Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Գործ. ԵԷԴ/0116/01/10
13 դեկտեմբերի 2010թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆՒ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ս.ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ԱԹՈՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼԻ ՕՐԻՆԱԿԱՆ
ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ` Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննելով Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Սամվել Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Սեդրակ Արմենի Մարտիրոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ դատարան/ 2010 թվականի հոկտեմբերի 13-ի դատավճռի դեմ.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
02.09.2010թ. Սեդրակ Արմենի Մարտիրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Երևանի Երկաթուղայինների 7-րդ փողոցում իր ընկեր, անչափահաս Սարգիս Պետրոսյանին հանդիպելու նպատակով, 2010թ. հունիսի 10-ին ժամը 20.30 ի սահմաններում անցել է Նոր-Արեշ 2-րդ փողոցում գտնվող թիվ 206 մանկապարտեզի դիմացով և լսել Ռաֆայել Սերգեյի Հովսեփյանի կողմից «Մկրտիչ» անունով անձնավորության հասցեին արած հայհոյանքը, կարծել է, որ հայհոյանքն ուղղված է իր ընկեր Մկրտիչ Ուռլիյանին։ Երկաթուղայինների 7-րդ փողոցում Ս.Պետրոսյանին հանդիպելուց և նրա հետ շուրջ մեկ ժամ զբոսնելուց հետո Ս.Պետրոսյանը և Ա.Մարտիրոսյանն իրենց տները վերադառնալու ճանապարհին անցել են նույն` Նոր-Արեշ 2-րդ փողոցով և պատահական հանդիպել են հա. 18ա տան դիմաց կանգնած անչափահասներ Ս.Մարտիրոսյանին և Ռ.Հովսեփյանին։
Լսած հայհոյանքի կապակցությամբ պարզաբանումներ ստանալու նպատակով Ա.Մարտիրոսյանը մոտեցել է նրանց, Ռ.Հովսեփյանից հարցրել, թե, արդյոք, հայհոյանքն իր ընկերոջն է ուղղված եղել։ Խոսակցության ժամանակ նրանց միջև վիճաբանություն է սկսվել, Ա.Մարտիրոսյանը բռունցքով հարվածել է Ռ.Հովսեփյանի դեմքին և փորձել է փախչել։ Սեդրակ Մարտիրոսյանը խափանել է նրա փախուստը, շարունակված վիճաբանության ու կռվի ընթացքում Ա.Մարտիրոսյանը ձեռքերով բռնել է Ս.Մարտիրոսյանի պարանոցը և սեղմել, իսկ Ս.Մարտիրոսյանն իր մոտ ունեցած դանակով դիտավորությամբ 4 հարված է հասցրել Ա.Մարտիրոսյանին և կրծքային 1-2-րդ ողերի մակարդակին` աջ հարողնաշարային գծով, աջ ուսահոդի թիկնային մակերեսի, աջ գոտկային շրջանի ծակած-կտրած չթափանցող, կրծքավանդակի աջ կեսի թիկնային մակերեսի ծակած-կտրած` թիակային գծով 6-7-րդ միջկողային տարածության մակարդակին` ենթամաշկային էմֆիզեմայի, աջակողմյան պնևմոթորաքսի առկայությամբ թափանցող վերքերի ձևով նրա առողջությանը պատճառել է ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող։
Վերոգրյալ հանցագործության համար նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալ Սեդրակ Արմենի Մարտիրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որը դատարանի կողմից վերաորակվել է նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նա դատապարտվել է ազատազրկման երկու (2) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և նրա նկատմամբ սահմանվել է փորձաշրջան երկու (2) տարի ժամկետով` վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարելով ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանմանը:
Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը` ամբաստանյալ Սեդրակ Արմենի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ծնողի հսկողությանը հանձնելը, թողնվել է անփոփոխ:

2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերոհիշյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Սամվել Մկրտչյանը` հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբեր Ս.Մկրտչյանը վերաքննիչ բողոքով հայտնել է, որ ամբաստանյալ Ս.Մարտիրոսյանի մեղադրանքի վերաորակումը չի բխում քրեական գործի նյութերից և գործի փաստական հանգամանքներից և դատարանի դատավճիռը մեղադրանքը վերաորակելու մասով ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Նախաքննությամբ և դատաքննությամբ հիմնավորվել է, որ Սեդրակ Մարտիրոսյանը 10.06.2010 թվականին, ժամը 20:30-ի սահմաններում տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ վեճի, այնուհետև կռվի է բռնվել տուժող Աշոտ Մարտիրոսյանի հետ, իսկ վերջինս էլ բռուցքով հարվածել է Ս.Մարտիրոսյանի ընկերոջ` Ռաֆայել Հովսեփյանի դեմքին և փորձել փախչել, սակայն ամբաստանյալ Ս.Մարտիրոսյանը ինքն է հետապնդել նրան, փորձել է հարվածել և փոխադարձ քաշքշուկի ու կռվի ընթացքում ամբաստանյալը սուր-ծակող գործիքով 4 անգամ հարվածել է տուժող Աշոտ Մարտիրոսյանին և պատճառել վնասվածքներ:
Տուժող Աշոտ Մարտիրոսյանի և նրա ընկեր Սարգիս Պետրոսյանի ցուցմունքներով հիմնավորվել է, որ իրենց փախուստի ընթացքում Սեդրակն ու ընկերը հետապնդել են իրենց, քարով հետևից հարվածել են, քարը դիպել է Սարգիս Պետրոսյանի ձեռքին, ցավից վերջինս կռացել է, այնուհետև ամբաստանյալ Ս.Մարտիրոսյանը հասել է Ա.Մարտիրոսյանին և քաշքշուկն ու կռիվը վերսկսվել են:
Մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի, այն է` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանումը, բողոքաբերը նշել է, որ գործով ձեռք բերված բավարար ապացույցներով հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալն ինքն է նախահարձակ եղել, հետապնդել է և փորձել հարվածել տուժողին, սակայն հանդիպելով տուժողի ակտիվ դիմադրությանը` սուր գործիքով հարվածներ է հասցրել նրան: Անհրաժեշտ պաշտպանությունը թույլատրելի է միայն ակնհայտ ոտնձգության հարձակման/ դեմ, այսինքն այնպիսի ոտնձգության, որն արդեն սկսվել է, կամ որի անմիջական սպառնալիքն ակնհայտ է և կոնկրետ դեպքում բացակայում է տուժողի կողմից ոտնձգությունը:
Այսպիսով, սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Ս.Մարտիրոսյանի գործողությունները գնահատելիս անհրաժեշտ պաշտպանության կամ դրա սահմանազանցման վերաբերյալ նորմերը կիրառելի չեն:
Բողոք բերած անձը գտնում է, որ ամբաստանյալը պետք է պատասխանատվության ենթարկվեր առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս հասցնելու համար` ՀՀ քրեական օրենսգքրի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է ամբաստանյալ Սեդրակ Արմենի Մարտիրոսյանի մեղադրանքը վերաորակելու մասով բեկանել Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 13.10.2010 թվականի դատավճիռը և վերջինիս մեղավոր ճանաչել և դատապարտել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով մեղադրողի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ և դատական ակտը չբողոքարկած պաշտպանական կողմի պատասխանը, իրավական գնահատական տալով ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանի նախաքննական և ընդհանուր իրավասության դատարանում տված ցուցմունքներին, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանում բերված պատճառաբանություններին, ստուգելով ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցները իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, հանգում է այն հետևության, որ մեղադրողի բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ դեպքի օրը Սեդրակ Արմենի Մարտիրոսյանը Երևանի Երկաթուղայինների 7-րդ փողոցում իր ընկեր, անչափահաս Սարգիս Պետրոսյանին հանդիպելու նպատակով, 2010թ. հունիսի 10-ին ժամը 20:30-ի սահմաններում անցել է Նոր-Արեշ 2-րդ փողոցում գտնվող թիվ 206 մանկապարտեզի դիմացով և լսել Ռաֆայել Սերգեյի Հովսեփյանի կողմից «Մկրտիչ» անունով անձնավորության հասցեին արած հայհոյանքը, կարծել է, որ հայհոյանքն ուղղված է իր ընկեր Մկրտիչ Ուռլիյանին։ Երկաթուղայինների 7-րդ փողոցում Ս.Պետրոսյանին հանդիպելուց և նրա հետ շուրջ մեկ ժամ զբոսնելուց հետո Ս.Պետրոսյանը և Ա.Մարտիրոսյանն իրենց տները վերադառնալու ճանապարհին անցել են նույն` Նոր-Արեշ 2-րդ փողոցով և պատահական հանդիպել են հա. 18ա տան դիմաց կանգնած անչափահասներ Ս.Մարտիրոսյանին և Ռ.Հովսեփյանին։
Լսած հայհոյանքի կապակցությամբ պարզաբանումներ ստանալու նպատակով Ա.Մարտիրոսյանը մոտեցել է նրանց, Ռ.Հովսեփյանից հարցրել, թե, արդյոք, հայհոյանքն իր ընկերոջն է ուղղված եղել։ Խոսակցության ժամանակ նրանց միջև վիճաբանություն է սկսվել, Ա.Մարտիրոսյանը բռունցքով հարվածել է Ռ.Հովսեփյանի դեմքին և փորձել է փախչել։ Սեդրակ Մարտիրոսյանը խափանել է նրա փախուստը, շարունակվող վիճաբանության ու կռվի ընթացքում Ա.Մարտիրոսյանը ձեռքերով բռնել է Ս.Մարտիրոսյանի պարանոցը և սեղմել, իսկ Ս.Մարտիրոսյանն իր մոտ ունեցած դանակով դիտավորությամբ 4 հարված է հասցրել Ա.Մարտիրոսյանին և կրծքային 1-2-րդ ողերի մակարդակին` աջ հարողնաշարային գծով, աջ ուսահոդի թիկնային մակերեսի, աջ գոտկային շրջանի ծակած-կտրած չթափանցող, կրծքավանդակի աջ կեսի թիկնային մակերեսի ծակած-կտրած` թիակային գծով 6-7-րդ միջկողային տարածության մակարդակին` ենթամաշկային էմֆիզեմայի, աջակողմյան պնևմոթորաքսի առկայությամբ թափանցող վերքերի ձևով նրա առողջությանը պատճառել է ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի կապակցությամբ ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանը նախաքննության ընթացքում, ապա դատարանում ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2010թ. հունիսի 10-ին ժամը 20:30-ի սահմաններում իր ընկեր Ռաֆայել Հովսեփյանի հետ զրուցել է Նոր-Արեշ 2-րդ փողոցում գտնվող թիվ 206 մանկապարտեզի մոտ, այնուհետև քայլել են տան ուղղությամբ։ Այդ ընթացքում պատահական հանդիպել են Աշոտին և Սարգսին։ Աշոտ Մարտիրոսյանը մոտեցել է իրենց, Ռաֆայելից հարցրել, թե արդյոք, նրա հայհոյանքն իր ընկեր Մկրտչի հասցեին է ուղղված եղել։ Խոսակցության ժամանակ նրանց միջև վիճաբանություն է սկսվել, որի ընթացքում Աշոտը բռունցքով հարվածել է Ռաֆայելի դեմքին, որի հետևանքով նա ծնկել է։ Աշոտը և Սարգիսը փորձել են փախչել, սակայն ինքը գետնից քար վերցնելով` այն նետել է նրանց ուղղությամբ ու առաջ գնացել, որի ընթացքում Աշոտը բռնել է իր պարանոցից, բռունցքով հարվածել իր դեմքին ու պարանոցը սեղմելով` ներքև իջեցրել։ Տեսնելով, որ չի կարող պարանոցը ազատել, իր մոտ շնչարգելություն է սկսվել, գետնից վերցրել է ինչ-որ սուր առարկա և մի քանի անգամ հարվածել Աշոտի թիկունքի շրջանին։
Հարվածելու նպատակը եղել է Աշոտ Մարտիրոսյանի ձեռքից ազատվելը։ Հաջորդ օրն իմացել է, որ իր հարվածների հետևանքով տուժողը մարմնական վնասվածքներ է ստացել և բուժվում է հիվանդանոցում, ինքը մեղայականով ներկայացել է ոստիկանության բաժին։ Երբ տուժող Աշոտ Մարտիրոսյանը հիվանդանոցից տուն է վերադարձել, իր հոր հետ գնացել է տուժողի տուն, հաշտվել Աշոտի հետ, նրանից ներողություն է խնդրել։ Ինքը զղջացել է իր կատարածի համար։ /դատաքննության արձանագրություն, Գ.Թ. 34-39, 81-83, 119-120, 129-130/:
Գործով տուժող Աշոտ Մարտիրոսյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներով հիմնավորվել է, որ 2010թ. հունիսի 10-ին ժամը 20.30-ի սահմաններում իր ընկեր Սարգսին հանդիպելու նպատակով անցել է Նոր-Արեշ 2-րդ փողոցում գտնվող մանկապարտեզի դիմացով և լսել, որ ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանի հետ զրուցող Ռաֆայելը «Մկրտիչ» անունով անձնավորության հասցեին հայհոյանք է տվել։ Կարծել է, որ հայհոյանքն ուղղված է իր ընկեր Մկրտիչ Ուռլիյանին, սակայն այդ պահին նրանց չի մոտեցել և քայլելով գնացել է։ Երկաթուղայինների 7-րդ փողոցում հանդիպել է ընկերոջը` Սարգսին, նրա հետ շուրջ մեկ ժամ զբոսնելուց հետո տուն վերադառնալու ճանապարհին անցել են նույն` Նոր-Արեշ 2-րդ փողոցով և հանդիպել Սեդրակին և Ռաֆայելին։ Լսած հայհոյանքի կապակցությամբ պարզաբանումներ ստանալու նպատակով մոտեցել է նրանց, Ռաֆայելից հարցրել, թե, արդյոք, հայհոյանքն իր ընկեր Մկրտչին է ուղղված եղել, թե ոչ։ Խոսակցության ժամանակ իրենց միջև վիճաբանություն է սկսվել, որի ընթացքում ինքը բռունցքով հարվածել է Ռաֆայելի դեմքին, ապա փորձել է փախչել։ Սեդրակը հետևել է իրենց, այդ պատճառով ինքը շուռ է եկել, բռունցքով հարվածել նրա դեմքին, ձեռքերով բռնել է Սեդրակի պարանոցը և սեղմած պահել։ Այդ ընթացքում զգացել է, որ Սեդրակը ձեռքով հարվածներ է հասցնում իր թիկունքի շրջանին։ Վիճաբանությունը դադարեցնելու նպատակով նրան բաց է թողել և վազելով հեռացել։ Շուրջ 10 մետր գնալուց հետո զգացել է, որ թիկունքի հատվածից արյուն է գալիս, հագից հանել է վերնաշապիկը և Սարգիս Պետրոսյանի հետ վազելով գնացել է մոտակայքում բնակվող ընկերոջ` Մկրտիչենց տուն։ Քիչ անց այնտեղ է եկել հայրը և իրեն տեղափոխել Էրեբունի բժշկական կենտրոն, որտեղ իրեն բուժօգնություն են ցույց տվել։
Սեդրակ Մարտիրոսյանն իրենից ներողություն է խնդրել, իրենք միմյանց հետ հաշտվել են և ինքը ամբաստանյալից որևէ պահանջ չունի:
Գործով վկա Սարգիս Պետրոսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2010թ. հունիսի 10-ին ժամը 20.30-ի սահմաններում նախապես պայմանավորվածության համաձայն Երկաթուղայինների 7-րդ փողոցում հանդիպել է իր ընկեր Աշոտին։ Շուրջ մեկ ժամ զբոսնելուց հետո տուն վերադառնալու ճանապարհին անցել են Նոր-Արեշ 2-րդ փողոցով և պատահական հանդիպել են Սեդրակին ու Ռաֆայելին։ Աշոտը մոտեցել է նրանց, Ռաֆայելից հարցրել, թե, արդյոք, նրա հայհոյանքը Մկրտչին է ուղղված եղել։ Խոսակցության ժամանակ նրանց միջև վիճաբանություն է սկսվել, որի ընթացքում Աշոտը բռունցքով հարվածել է Ռաֆայելի դեմքին։ Դրանից հետո փորձել են փախչել, սակայն հետևից քարով հարվածել են իր թևին, ինքը ծնկել է, այնուհետև Աշոտի օգնությամբ կանգնել է և շարունակել են վազել։ Ճանապարհին Աշոտն ասել է, որ մեջքի հատվածը ցավում է, ինքը շրջվել է և նկատել, որ Աշոտի մեջքն արյունոտված է և վնասվածքներ կան։ Անմիջապես գնացել են մոտակայքում բնակվող իրենց ընկեր Մկրտիչենց տուն, որտեղից Աշոտի հայրը եկել է և Աշոտին տեղափոխել հիվանդանոց։ Հետագայում Աշոտից տեղեկացել է, որ վիճաբանության ժամանակ Սեդրակն է իրեն դանակահարել։
Գործով վկա Ռաֆայել Հովսեփյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2010թ. հունիսի 10-ին ժամը 20.30-ի սահմաններում Սեդրակի հետ կանգնած են եղել Նոր-Արեշ 2-րդ փողոցում գտնվող թիվ 206 մանկապարտեզի դիմաց, որի ընթացքում ինչ-որ դերասան «Մկրտչի» հասցեին հայհոյանք է տվել։ Շուրջ մեկ ժամ կանգնելուց հետո Սեդրակի հետ քայլելով գնացել են տան ուղղությամբ, որի ընթացքում հանդիպել են Աշոտին և Սարգսին։ Աշոտը մոտեցել է իրեն և հարցրել, թե, արդյոք, հայհոյանքն իր ընկեր Մկրտչին է ուղղված եղել։ Խոսակցության ժամանակ վիճաբանություն է սկսվել, որի ընթացքում Աշոտը բռունցքով հարվածել է իր դեմքին, ցավից ինքը ծնկել է, մթության մեջ ոչինչ չի նկատել։ Մի քանի րոպե հետո Սեդրակը մոտեցել է իրեն և տուն ուղեկցել։ Հաջորդ օրը երեկոյան հանդիպել է Սեդրակին, վերջինս պատմել է, որ վիճաբանության ժամանակ Աշոտը բռնել է իր պարանոցը և սեղմել, ինքն էլ գետնից վերցրել է սուր առարկա և մի քանի անգամ հարվածել նրան։
Գործով որպես վկա հարցաքննված Մկրտիչ Ուռլիյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2010թ. հունիսի 10-ին ժամը 21.30-ի սահմաններում ընկերներ Սարգիսը և Աշոտը գնացել են իրենց տուն։ Վերջինիս հագին մայկա չի եղել, նկատել է, որ նրա թիկունքը արյունոտված է։ Աշոտին տարել է բաղնիք, ջրով մաքրել արյունը, նկատել, որ վնասվածքներ ունի։ Աշոտը պատմել է, որ կռիվ է արել, որի ընթացքում Սեդրակն իրեն դանակահարել է։ Այդ ընթացքում տուն է եկել է Աշոտի հայրը և նրան տեղափոխել հիվանդանոց։
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 819/հ եզրակացության համաձայն` Աշոտ Մարտիրոսյանի ստացած մարմնական վնասվածքները` կրծքավանդակի աջ կեսի թիկնային մակերեսի ծակած-կտրած` թիակային գծով 6-7-րդ միջկողային տարածության մակարդակին` ենթամաշկային էմֆիզեմայի, աջակողմյան պնևմոթորաքսի առկայությամբ թափանցող, կրծքային 1-2-րդ ողերի մակարդակին` աջ պարավերտեբրալ գծով չթափանցող` աջ ուսահոդի թիկնային մակերեսի, ինչպես նաև աջ գոտկային շրջանի ծակած-կտրած` ենթամաշկային հեմատոմայով և ենթամաշկի հաստության մեջ ավարտվող` ծակած-կտրած վերքերի ձևերով պատճառվել են սուր ծակող-կտրող գործիքի/ների/ ներգործության հետևանքով, հնարավոր է նշված ժամանակին, որոնցից` կրծքավանդակի աջ կեսի թիկնային մակերեսի ծակած-կտրած` թիակային գծով 6-7-րդ միջկողային տարածության մակարդակին` ենթամաշկային էմֆիզեմայի, աջակողմյան պնևմոթորաքսի առկայությամբ թափանցող վերքը պատճառել է առողջությանը ծանր վնաս որպես կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ կրծքային 1-2-րդ ողերի մակարդակին` աջից պարավերտեբրալ գծով չթափանցող` աջ ուսահոդի թիկնային մակերեսի ինչպես նաև աջ գոտկային շրջանի` ենթամաշկի հաստության մեջ ավարտվող ծակած-կտրած վերքերը` ինչպես ամբողջությամբ, այնպես էլ միասին վերցված պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս առողջության կարճատև քայքայումով նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը վեց օրից ավելի բայց ոչ ավելի քան 21 օր ժամանակով։
Դատահետքաբանական փորձաքննության թիվ 1544 եզրակացության` համաձայն, Ա. Մարտիրոսյանի մայկայի վրա առկա թվով 3 վնասվածքները ծակած-կտրած են և կարող էին առաջանալ մեկսայրանի, ծակող-կտրող շեղբ ունեցող առարկայի, հնարավոր է դանակի /դանակների/ շեղբի ներգործության արդյունքում։ /Գ.Թ. 97-99/:
Վերոգրյալից հետևում է, որ գործի նախաքննության և դատաքննության ընթացքում կողմերից որևէ մեկի ցուցմունքներով, այդ թվում տուժող Ա.Մարտիրոսյանի, չեն հերքվել քրեական գործով ձեռք բերված և մեղադրական եզրակացության ու դատավճռի հիմքում դրված այն փաստական հանգամանքները, որ տուժող Ա.Մարտիրոսյանը, որը ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանի համեմատ ունեցել է ֆիզիկական առավելություններ, այն է` բարձրահասակ է, ֆիզիկապես ուժեղ և պարապելով արևելյան մարզաձևերով, տիրապետել է հակառակորդին ֆիզիկապես գերազանցելու սպորտաձևերին, բռնել է ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանի գլուխը, դաստակով ուժգին սեղմել և նրա գլուխն իջեցրել է ներքև, որի ընթացքում ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանը անակնկալի է եկել և չունենալով բավարար ֆիզիկական պատրաստվածություն, ընկալելով տուժող Աշոտ Մարտիրոսյանի ֆիզիկական առավելություններն իր նկատմամբ, տեսնելով, որ շնչահեղձ է լինում և վերջինիս ձեռքերից ազատվելու նպատակով դիմել է տուժողի կողմից իր անձի և առողջության նկատմամբ դրսևորած ապօրինի ոտնձգության բնույթին և վտանգավորության աստիճանին անհամարժեք պաշտպանության միջոցների, որպիսիք սահմանազանցել են տուժողի կողմից իր նկատմամբ կիրառված ապօրինի բռնության արդյունքում ինքնապաշտպանության բնույթը, այն է` տուժողի կողմից իրեն կռացրած դիրքում իր մոտ ունեցած սուր ծակող-կտրող գործիքի միջոցով դիտավորությամբ հարվածներ է հասցրել տուժողի թիակային և գոտկային հատվածներին` տուժողի ձեռքերից ազատվելու նպատակով, որով հաստատվում է, որ Ս.Մարտիրոսյանն ի սկզբանե դիտավորություն չի ունեցել որևէ մեկին պատճառելու մարմնական վնասվածք և նրա գործողություններում բացակայում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի հատկանիշներ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
Ապացույցների ազատ գնահատման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի պահանջների համատեքստում քննության առնելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությունը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Ս.Մարտիրոսյանի գործողություններում առկա են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներ, որոնք հիմնավորված և հաստատված են ներքոհիշյալ հետևյալ ապացույցներով.
1.Նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված և դատարանում հետազոտված ապացույցներով այն մասին, որ ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանը և տուժող Աշոտ Մարտիրոսյանը նախկինում միմյանց հետ թշնամության կամ որևէ լարված հարաբերությունների մեջ չեն գտնվել:
Նրանց միջև փոխադարձ կռիվ սկսելու պատճառ է հանդիսացել Ռաֆայել Հովսեփյանի կողմից <<Մկրտիչ>> անունով անձի հասցեին արած հայհոյանքը, ինչն ըստ Աշոտ Մարտիրոսյանի ընկալման ուղղված է եղել իր ընկեր Մկրտիչ Ուռլիյանին:
2.Լսած հայհոյանքի կապակցությամբ պարզաբանումներ ստանալու նպատակով Աշոտ Մարտիրոսյանի և Ռ.Հովսեփյանի միջև վիճաբանություն է սկսվել, որի ընթացքում Աշոտ Մարտիրոսյանը բռունցքով հարվածել է Ռ.Հովսեփյանի դեմքին, ապա փորձել է փախչել: Վերջինիս փախուստը խափանելու նպատակով ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանը հետապնդել է նրան: Շարունակվող վիճաբանության և կռվի ընթացքում տուժող Աշոտ Մարտիրոսյանը ձեռքերով բռնել է ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանի պարանոցը, բռունցքով հարվածել նրա դեմքին և սեղմած պահել:
Տուժողը զգացել է, որ Սեդրակը ձեռքով հարվածներ է հասցնում իր թիկունքի շրջանին, հարկադրված նրան բաց է թողել և վազելով հեռացել:
3.Սեդրակ Մարտիրոսյանը չունենալով ֆիզիկական բավարար տվյալներ և չկարողանալով ազատվել իրենից ֆիզիկապես ուժեղ տուժող Աշոտ Մարտիրոսյանից, որի գործողությունների հետևանքով զգացել է, որ շնչահեղձ է լինում, ձեռնարկել է բոլոր հնարավոր միջոցները վերջինիցս ազատվելու համար և պաշտպանվելու նպատակով իր մոտ գտնվող դանակով 4 անգամ դիտավորությամբ հարված է հասցրել Ա.Մարտիրոսյանին` նրա առողջությանը պատճառելով ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող:
Այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանը որևէ դիտավորություն չի ունեցել տուժողին պատճառելու մարմնական վնասվածքներ և գործել է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ վերոգրյալից բացի հաստատված է նաև <<Քրեական հետապնդում չիրակացնելու մասին>> 02.09.2010 թվականի որոշմամբ /գ.թ.131-132/, ըստ որի հաստատված է համարվել, որ լսած հայհոյանքի կապակցությամբ պարզաբանումներ ստանալու նպատակով տուժող Աշոտ Մարտիրոսյանը մոտեցել է ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանին և նրա հետ գտնվող Ռ.Հովսեփյանին և վերջինիս կողմից <<Մկրտիչ>> անունով անձի հասցեին տրված հայհոյանքն իր ընկեր Մկրտիչին ուղղված լինելու հանգամանքը ճշտելու նպատակով վիճաբանել է նրանց հետ, որի ընթացքում բռունցքով հարվածել է Ռ.Հովսեփյանի դեմքին և վերին շրթունքի ձախ կեսի ներսային մակերեսին սալջարդ վերքի ձևով նրա առողջությանը պատճառել է թեթև վնաս և փորձել է դիմել փախուստի:
Աշոտ Մարտիրոսյանի փախուստը կանխելու նպատակով ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանը գետնից վերցնելով քարը` այն նետել է նրանց ուղղությամբ, որը դիպել է Ս.Պետրոսյանի ձախ բազկի հետին մակերեսին և վերջինիս առողջությանը պատճառել թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող արյունազեղման ձևով վնասվածք:
Այնուհետև շարունակվող կռվի ընթացքում Աշոտ Մարտիրոսյանը ձեռքերով բռնել է Սեդրակ Մարտիրոսյանի պարանոցը, սեղմել, բռունցքով հարվածել նրա դեմքին և աջ այտային շրջանի, աջ նախաբազկի Վ/3-ի հետին մակերեսի քերծվածքների ձևով Սեդրակ Մարտիրոսյանի առողջությանը պատճառել թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ:
Դատաբժշկական փորձաքննության 14.06.2010թ. թիվ 1381 եզրակացության համաձայն` Ռաֆայել Հովսեփյանի ստացած մարմնական վնասվածքը` վերին շրթունքի ձախ կեսի ներսային մակերեսի սալջարդ վերքի ձևով, հասցվել է բութ, կոշտ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետում և պատճառվել է առողջությանը թեթև վնաս` առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը ոչ պակաս վեց օրից և ոչ ավելի 21 օրից։
Դատաբժշկական փորձագետի 14.06.2010թ. թիվ 1382 եզրակացության համաձայն` ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանի ստացած մարմնական վնասվածքները` աջ այտային շրջանի, աջ նախաբազկի վ/3-ի հետին մակերեսի քերծվածքներ ձևերով, հասցվել են բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է նշված ժամկետում, որոնք ինչպես ընդհանուր, այնպես էլ առանձին-առանձին վերցրած առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։
Ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանի առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ պատճառելու դրվագով տուժող Աշոտ Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով քրեական հետապնդում չի իրականացվել ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանի բողոքի բացակայության հիմքով:
Վերոգրյալից բացի Սեդրակ Մարտիրոսյանի կողմից կատարած հանցանքը հաստատված է նաև վերջինիս մասնակցությամբ 12.06.2010թ. կատարված քննչական փորձարարության մասին արձանագրությամբ, որի համաձայն ամբաստանյալը հայտնել է, որ <<ինքը և Ռաֆոն կանգնած են եղել, երբ իրենց մոտեցել է Աշոտը իր ընկերոջ հետ և Ռաֆոյին հարցրել է, թե արդյոք իր ընկեր Մուկուչին հայհոյել է, թե ոչ: Այնուհետև միասին խոսելով քայլել են Տեցի ճանապարհի հյուսիսային ուղղությամբ, ուր ծագած վիճաբանության ժամանակ Աշոտը բռունքով հարվածել է Ռաֆոյին, այնուհետև ինքը փորձել է մոտենալ Աշոտին, որի ժամանակ Աշոտը բռնել է իր պարանոցից և սկսել է ամուր սեղմել, ինքը այդ պահին գետնից վերցրել է ինչ-որ սուր կտրող-ծակող առարկա և մի քանի անգամ հարվածել է Աշոտի մեջքի հատվածին>> /գ.թ.45-47/:
<<Էրեբունի>> բժկական կենտրոնից առգրավված և իրեղեն ապացույց ճանաչվախ տուժողի Ա.Մարտիրոսյանի մայկայով։
Մեղադրյալ Ս.Մարտիրոսյանի` ոստիկանության Էրեբունու քննչական բաժին մեղեյականով ներկայանալու մասին արձանագրությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը, որը կատարվել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակում, այսինքն` պաշտպանվողի կամ մեկ այլ անձի կյանքը, առողջությունը և իրավունքները, հասարակության կամ պետության շահերը հանրության համար վտանգավոր ոտնձգությունից կամ դրա իրական սպառնալիքից ոտնձգություն կատարողին վնաս պատճառելու միջոցով պաշտպանելիս, եթե թույլ չի տրվել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում:
Հիշյալ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցում են համարվում դիտավորյալ այն գործողությունները, որոնք պաշտպանվողի համար ակնհայտ չեն համապատասխանում ոտնձգության բնույթին և վտանգավորությանը:
Անհրաժեշտ պաշտպանությունը, որպես քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանք, ունի որոշակի շրջանակներ, որոշակի պայմաններ: Այդ պայմանները բաժանվում են երկու խմբի.
Պայմաններ, որոնք վերաբերում են անհրաժեշտ պաշտպանության ժամանակ ոտնձգությանը.
Պայմաններ, որոնք վերաբերում են պաշտպանությանը.
Անհրաժեշտ պաշտպանության ժամանակ ոտնձգությանը վերաբերող պայմաններն են` ոտնձգության հանրային վտանգավորությունը, դրա առկայությունը, ոտնձգության իրական լինելը:
Անհրաժեշտ պաշտպանության ժամանակ պաշտպանությանը վերաբերող պայմաններն են` անձի, հասարակության, պետության շահերին վտանգ սպառնալու յուրաքանչյուր դեպքում թույլատրելի է վնաս հասցնելը, վնասը պետք է հասցվի միայն ոտնձգողին, չպետք է թույլ տրվի անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանների անցում:
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ Ս.Մարտիրոսյանի կողմից տուժողի նկատմամբ ոտնձգություն կատարելու պահից, նկատի առնելով մինչ այդ եղած գործողությունները և նրանց նախընթաց հարաբերությունները, առաջացել է անհրաժեշտ պաշտպանության վիճակ: Այդ վիճակը տևել է մինչև Ս.Մարտիրոսյանի կողմից տուժողին առաջին հարվածը հասցնելու պահը, որից հետո Ս.Մարտիրոսյանի կյանքի, առողջության նկատմամբ իրական, ռեալ ոտնձգություն այլևս առկա չէր կարող լինել, քանի որ առաջին հարվածը բավարար էր տուժողի կողմից ամբաստանյալի կյանքին սպառնացող վտանգը չեզոքացնելու և կանխելու համար, հետևաբար, Ս.Մարտիրոսյանի հետագա գործողությունները, այն է` նրա կողմից տուժողին հետագա հարվածները հասցնելը, դուրս է եկել անհրաժեշտ պաշտպանության սահմաններից, այսինքն, Ս.Մարտիրոսյանի կատարել է արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, այն է` մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ:
ՀՀ քրեական դատվարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը:
ՀՀ քր. դատ. օր.-ի 397հդ.-ի 1-ին մասի համաձայն` քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին:
Դատարանը գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցները համակցության մեջ, դրանք ենթարկել է բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության և դատավճիռ կայացնելիս կիրառել է այն օրենքը, որը ենթակա էր կիրառման, որի արդյունքում իրավացիորեն ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասից վերաորակել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանազանցմամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար:
Մինչդեռ մեղադրանքի կողմը տուժողին հասցված մարմնական վնասվածքի ծանրության աստիճանը մեխանիկորեն գնահատելով որպես կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր մարմնական վնասվածք և Ս.Մարտիրոսյանի արարքը որակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նրա արարքին տվել է սխալ քրեաիրավական գնահատական:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում վերաքննիչ քրեական դատարանը նկատի ունենալով, որ գործով թույլ չեն տրվել դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի, գտնում է, որ դատարանի դատավճիռն արարքի վերաորակման մասով օրինական է ու հիմնավորված, ուստի այն բեկանելու և բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն:
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով անչափահաս ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժաչափի հարցին, գտնում է, որ Ս.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պետք է մեղմացնել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ գլխում ամրագրված են անչափահասների քրեական պատասխանատվության և պատժի առանձնահատկությունները: Նշված գլխի 89-րդ հոդվածի ուժով ազատազրկումն անչափահասի նկատմամբ ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար նշանակվում է առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալին մեղսագրված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նույն օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի համարվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, որի համար որպես առավելագույն պատիժ նախատեսված է 2 տարի ժամկետով ազատազրկում:
Վերոգրյալ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից ակնհայտ է դառնում, որ ամբաստանյալ Ս.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը չի կարող գերազանցել 1 տարի ժամկետով ազատազրկումը, որի պայմաններում դատարանի դատավճիռը պատժի մասով պետք է փոփոխել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-րդ, 399-րդ, 402-րդ հոդվածներով,
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրող Սամվել Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 13.10.2010 թվականի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Սեդրակ Արմենի Մարտիրոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, փոփոխել պատժի մասով.
Սեդրակ Արմենի Մարտիրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել 1/մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Սեդրակ Արմենի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2/երկու/ տարի ժամկետով:
Ս.Մարտիրոսյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնել ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանմանը:
Ս.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ծնողի հսկողությանը հանձնելը, պահպանել մինչև որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին` այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ



Իսկականի հետ ճիշտ է`




ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ



































ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ














Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները և գտել, որ կոնկրետ դեպքով ամբաստանյալ Սեդրակ Արմենի Մարտիրոսյանի մոտ, որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, առկա չեն, իսկ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են համարվում հանցանք կատարելու պահին և դատավճիռ կայացնելու օրվա դրությամբ հանցավորի անչափահաս լինելը, նախկինում դատվածություն չունենալը, անկեղծորեն զղջալը և մեղայականով ներկայանալը, ինչպես նաև այն, որ նրա մայրը ծանր հիվանդ է, տառապում է օնկոլոգիական հիվանդությամբ, գտնվում է հաշվառման մեջ, ունի հաշմանդամության 3-րդ կարգ, տուժողի և ամբաստանյալի փոխհարաբերությունները ներկայումս նորմալ են և հարթվել են, որպիսի հանգամանքը հիմք է տալիս եզրակացնելու, որ նրանց միջև նոր միջադեպեր տեղի չեն ունենա։
Դատարանը կողմից հաշվի է առնվել նաև այն հետևյալ հանգամանքները,
1.ամբաստանյալի կատարած արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին։
2. հաշվի են առնվել նաև անչափահասների քրեական պատասխանատվության և պատժի առանձնահատկությունների վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ գլխի պահանջները։
3. տուժող կողմի հայտարարությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի հարազատները հոգացել են տուժողի բուժման ծախսերը, և տուժող կողմը քաղհայցի պահանջ չի ներկայացնում։
Դատարանը եկել է այն հիմնավոր հետևության, որ ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ուստի անհրաժեշտ է նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիմքով պայմանականորեն չկիրառել, սահմանելով փորձաշրջան։ Դատապարտյալի անձի ու նրա վարքագծի վերաբերյալ վերահսկողությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 5-րդ մասի և ՀՀ քրեակատարողական օրենսգրքի 130-րդ հոդվածների կարգով իրականացվելու է ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանման կողմից։



Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով ամբաստանյալ Ս.Մարտիրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը, գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, որի համաձայն հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթները:
Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին, բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, դրանք բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերոգրյալ դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն ամբաստանյալ Ա. Պողոսյանին մեղսագրված հանցանքը` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ըստ վտանգավորության աստիճանի թեև դասակարգվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի սանկցիան այլընտրանքային է և հնարավորություն է տալիս դատարանին, ելնելով կոնկրետ հանցագործության բնույթից և հանրային վտանգավորության աստիճանից, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակել պատիժ` ընտրելով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժատեսակներից որևէ մեկը` տուգանք կամ ազատազրկում, սակայն վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով, որ Ս.Մարտիրոսյանի գործողություններում առկա է հասարակական վտանգավորության առավել բարձր աստիճան, որը դրսևորվել է հատկապես նրա կողմից հանցագործության կատարման եղանակի և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանով, ուստի հանգում է այն հետևության, որ այս պայմաններում ամբաստանյալի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելով հնարավոր չէ ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ 48-րդ և 61-րդ, հոդվածներով սահմանված արդարության, օրինականության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Նշված գործողության հետևանքով տուժողը ամբաստանյալ Սեդրակ Մարտիրոսյանին պատճառել է մարմնական վնասվածքներ` աջ այտային շրջանի, աջ նախաբազկի վ/3-ի հետին մակերեսի քերծվածքների ձևով, որոնք պատճառվել են կոշտ և բութ առարկայով, ինչպես ընդհանուր, այնպես էլ` առանձին-առանձին վերցված առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում։