Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Գործ ԵԷԴ/0038/01/11
14 հունիսի 2011թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.ԱՓԻՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ռ.ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննելով ամբաստանյալ Սողոմոն Գրիգորյանի շահերի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վերաքննիչ բողոքը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Սողոմոն Դերենիկի Գրիգորյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ դատարան/ 2011թ. ապրիլի 27-ի դատավճռի դեմ.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
Սողոմոն Դերենիկի Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել և նա դատապարտվել է այն բանի համար, որ խաբեությամբ ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, ավտոմեքենայի արժեքը 2 տարվա ընթացքում ամսական 90.000-ական ՀՀ դրամին համարժեք 300-ական ԱՄՆ դոլար վճարելով, գնելու պատրվակով, չարաշահելով Կարապետ Սիմոնյանի վստահությունը, 2008թ. նոյեմբերի 5-ին, Երևան քաղաքի Ադոնցի փողոցի 17 շենքի մոտից Կ. Սիմոնյանից վերցրել է նրա փաստացի տնօրինման տակ գտնվող, Սվետլանա Գաբրիելյանի անվամբ հաշվառված 7200 ԱՄՆ դոլարին համարժեք, խոշոր չափերի 2.181.600 ՀՀ դրամ արժողության ԳԱԶ-31029 մակնիշի 61 ՕՕ 261 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, 2009թ. փետրվարի 17-ին 305.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1000 ԱՄՆ դոլար գումարով, բանավոր պայմանավորվածության հիման վրա այն վաճառել է Կարեն Սարգսյանին` գումարը ծախսելով իր կարիքների համար:
Կրկին անգամ Կ.Սարգսյանի զգալի չափերի 305.000 ՀՀ դրամ գումարը խաբեությամբ հափշտակելու դիտավորությամբ, եռամսյա ժամկետում գումարը վերադարձնելու պատրվակով Ս.Գրիգորյանը չարաշահելով Կ.Սարգսյանի վստահությունը, 2009թ. հունիսի 24-ին, իր` Երևան քաղաքի Նոր-Արեշ 34 փողոցի 1-ին նրբանցքի 2-րդ տան մոտ Կ. Սարգսյանից վերցրել է իր իսկ կողմից 2009թ. փետրվարի 17-ին նրան վաճառած ԳԱԶ-31029 մակնիշի 61 ՕՕ 261 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, որը մասնատել է և դրա պահեստամասերը վաճառել անհայտ քաղաքացիների` գումարը ծախսելով իր կարիքների համար։
Ս.Գրիգորյանը կրկին անգամ խաբեությամբ ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, 2009թ. դեկտեմբերի 24-ին, Երևան քաղաքի բնակիչ Մարտուն Աշոտի Սիմոնյանին պատկանող ԳԱԶ-31029 մակնիշի 68 ՍՕ 980 պետհամարանիշի ավտոմեքենան գնելու պատրվակով, խոստանալով ավտոմեքենայի արժեքը վճարել մինչև 2010թ. մայիսը, խաբեությամբ նրանից վերցրել է ավտոմեքենան և այն իր` Երևան քաղաքի Նոր-Արեշ 34 փողոցի 1-ին նրբանցքի 2-րդ տան բակում քանդելով, մաս-մաս վաճառել է ավտոմեքենայի ավտոպահեստամասերը, խաբեությամբ հափշտակելով Մարտուն Սիմոնյանին պատկանող խոշոր չափերի` 678.456 ՀՀ դրամին համարժեք 1800 ԱՄՆ դոլար արժողության ավտոմեքենան։
Ս.Գրիգորյանը կրկին անգամ 2010թ. ապրիլի 28-ին խաբեությամբ ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ Վահան Նորիկի Հակոբյանին պատկանող Մոսկվիչ 412 մակնիշի 67-502 պետհամարանիշի ավտոմեքենան գնելու պատրվակով, խոստանալով ավտոմեքենայի արժեքը վճարել մինչև 2010թ. մայիսի 30-ը, խաբեությամբ նրանից վերցրել է ավտոմեքենան և այն իր` Երևան քաղաքի Նոր-Արեշ 34 փողոցի 1-ին նրբանցքի 2-րդ տան բակում քանդելով, մաս-մաս վաճառել է ավտոմեքենայի ավտոպահեստամասերը, խաբեությամբ հափշտակելով Վահան Հակոբյանին պատկանող 195.000 ՀՀ դրամ արժողության ավտոմեքենան:
Ս.Գրիգորյանը խաբեությամբ կրկին անգամ ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, 2010թ. հունիս ամսին, Պետրոս Պետրոսյանի 180.000 ՀՀ դրամ արժողության ՎԱԶ-2106 մակնիշի Ж 58-56 АР պետհամարանիշի ավտոմեքենայի վաճառքի գումարը մինչև 2010թ. հուլիսի 5-ը վճարելու պատրվակով, վստահություն ձեռք բերելու նպատակով վճարելով նրան 40.000 ՀՀ դրամ կանխավճար, չարաշահելով Պ.Պետրոսյանի վստահությունը, Երևան քաղաքի Մառի փողոցի 16 շենքի մոտ նրանից վերցրել է վերոհիշյալ ավտոմեքենան, որը իր` Երևան քաղաքի Նոր-Արեշ 34 փողոցի 1-ին նրբանցքի 2-րդ տան բակում մասնատելով, վաճառել է պահեստամասերը` գումարը ծախսելով իր կարիքների համար` հափշտակելով 140.000 ՀՀ դրամ։
Քննիչի որոշման համաձայն 10.09.2010թ. Սողոմոն Գրիգորյանը բերման է ենթարկել ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Էրեբունու քննչական բաժին, նույն օրը ժամը 17.00-ին Սողոմոն Գրիգորյանը ձերբակալվել է:
13.09.2010թ. որոշմամբ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը քննիչի միջնորդությունը բավարարել և Սողոմոն Դերենիկի Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել է կալանավորումը։
Մեղադրական եզրակացությունը հաստատվել է 01.03.2011թ., իսկ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ 03.03.2011թ. ստացվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում:
Վերը նշված հանցագործության համար Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 27.04.2011 թվականի դատավճռով ամբաստանյալ Սողոմոն Դերենիկի Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով և դատապարտվել է ազատազրկման 3 /երեք/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով` պատժի սկիզբը հաշվելով 2010 թվականի սեպտեմբերի 10-ից:
Ներկայացված քաղաքացիական հայցերը բավարարվել են և ամբաստանյալ Սողոմոն Դերենիկի Գրիգորյանի տնտեսությունից հօգուտ տուժող Կարապետ Լևոնի Սիմոնյանի բռնագանձվել է 2.181.600 ՀՀ դրամ և հօգուտ տուժող Մարտուն Աշոտի Սիմոնյանի` 678.456 ՀՀ դրամ գումար` որպես հանցագործության հետևանքով տուժողներին պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը ամբաստանյալ Սողոմոն Դերենիկի Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ:

2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերոհիշյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Ս.Գրիգորյանի շահերի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանը` հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերը հայտնել է, որ Սողոմոն Գրիգորյանը, թե նախաքննության և, թե դատաքննության ընթացքում իրեն առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր է ճանաչել, այնուհետև վերջինիս նախաքննության ցուցմունքներից կատարել մեջբերումներ, որոնք վկայում են այն մասին, որ նա մտադրություն չի ունեցել խաբեությամբ տիրանալ ուրիշի գույքին:
Բացի այդ, դեռևս նախաքննության ընթացքում Սողոմոն Գրիգորյանի կին` Նինել Մխիթարյանի կողմից Պետրոս Պետրոսյանին վճարվել է պարտք մնացած 140.000 ՀՀ դրամ գումարը և Վահան Հակոբյանին պարտք մնացած 155.000 ՀՀ դրամ գումարը:
Բողոքաբերը նշելով, որ 2008թ. նոյեմբերի 5-ին Սողոմոն Գրիգորյանը Կարապետ Սիմոնյանից վերցրել է Սվետլանա Գաբրիելյանի անվամբ հաշվառված 7200 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 2.181.600 ՀՀ դրամ արժողության <<ԳԱԶ 31029>> մակնիշի 61 00 261 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, 2009թ. փետրվարի 17-ին 305.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1000 ԱՄՆ դոլար գումարով այն վաճառել է Կարեն Սարգսյանին, հայտնել է, որ անտրամաբանական է այն, որ իր պաշտպանյալը գնելով մեքենան 7200 ԱՄՆ դոլար գումարով, երեք ամիս անց այդ մեքենան վաճառում է ընդամենը 1000 ԱՄՆ դոլար գումարով, այստեղից հետևում է, որ մեքենան չի ունեցել այն արժեքը, որով Կարապետ Աիմոնյանը իրեն չպատկանող մեքենան փորձել է բավականին մեծ արժեքով վաճառել Ս.Գրիգորյանին: Կարապետ Սիմոնյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, որ <<..այդ մեքենան 4-5.000 ԱՄՆ դոլար կարժենար..>>։ Տուժող Կարեն Սարգսյանը, որին հետագայում երեք ամիս անց վաճառվել էր այդ նույն մեքենան դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, որ <<..այդ մեքենան անսարք վիճակում էր, 1996թ. արտադրության էր և հազիվ թե 2000 ԱՄՆ դոլար գումար արժենար, իսկ իրեն վաճառել են 1000 ԱՄՆ դոլար գումարով..>>:
Բողոքաբերը հայտնել է, որ քրեական գործում առկա չէ տվյալ ժամանակաշրջանի համար սահմանված դրամ-դոլար փոխարժեքի փաստը հաստատող որևէ ապացույց:
Նախաքննական մարմինը չի պարզել նաև, թե ինչ կարժենար 1996թ. արտադրության <<ԳԱԶ 31029>> մակնիշի ավտոմեքենայի շուկայական արժեքը` հաշվի առնելով այն, որ մեքենան երկար ժամանակ շահագործվել է տաքսի ծառայությունում: Բացի այդ, վերոնշյալ ավտոմեքենան պատկանել է Սվետլանա Գաբրիելյանին և ոչ թե տուժող Կարապետ Սիմոնյանին, հետևաբար վերջինս որևէ լիազորություններ չունի վերը նշված մեքենայի նկատմամբ, դեռ ավելին ինչպես կարող էր տուժող ճանաչվել, երբ վերջինս ուրիշի մեքենան իր տաքսի ծառայությունում 2-3 տարի, առանց որևէ ձևակերպման շահագործելուց հետո որոշում է վաճառել որոշակի պայմաններով և մեքենայի արժեքն էլ եռապատկելով:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 58-րդ հոդվածը` բողոքաբերը հայտնել է, որ Կարապետ Սիմոնյանին անմիջականորեն չի պատճառվել բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս և վերջինս չի կարող տուժող ճանաչվել և գույքային պահանջներ ներկայացնել:
Ինչ վերաբերում է Կարեն Սարգսյանի 305.000 ՀՀ դրամ գումարը խաբեությամբ հափշտակելու դիտավորությանը, ապա բողոքաբերը նշել է, որ սույն գումարի վերաբերյալ ներկայացվել է քաղաքացիական հայց, որն էլ քննության է առնվել էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից և կայացվել է դատական ակտ, որը ստացել է օրինական ուժ: Հետևաբար գտել է, որ խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 21-րդ հոդվածի պահանջը։
Դատարանն արդեն իսկ գտել է, որ ներկայացված քաղաքացիական հայցով գումարի պահանջը քաղաքացիաիրավական հարաբերություն է և այդ հարցին տրվել է վերջնական լուծում դատական ակտով: Հետևաբար, վերը նշված միևնույն գումարի պահանջի վերաբերյալ իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքն անհիմն է:
Դատարանի 27.04.2011թ. կայացրած դատավճիռը օրինական և հիմնավորված չէ:
Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա և վկայակոչել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ, 396-րդ, 398-րդ հոդվածները:
Բողոքի հեղինակի կարծիքով իր պաշտպանյալին առաջադրված մեղադրանքը չի հիմնավորվել և վերլուծելով խարդախության սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշները` հայտնել է, որ քրեական գործում որևէ ապացույց առկա չէ այն մասին, որ իր պաշտպանյալն ի սկզբանե դիտավորություն է ունեցել վերցնել գույքը և չվճարել դրա դիմաց, դեռ ավելին գրել է պարտավորագրեր, որով պարտավորվել է վճարել գումարները, սակայն չի կարողացել իր պարտավորությունները կատարել նշված ժամկետում: Մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների մեջ չկա ոչ մի փաստական տվյալ այն մասին, թե ինչ հանցավոր վարքագիծ է դրսևորել Սողոմոն Գրիգորյանը, որով ներգործել է տուժողների գիտակցության և կամքի վրա, որի արդյունքում վերջիններս ընկնելով մոլորության մեջ, անձամբ գույքը /ավտոմեքենան/ հանձնել են Սողոմոն Գրիգորյանին: Փաստորեն, քրեական գործի նյութերում չկա իր պաշտպանյալի կողմից կատարված այնպիսի արարք, որով պայմանավորված լինի խարդախությունը: Պետք է հաշվի առնել այն հանգամանքը, որ եթե մինչև գույքը վերցնելն ի սկզբանե Սողոմոն Գրիգորյանը դա հափշտակելու նպատակ չի ունեցել, ինչը հիմնավորվել է նախաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցներով, ապա երբ գույքի դիմաց վճարվող գումարը չվերադարձնելու դիտավորությունն առաջանում է գույքը վերցնելուց հետո /անկախ շարժառիթից/, խարդախության հանցակազմը բացակայում է:
Իր պաշտպանյալի կողմից տուժողներից մեքենա գնելու համար գումար տալու փաստի ապացուցման հիմնախնդիրը վերաբերում է մասնավոր իրավունքի ոլորտին, և այդ հարցով հանրային շահը չի գերակայում մասնավոր շահի նկատմամբ:
Փաստորեն, իր պաշտպանյալի և տուժողների միջև առկա է քաղաքացիաիրավական բնույթի վեճ, որը ենթակա է լուծման քաղաքացիական իրավունքի նորմերին համապատասխան և քաղաքացիական դատավարության կարգով:
Ինչ վերաբերվում է իր պաշտպանյալին վերագրվող արարքին քրեաիրավական գնահատական տալու խնդրին, ապա գտել է, որ նախաքննական մարմինը և առաջին ատյանի դատարանը հանգել են սխալ հետևության այն մասին, որ Սողոմոն Գրիգորյանի արարքում առկա է խարդախության հանցակազմ: Մեղադրանքի հիմքում դրված և մեղադրական դատավճռում շարադրված ապացույցների շարքում առկա չէ ոչ մի փաստական տվյալ այն մասին, թե ինչ հանցավոր վարքագիծ է դրսևորել Սողոմոն Գրիգորյանը որով ներգործել է տուժողների գիտակցության և կամքի վրա, որի արդյունքում վերջիններս, ընկնելով մոլորության մեջ, անձամբ գույքը հանձնել են Ս. Գրիգորյանին: Այսինքն` գործի նյութերով հիմնավորված չէ Ս.Գրիգորյանի կողմից այնպիսի արարքի կատարում, որը կգնահատվեր որպես խարդախություն:
Հետևաբար, բացակայում է խարդախության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը` վստահությունը չարաշահելու միջոցով ուրիշի գույքին տիրանալը:
Ինչ վերաբերում է խարդախության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմին, ապա գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ մեղադրանքի կողմը չի ներկայացրել որևէ պաշտոնական վարկած Ս.Գրիգորյանի արարքում խարդախության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայության մասին: Այսինքն, չի հիմնավորվել, որ մինչև տուժողներից գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը Ս.Գրիգորյանը դրսևորել է գույքի հափշտակման ուղղակի դիտավորություն և ունեցել է այն հափշտակելու նպատակ: Տվյալ դեպքում խարդախությունը բացակայում է: Գտնում է, որ Ս.Գրիգորյանի արարքում բացակայում է խարդախության հանցակազմի թե օբյեկտիվ կողմը և թե սուբյեկտիվ կողմը:
Ելնելով վերոգրյալից` գտնում է, որ հիմնազուրկ է Ս.Գրիգորյանի կողմից տուժողների վստահությունը չարաշահելու միջոցով վերջիններիս գույքը հափշտակելու վերաբերյալ դատարանի հետևությունները: Այսինքն Ս.Գրիգորյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված հանցակազմը բացակայում:
Բողոքաբերը վկայակոչել է նաև Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին կոնվենցիայի թիվ 4 արձանագրությունը, ՀՀ Սահմանադրության 16-րդ, 21-րդ հոդվածները, դրանք ևս ենթարկել է բովանդակային վերլուծության և խնդրել է Ս. Գրիգորյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով Երևան քաղաքի էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի ապրիլի 27-ի դատավճիռը բեկանել և քրեական գործի վարույթը կարճել` հանցակազմի բացակայության հիմքով:

3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով պաշտպանական կողմի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ և մեղադրողի պատասխանը բողոքի դեմ, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ Սողոմոն Դերենիկի Գրիգորյանի մեղքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված արարքը կատարելու մեջ հաստատված է պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ձեռք բերված փաստական տվյալներով, իսկ պաշտպանության կողմից բերված վերաքննիչ բողոքն որպես անհիմն ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքում նախաքննության ընթացքում Սողոմոն Գրիգորյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունքներ տվել այն մասին, որ մշտական աշխատանք չի ունեցել, զբաղվել է բանջարեղենի առևտրով: 2008թ. նոյեմբեր ամսին ոմն Կարոյից 4500 ԱՄՆ դոլարով գնել է ԳԱԶ-3110 մակնիշի 61 ՕՕ 261 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, որի արժեքը պետք է մարեր պարբերաբար վճարումներով, ուստի 5 ամսվա ընթացքում Կարոյին 300-ական ԱՄՆ դոլարով վճարել է 1500 ԱՄՆ դոլար, սակայն հետագայում չունենալով համապատասխան միջոցներ, չի կարողացել վճարել մնացած գումարը: Այնուհետև նշված ավտոմեքենան 305.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1000 ԱՄՆ դոլարով վաճառել է Կարեն Սարգսյանին, սակայն հետագայում ետ է վերադարձրել այն, քանի որ ինքը չի կարողացել նշված ավտոմեքենան վերաձևակերպել Կ.Սարգսյանի անունով և պարտավորվել է Կ.Սարգսյանի 1000 ԱՄՆ դոլար գումարը վճարել մինչև 2009թ. սեպտեմբերի 1-ը: Սակայն համապատասխան գումարը չունենալու պատճառով չի վճարել, իսկ ավտոմեքենան մասնատել, 80.000 ՀՀ դրամով վաճառել է հնամաշ ավտոպահեստամասերը դրանց վաճառքով զբաղվող Արագածոտնի մարզի Արագածավանի ինչ որ բնակչի, գումարը ծախսել է իր կարիքների համար։
2010թ. հունվար ամսին` դատարանի կողմից հրավիրվել է Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, որտեղ տեղեկացել է, որ Կ.Սարգսյանը 1000 ԱՄՆ դոլարի պահանջով քաղաքացիական հայց է ներկայացրել դատարան: Դրանից հետո ինքը մասնակցել է մեկ դատական նիստի, որի ժամանակ ևս պարտավորվել է վճարել 1000 ԱՄՆ դոլարը, սակայն նորից գումար չունենալու պատճառով չի կարողացել կատարել նշված վճարումը:
2009թ. դեկտեմբեր ամսին Երևան քաղաքի Չերնիշևսկու փողոցի 78 տան մոտից` նույն տան բնակիչ Մարտունից 1800 ԱՄՆ դոլարով գնել է ԳԱԶ-31 մակնիշի 68 ՍՕ 980 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, պարտավորվելով երկու ամսվա ընթացքում վճարել 300 ԱՄՆ դոլար գումար, իսկ մնացած 1500 ԱՄՆ դոլարը վճարել մինչև 2010թ. մարտ ամսվա վերջը։ Ավտոմեքենան վերցնելով` Երևան քաղաքի Նոր-Արեշ 34 փողոցի 1-ին նրբանցքի 2 իր տան բակում այն ապամոնտաժել է և պահեստամասերը վաճառել տարբեր քաղաքացիների, իսկ դրանցից գոյացած գումարները օգտագործել իր կարիքների համար` մեկնելով ՌԴ արտագնա աշխատանքների:
2010թ. ապրիլ ամսվա սկզբին վերադառնալով ՌԴ-ից` նույն ամսվա 27-ին Երևան քաղաքի 16 թաղամասի 45 շենքի բակում Վահան անունով քաղաքացուց 195.000 ՀՀ դրամով գնել է Մոսկվիչ-412 մակնիշի 67-502 պետհամարանիշի ավտոմեքենան` պայմանավորվելով ավտոմեքենայի արժեքը վճարել մինչև 2010թ. մայիսի 30-ը, միաժամանակ որպես երաշխիք վերջինիս տվել է իր ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը և պարտավորագիր: Մոսկվիչ-412 մակնիշի 67-502 պետհամարանիշի ավտոմեքենան նույնպես մասնատել և դրա պահեստամասերը իր տան բակում մաս-մաս վաճառել է տարբեր քաղաքացիների:
Դրանից հետո Վահանը բազմիցս եկել է իր տուն և պահանջել գումարը, ինքը 40.000 ՀՀ դրամը վճարել է Վահան Հակոբյանին, պարտավորվելով պարտք մնացած 155.000 ՀՀ դրամը կարճ ժամանակահատվածում վճարել, սակայն գումար չունենալու պատճառով չի կատարել նաև այդ վճարումը։
23.01.2010թ. մեղադրյալ Ս. Գրիգորյանը լրացուցիչ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2010թ. հունիս ամսվա կեսերին Պետրոս Պետրոսյանից 180.000 ՀՀ դրամով գնել է ՎԱԶ 2106 մակնիշի Ի 5856 ԸՀ պետհամարանիշի ավտոմեքենան, նախնական վճարել է 40.000 ՀՀ դրամ, պարտավորվելով մնացած 140.000 ՀՀ դրամը վճարել մինչև 2010թ. հուլիսի 05-ը, սակայն գումար չունենալու պատճառով սահմանված ժամկետում չի վճարել նշված գումարը, ավտոմեքենան մասնատել և դրա պահեստամասերը վաճառել է տարբեր քաղաքացիների։
Ս.Գրիգորյանը նշել է նաև, որ նշված քաղաքացիներից ավտոմեքենաները գնելով և չկարողանալով վճարել դրանց արժեքները, գիտակցել է, որ խաբում է վերջիններիս, սակայն հույս է ունեցել, որ հետագայում գումար կունենա և կվերադարձնի այդ գումարները։
Դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Սողոմոն Գրիգորյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, սակայն, օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, հրաժարվել է ցուցմունք տալուց:
Վերաքննիչ քրեական դատարանը վերլուծության ու գնահատության ենթարկելով ամբաստանյալ Սողոմոն Գրիգորյանի ցուցմունքները, դրանք համադրելով սույն գործով ձեռք բերված և դատավճռի հիմքում դրված այլ ապացույցների հետ` արժանահավատ չի համարում վերջինիս ցուցմունքները, որոնք նպատակ են հետապնդում խուսափելու քրեական պատասխանատվությունից և պատժից և որպիսիք հերքվում են սույն գործով ձեռք բերված և հավաստի ճանաչված ներքոհիշյալ ապացույցներով.
Գործով տուժող Կարապետ Սիմոնյանը ցուցմունք է տվել և ամբաստանյալ Սողոմոն Գրիգորյանին առերես պնդել է, որ 2006 թվականի աշնանից իր փաստացի տիրապետության տակ է գտնվել Արսեն Բաբայանին պատկանող ԳԱԶ 31029 մակնիշի 61 ՕՕ 261 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, որը արժեր 7200 ԱՄՆ դոլար։ 2008թ. նոյեմբերի 05-ին Արսեն Բաբայանի համաձայնությամբ Սողոմոն Գրիգորյանին է հանձնել նշված ավտոմեքենան այն պայմանով, որ Սողոմոն Գրիգորյանը, ավտոմեքենան շահագործելով որպես տաքսի, ամսական իրեն պետք է տար 300 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 90.000 ՀՀ դրամ գումար և 2 տարվա ընթացքում վճարելով ընդամենը 7200 ԱՄՆ դոլար, դառնար նշված ավտոմեքենայի սեփականատերը։ Սակայն Սողոմոն Գրիգորյանը ընդհանրապես գումար չի վճարել, իր ստանձնած պարտավորությունները չի կատարել, խուսափել է իր հետ հանդիպելուց և իր հեռախոսազանգերին պատասխանելուց։
Որոշ ժամանակ անց իմացել է, որ Սողոմոն Գրիգորյանը նշված ավտոմեքենան 1000 ԱՄՆ դոլարով վաճառել է Կարեն Սարգսյանին: Ինքը հանդիպել է Կարեն Սարգսյանին, նրան տեղեկացրել, որ Սողոմոն Գրիգորյանը նշված ավտոմեքենայի սեփականատերը չէ, իրավունք չունի այն վաճառելու, պահանջել է ավտոմեքենան վերադարձնել իրեն:
Ավտոմեքենան ստանալով Կարեն Սարգսյանից, այն Սողոմոն Գրիգորյանի խնդրանքով վերստին վերադարձրել է նրան, պայմանով, որ նա ավտոմեքենան շահագործի որպես տաքսի և պարտավորված վճարումները կատարի։ Այդ մասին Սողոմոն Գրիգորյանը գրավոր պարտավորագիր է տվել իրեն: Սակայն որոշ ժամանակ անց Սողոմոն Գրիգորյանը հայտնել է իրեն, որ ավտոմեքենան մասնատել և վաճառել է, գումար չունի վճարելու, Սողոմոն Գրիգորյանն ու կինը` Նինել Մխիթարյանը, իրեն տվել են նոր գրավոր պարտավորագիր: Նշված պարտավորագրերը ներկայացրել է քննիչին, դրանք կցված են քրեական գործին: Տուժող Կարապետ Սիմոնյանը ներկայացրել է 7200 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 2.181.600 ՀՀ դրամի քաղհայց։
Գործով տուժող Կարեն Սարգսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ իր ընկեր Արմեն Բաղդասարյանից տեղեկացել է, որ վերջինիս բարեկամ Սողոմոն Գրիգորյանը մատչելի գնով մեքենա է վաճառում, որն էլ գնելու նպատակով 2009թ. փետրվարի 17-ին հանդիպել է Սողոմոն Գրիգորյանին և հավանել ԳԱԶ-31029 մակնիշի 61 ՕՕ 261 պետհամարանիշի ավտոմեքենան: Սողոմոն Գրիգորյանն ասել է, որ ավտոմեքենան պատկանում է իրեն, իսկ ինքն էլ այն գնելու ցանկություն է հայտնել: Սողոմոն Գրիգորյանի հետ բանավոր պայմանավորվածության համաձայն` ինքը նրան նախնական վճարել է 200.000 ՀՀ դրամ` պարտավորվելով ավտոմեքենայի արժեքի մյուս մասը` 100.000 ՀՀ դրամը վճարել այն իր անվամբ վերաձևակերպելու ժամանակ: Դրանից հետո հանդիպելով Սողոմոն Գրիգորյանին` վերջինիս խնդրանքով վճարել է նաև նշված 100.000 ՀՀ դրամը, որից 10 օր անց իրեն զանգահարել է Կարապետ Սիմոնյանը, և վերջինիս առաջարկով <<Էրեբունի>> ԲԿ-ի հարակից տարածքում հանդիպելով` նրանից տեղեկացել է, որ նշված ավտոմեքենան պատկանում է ոչ թե Սողոմոն Գրիգորյանին, այլ Երևան քաղաքի բնակիչ Արսեն Բաբայանին: Կարապետ Սիմոնյանի պահանջով ինքը քաղաքացիներ Արմեն Բաղդասարյանի և Ներսես Թամրազյանի ներկայությամբ 24.06.2009թ. ավտոմեքենան ետ է վերադարձրել Սողոմոն Գրիգորյանին և վճարված 300.000 ՀՀ դրամի վերադարձման հետ կապված Սողոմոն Գրիգորյանից ստացել է համապատասխան պարտավորագիր, սակայն Ս.Գրիգորյանը խաբելով իրեն, չի կատարել պարտավորագրի պայմանները, որի հիման վրա ինքը քաղաքացիական հայցով դիմել է Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, 23.02.2010թ. ԵԷԴ/1523/02/09 վճռով իր հայցը բավարարվել է, տրվել է կատարողական թերթ, ինքը այդ պատճառով քաղհայցի պահանջ չունի:
Գործով տուժող Մարտուն Սիմոնյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2006թ. սեպտեմբերի 26-ին Երևան քաղաքի բնակիչ Տիգրան Ղազարյանից 2500 ԱՄՆ դոլարով գնել է ԳԱԶ-31029 մակնիշի 68 ՍՕ 980 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, որը 2009թ. հոկտեմբեր ամսից գտնվել է անսարք վիճակում:
2009թ. դեկտեմբերի 24-ին ծանոթացել է Սողոմոն Գրիգորյանի հետ, որը ցանկություն է հայտնել 1800 ԱՄՆ դոլարով գնել իր վերը նշված ավտոմեքենան: Նրա հետ բանավոր պայմանավորվածության է եկել, որ ավտոմեքենայի արժեքի` 1800 ԱՄՆ դոլարից 300 ԱՄՆ դոլարը Սողոմոն Գրիգորյանը պետք է վճարի երկու ամսվա ընթացքում, իսկ մնացած 1500 ԱՄՆ դոլարը մինչև 2010թ. մարտ ամիսը: Սակայն Սողոմոն Գրիգորյանը չի կատարել ստանձնած պայմանավորվածությունը և խաբելով իրեն` հափշտակել է ավտոմեքենան: Ինքը բազմիցս այցելել է Սողոմոն Գրիգորյանի տուն, սակայն տանը ոչ ոք չի եղել։ Տեսնելով, որ ոչ մի կերպ չի կարողանում կապ հաստատել Սողոմոն Գրիգորյանի հետ, հաղորդում է տվել ոստիկանության Էրեբունու բաժնին, հետագայում նշված գումարի հետ կապված ճանաչվել է քաղաքացիական հայցվոր, ներկայացնում է 1800 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 678.456 ՀՀ դրամ քաղհայց:
Գործով տուժող Վահան Հակոբյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2009թ. օգոստոսի 12-ին 650 ԱՄՆ դոլարով գնել է Մոսկվիչ-412 մակնիշի 67-502 պետհամարանիշի ավտոմեքենան: Հետագայում ցանկացել է վաճառել այն, որի մասին համապատասխան գրառում է կատարել ավտոմեքենայի վրա` նշելով իր հեռախոսահամարը:
2010թ. ապրիլի 27-ին իրեն է զանգահարել Սողոմոն Գրիգորյանը, ցանկություն է հայտնել գնել ավտոմեքենան և պայմանավորվելով նրա հետ, ապրիլի 28-ին Երևան քաղաքի 16 թաղամասի 45 շենքի բակում հանդիպել է նրա հետ: Բանավոր պայմանավորվածությամբ 195.000 ՀՀ դրամով ավտոմեքենան վաճառել է Սողոմոն Գրիգորյանին, որը պարտավորվել է ավտոմեքենայի արժեքը վճարել 2010թ. մայիսի 30-ին, դրա հետ կապված տվել է պարտավորագիր և որպես երաշխիք` իր ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը, սակայն խաբելով իրեն, պայմանավորվածությունը չի կատարել, որի պատճառով բազմիցս այցելել է Սողոմոն Գրիգորյանի տուն, պահանջել իր գումարը, սակայն վերջինս պատճառաբանել է, որ գումար չունի։ Հերթական այցելության ժամանակ Սողոմոն Գրիգորյանը իրեն վճարել է 40.000 ՀՀ դրամ, պարտավորվելով մնացած 155.000 ՀՀ դրամը վճարել 10 օր հետո, սակայն կրկին խաբել է և չի վճարել:
Սողոմոն Գրիգորյանի կալանավորվելուց հետո նրա կնոջ` Նինել Մխիթարյանի կողմից վերականգնվել է իրեն պատճառված նյութական վնասը և Սողոմոն Գրիգորյանի նկատմամբ նյութական պահանջ չի ներկայացրել:
Գործով տուժող Պետրոս Պետրոսյանի նախաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ 2010թ. հունիս ամսին իրեն պատկանող, չշահագործող ՎԱԶ-2106 մակնիշի Ж 5856 АР պետհամարանիշի ավտոմեքենան 180.000 ՀՀ դրամով վաճառել է Սողոմոն Գրիգորյանին, որը նախնական վճարել է 40.000 ՀՀ դրամ, պարտավորվելով մնացած 140.000 ՀՀ դրամը վճարել մինչև 2010թ. հոլիսի 05-ը, սակայն խաբելով իրեն` չի վճարել նշված գումարը:
2010թ. սեպտեմբերի 10-ին վերոնշյալի վերաբերյալ հաղորդում է տվել ոստիկանության Էրեբունու բաժնին, որից հետո միայն 2010թ. սեպտեմբերի 14-ին Սողոմոն Գրիգորյանի կին Նինել Մխիթարյանը իրեն վճարել է պարտք 140.000 ՀՀ դրամը։
Ինքը Սողոմոն Գրիգորյանի դեմ նյութական պահանջ չի ներկայացրել, քանի որ վերականգնվել է իրեն պատճառված նյութական վնասը:
Գործով վկա Նինել Մխիթարյանի նախաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է Սողոմոն Գրիգորյանի կինը: Տեղյակ է իր ամուսնու կողմից մի շարք քաղաքացիներից պարտքով ավտոմեքենաներ գնելու մասին: Տեղյակ է նաև, որ ամուսինը չի վճարել այդ ավտոմեքենաների արժեքը:
Գործով վկա Արմեն Բաղդասարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ԱՆ <<Նուբարաշեն>> ՔԿ հիմնարկում որպես տեսուչ, որտեղ էլ ծանոթացել է Կարեն Սարգսյանի հետ։
2009թ. սկզբին Կարեն Սարգսյանը խնդրել է, որ մատչելի գնով վաճառվող ավտոմեքենա գտնի, ինքն էլ Սողոմոն Գրիգորյանից /որը հանդիսանում է իր հոր հորեղբոր` Գևորգ Մխիթարյանի փեսան/ տեղեկանալով, որ վերջինս մատչելի գնով ԳԱԶ-31029 մակնիշի ավտոմեքենա է վաճառում, հայտնել է Կարեն Սարգսյանին, որից հետո Կարեն Սարգսյանը Սողոմոն Գրիգորյանից 1000 ԱՄՆ դոլարով գնել է այդ ավտոմեքենան, սակայն ավտոմեքենայի հետ կապված համաձայնության չգալով Սողոմոն Գրիգորյանի հետ` այն ետ է վերադարձրել։ Սողոմոն Գրիգորյանը 2009թ. հունիսի 24-ին իր և Ներսոն Թամրազյանի ներկայությամբ պարտավորագիր է տվել Կարեն Սարգսյանին` պարտավորվելով նշված 1000 ԱՄՆ դոլարը 2009թ. սեպտեմբերի 01-ին ետ վերադարձնել վերջինիս, սակայն ինչպես հետագայում իմացել է Կարեն Սարգսյանից` Սողոմոն Գրիգորյանը խաբել և չի վերադարձրել նշված գումարը:
Գործով վկա Ներսոն Թամրազյանի ցուցմունքով այն մասին, որ իր ընկեր Կարեն Սարգսյանից տեղեկացել է, որ վերջինս 1000 ԱՄՆ դոլարով ԳԱԶ-31029 մակնիշի ավտոմեքենա է գնել Սողոմոն Գրիգորյանից, սակայն 2009թ. հունիսի 24-ին ետ է վերադարձրել այն: Սողոմոն Գրիգորյանն էլ իր և Արմեն Բաղդասարյանի ներկայությամբ պարտավորագիր է տվել Կարեն Սարգսյանին` պարտավորվելով նշված 1000 ԱՄՆ դոլարը 2009թ. սեպտեմբերի 01-ին ետ վերադարձնել վերջինիս, սակայն ինչպես հետագայում իմացել է Կարեն Սարգսյանից` Սողոմոն Գրիգորյանը խաբել և չի վերադարձրել նշված գումարը:
Այսպիսով, ամբաստանյալ Ս.Գրիգորյանի պաշտպանի կողմից բերված պատճառաբանություններն այն մասին, որ իր պաշտպանյալի գործողություններում բացակայում է խարդախության հանցակազմը և նա խաբեությամբ ուրիշների գույքը հափշտակելու դիտավորություն չի ունեցել, մտացածին են և հերքվում են սույն քրեական գործով ձեռք բերված և դատավճռի հիմքում դրված վերոգրյալ ապացույցներով:

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի համաձայն` խարդախությունը` խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը:
2. Խարդախությունը, որը կատարվել է`
1) ...
2) խոշոր չափերով,
3) կրկին անգամ,...
Նշված հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ օբյեկտիվ կողմից խարդախությունը կատարվում է խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով:
Սուբյեկտիվ կողմից խարդախությունը կարող է կատարվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ և շահադիտական նպատակով: Ուղղակի դիտավորությունը նշանակում է, որ մեղավոր անձը ոչ միայն գիտակցում է, որ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, այլև նախատեսում և ցանկանում է դա, իսկ շահադիտական նպատակի առկայությունը ենթադրում է, որ մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը հանցավորն ի սկզբանե նպատակ է ունենում հափշտակելու այն, չվերադարձնելու գույքը, չկատարելու խոստումը կամ պայմանագրային պարտավորությունները:
Խարդախության միջոցով ուրիշի գույքը հափշտակելու ուղղակի դիտավորության և գույքը հափշտակելու շահադիտական նպատակի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցության վրա:
Սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորված և հաստատված է, որ ամբաստանյալ Ս.Գրիգորյանի գործողություններում առկա են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերի հանցակազմի հատկանիշներ, ինչը արտահայտվել է նրանում, որ ամբաստանյալ Սողոմոն Գրիգորյանը խաբեությամբ ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, ավտոմեքենայի արժեքը 2 տարվա ընթացքում ամսական 90.000-ական ՀՀ դրամին համարժեք 300-ական ԱՄՆ դոլար վճարելով, գնելու պատրվակով, չարաշահելով Կարապետ Սիմոնյանի վստահությունը, 2008թ. նոյեմբերի 5-ին, Երևան քաղաքի Ադոնցի փողոցի 17 շենքի մոտից Կ. Սիմոնյանից վերցրել է նրա փաստացի տնօրինման տակ գտնվող, Սվետլանա Գաբրիելյանի անվամբ հաշվառված 7200 ԱՄՆ դոլարին համարժեք, խոշոր չափերի 2.181.600 ՀՀ դրամ արժողության ԳԱԶ-31029 մակնիշի 61 ՕՕ 261 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, 2009թ. փետրվարի 17-ին 305.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1000 ԱՄՆ դոլար գումարով, բանավոր պայմանավորվածության հիման վրա այն վաճառել է Կարեն Սարգսյանին` գումարը ծախսելով իր կարիքների համար:
Կրկին անգամ Կ.Սարգսյանի զգալի չափերի 305.000 ՀՀ դրամ գումարը խաբեությամբ հափշտակելու դիտավորությամբ, եռամսյա ժամկետում գումարը վերադարձնելու պատրվակով Ս.Գրիգորյանը չարաշահելով Կ.Սարգսյանի վստահությունը, 2009թ. հունիսի 24-ին, իր` Երևան քաղաքի Նոր-Արեշ 34 փողոցի 1-ին նրբանցքի 2-րդ տան մոտ Կ. Սարգսյանից վերցրել է իր իսկ կողմից 2009թ. փետրվարի 17-ին նրան վաճառած ԳԱԶ-31029 մակնիշի 61 ՕՕ 261 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, որը մասնատել է և դրա պահեստամասերը վաճառել անհայտ քաղաքացիների` գումարը ծախսելով իր կարիքների համար։
Ս.Գրիգորյանը կրկին անգամ խաբեությամբ ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, 2009թ. դեկտեմբերի 24-ին, Երևան քաղաքի բնակիչ Մարտուն Աշոտի Սիմոնյանին պատկանող ԳԱԶ-31029 մակնիշի 68 ՍՕ 980 պետհամարանիշի ավտոմեքենան գնելու պատրվակով, խոստանալով ավտոմեքենայի արժեքը վճարել մինչև 2010թ. մայիսը, խաբեությամբ նրանից վերցրել է ավտոմեքենան և այն իր` Երևան քաղաքի Նոր-Արեշ 34 փողոցի 1-ին նրբանցքի 2-րդ տան բակում քանդելով, մաս-մաս վաճառել է ավտոմեքենայի ավտոպահեստամասերը, խաբեությամբ հափշտակելով Մարտուն Սիմոնյանին պատկանող խոշոր չափերի` 678.456 ՀՀ դրամին համարժեք 1800 ԱՄՆ դոլար արժողության ավտոմեքենան։
Ս.Գրիգորյանը կրկին անգամ 2010թ. ապրիլի 28-ին խաբեությամբ ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ Վահան Նորիկի Հակոբյանին պատկանող Մոսկվիչ 412 մակնիշի 67-502 պետհամարանիշի ավտոմեքենան գնելու պատրվակով, խոստանալով ավտոմեքենայի արժեքը վճարել մինչև 2010թ. մայիսի 30-ը, խաբեությամբ նրանից վերցրել է ավտոմեքենան և այն իր` Երևան քաղաքի Նոր-Արեշ 34 փողոցի 1-ին նրբանցքի 2-րդ տան բակում քանդելով, մաս-մաս վաճառել է ավտոմեքենայի ավտոպահեստամասերը, խաբեությամբ հափշտակելով Վահան Հակոբյանին պատկանող 195.000 ՀՀ դրամ արժողության ավտոմեքենան:
Ս.Գրիգորյանը խաբեությամբ կրկին անգամ ուրիշի գույքը հափշտակելու դիտավորությամբ, 2010թ. հունիս ամսին, Պետրոս Պետրոսյանի 180.000 ՀՀ դրամ արժողության ՎԱԶ-2106 մակնիշի Ж 58-56 АР պետհամարանիշի ավտոմեքենայի վաճառքի գումարը մինչև 2010թ. հուլիսի 5-ը վճարելու պատրվակով, վստահություն ձեռք բերելու նպատակով վճարելով նրան 40.000 ՀՀ դրամ կանխավճար, չարաշահելով Պ.Պետրոսյանի վստահությունը, Երևան քաղաքի Մառի փողոցի 16 շենքի մոտ նրանից վերցրել է վերոհիշյալ ավտոմեքենան, որը իր` Երևան քաղաքի Նոր-Արեշ 34 փողոցի 1-ին նրբանցքի 2-րդ տան բակում մասնատելով, վաճառել է պահեստամասերը` գումարը ծախսելով իր կարիքների համար` հափշտակելով 140.000 ՀՀ դրամ:
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի պաշտպանի կողմից վկայակոչված այն հանգամանքին, որ իր պաշտպանյալի գործողությունները կրում են քաղաքացիաիրավական բնույթ, քանի որ բացակայում է խարդախության հանցակազմի սուբյեկտիվ և օբյեկտիվ կողմը, ապա վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի պատճառաբանությունն անհիմն է և անհրաժեշտ է համարում այս կապակցությամբ վկայակոչել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011թ. փետրվարի 24-ի Լիա Ավետիսյանի վերաբերյալ քրեական գործով կայացված նախադեպային որոշումը, որով վճռաբեկ դատարանը արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը.
<<Խարդախությունը դասվում է սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների, մասնավորապեսª հափշտակությունների շարքին: Ինչպես երևում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի բովանդակությունից, խարդախությունը <<խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերել[ն]>> է:
Թեև խարդախության պարագայում առկա է գույքի սեփականատիրոջ կողմից հանցագործին գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու կամային ակտ, սակայն գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու ակտի կամային բնույթը սեփականատիրոջ գիտակցության և կամքի վրա հանցագործի ունեցած ներգործության հետևանք է: Այս կապակցությամբ էական նշանակություն կարող է ունենալ թե գույքն ուրիշին հանձնելու գործում ով է նախաձեռնություն դրսևորել: Արդյոք գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնելու տուժողի մտադրությունն առաջացել է հանցավորի կողմից նրան համոզելու և հորդորելու արդյունքում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի իմաստով վերոնշյալ հանցավոր ներգործությունն իրականացվում է խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով: Այսինքնª օբյեկտիվ կողմից խարդախության հանցակազմը դրսևորվում է կատարման հատուկ եղանակովª խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով:
Խաբեությունը գույքի սեփականատիրոջը կամ գույքը տիրապետողին մոլորության մեջ գցելու նպատակով իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրումն է կամ ճշմարտության մասին լռելը: Այսպիսով, խաբեությունը դրսևորվում է հետևյալ երկու եղանակովª
ա) իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրում,
բ) ճշմարտության մասին լռել:
Սուբյեկտիվ կողմից խարդախությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ և շահադիտական նպատակով:
Խարդախությունը կատարվում է միայն ուղղակի դիտավորության մեղքի ձևով. հանցավորը պետք է գիտակցի, որ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, ինչպես նաև պետք է նախատեսի և ցանկանա դա:
Խարդախության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է նաև շահադիտական նպատակի առկայությամբ, այսինքն` մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը հանցավորն ի սկզբանե նպատակ է ունենում հափշտակելու այն, չվերադարձնելու գույքը, չկատարելու խոստումը կամ պայմանագրային պարտավորությունները:
…
Խարդախության միջոցով ուրիշի գույքը հափշտակելու ուղղակի դիտավորության և գույքը հափշտակելու շահադիտական նպատակի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցության վրա:
Նշված ապացույցների գնահատման արդյունքում դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հաստատված համարի, որ անձն ի սկզբանե նպատակ է ունեցել խարդախության միջոցով հափշտակել ուրիշի գույքը, և եթե ապացուցվի, որ ունեցել է, ապա խարդախության հանցակազմն առկա է>>:
Վերաքննիչ դատարանը հիմք ընդունելով սույն որոշման մեջ վկայակոչված և սահմանված հիմնավորումները և դրանք համադրելով սույն գործով շարադրված փաստական հանգամանքների հետ` գտնում է, որ ամբաստանյալի գործողություններում առկա է խարդախության հանցակազմի թե սուբյեկտիվ, թե օբյեկտիվ կողմը, ինչը դրսևորվել է նրանում, որ ամբաստանյալը 2008 թվականի նոյեմբերի 5-ից մինչև 2010 թվականի հունիս ամիսն ընդգրկող ժամանակահատվածում ուղղակի դիտավորությամբ ի սկզբանե նպատակադրված լինելով ուրիշի գույք հափշտակելուն և մինչև գույքը վերցնելը, շահ ստանալու մղումներից ելնելով, խաբեությամբ, այն է` գույքի սեփականատիրոջը /գույքը տիրապետողին/ մոլորության մեջ գցելու նպատակով իրական, ճշմարիտ փաստերը դիտավորյալ խեղաթյուրելու եղանակով, ինչպես նաև վստահությունը չարաշահելու եղանակով, այն է` ավտոմեքենաներ գնելու և այն որպես տաքսի ավտոմեքենա օգտագործելու պատրվակով և խոստանալով դրանց արժեքը վճարել մաս-մաս` յուրաքանչյուր ամիս և այն մարել որոշակի ժամանակահատվածում, տուժողներից վերցրել է վերջիններիս պատկանող ավտոմեքենաները, այնուհետև քանդել և ապակոմպլեկտավորել է, դետալները վաճառելով որպես պահեստամասեր կամ երկրորդական հումք և վաճառքից գոյացած միջոցները ծախսել է իր անձնական կարիքների համար, այսինքն` ամբաստանյալի դիտավորությունն ի սկզբանե, մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը, ուղղված է եղել տուժողների ավտոմեքենաները գնելու և դրանց արժեքը հետագայում վճարելու պատրվակով վերջիններիս գույքն ու գումարը հափշտակելուն /շահադիտական նպատակի առկայություն/, իսկ ավտոմեքենաները տանելուց հետո տուժողներին խոստացած գումարները չի վճարել, խուսափել է տուժողներին հանդիպել, անջատել է իր բջջային հեռախոսակապը, տուժողները նրան իր բնակության վայրում չեն հայտնաբերել, որպիսի հանգամանքներն էլ վկայում են ամբաստանյալի գործողություններում խարդախության հանցակազմի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմի առկայության մասին:
Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ անհիմն է պաշտպանի այն պատճառաբանությունը, որ իր պաշտպանյալի գործողություններում բացակայում է խարդախության հանցակազմը և սույն գործով կողմերի միջև վեճը կրում է քաղաքացիաիրավական բնույթ և որ նախաքննական մարմինը և ընդհանուր իրավասության դատարանը հանգել են ճիշտ հետևության այն մասին, որ Ս.Գրիգորյանի արարքում առկա է խարդախության հանցակազմ:
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով քաղաքացիական հայցի մասով վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումներին ու պահանջին` արձանագրում է, որ դատարանը քաղաքացիական հայցի հարցը քննելիս հանգել է հիմնավոր հետևության և այդ մասով ևս կայացրել է գործի տվյալներից բխող օրինական ու հիմնավորված դատական ակտ:
Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը վերլուծության ու գնահատության ենթարկելով քրեական գործում առկա ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ հանգում է այն հետևության, որ գործի փաստական հանգամանքներով որևէ կերպ չեն հիմնավորվել և չեն հաստատվել ամբաստանյալի պաշտպանի կողմից վերաքննիչ բողոքի փաստարկները և նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, մեղսագրված արարքը ապացուցված է, իսկ նրա մեղավորությունը հաստատված է գործին վերաբերվող փոխկապակցված, հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, քրեական գործի ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությունների ընթացքում քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք գործին մասնակցող անձանց օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու կամ այլ ճանապարհով խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, ազդել են կամ կարող են ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, թույլ չեն տրվել և գործի փաստական հանգամանքների մասին դատարանի դատավճռում շարադրված հետևությունները բխում են քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներից, ամբաստանյալ Ս.Գրիգորյանի գործողություններում առկա են նրան առաջադրված մեղադրանքը հաստատող օբյեկտիվ տվյալներ, որոնց համար նա պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության և նշանակված պատիժը պետք է կրի ազատազրկման ձևով:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում, պաշտպանի բողոքում առկա փաստարկները հիմք չեն կարող հանդիսանալ դատական ակտը բեկանելու և գործի վարույթը հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ կարճելու համար:

Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը սույն քրեական գործի բազմակողմանի և օբյեկտիվ քննության արդյունքում ստուգելով գործով ձեռքբերված ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Ս.Գրիգորյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ թեև հիմնավորված ու հաստատված է, սակայն հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին 23.05.2011թ. ընդունված ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի համաձայն Օրենսգրքի 21-րդ հոդվածը ուժը կորցրած է ճանաչվել, ուստի ամբաստանյալին մեղսագրված արարքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 2-րդ մասի 3-րդ կետը պետք է ուժը կորցրած ճանաչել և վերջինիս մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և դատապարտել ազատազրկման մատնանշված հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-րդ, 402-րդ հոդվածներով` ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալի շահերի պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 27.04.2011թ. դատավճիռը ամբաստանյալ Սողոմոն Դերենիկի Գրիգորյանի վերաբերյալ, փոփոխել:
Ամբաստանյալ Սողոմոն Դերենիկի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
Դատավճիռը պատժի և մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին` այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ