնի տարածքում շենքին հարակից կանգնած, տուժողներին պատկանող «OPEL-VECTRA» և «MERCEDES –SLK» մակնիշի ավտոմեքենաները, որոնց դռները եղել են բացված, խցիկների պարունակությունը՝ խառնված վիճակում, խցիկներում նույնպես հայտնաբերվել են արնանման հետքեր։
Հայտնաբերված հետքերն ու հագուստները և մյուս առարկաները դատավարական կարգով զննվել, փաթեթավորվել, կնքվել և առգրավվել են։
Հատոր 1 գ. թ. 10-25, 26-59,60-61, 62-76, 151-154,
155-159, 160-162, 163-165, 174-178, 179-184
Տուժող Արմեն Զախարյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության 09.12.2010թ. թիվ 3-եզրակացության համաձայն՝ Արմեն Զախարյանի մահը վրա է հասել ծակող-կտրող գործիքի ներգործությամբ կենդանության օրոք պատճառված բազմաթիվ վնասվածքներից առաջացած սուր զանգվածային արյան կորստից։
Փորձաքննությամբ դիակի վրա հայտնաբերվել են.
Կրծքավանդակի աջ կեսի տարածության ներթափանցող ծակած-կտրած վերք՝ 4-5 կողոսկրերի աճառների ծայրերի, կողոսկրերի թաղանթի, սրտապարկի, սրտի աջ փորոքի առջևի պատի, նրա պարկի խոռոչի մեջ արյունահոսությամբ (100մլ.), թոքամիզի խոռոչ (1800մլ.) բաց ծակած-կտրած վնասվածքներով։
Ձախ թոքամիզի խոռոչի մեջ թափանցող վնասվածքներ (4)՝ թոքի վերևի բլթակի վնասվածքներով (3) և թոքամիզի խոռոչի մեջ արյունահոսությամբ (600մլ.)։
Կրծքավանդակի առջևի մակերեսի ձախ կողմում գտնվող ծակած-կտրած (2)՝ խոռոչ չթափանցող վնասվածքներ։
Ձախ ուսի վերևի երրորդ մասի ետևի մակերեսի ծակած-կտրած վնասվածք։
Ձախ ուսի վերևի երրորդ մասի մակերեսային կտրած վնասվածք։
Աջ դաստակի 3-րդ մատի եղունգային ֆալանգի նուրբ հյուսվածքների կտրած վնասվածք։
Աջ դաստակի ափային մակերեսի նուրբ հյուսվածքների կտրած վնասվածք։
Կատարված հետազոտությունների հիման վրա, քննության կողմից ըստ էության տրված հարցերի, փորձագետը հանգել է հետևյալ եզրակացության.
Արմեն Արթուրի Զախարյանի մոտ հայտնաբերված են ծակող-կտրող գործիքի ներգործությամբ, կենդանության օրոք պատճառված բազմաթիվ վնասվածքներ, ծակած-կտրած վերքերի տեսքով, որոնցից՝ 8-ը՝ ծակած-կտրած, 3-ը՝ կտրած։
Արմեն Զախարյանի դիակի զննման ժամանակ, տեսանելիորեն պարզված օբյեկտիվ տվյալների հիման վրա կարելի է հանգել այն եզրակացության, որ վնասվածքները պատճառվել են շեղբի երկկողմ սրվածք ունեցող ծակող-կտրող գործիքի ներգործությամբ, որը ունեցել է բարակ սուր սայր, ներթափանցման խորության վրա շեղբի լայնությունը՝ 1,8-2սմ., շեղբի երկարությունը մոտավորապես 10սմ.։ Դրա մասին վկայում է ծակած-կտրած վերքերի հիմնական կտրվածքների ձևը, նրանց եզրերի և վերքային խողովակների խորությունը։
Բոլոր ծակած-կտրած վնասվածքներից 7-ը գտնվում են կրծքավանդակի մասում, իսկ 1-ը ձախ ուսի ետևի մակերեսի վրա։
Կրծքավանդակում տեղակայված վերքերից (7)՝ 5-ը ներս՝ խոռոչ թափանցող են և 2-ը՝ ոչ թափանցող։
Թափանցող։
1.վնասվածքը տեղայնացված է կրծքավանդակի առջևի մակերեսի վրա աջ կողմից, 120սմ. հեռավորության վրա և 1սմ. մարմնի միջին գծից (վերքային խողովակը ուղղված է՝ առջևի մասում հետև և մի փոքր աջից-ձախ) վերքային խողովակի ուղղությամբ ճեղքված են՝ 4-5-րդ կողոսկրերի աճառների ծայրերը, կողոսկրերի թաղանթը, սրտապարկը, սրտի աջ փորոքի պատը, արյունահոսություն՝ սրտապարկի խոռոչ (100մլ.), թոքամիզի խոռոչ (1800մլ.)։
2. Երկու վնասվածք տեղայնացված են կրծքավանդակի առջևի մակերեսի վրա, ձախից ներբանի մակերևույթից 130սմ. հեռավորության վրա, հարկրծոսկրային գծից մինչև պտուկային գիծ (վերքային խողովակը ուղղված է՝ առջևի մասում հետև և մի փոքր ձախից աջ), վերքային խողովակի ուղղությամբ ճեղքված են կրծքավանդակի նուրբ հյուսվածքները, ձախ թոքի վերևի բլթակի վնասվածքով։
3. վնասվածքը տեղակայված է՝ կրծքավանդակի արտաքին մակերեսի վրա, աջ կողմից՝ անոթափոսի առջևի մակերեսի պրոյեկցիայում, ներբանի մակերևույթից 130սմ. հեռավորության վրա (վերքային խողովակը ուղղված է՝ առջևի մասում հետև), վերքային խողովակի ուղղությամբ ճեղքված են կրծքավանդակի նուրբ հյուսվածքները։
4. վնասվածքը տեղակայված է՝ կրծքավանդակի ետևի մակերեսի վրա, ձախ կողմից արտաքին թիակի գծի պրոյեկցիայում ոտնաթաթի ներբանային մակերեսից 135սմ հեռավորության վրա (վերքային խողովակը ուղղված է՝ ետևի մակերեսից դեպի առջևի մակերես և մի փոքր ձախից աջ), վերքային խողովակի ուղղությամբ ճեղքված են՝ կրծքավանդակի նուրբ հյուսվածքները, վերք թոքի ետևի մակերեսի վրա, արյունահոսություն աջ թոքամիզի խոռոչ (600մլ.)։
Ոչ թափանցող։
Երկու վնասվածք տեղայնացված են կրծքավանդակի առջևի մակերեսի վրա, ձախից ներբանի մակերևույթից 130սմ. հեռավորության վրա, պտուկային գծից մինչև անոթափոսի առջևի գիծ (վերքային խողովակը ուղղված է՝ առջևի մասում հետև և մի փոքր ձախից աջ)։ Վերքային խողովակների ուղղությունը տրված է տուժողի մարմնի ուղղաձիգ դիրքի պայմանների համար։
Արմեն Զախարյանի մահվան պատճառը սուր զանգվածային արյան կորուստն է, որը վրա է հասել կրծքավանդակի ծակած-կտրած թափանցող վնասվածքներից՝ սրտի աջ փորոքի և ձախ թոքի վերքերով։ Նրանք գտնվում են պատճառական կապի մեջ Արմեն Զախարյանի մահվան հետ։
Դիակային երևույթների պատկերի համաձայն, որը դիտվում էր դիազննման պահին, Արմեն Արթուրի Զախարյանի մահվան վաղեմությունը՝ 24ժ. ոչ պակաս և 72 ժ. ոչ ավել։
Արմեն Զախարյանի կրծքավանդակի առջևի և արտաքին մակերեսի վրա առկա վնասվածքները կարող էին պատճառվել, երբ նա մարմնի առջևի մակերեսով շրջված էր դեպի հասցնողի դեմքը, իսկ կրծքավանդակի ետևի մակերեսի ձախ կողմում տեղակայված վնասվածքը՝ երբ նա շրջված էր մեջքով դեպի վնասվածքները հասցնողը։ Վերևի վերջույթների վրա առկա վնասվածքները կարող էին պատճառվել մարմնի տարբեր դիրքերում, որոնք տվյալ դեպքում պարզել հնարավոր չէ։
Վերոգրյալի համաձայն, բոլոր վնասվածքները պատճառված են տուժողի կենդանության օրոք՝ իրար հետևից կարճ ժամանակահատվածում, այդ պատճառով նրանց մորֆոլոգիական պատկերը միատեսակ է, և հնարավոր չէ որոշել հարվածների հասցման հաջորդականությունը։
Բոլոր վնասվածքները՝ առանց հակազդական բորբոքման (ստացված վնասվածքին օրգանիզմի հակազդումը բացակայում է), նրանք հասցված են եղել մահից քիչ առաջ, րոպեների տարբերությամբ։
Հատոր 4, գ. թ. 32-43, 44-50, 51-61
Տուժող Արթուր Ենոքյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության 09.12.2010թ. թիվ 4 եզրակացության համաձայն, Արթուր ենոքյանի մահը վրա է հասել ծակող-կտրող գործիքի ներգործությամբ՝ կենդանության օրոք պատճառված բազմաթիվ վնասվածքներից առաջացած սուր զանգվածային արյան կորստից։
Փորձաքննությամբ դիակի վրա հայտնաբերվել են.
1. Ծակած-կտրած վերք, որը թափանցում է կրծքավանդակի աջ կեսի տարածություն և կրծքա-անրակային հոդավորման մասում, ենթանրակային երակը լծային երակի ծայրակցատեղում պատռվածքով, զանգվածային արյունահոսությամբ թոքամիզի խոռոչ (1700մլ) և առջևի միջնորմի թաղանթանյութում ՝ աջից կրծքա-անրակա -պտուկային մկանի ուղղությամբ։
2. Կրծքավանդակի առջևի կեսի վրա, ձախից ներքին թիակային գծի պրոյեկցիայում առկա է ծակած-կտրած վերք, որը թափանցում է կրծքավանդակի խոռոչ, թոքի մոտ գտնվող մակերեսի վնասվածքով և արյունահոսությամբ թոքամիզի խոռոչ (400մլ.) ։
3. Որովայնի առջևի պատի վնասվածքներ (2), որոնք թափանցում են որովայնի խոռոչ, բարակ աղիքի միջընդերքի թափանցող, մեծ ճարպոնի և ստամոքսի առջևի պատի և արյունահոսությամբ որովայնի խոռոչ (500մլ.)։
4. Կրծքավանդակի առջևի արտաքին մակերեսի ձախ մասում (5) ետևի մակերեսի աջ մասում (3) առկա են չթափանցող վերքեր։
5. Պարանոցի ձախ մասում (1), ձախ ուսի և հետևի արտաքին մակերեսի վրա (1), ձախ անոթային ակոսի (1) , ձախ ազդրի հետևի արտաքին մակերեսի վրա նուրբ հյուսվածքների ծակած-կտրած վնասվածքներ։
6. Կտրած վնասվածքներ՝ կրծքավանդակի ձախ մասի առջևի մակերեսի վրա (1) և ձախ ծնկային հոդի առջևի մակերեսի վրա (1)։
Կատարված հետազոտությունների հիման վրա, քննության կողմից ըստ էության տրված հարցերի, փորձագետը հանգել է հետևյալ եզրակացության.
Արթուր Լեռնիկի Ենոքյանի մոտ հայտնաբերված են կենդանության օրոք ծակող-կտրող գործիքի ներգործությամբ պատճառված բազմաթիվ վնասվածքներ, հետևյալ տեսքի. ծակած-կտրած վերքերի և կտրած վնասվածքների , որոնցից 16-ը ծակած-կտրած, 2-ը կտրած։
Արթուր Ենոքյանի դիակի զննման ժամանակ, տեսանելիորեն պարզված օբյեկտիվ տվյալների հիման վրա, փորձագետը եկել է այն եզրակացության, որ վնասվածքները պատճառվել են շեղբի երկկողմ սրվածքով ծակող-կտրող գործիքի ներգործությամբ, որը ունեցել է բարակ սուր սայր, ներթափանցման խորության վրա շեղբի լայնությունը 1,8-2սմ., շեղբի երկարությունը մոտավորապես 10սմ.։ Դրա մասին վկայում է ծակած-կտրած վերքերի հիմնական կտրվածքների ձևը, նրա եզրերի և վերքային խողովակների խորությունը։
Կրծքավանդակի շրջանում տեղակայված բոլոր վնասվածքներից 2-ը թափանցում են նրա խոռոչ, 8-ը չեն թափանցում։
Որովայնի առջևի պատի ձախ մասում տեղակայված 2 վերքերը թափանցում են նրա խոռոչ։ Դրա հետ մեկտեղ, կրծքավանդակի առջևի մակերեսի և որովայնի առջևի պատի վերքի խողովակները առջևի մասում ուղղված են հետև, իսկ կրծքավանդակի ետևի մասում, նրա ետևի մակերեսից դեպի առջևի մակերես։
Վերքային խողովակների ուղղությունը տրված է տուժողի մարմնի ուղղաձիգ դիրքի պայմանում։
Արթուր Ենոքյանի մահվան պատճառը սուր զանգվածային արյան կորուստն է։
Մահը վրա է հասել կրծքավանդակի և որովայնի՝ ենթանրակային և լծային երակների վնասվածքներից, ձախ թոքի, բարակ աղիքի միջընդերքի, մեծ ճարպոնի, ստամոքսի առջևի պատի ծակած-կտրած թափանցող վնասվածքներից, նրանք գտնվում են պատճառական կապի մեջ Արթուր Ենոքյանի մահվան հետ։
Դիակային երևույթների պատկերի համաձայն, որը դիտվում էր դիազննման պահին, Արթուր Ենոքյանի մահվան վաղեմությունը՝ 24ժ. ոչ պակաս և 72ժ. ոչ ավել։
Արթուր Ենոքյանի կրծքավանդակի առջևի և արտաքին մակերեսի վրա առկա վնասվածքները կարող էին պատճառվել, երբ նա մարմնի առջևի մակերեսով շրջված էր դեպի դրանց հասցնողի դեմքը, իսկ կրծքավանդակի ետևի մակերեսի ձախ կողմում տեղակայված վնասվածքը՝ երբ նա շրջված էր մեջքով դեպի վնասվածքները հասցնողը։
Վերջույթների վրա առկա վնասվածքները կարող էին պատճառվել մարմնի տարբեր դիրքերում, որոնք տվյալ դեպքում պարզել հնարավոր չէ։
Վերը նշվածի համաձայն, բոլոր վնասվածքները հասցվել են կենդանության օրոք՝ իրար հետևից՝ կարճ ժամանակահատվածում, այդ պատճառով նրանց մորֆոլոգիական պատկերը միատեսակ է և հնարավոր չէ որոշել հարվածների հաջորդականությունը։
Բոլոր վնասվածքները՝ առանց հակազդական բորբոքման (ստացված վնասվածքին օրգանիզմի հակազդումը բացակայում է), նրանք հասցված են եղել մահից քիչ առաջ, րոպեների տարբերությամբ։
Հատոր- 4 գ. թ. 63-72, 73-79, 80-90
Դատաքննության ընթացքում հարցաքննված դատաբժշկական փորձագետ Ռոստիսլավ Իվանի Ռուբանովը, ով որպես դատաբժշկական փորձագետ ուներ 53 տարվա մասնագիտության աշխատանքային ստաժ, պնդել է իր հետևությունները իր կողմից տուժողներ Արմեն Զախարյանի և Արթուր Ենոքյանի դիակների դատաբժշկական փորձաքննությունների եզրակացությունների վերաբերյալ և պարզաբանելով եզրակացությունները, ցուցմունք է տվել դատարանին այն մասին, որ երկու տուժողներին պատճառված մարմնական վնասվածքները հասցվել են միևնույն՝ երկսայր բարակ շեղբով սուր սայր ունեցող գործիքով։ Փորձագետը պնդել է, որ տուժող Արմեն Զաքարյանը կրծքավանդակի առաջնային մասում գտնվող թափանցող մարմնական վնասվածքներն ստացել է մեջքի վրա պառկած վիճակում, երբ վնասվածքներ պատճառողի դեմքն ուղղված է եղել դեպի տուժողի դեմքը, կրծքավանդակի առաջնային մասի թափանցող մարմնական վնասվածքները՝ սրտի ու թոքի վնասումներով ստանալուց հետո միայն, շատ կարճ տևողություն ընդգրկող ժամանակահատվածում, տուժողը կարողացել է որոշ դիմադրություն ցույց տալ, սակայն կյանքի հետ անհամատեղելի մարմնական վնասվածքներ ստանալու արդյունքում առաջացած զանգվածային արյան սուր կորստի հետևանքով րոպեներ անց Արմեն Զախարյանը մահացել է։ Իսկ տուժող Արթուր Ենոքյանը մարմնական վնասվածքներն ստացել է վնասվածք պատճառողի նկատմամբ տարբեր դիրքերում, հիմնականում՝ կանգնած, նա կարողացել է համեմատաբար ակտիվ դիմադրություն ցույց տալ, սակայն նա նույնպես կյանքի հետ անհամատեղելի մարմնական վնասվածքներ ստանալու արդյունքում զանգվածային արյան սուր կորստի հետևանքով րոպեներ անց մահացել է։
… Տուժող Արթուր Ենոքյանի կինը՝ Քրիստինե Ենոքյանը, որպես վկա ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իր ամուսինը պայմանագրային կարգով ծառայել է ՌԴ Սահմանապահ զորքերում, մինչև սպանվելը ծառայել է Նուբարաշենում տեղակայված ռադիոկենտրում։ Նրա աշխատավարձը կազմել է 30.000 ՌԴ ռուբլի, աշխատավարձն ստացել է յուրաքանչյուր ամսվա 15-ից հետո։ Վերակարգի կազմում շուրջօրյա հերթապահությունից հետո նրան տրվել է 2-օրյա հանգիստ։ Ամուսինը Արմեն Զախարյանի հետ ծանոթացել է 2008թ., այդ ընթացքում նրանք ընկերացել են, նույնիսկ տարբեր առիթներով հանդիպել են ընտանիքներով։ Արմեն Զախարյանի հետ մտերիմ է եղել նաև տագրը՝ Արսեն Ենոքյանը, որը նույնպես պայմանագրային կարգով ծառայել է նույն ռադիոկենտրոնում։ Ինքը Միխայիլ Բաշչկովին չի ճանաչել, երբևէ նրա մասին չի լսել, համոզված է, որ ամուսինն էլ նրան չի ճանաչել։ Դեպքի օրը աշխատանքի գնալիս ամուսինը սովորականի պես իրեն հրաժեշտ է տվել, այդ օրը նա մի փոքր հիվանդ է եղել։ Օրվա ընթացքում մի քանի անգամ զանգահարել է իրեն, հանգիստ տոնով զրուցել ու կատակել է։
Վերջին անգամ ժամը 20.00-ի սահմաններում Արթուրը զանգահարել է որդուն՝ հետաքրքրվելով, թե նա, արդյոք, քրոջը ինստիտուտից ուղեկցե՞լ է տուն։
Հաջորդ օրը` առավոտյան ժամը 10.40-ի սահմաններում, զանգահարել է ամուսնուն, քանի որ նա սովորաբար այդ ժամին է տուն եկել, սակայն նրա հեռախոսն անհասանելի է եղել։ Հետո հայտնել են, որ Արթուրին և Արմենին հայտնաբերել են սպանված՝ ռադիոկենտրոնի տարածքում։
Իր հիշելով Արթուրն աշխատավարձը՝ 30.000 ՌԴ ռուբլին, ստացել է 2010թ. հոկտեմբերի 18-ին, դրանից 5.600 տվել է իրեն՝ կոմունալ վարձերը մուծելու համար, իսկ մնացած գումարը եղել է նրա մոտ։
Արթուրը մտադիր է եղել որդու ծննդյան օրվա կապակցությամբ գնել ոսկյա զարդ, ունեցել է բաց դարչնագույն կաշվե դրամապանակ, իրեն գումար տալուց հետո մնացած աշխատավարձը դրել է դրա մեջ՝ ՀՀ 20, 10 և 5 հազարանոց թղթադրամների հետ միասին։ Արթուրը բանկային քարտ կամ հաշվեհամարներ չի ունեցել, իր մոտ միշտ կանխիկ գումար է պահել։
Հատոր-5 գ. թ. 162-165
Տուժող Արթուր Ենոքյանի եղբայրը՝ ՌԴ ԴԱԾ սահմանապահ վարչության զորամասի ռադիոկենտրոնի հատուկ կապի բաժանմունքի վարորդ, ենթասպա Արսեն Ենոքյանը որպես վկա և տուժողի իրավահաջորդ հարցաքննվելիս ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ Միխայիլ Բաշչկովին երբեք չի տեսել և նախկինում նրա մասին ոչինչ չի լսել։
Միխայիլ Բաշչկովի կողմից նկարագրած դանակը ռադիոկենտրոնի տարածքում երբեք չի տեսել, սպանության դեպքից հետո պարզել են, որ խոհանոցում առկա դանակներից ոչ մեկը չի պակասել, բոլորն էլ տեղում են եղել, ռադիոկենտրոնում իրենց տրամադրության տակ երկսայր, սուր շեղբով դանակ չի եղել։
Իր ցուցմունքները Արսեն Ենոքյանը պնդել է նաև մեղադրյալ Միխայիլ Բաշչկովի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ։
Հատոր-2 գ. թ. 1-19, 59-66,
Հատոր-5 գ. թ. 84-90, 204-205, դատաքննության արձանագրություն
Տուժող Արմեն Զախարյանի կինը՝ տուժողի իրավահաջորդ Աննա Զախարյանը, ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իր ամուսինը պայմանագրային հիմունքներով ծառայել է ՀՀ-ում ՌԴ Սահմանապահ զորքերում, ունեցել է ենթասպայի կոչում, ծառայությունն իրականացրել է Նուբարաշենում տեղակայված ՀՀ-ում ՌԴ ԴԱԾ Սահմանապահ վարչության ռադիոկենտրոնում։
Վերակարգի կազմում շուրջօրյա հերթապահությունից հետո ամուսինը 2 օր հանգստացել է։ Արթուր Ենոքյանի հետ միևնույն վերակարգի կազմում նա հերթապահել է վերջին 2 տարվա ընթացքում, նրանք ընկերացել են, նույնիսկ մտերմացել են ընտանիքներով։ Իմացել է, որ սպանությունը կատարելու համար մեղադրանք է առաջադրվել Միխայիլ Բաշչկովին (Մխոյին), որը նախկինում ամուսնու հետ ծառայել է ՀՀ-ում ՌԴ ԴԱԾ Սահմանապահ վարչության ռադիոկենտրոնում։
2010թ. մայիսի 15-ի ստանալով աշխատավարձը, Արմենն իրեն ասել է, որ այդ գումարից 22.000 ՌԴ ռուբլի պարտքով տվել է Մխոյին և վերջինս պարտավորվել է պարտքը վերադարձնել մինչև ամսվա վերջ։ Այդ ժամկետն անցել է, և մի քանի ամիս անց Արմենն ասել է, որ Մխոն անընդհատ հետաձգել է պարտքի վերադարձման ժամկետը ու քանի որ Մխոն իր բանակային ընկերն է, մայր չունի, ուղղակի չի կարող շտապեցնել նրան գումարը վերադարձնելու հարցում։
2010թ. օգոստոս ամսին Արմենն ասել է, որ Մխոն պարտքի մի մասը՝ 100.000 ՀՀ դրամի չափով, արդեն վերադարձրել է, պարտք է մնացել ընդամենը 150.000 ՀՀ դրամ, դա էլ միանգամից վերադարձնել չի կարող, քանի որ բազմաթիվ պարտքեր ունի։ Այդ ժամանակ Արմենն ասել է, որ Մխոն տեղափոխվել է աշխատելու «Վեստա» խանութում, առաջարկել է մնացած պարտքի դիմաց տրամադրել պլազմային հեռուստացույց՝ լրացուցիչ 100 ԱՄՆ դոլար տալու պայմանով, որից հետո նա պետք է քրոջ անվամբ «Վեստա» խանութից ապառիկ վերցներ հեռուստացույցը՝ Արմենին փոխանցելու համար։ Արմենը համաձայնվել է և 2010թ. սեպտեմբերի սկզբներին, ամսի 5-ից մինչև 7-ն ընկած ժամանակահատվածում, Մխոյին տվել է 100 ԱՄՆ դոլար գումար՝ հեռուստացույցը քրոջ անունով ձևակերպելու համար։ Արմենից ինքը հետաքրքրվել է, հարցնելով, որ եթե Մխոն 2 տեղ աշխատում է, ապա նա ինչո՞ւ այդքան շատ պարտքեր ունի, նա պատասխանել է, որ այդ պարտքերը կապված են Մխոյի փեսայի հետ, մանրամասներ չի հայտնել։ Մխոն Արմենին այդպես էլ հեռուստացույց չի տվել, Արմենի ասելով, անընդհատ ժամանակ է ձգձգել։ Այդ ամբողջ ընթացքում որևէ տհաճ արտահայտություն Մխոյի հանդեպ ամուսնու կողմից չի եղել, ընդհակառակը, նա ասել է, որ Մխոն իր բանակային ընկերն է և ինքը նրան շատ նեղել չի կարող։
2010թ. հոկտեմբերի 18-ին ժամը 19.00-ին Արմենը ստացել է աշխատավարձը, որը կազմել է մոտ 25.000 ՌԴ ռուբլի։ 2010թ. հոկտեմբերի 20-ին ինքը և Արմենն ավտոմեքենայով գնացել են Երևան։ Ճանապարհին անցնելով «Վեստա» խանութի մոտով, Արմենը ցանկացել է Մխոյին տեսնել։ Արմենը մտել է խանութ, 10 րոպե անց դուրս է եկել և նստելով ավտոմեքենայի մեջ, ասել է, որ Մխոն խոստացել է մոտակա երկու օրվա ընթացքում գումարը վերադարձնել։ Արմենը շատ հանգիստ է եղել։ Այդ օրը Արմենի մոտ եղել է 3000 ՌԴ ռուբլի, որոնք դրված են եղել վարորդի նստարանի բազմոցի պահարանում, եղել է նաև որոշ գումար ՀՀ դրամի տեսքով, սակայն չափը չի իմացել։ Ինքն անձամբ է տեսել այդ գումարը և վստահ է, որ այդ 3000 ՌԴ ռուբլին եղել է ամուսնու մոտ նաև հոկտեմբերի 22-ին, քանի որ իրենք պայմանավորվել են հաջորդ օրը գնալ գնումներ կատարելու։
2010թ. հոկտեմբերի 21-ին եղել է իրենց որդու ծննդյան օրը, Արմենն ամբողջ օրը տանն է գտնվել։
Երեկոյան Արմենը զանգահարել է Մխոյին, սակայն նա զանգին չի պատասխանել։ Հաջորդ օրն առավոտյան Արմենը պետք է գնար հերթափոխի, այդ պահին նրա «Դորադո» բջջային հեռախոսի վրա, ուր տեղադրված են եղել 098-88-61-66 և 055-88-61-66 հեռախոսահամարների 2 SIM քարտերը, եկել է SMS հաղորդագրություն, Արմենն ասել է, որ դա Մխոյից է, և քանի որ այն լատինատառ է եղել, ամուսինը հեռախոսը փոխանցել է իրեն։ Հաղորդագրությունը բավականին երկար է եղել և սկսվել է «Զանգել էիր» խոսքերով։
Այդ երկու բառերը լսելով, Արմենը հասկացել է, թե հաղորդագրությունն ումից է, իրենից բջջային հեռախոսը վերցրել է և ինքը շարունակությունը կարդալ չի կարողացել։ Դրանից հետո ամուսինն ավտոմեքենայով գնացել է ծառայության, օրվա ընթացքում ինքը զանգահարել է Արմենին, սովորականի պես խոսել են։ Երեկոյան ժամը 22-ի սահմաններում Արմենը զանգահարել է, ինքը խնդրել է առավոտյան շուտ գալ, որպեսզի կարողանան գնալ գնումներ կատարելու։ Քանի որ իրենք սովորություն են ունեցել քնելուց առաջ միմյանց ,,բարի գիշեր,, մաղթել, ժամը 24.00-ի սահմաններում ինքը զանգահարել է Արմենին, սակայն նա չի պատասխանել, բայց հեռախոսն անջատված չի եղել։ Ինքը մտածել է, որ աշխատում է, հետո կզանգահարի, սակայն Արմենն այդպես էլ չի զանգահարել։ Հաջորդ օրն էլ իմացել է, որ ռադիոկենտրոնում ամուսնուն և Արթուր Ենոքյանին սպանել են դանակով, պատճառելով բազմաթիվ վնասվածքներ։
Հատոր – 4 գ. թ. 282-287
Տուժող Արմեն Զախարյանի եղբայրը ՝ վկա Ժիրայր Զախարյանը, ցուցմունք է տվել այն մասին, որ եղբոր հետ շատ մտերիմ է եղել և նա իրենից երբեք ոչինչ չի թաքցրել։ Արմենը եղել է շատ բարի և համեստ անձնավորություն, կռվարար չի եղել։ Միշտ ընկերներին հասնող է եղել, աշխատել է կոնֆլիկտներից զերծ մնալ, դրանք խաղաղ լուծել, թշնամիներ չի ունեցել։ Այն, ինչ կատարվել է, իրենց համար անակնկալ է եղել։
Դպրոցն ավարտելուց հետո Արմենը 2003թ. զորակոչվել է ՌԴ Սահմանապահ զորքեր, ծառայությունն անցկացրել է սկզբից Արմավիրում գտնվող ուսումնական կենտրոնում, հետո տեղափոխվել է ծառայելու Երևանում տեղակայված ՌԴ ԴԱԾ Սահմանապահ վարչություն, այնուհետև՝ Նուբարաշենում տեղակայված ռադիոկենտրոն։ Զորացրվելուց հետո 2004թ. նա դարձել է պայմանագրային զինծառայող, ստացել է ենթասպայի կոչում և մինչև սպանությունը ծառայել է ռադիոկենտրոնում։ Վերակարգի կազմում շուրջօրյա հերթապահությունից հետո նրան տրվել է 2-օրյա հանգիստ։ Իր եղբայրը Արթուր Ենոքյանի հետ միևնույն վերակարգի կազմում հերթապահություն է իրականացրել բավականին ժամանակ, այդ ընթացքում նրանք ընկերացել են, նույնիսկ մտերմացել են ընտանիքներով։
Սպանության դեպքը բացահայտվելուց հետո իմացել է, որ դրա կատարման համար մեղադրանք է առաջադրվել Միխայիլ Բաշչկովին, որը եղբոր հետ նախկինում ծառայել է ռադիոկենտրոնում։ Արմենի ծառայության ժամանակ ինքը Միխայիլ Բաշչկովին չի տեսել, նրանց ընկերության մասին ոչինչ չի լսել և չի իմացել։ Միխայիլ Բաշչկովին ինքը տեսել է ընդամենը մեկ անգամ, երբ 2010թ. մարտ ամսին փչացել էր իր «Նոկիա 8800» մոդելի բջջային հեռախոսը։ Արմենն ասել է, որ այն կտանի վերանորոգման։ Հետո հայտնել է, որ այդ հեռախոսի մայր սալիկն է վնասվել և դրա վերանորոգումը տևել է բավականին երկար ժամանակ։ 2010 թվականին ամռան մի օր Արմենն իրեն պատմել է, որ հանդիպել է բանակային ընկերոջը` Մխոյին և վերջինս նրանից պարտքով գումար է խնդրել, Արմենն էլ այդ օրն աշխատավարձ ստանալով, դրա մի մասը` 22.000 ՌԴ ռուբլին, պարտքով տվել է Մխոյին (Միխայիլ Բաշչկովին)։
Հենց այդ ժամանակ Արմենն իրեն հայտնել է, որ բջջային հեռախոսը տվել է Մխոյին, քանի որ վերջինս զբաղվել է բջջային հեռախոսների վերանորոգմամբ։ Հուլիսի վերջերին կամ օգոստոս ամսին Արմենն իրեն ասել է, որ Մխոն իրեն վերադարձրել է պարտքի մի մասը և պարտք է մնացել մոտ 150.000 դրամ։ Արմենն ասել է նաև, որ Մխոն տեղափոխվել է աշխատելու ինչ-որ «Վեստա» առևտրային սրահ և առաջարկել է մնացած պարտքի դիմաց տալ պլազմային հեռուստացույց, այսինքն Մխոն Արմենին առաջարկել է 100 ԱՄՆ դոլար ավելացնել, որպեսզի ինքը խանութից ապառիկ վերցնի այդ հեռուստացույցը և տրամադրի Արմենին։
2010թ. սեպտեմբեր ամսին Արմենն իրեն հայտնել է, որ Մխոն վերանորոգել է իր բջջային հեռախոսը։ Ինքը և Արմենը իր ավտոմեքենայով միասին գնացել են Արգավանդում գտնվող «Վեստա» առևտրի սրահ, որտեղ մոտեցել է մի երիտասարդ, նստել է իր ավտոմեքենան, այնուհետև միասին գնացել են Երևանի 15-րդ թաղամաս։ Այդ ժամանակ ինքն առաջին անգամ տեսել է Մխոյին, ճանապարհին որևէ խոսակցություն չի եղել, այդ թվում նաև պարտքի մասին։ Մխոն պատմել է, որ փչացել էր հեռախոսի մայր սալիկը և նրան հաջողվել է այն փոխարինել չինական արտադրության սալիկով։ Որևէ տհաճ զրույց եղբոր և Մխոյի միջև տեղի չի ունեցել, նրանք նորմալ զրուցել են։ Երբ հասել են 15-րդ թաղամասում գտնվող մի բարձրահարկ շենքի մոտ, Մխոն դուրս է եկել ավտոմեքենայից, 10-15 րոպեից վերադարձել է, իրեն է տվել իր բջջային հեռախոսը։ Ինքը հարցրել է, թե որքա՞ն գումար պետք է վճարի, Մխոն պատասխանել է, որ վերանորոգումն արժե 10.000 դրամ։ Արմենն ասել է, որ ինքը կարող է այդ գումարը չվճարել, այն կնվազեցնի Մխոյի ունեցած պարտքից, սակայն ինքը հրաժարվել է դրանից, Մխոյին տվել է 10.000 ՀՀ դրամ գումարը և ասել է, որ թող Արմենի պարտքի հարցն իրար մեջ լուծեն։ Դրանից հետո եղբոր հետ գնացել են իրենց գործերով։
2010թ. հոկտեմբերի 21-ին նշել են Արմենի որդու` Տիգրանի ծնունդը, դրանից հետո առավոտյան Արմենը գնացել է հերթափոխի։ Հաջորդ օրը իրեն տեղյակ են պահել, որ եղբորը և Արթուր Ենոքյանին սպանել են` դանակով հասցնելով բազմաթիվ վնասվածքներ։ Թաղման արարողությունից մոտ մեկ շաբաթ անց տեղեկացել են, որ այդ սպանության համար ձերբակալվել է Միխայիլ Բաշչկովը։ Վերհիշելով ամեն ինչ, Արմենի կինն ասել է, որ սպանությունից երկու օր առաջ Արմենի հետ ավտոմեքենայով գնացել են «Վեստա» առևտրի սրահ, ինքն մնացել է ավտոմեքենայում, իսկ Արմենը մտել է շենք, վերադառնալիս ասել է, որ 100 ԱՄՆ դոլար է տվել Մխոյին, որպեսզի վերջինս ապառիկ վերցնի հեռուստացույցը և հանձնի նրան`պարտքի դիմաց։ Ինքն իմացել է, որ Արմենը Մխոյից պահանջել է վերադարձնել պարտքը, քանի որ այն վերցնելուց հետո բավական ժամանակ է անցել, սակայն իր կարծիքով՝ իր բնավորության համաձայն Արմենը Մխոյին չէր կարող նեղել գումարը վերադարձնելու հարցում, առավել ևս՝ ընկերոջը դրդել պարտքի դիմաց գողություն կատարել։ Անհավանական է նաև այն, որ եղբայրը կարող էր Մխոյին առաջարկել պարտքի դիմաց սեռական բնույթի ծառայություններ մատուցելու համար բերել կնոջը կամ քրոջը։ Իր համոզմամբ Մխոյի կնոջ կիսամերկ վիճակում լուսանկարները նույնպես գոյություն չեն ունեցել, եթե նման լուսանկարներ լինեին, ապա Արմենն իրեն դրանք ցույց կտար։ Եղբոր անձնական կյանքից ինքը տեղյակ է եղել և վստահ կարող է ասել, որ Միխայիլ Բաշչկովի կնոջ հետ Արմենը ծանոթ չի եղել և որևէ հարաբերություն չի ունեցել նրա հետ։
հատոր 4, գ.թ. 274-278
դատաքննության արձանագրություն
Վկա Ռուդիկ Արևշատյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2002թ. ծառայել է ՀՀ-ում ՌԴ Սահմանապահ զորքերում։ Սկզբում 3 ամիս ծառայել է Արմավիրի ուսումնական զորամասում, այնուհետև 3-4 ամիս ծառայել է Գյումրի քաղաքում տեղակայված սահմանապահ ջոկատում, որից հետո տեղափոխվել է ՀՀ-ում ՌԴ Սահմանապահ զորքերի վարչություն։ Ծառայության վերջին մեկ տարին և մի քանի ամիսը ծառայել է Նուբարաշենում տեղակայված ՀՀ-ում ՌԴ Սահմանապահ վարչության N 2089 զորամասի ռադիոկենտրոնում։ Այնտեղ ծառայություն էին իրականացնում մեկ ենթասպա և մոտ 8-9 զինծառայող։ Իր բանակային ընկերներից են եղել Միխայիլ Բաշչկովը, որին կենցաղում Մխո են անվանել, «Բաբո» մականունով Արմեն Զախարյանը և «Կյաժ» մականունով Գառնիկը։ Ռադիոկենտրոնում ծառայելուց հիմնականում այդ 4 հոգով են ընկերություն արել, շատ մտերիմ են եղել։ Իրենց միջև ձևավորվել էին ընկերական հարաբերություններ, այդ թվում՝ Միխայիլ Բաշչկովի և Արմեն Զախարյանի միջև։ Այնուհետև Արմեն Զախարյանը դարձել է պայմանագրային զինծառայող և սկսել է ծառայության գալ 3 օրը մեկ` հերթափոխային կարգով։
Զորացրվելուց հետո էլ իրենց հարաբերությունները չեն խզվել, պարբերաբար զանգահարել են միմյանց, ժամանակ առ ժամանակ հանդիպել են, այդ հանդիպումները միշտ շատ ջերմ են եղել։ Դեպքից 2-3 տարի առաջ Մխոն, Գառնիկը, Արմեն Զախարյանը և վերջինիս աներձագը Ղարաբաղից եկել են իրենց տուն Արմեն Զախարյանի ավտոմեքենայով, ինքը խնջույք է կազմակերպել։ Զորացրվելուց հետո Միխայիլ Բաշչկովը զբաղվել է բջջային հեռախոսների վերանորոգմամբ և վաճառքով, սրահ է վարձակալել «Ռոսիա» կինոթատրոնի տարածքում։ Արմեն Զախարյանը շարունակել է ծառայել նույն ռադիոկենտրոնում, ստացել է ենթասպայի կոչում։
Սովորելով «Ռոսիա» կինոթատրոնի մոտակայքում գտնվող «Հայբուսակ» համալսարանի քոլեջում, ինքը պարբերաբար այցելել է Մխոյին, իմացել է, որ նա ամուսացել է, կնոջը մի քանի անգամ տեսել է Միխայիլի աշխատավայրում, նա շատ լավ տպավորություն է թողել։ Միխայիլի պատմելով՝ նա կնոջ հետ ծանոթացել է Արգավանդում գտնվող «Վեստա» հանրախանութում համատեղ աշխատելիս։ 2009թ. ապրիլ-մայիս ամիսներին Մխոն իրեն դիմել է գումարով օգնություն ցուցաբերելու խնդրանքով, ասել է, որ ցանկություն ունի զբաղվելու «Արմենտել»-ի քարտերի առուվաճառքով, խնդրել է մինչև տարվա վերջ պարտքով տալ 2.000 ԱՄՆ դոլար, որն այն ժամանակ համարժեք է եղել 800.000 դրամին։ Ինքը չի մերժել, նրան տվել է 2.000 ԱՄՆ դոլար, ընդ որում՝ գումարի մեծ մասն իրեն է պատկանել, իսկ մնացածը ընկերներից պարտքով է վերցրել։
Անցել է Մխոյի կողմից նշված ժամկետը, սակայն ինքը նրա մոտ գնալիս ընդհանրապես գումարի վերադարձի մասին չի հիշատակել, չի ցանկացել ընկերոջն անհարմար վիճակի մեջ դնել, քանի որ իմացել է, որ նա ձեռքն այրել էր և չէր կարող աշխատել։ Դրանից հետո էլ հանդիպումների ժամանակ գումարի մասին չի խոսել, ընդհակառակը` Մխոն է ասել, որ շուտով պարտքը կմարի։ Մխոյից լսել է, որ նա ինչ-որ բանկից վարկ էր վերցրել և իրենց բնակարանն էր գրավադրել, վարկի գումարով չի հետաքրքրվել։ Դրանից հետո Մխոյին զանգահարելուց նկատել է, որ նա լսափողը չի վերցրել։ Մտածելով, որ նա խուսափում է իրենից, այլևս նրան չի զանգահարել, որոշել է որոշ ժամանակ էլ սպասել։ 2010 թ. հուլիսի վերջերին Մխոն իրեն զանգահարել և հարցրել է, թե կարո՞ղ է գալ Երևան, երբ ինքը հարցրել է, թե ինչի՞ համար, նա պատասխանել է, որ գումար ունի, ինքը կարող է գալ ու վերցնել։ Եղբոր հետ մեքենայով գնացել են 16-րդ թաղամաս՝ Մխոյի շենքի բակ, այնտեղ նրանք հանդիպել են։ Նա փեսայի` Լյովայի հետ է եղել, որն իրեն տվել է 500.000 դրամ և խնդրել է մի քիչ էլ սպասել մնացած գումարը ստանալու համար։
2010 թ. օգոստոսի վերջերին կամ սեպտեմբերի սկզբներին իրեն զանգահարել է Արմեն Զախարյանը, խնդել է տալ Միխայիլ Բաշչկովի տան համարը, քանի որ զանգահարել է նրա բջջային հեռախոսահամարին, բայց չեն պատասխանել։ Փորձել է գտնել Միխայիլի տան համարը նոթատետրում, սակայն չի գտել։ Արմենն ասել է, որ Մխոն իրեն փող է պարտք և դրա դիմաց պետք է 180.000 դրամի տափակ էկրանով հեռուստացույց տա։
2010թ. նոյեմբերի 1-ին անձնական գործով զանգահարել է Արմեն Զախարյանին, սակայն նրա հեռախոսահամարն անհասանելի է եղել։ Դրանից հետո զանգահարել է նրա երկրորդ հեռախոսահամարին, իրեն պատասխանել է Արմենի եղբայրը` Ժիրայրը, որը հայտնել է, որ Արմենը սպանվել է զորամասում։ Դրանից հետո էլ ընդհանուր խոսակցություններից իմացել է, որ այդ սպանության համար մեղադրանք է առաջադրվել Միխայիլ Բաշչկովին, դա իր համար անհասկանալի և անսպասելի է եղել, քանի որ նրանց հարաբերությունները միշտ լավ են եղել։
Երբ Արմենը զանգահարել և հետաքրքրվել է Մխոյի հեռախոսահամարով, շատ նորմալ է արտահայտվել վերջինիս մասին, ասել է միայն, որ Մխոն իր հեռախոսազանգերին չի պատասխանել, որևէ հայհոյանք կամ սպառնալիք չի հնչեցրել Մխոյի հասցեին։ Իր կարծիքով, Արմեն Զախարյանը 150.000 դրամի համար ընկերոջը վիրավորելու ունակ չի եղել, առավել ևս՝ պարտքի դիմաց առաջարկել ընկերոջը սեռական հարաբերությունների համար մատուցել կնոջը կամ քրոջը։ Իր ծառայության ժամանակ ռադիոկենտրոնի տարածքում հերթապահել են առնվազն երկու սպաներ և 7-8 շարքային զինծառայողներ, որոնք զբաղվել են տնտեսական հարցերով։ Չի եղել դեպք, որ այդ ռազմական օբյեկտում միայն մի հոգի հերթապահի, միշտ տարածքում մի քանի հոգի մարդ է եղել։
Ինչ վերաբերում է Միխայիլ Բաշչկովի ցուցմունքին այն մասին, որ 2001 թվականի ամռանը իր հետ գնացել է ռադիոկենտրոն` Արմեն Զախարյանին տեսակցելու և այդ ժամանակ վերջինս մենակ է եղել ծառայության վայրում, ապա նման դեպք իրոք տեղի է ունեցել։ Արմեն Զախարյանն իրոք հրավիրել է իրենց ռադիոկենտրոն, այնտեղ նա մենակ է եղել և ասել է իրենց, որ գործընկերը գնացել է գումար ստանալու ՀՀ-ում ՌԴ ԴԱԾ Սահմանապահ վարչությունից։ Այսինքն՝ Արմենը մենակ չի հերթապահել այդ օրը, երկուսով են եղել։ Իր ցուցմունքները վկա Ռուդիկ Արևշատյանը պնդել է նաև Միխայիլ Բաշչովի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ։
Հատոր 3 գ.թ. 257-261
Հատոր 5 գ.թ. 214-215
Դատաքննության արձանագրություն
Նույնաբովոնդակ ցուցմունք է տվել նաև վկա Գառնիկ Վարդանյանը, նշելով, որ բանակային տարիներին ինքը, Միխայիլ Բաշչկովը, Ռուդիկ Արևշատյանը և Արմեն Զախարյանը մտերիմ են եղել, ժամանակ առ ժամանակ տեղի ունեցող հանդիպումները ջերմ են անցել։
Իր կարծիքով Արմեն Զախարյանը 150.000 դրամի համար ընդունակ չի եղել ընկերոջը վիրավորել, առավել ևս պարտքի դիմաց առաջարկել ընկերոջը՝ սեռական հարաբերությունների համար մատուցել կնոջը կամ քրոջը։

Հատոր 3 գ.թ. 278-281
Դատաքննության արձանագրություն

ՌԴ ԴԱԾ սահմանահ վարչության թիվ 2089 զորամասի ռադիոկենտրոնի հատուկ կապի բաժանմունքի վարորդ, ենթասպա վկա Արթուր Մատինյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ծառայության սկզբից ծանոթացել է ենթասպաներ Արմեն Զախարյանի և Արթուր Ենոքյանի հետ, իրենց միջև ստեղծվել են ընկերական հարաբերություններ։ Իրենից բացի ռադիոկենտրոնի տարածքում ծառայություն են իրականացրել նաև ավագ ենթասպաներ Միքայել Բաբաջանյանը և Արսեն Մեջլումյանը, ինչպես նաև Արթուր Ենոքյանի հարազատ եղբայրը` ենթասպա Արսեն Ենոքյանը։
Ծառայության սկզբից սահմանված գրացուցակի համաձայն ինքը երեք օրը մեկ ծառայություն է իրականացրել ՀՀ-ում Ռուսաստանի ԴԱԾ Սահմանապահ վարչության ռադիոկենտրոնում` տարբեր զինծառայողների հետ միասին։ 2010թ. հոկտեմբերին ինքը ծառայություն է իրականացրել նշված ռադիոկենտրոնում Արսեն Մեջլումյանի հետ, Արթուր Ենոքյանը` Արմեն Զախարյանի, իսկ Միքայել Բաբաջանյանը` Արսեն Ենոքյանի հետ միասին։ Ռադիոկենտրոնի տարածքը ցանկապատված է մոտավորապես 2 մետր բարձրություն ունեցող քարե պարիսպով, շրջափակված ինժեներա-տեխնիկական արգելքներով` այդ թվում՝ փշալարերով։ Ռադիոկենտրոնի բոլոր աշխատակիցներն ունեցել են անձնական օգտագործման փոխադրամիջոցներ և անհրաժեշտության դեպքում դուրս են եկել ավտոմեքենաներով գլխավոր դարպասներից, կողպեքի բանալիներ ունեցել են բոլորը։
Հերթապահությունն իրականացվել է սահմանված գրացուցակի /գրաֆիկի/ համաձայն՝ առանց զենքի։ Վերակարգերի հերթափոխությունը կատարվել է տեղական ժամանակով ժամը 10.00-ին։ Հերթապահությունն ընդունելուց հետո վերակարգի ավագը ծառայողական կապի միջոցով այդ մասին զեկուցել է ղեկավարությանը, որն անցկացրել է վերակարգի հրահանգավորումը, սահմանելով ծառայության կատարման կարգը և անվտանգության միջոցները։ Ռադիոկենտրոնի վերակարգի զեկուցման ժամանակը մշտապես սահմանված է եղել տեղական ժամանակով ժամը 10-ին, 14-ին, 20-ին, 02-ին և 08-ին։ Բացի դրանից, ժամը 20-ին և 08-ին կատարվել է ռադիոհաճախականության վերափոխումը ցերեկայինից գիշերայինի և հակառակը։
Ըստ կարգի, հերթափոխի կազմի անդամներից մեկի համար հանգիստ է սահմանվել ժամը 22.00-ից մինչև ժամը 02.00-ը, իսկ երկրորդի համար` ժամը 02.00-ից մինչև ժամը 06.00-ը, հանգստի հերթականությունը միշտ որոշել է հերթափոխի ավագը։ Որպես հերթափոխի ավագ միշտ նշանակվել են ավագ մեխանիկի պաշտոն զբաղեցնող զինծառայողները։ 2010թ. հոկտեմբերի 23-ին ժամը 08.45-ին իր ավտոմեքենայով մեկնել է ծառայության վայր` ժամը 10-ին Արսեն Մեջլումյանի հետ հերթափոխը ընդունելու համար։ Ճանապարհին ժամը 08.57-ին իր բջջային հեռախոսին զանգահարել է կապի հերթապահը` ավագ ենթասպա Ս. Կոլպիկովը, որը հաղորդել է, որ Արթուր Ենոքյանի և Արմեն Զախարյանի հերթափոխը ժամը 08.00-ին ռադիոհաճախականության փոփոխություն չի կատարել և զեկույցի համար կապի մեջ չի մտել, բարձր կապով հաղորդումներին և բջջային հեռախոսազանգերին նրանք չեն պատասխանում։
Ս. Կոլպիկովը խնդրել է տեղ հասնելուց պարզել իրավիճակը և հայտնել իրեն։ Ժամը 09։35-ին հասել է ռադիոկենկտրոնի ցանկապատի դարպասին, որը փակ է եղել, կողպեքն անցկացրած է եղել երկու օղակների միջով, բայց մինչև վերջ փակված չի եղել։ Քաշելով կողպեքը, բացել է այն, ավտոմեքենայով մտել է տարածք, ուշադրություն է դարձրել այն հանգամանքին, որ լուսավորությունը սովորականի պես անջատված չէ, շենքի մուտքի դուռը եղել է փակ, և դրսում վերակարգի անդամներից իրեն որ ոք չի դիմավորել, տարածքը մաքրելու հետքերը բացակայել են։
Վերը նշված բոլոր հանգամանքները իրեն կասկածելի են թվացել։ Մտածելով ժամը 08.00-ին հերթապահի հետ վերակարգի կապի դուրս չգալու հնարավոր պատճառների մասին, սկզբում մտածել է, որ նրանք քնած են մնացել, հետո մտածել է, որ բարձր կապով հաղորդում ստանալուց հետո հնարավոր չէ քնել։ Հասկանալով, որ վերակարգի հետ ինչ-որ բան է պատահել, ինքը մոտեցել է մուտքի դռանը, ծեծել է այն և կանչել է վերակարգի անդամներին, բայց իրեն ներսից ոչ ոք չի պատասխանել, ներսում որևէ շարժում չի լսել։ Դրանից հետո ինքը որոշել է ծեծել մուտքի դռնից երկրորդ` հաղորդակցման և հանգստի սենյակի պատուհանը և փորձել պարզել, թե ինչ է պատահել շենքի ներսում։ Պատուհանից տեսել է ծածկած ննջասենյակի դուռը, արագ շրջանցել է շենքը աջ կողմից և մոտեցել է ննջասենյակի առաջին պատուհանին, որը փակված և ներսից շերտավարագույրներով ծածկված է եղել։ Որոշել է բացել պատուհանի օդանցքը, իմանալով, որ օդանցքի միջով անցնող ալեհավաքի լարի պատճառով այն ամուր չի փակվում։
Բացելով օդանցքը, ինքը կանգնել է պատուհանագոգի վրա, ձեռքը մեկնել է ներս և պտտելով փեղկի բռնակը, բացել է այն։ Պատրաստվել է մտնել ներս, ձեռքով իրարից բաժանել է վարագույրի շերտերը և ննջասենյակի հատակին տեսել է Արմեն Զախարյանի ու Արթուր Ենոքյանի արյունոտված մարմինները` կիսավարտիքներով և շապիկներով։
Ննջասենյակ չի մտել, որպեսզի հետքեր չթողնի, շրջվել և ցատկել է ներքև։ Անմիջապես դրանից հետո, ժամը 09.39-ին զանգահարել է ենթասպա Ս. Կոլպիկովի բջջային հեռախոսին, զեկուցել է ռադիոկենտրոնի ննջասենյակում տեսածի մասին։ Ս. Կոլպիկովի հետ խոսակցությունից հետո, ժամը 09.42-ին զանգահարել է ենթասպա Արսեն Մեջլումյանին, հայտնել է պատահածի մասին։ 6-7 րոպեից Արսեն Մեջլումյանը մոտեցել է ռադիոկենտրոնին, ինչից հետո իրենք մոտեցել են ննջասենյակի պատուհանին և ինքը Արսեն Մեջլումյանին ցույց է տվել սենյակի վիճակը։ Դրանից հետո բջջային հեռախոսին զանգահարել է հատուկ կապի բաժնի պետի տեղակալը, հարցրել է իրեն ռադիոկենտրոնի ննջասենյակում տեսածի մասին և ցուցում է տվել ոչինչ չձեռնարկել և ննջասենյակ չմտնել՝ մինչև ՀՀ-ում ՌԴ ԴԱԾ Սահմանապահ վարչության հրամանատարության գալը։
Դրանից հետո Արսեն Մեջլումյանի հետ նստել են ռադիոկենտրոնի շենքի առաջ գտնվող նստարանին, սպասել են հրամանատարության ժամանելուն։ Շենքի մուտքի մոտ գտնվել են Արմեն Զախարյանին և Արթուր Ենոքյանին պատկանող «Mersedes» և «Opel» մակնիշի ավտոմեքենաները։
Գեներալ-լեյտենանտ Վ.Վլասովի գլխավորությամբ ՀՀ-ում ՌԴ ԴԱԾ ՍՎ հրամանատարության ներկայացուցիչների դեպքի վայր ժամանումից հետո ինքը ցույց է տվել, թե ննջասենյակի ո՞ր պատուհանից է տեսել հատակին Արմեն Զախարյանի և Արթուր Ենոքյանի մարմինները։
Այնուհետև անցել են դեպի կարգավորումների սենյակ և հայտնաբերել են ներս բացած պատուհանի աջ փեղկը։ Հետո ինքը և հրամանատարության ներկայացուցիչները անցել են դեպի շենքի մուտքը, որից հետո սպաներից մեկը հրամայել է իրեն շենքի մուտքի դռնից ձախ կողմի առաջին պատուհանից ներս մտնել սարքավորումների սենյակ, քանի որ այն փակված չի եղել։ Ինքը կատարել է հրամանը, հրելով նշված պատուհանի փեղկը, ներս է մտել սարքավորումների սենյակ, որից հետո ներսից բացել է մուտքի դուռը, որը ներսից եղել է սողնակով փակված։
Դրանից հետո Արմեն Զախարյանի և Արթուր Ենքոյանի մարմինները զննելու համար ռադիոկենտրոնի շենք է մտել բժիշկը, իսկ ինքը դուրս է եկել շենքից։ Բժշկից բացի ոչ ոք շենք չի մտել։ Մի քանի րոպեից բժիշկը դուրս է եկել շենքից և հայտարարել Ա.Զախարյանի և Ա.Ենոքյանի մահվան մասին։ Որոշ ժամանակ անց դեպքի վայր են ժամանել Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության, իսկ հետո` զինվորական քննչական բաժնի աշխատակիցները։
Ինքն իմացել է, որ Արմեն Զախարյանը «Մխո» մականունով նախկին բանակային ընկերներից մեկին տվել է պարտքով 500 ԱՄՆ դոլարի չափի գումար, դրա մասին իրեն հայտնել է հենց Արմեն Զախարյանը` համատեղ հերթապահության ժամանակ։ Ինչ վերաբերվում է Միխայիլ Բաշչկովի կողմից նկարագրված դանակին, ապա նման դանակ ռադիոկենտրոնի տարածքում երբեք չի տեսել, սպանության դեպքից հետո պարզել են, որ խոհանոցում առկա դանակներից որ մեկը չի պակասել, բոլորն էլ եղել են տեղում։
Իր ցուցմունքները վկա Արթուր Մատինյանը պնդել է նաև մեղադրայլ Միխայիլ Բաշչկովի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ։

հատոր 1, գ. թ. 136-14-, 196-210
հաոտր 5 գ.թ. 66-71, 198-200
դատաքննության արձանագրություն

Նույնաբովանդակ ցուցմունք է տվել նաև ՌԴ ԴԱԾ սահմանապահ վարչության թւվ 2089 զորամասի հատուկ կապի բաժանմունքի ավագ մեխանիկ, ենթասպա վկա Արսեն Մեջլումյանը, հայտնելով, որ Միխայիլ Բաշչկովի կողմից նկարագրված դանակը ինքը ռադիոկենտրոնի տարածքում երբեք չի տեսել, սպանության դեպքից հետո պարզել են, որ խոհանոցում առկա դանակներից ոչ մեկը չի պակասել, բոլորն էլ տեղում են եղել։ Իր ցուցմունքները Արսեն Մեջլումյանը պնդել է նաև մեղադրյալ Միխայիլ Բաշչկովի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ։

հատոր 1, գ.թ. 142-146
հատոր 5, գ.թ. 60-65, 195-197
դատաքննության արձանագրություն

ՌԴ ԴԱԾ սահմանապահ վարչության թիվ 2089 զորամասի հատուկ կապի բաժանմունքի ավագ մեխանիկ, ավագ ենթասպա վկա Միքայել Բաբաջանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ նշված հատուկ կապի բաժնի ռադիոկենտրոնում մարտական հերթապահություն են իրականացել ինքը, Արսեն Մեջլումյանը, Արթուր Ենոքյանը և վերջինիս եղբայր Արսեն Ենոքյանը, Արմեն Զախարյանը և Ե. Սերեբրյանսկին, որը 2010թ. հոկտեմբերի սկզբից գտնվել է արձակուրդի մեջ։ Մարտական հերթապահության գրացուցակի համաձայն` ռադիոկենտրոնում հերթապահություն են իրականացրել երկու հոգի` առանց զենքի, հերթափոխը տևել է առավոտյան ժամը 10-ից մինչ հաջորդ օրվա ժամը 10-ը։ Դրանից հետո հերթափոխին տրամադրվել է 2 օր հանգստի համար։ Անձնակազի անդամներից մեկի արձակուրդ կամ գործուղման մեկնելու դեպքում բացակայողի փոխարեն նշանակվել է ուրիշ օբյեկտների կապի հանգույցի զինծառայող։
2010 թվականի հոկտեմբերի 21-ից մինչը 22-ն ընկած ժամանակահատվածում հերթապահությունն իրականացրել են ինքն ու Արսեն Ենոքյանը և առավոտյան այն հանձնել են վերջինիս եղբորը` Արթուր ենոքյանին և Արմեն Զախարյանին։ Հաջորդ հերթափոխի ավագը հանդիսացել է Արթուր Ենոքյանը։ 22.10.2010թ. ժամը 09։50-ին իրեն կանչել են ՀՀ-ում ՌԴ ԴԱԾ սահմանապահ վարչության շտաբ և ինքը, թողնելով ռադիոկենտրոնի տարածքում Արսեն Ենոքյանին, իր անձնական ավտոմեքենայով մեկնել է վարչություն։ Ճանապարհին տեսել է ռադիոկենտրոնի տարածք մտնող Արթուր Ենոքյանի «Mersedes» մակնիշի ավտոմեքենան, ողջունելով վերջինիս, ձայնային ազդանշան է տվել, Արթուր Ենոքյանը նույնանման է պատասխանել։ Գնացել է վարչություն, ծառայողական բնույթի ցուցումներ է ստացել, ինչից հետո գնացել է տուն` հանգստանալու։ Այդ օրը 12։58-ին Արթուր Ենոքյանը զանգահարել է իրեն բջջային հեռախոսով` հաղորդիչի շահագործման և մոնտաժի հարցով, որևէ տարօրինակ բան վերջինիս ձայնի մեջ չի զգացել, դրանից հետո այլևս նրա հետ չի զրուցել։
2010 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, ժամը 11.21-ին իր հեռախոսին զանգահարել է Արսեն Ենոքյանը և ասել, որ եղբայրը բջջային հեռախոսի զանգերին չի պատասխանում, հետաքրքրվել է, թե ինչ կարող էր այնտեղ պատահել։ Դրանից հետո ինքն անմիջապես զանգահարել է հերթապահին, որը հայտնել է, որ ռադիոկենտրոնում ինչ-որ բան է պատահել, բայց իրեն կոնկրետ ոչինչ չի ասել։ 10 րոպեից զանգահարել է Արտաշատի սահմանապահ ջոկատի կապի պետը և հայտնել է, որ ռադիոկենտրոնում հայտնաբերվել է երկու դիակ։ Անմիջապես գնացել է ՀՀ-ում ՌԴ ԴԱԾ Սահմանապահ վարչության շտաբի կապի հանգույց, իմացել է, որ ռադիոկենտրոնում հայտնաբերվել են Արթուր Ենոքյանի և Արմեն Զախարյանի դիակները։
Միխայիլ Բաշչկովը 2003-2004թթ. ծառայել է ՀՀ-ում Ռուսաստանի ԴԱԾ սահմանապահ վարչության կապի հանգույցի ռադիոկենտրոնում։ Նույն ժամանակ նշված ռադիոկենտրոնում որպես շարքային ծառայել է Արմեն Զախարյանը։ Զորացրվելուց հետո Միխայիլ Բաշչկովին ռադիոկենտրոնի տարածքում երբեք չի տեսել և չի իմացել, որ նա շարունակել է ընկերություն անել Արմեն Զախարյաի հետ։
Ինչ վերաբերվում է Միխայիլ Բաշչկովի կողմից նկարագրած դանակին, ապա նման դանակ ռադիոկենտրոնի տարածքում երբեք չի տեսել, սպանության դեպքից հետո պարզել են, որ խոհանոցում առկա դանակներից ոչ մեկը չի պակասել, բոլորն էլ իրենց տեղում են եղել։
Իր ցուցմունքները Արսեն Մեջլումյանը պնդել է նաև Միխայիլ Բաշչկովի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ։

Հատոր-1, գ.թ. 232-245,
Հատոր -2 գ. թ. 229-240,
Հատոր- 5 գ. թ. 78-83, 201-203
Դատաքննության արձանագրություն

«Փրիթի վեյ» ՍՊ ընկերության «Վեստա» հանրախանութի աշխատակիցներ Հովհաննես Վահրամանյանը, Արման Վասիլյանը և Սամվել Վասիլյանը ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ Միխայիլ Բաշչկովն աշխատել է նշված հանրախանութում որպես վաճառող-խորհրդատու և երբևիցե այցելուների ու հաճախորդների հետ ընդհարումներ չի ունեցել։
Հատոր-3, գ.թ. 246-248, 249-250,251-252
Միխայիլ Բաշչկովի մոտ բերման ենթարկելու ժամանակ անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված «Նոկիա-95» մոդելի բջջային հեռախոսով և 0015696061239,32957 համարի պլաստիկ անցագրով, որոնց վրա եղած կասկածելի հետքերում, ըստ դատակենսաբանական փորձաքննության թիվ 519 եզրակացության, հաստատվել է մարդու արյան առկայություն, ընդ որում ըստ դատագենետիկական փորձաքննության թիվ 206 եզրակացության, այդ հետքերից անջատված ԴՆԹ-ների գենետիկական բնութագրերը 99,9%-ով հակընկնում են Արմեն Զախարյանի դիակի արյունից անջատված ԴՆԹ-ի գենետիկական բնութագրի հետ։

Հատոր-3, գ.թ. 282-283
Հատոր- 5 գ. թ. 7

Միխայիլ Բաշչկովից առգրավված և իրեղեն ապացույց ճանաչված ջինսե բաճկոնով,նարնջագույն սվիտերով (վերնազգեստով),տաբատով (անդրավարտիքով), որոնց վրա տեղակայված կասկածելի հետքերում, ըստ դատակենսաբանական թիվ 520 փորձաքննության եզրակացության, հաստատվել է արյան առկայություն։

Հատոր-3, գ.թ. 28-29
Հատոր- 5 գ. թ. 7

Միխայիլ Բաշչկովի բնակարանից խուզարկությամբ հայտնաբերված և իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Միխայիլ Բաշչկովին պատկանող կոշիկներով, որոնցից ձախ կոշիկի վերնամասից արված քսվածքում հաստատվել է արյան առկայություն, իսկ ներբանի ամբողջ մակերեսից արված քսվածքում դատակենսաբանական փորձագետի թիվ 520 եզրակացությամբ հաստատվել է մարդու արյան առկայություն։

Հատոր-3, գ.թ. 207-209
Հատոր- 5 գ. թ. 7

ՀՀ ԱՆ հանրապետական դատական բժշկության գիտագործնական կենտրոնի 19.05.2011թ. թիվ 225 դատագենետիկական փորձաքննության եզրակացության համաձայն, դեպքի վայրից վերցված և փորձաքննությանը ներկայացված մառլյայի կտորի, բարձի երեսի, կապույտ սավանի, Արմեն Զախարյանի անթև մայկայի, վերմակի երեսի, բեժ գույնի ներքնավարտիքի, անդրավարտքի գոտու վրայի հետքերից անջատվել է ԴՆԹ, նշված հետքերի գենետիկական բնութագրերը համընկնում են միմյանց և Արմեն Զախարյանի դիակի արյան նմուշից անջատված ԴՆԹ-ի գենետիկական բնութագրի հետ և 99,9%-ով համընկնում են Արմեն Զախարյանի դիակի արյունից անջատված ԴՆԹ-ի գենետիկական բնութագրի հետ։

Հատոր- 5 գ. թ. 157-160

«Օրանժ Արմենիա» ՓԲ ընկերությունից 16.11.2010թ. NSU/4877/161110/4741 գրությամբ ստացված 055-76-20-22 հեռախոսահամարի ելքային և մուտքային հեռախոսազանգերի վերծանումներով, ըստ որոնց.
ա) Միխայիլ Բաշչկովին պատկանող 055-76-20-22 բջջային հեռախոսահամարից կայացած զանգերը 2010թ-ի հոկտեմբերի 17-ին ժամը 00.14-ից մինչև 02.03-ն ընկած ժամանակահատվածում սպասարկվել են սպանության վայրի մոտակայքում՝ Էրեբունի և Նուբարաշեն համայնքներում գտնվող ալեհավաք կայանների կողմից։
բ) Միխայիլ Բաշչկովին պատկանող 055-76-20-22 բջջային հեռախոսահամարից կայացած զանգերը 2010թ-ի հոկտեմբերի 22-ի ժամը 23.45-ից մինչև հոկտեմբերի 23-ի ժամը 01.18-ն ընկած ժամանակահատվածում սպասարկվել են սպանության վայրի մոտակայքում՝ Նուբարաշեն համայնքում գտնվող ալեհավաք կայանների կողմից։

Հատոր- 5 գ. թ. 1-3, 4-5


Միխայիլ Բաշչկովի պաշտպանի կողմից քննությանը ներկայացված ձեռագիր գրառումներով և հաշվարկներով այն մասին, որ Միխայիլ Բաշչկովը սպանության կատարման օրվա դրությամբ տարբեր անձանց և բանկին պարտք է եղել 5.602.000 դրամ և 3000 ԱՄՆ դոլար։

հատոր 3 գ/թ 122

«Յունիբանկ» ՓԲ ընկերությունից դատարանի որոշման համաձայն ստացված թիվ 406-02 վարկային պայմանագրով, ըստ որի Միխայիլ Բաշչկովին տարեկան 15 % տոկոսադրույքով 60 ամիս ժամկետով տրամադրվել է 6 միլիոն դրամի չափով վարկ` նրան, քույրերին և հորը սեփականության իրավունքով պատկանող բնակարանը գրավի տակ դնելու դիմաց։
«Յունիբանկ» ՓԲ ընկերության հետ կնքված թիվ 406-02/ՀԳ անշարժ գույքի գլխավոր հիփոթեքի պայմանագրով, ըստ որի Միխայիլ Բաշչկովի կողմից 6 միլիոն դրամի չափով վերցված վարկի դիմաց գրավադրվել է նրան, քույրերին և հորը սեփականության իրավունքով պատկանող բնակարանը։
«Յունիբանկ» ՓԲ ընկերությունից ստացված 17.01.2011թ. թիվ 21 գրությամբ, ըստ որի Միխայիլ Բաշչկովը 6 միլիոն դրամի չափով վերցված վարկի մնացորդը 17.01.2011թ. դրությամբ կազմել է 4.600.000 ՀՀ դրամ։

հատոր 4 գ/թ 288-329

Կասկածյալ Միխայիլ Բաշչկովին քննում կատարելու մասին 03.11.2011թ. արձանագրությամբ, որի ընթացքում վիրաբույժը կասկածյալի ձախ նախադաստակի ստորին երրորդականի հատվածում հայտնաբերել է քերծված վերքեր։ Միխայիլ Բաշչկովը հայտարարել է, որ դրանք ստացել է 2010թ. հոկտեմբերի 22-ին սպանությունը կատարելու ժամանակ` տուժողների հետ ունեցած պայքարի ընթացքում։

հատոր 3 գ/թ 26-27

Դատաբժշկական փորձաքննության 12.11.2010թ. թիվ 1671/հ եզրակացության համաձայն` Միխայիլ Բաշչկովի մարմնական վնասվածքները` ձախ նախաբազկի շրջանի արյունազեղման, քերծվածքի ձևով, հասցվել են բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է՝ դեպքի օրը, որոնք առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։
Փորձաքննվող Միխայիլ Բաշչկովը հայտարարել է փորձագետին, որ 23.10.2010թ. գիշերը վիճաբանություն է ծագել իր և համածառայակից Արմենի հետ, որի ընթացքում ինքն ստացել է վնասվածք ձախ ձեռքի շրջանում, սակայն չի հիշում, թե ի՞նչ հանգամանքներում և ինչի՞ հետևանքով։

հատոր 3 գ/թ 137-138

ՀՀ առողջապահության նախարարության «Հանրապետական դատական բժշկության գիտագործնական կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպության փորձագետների 03.05.2011թ. թիվ 224 եզրակացությամբ այն մասին, որ Արթուր Ենոքյանին պատկանող «Մերսեդես ՍԼԿ» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդական նստատեղի վրա հայտնաբերված արյան նմուշից վերցված մարլյայի խծուծի վրա անջատված ԴՆԹ-ն 6 լոկուսով համընկնում է Արմեն Զախարյանի արյան նմուշից անջատված ԴՆԹ գենետիկական բնութագրի հետ 99.99% հավանականությամբ, իսկ Արմեն Զախարյանին պատկանող «Օպել Վեկտրա» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդական նստատեղի վրա հայտնաբերված արյան նմուշից վերցված մարլյայի խծուծի վրա անջատված ԴՆԹ-ն 5 լոկուսով համընկնում է Արմեն Զախարյանի արյան նմուշից անջատված ԴՆԹ գենետիկական բնութագրի հետ 99.8% հավանականությամբ։ Վերոնշվածով հինավորվում է այն հանգամանքը, որ Միխայիլ Բաշչկովը սպանությունը կատարելուց հետո խուզարկել է սպանվածների ավտոմեքենաները։

հատոր 5 գ/թ 136-138

ՀՀ առողջապահության նախարարությանը կից միջգերատեսչական ստացիոնար դատա-հոգեբուժական փորձաքննությունների հանձնաժողովի թիվ 10 եզրակացության համաձայն՝ Միխայիլ Բաշչկովը որևէ հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և չի տառապում, ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայումս կարող էր գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք, իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչվել է մեղսունակ, հանցավոր արարքը կատարելու պահին չի գտնվել ֆիզիոլոգիական աֆեկտի վիճակում:

հատոր 5 գ/թ 20-26

03.11.2011թ. կատարված քննչական փորձարարությամբ այն մասին, որ կասկածյալ Միխայիլ Բաշչկովը համաձայնվել է մատնացույց անել սպանության դեպքի վայրը, այնտեղ մուտք գործելու և հեռանալու երթուղին, ինչպես նաև այն վայրը, որտեղ գցել է հանցագործության գործիք դանակը։ Միխայիլ Բաշչկովը քննիչին և օպերատիվ խմբին ընթերակաների մասնակցությամբ ուղեկցել է դեպքի վայր` Նուբարաշենում գտնվող՝ Հայաստանի Հանրապետությունում տեղակայված ՌԴ Սահմանապահ վարչության ռադիոկենտրոնի մոտ, մատնացույց է արել պարսպապատ ինժեներատեխնիկական կառույցի այն հատվածը, որը հաղթահարելով, լույս 23.10.2010թ. գիշերը մուտք է գործել ռադիոկենտրոնի տարածք, ցույց է տվեք նաև այն պատուհանը, որով մուտք է գործել մեկ հարկանի քարե շենք, նկարագրել է սեղանի գտնվելու վայրը, որտեղից, իր ասելով, դանակ է վերցրել, ննջասենյակում տուժողների մահճակալների դասավորությունը, պատմել է սպանության մանրամասները և ցույց տվել նույն պատուհանը, որով հեռացել է դեպքի վայրից։
Դրանից հետո նա մատնացույց է արել այն ճանապարհը, որով հեռացել է դեպքի վայրից։ Այն իրենից ներկայացրել է անհարթ և անմարդաբնակ, չասֆալտապատված տեղանք։ Անցնելով շուրջ 2,5 կմ ճանապարհ, Միխայիլ Բաշչկովը ցույց է տվել այն վայրը, որտեղ հագել է դեպքի վայրից վերցրած զինվորական տաբատը և այն տեղը, որտեղ թողել է սպանության գործիք դանակը, ինչպես նաև այն ճանապարհը, որով քայլել ու հասել է «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի մոտ։ Նշված տեղանքում դանակ չի հայտնաբերվել>>։

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջը

Ամբաստանյալ Մ.Բաշչկովի պաշտպաններ Ա.Կարապետյանն ու Ա.Ճուղուրյանը վերաքննիչ բողոք են բերել Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 31.05.2012 թ-ի դատավճռի դեմ` միջնորդելով բեկանել այն և Միխայիլ Բաշչկովին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել որոշակի ժամկետով ազատազրկումը:
Իրենց վերաքննիչ բողոքը պաշտպանները մասնավորապես պատճառաբանել են հետևյալով:
<<… Դատարանը, շահադիտական դրդումներով կատարված սպանության և այլ հանցանքը թաքցնելու համար կատարված սպանության հիմնավորում նշել է նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ձեռք բերված բոլոր այն ապացույցները, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի հիմնավորում են Միխայիլ Բաշչկովի կողմից Արմեն Զախարյանին և Արթուր Ենոքյանին կյանքից զրկելու փաստը, սակայն շահադիտական դրդումների և այլ հանցագործությունը թաքցնելու նպատակով կատարված սպանության մասին որևէ ապացույց քրեական գործում չկա։
Դատարանը գտել է, որ Մ. Բաշչկովը տուժող Արմեն Զախարյանին սպանելու դիտավորությամբ և հնարավոր ակտիվ դիմադրությունից տուժողին անմիջապես զրկելու և իր հանցավոր նպատակին հասնելու համար, տուժողին անակնկալի բերելով, հարձակվել է նրա վրա և տուժողի կրծքավանդակին՝ նրա կենսական կարևոր օրգանների՝ սրտի և թոքերի շրջանին երկսայր բարակ շեղբով կտրող-ծակող սրածայր գործիքով հաջորդաբար թափանցող բազմաթիվ վնասվածքներ է պատճառել` օգտվելով իր համար հարմար պահից` տուժող Արմեն Զախարյանի քնած լինելու հանգամանքից։
Քրեական գործում առկա են բազմաթիվ ապացույցներ, դրանք վկայում են այն մասին, որ հանցագործությունը կատարվել է Միխաիլ Բաշչկովի կողմից, որ հենց նա է կյանքից զրկել Արմեն Զախարյանին և Արթուր Ենոքյանին։ Սակայն այն հանգամանքը, որ Բաշչկովը Զախարյանին սպանել է 150.000 դրամ պարտքից ազատվելու համար, դա բացարձակ անհիմն է։ Իր իսկ ցուցմունքով Մ. Բաշչկովը հայտնել է այն մասին, որ նախապես Զախարյանին սպանելու մտադրության նպատակով չի գնացել նրա աշխատաքի վայր։ Նրանց միջև բավականին երկարատև ժամանակահատվածում եղել է նշված պարտքը վերադարձնելու վերաբերյալ վիճաբանություն և այն հասել է նույնիսկ այն աստիճանի, որ Արմեն Զախարյանը ներկայացրել է Բաշչկովին պահանջ՝ վերջինիս կնոջ կամ քրոջ հետ սեռական հարաբերություն ունենալով պարտքի մարման եղանակի վերաբերյալ և կնոջը անբարոյական ներկայացնելու ու իր նպատակին հասնելու համար Մ, Բաշչկովին է ցույց տվել բջջային հեռախոսում տեղադրված նրա կնոջ կիսամերկ լուսանկարը, որից հետո հստակ պահանջել է մյուս օրը կնոջը կամ քրոջը բերել իր աշխատանքի վայր, ու հեռացել։ Այդ զրույցը Բաշչկովի մոտ առաջացրել է հուզական վիճակ և կնոջ անբարոյական լինելու կասկած, և այդ բոլոր հարցերը պարզաբանելու հանգամանքը ստիպել է վերջինիս դեպքի օրը գնալ Ա. Զախարյանի աշխատանքի վայր /դեպքի վայր/, և մտնելով սենյակ նկատել է Ա. Զախարյանին մահճակալին պառկած։ Վերջինս տեսնելով իրեն ոտքի է կանգնել և հարցրել՝ «բերիր կնգաթ»։ Այդ արտահայտությունը ամբաստանյալին դրել է այնպիսի հուզական վիճակի մեջ, որ վերջինս վերցրել է սեղանի վրա դրված դանակը և հարձակվել տուժող Ա. Զախարյանի վրա և դանակի բազմաթիվ ու անկանոն հարվածներ հասցրել նրա մարմնի տարբեր մասերին։ Այդ ժամանակ զգալով, որ իրեն հետ են քաշում շրջվել է և սկսել նույն դանակով հարվւսծել իրեն անծանոթ Արթուր Ենոքյանին, առանց որևէ պատճառի, որը խոսում է այն հանգամանքի մասին, որ Մ. Բաշչկովը հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակում է եղել։ Դեպքի շատ մանրամասներ, այն է ինչ դիրքում են եղել հարվածներ հասցնելու ժամանակ, ինչքան ժամանակ է տևել, երբ և որտեղից եկավ Ա. Ենոքյանը՝ ամբաստանյալը չի հիշել, որը նույնպես հաստատում է այն հանգամանքը, որ վերջինս սառնասրտորեն չի պլանավորել և իրագործել երկու անձի սպանություն, հակառակ դեպքում մանրամասն կհիշեր իր բոլոր գործողությունները։
Այն հանգամանքը միայն, որ Բաշչկովը մարել է Զախարյանից վերցված պարտքի մի մասը, այն որ մի մասը մարելուց հետո բազմաթիվ անգամներ տվել է խոստումներ, որ անպայման հետ է վերադարձնելու մնացած 150.000 դրամը, այն որ միջոցներ են ձեռք առնվել Բաշչկովի դրամական պարտքերը, այդ թվում նաև Զախարյանի պարտքը վերադարձնելու նպատակով, այն է վաճառվելու էր իրենց բնակարանը, խոսում է այն մասին, որ նա պատրաստվում էր առաջին իսկ հնարավորության դեպքում հետ վերադարձնել պարտքը և չէր կարող 150.000 դրամի համար Բաշչկովը սպանել Զախարյանին, այն էլ նախապես, դեպքից ժամեր կամ օրեր առաջ պլանավորել սպանությունը։ Բացի այդ, եթե անձը ունակ է ցանկացած չափի շահ ստանալու կամ պարտքից ազատվելու նպատակով սառնասրտորեն պլանավորել և կատարել սպանություն, ապա անտրամաբանական է ինչու պետք է սպաներ ընդհամենը 150.000 դրամի համար, եթե նա տարբեր անձանց ուներ շատ ավելի մեծ պարտքեր, որոնց վերաբերյալ քրեական գործում կան բազմաթիվ ապացույցներ։
08.02.2011 թ. դատահոգեբուժական և դատահոգեբանական փորձաքննության եզրակացությամբ, «նկարագրված հանցավոր արաքը կատարելու պահին Բաշչկովը գտնվել է խորը սթրեսի հետևանքով հուզական լարվածության, ֆրուսւորացվածության, շփոթվածության համակցված վիճակում, ինչը սակայն էապես չի ազդել նրա գիտակցության ու վարքի վրա։ Բաշչկովի անօրինական վարքի դրսևորմանը նպաստել են նրա այնպիսի անհատական հոգեբանական առանձնակատկությունները, ինչպիսիք են, մասնավորապես պարտքի և արժանապատվության զգացումը, իմպուլսիվությունը, բացասական ապրումների վրա սևեռված հակումը»։ Այսինքն ինչպես կարող էր դատարանը հանգել հետևության, որ Բաշչկովը նախապես սառնասրտորեն պլանավորել և կատարել էր Զախաոյանի սպանությունը, այն էլ շահադիտական նպատակով, եթե սպանության կատարման ժամանակ նա գտնվել է նման հուզական վիճակում, դա խոսում է այն մասին, որ սպանությունը կատարվել է հանցանք կատարելու պահին հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակում գտնվող անձի կողմից, իսկ 150.000 դրամի համար սպանություն կատարող անձի մոտ հանցանքը կատարելու պահին չէր կարող լինել նման հոգեվիճակ։ Դա վկայում է այն մասին, որ սպանության պատճառը, քննարկվող դեպքի պարագայում, ոչ թե պարտքից ազատվելն է այլ պարտքի մարման վերաբերյալ նրա և Զախարյանի միջև տեղի ունեցած խոսակցությունը։ Բացի այդ, եթե ըստ եզրակացության հանցագործությանը նպաստել է անձի մոտ առկա անհատական և հոգեբանական այնպիսի առանձնահատկություններ, ինչպիսիք են պարտքի և արժանապավության զգացումը, ապա արդեն իսկ հասկանալի է, որ նա չէր կարող պարտքի համար սպանությունը կատարած լիներ։ Ինչպես դեպքի հանգամանքների բազմակողմանի հետազոտությունը և անհերքելի ապացույցները /դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացություն, դատաբժիշկ փորձագետի հարցաքնննություն, դիակների զննություն և այլն/ ցույց տվեցին, որ տուժողների մարմնի վրա առկա են բազմաթիվ թափանցող և չթափանցող վնասվածքներ, որոնք անկանոն ձևով հասցվել էին մարմնի տարբեր մասերին։ Սա նույնպես վկայում է, այն մասին, որ հարվածներ հասցնող անձը գտնվել է հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակում, այլապես նախապես պլանավորած սպանության համար նա կընտրեր սպանության կատարման ավելի լավ գործիք, ավելի հարմար վայր և ժամանակ և կհասցներ այնպիսի մարմնական վնասվածք, որը արագ կհանգեցներ տուժողի մահվան, այլ ոչ թե անկանոն հարվածներ կհասցներ, որը հետևանք կդսանալ նրանց միջև պայքարի, որը և հաստատեց դատական բժիշկը։ Ի հակադրումն դրան՝ շահ ստանալու նպատակով Զախարյանի սպանության վերաբերյալ ողջ գործի քննության ընթացքում չբերվեց ոչ մի ապացույց և նման մեղադրանքը հիմնված է միայն ենթադրությունների վրա։ Հոգեկան նման վիճակն է հանգեցրել նրան, որ Բաշչկովը առանց որևէ նպատակի սպանել է նաև Ենոքյանին և ներկայումս չի կարող բացատրել դրա պատճառը։ Նման իրավիճակում հնարավոր չի կարող համարվել այն, որ սենյակում հանցագործության կատարման ընթացքում Ենոքյանի մուտք գործելուց հետո, վայրկյանների ընթացքում Բաշչկովի մոտ առաջանար այնպիսի ուղղակի դիտավորություն, ինչպիսին է սպանել նրան, որպեսզի թաքցնի հանցանքը, այն էլ հասցնի վերջինիս նման շատ քանակությամբ մարմնական վնասվածքներ։ Ենոքյանին սպանելու պատճառ է եղել այն, որ վերջինս փորձել է ինչ որ կերպ միջամտել և դադարեցնել վիճաբանությունը, սակայն Բաշչկովի հոգեվիճակը այնպիսին է եղել տվյալ պահին, որ նա առանց որևէ պատճառ ունենալու սկսել է նաև դանակով հարվածներ հասցնել Ենոքյանին, որը հանգեցրել է վերջինիս մահվան։ Իրականում մարմնական վնասվածքները Զախարյանին Բաշչկովը հասցրել է նաև այն ժամանակ, երբ նա եղել է հորիզոնական դիրքում և անշարժ, սակայն դա չի կարող ենթադրել, որ Զախարյանը եղել է քնաց վիճակում, այդ հանգամանքը չհաստատեց նաև դատական բժիշկը, հայտարարելով, որ ինքը չի կարող ասել այն, որ Զախարյանը եղել է քնաց վիճակում։ Զախարյանի և Բաշչկովի միջև եղել է պայքար, նրանք միասին միմյանց գրկված վայր են ընկել գետնին, որի ընթացքում ել նաև հասցվել են վնասվածքներ։ Այս բոլոր հանգամանքների վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ Բաշչկովը Զախարյանին և Ենոքյանին սպանել է Զախւսոյանին պարտք մնացած գումարի պատճառով առաջացած վիճաբանության ընթացքում, սակայն ոչ թե սպանությունը կատարվել, է պարտքից ազատվելու, այսինքն շահադիտական և այլ հանցանքը թաքցնելու նպատակով, նման որակումը սխալ է, անհիմն և հիմնված է միայն ենթադրությունների վրա։ Նման դեպքում Միխւսյիլ Բաշչկովը պետք է մեղավոր ճանաչվեր ՀՀ քր. օր-ի 104 հոդվածի 2-֊րդ մասի 1-ին կետով։
…Այսինքն, փաստացի դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցները միմյանց հետ չհամադրելով, դրանց ճիշտ գնահատական չտալով նշանակեց այնպիսի պատիժ, որը չի բխում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61֊րդ հոդվածների պահանջներից։ 10-րդ հոդված՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ 61֊րդ հոդված՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները։
Դատարանը առանց հիմքերի և ապացույցների Միխայիլ Նիկոլայի Բաշչկովին մեղավոր ճանաչեց ՀՀ քրեական օրենսզրքի104 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին 8-րդ և 11-րդ կետերով և գտավ, որ նրա նկատմամբ արդարացի պատիժ է ցմահ ազատազրկումը, մինչդեռ վերջինս, ըստ գործով ձեռք բերված ապացույցների և գործի բոլոր հանգամանքների վերլուծության արդյունքում պետք է մեղավոր ճանաչվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104 հոդվածի 2֊րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվեր որոշակի ժամկետով ազատազրկման, այլապես խախտվում է վերոշարադրված բոլոր նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերը…>>:
Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում պաշտպան Ա. Կարապետյանն ու ամբաստանյալ Մ.Բաշչկովը նույն հիմքերով ու հիմնավորումներով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պնդեցին, մեղադրող Հ. Սարգսյանն ու տուժողի իրավահաջորդ Ա.Ենոքյանը բողոքի դեմ առարկելով` միջնորդեցին առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:


Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումները

Ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դատաքննության ընթացքում լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանի ու ամբաստանյալի պատճառաբանությունները, մեղադրողի ու տուժողի իրավահաջորդի պատասխանը, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 31.05.2012թ-ի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանների վերաքննիչ բողոքը մերժել, հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Բացի առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում շարադրված վերոնշյալ ապացույցներից, ամբաստանյալի, ինչպես նաև պաշտպանների կողմից վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները, որոնք նպատակ են հետապնդում մեղմացնելու Միխայիլ Բաշչկովի պատասխանատվությունը և խուսափելու նրա` հասարակությունից անժամկետ մեկուսացումից, ամբաստանյալին մեղսագրված հանցանքը հիմնավորվում է նաև գործի փաստական տվյալների ներքոշարադրյալ ամբողջությամբ:
- Միխայիլ Բաշչկովի պլանավորված և հստակ գործողություններով` կապված զորամասի տարածքի գիշերային ժամի աննկատ մուտք գործելու հետ:
- Իր հետ սպանության գործիքը` երկսույր դանակ վերցնելու փաստով:
- Արդեն սենյակի ներսում նշված դանակով անկողնում պառկած վիճակում գտնվող Արմեն Զաքարյանի վրա հարձակվելու և նրան մեկ տասնյակից ավել կտրող-ծակող մարմնական վնասվածքներ հասցնելու հանգամանքով:
- Միխայիլ Բաշչկովի և գործով մյուս տուժող Արթուր Ենոքյանի` իրար ընդհանրապես չճանաչելու և ամբաստանյալի կողմից նրան սպանելու որևէ այլ շարժառիթի` բացի Արմեն Զաքարյանին կյանքից զրկելուն ականատես վկային լռեցնելու, բացակայությամբ:
-Երկու տուժողներին սպանելուց հետո Միխայիլ Բաշչկովի հստակ գործողություններով` կապված ինչպես հետքերը թաքցնելու և իր արյունոտված հագուստը փոխելու նպատակով Արմեն Զաքարյանի զինվորական տաբատը, ինչպես նաև տուժողների բջջային հեռախոսներն ու ավտոմեքենաների բանալիները վերցնելու, այսպես էլ ռադիոկենտրոնի բակում կանգնած նրանց ավտոմեքենաները խուզարկելու հետ, իսկ ավելի ուշ նաև հանցագործության գործիք դանակն այլ վայրում նետելու հետ:
Հոգեկան հուզմունքի վիճակում կատարված սպանության պարագայում, ինչպես մատնանշված է վերաքննիչ բողոքում, յուրաքանչյուր անձի գործողությունները լրիվ այլ բնույթի են նաև հանցավոր արարքի կատարումից հետո, իսկ Միխայիլ Բաշչկովի վերոնշյալ գործողությունները նույնպես վկայում են նրա մոտ ֆիզիլոգիական աֆեկտի իսպառ բացակայության մասին:
- Գործով ձեռք չեն բերվել և պաշտպանական կողմն էլ չի ներկայացրել որևէ ապացույց, փաստական տվյալ, որոնք կարող էին հիմնավորել Արմեն Զաքարյանի ու Միխայիլ Բաշչկովի կնոջ միջև հնարավոր ինտիմ կապի, կիսամերկ լուսանկարների ու պարտքի փոխարեն տուժողի կողմից Բաշչկովի կնոջը կամ քրոջը սեռական հարաբերություն ունենալու համար տրամադրելու պատճառաբանությունները:
Վերաքննիչ դատարանը ամբաստանյալի վերոնշյալ պատճառաբանությունները գնահատում է որպես հիմնազուրկ ու մտացածին, և գտնում, որ դրանք նպատակ են հետապնդում թաքցնելու սպանության բուն դրդապատճառն ու շարժառիթները` դրանով իսկ` մեղմացնելու առանձնապես ծանր հանցագործության համար պատասխանատվությունն ու պատիժը:
- Ինչ վերաբերվում է պաշտպանների կողմից վերաքննիչ բողոքում նշված այն պատճառաբանությանը, որ ավելի շատ պարտքեր ունենալու պայմաններում Միխայիլ Բաշչկովը չեր կարող 150.000 ՀՀ դրամի պատճառով սպանել Արմեն Զաքարյանին, ապա վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գումարի չափը չի կարող բացառել ընդհանրապես սպանության կատարումը, իսկ գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ հաստատվում է, որ ամբաստանյալ Բաշչկովը այն կատարել է հենց շահադիտական դրդումներով:
Այսպիսով, դատաքննությամբ և գործով ձեռք բերված ապացույցներով վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում, որ 2010 թ-ի հոկտեմբերի լույս 23-ի գիշերը Միխայիլ Բաշչկովը շահադիտական դրդումներով դիտավորությամբ կյանքից զրկել է Արմեն Զաքարյանին, կատարված սպանությունը թաքցնելու նպատակով կյանքից զրկել նաև Արթուր Ենոքյանին, այսինքն նրա հանցանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 8-րդ և 11-րդ կետերով ճիշտ է որակված:
Միխայիլ Բաշչկովի նկատմամբ ցմահ ազատազրկման ձևով պատժի նշանակումը Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով:
<<… Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Բնութագրելով ամբաստանյալի անձնավորությունը և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, դրանք հնարավորություն են տալիս անհատական մոտեցում ցուցաբերելով` որոշել նշանակվող պատժի տեսակն ու չափը և լուծել այն կրելու նպատակահարմարության հարցը։
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Միխայիլ Բաշչկովի վերաբերյալ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են հանդիսանում նրա խնամքին մինչև 14 տարեկան` 16.04.2010թ. ծնված մեկ երեխա ունենալը, նախկինում դատված չլինելու հանգամանքը, նրա անկեղծորեն զղջալը։
Որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանդիսանում հանցագործությամբ ծանր հետևանքներ պատճառելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում քննարկելով հարցը, այն է` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Միխայիլ Նիկոլայի Բաշչկովի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել այնպիսի պատիժ, որը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
Կատարված հանցագործությունը իր ծանր հետևանքով` երկու զոհերով, բնույթով և շարժառիթներով դատարանը գնահատում է որպես ինչպես այն կատարած անձի, այնպես էլ կատարված հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը առավել բարձրացնող հանգամանք։
Քրեական գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերելով, պատժի տեսակը և չափը որոշելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը հանգում է այն հիմնավոր եզրակացության, որ ամբաստանյալ Միխայիլ Նիկոլայի Բաշչկովի նկատմամբ անհրաժեշտ է որպես քրեական պատիժ կիրառել ցմահ ազատազրկումը, որը նա պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան ՔԿ հիմնարկում, պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2010 թվականի նոյեմբերի 02-ից>>:
Վերոնշյալ հանգամանքները հաշվի առնելով վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը Միխայիլ Բաշչկովին ցմահ ազատազրկման դատապարտելու վերաբերյալ, համապատասխանում է արարքի բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, կատարման եղանակին, առաջացրած հետևանքներին, ամբաստանյալի անձնավորությանը, բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10, 48, 61 հոդվածներով նախատեսված պատժի արդարացիության, անհատականացման սկզբունքներից ու նպատակներից:
Ելնելով վերոգրյալից եւ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394 հոդվածներով վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Միխայիլ Նիկոլայի Բաշչկովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 8-րդ և 11-րդ կետերով Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2012թ.-ի մայիսի 31-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ, պաշտպանների վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարանին` հրապարակման օրվանից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ