Հիմնական
Գործի համար:
ԵԷԴ/0058/01/10
Վիճակագրական տողի համար :
1.9
Պատասխանող
Սիրակ Սաքանյան
Սիրակ Սաքանյան
Սիրակ Սաքանյան Շավարշի
Սիրակ Սաքանյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սերգեյ Չիչոյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Էրեբունի և Նուբարաշեն
Արթուր Օհանյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Սամվել Օհանյան
Հոդվածներ
Վճռաբեկ
Հոդված 403-406, 419, 422-424
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սերգեյ Չիչոյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Էրեբունի և Նուբարաշեն
Արթուր Օհանյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Սամվել Օհանյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2011-09-19 | 15:00 | 5 | |||
| Էրեբունի և Նուբարաշեն | 2011-01-19 | 12:30 | 2 | |||
| Էրեբունի և Նուբարաշեն | 2011-06-09 | 12:00 | 2 | |||
| Վճռաբեկ | 2011-12-22 | 11:00 | 2 |
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Գործ ԵԷԴ/0058/01/10
19 սեպտեմբերի 2011թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆՒ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ԶՈՒՌՆԱՉՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննելով ՀՀ գլխավոր դատախազության պատիժների և հարկադրանքի այլ միջոցների կիրառման օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող վարչության ավագ դատախազ Ա.Ստեփանյանի վերաքննիչ բողոքը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ դատարան/ 2011 թվականի հունիսի 09-ի դատավճռի դեմ.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
Սիրակ Սաքանյանի կողմից Հարություն Նարգիզյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ 20.01.2010թ. ՀՀ Ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Էրեբունու քննչական բաժնում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է հմ.12101410 քրեական գործը։
09.04.2010թ. որոշմամբ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ. <<2010թ. հունվարի <<19>>-ին, ժամը <<22։30>>-ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկության բաց ուղղիչ հիմնարկում վիճաբանության ընթացքում իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և պատճառել վերջինիս առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող>>:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի` ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով 29.04.2010թ. կազմված և 03.05.2010թ. հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ 07.05.2010թ. ստացվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.07.2010թ. դատավճռով Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է տուգանքով նվազագույն աշխատավարձի 150-ապատակի` ՀՀ 150.000 /մեկ հարյուր հիսուն հազար/ դրամի չափով:
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 22.10.2010թ. որոշմամբ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.07.2010թ. դատավճիռը բեկանվել է և գործն ուղարկվել է նույն դատարան այլ կազմով նոր քննության:
Քրեական գործը Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել 20.12.2010թ-ին:
Վերոգրյալ հանցագործության համար ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի 100-ապատիկի /100.000 /մեկ հարյուր հազար ՀՀ դրամ// չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի կիրառմամբ, դատավճիռների համակցությամբ, նոր նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. հմ.ԵՔՐԴ/0553/01/09 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 9-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության կատարման համար նշանակված պատժի չկրած մասը և վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 1/մեկ/ ամիս 7/յոթ/ օր ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի 100-ապատիկի /100.000/ մեկ հարյուր հազար ՀՀ դրամ// չափով։
Պատժի սկիզբը հաշվվել է <<09>> հունիսի 2011թ-ից, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։
Վճռվել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող տուժող Հարություն Նարգիզյանի հագուստները` սվիտրը և անթև շապիկը, վերադարձնել Հարություն Նարգիզյանին։
2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերոհիշյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազության պատիժների և հարկադրանքի այլ միջոցների կիրառման օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող վարչության ավագ դատախազ Ա.Ստեփանյանը` հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերը գտնում է, որ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011թ. հունիսի 9-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 դատավճիռը ենթակա է բեկանման ամբողջությամբ հետևյալ հիմնավորումներով։
Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը Երևանի քրեական դատարանի 2009թ. փետրվարի 13-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 9-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման՝ 3 տարի ժամկետով, որը կրել է ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկում, 2009թ. օգոստոսի 28-ից տեղափոխվել է նույն քրեակատարողական հիմնարկի բաց տեսակի ուղղիչ հիմնարկ:
2010թ. հունվարի 19-ին իր պապիկի թաղման արարողությունից հետո վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ և նույն հիմնարկի դատապարտյալներ Հարություն Նարգիզյանի, Էդուարդ Չիլոյանի և Կարեն Կարապետյանի հետ պատրաստվել է հաց ուտել։ Այդ րնթացքում վիճաբանություն է սկսվել դատապարտյալ Հարություն Նարգիզրոնի հետ, որի ընթացքում դիտավորությամբ դանակով հարվածել է վերջինիս որովայնին, նրան առողջությանը պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ դատարանի իրավական վերլուծությունը հիմնված է եղել հիմնարկում դեպքի մասնակից դատապարտյալների ցուցմունքների արժանահավատության կանխավարկածի վրա, որպիսիք դատարանն ընդունել է որպես հիմք առանց դրանք վերլուծելու, այլ ապացույցների հետ համադրելու և մյուս ապացույցների հետ ամբողջականության մեջ գնահատելու, ինչի հետևանքով դատարանի կողմից ամբաստանյալ ԱՍաքանյանի արարքը որակվել է սխալ` որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածով կատարված հանցագործություն։
Մինչդեռ, ինչպես նյութերի նախապատրաստման ընթացքում նրանց կողմից տրված բացատրություններում, այնպես էլ նախաքննության և դատաքննության ընթացքում տրված նրանց ցուցմունքների միջև առկա են անհամապատասխանություններ և հակասություններ տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ: Ավելին, դեպքից հետո ամբաստանյալ Ս.Սաքանյանի և տուժող Հ.Նարգիզյանի կողմից կատարված գործողությունները հանդիսանում են ուղղակի ապացույց, որ նրանք ոչ միայն փորձել են թաքցնել օբյեկտիվ իրականությունը, այլև խոչընդոտել դրա բացահայտմանը: Սակայն դատարանը անտեսել է այդ հանգամանքը, իսկ ամբաստանյալի և տուժողի ցուցմունքների արժանահավատությունըկասկածի տակ չի դրվել:
Այսպես` 19.01.2010թ. տուժող Հ.Նարգիզյանը մեկնել է «Երերունի» բժշկական կենտրոն՝ բուժօգնություն1 ստանալու նպատակով, սակայն այդ մասին որևէ տեղեկություն չի հայտնել |րրեակատարոդական հիմնարկի վարչակազմին։ Դեպքի հանգամանքների վերաբեյալ Հ.Նարգիզյանը չի հայտնոել նաև իրեն հիվանդանոց ուղեկցող դատապարտյալ Է.Չիլոյանին, թեև վերջինս բազմաթիվ անգամ փորձել է պարզլ վնասվածքի պատճառը:
<<Էրեբունի>> բժշկական կենտրոնում, որտեղ տեղի ունեցած դեպքերից հետո վիրահատվել է տուժող Նարգիզյանը, կրիմինալ դեպքերի մատյանում տեղ գտած գրառման համաձայն, տուժողը հայտարարել է, որ վայր է ընկել տան բակում, որի հետևանքով և վնասվածք է ստացել, այդ իսկ պատճառով էլ դեպքը գրանցվել էր ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում։ Հետագայում, դատաքննության ընթացքում տուժողը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրեն կրիմինալ դեպքերի մատյանում կատարված գրառման աղբյուրը հայտնի չէ:
Նման պայմաններում մեղադրողի կողմից միջնորդություն է ներկայացվել որպես վկա դատարան հրավիրել և հարցաքննել համապատասխան բուժ.աշխատողին, սակայն այ մերժվել է և դատարանը միանշանակ որպես արժանահավատ է ընդունել տուժողի ցուցմունքը: Մինչդեռ տուժողի հայտարարության հիման վրա կատարված գրառմամբ տուժողը փորձել է թաքցնել օբյեկտիվ իրականությունը և նախաքննությանն ուղղորդել այլ ուղղությամբ:
Նույն մարտավարության համապատասխան է գործել նաև ամբաստանյալ Սաքանյանը, որը դեպքից անմիջապես հետո կատարվածի մասին չի հայտնել քրեակատարողական հիմնարկի վարչակազմին հույս ունենալով, որ այն կմնա չբացահայտված:
Նշվածը հիմնավորվել է Ս.Սաքանյանի 21.01.2010թ. բացատրությամբ, որտեղ նա նշել է, որ ընկերոջը /Հ.Նարգիզյանին/ դանակով անզգույշ վնասել է, որոշել է դանակը գցել զուգարան, քանի որ Հարութը, լինելով իրեն ընկեր, պետք է որ հետևանքներ չլիներ:
Այսինքն` դանակը, որպես իրեղեն ապացույց կորցնում է, տուժողն էլ չի բողոքի և հետևանքներ չեն առաջանա: Այս է եղել ամբաստանյալի գործողությունների տրամաբանությունը, որն իրականացնելու նպատակով, նախաքննության սկզբնական փուլում հայտնել է, որ գտնվում է նևրոտիկ վիճակում և չի կարող ցուցմունք տալ, ինչն արձանագրվել է 20.01.2010թ. ՔԿՀ բուժ. բաժնի պետ Վ.Մանուչարյանի կողմից, իսկ իրականում ժամանակ շահելու նպատակով:
Հարկ է նկատել, որ այդ նույն ժամանակ, երբ նևրոտիկ վիճակում չէր կարող ցուցմունք տալ քննիչին, ծառայողական քննության շրջանակում Ս.Սաքանյանը բացատրություն է տվել և նույն օրը` 21.01.2010թ. ինքնախոստովանական ցուցմունք:
Պատահական չէ, որ նրան հետազոտելուց հետո, 25.01.2010թ. արդեն իսկ 21.01.2010թ. բացատրություն և ինքնախոստովանություն տալուց հետո հոգեբույժ Մ.Նանոյանը ախտորոշել է «իրավիճակային ռեակցիա, սիմուլյատիվ վարքագիծ»։
Դատարանում հետազոտված այս ապացույցր դատարանի կողմից չի գնահատվել, որի հետևանքով դատարանի եզրահանգումները օբյեկտիվ չեն։
Դատարանը, ամբաստանյալի գործողություններին իրավական գնահատական տալու ընթացքում, անտեսել է այն հանգամանքը, որ իրականությունը թաքցնելը բխել է ինչպես Ս.Սաքանյանի, այպես էլ Հ.Նարգիզյանի շահերից: Առաջինը փորձել է խուսափել պատասխանատվության ենթարկվելուց, իսկ երկրորդը` փակ տեսակի ուղղիչ հիմնարկ տեղափոխվելուց:
Այդ իսկ պատճառով նախաքննության նախնական փուլում ամբաստանյալն ու տուժողը փորձել են դեպքը թաքցնել: Սակայն, հետագայում տուժող Հ.Նարգիզյանին վիրահատելուց հետո, երբ արդեն ակնհայտ էր, որ Նարգիզյանի դանակահարվելու փաստը հնարավոր չէ այլևս թաքցնել, ինչպես տուժողը, այնպես էլ ամբաստանյալը հայտնել են, որ Հ.Նարգիզյանին դանակահարել է Ս.Սաքանյանը: Սակայն, իրականում տեղի ունեցածի նշանակությունը և հասարակական վտանգավորության աստիճանը նվազեցնելու նպատակով հայտնել են, որ դանակի հարվածը Ս.Սաքանյանը հասցրել է անզգուշությամբ:
Տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ ամբաստանյալի և տուժողի կողմից հայտնված տեղեկությունների համեմատական վերլուծությամբ պարզվել է, որ դրանք նույնաբովանդակ են և ամեն անգամ, երբ նրանցից մեկը նշում է որևէ նոր հանգամանք, ապա մյուսը նույնպես նշում է այդ հանգամանքը:
Այսպես` 21.01.2010թ. բացատրությամբ ամբաստանյալը նշել է, որ հաց էր կտրում և չնկատելով, թե ինչպես է Հ.Նարգիզյանը հայտնվել իր թիկունքում, կտրուկ շրադարձ է կատարել դանակը ձեռքին և դանակի ծայրը դիպել է Հարությունի որովայնին: Նույնը Ս.Սաքանյանը նշել է նաև իր ինքնախոստովանությամբ: Նշված փաստաթղթերում, ինչպես էլեկտրական սալիկի, այնպես էլ շրջադարձ կատարելու պատճառի մասին չկա որևէ խոսք: Հարկ է նաև նկատել, որ ինքնախոստովանությունը ամբաստանյալը գրել է իր նախաձեռնությամբ, երբ հանգիստ պայմաններում կարող էր մտքերը ազատ շարադրել և շահագրգռված էր նշել տեղի ունեցած դեպքի բոլոր հանգամանքները:
Նույնանման բացատրություն է ներկայացրել 21.01.2010թ. նաև տուժող Հ.Նարգիզյանը, որը նույնպես չի նշել ոչ էլեկտրական սալիկի, ոչ էլ ամբաստանյալի կտրուկ շրջվելու պատճառների մասին:
Սակայն, հետագայում գիտակցելով, որ կտրուկ շրջադարձ կատարելը, միմյանց ուղղությամբ շարժվելը և բախվելը կարող էր տեղի ունենալ միայն արտառոց որևէ հանգամանքի բերումով, ինչպես տուժող Նարգիզյանը, այնպես էլ ամբաստանյալ Սաքանյանը իրենց ցուցմունքներում նշել են, որ Ս.Սաքանյանը խոհանոցային դանակով հաց է կտրել, իսկ իր հետնամասում գտնվել է էլեկտրական սալիկը, որի վրա Հ.Նարգիզյանը ջրով լի ամանի մեջ նրբերշիկ է լցրել` եփելու համար: Հանկարծ էլեկտրական սալիկի կարճ միացում է տեղի ունեցել, Ս.Սաքանյանը կտրուկ շրջվել է ձայնի ուղղությամբ, դա համընկել է նրան, որ կարճ միացումից հետո դեպի էլեկտրական սալիկ է շարժվել Հ.Նարգիզյանը, որը շտապել է անջատել էլ.սալիկը, արդյունքում նրանք բախվել են և Ս.Սաքանյանը ձեռքի դանակով վնասել է Հ.Նարգիզյանի որովայնը: Այս վարկածն էլ առաջին դատաքննության ընթացքում ապացուցված էր համարել դատարանը:
Նշված դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքում մեղադրողը հիմնավորել էր, որ դեպքի երկու մասնակիցների /ամբաստանյալի և տուժողի/ դեպի միմյանց շարժվելու և բախվելու պատճառ կարող էր լինել էլ. սալիկի կարճ միացումը, սակայն այս դեպքում միմյանց և էլ.սալիկի նկատմամբ ինչ դիրքերում էլ որ գտնվեին ամբաստանյալն ու տուժողը, նրանց շարժումը պետք է լիներ միայն զւոգահեռ ուղղություններով, այլ ոչ հանդիպակած, քանի որ երկուսն էլ շարժվել են դեպի աղմուկի աղբյուրը` էլ. սալիկը, հետևաբար նրանց միջև բախում չէր կարող տեղի ունենալ և Ս.Սաքանյանը ձեռքում եղած դանակով չէր կարող պատահաբար հարվածել Հ.Նարգիզյանին:
Վերը նշվածը նկատի ունենալով, վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.07.2010թ. դատավճիռը բեկանելուց և նույն դատարանում 2-րդ անգամ քրեական գործւ քննելու ընթացքում, ամբաստանյալը դատարանին ներկայացրեց տեղի ունեցած դեպքի մի նոր վարկած, որ էլ.սալիկի կարճ միացումից հետո տուժողը շարժվել է ոչ թե դեպի էլ. սալիը` այն անջատելու համար, այլ հակառակ ուղղությամբ` դեպի իրեն:
Այսպիսով կատարվածի վերաբերյալ դեպքի երկու, մասնակիցների (տուժողի և ամբաստանյալի) ցուցմունքները բազմիցս փոփոխվել են, ընդ որում, դրանք հակասել են նախորդ ցուցմունքներին և այս պայմաններում դատարանը գտել է, որ տուժողի և ամբաստանյալի ցուցմունքներն անարժանահավատ համարելու հիմքեր չկան: Մինչդեռ, ակնհայտ է, որ ինչպես տուժողը, այնպես էլ ամբաստանյալը յուրաքանչյուր անգամ բացատրություն կամ ցուցմունք տալուց դրանք հարմարեցրել են փոփոխվող. իրավիճակին, ի հայտ եկած նոր հանգամանքներին։
Չի համապատասխանում իրականությանը նաև պաշտպանական կողմի այն պնդումը, որ ամբաստանյալը և տուժողը պահվել են մեկուսի։ 19.01.2010թ. լույս 20-ի գիշերը Ս.Սաքանյանը ՔԿՀ-ի պետի որոշմամբ մեկուսացվել է, սակայն արդեն իսկ 21.01.2010թ. տեղաբախշման հանձնաժողովի թիվ 31 որոշմամբ տեղափոխվել է փակ տեսակի ուղղիչ հիմնարկ` հետագա պատիժը կրելու համար և միայն 10.04.2010թ. դատարանի որոշմամբ կալանավորվել Է։ Այսինքն, 21.01.2010թ. մինչև 10.04.2010թ. ամբաստանյալը գտնվել Է փակ տեսակի ուղղիչ հիմնարկում։
Տեղաբախշման հանձնաժողովի նույն որոշմամբ փակ տեսակի ուղղիչ հիմնարկ է տեղաբախշվել նաև տուժող Հ.Նարգիզյանը և փաստացի այդտեղ է գտնվել ապաքինվելուց հետո 12.02.2010թ. մինչև պատժի կրման օրացուցային ժամկետը լրանալը՝ 22.02.2011թ.։ Այսպիսով, նրանց միջև ինչպես անհատական, այնպես Էլ միջնորդավորված շփումները եղել են ավելին, քան հավանական։
Տուժող Հ.Նարգիգյանի և վկա Կ.Կարապետյանի ցուցմունքները գնահատելիս, դատարանը որպես դրանց արժանահավատությունը հիմնավորալ փաստ նշել է, որ նրանք ազատվել են պատժի կրումից և այդ հիմքով բացառել է նրանց կողմից որևէ հիմքով ցուցմունքներ տալուց կաշկանդված լինելու հանգամանքը։
Դատարանի կողմից անտեսվել է այն հանգամանքը, որ նրանք կարող էին կաշկանդված լինել սուտ ցուցմունք տալու և դրա համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 340-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունը կատարելու համար պատասխանատվության ենթարկվելու հանգամանքով։
Դատավճռի իրավական վերլուծությունը մասում դատարանը տեսական բնույթի դատողություններ ներկայացնելով և որոշակի ապացույցների (հիմնականում դատապարտյալների ցուցմունքների) վրա հղում կատարելով, սակայն չանդրադառնալով ցուցմունքների այն հատվածներին, որոնք վերաբերվում են տուժողի կողմից վնասվածք ստանալու մեխանիզմին, չի հստակեցրել իր դիրքորոշումը տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների, մասնավորապես տուժողի կողմից վնասվածք սւոանալու մեխանիզմի վերաբերյալ, սակայն հանգել է եզրակացության, որ տուժողին վնասվածքը պատճառվել է անզգուշությամբ։ Դատարանի նման մոտեցումը պատահական չէ, քանի որ ամբաստանյալի և տուժողի ցուցմունքները տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ հակասական և բազմազան են, ուստի և ոչ արժանահավատ: Մինչդեռ, տուժողի կողմից վնասվածք ստանալու մեխանիզմը փորձագիտական եզրակացությամբ և ցուցմունքներով դատարանին է ներկայացրել փորձագետ Ս.Բիշարյանը։
Փորձագիտական եզրակացությամբ նշվել է, որ Հ. Նարգիզյանի մարմնական վնասվածքը չէր կարող առաջանալ վայր ընկնելու արդյունքում, այլ պատճառվել Է սուր ծակող-կտրող գործիքի ուղղակի անմիջական ներգործության` հարվածի հետևանքով։
Քանի որ տուժողի հայտարարության հիման վրա փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշման մեջ դեպքի փաստական հանգամանքների վերաբերյալ քննիչը նշել է, որ տուժողը վնասվածքը ստացել Է վայր ընկնելու հետևանքով, ուստի փորձագետը նույնպես նշել է, որ վնասվածքը չէր կարող առաջանալ որոշմամբ նշված հանգամանքներում։
Հարկ է նկատել, որ փորձագիտական եզրակացության համաձայն 25.01.2010թ. փորձագետը կատարել է այց հիվանդանոց, որի ընթացքում ստւժողը իրեն հայտնել է, որ դեպքը տեղի է ունեցել գաղութում, էլեկտրական սալիկի կարճ միացման հետևանքով նստած տեղից վազել է և այն անջատել: Այդ ժամանակ Սիրակը դանակով հաց է կտրել, շրջվել է դեպի իր կողմ և իրանք միմյանց են կպել, Սիրակի ձեռքում եղած դանակը վնասել է իրեն։ Հետևաբար, փորձագետին հայտնի է եղել նաև նշված վարկածը։
Սակայն, պաշտպանի հարցին պատասխանելիս հայտնել է, որ իր եզրակացությունը կրել է օբյեկտիվ բնույթ և հիմնված է եղել տուժողի հետազոտման արդյունքների վրա, իսկ դեպքի վւաստական հանգամանքները տվյւպ դեպքում որևէ նշանակություն չունեն։
Փորձագետի ցուցմունքների համաձայն, դանակով հարված ստանալու պահին յուրաքանչյուր ոք իր կամքից անկախ շարժվում է ցավի աղբյուրից հակառակ ուղղությամբ։ Այս պայմաններում հարվածողը պետք է ուժ գործադրի, որպեսզի ցավի աղբյուրից ետ շարժում կատարող տուժողին պատճառի 8-10 սմ. խորությամբ թափանցող վնասվածք, իսկ ուժ գործադրելը պատահաբար չի կարող տեղի ունենալ:
Հարկ է նկատել, որ իր ցուցմունքներում փորձագետը նշելով <<պատահաբար>> բառը ոչ թե անդրադարձել է մեղքի, առավել ևս մեղքի ձևի գնահատմանը, այլ կատարելով փորձագիտական վերլուծություն պարզել է, որ տուժողին վնասվածք կարող էր պատճառվել միայն ուժի գործադրմամբ, որը մարդու կամքից անկախ չէր կարող տեղի ունենալ: Այսպիսով, փորձագետը բացահայտել է կապը գործողության և գիտակցության այն օգտագործելով <<պատահաբար>> բառը։ Բացի այդ, պատահաբար մեղքի ձև գործող օրենսդրությամբ չի սահմանվել:
Եզրահանգումներ կատարելիս դատարանը գնացել է ոչ թե ապացույցները ամբողջականության մեջ դիտարկելու և համադրելու ուղղությամբ, այլ դրանք առանձնացնելու և մեկուսացված դիտարկելու ճանապարհով, որի հետևանքով անտեսվել է ապացույցների միջև վտխկապակցվածությունը և տրամաբանական կապը:
Այսպես, ՔԿՀ աշխատակիցներ Մ.Աղամյանի և Ա.Սարգսյանի ցուցմունքներով հիմնավորվել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը քրեակատարողական հիմնարկ (վերադառնալիս դեմքի և մարմնի այլ տեսանելի մասերում որևէ վնասվածք չի ունեցել։
Մինչդեռ, տուժող Հ.Նարգիգյանի, վկա Կ.Կարապետյանի ցուցմունքներով քրեակատարողական հիմնարկի աշխատակից` ԲՍԲ-ի 3-րդ կարգի մասնագետ Գ.Հարությունյանի կողմից կազմված տեղեկանքով հիմնավորվել է ամբաստանյալ Ս.Սաքանյանի դեմքի վրա վնասվածքի առկայության վւաստր։
Սակայն դատարանը գտել է, որ նշված վւաստր ապացուցված չի կարելի համարել, բանի որ այն չի հիմնավորվե| դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ։ Մինչդեռ, դատարանի կողմից մատնանշած ՀՀ քրեական դատավարության 108-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանվել է, որ առողջությանը հասցված վնասի բնույթը և ծանրության աստիճանն է հաստատվում դատաբժշկական փորձագետի եզրակացությամբ, այլ ոչ մարմնական վնասվածքների առկայության փաստր։ Դատարանի կողմից նշված իրավական ակտի նման տարածական մեկնաբանությամբ խախտվել է «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 86-րդ հողվածի 1֊ին մասի պահանջը, համաձայն որի իրավական ակտը մեկնաբանվում է դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությամբ՝ հաշվի առնելով օրենքի պահանջները։
Դատապարտյալներ է.Չիլոյանը և Կ.Կարապետյանը իրենց ցուցմունքներով չեն բացառել Ս.Սաքանյանի կողմից 1-2 բաժակ ոգելից խմիչք օգտագործած լինելու հանգամանքը, իսկ <<Վարդաշեն>> ՔԿՀ-ի ԲՍԲ-ի 3-րդ կարգի մասնագետ Գ.Հարությունյանի կողմից կազմված տեղեկանքում ուղղակի նշվել է, որ Ս.Սաքանյանը գտնվել է ոգելից խմիչք օգտագործած վիճակում։
Դատարանը ժխտողական վերաբերմունք է դրսևորել օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքներով ձեռք բերված ապացույցների նկատմամբ, թեև <<Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին>> ՀՀ օրենքի 40-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, եթե դրանք ձեռք են բերվել օրենքով սահմանված կարգով, ապա հանդիսանում են ապացույց: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալներդ, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով... պարզվում է քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունր կամ բացակայությունը..., ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ։ Իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով սահմանվել է, որ որպես ապացույցներ թույլատրվում են նաև այլ փաստաթղթերը։ Այստեղից բխում է, որ օպերատիվ հետախուզական գործունեության արդյունքները, որպես քրեական գործով փաստական տվյալներ պարունակող այլ փաստաթղթեր թույլատրելի են որպես ապացույց։ Ինչ վերաբերում է դատարանի այն պնդմանը, որ դրանք չեն կարող ապացույց համարվել քանի որ հայտնի չէ աեղեկատվության աղբյուրը, ապա հարկ է համարել նշել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն ապացույցները հավաքվում են ոչ միայն հետաքննության, նախաքննության, այլ նաև դատաքննության ընթացքում օրենքով նախատեսված դատական գործողությունների ճանապարհով, ուստի և դատարանը կասկածների առկայության դեպքում հնարավորություն ուներ դատական գործողությունների միջոցով ճշտել նշված փաստական հանգամանքների աղբյուրը: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ <<Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին>> ՀՀ օրենքի 41-րդ հոդվածի համաձայն օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների անցկացման ընթացքում Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության աղբյուրների մասին տեղեկությունները հանդիսանում են պետական գաղտնիք, ապա դատարանաը կարող էր ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով սահմանված կարգով հարցումներ կատարելով համապատասխան օպերատիվ հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմիններին, ճշտել աղբյուրները, որը սակայն չի արել։
Հարկ է նկատել, որ դատաքննության ընթացքում օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արղյուքններով ստացված տեղեկությունների աղբյուրը ճշտելու նպատակով, մեղադրողի կողմից ներկայացվեք Է միջնորդություն դատական նիստին որպես վկա հրավիրել և հարցաքննել ՀՀ ոստիկանության Շենգավիրի բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի պետի տեղակալ, ոստիկանության փոխգնդապետ Հ. Մկրտչյանին, սակայն միջնորդությունը մերժվել Է, որի հետևանքով և չի պարզվել իր կողմից ստացված տեղեկությունների աղբյուրը։
Այսպիսով, դատարանը ոչ միայն իր նախաձեռնությամբ չի պարզել օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքների աղբյուրները, այլ նաև մեղադրողի միջնորդությունը մերժելով` բացառել է դրա հնարավորությունը։
2010թ. ապրիլի 10-ին նույն դատարանը Ս.Սաքանյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին քննիչի միջնորդությունը քննության առնելով պարզել է, որ <<2010թ. հունվարի 19-ին, ժամը 22.30–ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը, <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի բաց ուղղիչ հիմնարկում դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին` նրա առոջղությանը պատճառելով ծանր վնաս>> և այնուհետև, <<մեղադրյալ Սիրակ Սաքանյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվել է տուժող Հարություն Նարգիզյանի, վկաներ Կարեն Կարապետյանի, Էդուարդ Չիլոյանի և Արսեն Սարգսյանի ցուցմունքներով, դատաբժշկական փորձաքննության 2010թ.փետրվարի 9-ի թիվ 101 եզրակացությամբ` համաձայն որի տուժող Հարություն Նարգիզյանի առողջությանը պատճառվել է կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս>> և բավարարել է միջնորդությունը: Հակառակ դեպքում եթե դատարանի մոտ նման համոզմունք չձևավորվեր, միջնորդությունը չէր բավարարվի։ Դատավճիռ կայացնելիս նույն ապացույցների վերլուծության արդյունքում դատարանը հանգել հակառակ եզրահանգման, հաստատելով, որ մի շարք պատահականությունների զուգադիպման արդյունքում հնարավոր է անզգուշությամբ տուժողի առողջությանը պատճառել ծանր մարմնական վնասվածք։
Այսպիսով` դատարանը դատական ակտի կայացմամբ թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 396-398 հոդվածներով նախատեսված դատական սխալ, որը նույն օրենսգրքի 380'-րդ հոդվածի համաձայն ւ|երքննիչ բողոք ներկայացնելու և դատական ակտը բեկանելու հիմք է հանդիսանում։
Վերոգրյալի հիման վրա խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների րնդհանուր իրավասության դատարանի 2010 թվականի հունիսի 9-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 դատավճիռը, այն փոփոխել և ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ:
3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով մեղադրողի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ և դատական ակտը չբողոքարկած պաշտպանական կողմի պատասխանը, իրավական գնահատական տալով ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի նախաքննական և ընդհանուր իրավասության դատարանում տված ցուցմունքներին, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանում բերված պատճառաբանություններին, ստուգելով ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցները իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, հանգում է այն հետևության, որ մեղադրողի բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Տուժող` Հարություն Զավենի Նարգիզյանը դեպքի կապակցությամբ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում և գտնվել են ընկերական փոխհարաբերությունների մեջ: 2010թ. հունվարի 19-ին Սիրակ Սաքանյանը մեկնել է պապի հուղարկավորությանը, իսկ ինքը գնացել է աշխատանքի: Երեկոյան դատապարտյալներով հավաքվել են և նախապատրաստվել են հաց ուտելու: Այդ ընթացքում ինքն էլեկտրական սալիկի վրա նրբերշիկ է եփել, իսկ Սիրակ Սաքանյանը դանակով հաց է կտրտել: Հանկարծակի էլեկտրական սալիկը կարճ միացման պատճառով բոցկլտացել է ու ինքը կտրուկ շրջվել է: Այդ պահին Սիրակ Սաքանյանը ևս կտրուկ շրջվել է դեպի իրեն ու իրենք մարմիններով բախվել են։ Ինքը սկզբում նույնիսկ չի նկատել, որ վնասվել է, միայն երբ որովայնը սկսել է տաքանալ ու թրջվել, նկատել է որ դանակից վնասվածք է ստացել։ Առանց որևէ լուրջ բան կասկածելու ինքը միայնակ դուրս է եկել ու ճանապարհին իրեն հանդիպած դատապարտյալ Էդուարդ Չիլոյանի հետ նստել է իր ավտոմեքենան ու անձամբ վարելով այն մեկնել է <<Էրեբունի>> հիվանդանոց, որտեղից իրեն անմիջապես տեղափոխել են վիրահատարան: Ինքը դեպքի մասին հիվանդանոցում ոչինչ չի հայտնել, իսկ կրիմինալ դեպքերի մատյանում կատարված գրառման աղբյուրի մասին որևէ տեղեկություն չունի: Տուժողը դատաքննությամբ հայտնեց նաև, որ ներկայումս պատժից ազատվել է ու գտնվելով ազատության մեջ պնդում է նախաքննության ընթացքում տրված իր ցուցմունքները, ներառյալ այն մասը, որով հայտնել է, որ Սիրակ Սաքանյանն իրեն դիտավորյալ չի հարվածել, դա պատահականության արդյունք է եղել, իրենց միջև միշտ նորմալ փոխարաբերություններ են եղել, որևէ թեմայով երբևէ չեն վիճաբանել և միմյանցից պարտք ու պահանջ չունեն:
Վկա` Էդուարդ Սամվելի Չիլոյանը ցուցմունքով հայտնել է այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում։ 2010թ. հունվարի <<19>>-ին վերադարձել է իր սենյակ, որտեղ եղել են նաև Հարություն Նարգիզյանն ու Կարեն Կարապետյանը։ Այնուհետև պապի թաղման արարողությունից հետո վերադարձել է նաև Սիրակ Սաքանյանը և իրենք սկսել են նախապատրաստվել հաց ուտել։ Սիրակ Սաքանյանը սկսել է դանակով հաց կտրտել, Հարություն Նարգիզյանը գնացել է նրբերշիկ բերելու, Կարեն Կարապետյանի հեռախոսին զանգ է եկել և նա խոսելով սենյակից դուրս է եկել, իսկ ինքը գնացել է ջուր բերելու։ Մի քանի րոպե անց, երբ վերադարձել է տեսել է, որ Կարեն Կարապետյանը աստիճանների վրա հեռախոսով է խոսում, իսկ աստիճաններով վերև բարձրանալիս հանդիպել է Հարություն Նարգիզյանին, ով հայտնել է, որ վատ է զգում և առաջարկել է իր հետ հիվանդանոց գնալ։ Ինքը դատապարտյալներից Կարեն Կարապետյանին խնդրել է օրվա պատասխանատուին հայտնել, որ իրենք հիվանդանոց են մեկնում ու Հ.Նարգիզյանի մեքենայով գնացել են «Էրեբունի» հիվանդանոց։ Ճանապարհին Հ.Նարգիզյանը հայտնել է, որ որովայնը վնասվել է, սակայն պատճառները չի հայտնել, իսկ երբ հասել են հիվանդանոց Հարություն Նարգիզյանին տեղափոխել են վիրահատարան, իսկ ինքը մոտակայքում կայանելով մեքենան վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ։ Վկան հայտնեց, որ դեպքի մասին չի հետաքրքրվել, քանի որ երբ վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ Սիրակ Սաքանյանն արդեն սենյակում չի եղել, այնուհետև տեղեկացել է, որ նրան մեկուսացրել են։
Վկա` Կարեն Ռոբերտի Կարապետյանի ցուցմունքով այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում, սակայն այժմ արդեն պատժից ազատվել է։ 2010թ. հունվարի «19»-ի երեկոյան պապի թաղման արարողությունից Սիրակ Սաքանյանի վերադառնալուց հետո ինքը` Հարություն Նարգիզյանի և Էդուարդ Չիլոյանի հետ ցավակցել են նրան նախապատրաստվել են հաց ուտել։ Սիրակ Սաքանյանը սկսել է դանակով հաց կտրտել, Հարություն Նարգիզյանը զբաղվել է նրբերշիկ եփելով, Էդուարդ Չիլոյանը գնացել է ջուր բերելու, իսկ քանի որ իրեն իր ընկերուհին է զանգահարել, ինքը խոսելով դուրս է եկել ու իջել առաջին հարկ։ Խոսակցությունն ավարտելուց հետո աստիճաններով բարձրանալիս հանդիպել է Հարություն Նարգիզյանին և Էդուարդ Չիլոյանին։ Վերջինս հայտնել, որ Հ.Նարգիզյանին հիվանդանոց է ուղեկցում և խնդրել է օրվա պատասխանատուին հայտնել այդ մասին։ Վերջիններս գնացել են, իսկ ինքը հիվանդանոց գնալու մասին տեղյակ է պահել օրվա պատասխանատու հերթապահ Մամիկոն Ադամյանին։ Վկան հայտնեց, որ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև վիճաբանություն չի եղել, եթե լիներ ներքևում անպայման կլսվեր, քանի որ իրենց սենյակի պատուհաններն անմիջապես հերթապահ մասի վերևում են գտնվում։
Վկա` Մամիկոն Շիրինի Ադամյան ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի աշխատակից, իսկ 2010թ. հունվարի «19»-ին հանդիսացել է հերթապահ խմբի պատասխանատու։ Նույն օրը դատապարտյալներից Կարեն Կարապետյանն իրեն հայտնել է, որ Հարություն Նարգիզյանը և Էդուարդ Չիլոյանը գնացել են հիվանդանոց։ Այնուհետև հիմնարկի պետից տեղեկացել է, որ Հարություն Նարգիզյանը կտրող-ծակող վնասվածք է ստացել ու վիրահատվել է։ Ինքն անմիջապես Սիրակ Սաքանյանի հետ զրույց է ունեցել, որի ընթացքում վերջինս իրեն հայտնել է, որ մեղավոր չէ և Հ.Նարգիզյանի առողջանալու դեպքում ամեն բան կպարզվի, սակայն ինքը Ս.Սաքանյանի վարքագծից ելնելով հիմնարկության պետին զեկույց է ներկայացրել ու վերջինիս որոշմամբ Ս.Սաքանյանին մեկուսացրել են։ Ինքն այդ օրը Ս.Սաքանյանի վրա մարմնական վնասվածքներ կամ խմածություն չի նկատել։ Սկզբում, ըստ հասած տեղեկությունների, Հարություն Նարգիզյանի և Սիրակ Սաքանյանի միջև վիճաբանություն է տեղի ունեցել։ Սակայն նման տեղեկատվության ստույգ աղբյուրն իրեն հայտնի չէ։ Հետագայում տեղեկացել է, որ դեպքը պատահական է եղել և պատճառը էլեկտրական սալիկի կարճ միացումն է եղել։
Դատաբժիշկ` Մհեր Սպանդարի Բիշարյանի ցուցմունքով հայտնել է, որ տուժողի վնասվածքը պատահաբար պատճառվել չէր կարող, իսկ «պատահաբար» բառի իմաստով ի նկատի ունի այն, որ նման վնասվածքը վայր ընկնելու հետևանքով պատճառվել չէր կարող, քանի որ տուժողի որովայնի խոռոչում աղիների և միջընդերքի փոքր վնասվածքները կարող էին առաջանալ դանակը որովայնի խոռոչ ուժի գործադրմամբ ներթափանցելու հետևանքով։ Փորձագետը դատաքննությամբ տված ցուցմունքով, չի բացառել նմանատիպ վնասվածքի առաջացումը հարվածի պահին մարմինների բախման պատճառով` տուժողի պաշտպանական բնական ռեակցիայի հետևանքով, երբ դանակի շեղբը ներթափանցել է որովայնի խոռոչ։
Ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքով հայտնել է, որ հանդիսացել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկի դատապարտյալ, որտեղից 2010թ. հունվարի «19»-ին պապի հուղարկավորությանը մասնակցելու նպատակով մեկնել է Տավուշի մարզի Բերդ քաղաք և հուղարկավորությունն ավարտվելուց անմիջապես հետո վերադարձել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկ։ Իր հետ միասին պատիժը կրող դատապարտյալներ Հարություն Նարգիզյանը, Էդուարդ Չիլոյանը և Կարեն Կարապետյանը ցավակցել են իրեն, որից հետո ցանկացել են «մի կտոր հաց ուտել»։ Ինքը խոհանոցային դանակով հաց է կտրտել, իսկ իր հետևում Հարություն Նարգիզյանը էլեկտրական սալիկի վրա նրբերշիկ է եփել։ Այդ ընթացքում էլեկտրական սալիկի կարճ միացման պատճառով առաջացած պայթյունի հետևանքով ինքը կտրուկ շրջվել է դեպի սալիկը, ինչը համընկել է Հարություն Նարգիզյանի առաջ գալուն ևս ու իր ձեռքի դանակը պատահաբար դիպել է Հարություն Նարգիզյանի որովայնին։ Սկզբում իրենք չեն էլ իմացել, թե ինչ է կատարվել, մինչև որ Հարություն Նարգիզյանը հայտնել է, որ որովայնը թրջվել է ու անմիջապես սենյակից դուրս գալով Էդուարդ Չիլոյանի հետ մեկնել է հիվանդանոց։ Քանի որ կատարվածից խիստ հուզված է եղել խոհանոցային դանակը նետել է սան հանգույցի մեջ։ Այնուհետև տեղեկացել է, որ Հարություն Նարգիզյանին «Էրեբունի» ԲԿ-ում վիրահատել են, իսկ իրեն դրանից հետո մեկուսացրել են և փոխել պատիժը կրելու ռեժիմը։ Ինքը կատարվածից ուշքի գալով ինքնախոստովանություն է արել և հայտնել, որ դանակը վախից սանհանգույցի մեջ է նետել, սակայն այն չեն հայտնաբերել։ Ամբաստանյալը հայտնեց նաև, որ Հարություն Նարգիզյանի հետ գտնվել է ընկերական հարաբերությունների մեջ ու այն մտքից, որ ընկերոջը պատահական վնասել է, խորը հոգեկան ապրումներ է ունեցել, ինչի պատճառով բժշկական հսկողության տակ է գտնվել ու բուժումներ ստացել։
Դատարանի կողմից հրավիրված վկաներ` Արսեն Սամվելի Սարգսյանը ցուցմունքով հայտնել է, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի պահպանության ապահովման բաժնի աշխատակից և ճանաչում է բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկի դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանին: 2011թ. հունվարի <<19>>-ին ինքը գտնվել է անցագրային կետում, երբ Սիրակ Սաքանյանը ժամանակին քրեակատարողական հիմնարկ է վերադարձել։ Ինքը խմածություն կամ վնասվածք նրա վրա չի նկատել, հակառակ դեպքում կզեկուցեր ու համապատասխան ցուցումով մարմնի զննություն կկատարեր: Վկան հայտնեց, որ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև վիճաբանության մասին ոչինչ չի լսել։
Մուրադ Հովհաննեսի Գալստյանը ցուցմունքով հայտնել է, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի հետաքննիչ և որպես դատապարտյալներ ճանաչում է և Սիրակ Սաքանյանին, և Հարություն Նարգիզյանին։ 2011թ. հունվարի «20»-ի առավոտյան, երբ գնացել է աշխատանքի տեղեկացել է, որ Ս.Սաքանյանի կողմից դանակահարվելու պատճառով Հ.Նարգիզյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց: Ինքը վիրահատությունից մեկ օր անց բացատրություն է վերցրել Հ.Նարգիզյանից, որով վերջինս հայտնել է, որ դեպքի օրը պատրաստվել են հաց ուտելու, որի ընթացքում անզգույշ մոտեցել է ու կպել դանակին։ Այնուհետև բացատրություն է վերցրել Սիրակ Սաքանյանից, ով ի սկզբանե հայտնել, որ մեղավոր չէ, դեպքը պատահական շրջադարձի հետևանքով է պատճառվել, իսկ դանակի վերաբերյալ հայտնել է, որ անհանգստությունից ու վախից այն սանհանգույցի մեջ է գցել։ Այնուհետև հիմնարկության պետի որոշմամբ Սիրակ Սաքանյանին մեկուսացրել են։ Վկան հայտնել է նաև, որ ո'չ Սիրակ Սաքանյանը, ո'չ Հարություն Նարգիզյանը էլեկտրական սալիկի մասին իրեն չեն հայտնել, Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի հարաբերությունները նորմալ են եղել և որևէ միջադեպ չի գրանցվել, իսկ Ս.Սաքանյանի վնասվածքների վերաբերյալ տեղեկանքներն ու հատուկ հաղորդագրությունն իրեն կազմած են ներկայացվել։
Դատաբժշկական փորձաքննության հմ.101/հ եզրակացությամբ այն մասին, որ Հարություն Նարգիզյանի ստացած մարմնական վնասվածքը` որովայնի առաջային պատի շրջանի ծակած-կտրած թափանցող վերքի /բարակ աղու պատի և բարակ աղու միջընդերքի վնասումներով/ ձևով, պատճառվել է` սուր ծակող-կտրող գործիքով, հնարավոր է նշված ժամկետում, որը պատճառել է առողջության ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող։ Հ.Նարգիզյանի մարմնական վնասվածքը չէր կարող առաջանալ վայր ընկնելու արդյունքում, այլ պատճառվել է սուր ծակող-կտրող գործիքի ուղղակի, անմիջական ներգործության` հարվածի հետևանքով։
Դատահետքաբանական փորձաքննության հմ.526 եզրակացությամբ այն մասին, որ փորձաքննությանը ներկայացված Հարություն Նարգիզյանի հագուստների վրա առկա վնասվածքները իրենց տեղակայումներով հիմնականում համընկնում են միմյանց հետ, վերջիններս ծակած-կտրած են և կարող էին առաջանալ մեկ սայրանի ծակող-կտրող շեղբ ունեցող առարկայի, հնարավոր է դանակի շեղբի մեկ ներգործության արդյունքում, որը ներթափանցման մասում ունեցել է մոտավորապես 29մմ լայնություն։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Հարություն Նարգիզյանի հագուստներով` սվիտրով և անթև շապիկով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է ՀՀ քրեական օրենսգրքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 353 հոդվածի համաձայն դատավճիռ կայացնելիս դատարանն իրավունք ունի հիմնվել միայն դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների վրա, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104 հոդվածի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաuտական տվյալները, որոնց հիման վրա oրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական oրենuգրքով նախատեuված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կաuկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպեu նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ։ Քրեական դատավարությունում որպեu ապացույցներ թույլատրվում են` կասկածյալի ցուցմունքները, մեղադրյալի ցուցմունքները, տուժողի ցուցմունքները, վկայի ցուցմունքները,... փորձագետի եզրակացությունը, իրեղեն ապացույցները, քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները, այլ փաuտաթղթերը։
Նախաքննական մարմնի կողմից Սիրակ Սաքանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով և մեղադրանքի հիմքում դրվել է այն հանգամանքը, որ <<2010թ. հունվարի <<19>>-ին, ժամը <<22:30>>-ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկության բաց ուղղիչ հիմնարկում վիճաբանության ընթացքում իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և պատճառել վերջինիս առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող>>:
Թե նախաքննությամբ, թե դատաքննությամբ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը, տուժող Հարություն Նարգիզյանը, նախաքննական մարմնի կողմից դատակոչված և դեպքի օրը ամբաստանյալի և տուժողի հետ միևնույն սենյակում գտնվող վկաներ Էդուարդ Չիլոյանը և Կարեն Կարապետյանը նույնաբովանդակ ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ տուժողի և ամբաստանյալի միջև կռիվ և վիճաբանություն տեղի չի ունեցել, իսկ հենց տուժողն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ վնասվածքն իրեն պատճառվել է պատահաբար, այսինքն անզգուշաբար` «զուգադիպության հետևանքով», ամբաստանյալը ևս ցուցմունք է տվել, նշելով, որ տուժողին վնաս պատճառելու դիտավորություն չի ունեցել։ Նման ցուցմունքների առկայության պայմաններում նախաքննության մարմինն, այնուամենայնիվ, դրանք դրել է մեղադրանքի հիմքում և որակել, որպես հանցագործությունը դիտավորությամբ կատարելը հիմնավորող ապացույցներ։
Սակայն դատարանն այդ ապացույցները գնահատելով իրենց ամբողջության մեջ, իրավացիորեն գտել է, որ դրանք ամբաստանյալի գործողությունների ուղղակի դիտավորությունը հիմնավորող ապացույցներ չեն հանդիսանում։
Դատարանը տուժողի, վկաների և ամբաստանյալի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներն իրավացիորեն արժանահավատ է համարել, քանի որ դրանք նախ` դատապարտյալների մեկուսացված լինելու պայմաններում նույնաբովանդակ են, բացի այդ դրանք որպես ապացույց գնահատելիս դատարանը հաշվի է առել, որ քրեական գործի դատաքննության ընթացքում տուժող Հարություն Նարգիզյանը, վկա Կարեն Կարապետյանը քրեակատարողական հիմնարկում պատիժ կրելուց ազատվել են և գտնվում են ազատության մեջ, ուստի բացառվում է նաև վերջիններիս կողմից որևէ հիմքով ցուցմունքներ տալուց կաշկանդվելու հավանականությունը: Դատաքննությամբ ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկության աշխատակից, վկա Մուրադ Գալստյանը ևս հայտնել է, որ թե' ամբաստանյալը և թե' տուժողն իրենց սկզբնական առանձնազրույցներում և բացատրություններում, երբ գտնվել են միմյանցից մեկուսի, հայտնել են, որ դեպքը տեղի է ունեցել պատահական։
Նախաքննության մարմինը, որպես ապացույց է դիտել դատաբժշկական փորձագետ Մհեր Բիշարյանի նախաքննական ցուցմունքը, որով վերջինս հայտնել է, թե պատճառված վնասը պատահաբար առաջանալ չէր կարող:
Վերոնշյալի կապակցությամբ դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ մեղքի ձևի գնահատումը իրավական որակման խնդիր է, այլ ոչ թե դատաբժշկական փորձագետի գնահատման, բացի այդ, նման եզրակացությունը դուրս է նաև վերջինիս իրավասության սահմաններից։ Դատաքննությամբ նույն փորձագետը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ <<պատահաբար>> բառի իմաստով ի նկատի ունի այն, որ նման վնասվածքը վայր ընկնելու հետևանքով պատճառվել չէր կարող, քանի որ տուժողի որովայնի խոռոչում աղիների և միջընդերքի փոքր վնասվածքները կարող էին առաջանալ դանակը որովայնի խոռոչ ուժի գործադրմամբ ներթափանցելու հետևանքով` չբացառելով նմանատիպ վնասվածքի առաջացումը հարվածի պահին մարմինների բախման պատճառը` կապված տուժողի պաշտպանական բնական ռեակցիայի հետ, իսկ ըստ ամբաստանյալի և տուժողի ցուցմունքների իրենք բախվել են միմյանց։
Նախաքննության մարմինը մեղադրանքի հիմքում դրել է նաև ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> ՔԿ հիմնարկի աշխատակից Մամիկոն Ադամյանի ցուցմունքն այն մասին, որ վերջինիս հայտնի է դարձել, որ դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանը և Հարություն Նարգիզյանը վիճաբանել են, սակայն պատճառներն ինքը պարզել չի կարողացել։ Վկան նույն հանգամանքը պնդել է նաև դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներով, որևէ կերպ չմատնանշելով իր հայտնած տեղեկության ստացման աղբյուրն, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի` քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպեu ապացույց oգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել` անհայտ կամ դատական նիստում չբացահայտվող աղբյուրից։ Իսկ նույն օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները ստուգելու միջոցով։
Նախաքննության մարմինը Սիրակ Սաքանյանի մեղադրանքը հիմնավորելու համար, որպես այլ փաստաթղթեր ապացույց է ճանաչել` ՀՀ Ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի և ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի օպերատիվ տվյալները, ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի բժիշկ Վ.Մանուչարյանի տեղեկանքն ու ամբուլատոր քարտը։
Վերը նշված ապացույցների հետազոտությամբ, ըստ վերջիններիս բովանդակության պարզվել է հետևյալը.
Համաձայն քրեական գործում առկա տեղեկանքների ու ամփոփագրերի, բժշկական հիմնարկի կրիմինալ դեպքերի մատյանում հիվանդի հայտարարության համաձայն կատարված գրառման, ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթ բաժնում մարմնական վնասվածքի վերաբերյալ դեպք է գրանցվել, սակայն հետագայում պարզելով, որ տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառվել ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկում, դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանի կողմից` նախապատրաստված նյութերն, ըստ քննչական ենթակայության ուղարկվել են ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու քննչական բաժին։ Նախաքնության մարմինը
ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> ՔԿ հիմնարկի հաղորդման բովանդակության մեջ պարունակվող` <<ըստ ստացված տեղեկությունների` դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև միջադեպը տեղի է ունեցել կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի և պարտք ու պահանջի հետևանքով...>> արտահայտությունը <<օպերատիվ տեղեկատվություն>> դիտելով դրել է մեղադրանքի հիմքում։ Սակայն, միևնույն ժամանակ, նման տեղեկատվության տիրապետման պայմաններում նախաքննության մարմինը չի պարզել և չի հիմնավորել կենցաղային հարցերի, պարտք ու պահանջի կամ վեճի բնույթը և առհասարակ դրա առկայության կամ բացակայության փաստը, կամ ընդհանրապես դրա իսկությունը։
Վերոգրյալից դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի և 126 հոդվածի հիմքով նշված հաղորդումը ևս, որպես մեղադրանքը հիմնավորող ապացույց դատարանի կողմից չի կարող գնահատվել:
Նախաքննության մարմինը, որպես ապացույց է դիտել նաև քրեակատարողական հիմնարկի բուժմասի պետ Վ.Մանուչարյանի կողմից տրված տեղեկանքն այն մասին, որ դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը չի կարող ցուցմունք տալ <<իրավիճակով պայմանավորված նևրոտիկ վիճակ>> ախտորոշման պատճառով, որպիսինը նախաքննության մարմինը չի մեկնաբանել, իսկ դատարանի համար իրավացիորեն հասկանալի չի եղել, թե ինչ ապացուցողական նշանակություն ունի կամ կարող է ունենալ նշված ապացույցը հանցավորի արարքը հիմնավորելու հարցում։
Համաձայն ապացույց հանդիսացող մյուս փաստաթղթի` բժշկական ամբուլատոր քարտի` Սիրակ Սաքանյանի պարանոցի ձախ շրջանում դիտվում է քերծվածք 7սմ երկարությամբ և սալջարդի հետքեր։ Ըստ ամբաստանյալի հայտարարության վերը նշված վնասվածքը պատճառվել է վայր ընկնելու հետևանքով։
Վերը նշված փաստի շուրջ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ վնասվածքը ստացել է դեպքի օրը պապի հուղարկավորությունից գալու ճանապարհին ավտոմեքենան խափանվելու պատճառով հրելու ժամանակ սայթաքելու ու վայր ընկնելու հետևանքով։ Սակայն նախաքննության մարմինը նման տեղեկատվության տիրապետելով սույն հանգամանքը պարզաբանելուն և վնասվածքները համապատասխան մասնագիտական հետազոտության ենթարկելուն ուղղված որևէ միջոցառում չի իրականացրել։ Իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108 հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի` քրեական գործով վարույթում ստորև նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով ... առողջությանը հասցված վնասի բնույթը և ծանրության աստիճանը` դատաբժշկական փորձաքննությունը։ Նախաքննության մարմինն անհետևողական վերաբերմունք է դրսևորել նաև տուժողի և ամբաստանյալի կողմից բազմիցս հիշատակված էլեկտրական սալիկի խափանման վերաբերյալ ներկայացրած պնդումներին։
Վերը նշված հանգամանքները նախաքննության մարմնի կողմից առանց որևէ հավաստիության և հիմնավորման դիտվել են, որպես ապացույցներ և որպես ենթադրվող հետևություններ դրվել են ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորման հիմքում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 3-րդ և 4-րդ կետերի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցնների բավարար ամբողջությամբ։ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
Բացի այդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115 հոդվածի 1-ին կետի համաձայն` իրեղեն ապացույցներ են այն առարկաները, որոնք հանցագործության գործիք են ծառայել կամ իրենց վրա հանցագործության հետքեր են պահպանել, կամ հանցավոր գործողությունների oբյեկտներ են եղել, ինչպեu նաև հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները և մյուu բոլոր առարկաները, որոնք կարող են հանցագործությունը հայտնաբերելու, գործի փաuտական հանգամանքները պարզելու, մեղավորներին ի հայտ բերելու, մեղադրանքը հերքելու կամ պատաuխանատվությունը մեղմացնելու միջոցներ ծառայել։
Նույն օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի համաձայն` փաuտաթուղթ է թղթային, մագնիuական, էլեկտրոնային կամ այլ կրիչի վրա բառային, թվային, գծագրական կամ այլ նշանային ձևով արված ցանկացած գրառում, որով կարող են հաuտատվել քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալները։ Սույն oրենuգրքի 115 հոդվածի առաջին մաuում նշված հատկանիշներ պարունակող փաuտաթղթերը կարող են ծառայել նաև որպեu իրեղեն ապացույցներ։
Համաձայն ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 122 հոդվածի 3-րդ կետի` այլ փաստաթղթերն ապացույց են ճանաչվում վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ։
Քննարկելով նախաքննության մարմնի կողմից ապացույց ճանաչված այլ փաստաթղթերի հարցը, ընդհանուր իրավասության դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ և 122-րդ հոդվածների 1-ին մասերում նկարագրված հատկանիշներով օժտված և քրեական գործի համար ապացուցողական նշանակություն ունեցող փաստաթղթեր չեն հանդիսանում, ուստի դրանք պետք է հանել ապացույցների շարքից և պահել քրեական գործի հետ:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքը հիմնվում է օրինականության, օրենքի առաջ հավասարության, պատասխանատվության անխուսափելիության, անձնական պատասխանատվության, ըստ մեղքի պատասխանատվության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման ու մարդասիրության սկզբունքների հիման վրա։
Նույն օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն` անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն անձամբ իր կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում` դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է ... որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորստի, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում` զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորուստ ...,
իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում անզգուշությամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը։
Վերոշարադրյալի հիման վրա, դատարանը դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ և բոլոր ապացույցների` միմյանց հետ համադրելու և դրանք վերաբերելիության և թույլատրելիության սահմաններում գնահատելու արդյունքում, ինչպես նաև չփարատված կասկածները հօգուտ ամբաստանյալի մեկնաբանելով, գտել է, որ գործով որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել, որը կհիմնավորեր ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի կողմից տուժող Հարություն Նարգիզյանին դիտավորությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու փաստը, հետևաբար դատարանն իրավացիորեն հանգել է այն հետևության, որ Սիրակ Սաքանյանի գործողությունը պետք է որակել, որպես տուժող Հարություն Նարգիզյանին անզգուշությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու հանցակազմով։
Վերոգրյալի հիման վրա դատարանը Սիրակ Սաքանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված արարքը վերաորակել է նույն օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նշված հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում նրա նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին:
Դատարանը գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցները համակցության մեջ, դրանք ենթարկել է բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության և դատավճիռ կայացնելիս կիրառել է այն օրենքը, որը ենթակա էր կիրառման, որի արդյունքում իրավացիորեն ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասից վերաորակել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Մինչդեռ մեղադրանքի կողմը Ս.Սաքանյանի արարքը որակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նրա արարքին տվել է սխալ քրեաիրավական գնահատական:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում վերաքննիչ քրեական դատարանը նկատի ունենալով, որ գործով թույլ չեն տրվել դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի, գտնում է, որ դատարանի դատավճիռն արարքը վերաորակելու մասով օրինական է ու հիմնավորված, ուստի այն բեկանելու և բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ հոդվածներով, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011 թվականի հունիսի 09-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին` այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Գործ ԵԷԴ/0058/01/10
19 սեպտեմբերի 2011թ. ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆՒ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ԶՈՒՌՆԱՉՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննելով ՀՀ գլխավոր դատախազության պատիժների և հարկադրանքի այլ միջոցների կիրառման օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող վարչության ավագ դատախազ Ա.Ստեփանյանի վերաքննիչ բողոքը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ դատարան/ 2011 թվականի հունիսի 09-ի դատավճռի դեմ.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
Սիրակ Սաքանյանի կողմից Հարություն Նարգիզյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ 20.01.2010թ. ՀՀ Ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Էրեբունու քննչական բաժնում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է հմ.12101410 քրեական գործը։
09.04.2010թ. որոշմամբ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ. <<2010թ. հունվարի <<19>>-ին, ժամը <<22։30>>-ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկության բաց ուղղիչ հիմնարկում վիճաբանության ընթացքում իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և պատճառել վերջինիս առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող>>:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի` ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով 29.04.2010թ. կազմված և 03.05.2010թ. հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ 07.05.2010թ. ստացվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.07.2010թ. դատավճռով Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է տուգանքով նվազագույն աշխատավարձի 150-ապատակի` ՀՀ 150.000 /մեկ հարյուր հիսուն հազար/ դրամի չափով:
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 22.10.2010թ. որոշմամբ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.07.2010թ. դատավճիռը բեկանվել է և գործն ուղարկվել է նույն դատարան այլ կազմով նոր քննության:
Քրեական գործը Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել 20.12.2010թ-ին:
Վերոգրյալ հանցագործության համար ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի 100-ապատիկի /100.000 /մեկ հարյուր հազար ՀՀ դրամ// չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի կիրառմամբ, դատավճիռների համակցությամբ, նոր նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. հմ.ԵՔՐԴ/0553/01/09 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 9-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության կատարման համար նշանակված պատժի չկրած մասը և վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 1/մեկ/ ամիս 7/յոթ/ օր ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի 100-ապատիկի /100.000/ մեկ հարյուր հազար ՀՀ դրամ// չափով։
Պատժի սկիզբը հաշվվել է <<09>> հունիսի 2011թ-ից, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։
Վճռվել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող տուժող Հարություն Նարգիզյանի հագուստները` սվիտրը և անթև շապիկը, վերադարձնել Հարություն Նարգիզյանին։
2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերոհիշյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազության պատիժների և հարկադրանքի այլ միջոցների կիրառման օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող վարչության ավագ դատախազ Ա.Ստեփանյանը` հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերը գտնում է, որ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011թ. հունիսի 9-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 դատավճիռը ենթակա է բեկանման ամբողջությամբ հետևյալ հիմնավորումներով։
Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը Երևանի քրեական դատարանի 2009թ. փետրվարի 13-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 9-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման՝ 3 տարի ժամկետով, որը կրել է ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկում, 2009թ. օգոստոսի 28-ից տեղափոխվել է նույն քրեակատարողական հիմնարկի բաց տեսակի ուղղիչ հիմնարկ:
2010թ. հունվարի 19-ին իր պապիկի թաղման արարողությունից հետո վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ և նույն հիմնարկի դատապարտյալներ Հարություն Նարգիզյանի, Էդուարդ Չիլոյանի և Կարեն Կարապետյանի հետ պատրաստվել է հաց ուտել։ Այդ րնթացքում վիճաբանություն է սկսվել դատապարտյալ Հարություն Նարգիզրոնի հետ, որի ընթացքում դիտավորությամբ դանակով հարվածել է վերջինիս որովայնին, նրան առողջությանը պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ դատարանի իրավական վերլուծությունը հիմնված է եղել հիմնարկում դեպքի մասնակից դատապարտյալների ցուցմունքների արժանահավատության կանխավարկածի վրա, որպիսիք դատարանն ընդունել է որպես հիմք առանց դրանք վերլուծելու, այլ ապացույցների հետ համադրելու և մյուս ապացույցների հետ ամբողջականության մեջ գնահատելու, ինչի հետևանքով դատարանի կողմից ամբաստանյալ ԱՍաքանյանի արարքը որակվել է սխալ` որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածով կատարված հանցագործություն։
Մինչդեռ, ինչպես նյութերի նախապատրաստման ընթացքում նրանց կողմից տրված բացատրություններում, այնպես էլ նախաքննության և դատաքննության ընթացքում տրված նրանց ցուցմունքների միջև առկա են անհամապատասխանություններ և հակասություններ տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ: Ավելին, դեպքից հետո ամբաստանյալ Ս.Սաքանյանի և տուժող Հ.Նարգիզյանի կողմից կատարված գործողությունները հանդիսանում են ուղղակի ապացույց, որ նրանք ոչ միայն փորձել են թաքցնել օբյեկտիվ իրականությունը, այլև խոչընդոտել դրա բացահայտմանը: Սակայն դատարանը անտեսել է այդ հանգամանքը, իսկ ամբաստանյալի և տուժողի ցուցմունքների արժանահավատությունըկասկածի տակ չի դրվել:
Այսպես` 19.01.2010թ. տուժող Հ.Նարգիզյանը մեկնել է «Երերունի» բժշկական կենտրոն՝ բուժօգնություն1 ստանալու նպատակով, սակայն այդ մասին որևէ տեղեկություն չի հայտնել |րրեակատարոդական հիմնարկի վարչակազմին։ Դեպքի հանգամանքների վերաբեյալ Հ.Նարգիզյանը չի հայտնոել նաև իրեն հիվանդանոց ուղեկցող դատապարտյալ Է.Չիլոյանին, թեև վերջինս բազմաթիվ անգամ փորձել է պարզլ վնասվածքի պատճառը:
<<Էրեբունի>> բժշկական կենտրոնում, որտեղ տեղի ունեցած դեպքերից հետո վիրահատվել է տուժող Նարգիզյանը, կրիմինալ դեպքերի մատյանում տեղ գտած գրառման համաձայն, տուժողը հայտարարել է, որ վայր է ընկել տան բակում, որի հետևանքով և վնասվածք է ստացել, այդ իսկ պատճառով էլ դեպքը գրանցվել էր ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում։ Հետագայում, դատաքննության ընթացքում տուժողը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրեն կրիմինալ դեպքերի մատյանում կատարված գրառման աղբյուրը հայտնի չէ:
Նման պայմաններում մեղադրողի կողմից միջնորդություն է ներկայացվել որպես վկա դատարան հրավիրել և հարցաքննել համապատասխան բուժ.աշխատողին, սակայն այ մերժվել է և դատարանը միանշանակ որպես արժանահավատ է ընդունել տուժողի ցուցմունքը: Մինչդեռ տուժողի հայտարարության հիման վրա կատարված գրառմամբ տուժողը փորձել է թաքցնել օբյեկտիվ իրականությունը և նախաքննությանն ուղղորդել այլ ուղղությամբ:
Նույն մարտավարության համապատասխան է գործել նաև ամբաստանյալ Սաքանյանը, որը դեպքից անմիջապես հետո կատարվածի մասին չի հայտնել քրեակատարողական հիմնարկի վարչակազմին հույս ունենալով, որ այն կմնա չբացահայտված:
Նշվածը հիմնավորվել է Ս.Սաքանյանի 21.01.2010թ. բացատրությամբ, որտեղ նա նշել է, որ ընկերոջը /Հ.Նարգիզյանին/ դանակով անզգույշ վնասել է, որոշել է դանակը գցել զուգարան, քանի որ Հարութը, լինելով իրեն ընկեր, պետք է որ հետևանքներ չլիներ:
Այսինքն` դանակը, որպես իրեղեն ապացույց կորցնում է, տուժողն էլ չի բողոքի և հետևանքներ չեն առաջանա: Այս է եղել ամբաստանյալի գործողությունների տրամաբանությունը, որն իրականացնելու նպատակով, նախաքննության սկզբնական փուլում հայտնել է, որ գտնվում է նևրոտիկ վիճակում և չի կարող ցուցմունք տալ, ինչն արձանագրվել է 20.01.2010թ. ՔԿՀ բուժ. բաժնի պետ Վ.Մանուչարյանի կողմից, իսկ իրականում ժամանակ շահելու նպատակով:
Հարկ է նկատել, որ այդ նույն ժամանակ, երբ նևրոտիկ վիճակում չէր կարող ցուցմունք տալ քննիչին, ծառայողական քննության շրջանակում Ս.Սաքանյանը բացատրություն է տվել և նույն օրը` 21.01.2010թ. ինքնախոստովանական ցուցմունք:
Պատահական չէ, որ նրան հետազոտելուց հետո, 25.01.2010թ. արդեն իսկ 21.01.2010թ. բացատրություն և ինքնախոստովանություն տալուց հետո հոգեբույժ Մ.Նանոյանը ախտորոշել է «իրավիճակային ռեակցիա, սիմուլյատիվ վարքագիծ»։
Դատարանում հետազոտված այս ապացույցր դատարանի կողմից չի գնահատվել, որի հետևանքով դատարանի եզրահանգումները օբյեկտիվ չեն։
Դատարանը, ամբաստանյալի գործողություններին իրավական գնահատական տալու ընթացքում, անտեսել է այն հանգամանքը, որ իրականությունը թաքցնելը բխել է ինչպես Ս.Սաքանյանի, այպես էլ Հ.Նարգիզյանի շահերից: Առաջինը փորձել է խուսափել պատասխանատվության ենթարկվելուց, իսկ երկրորդը` փակ տեսակի ուղղիչ հիմնարկ տեղափոխվելուց:
Այդ իսկ պատճառով նախաքննության նախնական փուլում ամբաստանյալն ու տուժողը փորձել են դեպքը թաքցնել: Սակայն, հետագայում տուժող Հ.Նարգիզյանին վիրահատելուց հետո, երբ արդեն ակնհայտ էր, որ Նարգիզյանի դանակահարվելու փաստը հնարավոր չէ այլևս թաքցնել, ինչպես տուժողը, այնպես էլ ամբաստանյալը հայտնել են, որ Հ.Նարգիզյանին դանակահարել է Ս.Սաքանյանը: Սակայն, իրականում տեղի ունեցածի նշանակությունը և հասարակական վտանգավորության աստիճանը նվազեցնելու նպատակով հայտնել են, որ դանակի հարվածը Ս.Սաքանյանը հասցրել է անզգուշությամբ:
Տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ ամբաստանյալի և տուժողի կողմից հայտնված տեղեկությունների համեմատական վերլուծությամբ պարզվել է, որ դրանք նույնաբովանդակ են և ամեն անգամ, երբ նրանցից մեկը նշում է որևէ նոր հանգամանք, ապա մյուսը նույնպես նշում է այդ հանգամանքը:
Այսպես` 21.01.2010թ. բացատրությամբ ամբաստանյալը նշել է, որ հաց էր կտրում և չնկատելով, թե ինչպես է Հ.Նարգիզյանը հայտնվել իր թիկունքում, կտրուկ շրադարձ է կատարել դանակը ձեռքին և դանակի ծայրը դիպել է Հարությունի որովայնին: Նույնը Ս.Սաքանյանը նշել է նաև իր ինքնախոստովանությամբ: Նշված փաստաթղթերում, ինչպես էլեկտրական սալիկի, այնպես էլ շրջադարձ կատարելու պատճառի մասին չկա որևէ խոսք: Հարկ է նաև նկատել, որ ինքնախոստովանությունը ամբաստանյալը գրել է իր նախաձեռնությամբ, երբ հանգիստ պայմաններում կարող էր մտքերը ազատ շարադրել և շահագրգռված էր նշել տեղի ունեցած դեպքի բոլոր հանգամանքները:
Նույնանման բացատրություն է ներկայացրել 21.01.2010թ. նաև տուժող Հ.Նարգիզյանը, որը նույնպես չի նշել ոչ էլեկտրական սալիկի, ոչ էլ ամբաստանյալի կտրուկ շրջվելու պատճառների մասին:
Սակայն, հետագայում գիտակցելով, որ կտրուկ շրջադարձ կատարելը, միմյանց ուղղությամբ շարժվելը և բախվելը կարող էր տեղի ունենալ միայն արտառոց որևէ հանգամանքի բերումով, ինչպես տուժող Նարգիզյանը, այնպես էլ ամբաստանյալ Սաքանյանը իրենց ցուցմունքներում նշել են, որ Ս.Սաքանյանը խոհանոցային դանակով հաց է կտրել, իսկ իր հետնամասում գտնվել է էլեկտրական սալիկը, որի վրա Հ.Նարգիզյանը ջրով լի ամանի մեջ նրբերշիկ է լցրել` եփելու համար: Հանկարծ էլեկտրական սալիկի կարճ միացում է տեղի ունեցել, Ս.Սաքանյանը կտրուկ շրջվել է ձայնի ուղղությամբ, դա համընկել է նրան, որ կարճ միացումից հետո դեպի էլեկտրական սալիկ է շարժվել Հ.Նարգիզյանը, որը շտապել է անջատել էլ.սալիկը, արդյունքում նրանք բախվել են և Ս.Սաքանյանը ձեռքի դանակով վնասել է Հ.Նարգիզյանի որովայնը: Այս վարկածն էլ առաջին դատաքննության ընթացքում ապացուցված էր համարել դատարանը:
Նշված դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքում մեղադրողը հիմնավորել էր, որ դեպքի երկու մասնակիցների /ամբաստանյալի և տուժողի/ դեպի միմյանց շարժվելու և բախվելու պատճառ կարող էր լինել էլ. սալիկի կարճ միացումը, սակայն այս դեպքում միմյանց և էլ.սալիկի նկատմամբ ինչ դիրքերում էլ որ գտնվեին ամբաստանյալն ու տուժողը, նրանց շարժումը պետք է լիներ միայն զւոգահեռ ուղղություններով, այլ ոչ հանդիպակած, քանի որ երկուսն էլ շարժվել են դեպի աղմուկի աղբյուրը` էլ. սալիկը, հետևաբար նրանց միջև բախում չէր կարող տեղի ունենալ և Ս.Սաքանյանը ձեռքում եղած դանակով չէր կարող պատահաբար հարվածել Հ.Նարգիզյանին:
Վերը նշվածը նկատի ունենալով, վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.07.2010թ. դատավճիռը բեկանելուց և նույն դատարանում 2-րդ անգամ քրեական գործւ քննելու ընթացքում, ամբաստանյալը դատարանին ներկայացրեց տեղի ունեցած դեպքի մի նոր վարկած, որ էլ.սալիկի կարճ միացումից հետո տուժողը շարժվել է ոչ թե դեպի էլ. սալիը` այն անջատելու համար, այլ հակառակ ուղղությամբ` դեպի իրեն:
Այսպիսով կատարվածի վերաբերյալ դեպքի երկու, մասնակիցների (տուժողի և ամբաստանյալի) ցուցմունքները բազմիցս փոփոխվել են, ընդ որում, դրանք հակասել են նախորդ ցուցմունքներին և այս պայմաններում դատարանը գտել է, որ տուժողի և ամբաստանյալի ցուցմունքներն անարժանահավատ համարելու հիմքեր չկան: Մինչդեռ, ակնհայտ է, որ ինչպես տուժողը, այնպես էլ ամբաստանյալը յուրաքանչյուր անգամ բացատրություն կամ ցուցմունք տալուց դրանք հարմարեցրել են փոփոխվող. իրավիճակին, ի հայտ եկած նոր հանգամանքներին։
Չի համապատասխանում իրականությանը նաև պաշտպանական կողմի այն պնդումը, որ ամբաստանյալը և տուժողը պահվել են մեկուսի։ 19.01.2010թ. լույս 20-ի գիշերը Ս.Սաքանյանը ՔԿՀ-ի պետի որոշմամբ մեկուսացվել է, սակայն արդեն իսկ 21.01.2010թ. տեղաբախշման հանձնաժողովի թիվ 31 որոշմամբ տեղափոխվել է փակ տեսակի ուղղիչ հիմնարկ` հետագա պատիժը կրելու համար և միայն 10.04.2010թ. դատարանի որոշմամբ կալանավորվել Է։ Այսինքն, 21.01.2010թ. մինչև 10.04.2010թ. ամբաստանյալը գտնվել Է փակ տեսակի ուղղիչ հիմնարկում։
Տեղաբախշման հանձնաժողովի նույն որոշմամբ փակ տեսակի ուղղիչ հիմնարկ է տեղաբախշվել նաև տուժող Հ.Նարգիզյանը և փաստացի այդտեղ է գտնվել ապաքինվելուց հետո 12.02.2010թ. մինչև պատժի կրման օրացուցային ժամկետը լրանալը՝ 22.02.2011թ.։ Այսպիսով, նրանց միջև ինչպես անհատական, այնպես Էլ միջնորդավորված շփումները եղել են ավելին, քան հավանական։
Տուժող Հ.Նարգիգյանի և վկա Կ.Կարապետյանի ցուցմունքները գնահատելիս, դատարանը որպես դրանց արժանահավատությունը հիմնավորալ փաստ նշել է, որ նրանք ազատվել են պատժի կրումից և այդ հիմքով բացառել է նրանց կողմից որևէ հիմքով ցուցմունքներ տալուց կաշկանդված լինելու հանգամանքը։
Դատարանի կողմից անտեսվել է այն հանգամանքը, որ նրանք կարող էին կաշկանդված լինել սուտ ցուցմունք տալու և դրա համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 340-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունը կատարելու համար պատասխանատվության ենթարկվելու հանգամանքով։
Դատավճռի իրավական վերլուծությունը մասում դատարանը տեսական բնույթի դատողություններ ներկայացնելով և որոշակի ապացույցների (հիմնականում դատապարտյալների ցուցմունքների) վրա հղում կատարելով, սակայն չանդրադառնալով ցուցմունքների այն հատվածներին, որոնք վերաբերվում են տուժողի կողմից վնասվածք ստանալու մեխանիզմին, չի հստակեցրել իր դիրքորոշումը տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների, մասնավորապես տուժողի կողմից վնասվածք սւոանալու մեխանիզմի վերաբերյալ, սակայն հանգել է եզրակացության, որ տուժողին վնասվածքը պատճառվել է անզգուշությամբ։ Դատարանի նման մոտեցումը պատահական չէ, քանի որ ամբաստանյալի և տուժողի ցուցմունքները տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ հակասական և բազմազան են, ուստի և ոչ արժանահավատ: Մինչդեռ, տուժողի կողմից վնասվածք ստանալու մեխանիզմը փորձագիտական եզրակացությամբ և ցուցմունքներով դատարանին է ներկայացրել փորձագետ Ս.Բիշարյանը։
Փորձագիտական եզրակացությամբ նշվել է, որ Հ. Նարգիզյանի մարմնական վնասվածքը չէր կարող առաջանալ վայր ընկնելու արդյունքում, այլ պատճառվել Է սուր ծակող-կտրող գործիքի ուղղակի անմիջական ներգործության` հարվածի հետևանքով։
Քանի որ տուժողի հայտարարության հիման վրա փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշման մեջ դեպքի փաստական հանգամանքների վերաբերյալ քննիչը նշել է, որ տուժողը վնասվածքը ստացել Է վայր ընկնելու հետևանքով, ուստի փորձագետը նույնպես նշել է, որ վնասվածքը չէր կարող առաջանալ որոշմամբ նշված հանգամանքներում։
Հարկ է նկատել, որ փորձագիտական եզրակացության համաձայն 25.01.2010թ. փորձագետը կատարել է այց հիվանդանոց, որի ընթացքում ստւժողը իրեն հայտնել է, որ դեպքը տեղի է ունեցել գաղութում, էլեկտրական սալիկի կարճ միացման հետևանքով նստած տեղից վազել է և այն անջատել: Այդ ժամանակ Սիրակը դանակով հաց է կտրել, շրջվել է դեպի իր կողմ և իրանք միմյանց են կպել, Սիրակի ձեռքում եղած դանակը վնասել է իրեն։ Հետևաբար, փորձագետին հայտնի է եղել նաև նշված վարկածը։
Սակայն, պաշտպանի հարցին պատասխանելիս հայտնել է, որ իր եզրակացությունը կրել է օբյեկտիվ բնույթ և հիմնված է եղել տուժողի հետազոտման արդյունքների վրա, իսկ դեպքի վւաստական հանգամանքները տվյւպ դեպքում որևէ նշանակություն չունեն։
Փորձագետի ցուցմունքների համաձայն, դանակով հարված ստանալու պահին յուրաքանչյուր ոք իր կամքից անկախ շարժվում է ցավի աղբյուրից հակառակ ուղղությամբ։ Այս պայմաններում հարվածողը պետք է ուժ գործադրի, որպեսզի ցավի աղբյուրից ետ շարժում կատարող տուժողին պատճառի 8-10 սմ. խորությամբ թափանցող վնասվածք, իսկ ուժ գործադրելը պատահաբար չի կարող տեղի ունենալ:
Հարկ է նկատել, որ իր ցուցմունքներում փորձագետը նշելով <<պատահաբար>> բառը ոչ թե անդրադարձել է մեղքի, առավել ևս մեղքի ձևի գնահատմանը, այլ կատարելով փորձագիտական վերլուծություն պարզել է, որ տուժողին վնասվածք կարող էր պատճառվել միայն ուժի գործադրմամբ, որը մարդու կամքից անկախ չէր կարող տեղի ունենալ: Այսպիսով, փորձագետը բացահայտել է կապը գործողության և գիտակցության այն օգտագործելով <<պատահաբար>> բառը։ Բացի այդ, պատահաբար մեղքի ձև գործող օրենսդրությամբ չի սահմանվել:
Եզրահանգումներ կատարելիս դատարանը գնացել է ոչ թե ապացույցները ամբողջականության մեջ դիտարկելու և համադրելու ուղղությամբ, այլ դրանք առանձնացնելու և մեկուսացված դիտարկելու ճանապարհով, որի հետևանքով անտեսվել է ապացույցների միջև վտխկապակցվածությունը և տրամաբանական կապը:
Այսպես, ՔԿՀ աշխատակիցներ Մ.Աղամյանի և Ա.Սարգսյանի ցուցմունքներով հիմնավորվել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը քրեակատարողական հիմնարկ (վերադառնալիս դեմքի և մարմնի այլ տեսանելի մասերում որևէ վնասվածք չի ունեցել։
Մինչդեռ, տուժող Հ.Նարգիգյանի, վկա Կ.Կարապետյանի ցուցմունքներով քրեակատարողական հիմնարկի աշխատակից` ԲՍԲ-ի 3-րդ կարգի մասնագետ Գ.Հարությունյանի կողմից կազմված տեղեկանքով հիմնավորվել է ամբաստանյալ Ս.Սաքանյանի դեմքի վրա վնասվածքի առկայության վւաստր։
Սակայն դատարանը գտել է, որ նշված վւաստր ապացուցված չի կարելի համարել, բանի որ այն չի հիմնավորվե| դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ։ Մինչդեռ, դատարանի կողմից մատնանշած ՀՀ քրեական դատավարության 108-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանվել է, որ առողջությանը հասցված վնասի բնույթը և ծանրության աստիճանն է հաստատվում դատաբժշկական փորձագետի եզրակացությամբ, այլ ոչ մարմնական վնասվածքների առկայության փաստր։ Դատարանի կողմից նշված իրավական ակտի նման տարածական մեկնաբանությամբ խախտվել է «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 86-րդ հողվածի 1֊ին մասի պահանջը, համաձայն որի իրավական ակտը մեկնաբանվում է դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությամբ՝ հաշվի առնելով օրենքի պահանջները։
Դատապարտյալներ է.Չիլոյանը և Կ.Կարապետյանը իրենց ցուցմունքներով չեն բացառել Ս.Սաքանյանի կողմից 1-2 բաժակ ոգելից խմիչք օգտագործած լինելու հանգամանքը, իսկ <<Վարդաշեն>> ՔԿՀ-ի ԲՍԲ-ի 3-րդ կարգի մասնագետ Գ.Հարությունյանի կողմից կազմված տեղեկանքում ուղղակի նշվել է, որ Ս.Սաքանյանը գտնվել է ոգելից խմիչք օգտագործած վիճակում։
Դատարանը ժխտողական վերաբերմունք է դրսևորել օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքներով ձեռք բերված ապացույցների նկատմամբ, թեև <<Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին>> ՀՀ օրենքի 40-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, եթե դրանք ձեռք են բերվել օրենքով սահմանված կարգով, ապա հանդիսանում են ապացույց: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալներդ, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով... պարզվում է քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունր կամ բացակայությունը..., ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ։ Իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով սահմանվել է, որ որպես ապացույցներ թույլատրվում են նաև այլ փաստաթղթերը։ Այստեղից բխում է, որ օպերատիվ հետախուզական գործունեության արդյունքները, որպես քրեական գործով փաստական տվյալներ պարունակող այլ փաստաթղթեր թույլատրելի են որպես ապացույց։ Ինչ վերաբերում է դատարանի այն պնդմանը, որ դրանք չեն կարող ապացույց համարվել քանի որ հայտնի չէ աեղեկատվության աղբյուրը, ապա հարկ է համարել նշել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն ապացույցները հավաքվում են ոչ միայն հետաքննության, նախաքննության, այլ նաև դատաքննության ընթացքում օրենքով նախատեսված դատական գործողությունների ճանապարհով, ուստի և դատարանը կասկածների առկայության դեպքում հնարավորություն ուներ դատական գործողությունների միջոցով ճշտել նշված փաստական հանգամանքների աղբյուրը: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ <<Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին>> ՀՀ օրենքի 41-րդ հոդվածի համաձայն օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների անցկացման ընթացքում Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության աղբյուրների մասին տեղեկությունները հանդիսանում են պետական գաղտնիք, ապա դատարանաը կարող էր ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով սահմանված կարգով հարցումներ կատարելով համապատասխան օպերատիվ հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմիններին, ճշտել աղբյուրները, որը սակայն չի արել։
Հարկ է նկատել, որ դատաքննության ընթացքում օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արղյուքններով ստացված տեղեկությունների աղբյուրը ճշտելու նպատակով, մեղադրողի կողմից ներկայացվեք Է միջնորդություն դատական նիստին որպես վկա հրավիրել և հարցաքննել ՀՀ ոստիկանության Շենգավիրի բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի պետի տեղակալ, ոստիկանության փոխգնդապետ Հ. Մկրտչյանին, սակայն միջնորդությունը մերժվել Է, որի հետևանքով և չի պարզվել իր կողմից ստացված տեղեկությունների աղբյուրը։
Այսպիսով, դատարանը ոչ միայն իր նախաձեռնությամբ չի պարզել օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքների աղբյուրները, այլ նաև մեղադրողի միջնորդությունը մերժելով` բացառել է դրա հնարավորությունը։
2010թ. ապրիլի 10-ին նույն դատարանը Ս.Սաքանյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին քննիչի միջնորդությունը քննության առնելով պարզել է, որ <<2010թ. հունվարի 19-ին, ժամը 22.30–ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը, <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի բաց ուղղիչ հիմնարկում դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին` նրա առոջղությանը պատճառելով ծանր վնաս>> և այնուհետև, <<մեղադրյալ Սիրակ Սաքանյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվել է տուժող Հարություն Նարգիզյանի, վկաներ Կարեն Կարապետյանի, Էդուարդ Չիլոյանի և Արսեն Սարգսյանի ցուցմունքներով, դատաբժշկական փորձաքննության 2010թ.փետրվարի 9-ի թիվ 101 եզրակացությամբ` համաձայն որի տուժող Հարություն Նարգիզյանի առողջությանը պատճառվել է կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս>> և բավարարել է միջնորդությունը: Հակառակ դեպքում եթե դատարանի մոտ նման համոզմունք չձևավորվեր, միջնորդությունը չէր բավարարվի։ Դատավճիռ կայացնելիս նույն ապացույցների վերլուծության արդյունքում դատարանը հանգել հակառակ եզրահանգման, հաստատելով, որ մի շարք պատահականությունների զուգադիպման արդյունքում հնարավոր է անզգուշությամբ տուժողի առողջությանը պատճառել ծանր մարմնական վնասվածք։
Այսպիսով` դատարանը դատական ակտի կայացմամբ թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 396-398 հոդվածներով նախատեսված դատական սխալ, որը նույն օրենսգրքի 380'-րդ հոդվածի համաձայն ւ|երքննիչ բողոք ներկայացնելու և դատական ակտը բեկանելու հիմք է հանդիսանում։
Վերոգրյալի հիման վրա խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների րնդհանուր իրավասության դատարանի 2010 թվականի հունիսի 9-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 դատավճիռը, այն փոփոխել և ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ:
3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով մեղադրողի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ և դատական ակտը չբողոքարկած պաշտպանական կողմի պատասխանը, իրավական գնահատական տալով ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի նախաքննական և ընդհանուր իրավասության դատարանում տված ցուցմունքներին, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանում բերված պատճառաբանություններին, ստուգելով ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցները իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, հանգում է այն հետևության, որ մեղադրողի բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Տուժող` Հարություն Զավենի Նարգիզյանը դեպքի կապակցությամբ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում և գտնվել են ընկերական փոխհարաբերությունների մեջ: 2010թ. հունվարի 19-ին Սիրակ Սաքանյանը մեկնել է պապի հուղարկավորությանը, իսկ ինքը գնացել է աշխատանքի: Երեկոյան դատապարտյալներով հավաքվել են և նախապատրաստվել են հաց ուտելու: Այդ ընթացքում ինքն էլեկտրական սալիկի վրա նրբերշիկ է եփել, իսկ Սիրակ Սաքանյանը դանակով հաց է կտրտել: Հանկարծակի էլեկտրական սալիկը կարճ միացման պատճառով բոցկլտացել է ու ինքը կտրուկ շրջվել է: Այդ պահին Սիրակ Սաքանյանը ևս կտրուկ շրջվել է դեպի իրեն ու իրենք մարմիններով բախվել են։ Ինքը սկզբում նույնիսկ չի նկատել, որ վնասվել է, միայն երբ որովայնը սկսել է տաքանալ ու թրջվել, նկատել է որ դանակից վնասվածք է ստացել։ Առանց որևէ լուրջ բան կասկածելու ինքը միայնակ դուրս է եկել ու ճանապարհին իրեն հանդիպած դատապարտյալ Էդուարդ Չիլոյանի հետ նստել է իր ավտոմեքենան ու անձամբ վարելով այն մեկնել է <<Էրեբունի>> հիվանդանոց, որտեղից իրեն անմիջապես տեղափոխել են վիրահատարան: Ինքը դեպքի մասին հիվանդանոցում ոչինչ չի հայտնել, իսկ կրիմինալ դեպքերի մատյանում կատարված գրառման աղբյուրի մասին որևէ տեղեկություն չունի: Տուժողը դատաքննությամբ հայտնեց նաև, որ ներկայումս պատժից ազատվել է ու գտնվելով ազատության մեջ պնդում է նախաքննության ընթացքում տրված իր ցուցմունքները, ներառյալ այն մասը, որով հայտնել է, որ Սիրակ Սաքանյանն իրեն դիտավորյալ չի հարվածել, դա պատահականության արդյունք է եղել, իրենց միջև միշտ նորմալ փոխարաբերություններ են եղել, որևէ թեմայով երբևէ չեն վիճաբանել և միմյանցից պարտք ու պահանջ չունեն:
Վկա` Էդուարդ Սամվելի Չիլոյանը ցուցմունքով հայտնել է այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում։ 2010թ. հունվարի <<19>>-ին վերադարձել է իր սենյակ, որտեղ եղել են նաև Հարություն Նարգիզյանն ու Կարեն Կարապետյանը։ Այնուհետև պապի թաղման արարողությունից հետո վերադարձել է նաև Սիրակ Սաքանյանը և իրենք սկսել են նախապատրաստվել հաց ուտել։ Սիրակ Սաքանյանը սկսել է դանակով հաց կտրտել, Հարություն Նարգիզյանը գնացել է նրբերշիկ բերելու, Կարեն Կարապետյանի հեռախոսին զանգ է եկել և նա խոսելով սենյակից դուրս է եկել, իսկ ինքը գնացել է ջուր բերելու։ Մի քանի րոպե անց, երբ վերադարձել է տեսել է, որ Կարեն Կարապետյանը աստիճանների վրա հեռախոսով է խոսում, իսկ աստիճաններով վերև բարձրանալիս հանդիպել է Հարություն Նարգիզյանին, ով հայտնել է, որ վատ է զգում և առաջարկել է իր հետ հիվանդանոց գնալ։ Ինքը դատապարտյալներից Կարեն Կարապետյանին խնդրել է օրվա պատասխանատուին հայտնել, որ իրենք հիվանդանոց են մեկնում ու Հ.Նարգիզյանի մեքենայով գնացել են «Էրեբունի» հիվանդանոց։ Ճանապարհին Հ.Նարգիզյանը հայտնել է, որ որովայնը վնասվել է, սակայն պատճառները չի հայտնել, իսկ երբ հասել են հիվանդանոց Հարություն Նարգիզյանին տեղափոխել են վիրահատարան, իսկ ինքը մոտակայքում կայանելով մեքենան վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ։ Վկան հայտնեց, որ դեպքի մասին չի հետաքրքրվել, քանի որ երբ վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ Սիրակ Սաքանյանն արդեն սենյակում չի եղել, այնուհետև տեղեկացել է, որ նրան մեկուսացրել են։
Վկա` Կարեն Ռոբերտի Կարապետյանի ցուցմունքով այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում, սակայն այժմ արդեն պատժից ազատվել է։ 2010թ. հունվարի «19»-ի երեկոյան պապի թաղման արարողությունից Սիրակ Սաքանյանի վերադառնալուց հետո ինքը` Հարություն Նարգիզյանի և Էդուարդ Չիլոյանի հետ ցավակցել են նրան նախապատրաստվել են հաց ուտել։ Սիրակ Սաքանյանը սկսել է դանակով հաց կտրտել, Հարություն Նարգիզյանը զբաղվել է նրբերշիկ եփելով, Էդուարդ Չիլոյանը գնացել է ջուր բերելու, իսկ քանի որ իրեն իր ընկերուհին է զանգահարել, ինքը խոսելով դուրս է եկել ու իջել առաջին հարկ։ Խոսակցությունն ավարտելուց հետո աստիճաններով բարձրանալիս հանդիպել է Հարություն Նարգիզյանին և Էդուարդ Չիլոյանին։ Վերջինս հայտնել, որ Հ.Նարգիզյանին հիվանդանոց է ուղեկցում և խնդրել է օրվա պատասխանատուին հայտնել այդ մասին։ Վերջիններս գնացել են, իսկ ինքը հիվանդանոց գնալու մասին տեղյակ է պահել օրվա պատասխանատու հերթապահ Մամիկոն Ադամյանին։ Վկան հայտնեց, որ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև վիճաբանություն չի եղել, եթե լիներ ներքևում անպայման կլսվեր, քանի որ իրենց սենյակի պատուհաններն անմիջապես հերթապահ մասի վերևում են գտնվում։
Վկա` Մամիկոն Շիրինի Ադամյան ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի աշխատակից, իսկ 2010թ. հունվարի «19»-ին հանդիսացել է հերթապահ խմբի պատասխանատու։ Նույն օրը դատապարտյալներից Կարեն Կարապետյանն իրեն հայտնել է, որ Հարություն Նարգիզյանը և Էդուարդ Չիլոյանը գնացել են հիվանդանոց։ Այնուհետև հիմնարկի պետից տեղեկացել է, որ Հարություն Նարգիզյանը կտրող-ծակող վնասվածք է ստացել ու վիրահատվել է։ Ինքն անմիջապես Սիրակ Սաքանյանի հետ զրույց է ունեցել, որի ընթացքում վերջինս իրեն հայտնել է, որ մեղավոր չէ և Հ.Նարգիզյանի առողջանալու դեպքում ամեն բան կպարզվի, սակայն ինքը Ս.Սաքանյանի վարքագծից ելնելով հիմնարկության պետին զեկույց է ներկայացրել ու վերջինիս որոշմամբ Ս.Սաքանյանին մեկուսացրել են։ Ինքն այդ օրը Ս.Սաքանյանի վրա մարմնական վնասվածքներ կամ խմածություն չի նկատել։ Սկզբում, ըստ հասած տեղեկությունների, Հարություն Նարգիզյանի և Սիրակ Սաքանյանի միջև վիճաբանություն է տեղի ունեցել։ Սակայն նման տեղեկատվության ստույգ աղբյուրն իրեն հայտնի չէ։ Հետագայում տեղեկացել է, որ դեպքը պատահական է եղել և պատճառը էլեկտրական սալիկի կարճ միացումն է եղել։
Դատաբժիշկ` Մհեր Սպանդարի Բիշարյանի ցուցմունքով հայտնել է, որ տուժողի վնասվածքը պատահաբար պատճառվել չէր կարող, իսկ «պատահաբար» բառի իմաստով ի նկատի ունի այն, որ նման վնասվածքը վայր ընկնելու հետևանքով պատճառվել չէր կարող, քանի որ տուժողի որովայնի խոռոչում աղիների և միջընդերքի փոքր վնասվածքները կարող էին առաջանալ դանակը որովայնի խոռոչ ուժի գործադրմամբ ներթափանցելու հետևանքով։ Փորձագետը դատաքննությամբ տված ցուցմունքով, չի բացառել նմանատիպ վնասվածքի առաջացումը հարվածի պահին մարմինների բախման պատճառով` տուժողի պաշտպանական բնական ռեակցիայի հետևանքով, երբ դանակի շեղբը ներթափանցել է որովայնի խոռոչ։
Ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքով հայտնել է, որ հանդիսացել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկի դատապարտյալ, որտեղից 2010թ. հունվարի «19»-ին պապի հուղարկավորությանը մասնակցելու նպատակով մեկնել է Տավուշի մարզի Բերդ քաղաք և հուղարկավորությունն ավարտվելուց անմիջապես հետո վերադարձել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկ։ Իր հետ միասին պատիժը կրող դատապարտյալներ Հարություն Նարգիզյանը, Էդուարդ Չիլոյանը և Կարեն Կարապետյանը ցավակցել են իրեն, որից հետո ցանկացել են «մի կտոր հաց ուտել»։ Ինքը խոհանոցային դանակով հաց է կտրտել, իսկ իր հետևում Հարություն Նարգիզյանը էլեկտրական սալիկի վրա նրբերշիկ է եփել։ Այդ ընթացքում էլեկտրական սալիկի կարճ միացման պատճառով առաջացած պայթյունի հետևանքով ինքը կտրուկ շրջվել է դեպի սալիկը, ինչը համընկել է Հարություն Նարգիզյանի առաջ գալուն ևս ու իր ձեռքի դանակը պատահաբար դիպել է Հարություն Նարգիզյանի որովայնին։ Սկզբում իրենք չեն էլ իմացել, թե ինչ է կատարվել, մինչև որ Հարություն Նարգիզյանը հայտնել է, որ որովայնը թրջվել է ու անմիջապես սենյակից դուրս գալով Էդուարդ Չիլոյանի հետ մեկնել է հիվանդանոց։ Քանի որ կատարվածից խիստ հուզված է եղել խոհանոցային դանակը նետել է սան հանգույցի մեջ։ Այնուհետև տեղեկացել է, որ Հարություն Նարգիզյանին «Էրեբունի» ԲԿ-ում վիրահատել են, իսկ իրեն դրանից հետո մեկուսացրել են և փոխել պատիժը կրելու ռեժիմը։ Ինքը կատարվածից ուշքի գալով ինքնախոստովանություն է արել և հայտնել, որ դանակը վախից սանհանգույցի մեջ է նետել, սակայն այն չեն հայտնաբերել։ Ամբաստանյալը հայտնեց նաև, որ Հարություն Նարգիզյանի հետ գտնվել է ընկերական հարաբերությունների մեջ ու այն մտքից, որ ընկերոջը պատահական վնասել է, խորը հոգեկան ապրումներ է ունեցել, ինչի պատճառով բժշկական հսկողության տակ է գտնվել ու բուժումներ ստացել։
Դատարանի կողմից հրավիրված վկաներ` Արսեն Սամվելի Սարգսյանը ցուցմունքով հայտնել է, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի պահպանության ապահովման բաժնի աշխատակից և ճանաչում է բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկի դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանին: 2011թ. հունվարի <<19>>-ին ինքը գտնվել է անցագրային կետում, երբ Սիրակ Սաքանյանը ժամանակին քրեակատարողական հիմնարկ է վերադարձել։ Ինքը խմածություն կամ վնասվածք նրա վրա չի նկատել, հակառակ դեպքում կզեկուցեր ու համապատասխան ցուցումով մարմնի զննություն կկատարեր: Վկան հայտնեց, որ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև վիճաբանության մասին ոչինչ չի լսել։
Մուրադ Հովհաննեսի Գալստյանը ցուցմունքով հայտնել է, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի հետաքննիչ և որպես դատապարտյալներ ճանաչում է և Սիրակ Սաքանյանին, և Հարություն Նարգիզյանին։ 2011թ. հունվարի «20»-ի առավոտյան, երբ գնացել է աշխատանքի տեղեկացել է, որ Ս.Սաքանյանի կողմից դանակահարվելու պատճառով Հ.Նարգիզյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց: Ինքը վիրահատությունից մեկ օր անց բացատրություն է վերցրել Հ.Նարգիզյանից, որով վերջինս հայտնել է, որ դեպքի օրը պատրաստվել են հաց ուտելու, որի ընթացքում անզգույշ մոտեցել է ու կպել դանակին։ Այնուհետև բացատրություն է վերցրել Սիրակ Սաքանյանից, ով ի սկզբանե հայտնել, որ մեղավոր չէ, դեպքը պատահական շրջադարձի հետևանքով է պատճառվել, իսկ դանակի վերաբերյալ հայտնել է, որ անհանգստությունից ու վախից այն սանհանգույցի մեջ է գցել։ Այնուհետև հիմնարկության պետի որոշմամբ Սիրակ Սաքանյանին մեկուսացրել են։ Վկան հայտնել է նաև, որ ո'չ Սիրակ Սաքանյանը, ո'չ Հարություն Նարգիզյանը էլեկտրական սալիկի մասին իրեն չեն հայտնել, Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի հարաբերությունները նորմալ են եղել և որևէ միջադեպ չի գրանցվել, իսկ Ս.Սաքանյանի վնասվածքների վերաբերյալ տեղեկանքներն ու հատուկ հաղորդագրությունն իրեն կազմած են ներկայացվել։
Դատաբժշկական փորձաքննության հմ.101/հ եզրակացությամբ այն մասին, որ Հարություն Նարգիզյանի ստացած մարմնական վնասվածքը` որովայնի առաջային պատի շրջանի ծակած-կտրած թափանցող վերքի /բարակ աղու պատի և բարակ աղու միջընդերքի վնասումներով/ ձևով, պատճառվել է` սուր ծակող-կտրող գործիքով, հնարավոր է նշված ժամկետում, որը պատճառել է առողջության ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող։ Հ.Նարգիզյանի մարմնական վնասվածքը չէր կարող առաջանալ վայր ընկնելու արդյունքում, այլ պատճառվել է սուր ծակող-կտրող գործիքի ուղղակի, անմիջական ներգործության` հարվածի հետևանքով։
Դատահետքաբանական փորձաքննության հմ.526 եզրակացությամբ այն մասին, որ փորձաքննությանը ներկայացված Հարություն Նարգիզյանի հագուստների վրա առկա վնասվածքները իրենց տեղակայումներով հիմնականում համընկնում են միմյանց հետ, վերջիններս ծակած-կտրած են և կարող էին առաջանալ մեկ սայրանի ծակող-կտրող շեղբ ունեցող առարկայի, հնարավոր է դանակի շեղբի մեկ ներգործության արդյունքում, որը ներթափանցման մասում ունեցել է մոտավորապես 29մմ լայնություն։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Հարություն Նարգիզյանի հագուստներով` սվիտրով և անթև շապիկով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է ՀՀ քրեական օրենսգրքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 353 հոդվածի համաձայն դատավճիռ կայացնելիս դատարանն իրավունք ունի հիմնվել միայն դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների վրա, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104 հոդվածի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաuտական տվյալները, որոնց հիման վրա oրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական oրենuգրքով նախատեuված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կաuկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպեu նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ։ Քրեական դատավարությունում որպեu ապացույցներ թույլատրվում են` կասկածյալի ցուցմունքները, մեղադրյալի ցուցմունքները, տուժողի ցուցմունքները, վկայի ցուցմունքները,... փորձագետի եզրակացությունը, իրեղեն ապացույցները, քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները, այլ փաuտաթղթերը։
Նախաքննական մարմնի կողմից Սիրակ Սաքանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով և մեղադրանքի հիմքում դրվել է այն հանգամանքը, որ <<2010թ. հունվարի <<19>>-ին, ժամը <<22:30>>-ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկության բաց ուղղիչ հիմնարկում վիճաբանության ընթացքում իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և պատճառել վերջինիս առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող>>:
Թե նախաքննությամբ, թե դատաքննությամբ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը, տուժող Հարություն Նարգիզյանը, նախաքննական մարմնի կողմից դատակոչված և դեպքի օրը ամբաստանյալի և տուժողի հետ միևնույն սենյակում գտնվող վկաներ Էդուարդ Չիլոյանը և Կարեն Կարապետյանը նույնաբովանդակ ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ տուժողի և ամբաստանյալի միջև կռիվ և վիճաբանություն տեղի չի ունեցել, իսկ հենց տուժողն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ վնասվածքն իրեն պատճառվել է պատահաբար, այսինքն անզգուշաբար` «զուգադիպության հետևանքով», ամբաստանյալը ևս ցուցմունք է տվել, նշելով, որ տուժողին վնաս պատճառելու դիտավորություն չի ունեցել։ Նման ցուցմունքների առկայության պայմաններում նախաքննության մարմինն, այնուամենայնիվ, դրանք դրել է մեղադրանքի հիմքում և որակել, որպես հանցագործությունը դիտավորությամբ կատարելը հիմնավորող ապացույցներ։
Սակայն դատարանն այդ ապացույցները գնահատելով իրենց ամբողջության մեջ, իրավացիորեն գտել է, որ դրանք ամբաստանյալի գործողությունների ուղղակի դիտավորությունը հիմնավորող ապացույցներ չեն հանդիսանում։
Դատարանը տուժողի, վկաների և ամբաստանյալի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներն իրավացիորեն արժանահավատ է համարել, քանի որ դրանք նախ` դատապարտյալների մեկուսացված լինելու պայմաններում նույնաբովանդակ են, բացի այդ դրանք որպես ապացույց գնահատելիս դատարանը հաշվի է առել, որ քրեական գործի դատաքննության ընթացքում տուժող Հարություն Նարգիզյանը, վկա Կարեն Կարապետյանը քրեակատարողական հիմնարկում պատիժ կրելուց ազատվել են և գտնվում են ազատության մեջ, ուստի բացառվում է նաև վերջիններիս կողմից որևէ հիմքով ցուցմունքներ տալուց կաշկանդվելու հավանականությունը: Դատաքննությամբ ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկության աշխատակից, վկա Մուրադ Գալստյանը ևս հայտնել է, որ թե' ամբաստանյալը և թե' տուժողն իրենց սկզբնական առանձնազրույցներում և բացատրություններում, երբ գտնվել են միմյանցից մեկուսի, հայտնել են, որ դեպքը տեղի է ունեցել պատահական։
Նախաքննության մարմինը, որպես ապացույց է դիտել դատաբժշկական փորձագետ Մհեր Բիշարյանի նախաքննական ցուցմունքը, որով վերջինս հայտնել է, թե պատճառված վնասը պատահաբար առաջանալ չէր կարող:
Վերոնշյալի կապակցությամբ դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ մեղքի ձևի գնահատումը իրավական որակման խնդիր է, այլ ոչ թե դատաբժշկական փորձագետի գնահատման, բացի այդ, նման եզրակացությունը դուրս է նաև վերջինիս իրավասության սահմաններից։ Դատաքննությամբ նույն փորձագետը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ <<պատահաբար>> բառի իմաստով ի նկատի ունի այն, որ նման վնասվածքը վայր ընկնելու հետևանքով պատճառվել չէր կարող, քանի որ տուժողի որովայնի խոռոչում աղիների և միջընդերքի փոքր վնասվածքները կարող էին առաջանալ դանակը որովայնի խոռոչ ուժի գործադրմամբ ներթափանցելու հետևանքով` չբացառելով նմանատիպ վնասվածքի առաջացումը հարվածի պահին մարմինների բախման պատճառը` կապված տուժողի պաշտպանական բնական ռեակցիայի հետ, իսկ ըստ ամբաստանյալի և տուժողի ցուցմունքների իրենք բախվել են միմյանց։
Նախաքննության մարմինը մեղադրանքի հիմքում դրել է նաև ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> ՔԿ հիմնարկի աշխատակից Մամիկոն Ադամյանի ցուցմունքն այն մասին, որ վերջինիս հայտնի է դարձել, որ դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանը և Հարություն Նարգիզյանը վիճաբանել են, սակայն պատճառներն ինքը պարզել չի կարողացել։ Վկան նույն հանգամանքը պնդել է նաև դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներով, որևէ կերպ չմատնանշելով իր հայտնած տեղեկության ստացման աղբյուրն, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի` քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպեu ապացույց oգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել` անհայտ կամ դատական նիստում չբացահայտվող աղբյուրից։ Իսկ նույն օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները ստուգելու միջոցով։
Նախաքննության մարմինը Սիրակ Սաքանյանի մեղադրանքը հիմնավորելու համար, որպես այլ փաստաթղթեր ապացույց է ճանաչել` ՀՀ Ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի և ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի օպերատիվ տվյալները, ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի բժիշկ Վ.Մանուչարյանի տեղեկանքն ու ամբուլատոր քարտը։
Վերը նշված ապացույցների հետազոտությամբ, ըստ վերջիններիս բովանդակության պարզվել է հետևյալը.
Համաձայն քրեական գործում առկա տեղեկանքների ու ամփոփագրերի, բժշկական հիմնարկի կրիմինալ դեպքերի մատյանում հիվանդի հայտարարության համաձայն կատարված գրառման, ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթ բաժնում մարմնական վնասվածքի վերաբերյալ դեպք է գրանցվել, սակայն հետագայում պարզելով, որ տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառվել ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկում, դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանի կողմից` նախապատրաստված նյութերն, ըստ քննչական ենթակայության ուղարկվել են ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու քննչական բաժին։ Նախաքնության մարմինը
ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> ՔԿ հիմնարկի հաղորդման բովանդակության մեջ պարունակվող` <<ըստ ստացված տեղեկությունների` դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև միջադեպը տեղի է ունեցել կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի և պարտք ու պահանջի հետևանքով...>> արտահայտությունը <<օպերատիվ տեղեկատվություն>> դիտելով դրել է մեղադրանքի հիմքում։ Սակայն, միևնույն ժամանակ, նման տեղեկատվության տիրապետման պայմաններում նախաքննության մարմինը չի պարզել և չի հիմնավորել կենցաղային հարցերի, պարտք ու պահանջի կամ վեճի բնույթը և առհասարակ դրա առկայության կամ բացակայության փաստը, կամ ընդհանրապես դրա իսկությունը։
Վերոգրյալից դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի և 126 հոդվածի հիմքով նշված հաղորդումը ևս, որպես մեղադրանքը հիմնավորող ապացույց դատարանի կողմից չի կարող գնահատվել:
Նախաքննության մարմինը, որպես ապացույց է դիտել նաև քրեակատարողական հիմնարկի բուժմասի պետ Վ.Մանուչարյանի կողմից տրված տեղեկանքն այն մասին, որ դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը չի կարող ցուցմունք տալ <<իրավիճակով պայմանավորված նևրոտիկ վիճակ>> ախտորոշման պատճառով, որպիսինը նախաքննության մարմինը չի մեկնաբանել, իսկ դատարանի համար իրավացիորեն հասկանալի չի եղել, թե ինչ ապացուցողական նշանակություն ունի կամ կարող է ունենալ նշված ապացույցը հանցավորի արարքը հիմնավորելու հարցում։
Համաձայն ապացույց հանդիսացող մյուս փաստաթղթի` բժշկական ամբուլատոր քարտի` Սիրակ Սաքանյանի պարանոցի ձախ շրջանում դիտվում է քերծվածք 7սմ երկարությամբ և սալջարդի հետքեր։ Ըստ ամբաստանյալի հայտարարության վերը նշված վնասվածքը պատճառվել է վայր ընկնելու հետևանքով։
Վերը նշված փաստի շուրջ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ վնասվածքը ստացել է դեպքի օրը պապի հուղարկավորությունից գալու ճանապարհին ավտոմեքենան խափանվելու պատճառով հրելու ժամանակ սայթաքելու ու վայր ընկնելու հետևանքով։ Սակայն նախաքննության մարմինը նման տեղեկատվության տիրապետելով սույն հանգամանքը պարզաբանելուն և վնասվածքները համապատասխան մասնագիտական հետազոտության ենթարկելուն ուղղված որևէ միջոցառում չի իրականացրել։ Իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108 հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի` քրեական գործով վարույթում ստորև նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով ... առողջությանը հասցված վնասի բնույթը և ծանրության աստիճանը` դատաբժշկական փորձաքննությունը։ Նախաքննության մարմինն անհետևողական վերաբերմունք է դրսևորել նաև տուժողի և ամբաստանյալի կողմից բազմիցս հիշատակված էլեկտրական սալիկի խափանման վերաբերյալ ներկայացրած պնդումներին։
Վերը նշված հանգամանքները նախաքննության մարմնի կողմից առանց որևէ հավաստիության և հիմնավորման դիտվել են, որպես ապացույցներ և որպես ենթադրվող հետևություններ դրվել են ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորման հիմքում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 3-րդ և 4-րդ կետերի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցնների բավարար ամբողջությամբ։ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
Բացի այդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115 հոդվածի 1-ին կետի համաձայն` իրեղեն ապացույցներ են այն առարկաները, որոնք հանցագործության գործիք են ծառայել կամ իրենց վրա հանցագործության հետքեր են պահպանել, կամ հանցավոր գործողությունների oբյեկտներ են եղել, ինչպեu նաև հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները և մյուu բոլոր առարկաները, որոնք կարող են հանցագործությունը հայտնաբերելու, գործի փաuտական հանգամանքները պարզելու, մեղավորներին ի հայտ բերելու, մեղադրանքը հերքելու կամ պատաuխանատվությունը մեղմացնելու միջոցներ ծառայել։
Նույն օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի համաձայն` փաuտաթուղթ է թղթային, մագնիuական, էլեկտրոնային կամ այլ կրիչի վրա բառային, թվային, գծագրական կամ այլ նշանային ձևով արված ցանկացած գրառում, որով կարող են հաuտատվել քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալները։ Սույն oրենuգրքի 115 հոդվածի առաջին մաuում նշված հատկանիշներ պարունակող փաuտաթղթերը կարող են ծառայել նաև որպեu իրեղեն ապացույցներ։
Համաձայն ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 122 հոդվածի 3-րդ կետի` այլ փաստաթղթերն ապացույց են ճանաչվում վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ։
Քննարկելով նախաքննության մարմնի կողմից ապացույց ճանաչված այլ փաստաթղթերի հարցը, ընդհանուր իրավասության դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ և 122-րդ հոդվածների 1-ին մասերում նկարագրված հատկանիշներով օժտված և քրեական գործի համար ապացուցողական նշանակություն ունեցող փաստաթղթեր չեն հանդիսանում, ուստի դրանք պետք է հանել ապացույցների շարքից և պահել քրեական գործի հետ:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքը հիմնվում է օրինականության, օրենքի առաջ հավասարության, պատասխանատվության անխուսափելիության, անձնական պատասխանատվության, ըստ մեղքի պատասխանատվության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման ու մարդասիրության սկզբունքների հիման վրա։
Նույն օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն` անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն անձամբ իր կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում` դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է ... որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորստի, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում` զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորուստ ...,
իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում անզգուշությամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը։
Վերոշարադրյալի հիման վրա, դատարանը դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ և բոլոր ապացույցների` միմյանց հետ համադրելու և դրանք վերաբերելիության և թույլատրելիության սահմաններում գնահատելու արդյունքում, ինչպես նաև չփարատված կասկածները հօգուտ ամբաստանյալի մեկնաբանելով, գտել է, որ գործով որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել, որը կհիմնավորեր ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի կողմից տուժող Հարություն Նարգիզյանին դիտավորությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու փաստը, հետևաբար դատարանն իրավացիորեն հանգել է այն հետևության, որ Սիրակ Սաքանյանի գործողությունը պետք է որակել, որպես տուժող Հարություն Նարգիզյանին անզգուշությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու հանցակազմով։
Վերոգրյալի հիման վրա դատարանը Սիրակ Սաքանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված արարքը վերաորակել է նույն օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նշված հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում նրա նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին:
Դատարանը գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցները համակցության մեջ, դրանք ենթարկել է բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության և դատավճիռ կայացնելիս կիրառել է այն օրենքը, որը ենթակա էր կիրառման, որի արդյունքում իրավացիորեն ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասից վերաորակել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Մինչդեռ մեղադրանքի կողմը Ս.Սաքանյանի արարքը որակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նրա արարքին տվել է սխալ քրեաիրավական գնահատական:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում վերաքննիչ քրեական դատարանը նկատի ունենալով, որ գործով թույլ չեն տրվել դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի, գտնում է, որ դատարանի դատավճիռն արարքը վերաորակելու մասով օրինական է ու հիմնավորված, ուստի այն բեկանելու և բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ հոդվածներով, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011 թվականի հունիսի 09-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին` այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈւՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
Գործ հմ. ԵԷԴ/0058/01/10
2011թ.
ք. Երևան
Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը հետևյալ կազմով՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա. ՕՀԱՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈւՂԱՐ՝ Ս. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Շ. ԴՈւՐՅԱՆ
ՄԵՂԱԴՐՈՂ-ԴԱՏԱԽԱԶ՝ Ա. ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ. ԶՈւՌՆԱՉՅԱՆ
ՏՈւԺՈՂ` Հ.ՆԱՐԳԻԶՅԱՆ
2011թ. Հունիսի «09»-ին, Երևան քաղաքում.
Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն, ըստ մեղադրանքի՝ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի /ծնված՝ 22.05.1982թ. Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անձ, չի աշխատել, նախկինում դատապարտված /Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. դատավճռով ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 9-րդ կետերով և ՀՀ քր. օր-ի 64 հոդ-ի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով, պատժի սկիզբը հաշվվել է 16.07.2008թ-ից, պատիժը չկրած, վատառողջ, բնակվել է ք. Երևան Դրոյի փողոցի, 1-ին նրբանցքի հմ.4-րդ տանը, հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկության դատապարտյալ/։
Սույն գործով խափանման միջոց չի կիրառվել։
Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով։
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Սիրակ Սաքանյանի կողմից Հարություն Նարգիզյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ 20.01.2010թ. ՀՀ Ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Էրեբունու քննչական բաժնում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է հմ.12101410 քրեական գործը։
09.04.2010թ. որոշմամբ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ. «2010թ. հունվարի «19»-ին, ժամը «22։30»-ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկության բաց ուղղիչ հիմնարկում վիճաբանության ընթացքում իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և պատճառել վերջինիս առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող»։
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի` ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով 29.04.2010թ. կազմված և 03.05.2010թ. հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ 07.05.2010թ. ստացվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան։
Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.07.2010թ. դատավճռով Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 120 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է տուգանքով նվազագույն աշխատավարձի 150-ապատակի` ՀՀ 150.000 /մեկ հարյուր հիսուն հազար/ դրամի չափով։
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 22.10.2010թ. որոշմամբ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.07.2010թ. դատավճիռը բեկանվել է և գործն ուղարկվել է նույն դատարան այլ կազմով նոր քննության։
Քրեական գործը Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել 20.12.2010թ-ին։
2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի հետևությունները հիմնված են դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցների վրա։
Տուժող` Հարություն Զավենի Նարգիզյանի ցուցմունքով այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում և գտնվել են ընկերական փոխհարաբերությունների մեջ։ 2010թ. հունվարի «19»-ին Սիրակ Սաքանյանը մեկնել է պապի հուղարկավորությանը, իսկ ինքը գնացել է աշխատանքի։ Երեկոյան դատապարտյալներով հավաքվել են և նախապատրաստվել են հաց ուտելու։ Այդ ընթացքում ինքն էլեկտրական սալիկի վրա նրբերշիկ է եփել, իսկ Սիրակ Սաքանյանը դանակով հաց է կտրտել։ Հանկարծակի էլեկտրական սալիկը կարճ միացման պատճառով բոցկլտացել է ու ինքը կտրուկ շրջվել է։ Այդ պահին Սիրակ Սաքանյանը ևս կտրուկ շրջվել է դեպի իրեն ու իրենք մարմիններով բախվել են։ Ինքը սկզբում նույնիսկ չի նկատել, որ վնասվել է, միայն երբ որովայնը սկսել է տաքանալ ու թրջվել, նկատել է որ դանակից վնասվածք է ստացել։ Առանց որևէ լուրջ բան կասկածելու ինքը միայնակ դուրս է եկել ու ճանապարհին իրեն հանդիպած դատապարտյալ Էդուարդ Չիլոյանի հետ նստել է իր ավտոմեքենան ու անձամբ վարելով այն մեկնել է «Էրեբունի» հիվանդանոց, որտեղից իրեն անմիջապես տեղափոխել են վիրահատարան, ինքը դեպքի մասին հիվանդանոցում ոչինչ չի հայտնել, իսկ կրիմինալ դեպքերի մատյանում կատարված գրառման աղբյուրի մասին որևէ տեղեկություն չունի։ Տուժողը դատաքննությամբ հայտնեց նաև, որ ներկայումս պատժից ազատվել է ու գտնվելով ազատության մեջ պնդում է նախաքննության ընթացքում տրված իր ցուցմունքները, ներառյալ այն մասը, որով հայտնել է, որ Սիրակ Սաքանյանն իրեն դիտավորյալ չի հարվածել, դա պատահականության արդյունք է եղել, իրենց միջև միշտ նորմալ փոխարաբերություններ են եղել, իրենք որևէ թեմայով երբևէ չեն վիճաբանել և միմյանցից պարտք ու պահանջ չունեն։
Վկա` Էդուարդ Սամվելի Չիլոյանի ցուցմունքով այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում։ Ցուցմունքով վկան հայտնեց, որ 2010թ. հունվարի «19»-ին վերադարձել է իր սենյակ, որտեղ եղել են նաև Հարություն Նարգիզյանն ու Կարեն Կարապետյանը։ Այնուհետև պապի թաղման արարողությունից հետո վերադարձել է նաև Սիրակ Սաքանյանը և իրենք սկսել են նախապատրաստվել հաց ուտել։ Սիրակ Սաքանյանը սկսել է դանակով հաց կտրտել, Հարություն Նարգիզյանը գնացել է նրբերշիկ բերելու, Կարեն Կարապետյանի հեռախոսին զանգ է եկել և նա խոսելով սենյակից դուրս է եկել, իսկ ինքը գնացել է ջուր բերելու։ Մի քանի րոպե անց, երբ վերադարձել է տեսել է, որ Կարեն Կարապետյանը աստիճանների վրա հեռախոսով է խոսում, իսկ աստիճաններով վերև բարձրանալիս հանդիպել է Հարություն Նարգիզյանին, ով հայտնել է, որ վատ է զգում և առաջարկել է իր հետ հիվանդանոց գնալ։ Ինքը դատապարտյալներից Կարեն Կարապետյանին խնդրել է օրվա պատասխանատուին հայտնել, որ իրենք հիվանդանոց են մեկնում ու Հ.Նարգիզյանի մեքենայով գնացել են «Էրեբունի» հիվանդանոց։ Ճանապարհին Հ.Նարգիզյանը հայտնել է, որ որովայնը վնասվել է, սակայն պատճառները չի հայտնել, իսկ երբ հասել են հիվանդանոց Հարություն Նարգիզյանին տեղափոխել են վիրահատարան, իսկ ինքը մոտակայքում կայանելով մեքենան վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ։ Վկան հայտնեց, որ դեպքի մասին չի հետաքրքրվել, քանի որ երբ վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ Սիրակ Սաքանյանն արդեն սենյակում չի եղել, այնուհետև տեղեկացել է, որ նրան մեկուսացրել են։
Վկա` Կարեն Ռոբերտի Կարապետյանի ցուցմունքով այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում, սակայն այժմ արդեն պատժից ազատվել է։ 2010թ. հունվարի «19»-ի երեկոյան պապի թաղման արարողությունից Սիրակ Սաքանյանի վերադառնալուց հետո ինքը` Հարություն Նարգիզյանի և Էդուարդ Չիլոյանի հետ ցավակցել են նրան նախապատրաստվել են հաց ուտել։ Սիրակ Սաքանյանը սկսել է դանակով հաց կտրտել, Հարություն Նարգիզյանը զբաղվել է նրբերշիկ եփելով, Էդուարդ Չիլոյանը գնացել է ջուր բերելու, իսկ քանի որ իրեն իր ընկերուհին է զանգահարել, ինքը խոսելով դուրս է եկել ու իջել առաջին հարկ։ Խոսակցությունն ավարտելուց հետո աստիճաններով բարձրանալիս հանդիպել է Հարություն Նարգիզյանին և Էդուարդ Չիլոյանին։ Վերջինս հայտնել, որ Հ.Նարգիզյանին հիվանդանոց է ուղեկցում և խնդրել է օրվա պատասխանատուին հայտնել այդ մասին։ Վերջիններս գնացել են, իսկ ինքը հիվանդանոց գնալու մասին տեղյակ է պահել օրվա պատասխանատու հերթապահ Մամիկոն Ադամյանին։ Վկան հայտնեց, որ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև վիճաբանություն չի եղել, եթե լիներ ներքևում անպայման կլսվեր, քանի որ իրենց սենյակի պատուհաններն անմիջապես հերթապահ մասի վերևում են գտնվում։
Վկա` Մամիկոն Շիրինի Ադամյան ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի աշխատակից, իսկ 2010թ. հունվարի «19»-ին հանդիսացել է հերթապահ խմբի պատասխանատու։ Նույն օրը դատապարտյալներից Կարեն Կարապետյանն իրեն հայտնել է, որ Հարություն Նարգիզյանը և Էդուարդ Չիլոյանը գնացել են հիվանդանոց։ Այնուհետև հիմնարկի պետից տեղեկացել է, որ Հարություն Նարգիզյանը կտրող-ծակող վնասվածք է ստացել ու վիրահատվել է։ Ինքն անմիջապես Սիրակ Սաքանյանի հետ զրույց է ունեցել, որի ընթացքում վերջինս իրեն հայտնել է, որ մեղավոր չէ և Հ.Նարգիզյանի առողջանալու դեպքում ամեն բան կպարզվի, սակայն ինքը Ս.Սաքանյանի վարքագծից ելնելով հիմնարկության պետին զեկույց է ներկայացրել ու վերջինիս որոշմամբ Ս.Սաքանյանին մեկուսացրել են։ Ինքն այդ օրը Ս.Սաքանյանի վրա մարմնական վնասվածքներ կամ խմածություն չի նկատել։ Սկզբում, ըստ հասած տեղեկությունների, Հարություն Նարգիզյանի և Սիրակ Սաքանյանի միջև վիճաբանություն է տեղի ունեցել։ Սակայն նման տեղեկատվության ստույգ աղբյուրն իրեն հայտնի չէ։ Հետագայում տեղեկացել է, որ դեպքը պատահական է եղել և պատճառը էլեկտրական սալիկի կարճ միացումն է եղել։
Դատաբժիշկ` Մհեր Սպանդարի Բիշարյանի ցուցմունքով այն մասին, որ տուժողի վնասվածքը պատահաբար պատճառվել չէր կարող, իսկ «պատահաբար» բառի իմաստով ի նկատի ունի այն, որ նման վնասվածքը վայր ընկնելու հետևանքով պատճառվել չէր կարող, քանի որ տուժողի որովայնի խոռոչում աղիների և միջընդերքի փոքր վնասվածքները կարող էին առաջանալ դանակը որովայնի խոռոչ ուժի գործադրմամբ ներթափանցելու հետևանքով։ Փորձագետը դատաքննությամբ տված ցուցմունքով, չբացառեց նմանատիպ վնասվածքի առաջացումը հարվածի պահին մարմինների բախման պատճառով` տուժողի պաշտպանական բնական ռեակցիայի հետևանքով, երբ դանակի շեղբը ներթափանցել է որովայնի խոռոչ։
Ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունքով հայտնեց, որ հանդիսացել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկի դատապարտյալ, որտեղից 2010թ. հունվարի «19»-ին պապի հուղարկավորությանը մասնակցելու նպատակով մեկնել է Տավուշի մարզի Բերդ քաղաք և հուղարկավորությունն ավարտվելուց անմիջապես հետո վերադարձել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկ։ Իր հետ միասին պատիժը կրող դատապարտյալներ Հարություն Նարգիզյանը, Էդուարդ Չիլոյանը և Կարեն Կարապետյանը ցավակցել են իրեն, որից հետո ցանկացել են «մի կտոր հաց ուտել»։ Ինքը խոհանոցային դանակով հաց է կտրտել, իսկ իր հետևում Հարություն Նարգիզյանը էլեկտրական սալիկի վրա նրբերշիկ է եփել։ Այդ ընթացքում էլեկտրական սալիկի կարճ միացման պատճառով առաջացած պայթյունի հետևանքով ինքը կտրուկ շրջվել է դեպի սալիկը, ինչը համընկել է Հարություն Նարգիզյանի առաջ գալուն ևս ու իր ձեռքի դանակը պատահաբար դիպել է Հարություն Նարգիզյանի որովայնին։ Սկզբում իրենք չեն էլ իմացել, թե ինչ կատարվել, մինչև որ Հարություն Նարգիզյանը հայտնել է, որ որովայնը թրջվել է ու անմիջապես սենյակից դուրս գալով Էդուարդ Չիլոյանի հետ մեկնել է հիվանդանոց։ Քանի որ կատարվածից խիստ հուզված է եղել խոհանոցային դանակը նետել է սան հանգույցի մեջ։ Այնուհետև տեղեկացել է, որ Հարություն Նարգիզյանին «Էրեբունի» ԲԿ-ում վիրահատել են, իսկ իրեն դրանից հետո մեկուսացրել են և փոխել պատիժը կրելու ռեժիմը։ Ինքը կատարվածից ուշքի գալով ինքնախոստովանություն է արել և հայտնել, որ դանակը վախից սանհանգույցի մեջ է նետել, սակայն այն չեն հայտնաբերել։ Ամբաստանյալը հայտնեց նաև, որ Հարություն Նարգիզյանի հետ գտնվել է ընկերական հարաբերությունների մեջ ու այն մտքից, որ ընկերոջը պատահական վնասել է, խորը հոգեկան ապրումներ է ունեցել, ինչի պատճառով բժշկական հսկողության տակ է գտնվել ու բուժումներ ստացել։
Դատարանի կողմից հրավիրված վկաներ` Արսեն Սամվելի Սարգսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի պահպանության ապահովման բաժնի աշխատակից և ճանաչում է բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկի դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանին։ 2011թ. հունվարի «19»-ին ինքը գտնվել է անցագրային կետում, երբ Սիրակ Սաքանյանը ժամանակին քրեակատարողական հիմնարկ է վերադարձել։ Ինքը խմածություն կամ վնասվածք նրա վրա չի նկատել, հակառակ դեպքում կզեկուցեր ու համապատասխան ցուցումով մարմնի զննություն կկատարեր։ Վկան հայտնեց, որ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև վիճաբանության մասին ոչինչ չի լսել։
Մուրադ Հովհաննեսի Գալստյանի ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի հետաքննիչ և որպես դատապարտյալներ ճանաչում է և' Սիրակ Սաքանյանին և' Հարություն Նարգիզյանին։ 2011թ. հունվարի «20»-ի առավոտյան, երբ գնացել է աշխատանքի տեղեկացել է, որ Ս.Սաքանյանի կողմից դանակահարվելու պատճառով Հ.Նարգիզյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց։ Սկզբում ինքը վիրահատությունից մեկ օր անց բացատրություն է վերցրել Հ.Նարգիզյանից, որով վերջինս հայտնել է, որ դեպքի օրը պատրաստվել են հաց ուտելու, որի ընթացքում անզգույշ մոտեցել է ու կպել դանակին։ Այնուհետև բացատրություն է վերցրել Սիրակ Սաքանյանից, ով ի սկզբանե հայտնել, որ մեղավոր չէ, դեպքը պատահական շրջադարձի հետևանքով է պատճառվել, իսկ դանակի վերաբերյալ հայտնել է, որ անհանգստությունից ու վախից այն սանհանգույցի մեջ է գցել։ Այնուհետև հիմնարկության պետի որոշմամբ Սիրակ Սաքանյանին մեկուսացրել են։ Վկան հայտնեց նաև, որ ո'չ Սիրակ Սաքանյանը, ո'չ Հարություն Նարգիզյանը էլեկտրական սալիկի մասին իրեն չեն հայտնել, Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի հարաբերությունները նորմալ են եղել և որևէ միջադեպ չի գրանցվել, իսկ Ս.Սաքանյանի վնասվածքների վերաբերյալ տեղեկանքներն ու հատուկ հաղորդագրությունն իրեն կազմած են ներկայացրել։
Դատաբժշկական փորձաքննության հմ.101/հ եզրակացությամբ այն մասին, որ Հարություն Նարգիզյանի ստացած մարմնական վնասվածքը` որովայնի առաջային պատի շրջանի ծակած-կտրած թափանցող վերքի /բարակ աղու պատի և բարակ աղու միջընդերքի վնասումներով/ ձևով, պատճառվել է` սուր ծակող-կտրող գործիքով, հնարավոր է նշված ժամկետում, որը պատճառել է առողջության ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող։ Հ.Նարգիզյանի մարմնական վնասվածքը չէր կարող առաջանալ վայր ընկնելու արդյունքում, այլ պատճառվել է սուր ծակող-կտրող գործիքի ուղղակի, անմիջական ներգործության` հարվածի հետևանքով։
Դատահետքաբանական փորձաքննության հմ.526 եզրակացությամբ այն մասին, որ փորձաքննությանը ներկայացված Հարություն Նարգիզյանի հագուստների վրա առկա վնասվածքները իրենց տեղակայումներով հիմնականում համընկնում են միմյանց հետ, վերջիններս ծակած-կտրած են և կարող էին առաջանալ մեկ սայրանի ծակող-կտրող շեղբ ունեցող առարկայի, հնարավոր է դանակի շեղբի մեկ ներգործության արդյունքում, որը ներթափանցման մասում ունեցել է մոտավորապես 29մմ լայնություն։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Հարություն Նարգիզյանի հագուստներով` սվիտրով և անթև շապիկով։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունը
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 18 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է ՀՀ քրեական օրենսգրքով։
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 353 հոդվածի համաձայն դատավճիռ կայացնելիս դատարանն իրավունք ունի հիմնվել միայն դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների վրա, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104 հոդվածի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաuտական տվյալները, որոնց հիման վրա oրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական oրենuգրքով նախատեuված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կաuկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպեu նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ։ Քրեական դատավարությունում որպեu ապացույցներ թույլատրվում են` կասկածյալի ցուցմունքները, մեղադրյալի ցուցմունքները, տուժողի ցուցմունքները, վկայի ցուցմունքները,... փորձագետի եզրակացությունը, իրեղեն ապացույցները, քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները, այլ փաuտաթղթերը։
Նախաքննական մարմնի կողմից Սիրակ Սաքանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով և մեղադրանքի հիմքում դրվել է այն հանգամանքը, որ. «2010թ. հունվարի «19»-ին, ժամը «22։30»-ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկության բաց ուղղիչ հիմնարկում վիճաբանության ընթացքում իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և պատճառել վերջինիս առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող»։
Թե' նախաքննությամբ և թե' դատաքննությամբ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը, տուժող Հարություն Նարգիզյանը« նախաքննական մարմնի կողմից դատակոչված և դեպքի օրը ամբաստանյալի և տուժողի հետ միևնույն սենյակում գտնվող վկաներ Էդուարդ Չիլոյանը և Կարեն Կարապետյանը նույնաբովանդակ ցուցմունքներ են տվել այն մասին« որ տուժողի և ամբաստանյալի միջև կռիվ և վիճաբանություն տեղի չի ունեցել, իսկ հենց տուժողն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ վնասվածքն իրեն պատճառվել է պատահաբար, այսինքն անզգուշաբար` «զուգադիպության հետևանքով», ամբաստանյալը ևս ցուցմունք է տվել, նշելով, որ տուժողին վնաս պատճառելու դիտավորություն չի ունեցել։ Նման ցուցմունքների առկայության պայմաններում նախաքննության մարմինն, այնուամենայնիվ, դրանք դրել է մեղադրանքի հիմքում և որակել, որպես հանցագործության դիտավորությամբ կատարումը հիմնավորող ապացույցներ։ Սակայն դատարանն այդ ապացույցները գնահատելով իրենց ամբողջության մեջ, գտնում է, որ դրանք ամբաստանյալի գործողությունների ուղղակի դիտավորությունը հիմնավորող ապացույցներ չեն հանդիսանում։ Դատարանը տուժողի, վկաների և ամբաստանյալի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներն անարժանահավատ համարելու հիմքեր չունի, քանի որ դրանք նախ` դատապարտյալների մեկուսացված լինելու պայմաններում նույնաբովանդակ են, բացի այդ դրանք որպես ապացույց գնահատելիս դատարանը հաշվի է առնում, որ քրեական գործի դատաքննության ընթացքում տուժող Հարություն Նարգիզյանը, վկա Կարեն Կարապետյանը քրեակատարողական հիմնարկում պատիժ կրելուց ազատվել են և գտնվում են ազատության մեջ, ուստի բացառվում է նաև վերջիններիս կողմից որևէ հիմքով ցուցմունքներ տալուց կաշկանդվելու հավանականությունը։ Դատաքննությամբ ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկության աշխատակից, վկա Մուրադ Գալստյանը ևս հայտնեց, որ թե' ամբաստանյալը և թե' տուժողն իրենց սկզբնական առանձնազրույցներում և բացատրություններում, երբ գտնվել են միմյանցից մեկուսի, հայտնել են, որ դեպքը տեղի ունեցել պատահական։
Նախաքննության մարմինը, որպես ապացույց է դիտել դատաբժշկական փորձագետ Մհեր Բիշարյանի նախաքննական ցուցմունքը, որով վերջինս հայտնել է, թե պատճառված վնասը պատահաբար առաջանալ չէր կարող։ Դատարանը գտնում է, որ մեղքի ձևի գնահատումը իրավական որակման խնդիր է, այլ ոչ թե դատաբժշկական փորձագետի գնահատման, բացի այդ, նման եզրակացությունը դուրս է նաև վերջինիս իրավասության սահմաններից։ Դատաքննությամբ նույն փորձագետը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «պատահաբար» բառի իմաստով ի նկատի ունի այն, որ նման վնասվածքը վայր ընկնելու հետևանքով պատճառվել չէր կարող, քանի որ տուժողի որովայնի խոռոչում աղիների և միջընդերքի փոքր վնասվածքները կարող էին առաջանալ դանակը որովայնի խոռոչ ուժի գործադրմամբ ներթափանցելու հետևանքով` չբացառելով նմանատիպ վնասվածքի առաջացումը հարվածի պահին մարմինների բախման պատճառը` կապված տուժողի պաշտպանական բնական ռեակցիայի հետ, իսկ ըստ ամբաստանյալի և տուժողի ցուցմունքների իրենք բախվել են միմյանց։
Նախաքննության մարմինը մեղադրանքի հիմքում դրել է նաև ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի աշխատակից Մամիկոն Ադամյանի ցուցմունքն այն մասին« որ վերջինիս հայտնի է դարձել« որ դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանը և Հարություն Նարգիզյանը վիճաբանել են« սակայն պատճառներն ինքը պարզել չի կարողացել։ Վկան նույն հանգամանքը պնդեց նաև դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներով« որևէ կերպ չմատնանշելով իր հայտնած տեղեկության ստացման աղբյուրն, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպեu ապացույց oգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել` անհայտ կամ դատական նիստում չբացահայտվող աղբյուրից։ Իսկ նույն օրենսգրքի 126 հոդվածի` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները ստուգելու միջոցով։
Նախաքննության մարմինը Սիրակ Սաքանյանի մեղադրանքը հիմնավորելու համար, որպես այլ փաստաթղթեր ապացույց է ճանաչել` ՀՀ Ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի և ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի օպերատիվ տվյալները« ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բժիշկ Վ.Մանուչարյանի տեղեկանքն ու ամբուլատոր քարտը։
Դատաքննությամբ նշված ապացույցների հետազոտությամբ, ըստ վերջիններիս բովանդակության պարզվեց հետևյալը.
Համաձայն քրեական գործում առկա տեղեկանքների ու ամփոփագրերի, բժշկական հիմնարկի կրիմինալ դեպքերի մատյանում հիվանդի հայտարարության համաձայն կատարված գրառման, ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթ բաժնում մարմնական վնասվածքի վերաբերյալ դեպք է գրանցվել, սակայն հետագայում պարզելով« որ տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառվել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկում, դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանի կողմից` նախապատրաստված նյութերն, ըստ քննչական ենթակայության ուղարկվել են ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու քննչական բաժին։ Նախաքնության մարմինը
ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի հաղորդման բովանդակության մեջ պարունակվող` «ըստ ստացված տեղեկությունների` դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև միջադեպը տեղի է ունեցել կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի և պարտք ու պահանջի հետևանքով...» արտահայտությունը «օպերատիվ տեղեկատվություն» դիտելով դրել է մեղադրանքի հիմքում։ Սակայն, միևնույն ժամանակ, նման տեղեկատվության տիրապետման պայմաններում նախաքննության մարմինը չի պարզել և չի հիմնավորել կենցաղային հարցերի« պարտք ու պահանջի կամ վեճի բնույթը և առհասարակ դրա առկայության կամ բացակայության փաստը, կամ ընդհանրապես դրա իսկությունը։ Հետևաբար դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի և 126 հոդվածի հիմքով նշված հաղորդումը ևս, որպես մեղադրանքը հիմնավորող ապացույց դատարանի կողմից չի կարող գնահատվել։
Նախաքննության մարմինը, որպես ապացույց է դիտել նաև քրեակատարողական հիմնարկի բուժմասի պետ Վ.Մանուչարյանի կողմից տրված տեղեկանքն այն մասին« որ դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը չի կարող ցուցմունք տալ «իրավիճակով պայմանավորված նևրոտիկ վիճակ» ախտորոշման պատճառով։ Նախաքննության մարմինը չի մեկնաբանել, իսկ դատարանի համար անհասկանալի է, թե ինչ ապացուցողական նշանակություն ունի կամ կարող է ունենալ նշված ապացույցը հանցավորի արարքը հիմնավորելու հարցում։
Համաձայն ապացույց հանդիսացող մյուս փաստաթղթի` բժշկական ամբուլատոր քարտի` Սիրակ Սաքանյանի պարանոցի ձախ շրջանում դիտվում է քերծվածք 7սմ երկարությամբ և սալջարդի հետքեր։ Ըստ ամբաստանյալի հայտարարության վերը նշված վնասվածքը պատճառվել է վայր ընկնելու հետևանքով։
Վերը նշված փաստի շուրջ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին« որ վնասվածքը ստացել է դեպքի օրը պապի հուղարկավորությունից գալու ճանապարհին ավտոմեքենան խափանվելու պատճառով հրելու ժամանակ սայթաքելու ու վայր ընկնելու հետևանքով։ Սակայն նախաքննության մարմինը նման տեղեկատվության տիրապետելով սույն հանգամանքը պարզաբանելուն և վնասվածքները համապատասխան մասնագիտական հետազոտության ենթարկելուն ուղղված որևէ միջոցառում չի իրականացրել։ Իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108 հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի` քրեական գործով վարույթում ստորև նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով ... առողջությանը հասցված վնասի բնույթը և ծանրության աստիճանը` դատաբժշկական փորձաքննությունը։ Նախաքննության մարմինն անհետևողական վերաբերմունք է դրսևորել նաև տուժողի և ամբաստանյալի կողմից բազմիցս հիշատակված էլեկտրական սալիկի խափանման վերաբերյալ ներկայացրած պնդումներին։
Վերը նշված հանգամանքները նախաքննության մարմնի կողմից առանց որևէ հավաստիության և հիմնավորման դիտվել են, որպես ապացույցներ և որպես ենթադրվող հետևություններ դրվել են ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորման հիմքում։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 3-րդ և 4-րդ կետերի` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցնների բավարար ամբողջությամբ։ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
Բացի այդ համաձայն ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 115 հոդվածի 1-ին կետի` իրեղեն ապացույցներ են այն առարկաները, որոնք հանցագործության գործիք են ծառայել կամ իրենց վրա հանցագործության հետքեր են պահպանել, կամ հանցավոր գործողությունների oբյեկտներ են եղել, ինչպեu նաև հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները և մյուu բոլոր առարկաները, որոնք կարող են հանցագործությունը հայտնաբերելու, գործի փաuտական հանգամանքները պարզելու, մեղավորներին ի հայտ բերելու, մեղադրանքը հերքելու կամ պատաuխանատվությունը մեղմացնելու միջոցներ ծառայել։
Նույն օրենսգրքի 122 հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի համաձայն` փաuտաթուղթ է թղթային, մագնիuական, էլեկտրոնային կամ այլ կրիչի վրա բառային, թվային, գծագրական կամ այլ նշանային ձևով արված ցանկացած գրառում, որով կարող են հաuտատվել քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալները։ Uույն oրենuգրքի 115 հոդվածի առաջին մաuում նշված հատկանիշներ պարունակող փաuտաթղթերը կարող են ծառայել նաև որպեu իրեղեն ապացույցներ։
Համաձայն ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 122 հոդվածի 3-րդ կետի` այլ փաստաթղթերն ապացույց են ճանաչվում վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ։
Քննարկելով նախաքննության մարմնի կողմից ապացույց ճանաչված այլ փաստաթղթերի հարցը, դատարանը գտնում է, որ դրանք ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 115 և 122 հոդվածների 1-ին մասերում նկարագրված հատկանիշներով օժտված և քրեական գործի համար ապացուցողական նշանակություն ունեցող փասթաթղթեր չեն հանդիսանում, ուստի դրանք պետք է հանել ապացույցների շարքից և պահել քրեական գործի հետ։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքը հիմնվում է օրինականության, օրենքի առաջ հավասարության, պատասխանատվության անխուսափելիության, անձնական պատասխանատվության, ըստ մեղքի պատասխանատվության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման ու մարդասիրության սկզբունքների հիման վրա։ Նույն օրենսգրք 8-րդ հոդվածի համաձայն` անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն անձամբ իր կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն հանցագործություն է համարվում` դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է ... որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորստի, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում` զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորուստ ...,
իսկ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 120 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն հանցագործություն է համարվում անզգուշությամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը։
Այսպիսով, դատարանը դատաքննությամբ հետազոտված ապացույների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ և բոլոր ապացույցների` միմյանց հետ համադրելու և դրանք վերաբերելիության և թույլատրելիության սահմաններում գնահատելու արդյունքում, ինչպես նաև չփարատված կասկածները հօգուտ ամբաստանյալի մեկնաբանելով« գտնում է« որ գործով որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել, որը կհիմնավորեր ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի կողմից տուժող Հարություն Նարգիզյանին դիտավորությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու փաստը։ Հետևաբար դատարանը գտնում է, որ Սիրակ Սաքանյանի գործողությունը պետք է որակել, որպես տուժող Հարություն Նարգիզյանին անզգուշությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու հանցակազմով։
Վերոգրյալի հիման վրա դատարանը գտնում է, որ Սիրակ Սաքանյանի կատարած և ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով որակված արարքը պետք է վերաորակել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 120 հոդվածի 1-ին մասով, որին համապատասխան էլ պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
Համաձայն ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածի 2-րդ կետի` պատժի տեuակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աuտիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
Դատարանը հաշվի է առնում, որ ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը երիտասարդ է, մեղայականով ներկայանալով նախաքննության մարմին տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, խնամքին ունի երկու փոքրահասակ երեխա, գործով բացակայում են վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները։
Դատարանը վերոգրյալները հաշվի առնելով, գտնում է, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի նկատմամբ պետք է հոդվածի սանկցիայով պատիժ նշանակել, սակայն հաշվի առնելով, որ վերջինս Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. հմ.ԵՔՐԴ/0553/01/09 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 9-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64 հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով, պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 16.07.2008թ. և ունի պատժի չկրած 1/մեկ/ ամիս 7/յոթ/ օր մաս, գտնում է, որ պետք է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67 հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի դրույթները և դատավճիռների համակցությամբ Սիրակ Սաքանյանի նկատմամբ նոր նշանակվող պատժին լրիվ գումարել նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը։
Դատարանը քննարկելով ամբաստանյալի պաշտպան Վ.Զուռնաչյանի կողմից հարուցված` իր պաշտպանյալի նկատմամբ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված համաներման ակտը կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության հարցը, գտնում է, որ համաձայն 26.05.2011թ-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման 9-րդ կետի 8-րդ ենթակետի, որը սահմանում է` համաներում չկիրառել մի քանի հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ, եթե այդ հանցագործություններից թեկուզ մեկի համար սույն որոշմամբ համաներում չի կիրառվում։ Նույն որոշման 9-րդ կետի 7-րդ ենթակետով նախատեսված է համաներում չկիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարած կամ այդ հանցագործությունը կատարելու համար դատապարտված անձանց նկատմամբ, եթե դրանք հանցափորձ կամ հանցագործության նախապատրաստություն չեն, ուստի 26.05.2011թ-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշումը Սիրակ Սաքանյանի նկատմամբ համակցության ուժով կիրառելի չէ։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների հարցը, դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Հարություն Նարգիզյանի հագուստները` սվիտրը և անթև շապիկը, պետք է վերադարձնել վերջինիս։
Քննարկելով տուժող Հարություն Նարգիզյանի քաղաքացիական հայցի հարցը և նկատի ունենալով, որ դատաքննությամբ վերջինս հրաժարվեց քաղաքացիական հայց հարուցելուց և դատաքննությամբ հայտնեց, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանից որևէ պարտք ու պահանջ չունի, ուստի դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 161 հոդվածի 2-րդ մասի պահանջներով քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի այս մասով վարույթը պետք է կարճել։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360 հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Սիրակ Շավարշի Սաքանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 120 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի 100-ապատիկի /100.000 /մեկ հարյուր հազար ՀՀ դրամ// չափով։
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 67 հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի կիրառմամբ, դատավճիռների համակցությամբ, նոր նշանակված պատժին լրիվ գումարել Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. հմ.ԵՔՐԴ/0553/01/09 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 9-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության կատարման համար նշանակված պատժի չկրած` մասը և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 1/մեկ/ ամիս 7/յոթ/ օր ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի 100-ապատիկի /100.000/ մեկ հարյուր հազար ՀՀ դրամ// չափով։
Պատժի սկիզբը հաշվել «09» հունիսի 2011թ-ից։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ Արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող տուժող Հարություն Նարգիզյանի հագուստները` սվիտրը և անթև շապիկը, վերադարձնել Հարություն Նարգիզյանին։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանին՝ հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա. ՕՀԱՆՅԱՆ
ՀԱՆՈւՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
Գործ հմ. ԵԷԴ/0058/01/10
2011թ.
ք. Երևան
Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը հետևյալ կազմով՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա. ՕՀԱՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈւՂԱՐ՝ Ս. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Շ. ԴՈւՐՅԱՆ
ՄԵՂԱԴՐՈՂ-ԴԱՏԱԽԱԶ՝ Ա. ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ. ԶՈւՌՆԱՉՅԱՆ
ՏՈւԺՈՂ` Հ.ՆԱՐԳԻԶՅԱՆ
2011թ. Հունիսի «09»-ին, Երևան քաղաքում.
Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն, ըստ մեղադրանքի՝ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի /ծնված՝ 22.05.1982թ. Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անձ, չի աշխատել, նախկինում դատապարտված /Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. դատավճռով ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 9-րդ կետերով և ՀՀ քր. օր-ի 64 հոդ-ի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով, պատժի սկիզբը հաշվվել է 16.07.2008թ-ից, պատիժը չկրած, վատառողջ, բնակվել է ք. Երևան Դրոյի փողոցի, 1-ին նրբանցքի հմ.4-րդ տանը, հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկության դատապարտյալ/։
Սույն գործով խափանման միջոց չի կիրառվել։
Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով։
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
Սիրակ Սաքանյանի կողմից Հարություն Նարգիզյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ 20.01.2010թ. ՀՀ Ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Էրեբունու քննչական բաժնում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է հմ.12101410 քրեական գործը։
09.04.2010թ. որոշմամբ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ. «2010թ. հունվարի «19»-ին, ժամը «22։30»-ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկության բաց ուղղիչ հիմնարկում վիճաբանության ընթացքում իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և պատճառել վերջինիս առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող»։
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի` ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով 29.04.2010թ. կազմված և 03.05.2010թ. հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ 07.05.2010թ. ստացվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան։
Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.07.2010թ. դատավճռով Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 120 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է տուգանքով նվազագույն աշխատավարձի 150-ապատակի` ՀՀ 150.000 /մեկ հարյուր հիսուն հազար/ դրամի չափով։
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 22.10.2010թ. որոշմամբ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.07.2010թ. դատավճիռը բեկանվել է և գործն ուղարկվել է նույն դատարան այլ կազմով նոր քննության։
Քրեական գործը Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել 20.12.2010թ-ին։
2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Դատարանի հետևությունները հիմնված են դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցների վրա։
Տուժող` Հարություն Զավենի Նարգիզյանի ցուցմունքով այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում և գտնվել են ընկերական փոխհարաբերությունների մեջ։ 2010թ. հունվարի «19»-ին Սիրակ Սաքանյանը մեկնել է պապի հուղարկավորությանը, իսկ ինքը գնացել է աշխատանքի։ Երեկոյան դատապարտյալներով հավաքվել են և նախապատրաստվել են հաց ուտելու։ Այդ ընթացքում ինքն էլեկտրական սալիկի վրա նրբերշիկ է եփել, իսկ Սիրակ Սաքանյանը դանակով հաց է կտրտել։ Հանկարծակի էլեկտրական սալիկը կարճ միացման պատճառով բոցկլտացել է ու ինքը կտրուկ շրջվել է։ Այդ պահին Սիրակ Սաքանյանը ևս կտրուկ շրջվել է դեպի իրեն ու իրենք մարմիններով բախվել են։ Ինքը սկզբում նույնիսկ չի նկատել, որ վնասվել է, միայն երբ որովայնը սկսել է տաքանալ ու թրջվել, նկատել է որ դանակից վնասվածք է ստացել։ Առանց որևէ լուրջ բան կասկածելու ինքը միայնակ դուրս է եկել ու ճանապարհին իրեն հանդիպած դատապարտյալ Էդուարդ Չիլոյանի հետ նստել է իր ավտոմեքենան ու անձամբ վարելով այն մեկնել է «Էրեբունի» հիվանդանոց, որտեղից իրեն անմիջապես տեղափոխել են վիրահատարան, ինքը դեպքի մասին հիվանդանոցում ոչինչ չի հայտնել, իսկ կրիմինալ դեպքերի մատյանում կատարված գրառման աղբյուրի մասին որևէ տեղեկություն չունի։ Տուժողը դատաքննությամբ հայտնեց նաև, որ ներկայումս պատժից ազատվել է ու գտնվելով ազատության մեջ պնդում է նախաքննության ընթացքում տրված իր ցուցմունքները, ներառյալ այն մասը, որով հայտնել է, որ Սիրակ Սաքանյանն իրեն դիտավորյալ չի հարվածել, դա պատահականության արդյունք է եղել, իրենց միջև միշտ նորմալ փոխարաբերություններ են եղել, իրենք որևէ թեմայով երբևէ չեն վիճաբանել և միմյանցից պարտք ու պահանջ չունեն։
Վկա` Էդուարդ Սամվելի Չիլոյանի ցուցմունքով այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում։ Ցուցմունքով վկան հայտնեց, որ 2010թ. հունվարի «19»-ին վերադարձել է իր սենյակ, որտեղ եղել են նաև Հարություն Նարգիզյանն ու Կարեն Կարապետյանը։ Այնուհետև պապի թաղման արարողությունից հետո վերադարձել է նաև Սիրակ Սաքանյանը և իրենք սկսել են նախապատրաստվել հաց ուտել։ Սիրակ Սաքանյանը սկսել է դանակով հաց կտրտել, Հարություն Նարգիզյանը գնացել է նրբերշիկ բերելու, Կարեն Կարապետյանի հեռախոսին զանգ է եկել և նա խոսելով սենյակից դուրս է եկել, իսկ ինքը գնացել է ջուր բերելու։ Մի քանի րոպե անց, երբ վերադարձել է տեսել է, որ Կարեն Կարապետյանը աստիճանների վրա հեռախոսով է խոսում, իսկ աստիճաններով վերև բարձրանալիս հանդիպել է Հարություն Նարգիզյանին, ով հայտնել է, որ վատ է զգում և առաջարկել է իր հետ հիվանդանոց գնալ։ Ինքը դատապարտյալներից Կարեն Կարապետյանին խնդրել է օրվա պատասխանատուին հայտնել, որ իրենք հիվանդանոց են մեկնում ու Հ.Նարգիզյանի մեքենայով գնացել են «Էրեբունի» հիվանդանոց։ Ճանապարհին Հ.Նարգիզյանը հայտնել է, որ որովայնը վնասվել է, սակայն պատճառները չի հայտնել, իսկ երբ հասել են հիվանդանոց Հարություն Նարգիզյանին տեղափոխել են վիրահատարան, իսկ ինքը մոտակայքում կայանելով մեքենան վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ։ Վկան հայտնեց, որ դեպքի մասին չի հետաքրքրվել, քանի որ երբ վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ Սիրակ Սաքանյանն արդեն սենյակում չի եղել, այնուհետև տեղեկացել է, որ նրան մեկուսացրել են։
Վկա` Կարեն Ռոբերտի Կարապետյանի ցուցմունքով այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում, սակայն այժմ արդեն պատժից ազատվել է։ 2010թ. հունվարի «19»-ի երեկոյան պապի թաղման արարողությունից Սիրակ Սաքանյանի վերադառնալուց հետո ինքը` Հարություն Նարգիզյանի և Էդուարդ Չիլոյանի հետ ցավակցել են նրան նախապատրաստվել են հաց ուտել։ Սիրակ Սաքանյանը սկսել է դանակով հաց կտրտել, Հարություն Նարգիզյանը զբաղվել է նրբերշիկ եփելով, Էդուարդ Չիլոյանը գնացել է ջուր բերելու, իսկ քանի որ իրեն իր ընկերուհին է զանգահարել, ինքը խոսելով դուրս է եկել ու իջել առաջին հարկ։ Խոսակցությունն ավարտելուց հետո աստիճաններով բարձրանալիս հանդիպել է Հարություն Նարգիզյանին և Էդուարդ Չիլոյանին։ Վերջինս հայտնել, որ Հ.Նարգիզյանին հիվանդանոց է ուղեկցում և խնդրել է օրվա պատասխանատուին հայտնել այդ մասին։ Վերջիններս գնացել են, իսկ ինքը հիվանդանոց գնալու մասին տեղյակ է պահել օրվա պատասխանատու հերթապահ Մամիկոն Ադամյանին։ Վկան հայտնեց, որ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև վիճաբանություն չի եղել, եթե լիներ ներքևում անպայման կլսվեր, քանի որ իրենց սենյակի պատուհաններն անմիջապես հերթապահ մասի վերևում են գտնվում։
Վկա` Մամիկոն Շիրինի Ադամյան ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի աշխատակից, իսկ 2010թ. հունվարի «19»-ին հանդիսացել է հերթապահ խմբի պատասխանատու։ Նույն օրը դատապարտյալներից Կարեն Կարապետյանն իրեն հայտնել է, որ Հարություն Նարգիզյանը և Էդուարդ Չիլոյանը գնացել են հիվանդանոց։ Այնուհետև հիմնարկի պետից տեղեկացել է, որ Հարություն Նարգիզյանը կտրող-ծակող վնասվածք է ստացել ու վիրահատվել է։ Ինքն անմիջապես Սիրակ Սաքանյանի հետ զրույց է ունեցել, որի ընթացքում վերջինս իրեն հայտնել է, որ մեղավոր չէ և Հ.Նարգիզյանի առողջանալու դեպքում ամեն բան կպարզվի, սակայն ինքը Ս.Սաքանյանի վարքագծից ելնելով հիմնարկության պետին զեկույց է ներկայացրել ու վերջինիս որոշմամբ Ս.Սաքանյանին մեկուսացրել են։ Ինքն այդ օրը Ս.Սաքանյանի վրա մարմնական վնասվածքներ կամ խմածություն չի նկատել։ Սկզբում, ըստ հասած տեղեկությունների, Հարություն Նարգիզյանի և Սիրակ Սաքանյանի միջև վիճաբանություն է տեղի ունեցել։ Սակայն նման տեղեկատվության ստույգ աղբյուրն իրեն հայտնի չէ։ Հետագայում տեղեկացել է, որ դեպքը պատահական է եղել և պատճառը էլեկտրական սալիկի կարճ միացումն է եղել։
Դատաբժիշկ` Մհեր Սպանդարի Բիշարյանի ցուցմունքով այն մասին, որ տուժողի վնասվածքը պատահաբար պատճառվել չէր կարող, իսկ «պատահաբար» բառի իմաստով ի նկատի ունի այն, որ նման վնասվածքը վայր ընկնելու հետևանքով պատճառվել չէր կարող, քանի որ տուժողի որովայնի խոռոչում աղիների և միջընդերքի փոքր վնասվածքները կարող էին առաջանալ դանակը որովայնի խոռոչ ուժի գործադրմամբ ներթափանցելու հետևանքով։ Փորձագետը դատաքննությամբ տված ցուցմունքով, չբացառեց նմանատիպ վնասվածքի առաջացումը հարվածի պահին մարմինների բախման պատճառով` տուժողի պաշտպանական բնական ռեակցիայի հետևանքով, երբ դանակի շեղբը ներթափանցել է որովայնի խոռոչ։
Ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունքով հայտնեց, որ հանդիսացել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկի դատապարտյալ, որտեղից 2010թ. հունվարի «19»-ին պապի հուղարկավորությանը մասնակցելու նպատակով մեկնել է Տավուշի մարզի Բերդ քաղաք և հուղարկավորությունն ավարտվելուց անմիջապես հետո վերադարձել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկ։ Իր հետ միասին պատիժը կրող դատապարտյալներ Հարություն Նարգիզյանը, Էդուարդ Չիլոյանը և Կարեն Կարապետյանը ցավակցել են իրեն, որից հետո ցանկացել են «մի կտոր հաց ուտել»։ Ինքը խոհանոցային դանակով հաց է կտրտել, իսկ իր հետևում Հարություն Նարգիզյանը էլեկտրական սալիկի վրա նրբերշիկ է եփել։ Այդ ընթացքում էլեկտրական սալիկի կարճ միացման պատճառով առաջացած պայթյունի հետևանքով ինքը կտրուկ շրջվել է դեպի սալիկը, ինչը համընկել է Հարություն Նարգիզյանի առաջ գալուն ևս ու իր ձեռքի դանակը պատահաբար դիպել է Հարություն Նարգիզյանի որովայնին։ Սկզբում իրենք չեն էլ իմացել, թե ինչ կատարվել, մինչև որ Հարություն Նարգիզյանը հայտնել է, որ որովայնը թրջվել է ու անմիջապես սենյակից դուրս գալով Էդուարդ Չիլոյանի հետ մեկնել է հիվանդանոց։ Քանի որ կատարվածից խիստ հուզված է եղել խոհանոցային դանակը նետել է սան հանգույցի մեջ։ Այնուհետև տեղեկացել է, որ Հարություն Նարգիզյանին «Էրեբունի» ԲԿ-ում վիրահատել են, իսկ իրեն դրանից հետո մեկուսացրել են և փոխել պատիժը կրելու ռեժիմը։ Ինքը կատարվածից ուշքի գալով ինքնախոստովանություն է արել և հայտնել, որ դանակը վախից սանհանգույցի մեջ է նետել, սակայն այն չեն հայտնաբերել։ Ամբաստանյալը հայտնեց նաև, որ Հարություն Նարգիզյանի հետ գտնվել է ընկերական հարաբերությունների մեջ ու այն մտքից, որ ընկերոջը պատահական վնասել է, խորը հոգեկան ապրումներ է ունեցել, ինչի պատճառով բժշկական հսկողության տակ է գտնվել ու բուժումներ ստացել։
Դատարանի կողմից հրավիրված վկաներ` Արսեն Սամվելի Սարգսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի պահպանության ապահովման բաժնի աշխատակից և ճանաչում է բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկի դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանին։ 2011թ. հունվարի «19»-ին ինքը գտնվել է անցագրային կետում, երբ Սիրակ Սաքանյանը ժամանակին քրեակատարողական հիմնարկ է վերադարձել։ Ինքը խմածություն կամ վնասվածք նրա վրա չի նկատել, հակառակ դեպքում կզեկուցեր ու համապատասխան ցուցումով մարմնի զննություն կկատարեր։ Վկան հայտնեց, որ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև վիճաբանության մասին ոչինչ չի լսել։
Մուրադ Հովհաննեսի Գալստյանի ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի հետաքննիչ և որպես դատապարտյալներ ճանաչում է և' Սիրակ Սաքանյանին և' Հարություն Նարգիզյանին։ 2011թ. հունվարի «20»-ի առավոտյան, երբ գնացել է աշխատանքի տեղեկացել է, որ Ս.Սաքանյանի կողմից դանակահարվելու պատճառով Հ.Նարգիզյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց։ Սկզբում ինքը վիրահատությունից մեկ օր անց բացատրություն է վերցրել Հ.Նարգիզյանից, որով վերջինս հայտնել է, որ դեպքի օրը պատրաստվել են հաց ուտելու, որի ընթացքում անզգույշ մոտեցել է ու կպել դանակին։ Այնուհետև բացատրություն է վերցրել Սիրակ Սաքանյանից, ով ի սկզբանե հայտնել, որ մեղավոր չէ, դեպքը պատահական շրջադարձի հետևանքով է պատճառվել, իսկ դանակի վերաբերյալ հայտնել է, որ անհանգստությունից ու վախից այն սանհանգույցի մեջ է գցել։ Այնուհետև հիմնարկության պետի որոշմամբ Սիրակ Սաքանյանին մեկուսացրել են։ Վկան հայտնեց նաև, որ ո'չ Սիրակ Սաքանյանը, ո'չ Հարություն Նարգիզյանը էլեկտրական սալիկի մասին իրեն չեն հայտնել, Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի հարաբերությունները նորմալ են եղել և որևէ միջադեպ չի գրանցվել, իսկ Ս.Սաքանյանի վնասվածքների վերաբերյալ տեղեկանքներն ու հատուկ հաղորդագրությունն իրեն կազմած են ներկայացրել։
Դատաբժշկական փորձաքննության հմ.101/հ եզրակացությամբ այն մասին, որ Հարություն Նարգիզյանի ստացած մարմնական վնասվածքը` որովայնի առաջային պատի շրջանի ծակած-կտրած թափանցող վերքի /բարակ աղու պատի և բարակ աղու միջընդերքի վնասումներով/ ձևով, պատճառվել է` սուր ծակող-կտրող գործիքով, հնարավոր է նշված ժամկետում, որը պատճառել է առողջության ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող։ Հ.Նարգիզյանի մարմնական վնասվածքը չէր կարող առաջանալ վայր ընկնելու արդյունքում, այլ պատճառվել է սուր ծակող-կտրող գործիքի ուղղակի, անմիջական ներգործության` հարվածի հետևանքով։
Դատահետքաբանական փորձաքննության հմ.526 եզրակացությամբ այն մասին, որ փորձաքննությանը ներկայացված Հարություն Նարգիզյանի հագուստների վրա առկա վնասվածքները իրենց տեղակայումներով հիմնականում համընկնում են միմյանց հետ, վերջիններս ծակած-կտրած են և կարող էին առաջանալ մեկ սայրանի ծակող-կտրող շեղբ ունեցող առարկայի, հնարավոր է դանակի շեղբի մեկ ներգործության արդյունքում, որը ներթափանցման մասում ունեցել է մոտավորապես 29մմ լայնություն։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Հարություն Նարգիզյանի հագուստներով` սվիտրով և անթև շապիկով։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունը
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 18 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է ՀՀ քրեական օրենսգրքով։
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 353 հոդվածի համաձայն դատավճիռ կայացնելիս դատարանն իրավունք ունի հիմնվել միայն դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների վրա, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104 հոդվածի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաuտական տվյալները, որոնց հիման վրա oրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական oրենuգրքով նախատեuված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կաuկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպեu նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ։ Քրեական դատավարությունում որպեu ապացույցներ թույլատրվում են` կասկածյալի ցուցմունքները, մեղադրյալի ցուցմունքները, տուժողի ցուցմունքները, վկայի ցուցմունքները,... փորձագետի եզրակացությունը, իրեղեն ապացույցները, քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները, այլ փաuտաթղթերը։
Նախաքննական մարմնի կողմից Սիրակ Սաքանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով և մեղադրանքի հիմքում դրվել է այն հանգամանքը, որ. «2010թ. հունվարի «19»-ին, ժամը «22։30»-ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկության բաց ուղղիչ հիմնարկում վիճաբանության ընթացքում իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և պատճառել վերջինիս առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող»։
Թե' նախաքննությամբ և թե' դատաքննությամբ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը, տուժող Հարություն Նարգիզյանը« նախաքննական մարմնի կողմից դատակոչված և դեպքի օրը ամբաստանյալի և տուժողի հետ միևնույն սենյակում գտնվող վկաներ Էդուարդ Չիլոյանը և Կարեն Կարապետյանը նույնաբովանդակ ցուցմունքներ են տվել այն մասին« որ տուժողի և ամբաստանյալի միջև կռիվ և վիճաբանություն տեղի չի ունեցել, իսկ հենց տուժողն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ վնասվածքն իրեն պատճառվել է պատահաբար, այսինքն անզգուշաբար` «զուգադիպության հետևանքով», ամբաստանյալը ևս ցուցմունք է տվել, նշելով, որ տուժողին վնաս պատճառելու դիտավորություն չի ունեցել։ Նման ցուցմունքների առկայության պայմաններում նախաքննության մարմինն, այնուամենայնիվ, դրանք դրել է մեղադրանքի հիմքում և որակել, որպես հանցագործության դիտավորությամբ կատարումը հիմնավորող ապացույցներ։ Սակայն դատարանն այդ ապացույցները գնահատելով իրենց ամբողջության մեջ, գտնում է, որ դրանք ամբաստանյալի գործողությունների ուղղակի դիտավորությունը հիմնավորող ապացույցներ չեն հանդիսանում։ Դատարանը տուժողի, վկաների և ամբաստանյալի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներն անարժանահավատ համարելու հիմքեր չունի, քանի որ դրանք նախ` դատապարտյալների մեկուսացված լինելու պայմաններում նույնաբովանդակ են, բացի այդ դրանք որպես ապացույց գնահատելիս դատարանը հաշվի է առնում, որ քրեական գործի դատաքննության ընթացքում տուժող Հարություն Նարգիզյանը, վկա Կարեն Կարապետյանը քրեակատարողական հիմնարկում պատիժ կրելուց ազատվել են և գտնվում են ազատության մեջ, ուստի բացառվում է նաև վերջիններիս կողմից որևէ հիմքով ցուցմունքներ տալուց կաշկանդվելու հավանականությունը։ Դատաքննությամբ ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկության աշխատակից, վկա Մուրադ Գալստյանը ևս հայտնեց, որ թե' ամբաստանյալը և թե' տուժողն իրենց սկզբնական առանձնազրույցներում և բացատրություններում, երբ գտնվել են միմյանցից մեկուսի, հայտնել են, որ դեպքը տեղի ունեցել պատահական։
Նախաքննության մարմինը, որպես ապացույց է դիտել դատաբժշկական փորձագետ Մհեր Բիշարյանի նախաքննական ցուցմունքը, որով վերջինս հայտնել է, թե պատճառված վնասը պատահաբար առաջանալ չէր կարող։ Դատարանը գտնում է, որ մեղքի ձևի գնահատումը իրավական որակման խնդիր է, այլ ոչ թե դատաբժշկական փորձագետի գնահատման, բացի այդ, նման եզրակացությունը դուրս է նաև վերջինիս իրավասության սահմաններից։ Դատաքննությամբ նույն փորձագետը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «պատահաբար» բառի իմաստով ի նկատի ունի այն, որ նման վնասվածքը վայր ընկնելու հետևանքով պատճառվել չէր կարող, քանի որ տուժողի որովայնի խոռոչում աղիների և միջընդերքի փոքր վնասվածքները կարող էին առաջանալ դանակը որովայնի խոռոչ ուժի գործադրմամբ ներթափանցելու հետևանքով` չբացառելով նմանատիպ վնասվածքի առաջացումը հարվածի պահին մարմինների բախման պատճառը` կապված տուժողի պաշտպանական բնական ռեակցիայի հետ, իսկ ըստ ամբաստանյալի և տուժողի ցուցմունքների իրենք բախվել են միմյանց։
Նախաքննության մարմինը մեղադրանքի հիմքում դրել է նաև ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի աշխատակից Մամիկոն Ադամյանի ցուցմունքն այն մասին« որ վերջինիս հայտնի է դարձել« որ դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանը և Հարություն Նարգիզյանը վիճաբանել են« սակայն պատճառներն ինքը պարզել չի կարողացել։ Վկան նույն հանգամանքը պնդեց նաև դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներով« որևէ կերպ չմատնանշելով իր հայտնած տեղեկության ստացման աղբյուրն, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպեu ապացույց oգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել` անհայտ կամ դատական նիստում չբացահայտվող աղբյուրից։ Իսկ նույն օրենսգրքի 126 հոդվածի` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները ստուգելու միջոցով։
Նախաքննության մարմինը Սիրակ Սաքանյանի մեղադրանքը հիմնավորելու համար, որպես այլ փաստաթղթեր ապացույց է ճանաչել` ՀՀ Ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի և ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի օպերատիվ տվյալները« ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բժիշկ Վ.Մանուչարյանի տեղեկանքն ու ամբուլատոր քարտը։
Դատաքննությամբ նշված ապացույցների հետազոտությամբ, ըստ վերջիններիս բովանդակության պարզվեց հետևյալը.
Համաձայն քրեական գործում առկա տեղեկանքների ու ամփոփագրերի, բժշկական հիմնարկի կրիմինալ դեպքերի մատյանում հիվանդի հայտարարության համաձայն կատարված գրառման, ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթ բաժնում մարմնական վնասվածքի վերաբերյալ դեպք է գրանցվել, սակայն հետագայում պարզելով« որ տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառվել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկում, դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանի կողմից` նախապատրաստված նյութերն, ըստ քննչական ենթակայության ուղարկվել են ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու քննչական բաժին։ Նախաքնության մարմինը
ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի հաղորդման բովանդակության մեջ պարունակվող` «ըստ ստացված տեղեկությունների` դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև միջադեպը տեղի է ունեցել կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի և պարտք ու պահանջի հետևանքով...» արտահայտությունը «օպերատիվ տեղեկատվություն» դիտելով դրել է մեղադրանքի հիմքում։ Սակայն, միևնույն ժամանակ, նման տեղեկատվության տիրապետման պայմաններում նախաքննության մարմինը չի պարզել և չի հիմնավորել կենցաղային հարցերի« պարտք ու պահանջի կամ վեճի բնույթը և առհասարակ դրա առկայության կամ բացակայության փաստը, կամ ընդհանրապես դրա իսկությունը։ Հետևաբար դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի և 126 հոդվածի հիմքով նշված հաղորդումը ևս, որպես մեղադրանքը հիմնավորող ապացույց դատարանի կողմից չի կարող գնահատվել։
Նախաքննության մարմինը, որպես ապացույց է դիտել նաև քրեակատարողական հիմնարկի բուժմասի պետ Վ.Մանուչարյանի կողմից տրված տեղեկանքն այն մասին« որ դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը չի կարող ցուցմունք տալ «իրավիճակով պայմանավորված նևրոտիկ վիճակ» ախտորոշման պատճառով։ Նախաքննության մարմինը չի մեկնաբանել, իսկ դատարանի համար անհասկանալի է, թե ինչ ապացուցողական նշանակություն ունի կամ կարող է ունենալ նշված ապացույցը հանցավորի արարքը հիմնավորելու հարցում։
Համաձայն ապացույց հանդիսացող մյուս փաստաթղթի` բժշկական ամբուլատոր քարտի` Սիրակ Սաքանյանի պարանոցի ձախ շրջանում դիտվում է քերծվածք 7սմ երկարությամբ և սալջարդի հետքեր։ Ըստ ամբաստանյալի հայտարարության վերը նշված վնասվածքը պատճառվել է վայր ընկնելու հետևանքով։
Վերը նշված փաստի շուրջ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին« որ վնասվածքը ստացել է դեպքի օրը պապի հուղարկավորությունից գալու ճանապարհին ավտոմեքենան խափանվելու պատճառով հրելու ժամանակ սայթաքելու ու վայր ընկնելու հետևանքով։ Սակայն նախաքննության մարմինը նման տեղեկատվության տիրապետելով սույն հանգամանքը պարզաբանելուն և վնասվածքները համապատասխան մասնագիտական հետազոտության ենթարկելուն ուղղված որևէ միջոցառում չի իրականացրել։ Իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108 հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի` քրեական գործով վարույթում ստորև նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով ... առողջությանը հասցված վնասի բնույթը և ծանրության աստիճանը` դատաբժշկական փորձաքննությունը։ Նախաքննության մարմինն անհետևողական վերաբերմունք է դրսևորել նաև տուժողի և ամբաստանյալի կողմից բազմիցս հիշատակված էլեկտրական սալիկի խափանման վերաբերյալ ներկայացրած պնդումներին։
Վերը նշված հանգամանքները նախաքննության մարմնի կողմից առանց որևէ հավաստիության և հիմնավորման դիտվել են, որպես ապացույցներ և որպես ենթադրվող հետևություններ դրվել են ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորման հիմքում։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 3-րդ և 4-րդ կետերի` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցնների բավարար ամբողջությամբ։ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
Բացի այդ համաձայն ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 115 հոդվածի 1-ին կետի` իրեղեն ապացույցներ են այն առարկաները, որոնք հանցագործության գործիք են ծառայել կամ իրենց վրա հանցագործության հետքեր են պահպանել, կամ հանցավոր գործողությունների oբյեկտներ են եղել, ինչպեu նաև հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները և մյուu բոլոր առարկաները, որոնք կարող են հանցագործությունը հայտնաբերելու, գործի փաuտական հանգամանքները պարզելու, մեղավորներին ի հայտ բերելու, մեղադրանքը հերքելու կամ պատաuխանատվությունը մեղմացնելու միջոցներ ծառայել։
Նույն օրենսգրքի 122 հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի համաձայն` փաuտաթուղթ է թղթային, մագնիuական, էլեկտրոնային կամ այլ կրիչի վրա բառային, թվային, գծագրական կամ այլ նշանային ձևով արված ցանկացած գրառում, որով կարող են հաuտատվել քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալները։ Uույն oրենuգրքի 115 հոդվածի առաջին մաuում նշված հատկանիշներ պարունակող փաuտաթղթերը կարող են ծառայել նաև որպեu իրեղեն ապացույցներ։
Համաձայն ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 122 հոդվածի 3-րդ կետի` այլ փաստաթղթերն ապացույց են ճանաչվում վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ։
Քննարկելով նախաքննության մարմնի կողմից ապացույց ճանաչված այլ փաստաթղթերի հարցը, դատարանը գտնում է, որ դրանք ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 115 և 122 հոդվածների 1-ին մասերում նկարագրված հատկանիշներով օժտված և քրեական գործի համար ապացուցողական նշանակություն ունեցող փասթաթղթեր չեն հանդիսանում, ուստի դրանք պետք է հանել ապացույցների շարքից և պահել քրեական գործի հետ։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքը հիմնվում է օրինականության, օրենքի առաջ հավասարության, պատասխանատվության անխուսափելիության, անձնական պատասխանատվության, ըստ մեղքի պատասխանատվության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման ու մարդասիրության սկզբունքների հիման վրա։ Նույն օրենսգրք 8-րդ հոդվածի համաձայն` անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն անձամբ իր կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն հանցագործություն է համարվում` դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է ... որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորստի, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում` զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորուստ ...,
իսկ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 120 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն հանցագործություն է համարվում անզգուշությամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը։
Այսպիսով, դատարանը դատաքննությամբ հետազոտված ապացույների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ և բոլոր ապացույցների` միմյանց հետ համադրելու և դրանք վերաբերելիության և թույլատրելիության սահմաններում գնահատելու արդյունքում, ինչպես նաև չփարատված կասկածները հօգուտ ամբաստանյալի մեկնաբանելով« գտնում է« որ գործով որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել, որը կհիմնավորեր ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի կողմից տուժող Հարություն Նարգիզյանին դիտավորությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու փաստը։ Հետևաբար դատարանը գտնում է, որ Սիրակ Սաքանյանի գործողությունը պետք է որակել, որպես տուժող Հարություն Նարգիզյանին անզգուշությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու հանցակազմով։
Վերոգրյալի հիման վրա դատարանը գտնում է, որ Սիրակ Սաքանյանի կատարած և ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով որակված արարքը պետք է վերաորակել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 120 հոդվածի 1-ին մասով, որին համապատասխան էլ պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
Համաձայն ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածի 2-րդ կետի` պատժի տեuակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աuտիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
Դատարանը հաշվի է առնում, որ ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը երիտասարդ է, մեղայականով ներկայանալով նախաքննության մարմին տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, խնամքին ունի երկու փոքրահասակ երեխա, գործով բացակայում են վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները։
Դատարանը վերոգրյալները հաշվի առնելով, գտնում է, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի նկատմամբ պետք է հոդվածի սանկցիայով պատիժ նշանակել, սակայն հաշվի առնելով, որ վերջինս Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. հմ.ԵՔՐԴ/0553/01/09 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 9-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64 հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով, պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 16.07.2008թ. և ունի պատժի չկրած 1/մեկ/ ամիս 7/յոթ/ օր մաս, գտնում է, որ պետք է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67 հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի դրույթները և դատավճիռների համակցությամբ Սիրակ Սաքանյանի նկատմամբ նոր նշանակվող պատժին լրիվ գումարել նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը։
Դատարանը քննարկելով ամբաստանյալի պաշտպան Վ.Զուռնաչյանի կողմից հարուցված` իր պաշտպանյալի նկատմամբ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված համաներման ակտը կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության հարցը, գտնում է, որ համաձայն 26.05.2011թ-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման 9-րդ կետի 8-րդ ենթակետի, որը սահմանում է` համաներում չկիրառել մի քանի հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ, եթե այդ հանցագործություններից թեկուզ մեկի համար սույն որոշմամբ համաներում չի կիրառվում։ Նույն որոշման 9-րդ կետի 7-րդ ենթակետով նախատեսված է համաներում չկիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարած կամ այդ հանցագործությունը կատարելու համար դատապարտված անձանց նկատմամբ, եթե դրանք հանցափորձ կամ հանցագործության նախապատրաստություն չեն, ուստի 26.05.2011թ-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշումը Սիրակ Սաքանյանի նկատմամբ համակցության ուժով կիրառելի չէ։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների հարցը, դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Հարություն Նարգիզյանի հագուստները` սվիտրը և անթև շապիկը, պետք է վերադարձնել վերջինիս։
Քննարկելով տուժող Հարություն Նարգիզյանի քաղաքացիական հայցի հարցը և նկատի ունենալով, որ դատաքննությամբ վերջինս հրաժարվեց քաղաքացիական հայց հարուցելուց և դատաքննությամբ հայտնեց, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանից որևէ պարտք ու պահանջ չունի, ուստի դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 161 հոդվածի 2-րդ մասի պահանջներով քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի այս մասով վարույթը պետք է կարճել։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360 հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Սիրակ Շավարշի Սաքանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 120 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի 100-ապատիկի /100.000 /մեկ հարյուր հազար ՀՀ դրամ// չափով։
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 67 հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի կիրառմամբ, դատավճիռների համակցությամբ, նոր նշանակված պատժին լրիվ գումարել Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. հմ.ԵՔՐԴ/0553/01/09 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 9-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության կատարման համար նշանակված պատժի չկրած` մասը և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 1/մեկ/ ամիս 7/յոթ/ օր ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի 100-ապատիկի /100.000/ մեկ հարյուր հազար ՀՀ դրամ// չափով։
Պատժի սկիզբը հաշվել «09» հունիսի 2011թ-ից։
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ Արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող տուժող Հարություն Նարգիզյանի հագուստները` սվիտրը և անթև շապիկը, վերադարձնել Հարություն Նարգիզյանին։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանին՝ հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա. ՕՀԱՆՅԱՆ
ԵԷԴ/0058/01/10
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
գործ թիվ ԵԷԴ/0058/01/10
Նախագահող դատավոր՝ Մ.Պետրոսյան
Դատավորներ` Գ.Մելիք-Սարգսյան
Ս.Համբարձումյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Հ.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ պաշտպան Վ.ԶՈՒՌՆԱՉՅԱՆԻ
2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Երևան քաղաքում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշման դեմ մեղադրող Ա.Ստեփանյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Քրեական գործը հարուցվել է 2010 թվականի հունվարի 20-ին։
Նախաքննության մարմնի 2010 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2010 թվականի մայիսի 7-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
2. Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հուլիսի 9-ի դատավճռով Ս.Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` 150.000 ՀՀ դրամի չափով։
Մեղադրող Ա.Ստեփանյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2010 թվականի հոկտեմբերի 22-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է, բեկանել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հուլիսի 9-ի դատավճիռը և գործն ուղարկել է նույն դատարան` այլ կազմով նոր քննության։
3. Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2011 թվականի հունիսի 9-ի դատավճռով Ս.Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` 100.000 ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի հիման վրա` դատավճիռների համակցությամբ, նոր նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Երևանի քրեական դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը, և Ս.Սաքանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 1 ամիս 7 օր ժամկետով ու տուգանք` 100.000 ՀՀ դրամի չափով։
4. Մեղադրող Ա.Ստեփանյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է` օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի հունիսի 9-ի դատավճիռը։
5. Վերաքննիչ դատարանի 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել մեղադրող Ա.Ստեփանյանը։
2011 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը մեղադրող Ա.Ստեփանյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունել է վարույթ։
Վճռաբեկ բողոքի պատասխան է ներկայացրել ամբաստանյալ Ս.Սաքանյանի պաշտպան Վ.Զուռնաչյանը` խնդրելով մեղադրող Ա.Ստեփանյանի վճռաբեկ բողոքը վերադարձնել։
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
6. Նախաքննության մարմինը Ս.Սաքանյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա 2010 թվականի հունվարի 19-ին` ժամը 22։30-ի սահմաններում, «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկում, վիճաբանության ընթացքում, իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և վերջինիս առողջությանը պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս (տե՛ս Քրեական գործ, հատոր 1, էջ 109-112)։
7. Առաջին ատյանի դատարանը, արձանագրելով, որ Ս.Սաքանյանի կողմից Հ.Նարգիզյանին մարմնական վնասվածքը դիտավորությամբ պատճառած լինելու հանգամանքը հիմնավորող որևէ ապացույց գործով ձեռք չի բերվել, գտել է, որ Ս.Սաքանյանի արարքում առկա է անզգուշությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու հանցակազմը, որպիսի արարքի համար էլ նա պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում առկա են հետևյալ ձևակերպումները. «(…) մեղքի ձևի գնահատումը իրավական որակման խնդիր է, այլ ոչ թե դատաբժշկական փորձագետի գնահատման, բացի այդ, նման եզրակացությունը դուրս է նաև վերջինիս իրավասության սահմաններից։
(…) նախաքննության մարմինը մեղադրանքի հիմքում դրել է նաև ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի աշխատակից Մամիկոն Ադամյանի ցուցմունքն այն մասին, որ դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանը և Հարություն Նարգիզյանը վիճաբանել են, սակայն պատճառներն ինքը պարզել չի կարողացել։ Վկան նույն հանգամանքը պնդեց նաև դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներով, որևէ կերպ չմատնանշելով իր հայտնած տեղեկության ստացման աղբյուրը, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի՝ քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել անհայտ կամ դատական նիստում չբացահայտվող աղբյուրից։
(…)
Նախաքննության մարմինը ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի հաղորդման բովանդակության մեջ պարունակվող՝ «ըստ ստացված տեղեկությունների՝ դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև միջադեպը տեղի է ունեցել կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի և պարտք ու պահանջի հետևանքով…» արտահայտությունը «օպերատիվ տեղեկատվություն» դիտելով դրել է մեղադրանքի հիմքում։ Սակայն, միևնույն ժամանակ, նման տեղեկատվության տիրապետման պայմաններում նախաքննության մարմինը չի պարզել և չի հիմնավորել կենցաղային հարցերի, պարտք ու պահանջի կամ վեճի բնույթը և առհասարակ դրա առկայության կամ բացակայության փաստը, կամ ընդհանրապես դրա իսկությունը։ Հետևաբար դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի և 126-րդ հոդվածի հիմքով նշված հաղորդումը որպես մեղադրանքը հիմնավորող ապացույց դատարանի կողմից չի կարող գնահատվել։
(…)
Նախաքննության մարմինը որպես ապացույց է դիտել նաև քրեակատարողական հիմնարկի բուժմասի պետ Վ.Մանուչարյանի կողմից տրված տեղեկանքն այն մասին, որ դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը չի կարող ցուցմունք տալ «իրավիճակով պայմանավորված նևրոտիկ վիճակ» ախտորոշման պատճառով։ Նախաքննության մարմինը չի մեկնաբանել, իսկ դատարանի համար անհասկանալի է, թե ինչ ապացուցողական նշանակություն ունի կամ կարող է ունենալ նշված ապացույցը հանցավորի արարքը հիմնավորելու հարցում։
(…)
Համաձայն ապացույց հանդիսացող մյուս փաստաթղթի՝ բժշկական ամբուլատոր քարտի՝ Սիրակ Սաքանյանի պարանոցի ձախ շրջանում դիտվում է քերծվածք 7 սմ երկարությամբ և սալջարդի հետքեր։ Ըստ ամբաստանյալի հայտարարության վերը նշված վնասվածքը պատճառվել է վայր ընկնելու հետևանքով։ Վերը նշված փաստի շուրջ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ վնասվածքը ստացել է դեպքի օրը պապի հուղարկավորությունից գալու ճանապարհին ավտոմեքենան խափանվելու պատճառով հրելու ժամանակ սայթաքելու ու վայր ընկնելու հետևանքով։ Սակայն նախաքննության մարմինը, նման տեղեկատվության տիրապետելով, սույն հանգամանքը պարզաբանելուն և վնասվածքները համապատասխան մասնագիտական հետազոտության ենթարկելուն ուղղված որևէ միջոցառում չի իրականացրել։
(…)
Վերը նշված հանգամանքները նախաքննության մարմնի կողմից առանց որևէ հավաստիության և հիմնավորման դիտվել են որպես ապացույցներ և որպես ենթադրվող հետևություններ դրվել են ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորման հիմքում» (տե՛ս Քրեական գործ, հատոր 3, էջ 81-85)։
3. Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
8. Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներով։
9. Նյութական իրավունքի խախտման կապակցությամբ բողոքի հեղինակը նշել է, որ քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի ձեռք բերած ապացույցները բավարար են եղել Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով որակելու համար, սակայն դատարանն արձանագրել է, որ Ս.Սաքանյանի կողմից Հ.Նարգիզյանին մարմնական վնասվածքը դիտավորությամբ պատճառած լինելու հանգամանքը հիմնավորող որևէ ապացույց գործով ձեռք չի բերվել։
Վերոգրյալից բողոքաբերը հետևություն է արել այն մասին, որ Վերաքննիչ դատարանը, Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածով վերաորակելով, թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում։
10. Դատավարական իրավունքի խախտման կապակցությամբ բողոքաբերը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը ժխտողական վերաբերմունք է դրսևորել օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքում ձեռք բերված տվյալների նկատմամբ։ Մինչդեռ, ըստ բողոք բերած անձի, քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած տվյալների տեղեկատվության աղբյուրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ դրանք որպես ապացույց չհամարելու փոխարեն Վերաքննիչ դատարանը կարող էր դատական գործողությունների միջոցով ճշտել նշված փաստական հանգամանքների աղբյուրները։
11. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշումը և գործն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության։
4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
I. Արարքի քրեաիրավական որակումը և ապացուցումը.
12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. ստորադաս դատարանների կողմից իրավաչափ է արդյոք Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելը և արդյոք գործում առկա ապացույցները բավարար են Ս.Սաքանյանի արարքը վերաորակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունը հիմնավորված համարելու համար։
13. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունը ճանաչողական գործունեություն է, որն ուղղված է նախկինում տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների հետազոտմանը և վերականգմանը։ Քրեադատավարական ճանաչողության բովանդակության և կառուցվածքի բացահայտումը սերտորեն կապված է ապացուցում հասկացության հետ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Ապացուցումը՝ գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»։
Ապացուցման նպատակը կազմող ապացուցման ենթակա հանգամանքների համակարգը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում, որի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով։
14. Նշված հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ կազմում են ապացուցման առարկան, որն օրենքում ձևակերպված է ընդհանուր տեսքով և կիրառելի է բոլոր տեսակի հանցագործությունների համար։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ապացուցման առարկայի՝ օրենքում ամրագրված տիպական թվարկումը յուրաքանչյուր գործով ճշգրտվում և լրացվում է հանցագործության քրեաիրավական որակմանը համապատասխան։ Սա նշանակում է, որ կատարված իրադարձությունը (ինչպես ամբողջությամբ, այնպես էլ նրա յուրաքանչյուր հանգամանքը առանձին վերցված) յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հետազոտել հաշվի առնելով քրեական օրենքով նախատեսված կոնկրետ հանցակազմի հատկանիշները։
15. Ապացուցման առարկա կամ ապացուցման ենթակա հանգամանքներ հասկացության հետ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը կապում է «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունը։
Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած։
16. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու առաջին չափանիշը վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքն է։ Վերջինիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Զարգացնելով վկայակոչված որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ներքին համոզմունքը վարույթն իրականացնող մարմնի համոզմունքն է այն մասին, որ առկա ապացույցները բավարար են գործի ճիշտ լուծման համար անհրաժեշտ հանգամանքները բացահայտված դիտելու համար։
17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։
18. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երկրորդ չափանիշը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջն է։
Քրեական վարույթի ընթացքում ընդունվում են բազմաթիվ դատավարական որոշումներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պահանջում է ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների ապացուցվածության տարբեր աստիճաններ։ Օրինակ, քրեական գործ հարուցելու կամ խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշման համար բավարար է նաև այդ հանգամանքների ենթադրյալ ապացուցվածությունը, մինչդեռ մեղադրական դատավճռի դեպքում պահանջվում է այդ հանգամանքների հավաստի ապացուցվածություն։
Ապացույցների բավարարությունը այս տեսանկյունից ընդգծում է ապացուցողական գործունեության շրջանակները, որն ապահովում է այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար անհրաժեշտ հանգամանքների վերաբերյալ ապացուցման սուբյեկտի իմացության չափը։
19. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երրորդ չափանիշը անմեղության կանխավարկածի սկզբունքն է (անմեղության կանխավարկածի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշումը տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետում)։
20. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 12-19-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցումը քրեադատավարական գործունեության միջուկն է, առանց որի հնարավոր չէ քրեական գործն ըստ էության լուծել և կայացնել այնպիսի դատական ակտ, որը կպարունակի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածում ամրագրված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանը ենթակա հարցերի պատասխանները։
21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ապացուցումը սերտորեն կապված է «հանցագործությունների որակում» հասկացության հետ. դրանք հարաբերակցվում են որպես գործունեություն և արդյունք։ Հանցագործությունների որակումը ենթադրում է գործով բացահայտված հանգամանքների հետազոտություն, օրենքի իմաստի բացահայտում, կոնկրետ նորմի ընտրություն, այդ նորմում ամրագրված հատկանիշների հարադրում բացահայտված փաստերի հետ և որպես արդյունք համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում հետևության ձևավորում։ Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն որոշման 12-րդ կետում բարձրացված հարցին պատասխանելու համար անհրաժեշտ է պարզել սույն գործով ապացուցման առարկան, մասնավորապես տեղի ունեցած դեպքը և հանգամանքները, Ս.Սաքանյանի առնչությունը դեպքին և այդ պարզված հանգամանքներին համապատասխան քրեաիրավական գնահատական տալ Ս.Սաքանյանի արարքին։
22. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում սահմանած արարքի քրեաիրավական որակման ընդհանուր կանոնները, Վճռաբեկ դատարանը, մինչև ապացուցման առարկայի ապացուցվածության հարցին անդրադառնալը նպատակահարմար է գտնում վերլուծել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ և 120-րդ հոդվածներով սահմանված հանցակազմերը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելու կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելու համար, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում` զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում անզգուշությամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։
Վերը նշված նորմերի վելուծությունից երևում է, որ այս երկու հանցակազմերի տարբերությունը մեղքի ձևի մեջ է. եթե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը սուբյեկտիվ կողմից բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի, ապա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը սուբյեկտիվ կողմից բնութագրվում է անզգուշությամբ, որը կարող է դրսևորվել ինչպես ինքնավստահության, այնպես էլ անփութության ձևով։
23. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածից վերաորակել է 120-րդ հոդվածով՝ պատճառաբանելով, որ Ս.Սաքանյանի կողմից Հ.Նարգիզյանին մարմնական վնասվածքը դիտավորությամբ պատճառած լինելու հանգամանքը հիմնավորող որևէ ապացույց գործով ձեռք չի բերվել։
Առաջին ատյանի դատարանը, Ս.Սաքանյանի արարքը վերաորակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հիմք է ընդունել տուժող Հարություն Նարգիզյանի, ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի, վկաներ Էդուարդ Չիլոյանի և Կարեն Կարապետյանի ցուցմունքներն այն մասին, որ էլեկտրական սալիկը կարճ միացում է տվել, Հ.Նարգիզյանը նստած տեղից փորձել է վազել էլեկտրական սալիկն անջատելու, այդ ժամանակ Ս.Սաքանյանը, որը նստած դանակով հաց կտրելուց է եղել, կտրուկ շրջվել է դեպի Հ.Նարգիզյանի կողմը, դրա հետևանքով նրանք բախվել են և Ս.Սաքանյանի ձեռքի դանակը վնասել է Հ.Նարգիզյանին (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը Վերաքննիչ դատարանի 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ թողնվել է օրինական ուժի մեջ (տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը)։
24. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները վերլուծելով սույն որոշման 12-21-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտել է գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իր ներքին համոզմամբ հանգել է ճիշտ հետևության, որ ձեռք բերված ապացույցներով Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով սխալ է որակված, քանի որ դրանցով չի հաստատվում մեղադրանքի կողմի ներկայացված դեպքի նկարագիրը և դրան համապատասխան մեղքի դիտավորյալ ձևը, այլ հաստատվում է սույն որոշման նախորդ կետում ներկայացված դեպքը և դրան համապատասխան մեղքի անզգույշ ձևը, ուստի Ս.Սաքանյանի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասին։
Հետևաբար, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների դատական ակտերը հիմնավորված են։
25. Վերոգրյալը Վճռաբեկ դատարանին հիմք է տալիս արձանագրելու, որ դատական սխալի առկայության մասին բողոքաբերի հետևությունը գործի նյութերից չի բխում և իրավաչափ չէ, ավելին, բողոքաբերն ընդամենը բողոքում որոշակի կասկածներ է արտահայտում Ս.Սաքանյանի արարքի որակման համար հիմք ծառայած փաստական հանգամանքների նկատմամբ, առանց որևէ ուղղակի ապացույց վկայակոչելու։
Անդրադառնալով ապացույցների բովանդակության, թույլատրելիության և վերաբերելիության հարցերին Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ,
բ) այդ փաստական տվյալները պետք է ձեռք բերվեն օրենքով նշված աղբյուրներից և վերաբերեն կոնկրետ տվյալ գործին և ապացուցման առարկային,
գ) ապացույցները պետք է ձեռք բերվեն, ամրագրվեն և օգտագործվեն քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-րդ կետը)։
26. Նախորդ կետում մեջբերված դիրքորոշումները կիրառելով սույն գործի նկատմամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ դատախազի կողմից վկայակոչված փաստական տվյալներն ընդամենը կարծիքներ են, գնահատողական դատողություններ և որևէ կոնկրետ փաստերի, գործողությունների վերաբերյալ ուղղակի վկայող փաստական տվյալներ չեն։ Դրանք չեն վերաբերում ապացուցման առարկայի մեջ մտնող որևէ հանգամանքին. չեն հաստատում կամ հերքում որևէ հանգամանք։ Դրանց որոշ մասը ձեռք չեն բերվել քրեադատավարական օրենքով սահմանված աղբյուրներից, չեն ամրագրված դատավարական օրենքով սահմանված կարգով, ուստիև չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց։
27. Հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ բերված դատողությունները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անհիմն է բողոքաբերի փաստարկն այն մասին, որ քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի ձեռք բերած ապացույցները բավարար են եղել Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով որակելու համար, և որ Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածով վերաորակելով՝ ստարադաս դատարանները թույլ են տվել նյութական իրավունքի խախտում (տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը)։
II. Ապացուցման պարտականությունը.
28. Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված երկրորդ իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք դատարանը պարտավոր էր սույն գործով քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած տվյալների տեղեկատվության աղբյուրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ դրանք որպես ապացույց չհամարելու փոխարեն դատական գործողությունների միջոցով ճշտել նշված փաստական հանգամանքների աղբյուրները։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բարձրացված իրավական հարցին պատասխանելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել քրեական դատավարությունում դատարանի կարգավիճակի և ապացուցման պարտականության հարցերը։
29. ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի իր խախտված իրավունքները վերականգնելու, ինչպես նաև իրեն ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը պարզելու համար հավասարության պայմաններում, արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր գործի հրապարակային քննության իրավունք (…)»։
Մասնավորեցնելով Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի պահանջները` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածը սահմանում է, որ
«1. Քրեական դատավարությունն իրականացվում է մրցակցության սկզբունքի հիման վրա։
2. Քրեական հետապնդումը, պաշտպանությունը և գործի լուծումը տարանջատված են. դրանք իրականացնում են տարբեր մարմիններ և անձինք։
3. Դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը։
4. Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ։
Դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար։
5. Քրեական դատավարությանը մասնակցող կողմերը քրեական դատավարական օրենսդրությամբ օժտված են իրենց դիրքորոշումը պաշտպանելու հավասար հնարավորություններով (…)»։
30. Շարադրված դրույթների համակարգային վերլուծությունը թույլ է տալիս եզրակացություն անել այն մասին, որ արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի ապահովման անկյունաքարը, ի թիվս քրեական դատավարության այլ կարևորագույն սկզբունքների, մրցակցության սկզբունքն է, որը կարող է երաշխավորվել երեք բաղադրատարրերի միաժամանակյա պահպանման դեպքում։ Դրանք են`
ա) կողմերի դատավարական իրավահավասարություն` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար,
բ) կողմերի միջև մեղադրանքի և պաշտպանության գործառույթների տարանջատում և դրանց սահմանազատում գործի լուծման գործառույթից,
գ) անկախ և անկողմնակալ դատարանի առկայություն։
Ա.Բաբայանի և Ս.Թումանյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կարգավիճակի բնութագրական կողմերից մեկն էլ այն է, որ որպես քրեական գործը քննող անկախ և անկողմնակալ մարմին, դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը։ Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար պետք է ստեղծի գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ՝ դրանով իսկ ապահովելով մրցակցության սկզբունքի կենսագործումը և հասնելով քրեական դատավարության առջև դրված խնդիրների իրագործմանը» (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 13-րդ կետը)։
31. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ գործող քրեադատավարական օրենսդրությունը դատական քննության փուլում ապացուցման գործունեության հիմքում դրել է ոչ թե յուրաքանչյուր քրեական գործով օբյեկտիվ ճշմարտությունը բացահայտելու պարտադիր պայմանը, այլ մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության ապահովման պահանջը, որը համարվում է արդարացի դատական ակտ կայացնելու գլխավոր պայմանը։ Միաժամանակ արձանագրում է, որ դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը, ինչպես նաև այն, որ դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մրցակցությունը և ապացուցման գործընթացում դատարանի ակտիվությունը չեն հակասում միմյանց, սակայն կարևոր է հստակ որոշել դատական ակտիվության սահմանները և նպատակը, որպեսզի թույլ չտրվի դատարանին ներքաշվելու մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմին օգնելու, մեղադրյալի մեղքի ապացուցման կամ հերքման գործին։
32. Սույն որոշման 30-31-րդ կետերում շարադրված վերլուծության ներքո Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցման գործունեության մեջ դատարանի ակտիվությունը նրա համար է, որպեսզի
ա) ապահովվի կողմերի իրական հավասարությունը և մրցակցությունը,
բ) կանխվեն անձի իրավունքների ու օրինական շահերի խախտումները կամ անհիմն սահմանափակումները
գ) դատարանը կայացնի հիմնավորված, օրինական և արդարացի դատական ակտ։
Վերոնշյալից հետևում է, որ դատարանը չի կրում մեղադրանքը ապացուցելու կամ քրեական հետապնդման մարմնի թույլ տված թերացումները վերացնելու պարտականություն։ Ապացուցմանը մասնակցելը դատարանի իրավունքն է, այլ ոչ թե պարտականությունը, ընդ որում, դատարանն ինքն է որոշում նոր ապացույց հավաքելու անհրաժեշտության հարցը, բնականաբար, նպատակ չհետապնդելով աջակցելու մեղադրանքը ապացուցելուն։ Մեղադրանքը ապացուցելու պարտականությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ և 124-րդ հոդվածների ուժով կրում են քրեական հետապնդման մարմինները։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքը նույնպես ելնում է այն գաղափարից, որ ապացուցման պարտականությունը դրված է մեղադրանքի կողմի վրա և ցանկացած կասկած պետք է մեկնաբանվի հօգուտ մեղադրյալի (տե՛ս Barbera, Messegue and Jabardo v. Spain, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 10590/83, կետ 77)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է դատական ճշմարտությունը պարզելու նպատակով կողմերի համար ապահովել հավասար պայմաններ` միաժամանակ բացառելով անձի իրավունքների և օրինական շահերի խախտումները կամ անհիմն սահմանափակումները։ Այս առումով դատարանը սեփական նախաձեռնությամբ նոր ապացույցներ հավաքելու իր իրավունքը կարող է իրացնել միայն այն ժամանակ, երբ դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են բոլոր ապացույցները, և կողմերը նոր ապացույցներ ձեռք բերելու միջնորդություններ չեն ներկայացրել և այն պայմանով, որ հետազոտված ապացույցները դատարանին օբյեկտիվորեն հնարավորություն չեն տալիս կայացնել հիմնավորված, պատճառաբանված և արդարացի դատական ակտ։
33. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով բողոքաբերի փաստարկն այն մասին, որ քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած տվյալների տեղեկատվության աղբյուրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ դրանք որպես ապացույց չհամարելու փոխարեն դատարանը կարող էր դատական գործողությունների միջոցով ճշտել նշված փաստական հանգամանքների աղբյուրները (տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը)՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ինչպես առաջին ատյանի դատարանը, այնպես էլ Վերաքննիչ դատարանը պարտավոր չէին սույն գործով քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած տվյալների տեղեկատվության աղբյուրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ դրանք որպես ապացույց չհամարելու փոխարեն դատական գործողությունների միջոցով ճշտել նշված փաստական հանգամանքների աղբյուրները։ Հատկապես այն դեպքում, երբ գործում առկա ապացույցները բավարար են եղել հիմնավորված, պատճառաբանված և օրինական դատական ակտ կայացնելու համար։ Հետևաբար, բողոքաբերի փաստարկը հիմնավոր չէ։
34. Սույն որոշման 12-33-րդ կետերում շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված վճռաբեկ բողոքում նշված հիմքերի սահմաններում ստորադաս դատարանների դատական ակտերը օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված են, նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումների վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներն իրենց հաստատումը քրեական գործի նյութերում չեն գտնում, ուստի վճռաբեկ բողոքը պետք է թողնել առանց բավարարման։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը մերժել։ Ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ` հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները։ 2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Հ.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
գործ թիվ ԵԷԴ/0058/01/10
Նախագահող դատավոր՝ Մ.Պետրոսյան
Դատավորներ` Գ.Մելիք-Սարգսյան
Ս.Համբարձումյան
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Հ.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ պաշտպան Վ.ԶՈՒՌՆԱՉՅԱՆԻ
2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Երևան քաղաքում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշման դեմ մեղադրող Ա.Ստեփանյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Քրեական գործը հարուցվել է 2010 թվականի հունվարի 20-ին։
Նախաքննության մարմնի 2010 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2010 թվականի մայիսի 7-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
2. Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հուլիսի 9-ի դատավճռով Ս.Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` 150.000 ՀՀ դրամի չափով։
Մեղադրող Ա.Ստեփանյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2010 թվականի հոկտեմբերի 22-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է, բեկանել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հուլիսի 9-ի դատավճիռը և գործն ուղարկել է նույն դատարան` այլ կազմով նոր քննության։
3. Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2011 թվականի հունիսի 9-ի դատավճռով Ս.Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` 100.000 ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի հիման վրա` դատավճիռների համակցությամբ, նոր նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Երևանի քրեական դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը, և Ս.Սաքանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 1 ամիս 7 օր ժամկետով ու տուգանք` 100.000 ՀՀ դրամի չափով։
4. Մեղադրող Ա.Ստեփանյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է` օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի հունիսի 9-ի դատավճիռը։
5. Վերաքննիչ դատարանի 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել մեղադրող Ա.Ստեփանյանը։
2011 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը մեղադրող Ա.Ստեփանյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունել է վարույթ։
Վճռաբեկ բողոքի պատասխան է ներկայացրել ամբաստանյալ Ս.Սաքանյանի պաշտպան Վ.Զուռնաչյանը` խնդրելով մեղադրող Ա.Ստեփանյանի վճռաբեկ բողոքը վերադարձնել։
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
6. Նախաքննության մարմինը Ս.Սաքանյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա 2010 թվականի հունվարի 19-ին` ժամը 22։30-ի սահմաններում, «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկում, վիճաբանության ընթացքում, իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և վերջինիս առողջությանը պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս (տե՛ս Քրեական գործ, հատոր 1, էջ 109-112)։
7. Առաջին ատյանի դատարանը, արձանագրելով, որ Ս.Սաքանյանի կողմից Հ.Նարգիզյանին մարմնական վնասվածքը դիտավորությամբ պատճառած լինելու հանգամանքը հիմնավորող որևէ ապացույց գործով ձեռք չի բերվել, գտել է, որ Ս.Սաքանյանի արարքում առկա է անզգուշությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու հանցակազմը, որպիսի արարքի համար էլ նա պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում առկա են հետևյալ ձևակերպումները. «(…) մեղքի ձևի գնահատումը իրավական որակման խնդիր է, այլ ոչ թե դատաբժշկական փորձագետի գնահատման, բացի այդ, նման եզրակացությունը դուրս է նաև վերջինիս իրավասության սահմաններից։
(…) նախաքննության մարմինը մեղադրանքի հիմքում դրել է նաև ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի աշխատակից Մամիկոն Ադամյանի ցուցմունքն այն մասին, որ դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանը և Հարություն Նարգիզյանը վիճաբանել են, սակայն պատճառներն ինքը պարզել չի կարողացել։ Վկան նույն հանգամանքը պնդեց նաև դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներով, որևէ կերպ չմատնանշելով իր հայտնած տեղեկության ստացման աղբյուրը, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի՝ քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել անհայտ կամ դատական նիստում չբացահայտվող աղբյուրից։
(…)
Նախաքննության մարմինը ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի հաղորդման բովանդակության մեջ պարունակվող՝ «ըստ ստացված տեղեկությունների՝ դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև միջադեպը տեղի է ունեցել կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի և պարտք ու պահանջի հետևանքով…» արտահայտությունը «օպերատիվ տեղեկատվություն» դիտելով դրել է մեղադրանքի հիմքում։ Սակայն, միևնույն ժամանակ, նման տեղեկատվության տիրապետման պայմաններում նախաքննության մարմինը չի պարզել և չի հիմնավորել կենցաղային հարցերի, պարտք ու պահանջի կամ վեճի բնույթը և առհասարակ դրա առկայության կամ բացակայության փաստը, կամ ընդհանրապես դրա իսկությունը։ Հետևաբար դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի և 126-րդ հոդվածի հիմքով նշված հաղորդումը որպես մեղադրանքը հիմնավորող ապացույց դատարանի կողմից չի կարող գնահատվել։
(…)
Նախաքննության մարմինը որպես ապացույց է դիտել նաև քրեակատարողական հիմնարկի բուժմասի պետ Վ.Մանուչարյանի կողմից տրված տեղեկանքն այն մասին, որ դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը չի կարող ցուցմունք տալ «իրավիճակով պայմանավորված նևրոտիկ վիճակ» ախտորոշման պատճառով։ Նախաքննության մարմինը չի մեկնաբանել, իսկ դատարանի համար անհասկանալի է, թե ինչ ապացուցողական նշանակություն ունի կամ կարող է ունենալ նշված ապացույցը հանցավորի արարքը հիմնավորելու հարցում։
(…)
Համաձայն ապացույց հանդիսացող մյուս փաստաթղթի՝ բժշկական ամբուլատոր քարտի՝ Սիրակ Սաքանյանի պարանոցի ձախ շրջանում դիտվում է քերծվածք 7 սմ երկարությամբ և սալջարդի հետքեր։ Ըստ ամբաստանյալի հայտարարության վերը նշված վնասվածքը պատճառվել է վայր ընկնելու հետևանքով։ Վերը նշված փաստի շուրջ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ վնասվածքը ստացել է դեպքի օրը պապի հուղարկավորությունից գալու ճանապարհին ավտոմեքենան խափանվելու պատճառով հրելու ժամանակ սայթաքելու ու վայր ընկնելու հետևանքով։ Սակայն նախաքննության մարմինը, նման տեղեկատվության տիրապետելով, սույն հանգամանքը պարզաբանելուն և վնասվածքները համապատասխան մասնագիտական հետազոտության ենթարկելուն ուղղված որևէ միջոցառում չի իրականացրել։
(…)
Վերը նշված հանգամանքները նախաքննության մարմնի կողմից առանց որևէ հավաստիության և հիմնավորման դիտվել են որպես ապացույցներ և որպես ենթադրվող հետևություններ դրվել են ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորման հիմքում» (տե՛ս Քրեական գործ, հատոր 3, էջ 81-85)։
3. Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
8. Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներով։
9. Նյութական իրավունքի խախտման կապակցությամբ բողոքի հեղինակը նշել է, որ քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի ձեռք բերած ապացույցները բավարար են եղել Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով որակելու համար, սակայն դատարանն արձանագրել է, որ Ս.Սաքանյանի կողմից Հ.Նարգիզյանին մարմնական վնասվածքը դիտավորությամբ պատճառած լինելու հանգամանքը հիմնավորող որևէ ապացույց գործով ձեռք չի բերվել։
Վերոգրյալից բողոքաբերը հետևություն է արել այն մասին, որ Վերաքննիչ դատարանը, Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածով վերաորակելով, թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում։
10. Դատավարական իրավունքի խախտման կապակցությամբ բողոքաբերը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը ժխտողական վերաբերմունք է դրսևորել օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքում ձեռք բերված տվյալների նկատմամբ։ Մինչդեռ, ըստ բողոք բերած անձի, քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած տվյալների տեղեկատվության աղբյուրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ դրանք որպես ապացույց չհամարելու փոխարեն Վերաքննիչ դատարանը կարող էր դատական գործողությունների միջոցով ճշտել նշված փաստական հանգամանքների աղբյուրները։
11. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշումը և գործն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության։
4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
I. Արարքի քրեաիրավական որակումը և ապացուցումը.
12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. ստորադաս դատարանների կողմից իրավաչափ է արդյոք Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելը և արդյոք գործում առկա ապացույցները բավարար են Ս.Սաքանյանի արարքը վերաորակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունը հիմնավորված համարելու համար։
13. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունը ճանաչողական գործունեություն է, որն ուղղված է նախկինում տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների հետազոտմանը և վերականգմանը։ Քրեադատավարական ճանաչողության բովանդակության և կառուցվածքի բացահայտումը սերտորեն կապված է ապացուցում հասկացության հետ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Ապացուցումը՝ գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»։
Ապացուցման նպատակը կազմող ապացուցման ենթակա հանգամանքների համակարգը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում, որի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով։
14. Նշված հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ կազմում են ապացուցման առարկան, որն օրենքում ձևակերպված է ընդհանուր տեսքով և կիրառելի է բոլոր տեսակի հանցագործությունների համար։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ապացուցման առարկայի՝ օրենքում ամրագրված տիպական թվարկումը յուրաքանչյուր գործով ճշգրտվում և լրացվում է հանցագործության քրեաիրավական որակմանը համապատասխան։ Սա նշանակում է, որ կատարված իրադարձությունը (ինչպես ամբողջությամբ, այնպես էլ նրա յուրաքանչյուր հանգամանքը առանձին վերցված) յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հետազոտել հաշվի առնելով քրեական օրենքով նախատեսված կոնկրետ հանցակազմի հատկանիշները։
15. Ապացուցման առարկա կամ ապացուցման ենթակա հանգամանքներ հասկացության հետ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը կապում է «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունը։
Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած։
16. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու առաջին չափանիշը վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքն է։ Վերջինիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Զարգացնելով վկայակոչված որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ներքին համոզմունքը վարույթն իրականացնող մարմնի համոզմունքն է այն մասին, որ առկա ապացույցները բավարար են գործի ճիշտ լուծման համար անհրաժեշտ հանգամանքները բացահայտված դիտելու համար։
17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։
18. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երկրորդ չափանիշը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջն է։
Քրեական վարույթի ընթացքում ընդունվում են բազմաթիվ դատավարական որոշումներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պահանջում է ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների ապացուցվածության տարբեր աստիճաններ։ Օրինակ, քրեական գործ հարուցելու կամ խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշման համար բավարար է նաև այդ հանգամանքների ենթադրյալ ապացուցվածությունը, մինչդեռ մեղադրական դատավճռի դեպքում պահանջվում է այդ հանգամանքների հավաստի ապացուցվածություն։
Ապացույցների բավարարությունը այս տեսանկյունից ընդգծում է ապացուցողական գործունեության շրջանակները, որն ապահովում է այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար անհրաժեշտ հանգամանքների վերաբերյալ ապացուցման սուբյեկտի իմացության չափը։
19. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երրորդ չափանիշը անմեղության կանխավարկածի սկզբունքն է (անմեղության կանխավարկածի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշումը տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետում)։
20. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 12-19-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցումը քրեադատավարական գործունեության միջուկն է, առանց որի հնարավոր չէ քրեական գործն ըստ էության լուծել և կայացնել այնպիսի դատական ակտ, որը կպարունակի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածում ամրագրված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանը ենթակա հարցերի պատասխանները։
21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ապացուցումը սերտորեն կապված է «հանցագործությունների որակում» հասկացության հետ. դրանք հարաբերակցվում են որպես գործունեություն և արդյունք։ Հանցագործությունների որակումը ենթադրում է գործով բացահայտված հանգամանքների հետազոտություն, օրենքի իմաստի բացահայտում, կոնկրետ նորմի ընտրություն, այդ նորմում ամրագրված հատկանիշների հարադրում բացահայտված փաստերի հետ և որպես արդյունք համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում հետևության ձևավորում։ Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն որոշման 12-րդ կետում բարձրացված հարցին պատասխանելու համար անհրաժեշտ է պարզել սույն գործով ապացուցման առարկան, մասնավորապես տեղի ունեցած դեպքը և հանգամանքները, Ս.Սաքանյանի առնչությունը դեպքին և այդ պարզված հանգամանքներին համապատասխան քրեաիրավական գնահատական տալ Ս.Սաքանյանի արարքին։
22. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում սահմանած արարքի քրեաիրավական որակման ընդհանուր կանոնները, Վճռաբեկ դատարանը, մինչև ապացուցման առարկայի ապացուցվածության հարցին անդրադառնալը նպատակահարմար է գտնում վերլուծել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ և 120-րդ հոդվածներով սահմանված հանցակազմերը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելու կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելու համար, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում` զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում անզգուշությամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։
Վերը նշված նորմերի վելուծությունից երևում է, որ այս երկու հանցակազմերի տարբերությունը մեղքի ձևի մեջ է. եթե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը սուբյեկտիվ կողմից բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի, ապա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը սուբյեկտիվ կողմից բնութագրվում է անզգուշությամբ, որը կարող է դրսևորվել ինչպես ինքնավստահության, այնպես էլ անփութության ձևով։
23. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածից վերաորակել է 120-րդ հոդվածով՝ պատճառաբանելով, որ Ս.Սաքանյանի կողմից Հ.Նարգիզյանին մարմնական վնասվածքը դիտավորությամբ պատճառած լինելու հանգամանքը հիմնավորող որևէ ապացույց գործով ձեռք չի բերվել։
Առաջին ատյանի դատարանը, Ս.Սաքանյանի արարքը վերաորակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հիմք է ընդունել տուժող Հարություն Նարգիզյանի, ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի, վկաներ Էդուարդ Չիլոյանի և Կարեն Կարապետյանի ցուցմունքներն այն մասին, որ էլեկտրական սալիկը կարճ միացում է տվել, Հ.Նարգիզյանը նստած տեղից փորձել է վազել էլեկտրական սալիկն անջատելու, այդ ժամանակ Ս.Սաքանյանը, որը նստած դանակով հաց կտրելուց է եղել, կտրուկ շրջվել է դեպի Հ.Նարգիզյանի կողմը, դրա հետևանքով նրանք բախվել են և Ս.Սաքանյանի ձեռքի դանակը վնասել է Հ.Նարգիզյանին (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը Վերաքննիչ դատարանի 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ թողնվել է օրինական ուժի մեջ (տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը)։
24. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները վերլուծելով սույն որոշման 12-21-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտել է գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իր ներքին համոզմամբ հանգել է ճիշտ հետևության, որ ձեռք բերված ապացույցներով Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով սխալ է որակված, քանի որ դրանցով չի հաստատվում մեղադրանքի կողմի ներկայացված դեպքի նկարագիրը և դրան համապատասխան մեղքի դիտավորյալ ձևը, այլ հաստատվում է սույն որոշման նախորդ կետում ներկայացված դեպքը և դրան համապատասխան մեղքի անզգույշ ձևը, ուստի Ս.Սաքանյանի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասին։
Հետևաբար, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների դատական ակտերը հիմնավորված են։
25. Վերոգրյալը Վճռաբեկ դատարանին հիմք է տալիս արձանագրելու, որ դատական սխալի առկայության մասին բողոքաբերի հետևությունը գործի նյութերից չի բխում և իրավաչափ չէ, ավելին, բողոքաբերն ընդամենը բողոքում որոշակի կասկածներ է արտահայտում Ս.Սաքանյանի արարքի որակման համար հիմք ծառայած փաստական հանգամանքների նկատմամբ, առանց որևէ ուղղակի ապացույց վկայակոչելու։
Անդրադառնալով ապացույցների բովանդակության, թույլատրելիության և վերաբերելիության հարցերին Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ,
բ) այդ փաստական տվյալները պետք է ձեռք բերվեն օրենքով նշված աղբյուրներից և վերաբերեն կոնկրետ տվյալ գործին և ապացուցման առարկային,
գ) ապացույցները պետք է ձեռք բերվեն, ամրագրվեն և օգտագործվեն քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-րդ կետը)։
26. Նախորդ կետում մեջբերված դիրքորոշումները կիրառելով սույն գործի նկատմամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ դատախազի կողմից վկայակոչված փաստական տվյալներն ընդամենը կարծիքներ են, գնահատողական դատողություններ և որևէ կոնկրետ փաստերի, գործողությունների վերաբերյալ ուղղակի վկայող փաստական տվյալներ չեն։ Դրանք չեն վերաբերում ապացուցման առարկայի մեջ մտնող որևէ հանգամանքին. չեն հաստատում կամ հերքում որևէ հանգամանք։ Դրանց որոշ մասը ձեռք չեն բերվել քրեադատավարական օրենքով սահմանված աղբյուրներից, չեն ամրագրված դատավարական օրենքով սահմանված կարգով, ուստիև չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց։
27. Հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ բերված դատողությունները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անհիմն է բողոքաբերի փաստարկն այն մասին, որ քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի ձեռք բերած ապացույցները բավարար են եղել Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով որակելու համար, և որ Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածով վերաորակելով՝ ստարադաս դատարանները թույլ են տվել նյութական իրավունքի խախտում (տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը)։
II. Ապացուցման պարտականությունը.
28. Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված երկրորդ իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք դատարանը պարտավոր էր սույն գործով քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած տվյալների տեղեկատվության աղբյուրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ դրանք որպես ապացույց չհամարելու փոխարեն դատական գործողությունների միջոցով ճշտել նշված փաստական հանգամանքների աղբյուրները։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բարձրացված իրավական հարցին պատասխանելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել քրեական դատավարությունում դատարանի կարգավիճակի և ապացուցման պարտականության հարցերը։
29. ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի իր խախտված իրավունքները վերականգնելու, ինչպես նաև իրեն ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը պարզելու համար հավասարության պայմաններում, արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր գործի հրապարակային քննության իրավունք (…)»։
Մասնավորեցնելով Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի պահանջները` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածը սահմանում է, որ
«1. Քրեական դատավարությունն իրականացվում է մրցակցության սկզբունքի հիման վրա։
2. Քրեական հետապնդումը, պաշտպանությունը և գործի լուծումը տարանջատված են. դրանք իրականացնում են տարբեր մարմիններ և անձինք։
3. Դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը։
4. Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ։
Դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար։
5. Քրեական դատավարությանը մասնակցող կողմերը քրեական դատավարական օրենսդրությամբ օժտված են իրենց դիրքորոշումը պաշտպանելու հավասար հնարավորություններով (…)»։
30. Շարադրված դրույթների համակարգային վերլուծությունը թույլ է տալիս եզրակացություն անել այն մասին, որ արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի ապահովման անկյունաքարը, ի թիվս քրեական դատավարության այլ կարևորագույն սկզբունքների, մրցակցության սկզբունքն է, որը կարող է երաշխավորվել երեք բաղադրատարրերի միաժամանակյա պահպանման դեպքում։ Դրանք են`
ա) կողմերի դատավարական իրավահավասարություն` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար,
բ) կողմերի միջև մեղադրանքի և պաշտպանության գործառույթների տարանջատում և դրանց սահմանազատում գործի լուծման գործառույթից,
գ) անկախ և անկողմնակալ դատարանի առկայություն։
Ա.Բաբայանի և Ս.Թումանյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կարգավիճակի բնութագրական կողմերից մեկն էլ այն է, որ որպես քրեական գործը քննող անկախ և անկողմնակալ մարմին, դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը։ Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար պետք է ստեղծի գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ՝ դրանով իսկ ապահովելով մրցակցության սկզբունքի կենսագործումը և հասնելով քրեական դատավարության առջև դրված խնդիրների իրագործմանը» (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 13-րդ կետը)։
31. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ գործող քրեադատավարական օրենսդրությունը դատական քննության փուլում ապացուցման գործունեության հիմքում դրել է ոչ թե յուրաքանչյուր քրեական գործով օբյեկտիվ ճշմարտությունը բացահայտելու պարտադիր պայմանը, այլ մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության ապահովման պահանջը, որը համարվում է արդարացի դատական ակտ կայացնելու գլխավոր պայմանը։ Միաժամանակ արձանագրում է, որ դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը, ինչպես նաև այն, որ դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մրցակցությունը և ապացուցման գործընթացում դատարանի ակտիվությունը չեն հակասում միմյանց, սակայն կարևոր է հստակ որոշել դատական ակտիվության սահմանները և նպատակը, որպեսզի թույլ չտրվի դատարանին ներքաշվելու մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմին օգնելու, մեղադրյալի մեղքի ապացուցման կամ հերքման գործին։
32. Սույն որոշման 30-31-րդ կետերում շարադրված վերլուծության ներքո Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցման գործունեության մեջ դատարանի ակտիվությունը նրա համար է, որպեսզի
ա) ապահովվի կողմերի իրական հավասարությունը և մրցակցությունը,
բ) կանխվեն անձի իրավունքների ու օրինական շահերի խախտումները կամ անհիմն սահմանափակումները
գ) դատարանը կայացնի հիմնավորված, օրինական և արդարացի դատական ակտ։
Վերոնշյալից հետևում է, որ դատարանը չի կրում մեղադրանքը ապացուցելու կամ քրեական հետապնդման մարմնի թույլ տված թերացումները վերացնելու պարտականություն։ Ապացուցմանը մասնակցելը դատարանի իրավունքն է, այլ ոչ թե պարտականությունը, ընդ որում, դատարանն ինքն է որոշում նոր ապացույց հավաքելու անհրաժեշտության հարցը, բնականաբար, նպատակ չհետապնդելով աջակցելու մեղադրանքը ապացուցելուն։ Մեղադրանքը ապացուցելու պարտականությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ և 124-րդ հոդվածների ուժով կրում են քրեական հետապնդման մարմինները։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքը նույնպես ելնում է այն գաղափարից, որ ապացուցման պարտականությունը դրված է մեղադրանքի կողմի վրա և ցանկացած կասկած պետք է մեկնաբանվի հօգուտ մեղադրյալի (տե՛ս Barbera, Messegue and Jabardo v. Spain, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 10590/83, կետ 77)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է դատական ճշմարտությունը պարզելու նպատակով կողմերի համար ապահովել հավասար պայմաններ` միաժամանակ բացառելով անձի իրավունքների և օրինական շահերի խախտումները կամ անհիմն սահմանափակումները։ Այս առումով դատարանը սեփական նախաձեռնությամբ նոր ապացույցներ հավաքելու իր իրավունքը կարող է իրացնել միայն այն ժամանակ, երբ դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են բոլոր ապացույցները, և կողմերը նոր ապացույցներ ձեռք բերելու միջնորդություններ չեն ներկայացրել և այն պայմանով, որ հետազոտված ապացույցները դատարանին օբյեկտիվորեն հնարավորություն չեն տալիս կայացնել հիմնավորված, պատճառաբանված և արդարացի դատական ակտ։
33. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով բողոքաբերի փաստարկն այն մասին, որ քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած տվյալների տեղեկատվության աղբյուրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ դրանք որպես ապացույց չհամարելու փոխարեն դատարանը կարող էր դատական գործողությունների միջոցով ճշտել նշված փաստական հանգամանքների աղբյուրները (տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը)՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ինչպես առաջին ատյանի դատարանը, այնպես էլ Վերաքննիչ դատարանը պարտավոր չէին սույն գործով քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած տվյալների տեղեկատվության աղբյուրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ դրանք որպես ապացույց չհամարելու փոխարեն դատական գործողությունների միջոցով ճշտել նշված փաստական հանգամանքների աղբյուրները։ Հատկապես այն դեպքում, երբ գործում առկա ապացույցները բավարար են եղել հիմնավորված, պատճառաբանված և օրինական դատական ակտ կայացնելու համար։ Հետևաբար, բողոքաբերի փաստարկը հիմնավոր չէ։
34. Սույն որոշման 12-33-րդ կետերում շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված վճռաբեկ բողոքում նշված հիմքերի սահմաններում ստորադաս դատարանների դատական ակտերը օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված են, նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումների վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներն իրենց հաստատումը քրեական գործի նյութերում չեն գտնում, ուստի վճռաբեկ բողոքը պետք է թողնել առանց բավարարման։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը մերժել։ Ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ` հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները։ 2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։
Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Հ.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԷԴ/0058/01/10
Էրեբունի և Նուբարաշեն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 07-05-2010 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 0058/01/10 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 12101410 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | 19.01.2010թ. Վարդաշեն ՔԿՀ բաց ուղղիչ հիմնարկում, վիճաբանության ընթացքում իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հ. Նարգիզյանի որովայնին և վերջինիս առողջությանը պատճառել ծանր վնաս: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Սիրակ |
| Ազգանուն | Սաքանյան |
| Հայրանուն | Շավարշի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Դատվածություն | |
| Դատվածություն | դատված |
| Վիճակագրական տողի համարը | 1.9 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 07-05-2010 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վլադիմիր |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 10-05-2010 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 10-05-2010 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 10-05-2010 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 31-05-2010 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սիրակ |
| Ազգանուն | Սաքանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-06-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-06-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-06-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 09-07-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 09-07-2010 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Սիրակ |
| Ազգանուն | Սաքանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 09-07-2010 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 2010թ Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն ԵՐԵՎԱՆԻ ԷՐԵԲՈՒՆԻ ԵՎ ՆՈՒԲԱՐԱՇԵՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ. Նախագահող դատավոր Վ.Թ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Քարտուղարությամբ Ա.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ Մասնակցությամբ` Մեղադրող Ա.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ Տուժող Հ.ՆԱՐԳԻԶՅԱՆ Ամբաստանյալ Ս.ՍԱՔԱՆՅԱՆ Պաշտպան Վ.ԶՈՒՌՆԱՉՅԱՆ 2010 թվականի հուլիսի 09-ին Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի ծնված 22.05.1982թ. Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. դատավճռով դատապարտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 9-րդ կետերով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով` պատժի սկիզբը հաշվելով 2008թ. հուլիսի 16-ից, հաշվառված է Երևանի Դրոյի փողոցի 1-ին նրբանցքի 4 տանը, «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի դատապարտյալ, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել, մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածով։ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը։ Ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 9-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով։ Պատիժը կրելու ժամկետը հաշվարկվել է 16.07.2008թ.։ Ամբաստանյալը պատիժը կրել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկում։ 28.08.2009թ. սկսած պատիժը կրել է «Վարդաշեն» բաց ուղղիչ հիմնարկում։ Նշված հիմնարկում իրենց պատիժն են կրել նաև դատապարտյալներ, գործով տուժող Հարություն Նարգիզյանը, վկաներ Էդուարդ Չիլոյանը և Կարեն Կարապետյանը։ 19.01.2010թ. ժամը 23.40-ին «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնից ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի հերթապահ մասում հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ որովայնի առաջային պատի կտրած-ծակած թափանցող վնասվածքով բուժօգնության է դիմել Երևանի Դոդոխյան փողոցի 26 տան բնակիչ, 1976թ. ծնված Հարություն Նարգիզյանը։ Հիվանդանոցի ընդունարանի մատյանում կատարված գրառման համաձայն` Հ. Նարգիզյանը հայտարարել է, որ վնասվածքն ստացել է իրենց տան բակում ընկնելու հետևանքով։ Սկզբնական անհետաձգելի գործողությունները կատարվել են ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի հետաքննիչի կողմից, Հ. Նարգիզյանն իր առողջական վիճակով ի վիճակի չի եղել հայտարարություն տալ հետաքննիչին։ Պարզվել է, որ Հ. Նարգիզյանը «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի դատապարտյալ է, նրան դանակահարել է նույն հիմնարկի բաց ուղղիչ հիմնարկում պատիժը կրող դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը։ Նյութերը քննչական ենթակայության կարգով ուղարկվել են ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Էրեբունու քննչական բաժին։ Հարություն Նարգիզյանը վիրահատվել է, նրա մոտ արձանագրվել է որովայնի առաջային պատի կտրած-ծակած թափանցող վերք` բարակ աղու միջընդերքի և բարակ աղու վնասումներով, ներքին արյունահոսություն։ 20.01.2010թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 12101410 քրեական գործը և նախաքննություն է կատարվել։ 09.04.2010թ. որոշում է կայացվել Սիրակ Շավարշի Սաքանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին, 10.04.2010թ. նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է կալանավորումը։ Քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ 07.05.2010թ. ստացվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում։ 2. Դատաքննությամբ ձեռք բերված ու հետազոտված ապացույցները։ Դատաքննությամբ հետազոտվել են մեղադրանքի հիմքում դրված այն բոլոր ապացույցները, որոնք թվարկված են մեղադրական եզրակացության մեջ։ Ապահովելով դատաքննության լրիվությունը, բազմակողմանիությունը և օբյեկտիվությունը և ղեկավարվելով գործի արդար քննությանը վերաբերող սահմանդրական և դատավարական նորմերի դրույթներով, հիմնվելով պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքի վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, դատարանը գտնում է, որ քրեական գործով պետք է կայացվի մեղադրական դատավճիռ։ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը նախաքննական մարմնի կողմից մեղադրվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ 2010թվականի հունվարի 19-ին ժամը 22.30-ի սահմաններում «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի բաց ուղղիչ հիմնարկում վիճաբանել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի հետ, իր մոտ ունեցած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է Հարություն Նարգիզյանի որովայնին և պատճառել նրա առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող` որովայնի առաջային պատի շրջանի ծակած-կտրած թափանցող վերքի ձևով` բարակ աղու պատի և բարակ աղու միջընդերքի վնասումներով։ Ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել, այլ մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով` անզգուշությամբ տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։ Ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը նախաքննության և դատաքննության ժամանակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ պատիժը կրել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի բաց ուղղիչ հիմնարկում, նորմալ փոխհարաբերությունների մեջ է գտնվել տուժող, նույնպես բաց ուղղիչ հիմնարկում պատիժը կրող դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի հետ։ 2010 թվականի հունվարի 19-ին գնացել է Տավուշի մարզ` Բերդ քաղաք` պապի հուղարկավորությանը մասնակցելու։ Երեկոյան վերադարձել է «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկ։ Դատապարտյալներ Հարություն Նարգիզյանը, Էդուարդ Չիլոյանը և Կարեն Կարապետյանն իրեն ցավակցել են, այնուհետև նախապատրաստվել են միասին հաց ուտելու։ Ինքը խոհանոցային դանակով հաց է կտրել, իսկ իր հետնամասում գտնվել է էլեկտրական սալիկը, որի վրա Հարություն Նարգիզյանը ջրով լի ամանի մեջ նրբերշիկ է լցրել` եփելու համար։ Հանկարծ էլեկտրական սալիկի կարճ միացում է տեղի ունեցել, ինքը կտրուկ շրջվել է ձայնի ուղղությամբ։ Դա համընկել է նրան, որ կարճ միացումից անմիջապես հետո դեպի էլեկտրական սալիկն է վազել Հարություն Նարգիզյանը։ Իր շրջվելու պահին ձեռքի դանակը պատահաբար վնասել է իր կողքին հայտնված և շարժման մեջ գտնվող Հարություն Նարգիզյանի որովայնը։ Սկզբում չի ընկալել կատարվածը, որոշ ժամանակ անց Հարություն Նարգիզյանը հայտնել է, որ որովայնը թրջվել է, նստել է իր մեքենայի ղեկին ու Էդուարդ Չիլոյանի հետ գնացել է հիվանդանոց։ Հետո ինքն իմացել է, որ Հարություն Նարգիզյանին վիրահատել են «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնում, իսկ իրեն ՔԿ հիմնարկում մեկուսացրել են` փոխադրելով մեկուսացվածության ավելի բարձր աստիճանի ուղղիչ հիմնարկ։ Իր ընկերոջն անզգուշությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու պատճառով հոգեկան խորը ապրումների մեջ է ընկել, գտնվել է բժշկական հսկողության տակ այդ պատճառով, իր նկատմամբ բուժում են նշանակել։ Դեպքից 2 օր անց է միայն կարողացել ընկալել կատարվածի իմաստը, գրավոր ինքնախոստովանություն է գրել, որն ուղարկել են քննիչին։ Գ. Թ. 38, 49-50, 70, 93-94, դատաքննության արձանագրություն Տուժող Հարություն Նարգիզյանը նախաքննության ժամանակ` վիրահատությունից հետո 21.01.2010թ., ինչպես նաև` 23.02.2010թ. որպես տուժող հարցաքննվելիս տված ցուցմունքում հայտնել է, որ ինքն ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ գտնվել է նորմալ փոխհարաբերությունների մեջ, միասին պատիժը կրել են «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի բաց ուղղիչ հիմնարկում։ 19.01.2010թ. ինքը գնացել է աշխատանքի, իսկ Սիրակ Սաքանյանը` Տավուշի մարզ` պապի հուղարկավորությանը մասնակցելու։ Նույն օրը երեկոյան վերադարձել են ՔԿ հիմնարկ։ Միասին իրենց սենյակում նախապատրաստվել են հաց ուտելու։ Սիրակ Սաքանյանը խոհանոցային դանակով հացն է կտրել, իսկ ինքը էլեկտրական սալիկի վրա նրբերշիկ էր դրել եփելու։ Հանկարծ սալիկը կարճ միացում է տվել և սկսել է բոցկլտալ, ինքը տեղից վեր է թռել ու շտապել է անջատել այն։ Դա զուգադիպել է նրան, որ իր կողմից էլեկտրական սալիկի կողմը վազելու պահին Սիրակ Սաքանյանը անակնկալ շրջվել է իր կողմը, որի արդյունքում իրենց մարմինների կոնտակտի պահին Սիրակ Սաքանյանի ձեռքի դանակը վնասել է իր որովայնը։ Ինքը սկզբում ցավ չի զգացել։ Որոշ ժամանակ անց որովայնը թրջվել է, ինքը նստել է իր ավտոմեքենայի ղեկին և անձամբ վարելով ավտոմեքենան` Էդուարդ Չիլոյանի հետ գնացել է «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն, որտեղ իրեն վիրահատել են։ Տուժողը պնդել է, որ Սիրակ Սաքանյանն իրեն դիտավորությամբ չի դանակահարել, այլ վնասվածքն ստացել է Սիրակ Սաքանյանի ձեռքին հաց կտրելու պահին եղած դանակը իրեն պատահականորեն կպնելու արդյունքում։ Գ. Թ. 29-30, 47-48 դատաքննության արձանագրություն Վկա, դատապարտյալ Էդուարդ Չիլոյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 19.01.2010թ. երեկոյան վերադարձել է իր սենյակ, որտեղ գտնվել են ինքը, Հարություն Նարգիզյանը և Կարեն Կարապետյանը։ Եկել է նաև Սիրակ Սաքանյանը։ Վերջինս գնացել էր պապի հուղարկավորությանը մասնակցելու։ Պատրաստվել են հաց ուտելու։ Սիրակ Սաքանյանը դանակով հաց է կտրատել, Հարություն Նարգիզյանը եփելու համար նրբերշիկ էր բերել, Կարեն Կարապետյանը հեռախոսով էր խոսում, իսկ ինքը վերցրել է տարաները և գնացել է ջուր բերելու։ Վերադարձել է 15-20 րոպե անց, Կարեն Կարապետյանին տեսել է աստիճանների վրա հեռախոսով խոսելիս։ Աստիճաններով բարձրանալու պահին տեսել է աստիճաններով իջնող Հարություն Նարգիզյանին։ Վերջինս ասել է, որ լավ չի զգում, առաջարկել է միասին գնալ հիվանդանոց։ Հարություն Նարգիզյանի ավտոմեքենայով գնացել են հիվանդանոց, ճանապարհին Հարությունն ասել է, որ իր փորը ծակ է, իսկ թե ի՞նչ հանգամանքներում է նա ստացել մարմնական վնասվածքը, իրեն չի ասել։ Հարությունին տարել են վիրահատության, ինքը վերադարձել է ՔԿ հիմնարկ և Կարեն Կարապետյանին հայտնել է, որ Հարությունն ասել է իրեն, որ «փորը ծակ է»։ Գ. Թ. 35-36, դատաքննության արձանագրություն Վկա, դատապարտյալ Կարեն Կարապետյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 19.01.2010թ. երեկոյան Սիրակ Սաքանյանը եկել է իրենց սենյակ, նրան ցավակցել են պապի մահվան կապակցությամբ, այնուհետև ցանկացել են հաց ուտել։ Սիրակն սկսել է դանակով հացը կտրատել, այդ պահին իրեն զանգահարել է ընկերուհին` Վարդուհին, բջջային հեռախոսով խոսելով` սենյակից դուրս է եկել ու իջել առաջին հարկ։ Այդ պահին սենյակում է գտնվել Հարությունը, նա զբաղված է եղել նրբերշիկ եփելով, իսկ Էդուարդ Չիլոյանը գնացել է ջուր բերելու։ Որոշ ժամանակ անց, երբ ցանկացել է բարձրանալ աստիճաններով վերև, տեսել է, որ իջնում է Հարություն Նարգիզյանը։ Վերջինս Էդուարդ Չիլոյանին ասել է, որ լավ չի զգում, առաջարկել է միասին գնալ հիվանդանոց։ Հետո լսել է, որ Հարությունն ասել է, որ դանակը պատահաբար կպել է իրեն։ Հարություն Նարգիզյանի հիվանդանոց գնալու մասին ինքը տեղյակ է պահել օրվա պատասխանատու հերթապահ Մամիկոն Ադամյանին։ Գ. Թ. 32-34, դատաքննության արձանագրություն Վկա, ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի աշխատակից Մամիկոն Ադամյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 19.01.2010թ. հանդիսացել է հերթապահ խմբի պատասխանատու հերթապահ։ Դատապարտյալ Կարեն Կարապետյանն իրեն տեղյակ է պահել, որ Հարություն Նարգիզյանը գնացել է հիվանդանոց, հետո պարզվել է, որ նրան վիրահատել են որովայնի շրջանի բաց վերքի համար։ Ինքն այդ մասին զեկուցել է իր վերադասին։ Իրեն հայտնի է դարձել, որ դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանը և Հարություն Նարգիզյանը վիճաբանել են, թե ինչի համար, ինքը չի կարողացել պարզել։ Վկա Մ. Ադամյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում չի կարողացել նշել այն աղբյուրը, որից ստացել է նշված տեղեկությունը։ Գ. Թ. 40-41, դատաքննության արձանագրություն Վկա, ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի 2-րդ կարգի մասնագետ Արսեն Սարգսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 19.01.2010թ. հերթապահել է հսկիչ-անցագրային կետում /ՀԱԿ/։ Բաց ռեժիմի դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանը և Հարություն Նարգիզյանը վերադարձել են ժամանակին, գրանցվել են մատյանում ու գնացել իրենց հատկացված շենք։ Ինքը չի զգացել նրանց կողմից ոգելից խմիչք օգտագործած լինելը։ 20.01.2010թ. ինքը իմացել է նրանց միջև տեղի ունեցած միջադեպի մասին ընդհանուր խոսակցություններից։ Թե միջադեպն ինչի՞ց է առաջացել և ի՞նչ է տեղի ունեցել, ինքը չգիտի, լսել է, որ Հարությունին գիշերը տեղափոխել են հիվանդանոց։ Գ. Թ. 41-42, դատաքննության արձանագրություն Դատաբժշկական փորձաքննության 26.01.2010թ. թիվ 101/հ եզրակացության համաձայն` տուժողը փորձագետին հայտնել է, որ «Սովետաշենի գաղութում էլեկտրական սալիկը կարճ միացում է տվել, ինքը փորձել է նստած տեղից վազել և էլեկտրական սալիկն անջատել, այդ ժամանակ Սիրակը, որը նստած դանակով հաց էր կտրում, շրջվել է դեպի իր կողմը և իրենք միմյանց են կպել և Սիրակի ձեռքի դանակը վնասել է իրեն»։ Փորձագետը հանգել է այն հետևության, որ Հ. Նարգիզյանի ստացած մարմնական վնասվածքը` որովայնի առաջային պատի շրջանի ծակած-կտրած թափանցող վերքի /բարակ աղու պատի և բարակ աղու միջընդերքի վնասումներով/ ձևով, պատճառվել է սուր ծակող-կտրող գործիքով, հնարավոր է որոշման մեջ նշված ժամկետում, որը հանդիսանում է առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող։ Քաղաքացի Նարգիզյանի մարմնական վնասվածքը չէր կարող առաջանալ վայր ընկնելու արդյունքում, այլ պատճառվել է սուր ծակող կտրող գործիքի ուղղակի, անմիջական ներգործության` հարվածի հետևանքով։ Գ.Թ. 45-46 23.04.2010թ. քննիչի կողմից հարցաքննվել է դատաբժշկական փորձագետ Մհեր Բիշարյանը` իր տված եզրակացության պարզաբանման կապակցությամբ։ Փորձագետը ցուցմունք է տվել, որ դանակի շեղբը թափանցել է որովայնի խոռոչի մեջ և թափանցման պահին դանակի շեղբը կամ մարմինը շարժվել են և դրա արդյունքում բարակ աղու պատի վրա և աղիքի միջընդերքի վրա առաջացրել են փոքր մարմնական վնասվածքներ։ Փորձագետը միաժամանակ նշել է, որ իր հիմնավորումների պայմաններում « . . . վնասվածքները չէին կարող առաջանալ պատահաբար` առանց ուժ գործադրելու ծակող-կտրող գործիքի ներգործությունից»։ Գ.Թ. 99 Քանի որ դատաբժշկական փորձագետի պատասխանում առկա էր «պատահաբար» բառի գործածություն, որը կողմը գնահատում էր որպես դատաբժշկի կողմից իր լիազորություններից դուրս տրված իրավական գնահատական, կողմերի միջնորդությամբ հրավիրվել և դատական քննության ընթացքում հարցաքննվել է դատաբժշկական փորձագետ Մհեր Բիշարյանը։ Իր տված եզրակացության կապակցությամբ պարզաբանումներ տալով, նա դատարանին ցուցմունք տվեց այն մասին, որ տուժողը նշված վնասվածքը ընկնելու հետևանքով չէր կարող ստանալ։ «Պատահաբար» բառի գործածումը վերաբերել է ընկնելու հետևանքով նշված մարմնական վնասվածք ստանալու անհնարինությունը։ Վնասվածքը կարող էր առաջանալ դանակը որովայնի խոռոչ ներթափանցելու հետևանքով` ուժի գործադրման արդյունքում։ Պաշտպանի հարցին պատասխանելով, փորձագետն, ըստ էության, չի բացառել իր նշած ուժի գործադրմամբ վնասվածքի առաջացումը ամբաստանյալի և տուժողի ցուցմունքներով նշված տարբերակում։ Տուժողի որովայնի խոռոչում դանակի շեղբի շարժվելու արդյունքում են առաջացել աղիների և միջընդերքի փոքր վնասվածքները, որոնք կարող էին առաջանալ հարվածի պահին տուժողի մարմնի շարժվելու դեպքում։ Այդ շարժումը կարող էր լինել նաև հարվածի պահին, եթե տուժողի մարմինը շարժվել է այդ դիրքում կամ առկա է ինքնաբերաբար, պաշտպանական բնական ռեակցիայի հետևանքով առաջացած մարմնի շարժում, երբ դանակի շեղբը ներթափանցել էր որովայնի խոռոչ։ Դատաբժշկական փորձագետն իր ցուցմունքում նշեց, որ տուժողին պատճառված մարմնական վնասծքը բժշկական փաստաթղթերում վիրաբույժները չեն նկարագրել, մասնավորապես՝ վնասվածքի խողովակի խորությունը և ուղղությունը, արտաքին նկարագրությունը։ Դատաքննության արձանագրություն Դատահետքաբան փորձագետի 10.03.2010թ. թիվ 526 եզրակացության համաձայն` դեպքի պահին Հարություն Նարգիզյանի հագին եղած սվիտերի և անթև ուսագոտիներով մայկայի վրա առկա են մեկական վնասվածքներ, որոնք իրենց տեղակայումներով հիմնականում համընկնում են միմյանց հետ, վնասվածքները ծակած-կտրած են և կարող էին առաջանալ մեկ սայրանի ծակող-կտրող շեղբ ունեցող առարկայի, հնարավոր է` դանակի շեղբի մեկ ներգործության արդյունքում, որը ներթափանցման մասում ունեցել է մոտավորապես 29մմ լայնություն։ Գ.Թ. 60-61, 62 Վնասվածքի հետքեր կրող նշված հագուստները ճանաչվել են իրեղեն ապացույց։ Գ.Թ. 63 Դատարանի նախաձեռնությամբ որպես վկա է հարցաքննվել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի բժշկական ծառայության պետ, մայոր Վոլոդյա Մանուչարյանը` գ.թ. 17-18 բժշկական փաստաթղթերի կապակցությամբ, որոնց շուրջ մինչդատական վարույթում քննչական գործողություններ չէին կատարվել և դրանք նախաքննական մարմնի կողմից անուշադրության էին մատնվել։ Վկա Վոլոդյա Մանուչարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ նշված երկու փաստաթղթերը կազմվել են իր կողմից 20.01.2010թ.։ Վկան հայտնել է, որ 19.01.2010թ. ինքը «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկում ծառայության մեջ չի գտնվել։ 20.01.2010թ. եկել է ՔԿ հիմնարկ, սահմանված կարգի համաձայն զննել է փակ գոտի փոխադրված դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանին։ Նա գտնվել է հոգեբանական ընկճված վիճակում, իր կողմից ախտորոշվել է «իրավիճակով պայմանավորված նևրոտիկ վիճակ», դեղորայքային բուժումներ է նշանակել և իրականացրել, այդ թվում` ներարկումներ։ 20.01.2010թ. դրությամբ Սիրակ Սաքանյանի պարանոցի ձախ շրջանում առկա են եղել քերծվածք 7սմ երկարության և սալջարդի հետքեր։ Սիրակ Սաքանյանը հայտարարել է, որ նշվածն առաջացել է վայր ընկնելու հետևանքով։ Գ.Թ. 18 փաստաթուղթը տրամադրվել է քննիչին։ Դատաքննության արձանագրություն Դատարանի 31.05.2010թ. գրությամբ ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի պետից պահանջվել են 1. Դեպքից անմիջապես հետո քրեակատարողական հիմնարկի պատասխանատու հերթապահ Մամիկոն Ադամյանի կողմից դեպքի կապակցությամբ ՔԿՀ պետին հասցեագրած զեկուցագրի և մյուս փաստաթղթերի, ինչպես նաև` Սիրակ Սաքանյանին մեկուսացնելու կապակցությամբ կազմված փաստաթղթերի ֆոտոպատճենները և 2. Դեպքից անմիջապես հետո Սիրակ Սաքանյանի բժշկական զննության և բուժպրոֆիլակտիկ միջոցառումների վերաբերյալ փաստաթղթերի ֆոտոպատճենները։ Դատաքննության արձանագրություն Նշված փաստաթղթերը ստացվել են ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի պետի ուղեկցական գրությամբ, մուտքագրվել են դատարանում 07.06.2010թ. և դատարանի 18.06.2010թ. որոշմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի կարգով ճանաչվել են այլ ապացույց։ Դատաքննության արձանագրություն Կողմերի միջնորդությամբ դատարանը հրավիրել և որպես վկա է հարցաքննել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի հետաքննիչ Մուրադ Գալստյանին և Էրեբունու քննչական բաժնի քննիչ Գևորգ Ադամյանին։ Դատաքննության արձանագրություն Վկա Մուրադ Գալստյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ դեպքից հետո քրեակատարողական հիմնարկում ծառայողական քննություն է կատարվել, որի կատարումը հանձնարարվել է իրեն։ Դատարանի պահանջով ՔԿ հիմնարկից ուղարկված բացատրությունները և մյուս փաստաթղթերը ծառայողական քննության նյութերն են, որոնք նախաքննական մարմինը չի պահանջել։ Ինքը ծառայողական քննությունն սկսել է իրականացնել դեպքից հետո` 2010թ. հունվարի լույս 20-ի գիշերը։ Ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը գտնվել է բժշկական հսկողության տակ, դեղորայք է ընդունել, քանի որ նևրոտիկ վիճակում է գտնվել։ Ամբաստանյալի վերաբերյալ տեղեկանքն իր պահանջով կազմել է բուժաշխատող Գ.Հարությունյանը` 20.01.2010թ.։ Իսկ 21.01.2010թ. ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը իրեն և' բացատրություն է տվել, և' ինքնախոստովանությամբ է հանդես եկել։ Երկու փաստաթուղթն էլ գրել է ամբաստանյալը։ Ինքնախոստովանության տեքստը ինքը 22.01.2010թ. առձեռն հանձնվել է քննիչ Գ.Ադամյանին։ 21.01.2010թ. «Էրեբունի» հիվանդանոցում բացատրություն է տվել նաև Հարություն Նարգիզյանը։ Նշված երեք փաստաթղթերում ամբաստանյալը և տուժողը հայտնել են, որ իրենք գտնվել են նորմալ փոխհարաբերությունների մեջ, տուժողը մարմնական վնասվածքն ստացել է ոչ թե ամբաստանյալի կողմից դիտավորությամբ իրեն դանակահարելու արդյունքում, այլ այն պահին, երբ ինքը գնացել է դեպի Սիրակը, վերջինս, զբաղված լինելով հաց կտրելով, կտրուկ շրջվել է դեպի իրեն, փոխադարձ անսպասելի կոնտակտի հետևանքով Սիրակ Սաքանյանն իրեն անզգուշորեն մարմնական վնասվածք է պատճառել։ Դատաքննության արձանագրություն Վկա, քննիչ Գ.Ադամյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 22.01.2010թ. իրեն ՔԿ հիմնարկում առձեռն հանձնվել է ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի ինքնախոստովանությունը, սակայն Սիրակ Սաքանյանին ինքը հարցաքննել է միայն մեկ ամիս հետո` 23.02.2010թ.։ Թեև իր ձեռքի տակ է եղել բժշկական փաստաթուղթ այն մասին, որ Սիրակ Սաքանյանի պարանոցին 20.01.2010թ. առկա են քերծվածք և սալջարդ, ինչպես նաև` տուժող Հարություն Նարգիզյանի 21.01.2010թ. ցուցմունքում նշված է, որ Սիրակի դեմքին առկա են եղել մարմնական վնասվածքներ, սակայն ինքը դատաբժշկական փորձաքննություն չի նշանակել, վնասվածքների բնույթը, վաղեմությունը, առաջացման մեխանիզմը, ծանրության աստիճանը և դրանց առաջացումը դեպքի պահին չի պարզել, ինչպես նաև` 20.01.2010թ. զբաղվելով դեպքով, ամբաստանյալի նախկին խմածությունը բժշկական եղանակով պարզելու պահանջ չի դրել։ Դատաքննության արձանագրություն Կողմի միջնորդությամբ դատարանը որպես վկա հարցաքննել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի բուժաշխատող Գուրգեն Հարությունյանը։ Նա ցուցմունք է տվել այն մասին, որ դեպքի գիշերն ինքը գտնվել է ծառայության մեջ, ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը գտնվել է նևրոտիկ վիճակում, 2010թ. հունվարի լույս 20-ի գիշերը այդ մասին հեռախոսով զեկուցել է բժշկական ծառայության պետ Վ.Մանուչարյանին, նրա խորհրդով հանգստացուցիչ կաթիլներ է տվել Սիրակ Սաքանյանին։ Վերջինս հաճախ է օգտագործել տարբեր կաթիլներ և թուրմեր, որոնք սպիրտի հիմքի վրա են պատրաստված։ Հնարավոր է, որ դեղորայք օգտագործած լինելու արդյունքում է, որ ինքը Սիրակ Սաքանյանից սպիրտի հոտ է զգացել, այդ պատճառով 20.01.2010թ. տեղեկանք է կազմել և տվել հետաքննիչ Մ.Գալստյանին այն մասին, որ Ս.Սաքանյանը գտնվել է ոգելից խմիչք օգտագործած վիճակում, թեև 19.01.2010թ. կազմված արձանագրության մեջ այդ մասին ոչինչ նշված չէ, այլ նշված է, որ Սիրակ Սաքանյանի դեմքին և պարանոցի հետևի մասում եղել են քերծվածքներ։ Ինքն ամբաստանյալի խմածությունը սահմանված կարգով չի ստուգել։ դատաքննության արձանագրություն Դատաքննության ժամանակ տուժող Հարություն Նարգիզյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ թեև Սիրակ Սաքանյանն իրեն մարմնական վնասվածք է պատճառել անզգուշաբար, սակայն ինքը նրա հետ չի հաշտվել, դատարանից խնդրում է նշանակել օրենքով սահմանված պատիժ, քանի որ նշված դեպքի կապակցությամբ փոխվել է իր պատժի կրման ձևը, դա իր նկատմամբ հետևանքներ է առաջացրել, որի դեմ բողոքելով՝ հացադուլ է հայտարարել։ դատաքննության արձանագրություն 3.Դատարանի իրավական վերլուծությունը։ Դատաքննությամբ բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգելով մինչդատական վարույթում ձեռք բերված և մեղադրական եզրակացությամբ թվարկված ապացույցները, լրացուցիչ վկաներ հարցաքննելով և լրացուցիչ փաստաթղթեր պահանջելով ու հետազոտելով, ապացույցները միմյանց հետ համադրելով և գնահատելով իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության և իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից և հիմնված ներքին համոզմամբ, չփարատված կասկածները հօգուտ ամբաստանյալի մեկնաբանելով, դատարանը գտնում է, որ գործով ձեռք բերված ապացույցներով ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի կողմից հանցանքը դիտավորությամբ կատարելու հանգամանքը հիմնավորված չէ, այլ հիմնավորված է ամբաստանյալի կողմից տուժող Հարություն Նարգիզյանի առողջությանը անզգուշությամբ ծանր վնաս պատճառելու հանցակազմը։ Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մեղադրական եզրակացությունում շարադրելով մինչդատական վարույթում ձեռք բերված ապացույցները, նախաքննական մարմինը դրանք գնահատել է հիմնականում իր ներքին համոզմամբ, անտեսելով ապացույցների հավաքման, ստուգման և գնահատման պահանջները, որոնք նախատեսված են ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային իրավունքի նորմերով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով։ Այսպես. 1. Տուժող Հարություն Նարգիզյանը, ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը, վկաներ Էդուարդ Չիլոյանը, Կարեն Կարապետյանը նախաքննության ժամանակ ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ տուժողի և ամբաստանյալի միջև կռիվ և վիճաբանություն չի եղել, տուժողին վնասվածքը պատճառվել է անզգուշորեն։ Նշված ցուցմունքները դրվել են մեղադրանքի հիմքում որպես դիտավորյալ հացագործությունը հիմնավորող ապացույցներ։ Դատարանը գտնում է, որ նշված ապացույցներն իրենց ամբողջության մեջ որպես հանցավորի ուղղակի դիտավորությունը հիմնավորող ապացույցներ չեն կարող գնահատվել։ 2. Որպես ապացույց է նշվել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի պատասխանատու հերթապահ Մամիկոն Ադամյանի Գ.Թ. 40-41 ցուցմունքն այն մասին, որ «իրեն հայտնի է դարձել, որ դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանը և Հարություն Նարգիզյանը վիճաբանել են, թե ինչի համար, չկարողացա պարզել»։ Վկան նույնը պնդեց դատաքննության ընթացքում, չկարողանալով մատնանշել իր ստացած տեղեկության աղբյուրը, իսկ տեղեկատվությունն էլ իր բովանդակությամբ անորոշ է։ Հետևաբար` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի և 126-րդ հոդվածի հիմքով վկայի ցուցմունքի այդ հատվածը չի կարող ապացույց համարվել։ 3. Մեղադրական եզրակացության մեջ որպես ապացույց նշվել է դատաբժշկական փորձագետ Մհեր Բիշարյանի ցուցմունքն այն մասին, որ «. . . վնասվածքները չէին կարող առաջանալ անզգուշաբար . . . »։ Դատարանը գտնում է, որ շարադրվածը տրված եզրակացության կապակցությամբ փորձագետ Գ.Թ. 100 ցուցմունքի` քննիչի կողմից մտացածին խեղաթյուրումն է` փորձագետի իրավասության մեջ չմտնող իրավաբանական գնահատմամբ, որը չի կարող ապացույց հանդիսանալ։ /Իրականում այն Գ.Թ. 99 արձանագրությունն է/։ 4. Քննիչի Գ.Թ. 100 որոշմամբ ապացույցներ են ճանաչվել այլ փաստաթուղթ հանդիսացող` Շենգավիթ բաժնի և «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի օպերատիվ տվյալները, ՔԿ հիմնարկի բժիշկ Վ.Մանուչարյանի տեղեկանքն ու ամբուլատոր քարտը։ Քրեական գործի նյութերով և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով նշված փաստաթղթերով հիմնավորվել է հետևյալը. ա/ դեպքը գրանցվել է ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթ բաժնում, քանի որ ըստ բժշկական հիմնարկի կրիմինալ դեպքերի մատյանի գրառման` ըստ հիվանդի հայտարարության` վայր է ընկել տան բակում։ Պարզելով, որ տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառել «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկում` դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանի կողմից, նյութերը 20.01.2010թ. ուղարկվել են ըստ քննչական ենթակայության` Էրեբունու քննչական բաժին։ Այս կապակցությամբ Գ.Թ. 4-6, 11-12 տեղեկանքներն ու ամփոփագրերը ապացույց չեն կարող հանդիսանալ քննիչի կողմից առաջադրված մեղադրանքի համար։ բ/ գործում առկա Գ.Թ. 80 ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի 08.04.2010թ. հաղորդումը օպերատիվ տեղեկատվություն է պարունակում այն մասին, որ «ըստ ստացված տեղեկությունների` դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև միջադեպը տեղի է ունեցել կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի և պարտք ու պահանջի հետևանքով . . . »։ Նախաքննությամբ կենցաղային հարցերի, պարտք ու պահանջի բնույթը և վեճի առկայությունը չեն պարզվել և չեն հիմնավորվել, տեղեկատվության աղբյուրը գործով պարզված չէ, նշված տեղեկատվության իսկությունն ստուգելու ուղղությամբ նախաքննություն չի կատարվել, հետևաբար դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետով և 126-րդ հոդվածի հիմքով նշված հաղորդումը որպես ապացույց չի կարող գնահատվել։ գ/ քննիչի կողմից որպես ապացույց է նշվել Գ.Թ. 17 տեղեկանքը` կազմված 20.01.2010թ. ՔԿ հիմնարկի բուժմասի պետ Վ.Մանուչարյանի կողմից այն մասին, որ «դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը չի կարող ցուցմունք տալ։ Ախտորոշում. «իրավիճակով պայմանավորված նևրոտիկ վիճակ»։ Նախաքննական մարմինը չի գնահատել, թե նշված բժշկական տեղեկանքն ի՞նչ ապացուցողական նշանակություն կամ արժեք ունի, բայց այն համարել է ապացույց։ դ/ 20.01.2010թ. բժշկական ամբուլատոր քարտի ֆոտոպատճենն այն մասին, որ «Սիրակ Սաքանյանի պարանոցի ձախ շրջանում դիտվում է քերծվածք 7սմ երկարությամբ և սալջարդի հետքեր։ Ըստ իր հայտարարության` վերը նշվածն առաջացել է վայր ընկնելու հետևանքով։ Բժիշկ Վ.Մանուչարյան»։ Ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ դեպքի օրը պապի հուղարկավորությանը գնացել է ՎԱԶ-2106 մակնիշի ավտոմեքենայով իր ընկերների հետ, ավտոմեքենան ճանապարհին փչացել է, մեքենան հրելու ժամանակ է ստացել վնասվածքները։ Սակայն Սիրակ Սաքանյանի ընկերները նախաքննության ընթացքում չեն հարցաքննվել այդ կապակցությամբ։ Մարմնական վնասվածքի առկայության մասին նշված և գործում առկա այլ տվյալները դեպքից անմիջապես հետո եղել են քննիչի տրամադրության տակ, սակայն դատաբժշկական փորձաքննություն չի նշանակվել, դեպքի պահին վնասվածքներն առաջանալու և դրանց պատճառահետևանքային կապի մասին նախաքննությամբ և դատաքննությամբ ապացույցներ ձեռք չեն բերվել, չի հերքվել ամբաստանյալի այն պատճառաբանությունը, որ դրանք ստացել է ընկնելու հետևանքով։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով որոշակի ապացույցի՝ մարմնական վնասվածքի բնույթի ու ծանրության աստիճանի պարզաբանման համար պարտադիր էր դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելը, որը քննիչը չի նշանակել, իսկ դատաքննության ընթացքում վերացել էր դրա հնարավորությունը։ Նախաքննության ընթացքում չի զննվել նաև էլեկտրական սալիկը, այն չի ուղարկվել համապատասխան փորձաքննության՝ կարճ միացման ու դրա հետքերի առկայության պարզաբանման նպատակով։ Չփարատված կասկածները հօգուտ ամբաստանյալի մեկնաբանելով` /ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդված և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդված/ քննիչի կողմից վերը մատնանշված փաստաթուղթը դատարանի կողմից չի կարող գնահատվել որպես մեղադրանքը հիմնավորող ապացույց։ Վերոշարադրյալի հիմնավորմամբ, դատարանը գտնում է, որ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանին առաջադրված մեղադրանքը ենթակա է վերաորակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով` որպես անզգուշությամբ տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիմքով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ տուժողի հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման։ Հաշտությունը թույլատրվում է մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը։ Քանի որ տուժողը մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը չի հաշտվել ամբաստանյալի հետ, դատարանը գտնում է, որ պետք է գործով դատավճիռ կայացվի։ Դեպքի առթիվ քրեական գործը հարուցվել էր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածով նախատեսված` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման արդյունքում է դատարանը եկել արարքի քրեաիրավական որակման փոփոխության նշված եզրահանգմանն այն մասին, որ Սիրակ Սաքանյանի կատարած արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ամբաստանյալի հանցանքը անզգուշությամբ տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու մեջ հիմնավորված և ամբաստանյալի մեղավորությունը ապացուցված է դատական քննության ընթացքում, հետևաբար` նշված հոդվածի սանկցիայով ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի նկատմամբ պետք է քրեական պատիժ կիրառվի։ Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։ Դրանք բնութագրում են հանցավորի անձնավորությունն ու կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, հնարավորություն են տալիս կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերելով` որոշել նշանակվող պատժի տեսակն ու չափը և լուծել այն կրելու նպատակահարմարության հարցը։ Դատարանը գտնում է, որ կոնկրետ դեպքով ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի մոտ, որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք, առկա չէ։ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են հանդիսանում մեղայականով ներկայանալը, ինչպես նաև ամբաստանյալի խնամքին մինչև 14 տարեկան` 2003 և 2005 թվականներին ծնված երկու երեխաներ ունենալու հանգամանքը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում քննարկելով հարցը, այն է` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները, դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է գործով ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի նկատմամբ նշանակել այնպիսի պատիժ, որը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներից, այն է` արդարադատության արդյունավետության շահերից և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից, որն անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանք կատարելը կանխելու համար։ Գնահատելով վերոշարադրյալը, դատարանը տվյալ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերելով, պատժի տեսակը և չափը որոշելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանգում է այն հիմնավոր եզրակացության, որ ամբաստանյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ` տուգանք, որը ենթակա է կատարման ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանման միջոցով։ Նշանակված պատժի տեսակով պայմանավորված ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է դատավճռի հրապարակման պահից վերացնել։ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը պետք է վերադարձվի ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ «Նուբարաշեն» ՔԿ հիմնարկ` Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. դատավճռով նշանակված քրեական պատժի չկրած մասը կրելու համար։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո տուժողի` իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները պետք է վերադարձնել Հարություն Նարգիզյանին։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41, 357-358, 360, 365, 368-372, 376, 3761 և 379-րդ հոդվածներով և ՀՀ դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով, դատարանը. Վ Ճ Ռ Ե Ց Ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նշված հոդվածի սանկցիայով նրա նկատմամբ քրեական պատիժ կիրառել նշանակելով տուգանք նվազագույն աշխատավարձի 150-ապատիկ` 150.000 /մեկ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով։ Դատավճիռը ենթակա է կատարման ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանման միջոցով։ Ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի նկատմամբ սույն գործով ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել դատավճիռը հրապարակելու պահից։ Դատապարտյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանին վերադարձնել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկ` նրա նկատմամբ Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. դատավճռով նշանակված քրեական պատժի կրումը շարունակելու համար։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո տուժող Հարություն Նարգիզյանի` իրեղեն ապացույց ճանաչված հագուստները վերադարձնել տուժողին։ Դատավարության մասնակիցների կողմից դատավճիռը կարող է վերաքննության կարգով բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան` հրապարակման պահից մեկ ամսվա ընթացքում։ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ. Թ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 09-07-2010 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 12-08-2010 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը՝ 114 թերթից, 2-րդ հատորը՝ 138 թերթից։ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 12-08-2010 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը՝ 114 թերթից, 2-րդ հատորը՝ 138 թերթից։ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-8855/10 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 21-08-2010 |
|---|
Գործը ստացվել է բեկանումից հետո նոր քննության համար
| Ամսաթիվ | 20-12-2010 |
|---|
Մակագրել
| Երբ | 20-12-2010 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Օհանյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 20-12-2010 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 20-12-2010 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 20-12-2010 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-01-2011 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Նարգիզյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սիրակ |
| Ազգանուն | Սաքանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ս. |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-02-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-02-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 01-03-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-03-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-03-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 30-03-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-04-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-04-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-05-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-05-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-05-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 09-06-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 09-06-2011 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Սիրակ |
| Ազգանուն | Սաքանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 09-06-2011 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈւՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ Գործ հմ. ԵԷԴ/0058/01/10 2011թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը հետևյալ կազմով՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա. ՕՀԱՆՅԱՆ ՔԱՐՏՈւՂԱՐ՝ Ս. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ Շ. ԴՈւՐՅԱՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ-ԴԱՏԱԽԱԶ՝ Ա. ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ. ԶՈւՌՆԱՉՅԱՆ ՏՈւԺՈՂ` Հ.ՆԱՐԳԻԶՅԱՆ 2011թ. Հունիսի «09»-ին, Երևան քաղաքում. Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն, ըստ մեղադրանքի՝ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի /ծնված՝ 22.05.1982թ. Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անձ, չի աշխատել, նախկինում դատապարտված /Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. դատավճռով ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 9-րդ կետերով և ՀՀ քր. օր-ի 64 հոդ-ի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով, պատժի սկիզբը հաշվվել է 16.07.2008թ-ից, պատիժը չկրած, վատառողջ, բնակվել է ք. Երևան Դրոյի փողոցի, 1-ին նրբանցքի հմ.4-րդ տանը, հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկության դատապարտյալ/։ Սույն գործով խափանման միջոց չի կիրառվել։ Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով։ 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը Սիրակ Սաքանյանի կողմից Հարություն Նարգիզյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ 20.01.2010թ. ՀՀ Ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Էրեբունու քննչական բաժնում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է հմ.12101410 քրեական գործը։ 09.04.2010թ. որոշմամբ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ. «2010թ. հունվարի «19»-ին, ժամը «22։30»-ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկության բաց ուղղիչ հիմնարկում վիճաբանության ընթացքում իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և պատճառել վերջինիս առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող»։ Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի` ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով 29.04.2010թ. կազմված և 03.05.2010թ. հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ 07.05.2010թ. ստացվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան։ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.07.2010թ. դատավճռով Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 120 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է տուգանքով նվազագույն աշխատավարձի 150-ապատակի` ՀՀ 150.000 /մեկ հարյուր հիսուն հազար/ դրամի չափով։ ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 22.10.2010թ. որոշմամբ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.07.2010թ. դատավճիռը բեկանվել է և գործն ուղարկվել է նույն դատարան այլ կազմով նոր քննության։ Քրեական գործը Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել 20.12.2010թ-ին։ 2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Դատարանի հետևությունները հիմնված են դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցների վրա։ Տուժող` Հարություն Զավենի Նարգիզյանի ցուցմունքով այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում և գտնվել են ընկերական փոխհարաբերությունների մեջ։ 2010թ. հունվարի «19»-ին Սիրակ Սաքանյանը մեկնել է պապի հուղարկավորությանը, իսկ ինքը գնացել է աշխատանքի։ Երեկոյան դատապարտյալներով հավաքվել են և նախապատրաստվել են հաց ուտելու։ Այդ ընթացքում ինքն էլեկտրական սալիկի վրա նրբերշիկ է եփել, իսկ Սիրակ Սաքանյանը դանակով հաց է կտրտել։ Հանկարծակի էլեկտրական սալիկը կարճ միացման պատճառով բոցկլտացել է ու ինքը կտրուկ շրջվել է։ Այդ պահին Սիրակ Սաքանյանը ևս կտրուկ շրջվել է դեպի իրեն ու իրենք մարմիններով բախվել են։ Ինքը սկզբում նույնիսկ չի նկատել, որ վնասվել է, միայն երբ որովայնը սկսել է տաքանալ ու թրջվել, նկատել է որ դանակից վնասվածք է ստացել։ Առանց որևէ լուրջ բան կասկածելու ինքը միայնակ դուրս է եկել ու ճանապարհին իրեն հանդիպած դատապարտյալ Էդուարդ Չիլոյանի հետ նստել է իր ավտոմեքենան ու անձամբ վարելով այն մեկնել է «Էրեբունի» հիվանդանոց, որտեղից իրեն անմիջապես տեղափոխել են վիրահատարան, ինքը դեպքի մասին հիվանդանոցում ոչինչ չի հայտնել, իսկ կրիմինալ դեպքերի մատյանում կատարված գրառման աղբյուրի մասին որևէ տեղեկություն չունի։ Տուժողը դատաքննությամբ հայտնեց նաև, որ ներկայումս պատժից ազատվել է ու գտնվելով ազատության մեջ պնդում է նախաքննության ընթացքում տրված իր ցուցմունքները, ներառյալ այն մասը, որով հայտնել է, որ Սիրակ Սաքանյանն իրեն դիտավորյալ չի հարվածել, դա պատահականության արդյունք է եղել, իրենց միջև միշտ նորմալ փոխարաբերություններ են եղել, իրենք որևէ թեմայով երբևէ չեն վիճաբանել և միմյանցից պարտք ու պահանջ չունեն։ Վկա` Էդուարդ Սամվելի Չիլոյանի ցուցմունքով այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում։ Ցուցմունքով վկան հայտնեց, որ 2010թ. հունվարի «19»-ին վերադարձել է իր սենյակ, որտեղ եղել են նաև Հարություն Նարգիզյանն ու Կարեն Կարապետյանը։ Այնուհետև պապի թաղման արարողությունից հետո վերադարձել է նաև Սիրակ Սաքանյանը և իրենք սկսել են նախապատրաստվել հաց ուտել։ Սիրակ Սաքանյանը սկսել է դանակով հաց կտրտել, Հարություն Նարգիզյանը գնացել է նրբերշիկ բերելու, Կարեն Կարապետյանի հեռախոսին զանգ է եկել և նա խոսելով սենյակից դուրս է եկել, իսկ ինքը գնացել է ջուր բերելու։ Մի քանի րոպե անց, երբ վերադարձել է տեսել է, որ Կարեն Կարապետյանը աստիճանների վրա հեռախոսով է խոսում, իսկ աստիճաններով վերև բարձրանալիս հանդիպել է Հարություն Նարգիզյանին, ով հայտնել է, որ վատ է զգում և առաջարկել է իր հետ հիվանդանոց գնալ։ Ինքը դատապարտյալներից Կարեն Կարապետյանին խնդրել է օրվա պատասխանատուին հայտնել, որ իրենք հիվանդանոց են մեկնում ու Հ.Նարգիզյանի մեքենայով գնացել են «Էրեբունի» հիվանդանոց։ Ճանապարհին Հ.Նարգիզյանը հայտնել է, որ որովայնը վնասվել է, սակայն պատճառները չի հայտնել, իսկ երբ հասել են հիվանդանոց Հարություն Նարգիզյանին տեղափոխել են վիրահատարան, իսկ ինքը մոտակայքում կայանելով մեքենան վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ։ Վկան հայտնեց, որ դեպքի մասին չի հետաքրքրվել, քանի որ երբ վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ Սիրակ Սաքանյանն արդեն սենյակում չի եղել, այնուհետև տեղեկացել է, որ նրան մեկուսացրել են։ Վկա` Կարեն Ռոբերտի Կարապետյանի ցուցմունքով այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում, սակայն այժմ արդեն պատժից ազատվել է։ 2010թ. հունվարի «19»-ի երեկոյան պապի թաղման արարողությունից Սիրակ Սաքանյանի վերադառնալուց հետո ինքը` Հարություն Նարգիզյանի և Էդուարդ Չիլոյանի հետ ցավակցել են նրան նախապատրաստվել են հաց ուտել։ Սիրակ Սաքանյանը սկսել է դանակով հաց կտրտել, Հարություն Նարգիզյանը զբաղվել է նրբերշիկ եփելով, Էդուարդ Չիլոյանը գնացել է ջուր բերելու, իսկ քանի որ իրեն իր ընկերուհին է զանգահարել, ինքը խոսելով դուրս է եկել ու իջել առաջին հարկ։ Խոսակցությունն ավարտելուց հետո աստիճաններով բարձրանալիս հանդիպել է Հարություն Նարգիզյանին և Էդուարդ Չիլոյանին։ Վերջինս հայտնել, որ Հ.Նարգիզյանին հիվանդանոց է ուղեկցում և խնդրել է օրվա պատասխանատուին հայտնել այդ մասին։ Վերջիններս գնացել են, իսկ ինքը հիվանդանոց գնալու մասին տեղյակ է պահել օրվա պատասխանատու հերթապահ Մամիկոն Ադամյանին։ Վկան հայտնեց, որ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև վիճաբանություն չի եղել, եթե լիներ ներքևում անպայման կլսվեր, քանի որ իրենց սենյակի պատուհաններն անմիջապես հերթապահ մասի վերևում են գտնվում։ Վկա` Մամիկոն Շիրինի Ադամյան ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի աշխատակից, իսկ 2010թ. հունվարի «19»-ին հանդիսացել է հերթապահ խմբի պատասխանատու։ Նույն օրը դատապարտյալներից Կարեն Կարապետյանն իրեն հայտնել է, որ Հարություն Նարգիզյանը և Էդուարդ Չիլոյանը գնացել են հիվանդանոց։ Այնուհետև հիմնարկի պետից տեղեկացել է, որ Հարություն Նարգիզյանը կտրող-ծակող վնասվածք է ստացել ու վիրահատվել է։ Ինքն անմիջապես Սիրակ Սաքանյանի հետ զրույց է ունեցել, որի ընթացքում վերջինս իրեն հայտնել է, որ մեղավոր չէ և Հ.Նարգիզյանի առողջանալու դեպքում ամեն բան կպարզվի, սակայն ինքը Ս.Սաքանյանի վարքագծից ելնելով հիմնարկության պետին զեկույց է ներկայացրել ու վերջինիս որոշմամբ Ս.Սաքանյանին մեկուսացրել են։ Ինքն այդ օրը Ս.Սաքանյանի վրա մարմնական վնասվածքներ կամ խմածություն չի նկատել։ Սկզբում, ըստ հասած տեղեկությունների, Հարություն Նարգիզյանի և Սիրակ Սաքանյանի միջև վիճաբանություն է տեղի ունեցել։ Սակայն նման տեղեկատվության ստույգ աղբյուրն իրեն հայտնի չէ։ Հետագայում տեղեկացել է, որ դեպքը պատահական է եղել և պատճառը էլեկտրական սալիկի կարճ միացումն է եղել։ Դատաբժիշկ` Մհեր Սպանդարի Բիշարյանի ցուցմունքով այն մասին, որ տուժողի վնասվածքը պատահաբար պատճառվել չէր կարող, իսկ «պատահաբար» բառի իմաստով ի նկատի ունի այն, որ նման վնասվածքը վայր ընկնելու հետևանքով պատճառվել չէր կարող, քանի որ տուժողի որովայնի խոռոչում աղիների և միջընդերքի փոքր վնասվածքները կարող էին առաջանալ դանակը որովայնի խոռոչ ուժի գործադրմամբ ներթափանցելու հետևանքով։ Փորձագետը դատաքննությամբ տված ցուցմունքով, չբացառեց նմանատիպ վնասվածքի առաջացումը հարվածի պահին մարմինների բախման պատճառով` տուժողի պաշտպանական բնական ռեակցիայի հետևանքով, երբ դանակի շեղբը ներթափանցել է որովայնի խոռոչ։ Ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունքով հայտնեց, որ հանդիսացել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկի դատապարտյալ, որտեղից 2010թ. հունվարի «19»-ին պապի հուղարկավորությանը մասնակցելու նպատակով մեկնել է Տավուշի մարզի Բերդ քաղաք և հուղարկավորությունն ավարտվելուց անմիջապես հետո վերադարձել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկ։ Իր հետ միասին պատիժը կրող դատապարտյալներ Հարություն Նարգիզյանը, Էդուարդ Չիլոյանը և Կարեն Կարապետյանը ցավակցել են իրեն, որից հետո ցանկացել են «մի կտոր հաց ուտել»։ Ինքը խոհանոցային դանակով հաց է կտրտել, իսկ իր հետևում Հարություն Նարգիզյանը էլեկտրական սալիկի վրա նրբերշիկ է եփել։ Այդ ընթացքում էլեկտրական սալիկի կարճ միացման պատճառով առաջացած պայթյունի հետևանքով ինքը կտրուկ շրջվել է դեպի սալիկը, ինչը համընկել է Հարություն Նարգիզյանի առաջ գալուն ևս ու իր ձեռքի դանակը պատահաբար դիպել է Հարություն Նարգիզյանի որովայնին։ Սկզբում իրենք չեն էլ իմացել, թե ինչ կատարվել, մինչև որ Հարություն Նարգիզյանը հայտնել է, որ որովայնը թրջվել է ու անմիջապես սենյակից դուրս գալով Էդուարդ Չիլոյանի հետ մեկնել է հիվանդանոց։ Քանի որ կատարվածից խիստ հուզված է եղել խոհանոցային դանակը նետել է սան հանգույցի մեջ։ Այնուհետև տեղեկացել է, որ Հարություն Նարգիզյանին «Էրեբունի» ԲԿ-ում վիրահատել են, իսկ իրեն դրանից հետո մեկուսացրել են և փոխել պատիժը կրելու ռեժիմը։ Ինքը կատարվածից ուշքի գալով ինքնախոստովանություն է արել և հայտնել, որ դանակը վախից սանհանգույցի մեջ է նետել, սակայն այն չեն հայտնաբերել։ Ամբաստանյալը հայտնեց նաև, որ Հարություն Նարգիզյանի հետ գտնվել է ընկերական հարաբերությունների մեջ ու այն մտքից, որ ընկերոջը պատահական վնասել է, խորը հոգեկան ապրումներ է ունեցել, ինչի պատճառով բժշկական հսկողության տակ է գտնվել ու բուժումներ ստացել։ Դատարանի կողմից հրավիրված վկաներ` Արսեն Սամվելի Սարգսյանի ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի պահպանության ապահովման բաժնի աշխատակից և ճանաչում է բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկի դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանին։ 2011թ. հունվարի «19»-ին ինքը գտնվել է անցագրային կետում, երբ Սիրակ Սաքանյանը ժամանակին քրեակատարողական հիմնարկ է վերադարձել։ Ինքը խմածություն կամ վնասվածք նրա վրա չի նկատել, հակառակ դեպքում կզեկուցեր ու համապատասխան ցուցումով մարմնի զննություն կկատարեր։ Վկան հայտնեց, որ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև վիճաբանության մասին ոչինչ չի լսել։ Մուրադ Հովհաննեսի Գալստյանի ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի հետաքննիչ և որպես դատապարտյալներ ճանաչում է և' Սիրակ Սաքանյանին և' Հարություն Նարգիզյանին։ 2011թ. հունվարի «20»-ի առավոտյան, երբ գնացել է աշխատանքի տեղեկացել է, որ Ս.Սաքանյանի կողմից դանակահարվելու պատճառով Հ.Նարգիզյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց։ Սկզբում ինքը վիրահատությունից մեկ օր անց բացատրություն է վերցրել Հ.Նարգիզյանից, որով վերջինս հայտնել է, որ դեպքի օրը պատրաստվել են հաց ուտելու, որի ընթացքում անզգույշ մոտեցել է ու կպել դանակին։ Այնուհետև բացատրություն է վերցրել Սիրակ Սաքանյանից, ով ի սկզբանե հայտնել, որ մեղավոր չէ, դեպքը պատահական շրջադարձի հետևանքով է պատճառվել, իսկ դանակի վերաբերյալ հայտնել է, որ անհանգստությունից ու վախից այն սանհանգույցի մեջ է գցել։ Այնուհետև հիմնարկության պետի որոշմամբ Սիրակ Սաքանյանին մեկուսացրել են։ Վկան հայտնեց նաև, որ ո'չ Սիրակ Սաքանյանը, ո'չ Հարություն Նարգիզյանը էլեկտրական սալիկի մասին իրեն չեն հայտնել, Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի հարաբերությունները նորմալ են եղել և որևէ միջադեպ չի գրանցվել, իսկ Ս.Սաքանյանի վնասվածքների վերաբերյալ տեղեկանքներն ու հատուկ հաղորդագրությունն իրեն կազմած են ներկայացրել։ Դատաբժշկական փորձաքննության հմ.101/հ եզրակացությամբ այն մասին, որ Հարություն Նարգիզյանի ստացած մարմնական վնասվածքը` որովայնի առաջային պատի շրջանի ծակած-կտրած թափանցող վերքի /բարակ աղու պատի և բարակ աղու միջընդերքի վնասումներով/ ձևով, պատճառվել է` սուր ծակող-կտրող գործիքով, հնարավոր է նշված ժամկետում, որը պատճառել է առողջության ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող։ Հ.Նարգիզյանի մարմնական վնասվածքը չէր կարող առաջանալ վայր ընկնելու արդյունքում, այլ պատճառվել է սուր ծակող-կտրող գործիքի ուղղակի, անմիջական ներգործության` հարվածի հետևանքով։ Դատահետքաբանական փորձաքննության հմ.526 եզրակացությամբ այն մասին, որ փորձաքննությանը ներկայացված Հարություն Նարգիզյանի հագուստների վրա առկա վնասվածքները իրենց տեղակայումներով հիմնականում համընկնում են միմյանց հետ, վերջիններս ծակած-կտրած են և կարող էին առաջանալ մեկ սայրանի ծակող-կտրող շեղբ ունեցող առարկայի, հնարավոր է դանակի շեղբի մեկ ներգործության արդյունքում, որը ներթափանցման մասում ունեցել է մոտավորապես 29մմ լայնություն։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Հարություն Նարգիզյանի հագուստներով` սվիտրով և անթև շապիկով։ 3. Դատարանի իրավական վերլուծությունը ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 18 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է ՀՀ քրեական օրենսգրքով։ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 353 հոդվածի համաձայն դատավճիռ կայացնելիս դատարանն իրավունք ունի հիմնվել միայն դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների վրա, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104 հոդվածի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաuտական տվյալները, որոնց հիման վրա oրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական oրենuգրքով նախատեuված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կաuկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպեu նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ։ Քրեական դատավարությունում որպեu ապացույցներ թույլատրվում են` կասկածյալի ցուցմունքները, մեղադրյալի ցուցմունքները, տուժողի ցուցմունքները, վկայի ցուցմունքները,... փորձագետի եզրակացությունը, իրեղեն ապացույցները, քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները, այլ փաuտաթղթերը։ Նախաքննական մարմնի կողմից Սիրակ Սաքանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով և մեղադրանքի հիմքում դրվել է այն հանգամանքը, որ. «2010թ. հունվարի «19»-ին, ժամը «22։30»-ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկության բաց ուղղիչ հիմնարկում վիճաբանության ընթացքում իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և պատճառել վերջինիս առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող»։ Թե' նախաքննությամբ և թե' դատաքննությամբ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը, տուժող Հարություն Նարգիզյանը« նախաքննական մարմնի կողմից դատակոչված և դեպքի օրը ամբաստանյալի և տուժողի հետ միևնույն սենյակում գտնվող վկաներ Էդուարդ Չիլոյանը և Կարեն Կարապետյանը նույնաբովանդակ ցուցմունքներ են տվել այն մասին« որ տուժողի և ամբաստանյալի միջև կռիվ և վիճաբանություն տեղի չի ունեցել, իսկ հենց տուժողն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ վնասվածքն իրեն պատճառվել է պատահաբար, այսինքն անզգուշաբար` «զուգադիպության հետևանքով», ամբաստանյալը ևս ցուցմունք է տվել, նշելով, որ տուժողին վնաս պատճառելու դիտավորություն չի ունեցել։ Նման ցուցմունքների առկայության պայմաններում նախաքննության մարմինն, այնուամենայնիվ, դրանք դրել է մեղադրանքի հիմքում և որակել, որպես հանցագործության դիտավորությամբ կատարումը հիմնավորող ապացույցներ։ Սակայն դատարանն այդ ապացույցները գնահատելով իրենց ամբողջության մեջ, գտնում է, որ դրանք ամբաստանյալի գործողությունների ուղղակի դիտավորությունը հիմնավորող ապացույցներ չեն հանդիսանում։ Դատարանը տուժողի, վկաների և ամբաստանյալի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներն անարժանահավատ համարելու հիմքեր չունի, քանի որ դրանք նախ` դատապարտյալների մեկուսացված լինելու պայմաններում նույնաբովանդակ են, բացի այդ դրանք որպես ապացույց գնահատելիս դատարանը հաշվի է առնում, որ քրեական գործի դատաքննության ընթացքում տուժող Հարություն Նարգիզյանը, վկա Կարեն Կարապետյանը քրեակատարողական հիմնարկում պատիժ կրելուց ազատվել են և գտնվում են ազատության մեջ, ուստի բացառվում է նաև վերջիններիս կողմից որևէ հիմքով ցուցմունքներ տալուց կաշկանդվելու հավանականությունը։ Դատաքննությամբ ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկության աշխատակից, վկա Մուրադ Գալստյանը ևս հայտնեց, որ թե' ամբաստանյալը և թե' տուժողն իրենց սկզբնական առանձնազրույցներում և բացատրություններում, երբ գտնվել են միմյանցից մեկուսի, հայտնել են, որ դեպքը տեղի ունեցել պատահական։ Նախաքննության մարմինը, որպես ապացույց է դիտել դատաբժշկական փորձագետ Մհեր Բիշարյանի նախաքննական ցուցմունքը, որով վերջինս հայտնել է, թե պատճառված վնասը պատահաբար առաջանալ չէր կարող։ Դատարանը գտնում է, որ մեղքի ձևի գնահատումը իրավական որակման խնդիր է, այլ ոչ թե դատաբժշկական փորձագետի գնահատման, բացի այդ, նման եզրակացությունը դուրս է նաև վերջինիս իրավասության սահմաններից։ Դատաքննությամբ նույն փորձագետը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «պատահաբար» բառի իմաստով ի նկատի ունի այն, որ նման վնասվածքը վայր ընկնելու հետևանքով պատճառվել չէր կարող, քանի որ տուժողի որովայնի խոռոչում աղիների և միջընդերքի փոքր վնասվածքները կարող էին առաջանալ դանակը որովայնի խոռոչ ուժի գործադրմամբ ներթափանցելու հետևանքով` չբացառելով նմանատիպ վնասվածքի առաջացումը հարվածի պահին մարմինների բախման պատճառը` կապված տուժողի պաշտպանական բնական ռեակցիայի հետ, իսկ ըստ ամբաստանյալի և տուժողի ցուցմունքների իրենք բախվել են միմյանց։ Նախաքննության մարմինը մեղադրանքի հիմքում դրել է նաև ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի աշխատակից Մամիկոն Ադամյանի ցուցմունքն այն մասին« որ վերջինիս հայտնի է դարձել« որ դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանը և Հարություն Նարգիզյանը վիճաբանել են« սակայն պատճառներն ինքը պարզել չի կարողացել։ Վկան նույն հանգամանքը պնդեց նաև դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներով« որևէ կերպ չմատնանշելով իր հայտնած տեղեկության ստացման աղբյուրն, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպեu ապացույց oգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել` անհայտ կամ դատական նիստում չբացահայտվող աղբյուրից։ Իսկ նույն օրենսգրքի 126 հոդվածի` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները ստուգելու միջոցով։ Նախաքննության մարմինը Սիրակ Սաքանյանի մեղադրանքը հիմնավորելու համար, որպես այլ փաստաթղթեր ապացույց է ճանաչել` ՀՀ Ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի և ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի օպերատիվ տվյալները« ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բժիշկ Վ.Մանուչարյանի տեղեկանքն ու ամբուլատոր քարտը։ Դատաքննությամբ նշված ապացույցների հետազոտությամբ, ըստ վերջիններիս բովանդակության պարզվեց հետևյալը. Համաձայն քրեական գործում առկա տեղեկանքների ու ամփոփագրերի, բժշկական հիմնարկի կրիմինալ դեպքերի մատյանում հիվանդի հայտարարության համաձայն կատարված գրառման, ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթ բաժնում մարմնական վնասվածքի վերաբերյալ դեպք է գրանցվել, սակայն հետագայում պարզելով« որ տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառվել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկում, դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանի կողմից` նախապատրաստված նյութերն, ըստ քննչական ենթակայության ուղարկվել են ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու քննչական բաժին։ Նախաքնության մարմինը ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի հաղորդման բովանդակության մեջ պարունակվող` «ըստ ստացված տեղեկությունների` դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև միջադեպը տեղի է ունեցել կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի և պարտք ու պահանջի հետևանքով...» արտահայտությունը «օպերատիվ տեղեկատվություն» դիտելով դրել է մեղադրանքի հիմքում։ Սակայն, միևնույն ժամանակ, նման տեղեկատվության տիրապետման պայմաններում նախաքննության մարմինը չի պարզել և չի հիմնավորել կենցաղային հարցերի« պարտք ու պահանջի կամ վեճի բնույթը և առհասարակ դրա առկայության կամ բացակայության փաստը, կամ ընդհանրապես դրա իսկությունը։ Հետևաբար դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի և 126 հոդվածի հիմքով նշված հաղորդումը ևս, որպես մեղադրանքը հիմնավորող ապացույց դատարանի կողմից չի կարող գնահատվել։ Նախաքննության մարմինը, որպես ապացույց է դիտել նաև քրեակատարողական հիմնարկի բուժմասի պետ Վ.Մանուչարյանի կողմից տրված տեղեկանքն այն մասին« որ դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը չի կարող ցուցմունք տալ «իրավիճակով պայմանավորված նևրոտիկ վիճակ» ախտորոշման պատճառով։ Նախաքննության մարմինը չի մեկնաբանել, իսկ դատարանի համար անհասկանալի է, թե ինչ ապացուցողական նշանակություն ունի կամ կարող է ունենալ նշված ապացույցը հանցավորի արարքը հիմնավորելու հարցում։ Համաձայն ապացույց հանդիսացող մյուս փաստաթղթի` բժշկական ամբուլատոր քարտի` Սիրակ Սաքանյանի պարանոցի ձախ շրջանում դիտվում է քերծվածք 7սմ երկարությամբ և սալջարդի հետքեր։ Ըստ ամբաստանյալի հայտարարության վերը նշված վնասվածքը պատճառվել է վայր ընկնելու հետևանքով։ Վերը նշված փաստի շուրջ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին« որ վնասվածքը ստացել է դեպքի օրը պապի հուղարկավորությունից գալու ճանապարհին ավտոմեքենան խափանվելու պատճառով հրելու ժամանակ սայթաքելու ու վայր ընկնելու հետևանքով։ Սակայն նախաքննության մարմինը նման տեղեկատվության տիրապետելով սույն հանգամանքը պարզաբանելուն և վնասվածքները համապատասխան մասնագիտական հետազոտության ենթարկելուն ուղղված որևէ միջոցառում չի իրականացրել։ Իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108 հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի` քրեական գործով վարույթում ստորև նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով ... առողջությանը հասցված վնասի բնույթը և ծանրության աստիճանը` դատաբժշկական փորձաքննությունը։ Նախաքննության մարմինն անհետևողական վերաբերմունք է դրսևորել նաև տուժողի և ամբաստանյալի կողմից բազմիցս հիշատակված էլեկտրական սալիկի խափանման վերաբերյալ ներկայացրած պնդումներին։ Վերը նշված հանգամանքները նախաքննության մարմնի կողմից առանց որևէ հավաստիության և հիմնավորման դիտվել են, որպես ապացույցներ և որպես ենթադրվող հետևություններ դրվել են ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորման հիմքում։ Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 3-րդ և 4-րդ կետերի` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցնների բավարար ամբողջությամբ։ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ Բացի այդ համաձայն ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 115 հոդվածի 1-ին կետի` իրեղեն ապացույցներ են այն առարկաները, որոնք հանցագործության գործիք են ծառայել կամ իրենց վրա հանցագործության հետքեր են պահպանել, կամ հանցավոր գործողությունների oբյեկտներ են եղել, ինչպեu նաև հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները և մյուu բոլոր առարկաները, որոնք կարող են հանցագործությունը հայտնաբերելու, գործի փաuտական հանգամանքները պարզելու, մեղավորներին ի հայտ բերելու, մեղադրանքը հերքելու կամ պատաuխանատվությունը մեղմացնելու միջոցներ ծառայել։ Նույն օրենսգրքի 122 հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի համաձայն` փաuտաթուղթ է թղթային, մագնիuական, էլեկտրոնային կամ այլ կրիչի վրա բառային, թվային, գծագրական կամ այլ նշանային ձևով արված ցանկացած գրառում, որով կարող են հաuտատվել քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալները։ Uույն oրենuգրքի 115 հոդվածի առաջին մաuում նշված հատկանիշներ պարունակող փաuտաթղթերը կարող են ծառայել նաև որպեu իրեղեն ապացույցներ։ Համաձայն ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 122 հոդվածի 3-րդ կետի` այլ փաստաթղթերն ապացույց են ճանաչվում վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ։ Քննարկելով նախաքննության մարմնի կողմից ապացույց ճանաչված այլ փաստաթղթերի հարցը, դատարանը գտնում է, որ դրանք ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 115 և 122 հոդվածների 1-ին մասերում նկարագրված հատկանիշներով օժտված և քրեական գործի համար ապացուցողական նշանակություն ունեցող փասթաթղթեր չեն հանդիսանում, ուստի դրանք պետք է հանել ապացույցների շարքից և պահել քրեական գործի հետ։ Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։ Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքը հիմնվում է օրինականության, օրենքի առաջ հավասարության, պատասխանատվության անխուսափելիության, անձնական պատասխանատվության, ըստ մեղքի պատասխանատվության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման ու մարդասիրության սկզբունքների հիման վրա։ Նույն օրենսգրք 8-րդ հոդվածի համաձայն` անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն անձամբ իր կատարած հանցանքի համար։ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն հանցագործություն է համարվում` դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է ... որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորստի, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում` զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորուստ ..., իսկ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 120 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն հանցագործություն է համարվում անզգուշությամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը։ Այսպիսով, դատարանը դատաքննությամբ հետազոտված ապացույների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ և բոլոր ապացույցների` միմյանց հետ համադրելու և դրանք վերաբերելիության և թույլատրելիության սահմաններում գնահատելու արդյունքում, ինչպես նաև չփարատված կասկածները հօգուտ ամբաստանյալի մեկնաբանելով« գտնում է« որ գործով որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել, որը կհիմնավորեր ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի կողմից տուժող Հարություն Նարգիզյանին դիտավորությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու փաստը։ Հետևաբար դատարանը գտնում է, որ Սիրակ Սաքանյանի գործողությունը պետք է որակել, որպես տուժող Հարություն Նարգիզյանին անզգուշությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու հանցակազմով։ Վերոգրյալի հիման վրա դատարանը գտնում է, որ Սիրակ Սաքանյանի կատարած և ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով որակված արարքը պետք է վերաորակել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 120 հոդվածի 1-ին մասով, որին համապատասխան էլ պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Համաձայն ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածի 2-րդ կետի` պատժի տեuակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աuտիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Դատարանը հաշվի է առնում, որ ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը երիտասարդ է, մեղայականով ներկայանալով նախաքննության մարմին տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, խնամքին ունի երկու փոքրահասակ երեխա, գործով բացակայում են վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները։ Դատարանը վերոգրյալները հաշվի առնելով, գտնում է, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի նկատմամբ պետք է հոդվածի սանկցիայով պատիժ նշանակել, սակայն հաշվի առնելով, որ վերջինս Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. հմ.ԵՔՐԴ/0553/01/09 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 9-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64 հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման 3 /երեք/ տարի ժամկետով, պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է 16.07.2008թ. և ունի պատժի չկրած 1/մեկ/ ամիս 7/յոթ/ օր մաս, գտնում է, որ պետք է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67 հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի դրույթները և դատավճիռների համակցությամբ Սիրակ Սաքանյանի նկատմամբ նոր նշանակվող պատժին լրիվ գումարել նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը։ Դատարանը քննարկելով ամբաստանյալի պաշտպան Վ.Զուռնաչյանի կողմից հարուցված` իր պաշտպանյալի նկատմամբ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված համաներման ակտը կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության հարցը, գտնում է, որ համաձայն 26.05.2011թ-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշման 9-րդ կետի 8-րդ ենթակետի, որը սահմանում է` համաներում չկիրառել մի քանի հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ, եթե այդ հանցագործություններից թեկուզ մեկի համար սույն որոշմամբ համաներում չի կիրառվում։ Նույն որոշման 9-րդ կետի 7-րդ ենթակետով նախատեսված է համաներում չկիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարած կամ այդ հանցագործությունը կատարելու համար դատապարտված անձանց նկատմամբ, եթե դրանք հանցափորձ կամ հանցագործության նախապատրաստություն չեն, ուստի 26.05.2011թ-ին ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված «ՀՀ անկախության հռչակման 20-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին» որոշումը Սիրակ Սաքանյանի նկատմամբ համակցության ուժով կիրառելի չէ։ Քննարկելով իրեղեն ապացույցների հարցը, դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Հարություն Նարգիզյանի հագուստները` սվիտրը և անթև շապիկը, պետք է վերադարձնել վերջինիս։ Քննարկելով տուժող Հարություն Նարգիզյանի քաղաքացիական հայցի հարցը և նկատի ունենալով, որ դատաքննությամբ վերջինս հրաժարվեց քաղաքացիական հայց հարուցելուց և դատաքննությամբ հայտնեց, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանից որևէ պարտք ու պահանջ չունի, ուստի դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 161 հոդվածի 2-րդ մասի պահանջներով քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի այս մասով վարույթը պետք է կարճել։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360 հոդվածներով, դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Սիրակ Շավարշի Սաքանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 120 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի 100-ապատիկի /100.000 /մեկ հարյուր հազար ՀՀ դրամ// չափով։ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 67 հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի կիրառմամբ, դատավճիռների համակցությամբ, նոր նշանակված պատժին լրիվ գումարել Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. հմ.ԵՔՐԴ/0553/01/09 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 9-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության կատարման համար նշանակված պատժի չկրած` մասը և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 1/մեկ/ ամիս 7/յոթ/ օր ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի 100-ապատիկի /100.000/ մեկ հարյուր հազար ՀՀ դրամ// չափով։ Պատժի սկիզբը հաշվել «09» հունիսի 2011թ-ից։ Պատիժը պետք է կրի ՀՀ Արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող տուժող Հարություն Նարգիզյանի հագուստները` սվիտրը և անթև շապիկը, վերադարձնել Հարություն Նարգիզյանին։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանին՝ հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա. ՕՀԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 09-06-2011 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 12-07-2011 |
|---|---|
| Այլ նշումներ | Դատվածության մասին տեղեկանքն ուղարկվել է ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու բաժին, դատավճիռն ի կատար ածելու կարգադրությունն ուղարկվել է ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> ՔԿՀ, տուգանքի կատարումն ուղարկվել է ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ԱԶՉ պատիժների կատարման բաժին, իրեղեն ապացույցները ստանալու վերաբերյալ իրազեկման նամակն ուղարկվել է տուժողին Վերաքննիչ բողոք ստանալու պատճառով կատարողական գործողությունները դադարեցնելու վերաբերյալ գրություններ են ուղարկվել ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> ՔԿՀ, ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ԱԶՉ պատիժների կատարման բաժին |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 19-07-2011 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր` 114 էջ, 2-րդ հատոր` 194 էջ, 3-րդ հատոր` 100 էջ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 21-07-2011 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 114, 194 և 100 թերթերից |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-8265/11 |
| Այլ նշումներ | կից ամբաստանյալի վիճ. քարտը |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 26-07-2011 |
|---|
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 06-04-2012 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 10-04-2012 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 19-04-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր` 114 էջ, 2-րդը` 194 էջ, 3-րդը` 146 էջ, 4-րդը` 146 էջ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 23-04-2012 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր` 114 էջ, 2-րդը` 194 էջ, 3-րդը` 146 էջ, 4-րդը` 146 էջ |
Դատական գործ N: ԵԷԴ/0058/01/10
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 20-08-2010 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 05-08-2010 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Սիրակ Սաքանյան Ամբողջությամբ բեկանել Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի /մեղադրվել է ՀՀ քր օր-ի 112 հոդ. 1-ին մասով , դատապարտվել է ՀՀ քր.օր. 120 հոդ. 1-ին մասով տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրհիսնապատիկի` 150.000 ՀՀ դրամի չափով / վերաբերյալ 09.07.2009թ. դատավճիռը : Փոփոխել 09.07.2009թ. դատավճիռը և ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր օր-ի 112 հոդ. 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 21-08-2010 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մասիս |
| Ազգանուն | Ռեհանյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 23-08-2010 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | Քրեական գործը երկու հատորից և ամբաստնայալի վիճ.քարտը: |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 24-08-2010 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-09-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-09-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-10-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 21-10-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 22-10-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է, ստորոդաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է և բեկանված մասով ուղարկվել է ստորադաս դատարան նոր քննության
| Ամսաթիվ | 22-10-2010 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Սիրակ |
| Ազգանուն | Սաքանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր.դատ. օր.հոդված | |
| Քր. օր.հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ ԵԷԴ /0058/01/10 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՌԵՀԱՆՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ Մասնակցությամբ` ԴԱՏԱԽԱԶ` Ա.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ԶՈՒՌՆԱՉՅԱՆԻ 2010թ. հոկտեմբերի 22-ին ք.Երևան Դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրողի և ամբաստանյալի պաշտպան Վարդան Զուռնաչյանի վերաքննիչ բողոքներն` ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2010թ. հուլիսի 09-ի դատավճռի դեմ, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2010թ. հունվարի 20-ին, ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Էրեբունու քննչական բաժնում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով, հարուցվել է թիվ 12101410 քրեական գործը: 2010թ. ապրիլի 09-ին, նախաքննական մարմնի որոշմամբ, Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նույն օրը միջնորդություն է հարուցվել Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարան մեղադրյալի նկատմամբ` որպես խափանման միջոց կալանավորում կիրառելու մասին: Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն համայնքների ընդհանուր իրավասության դատարանի 10.04.2010թ. որոշմամբ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի նկատմամբ` որպես խափանման միջոց, կիրառվել է կալանավորումը: 2010թ. մայիսի 04-ին թիվ 12101410 քրեական գործը` մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2010թ. հուլիսի 09-ի դատավճռով, Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նշված հոդվածի սանկցիայով նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք նվազագույն աշխատավարձի 150-ապատիկ` 150.000 /մեկ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով։ Դատավճիռը ենթակա է կատարման ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանման միջոցով։ Ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի նկատմամբ սույն գործով ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացվել է դատավճիռը հրապարակելու պահից։ Դատապարտյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը վերադարձվել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկ` նրա նկատմամբ Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. դատավճռով նշանակված քրեական պատժի կրումը շարունակելու համար։ Վճռվել է. դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո տուժող Հարություն Նարգիզյանի` իրեղեն ապացույց ճանաչված, հագուստները վերադարձնել տուժողին։ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2010թ. հուլիսի 09-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել մեղադրող Ա.Ստեփանյանը: 2. Գործի փաստական հանգամանքները. Նախաքննական մարմնի կողմից ամբաստանյալ Սիրակ սաքանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ 2010թ. հունվարի 19-ին ժամը 2230-ին <<Վարդաշեն>> ՔԿ հիմնարկի բաց ուղղիչ հիմնարկում վիճաբանության ընթացքում իր մոտ եղած դանակով, դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և պատճառել վերջինիս առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող: Ընդհանուր իրավասության դատարանը դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների հիման վրա, չփարատված կասկածները հօգուտ ամբաստանյալի մեկնաբանելով, գտել է, որ ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի կողմից հանցանքը դիտավորությամբ կատարելու հանգամանքը չի հիմնավորվել, այլ հիմնավորվել է ամբաստանյալի կողմից տուժող Հարություն Նարգիզյանի առողջությանն անզգուշությամբ ծանր վնաս պատճառելու հանցակազմը և ամբաստանյալի կողմից կատարած արարքը վերավորակել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Վերաքննիչ բողոքում հեղինակը նշել է, որ գտնում է, որ նշված պայմաններում Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2010թ. հուլիսի 9-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 դատավճիռը ենթակա է բեկանման ամբողջությամբ հետևյալ հիմնավորումներով։ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը` Երևանի քրեական դատարանի 2009թ. փետրվարի 13-ի դատավճռով, մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 9-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման՝ 3 տարի ժամկետով, որը կրել է ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկում, 2009թ. օգոստոսի 28-ից տեղափոխվել է նույն քրեակատարողական հիմնարկի բաց տեսակի ուղղիչ հիմնարկ։ 2010թ. հունվարի 19-ին իր պապիկի թաղման արարողությունից հետո, վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ և նույն հիմնարկի դատապարտյալներ Հարություն Նարգիզյանի, էդուարդ Չիլոյանի և Կարեն Կարապետյանի հետ պատրաստվել է հաց ուտել։ Այդ ընթացքում վիճաբանություն է սկսվել դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի հետ, որի ընթացքում դիտավորությամբ դանակով հարվածել է վերջինիս որովայնին, նրան առողջությանը պատճսաելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս։ Ինչպես երևում է քրեական գործի նյութերից, դեպքը կատարվել է քրեակատարողական հիմնարկում՝ դատապարտյալների շրջանում և հաշվի առնելով այդ կատեգորիայի անձանց հոգեբանությունը և պատկերացումները, առավել զգույշ և քննադատաբար է պետք մոտենալ նրանց ցուցմունքներին։ Սակայն, դատաքննության ընթացքում նշված հանգամանքը հաշվի չի առնվել դատարանի կողմից։ Դեպքին մասնակից դատապարտյալների ցուցմունքներն ընդունվել են որպես հիմք, առանց դրանք վերլուծելու, այլ ապացույցների հետ համադրելու և մյուս ապացույցների հետ ամբողջականության մեջ գնահատելու, ինչի հետևանքով դատարանի կողմից ամբաստանյալ Ս.Սաքանյանի արարքը որակվել է սխալ, որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածով կատարված հանցագործություն։ Դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ Ս.Սաքանյանի արարքը որպես անզգուշությամբ կատարված հանցագործություն ներկայացնելը, կատարվածի հասարակական վտանգավորության աստիճանի նվազեցնելը բխել է ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ տուժողի շահերից, այս առումով կողմերի շահերը համընկել են։ Այդ իսկ պատճառով դեռևս նախաքննության նախնական փուլում կողմերը փորձել են խոչընդոտել օբյեկտիվ իրականության բացահայտմանը։ Այսպես՝ օբյեկտիվ իրականությունը թաքցնելու նպատակով տուժող Հ.Նարգիզյանը 19.01.2010թ. մեկնել է <<էրեբունի>> բժշկական կենտրոն՝ բուժօգնություն ստանալու նպատակով, սակայն այդ մասին որևէ տեղեկություն չի հայտնել քրեակատարողական հիմնարկի վարչակազմին։ Դեռևս <<Էրեբունի>> բժշկական կենտրոնում, որտեղ տեղի ունեցած դեպքերից հետո վիրահատվել է տուժող Հ.Նարգիզյանը, կրիմինալ դեպքերի մատյանում տեղ գտած գրառման համաձայն, տուժողը հայտարարել է, որ վայր է ընկել տան բակում, որի պատճառով էլ դեպքը գրանցվել էր ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում։ Հետագայում, հասկանալով, որ դեպքը թաքցնել հնարավոր չէ տուժողը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրեն դանակահարել է ամբաստանյալ Ս.Սաքանյանը, սակայն իրականում տեղի ունեցածի նշանակությունը և հասարակական վտանգավորության աստիճանը նվազեցնելու և իրականությունը թաքցնելու նպատակով հայտնել է, որ դանակի հարվածը Ս.Սաքանյանը հասցրել է անզգուշաբար։ Նույն մարտավարության համապատասխան է գործել նաև ամբաստանյալ Ս.Սաքանյանը, որը դեպքից անմիջապես հետո կատարվածի մասին չի հայտնել քրեակատարողական հիմնարկի վարչակազմին։ Նախաքննության սկզբնական փուլում ներկայացնելով, որ գտնվում է նևրոտիկ վիճակում և չի կարող ցուցմունք տալ, իսկ իրականում ժամանակ է շահել որպեսզի տուժողի հետ համաձայնեցված ցուցմունք տա։ Նշվածը հիմնավորվել է նաև այն հանգամանքով, որ տուժողի կողմից ցուցմունք տալուց անմիջապես հետո, երբ արդեն ակնհայտ էր, որ դեպքը թաքցնել հնարավոր չէ և տուժողը հայտնել էր, որ դանակահարվել է Ս.Սաքանյանի կողմից, ամբաստանյալն անմիջապես դուրս գալով <<նևրոտիկ>> վիճակից տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունք, որտեղ սակայն նշել է, որ Հ.Նարգիզյանն իր կողմից դանակահարվել է անզգուշությամբ։ Պատահական չէ, որ նրան ընդունելուց հետո, հոգեբույժ Մ.Նանայանն ախտորոշել է <<սիմուլյատիվ վարքագիծ>>։ Հարկ է նկատել նաև, որ դատարանում հետազոտված այս ապացույցը դատարանի ուշադրությանն ընդհանրապես չի արժանացել և չի թվարկվել դատաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցների շարքում։ Մինչդեռ, այս հանգամանքը հաշվի առնելով, հնարավոր էր ընկալել ամբաստանյալ Ս.Սաքանյանի վարքագծի տրամաբանությունը նախաքննության սկզբնական փուլում։ Սակայն, նշված ապացույցն անտեսվել է դատարանի կողմից, որի հետևանքով դատարանի եզրահանգումներն օբյեկտիվ չեն։ Ըստ դատարանի եզրահանգման էլեկտրական սալիկի կարճ միացման հետևանքով առաջացած բոցն է եղել պատճառը, որ ամբաստանյալ Ս.Սաքանյանը կտրուկ շրջվել է դեպի էլեկտրական սալիկը, իսկ տուժող Հ.Նարգիզյանը շարժվել է էլեկտրական սալիկի ուղղությամբ։ Այսինքն, դեպքի երկու մասնակիցների դեպի միմյանց շարժվելու և բախվելու պատճառը եղել է էլեկտրական սալիկի կարճ միացումը։ Սակայն, եթե դա այդպես է, ապա միմյանց և սալիկի նկատմամբ ինչ դիրքերում էլ որ լինեին ամբաստանյալն ու տուժողը, նրանց շարժումը պետք է լիներ զուգահեռ ուղղություններով, այլ ոչ հանդիպակած, քանի որ երկուսն էլ շարժվել են դեպի աղմուկի աղբյուրը՝ էլեկտրական սալիկը։ Այսպիսով՝ Ս.Սաքանյանը շրջվել է դեպի էլեկտրական սալիկը, իսկ Հ.Նարգիզյանը շարժվել է էլեկտրական սալիկի ուղղությամբ։ Հետևաբար նրանց շարժման ուղղությունը նույնն է։ Նրանց միջև բախում կարող էր տեղի ունենալ միայն այն դեպքում, երբ մեկի շարժումը լիներ դեպի էլեկտրական սալիկը, իսկ մյուսինը՝ հակառակ ուղղությամբ։ Սակայն նշված դեպքում երկուսի ուշադրության կենտրոնն էլ եղել է էլեկտրական սալիկը։ Այսպես՝ տուժող Հ.Նարգիզյանի, վկա Է.Չիլոյանի ցուցմունքներով, 2010թ. հունվարի 19-ի «Մարմնական վնասվածքների մասին» արձանագրությամբ, 2010թ. հունվարի 20-ի «Վարդաշեն» ՔԿՀ-ի ԲՍԲ-ի 3-րդ կարգի մասնագետ Գ. Հարությունյանի կողմից կազմված տեղականքով և նույն հիմնարկի ԲՍԲ-ի պետ Վ.Մանուչարյանի ցուցմունքներով հիմնավորվել է ամբաստանյալ Ս.Սաքանյանի մարմնի վրա վնասվածքների առկայության փաստը սակայն դատարանը գտել է, որ նշված փաստն ապացուցված չի կարելի համարել, քանի որ այն չի հիմնավորվել դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ։ Մինչդեռ, դատարանի կողմից մատնանշված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը սահմանում է, որ առողջությանը հասցված վնասի բնույթը և ծանրության աստիճանն է հաստատվում դատաբժշկական փորձագետի եզրակացությամբ, այլ ոչ մարմնական վնասվածքների առկայության փաստը։ Փորձագետ Մ.Բիշարյանի ներկայությունը դատարանում ապահովելու հարցը քննարկելու ընթացքում, դատարանն արդեն իսկ իրավական գնահատական է տվել նրա նախաքննական ցուցմունքներին, գտնելով, որ «վնասվածքները չէին կարող առաջանալ պատահաբար, առանց ուժ գործադրելու» արտահայտությունում նշված «պատահաբար» բառի գործածությունն արդեն իսկ դատաբժշկի կողմից իր լիազորություններից դուրս տրված իրավական գնահատական է, որը և հետագայում օգտագործել է պաշտպանական կողմը։ Հարկ է նկատել, որ այս ձևակերպումը որևէ իրավական գնահատական չի պարունակում, քանի որ վերլուծության արդյունքում փորձագետը գտել է, որ առկա պայմաններում տուժողին նման բնույթի վնասվածք կարող էր հասցվել միայն ուժի գործադրմամբ, որը պատահաբար չէր կարող լինել։ Այսպիսով, դատարանի կողմից խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածով ամրագրված գործի արդարացի քննության սկզբունքը, քանի որ չի ապահովվել անկողմնակալ դատարանի կողմից քրեական գործի քննության իրավունքը։ Խախտվել է նաև նույն օրենսգրքի 23-րդ հոդվածով ամրագրված մրցակցության սկզբունքը։ Դատարանի կողմնակալ լինելու հանգամանքը հիմնավորվում է նաև դատարանի կողմից թույլ տված այլ դատավարական խախտումներով։ Դատարանը ժխտողական վերաբերմունք է դրսևորել օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքներով ձեռք բերված ապացույցների նկատմամբ: 2010թ. ապրիլի 10-ին նույն դատարանը Ս. Սաքանյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին քննիչի միջնորդությունը քննության առնելով պարզել է, որ «2010թ. հունվարի 19-ին, ժամը 2200-ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը, <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի բաց ուղղիչ հիմնարկում դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին՝ նրա առողջությանը պատճառելով ծանր վնաս» և այնուհետև, <<մեղադրյալ Սիրակ Սաքանյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվել է տուժող Հարություն Նարգիզյանի, վկաներ Կարեն Կարապետյանի, էդուրադ Չիլոյանի և Արսեն Սարգսյանի ցուցմունքներով, դատաբժշկական փորձաքննության 2010 թ. փետրվարի 9-ի թիվ 101 եզրակացությամբ՝ համաձայն որի տուժող Հարություն Նարգիզյանի առողջությանըպատճառվել է կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս>> և բավարարել է միջնորդությունը։ Հակառակ դեպքում եթե դատարանի մոտ նման համոզմունք չձևավորվեր, միջնորդությունը չէր բավարարվի։ Ընդհանուր իրավասության դատարանը դատական ակտի կայացմամբ թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-398-րդ հոդվածներով նախատեսված դատական սխալ, որը նույն օրենսգրքի 3801-րդ հոդվածի համաձայն` վերաքննիչ բողոք ներկայացնելու և դատական ակտը բեկանելու հիմք է հանդիսանում։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով «Դատախազության մասին» ՀՀ օրենքի 28–րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 1-ին մասի 11-րդ կետով և 387– րդ հոդվածով, խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2010 թվականի հունիսի 9-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 դատավճիռը, փոփոխել և ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ: 4.Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված պատասխանը. Վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ պատասխան է ներկայացրել ամբաստանյալի պաշտպանը, նշելով, որ գտնում է, որ մեղադրող դատախազ Ա. Ստեփանյանի վերաքննիչ բողոքում նշված բոլոր պատճառաբանությունները, բացարձակապես անհիմն են։ Մեղադրողը բողոքի հիմքում դրել է զուտ իր ենթադրությունները և փորձել է ստեղծել դեպքի երևակայան այնպիսի պատկերներ, որոնք իրականության հետ որևէ կապ չունեն և չեն հիմնավորվում գործի որևէ ապացույցով։ Ոչ գործի նախաքննության ընթացքում, և ոչ էլ դատական քննության ժամանակ Հարություն Նարգիզյանի և Սիրակ Սաքանյանի միջև վիճաբանության կամ այդ ընթացքում Սաքանյանի կողմից դիտավորությամբ Նարգիզյանին դանակով հարվածելու հանգամանքը հիմնավորող որևէ ապացույց գործով ձեռք չի բերվել։ Այլ դրան հակառակ դեպքին մասնակից տուժող Հարություն Նարգիզյանի, վկաներ` Էդուարդ Չիլոյանի, Կարեն Կարապետյանի և Սիրակ Սաքանյանի ցուցմունքներով ամբողջությամբ հերքվել է Հարություն Նարգիզյանի և Սիրակ Սաքանյանի այսպես կոչված վիճաբանելու հանգամանքը։ Ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում ամբողջությամբ հերքվել է նաև նրանց միջև այսպես կոչված պարտք ու պահանջ ունենալու հանգամանքը, որի մասին անհիմն նշվել էր գործով կազմված մեղադրական եզրակացության մեջ։ Դրան հակառակ, ինչպես Սիրակ Սաքանյանի, այնպես էլ Հարություն Նարգիզյանի, Էդուարդ Չիլոյանի և Կարեն Կարապետյանի ցացմունքներով հիմնավորվել է, այն հանգամանքը, որ Հարություն Նարգիզյանի և Սիրակ Սաքանյանի միջև գոյություն են ունեցել նորմալ ընկերական հարաբերություններ, երբեք չեն վիճաբանել, իրար նկատմամբ պարտք ու պահանջ չեն ունեցել: Հետևապես վերաքննիչ բողոքի այն հիմնավորումը, որ վիճաբանություն է եղել Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև, որի ընթացքում Սաքանյանը դիտավորությամբ դանակով հարվածել է վերջինիս, ամբողջությամբ սխալ է և անհիմն։ Բողոքաբերը վերաքննիչ բողոքում` որպես բողոքի հիմնավորում, նաև նշել է, որ դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ դեպքը կատարվել է քրեակատարողական հիմնարկում՝ դատապարտյալների շրջանում և հաշվի առնելով այդ կատեգորիայի անձանց հոգեբանությունը և պատկերացումները դատարանն առավել զգույշ և քննադատաբար պետք է մոտենար նրանց ցուցմունքներին և ըստ բողոք բերողի դեպքին մասնակից դատապարտյալների ցուցմունքները դատարանը հիմք է ընդունել առանց մյուս ապացույցների հետ համադրելու և առանց դրանց ամբողջականության մեջ գնահատելա։ Սակայն բողոք բերողի այս պատճառաբանությունը նույնպես բացարձակ անհիմն է անօրինական, ուղղակի հակասում է քրեական դատավարության սկզբունքներին, խախտում օրենքի և դատարանի առաջ բոլորի հավասարության սահմանադրական դրույթները։ Տվյալ դեպքում նախ դատախազը չի նշել, թե դատարանն այդ կատեգորիայի անձանց որ հոգեբանությունը և պատկերացումները հաշվի չի առել: Բացի այդ բացարձակ անօրինական է դատախազի այն պնդումը, որ դատարանն այդ կատեգորիայի անձանց ցուցմունքներին պետք է խտրական մոտեցում ցուցաբերեր ելնելով նրանց դրությունից, ինչն անձանց հավասարության սահմանադրական սկզբունքի խախտում կլիներ, որը դատարանը թույլ չի տվել։ Իսկ ինչ վերաբերվում է մեղադրողի այն փաստարկին, որ նախաքննության սկզբնական փուլում Սիրակ Սաքանյանը ցուցմունք չտալով ժամանակ է շահել, որպեսզի տուժողի հետ համաձայնեցված ցուցմունք տա, ապա դա ևս անհիմն է և անտրամաբանական, քանի որ մեղադրողը որևէ ապացույց չի մատնանշել այն մասին, որ Ս.Սաքանյանը տեղյակ է եղել տուժողի որևէ ցուցմունքի բովանդակության կամ ցուցմունք տալու ժամանակի մասին: Գործում նման ապացույց գոյություն չունի։ Դրան հակառակ գործում կա բավարար ապացույց այն մասին, որ Սիրակ Սաքանյանին դեպքից անմիջապես հետո փոխադրել են մեկուսացվածության առավել բարձր աստիճանի ուղղիչ հիմնարկ և այդ պայմաններում, նա օբյեկտիվորեն չէր կարող տեղեկացված լինել տուժողի ցուցմունքի ժամանակի և բովանդակության մասին: Սխալ է նաև մեղադրողի այն փաստակը, որ որ դատարանն ուշադրության չի դարձրել և օբյեկտիվորեն չի գնահատել հոգեբույժ Մ.Նանայանի ախտորոշումը, որ Ս.Սաքանյանի մոտ առկա է սիմուլյատիվ վարքագիծ։ Այդ փաստաթղթում նշված բժշկական տերմինը ռուսերեն լեզվով հոգեբույժ Մ. Նանայանի կողմից օգտագործվել է հարցական նշանով մեկ այլ բժշկական իրավիճակային ռեակցիա տերմինի հետ միասին, որից հետո հոգեբոուժի կոմից նշվել են, թե ինչ դեղամիջոցներ է նշանակել, որպեսզի Ս.Սաքանյանն օգտագործի։ Իսկ վերջինս, ինչպես նաև ՔԿՀ-ի բուժ. աշխատող Գուրգեն Հարությունյանը ցուցմունք են տվել այն մասին, որ հոգեբույժի նշանակմամբ Ս.Սաքանյանը երկար ժամանակ օգտագործել է հանգստացնող դեղամիջոցներ` նևրոտիկ վիճակից դուրս գալու համար: Մեղադրողի այն պնդումը, որ դատարանը գնացել է, ոչ թե, ապացույցներն ամբողջականության մեջ դիտարկելու և համադրելու ուղղությամբ, որի դեպքում ըստ մեղադրողի ակնհայտ կդառնար ապացույցների տրամաբանական հաջորդականությունը փոխկապակցվածությունը, այլ գնացել է դրանք առանձնացնելու և մեկուսացված դիտարկելու ճանապարհով, սխալ է և զուրկ է որևէ հիմքից, քանի որ մեղադրողի նշած ապացույցները որևէ տրամաբանական հաջորդականություն կամ փոխկապակցվածություն չունեն։ Գտնում է որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ սխալ է, անհիմն և անօրինական, այն հիմնված չէ գործի փաստական տվյալների վրա, այլ ընդամենը ՔԿՀ-ում պատիժ կրող անձանց ցուցմունքների վերաբերյալ մեղադրողի ունեցած կանխակալ վերաբերմունքի արդյունքն է, որը նա արտահայտել է իր բողոքում և որը որևէ տրամաբանության կամ քննադատության չի ենթարկվում, ուստի և բողոքը ենթակա է մերժման, խնդրել է դատախազի բողոքը մերժել Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 քրեական գործով 09/07/2010թ. դատավճիռը թողնել օրիանական ուժի մեջ: 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը Քննելով վերաքննիչ բողոքը նշված հիմքերի սահմաններում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2010թ. հուլիսի 09-ի դատական ակտը բեկանել, գործն ուղարկել նույն դատարան այլ կազմով քննելու, հետևյալ պատճառաբանությամբ. Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 1-ին մասի` յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակարկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն` դատարանը հանդեu չի գալիu մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը: Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով oբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար uտեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ: Դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի uեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար: Դատարանը դատավճիռը հիմնավորում է միայն այն ապացույցներով, որոնց հետազոտման ընթացքում կողմերից յուրաքանչյուրի համար ապահովվել են հավաuար պայմաններ: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՄԻԵԴ-ը կարևորում է արդարացի լսումների իրավունքը: Հնարավոր չէ վերացականորեն ներկայացնել պահանջի բովանդակությունը. Վերջինս կարող է քննարկվել միայն տվյալ գործի դատաքննու¬թյան, որպես ամբողջության, համատեքստում։ Կրասկան ընդդեմ Շվեյցարիայի գործով` 19.04.1993թ. վճռում դատարանն ընդգծել է. «6-րդ հոդվածի 1-ին կետը, «դատարանին» պարտավորեցնում է կատարել կողմերի ներկայացրած բացատրու¬թյունների, փաստարկների և ապացույցների պատշաճ հետազոտում, առանց խոչըն¬դոտելու դատարանի ապացույցների վերաբերելիությունը գնահատելու հայեցողությանը»։ Հարկ է նշել, որ «արդարացի լսումներ» հասկացության առնչությամբ հատուկ պահանջները քաղաքացիական իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ գործերում անպայմանորեն նույնը չեն, ինչ քրեական մեղադրանքը որոշելու վերաբերյալ գործերում։ Եվրոպական դատարանն այս հանգամանքը բացատրում է նրանով, որ քաղաքացիական իրավունքները կամ պարտականությունները որոշելու վերաբերյալ գործերի առնչությամբ Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածը չի նախատեսում այնպիսի մանրամասն դրույթներ, ինչպիսիք քրեական մեղադրանքը որոշելու վերա¬բերյալ գործերի նկատմամբ կիրառելի 6-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ կետերն են։ Ուստի դատարանն ընդունում է, որ Պայմանավորվող պետություններն ունեն գործելու ավելի լայն շրջանակ, երբ խոսքը վերաբերում է քաղաքացիական իրավունքներին կամ պարտականություններին վերաբերող գործերին, քան այն դեպքերում, երբ խոսքը վերաբերում է քրեական գործերին: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նոր դատաքննության ընթացքում տուժողի, վկաների մանրակրկիտ հարցաքննության միջոցով անհրաժեշտ է պարզել, թե ինչպիսի գործիքով է պատճառվել մարմնական վնասվածքները, անդրադառնալով նաև վիճաբանության ժամանակ ներկա գտնվող անձանց դիրքերին, գործողություններին, արտահայտություններին, եթե այդպիսիք եղել են, ինչպես նաև պարզել, Սիրակ Սաքանյանի մարմնական վնասվածքներ ստանալու հանգամանքները, որտեղ երբ և ինչ պայմաններում են դրանք առաջացել: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով մեղադրողի բողոքում վեր հանված հարցերի շուրջ հիմնավոր հետևության հանգելու համար անհրաժեշտ է կատարել նոր դատաքննություն և ձեռք բերված արդյունքներով միայն հնարավոր կլինի իրավական գնահատության ենթարկել ամբաստանյալի կողմի կատարված արարքը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է գործի փաuտական հանգամանքների մաuին դատական ակտում շարադրված դատարանի հետևությունները չեն համապատաuխանում վերաքննիչ դատարանում հետազոտված ապացույցներին, ճիշտ չի կիրառվել քրեական oրենքը կամ Հայաuտանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը, առկա է քրեադատավարական oրենքի էական խախտում, դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատաuխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաuտանյալի անձին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ են դատական քննության ժամանակ սույն օրենսգրքի սկզբունքների և այլ ընդհանուր դրույթների խախտումները, որոնք գործին մասնակցող անձանց օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու կամ այլ ճանապարհով խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա: Նշված հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` եթե առաջին ատյանի դատարանը գործով թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի այլ էական խախտում, վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով գործի քննության արդյունքները, փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը կամ բեկանում է այն և գործն ուղարկում առաջին ատյանի համապատասխան դատարան այլ կազմով նոր քննության: Վերաքննիչ դատարանը հարկ համարում արձանագրել, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի` եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատժի լրիվ կրելը, դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մաuնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մաuը: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը պետք է ավելի մեծ լինի ինչպեu նոր հանցագործության համար նշանակված պատժից, այնպեu էլ նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մաuից: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը 2010թ. հուլիսի 09-ի դատական ակտով` Սիրակ Սաքանյանի նկատմամբ կատարած հանցանքի համար պատիժ նշանակելիս խախտել է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված դատավճիռների համակցությամբ պատիժ նշանակելու կանոնները, մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալը նոր հանցագործությունը կատարել է Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. դատավճռով նշանակված պատիժը կրելու ընթացքում, որը հիմք է դատական ակտը բեկանելու համար: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը` ղեկավարվելով ՀՀ Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ, 390-րդ, 393-395-րդ, 398-րդ և 402-րդ հոդվածներով, Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2010թ. հուլիսի 09-ի դատավճիռը բեկանել և գործն ուղարկել նույն դատարան այլ կազմով նոր քննության: Մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ: Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՌԵՀԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 22-10-2010 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 03-12-2010 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | <114>,<194> |
| Գործին կից նյութեր | Ամբաստանյալի վիճ.քարտը: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 03-12-2010 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 114, 194 թերթ |
| Ուր | Էրեբունի և Նուբարաշեն |
| Գրության համարը | Ե-15693/10 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 13-07-2011 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 09-07-2011 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Սիրակ Սաքանյան Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի /ՀՀ քր.օր. 120 հոդ. 1-ին մասով - տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի` 100.000 ՀՀ դրամի չափով , ՀՀ քր.օր. 67 հոդ. 1-ին և 4-րդ մասերի կիրառմամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը և վերջնական պատիժ - ազատազրկում 1 ամիս 7 օր ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի` 100.000 ՀՀ դրամի չափով / վերաբերյալ 09.06.2011թ. դատավճիռը : Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.06.2011թ. դատավճիռը փոփոխել 09.07.2009թ. դատավճիռը և ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր օր-ի 112 հոդ. 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 14-07-2011 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Չիչոյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 25-07-2011 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | չկա |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 27-07-2011 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-08-2011 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 27-07-2011 |
| Ժամ | 14:00 |
| Այլ նշումներ | 2011 թվականի օգոստոսի 09-ին նշանակված դատական նիստը հետաձգվել է մեկ այլ հերթի: |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 12-08-2011 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Այլ |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մանուշակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Այլ նշումներ | Հերթական արձակուրդ մեկնելու կապակցությամբ քրեական գործը վերամակագրվել է մեկ այլ դատավորի |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 18-08-2011 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 30-08-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-09-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-09-2011 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-09-2011 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Սիրակ |
| Ազգանուն | Սաքանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն Գործ ԵԷԴ/0058/01/10 19 սեպտեմբերի 2011թ. ք.Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ. ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆՒ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ԶՈՒՌՆԱՉՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում քննելով ՀՀ գլխավոր դատախազության պատիժների և հարկադրանքի այլ միջոցների կիրառման օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող վարչության ավագ դատախազ Ա.Ստեփանյանի վերաքննիչ բողոքը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ դատարան/ 2011 թվականի հունիսի 09-ի դատավճռի դեմ. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. Սիրակ Սաքանյանի կողմից Հարություն Նարգիզյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ 20.01.2010թ. ՀՀ Ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Էրեբունու քննչական բաժնում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է հմ.12101410 քրեական գործը։ 09.04.2010թ. որոշմամբ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ. <<2010թ. հունվարի <<19>>-ին, ժամը <<22։30>>-ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկության բաց ուղղիչ հիմնարկում վիճաբանության ընթացքում իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և պատճառել վերջինիս առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող>>: Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի` ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով 29.04.2010թ. կազմված և 03.05.2010թ. հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ 07.05.2010թ. ստացվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.07.2010թ. դատավճռով Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է տուգանքով նվազագույն աշխատավարձի 150-ապատակի` ՀՀ 150.000 /մեկ հարյուր հիսուն հազար/ դրամի չափով: ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 22.10.2010թ. որոշմամբ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.07.2010թ. դատավճիռը բեկանվել է և գործն ուղարկվել է նույն դատարան այլ կազմով նոր քննության: Քրեական գործը Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել 20.12.2010թ-ին: Վերոգրյալ հանցագործության համար ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի 100-ապատիկի /100.000 /մեկ հարյուր հազար ՀՀ դրամ// չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի կիրառմամբ, դատավճիռների համակցությամբ, նոր նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Երևանի քրեական դատարանի 13.02.2009թ. հմ.ԵՔՐԴ/0553/01/09 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 9-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության կատարման համար նշանակված պատժի չկրած մասը և վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 1/մեկ/ ամիս 7/յոթ/ օր ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի 100-ապատիկի /100.000/ մեկ հարյուր հազար ՀՀ դրամ// չափով։ Պատժի սկիզբը հաշվվել է <<09>> հունիսի 2011թ-ից, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։ Վճռվել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող տուժող Հարություն Նարգիզյանի հագուստները` սվիտրը և անթև շապիկը, վերադարձնել Հարություն Նարգիզյանին։ 2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Վերոհիշյալ դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազության պատիժների և հարկադրանքի այլ միջոցների կիրառման օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող վարչության ավագ դատախազ Ա.Ստեփանյանը` հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Բողոքաբերը գտնում է, որ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011թ. հունիսի 9-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 դատավճիռը ենթակա է բեկանման ամբողջությամբ հետևյալ հիմնավորումներով։ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը Երևանի քրեական դատարանի 2009թ. փետրվարի 13-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 9-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման՝ 3 տարի ժամկետով, որը կրել է ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկում, 2009թ. օգոստոսի 28-ից տեղափոխվել է նույն քրեակատարողական հիմնարկի բաց տեսակի ուղղիչ հիմնարկ: 2010թ. հունվարի 19-ին իր պապիկի թաղման արարողությունից հետո վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ և նույն հիմնարկի դատապարտյալներ Հարություն Նարգիզյանի, Էդուարդ Չիլոյանի և Կարեն Կարապետյանի հետ պատրաստվել է հաց ուտել։ Այդ րնթացքում վիճաբանություն է սկսվել դատապարտյալ Հարություն Նարգիզրոնի հետ, որի ընթացքում դիտավորությամբ դանակով հարվածել է վերջինիս որովայնին, նրան առողջությանը պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս։ Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ դատարանի իրավական վերլուծությունը հիմնված է եղել հիմնարկում դեպքի մասնակից դատապարտյալների ցուցմունքների արժանահավատության կանխավարկածի վրա, որպիսիք դատարանն ընդունել է որպես հիմք առանց դրանք վերլուծելու, այլ ապացույցների հետ համադրելու և մյուս ապացույցների հետ ամբողջականության մեջ գնահատելու, ինչի հետևանքով դատարանի կողմից ամբաստանյալ ԱՍաքանյանի արարքը որակվել է սխալ` որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածով կատարված հանցագործություն։ Մինչդեռ, ինչպես նյութերի նախապատրաստման ընթացքում նրանց կողմից տրված բացատրություններում, այնպես էլ նախաքննության և դատաքննության ընթացքում տրված նրանց ցուցմունքների միջև առկա են անհամապատասխանություններ և հակասություններ տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ: Ավելին, դեպքից հետո ամբաստանյալ Ս.Սաքանյանի և տուժող Հ.Նարգիզյանի կողմից կատարված գործողությունները հանդիսանում են ուղղակի ապացույց, որ նրանք ոչ միայն փորձել են թաքցնել օբյեկտիվ իրականությունը, այլև խոչընդոտել դրա բացահայտմանը: Սակայն դատարանը անտեսել է այդ հանգամանքը, իսկ ամբաստանյալի և տուժողի ցուցմունքների արժանահավատությունըկասկածի տակ չի դրվել: Այսպես` 19.01.2010թ. տուժող Հ.Նարգիզյանը մեկնել է «Երերունի» բժշկական կենտրոն՝ բուժօգնություն1 ստանալու նպատակով, սակայն այդ մասին որևէ տեղեկություն չի հայտնել |րրեակատարոդական հիմնարկի վարչակազմին։ Դեպքի հանգամանքների վերաբեյալ Հ.Նարգիզյանը չի հայտնոել նաև իրեն հիվանդանոց ուղեկցող դատապարտյալ Է.Չիլոյանին, թեև վերջինս բազմաթիվ անգամ փորձել է պարզլ վնասվածքի պատճառը: <<Էրեբունի>> բժշկական կենտրոնում, որտեղ տեղի ունեցած դեպքերից հետո վիրահատվել է տուժող Նարգիզյանը, կրիմինալ դեպքերի մատյանում տեղ գտած գրառման համաձայն, տուժողը հայտարարել է, որ վայր է ընկել տան բակում, որի հետևանքով և վնասվածք է ստացել, այդ իսկ պատճառով էլ դեպքը գրանցվել էր ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում։ Հետագայում, դատաքննության ընթացքում տուժողը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրեն կրիմինալ դեպքերի մատյանում կատարված գրառման աղբյուրը հայտնի չէ: Նման պայմաններում մեղադրողի կողմից միջնորդություն է ներկայացվել որպես վկա դատարան հրավիրել և հարցաքննել համապատասխան բուժ.աշխատողին, սակայն այ մերժվել է և դատարանը միանշանակ որպես արժանահավատ է ընդունել տուժողի ցուցմունքը: Մինչդեռ տուժողի հայտարարության հիման վրա կատարված գրառմամբ տուժողը փորձել է թաքցնել օբյեկտիվ իրականությունը և նախաքննությանն ուղղորդել այլ ուղղությամբ: Նույն մարտավարության համապատասխան է գործել նաև ամբաստանյալ Սաքանյանը, որը դեպքից անմիջապես հետո կատարվածի մասին չի հայտնել քրեակատարողական հիմնարկի վարչակազմին հույս ունենալով, որ այն կմնա չբացահայտված: Նշվածը հիմնավորվել է Ս.Սաքանյանի 21.01.2010թ. բացատրությամբ, որտեղ նա նշել է, որ ընկերոջը /Հ.Նարգիզյանին/ դանակով անզգույշ վնասել է, որոշել է դանակը գցել զուգարան, քանի որ Հարութը, լինելով իրեն ընկեր, պետք է որ հետևանքներ չլիներ: Այսինքն` դանակը, որպես իրեղեն ապացույց կորցնում է, տուժողն էլ չի բողոքի և հետևանքներ չեն առաջանա: Այս է եղել ամբաստանյալի գործողությունների տրամաբանությունը, որն իրականացնելու նպատակով, նախաքննության սկզբնական փուլում հայտնել է, որ գտնվում է նևրոտիկ վիճակում և չի կարող ցուցմունք տալ, ինչն արձանագրվել է 20.01.2010թ. ՔԿՀ բուժ. բաժնի պետ Վ.Մանուչարյանի կողմից, իսկ իրականում ժամանակ շահելու նպատակով: Հարկ է նկատել, որ այդ նույն ժամանակ, երբ նևրոտիկ վիճակում չէր կարող ցուցմունք տալ քննիչին, ծառայողական քննության շրջանակում Ս.Սաքանյանը բացատրություն է տվել և նույն օրը` 21.01.2010թ. ինքնախոստովանական ցուցմունք: Պատահական չէ, որ նրան հետազոտելուց հետո, 25.01.2010թ. արդեն իսկ 21.01.2010թ. բացատրություն և ինքնախոստովանություն տալուց հետո հոգեբույժ Մ.Նանոյանը ախտորոշել է «իրավիճակային ռեակցիա, սիմուլյատիվ վարքագիծ»։ Դատարանում հետազոտված այս ապացույցր դատարանի կողմից չի գնահատվել, որի հետևանքով դատարանի եզրահանգումները օբյեկտիվ չեն։ Դատարանը, ամբաստանյալի գործողություններին իրավական գնահատական տալու ընթացքում, անտեսել է այն հանգամանքը, որ իրականությունը թաքցնելը բխել է ինչպես Ս.Սաքանյանի, այպես էլ Հ.Նարգիզյանի շահերից: Առաջինը փորձել է խուսափել պատասխանատվության ենթարկվելուց, իսկ երկրորդը` փակ տեսակի ուղղիչ հիմնարկ տեղափոխվելուց: Այդ իսկ պատճառով նախաքննության նախնական փուլում ամբաստանյալն ու տուժողը փորձել են դեպքը թաքցնել: Սակայն, հետագայում տուժող Հ.Նարգիզյանին վիրահատելուց հետո, երբ արդեն ակնհայտ էր, որ Նարգիզյանի դանակահարվելու փաստը հնարավոր չէ այլևս թաքցնել, ինչպես տուժողը, այնպես էլ ամբաստանյալը հայտնել են, որ Հ.Նարգիզյանին դանակահարել է Ս.Սաքանյանը: Սակայն, իրականում տեղի ունեցածի նշանակությունը և հասարակական վտանգավորության աստիճանը նվազեցնելու նպատակով հայտնել են, որ դանակի հարվածը Ս.Սաքանյանը հասցրել է անզգուշությամբ: Տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ ամբաստանյալի և տուժողի կողմից հայտնված տեղեկությունների համեմատական վերլուծությամբ պարզվել է, որ դրանք նույնաբովանդակ են և ամեն անգամ, երբ նրանցից մեկը նշում է որևէ նոր հանգամանք, ապա մյուսը նույնպես նշում է այդ հանգամանքը: Այսպես` 21.01.2010թ. բացատրությամբ ամբաստանյալը նշել է, որ հաց էր կտրում և չնկատելով, թե ինչպես է Հ.Նարգիզյանը հայտնվել իր թիկունքում, կտրուկ շրադարձ է կատարել դանակը ձեռքին և դանակի ծայրը դիպել է Հարությունի որովայնին: Նույնը Ս.Սաքանյանը նշել է նաև իր ինքնախոստովանությամբ: Նշված փաստաթղթերում, ինչպես էլեկտրական սալիկի, այնպես էլ շրջադարձ կատարելու պատճառի մասին չկա որևէ խոսք: Հարկ է նաև նկատել, որ ինքնախոստովանությունը ամբաստանյալը գրել է իր նախաձեռնությամբ, երբ հանգիստ պայմաններում կարող էր մտքերը ազատ շարադրել և շահագրգռված էր նշել տեղի ունեցած դեպքի բոլոր հանգամանքները: Նույնանման բացատրություն է ներկայացրել 21.01.2010թ. նաև տուժող Հ.Նարգիզյանը, որը նույնպես չի նշել ոչ էլեկտրական սալիկի, ոչ էլ ամբաստանյալի կտրուկ շրջվելու պատճառների մասին: Սակայն, հետագայում գիտակցելով, որ կտրուկ շրջադարձ կատարելը, միմյանց ուղղությամբ շարժվելը և բախվելը կարող էր տեղի ունենալ միայն արտառոց որևէ հանգամանքի բերումով, ինչպես տուժող Նարգիզյանը, այնպես էլ ամբաստանյալ Սաքանյանը իրենց ցուցմունքներում նշել են, որ Ս.Սաքանյանը խոհանոցային դանակով հաց է կտրել, իսկ իր հետնամասում գտնվել է էլեկտրական սալիկը, որի վրա Հ.Նարգիզյանը ջրով լի ամանի մեջ նրբերշիկ է լցրել` եփելու համար: Հանկարծ էլեկտրական սալիկի կարճ միացում է տեղի ունեցել, Ս.Սաքանյանը կտրուկ շրջվել է ձայնի ուղղությամբ, դա համընկել է նրան, որ կարճ միացումից հետո դեպի էլեկտրական սալիկ է շարժվել Հ.Նարգիզյանը, որը շտապել է անջատել էլ.սալիկը, արդյունքում նրանք բախվել են և Ս.Սաքանյանը ձեռքի դանակով վնասել է Հ.Նարգիզյանի որովայնը: Այս վարկածն էլ առաջին դատաքննության ընթացքում ապացուցված էր համարել դատարանը: Նշված դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքում մեղադրողը հիմնավորել էր, որ դեպքի երկու մասնակիցների /ամբաստանյալի և տուժողի/ դեպի միմյանց շարժվելու և բախվելու պատճառ կարող էր լինել էլ. սալիկի կարճ միացումը, սակայն այս դեպքում միմյանց և էլ.սալիկի նկատմամբ ինչ դիրքերում էլ որ գտնվեին ամբաստանյալն ու տուժողը, նրանց շարժումը պետք է լիներ միայն զւոգահեռ ուղղություններով, այլ ոչ հանդիպակած, քանի որ երկուսն էլ շարժվել են դեպի աղմուկի աղբյուրը` էլ. սալիկը, հետևաբար նրանց միջև բախում չէր կարող տեղի ունենալ և Ս.Սաքանյանը ձեռքում եղած դանակով չէր կարող պատահաբար հարվածել Հ.Նարգիզյանին: Վերը նշվածը նկատի ունենալով, վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 09.07.2010թ. դատավճիռը բեկանելուց և նույն դատարանում 2-րդ անգամ քրեական գործւ քննելու ընթացքում, ամբաստանյալը դատարանին ներկայացրեց տեղի ունեցած դեպքի մի նոր վարկած, որ էլ.սալիկի կարճ միացումից հետո տուժողը շարժվել է ոչ թե դեպի էլ. սալիը` այն անջատելու համար, այլ հակառակ ուղղությամբ` դեպի իրեն: Այսպիսով կատարվածի վերաբերյալ դեպքի երկու, մասնակիցների (տուժողի և ամբաստանյալի) ցուցմունքները բազմիցս փոփոխվել են, ընդ որում, դրանք հակասել են նախորդ ցուցմունքներին և այս պայմաններում դատարանը գտել է, որ տուժողի և ամբաստանյալի ցուցմունքներն անարժանահավատ համարելու հիմքեր չկան: Մինչդեռ, ակնհայտ է, որ ինչպես տուժողը, այնպես էլ ամբաստանյալը յուրաքանչյուր անգամ բացատրություն կամ ցուցմունք տալուց դրանք հարմարեցրել են փոփոխվող. իրավիճակին, ի հայտ եկած նոր հանգամանքներին։ Չի համապատասխանում իրականությանը նաև պաշտպանական կողմի այն պնդումը, որ ամբաստանյալը և տուժողը պահվել են մեկուսի։ 19.01.2010թ. լույս 20-ի գիշերը Ս.Սաքանյանը ՔԿՀ-ի պետի որոշմամբ մեկուսացվել է, սակայն արդեն իսկ 21.01.2010թ. տեղաբախշման հանձնաժողովի թիվ 31 որոշմամբ տեղափոխվել է փակ տեսակի ուղղիչ հիմնարկ` հետագա պատիժը կրելու համար և միայն 10.04.2010թ. դատարանի որոշմամբ կալանավորվել Է։ Այսինքն, 21.01.2010թ. մինչև 10.04.2010թ. ամբաստանյալը գտնվել Է փակ տեսակի ուղղիչ հիմնարկում։ Տեղաբախշման հանձնաժողովի նույն որոշմամբ փակ տեսակի ուղղիչ հիմնարկ է տեղաբախշվել նաև տուժող Հ.Նարգիզյանը և փաստացի այդտեղ է գտնվել ապաքինվելուց հետո 12.02.2010թ. մինչև պատժի կրման օրացուցային ժամկետը լրանալը՝ 22.02.2011թ.։ Այսպիսով, նրանց միջև ինչպես անհատական, այնպես Էլ միջնորդավորված շփումները եղել են ավելին, քան հավանական։ Տուժող Հ.Նարգիգյանի և վկա Կ.Կարապետյանի ցուցմունքները գնահատելիս, դատարանը որպես դրանց արժանահավատությունը հիմնավորալ փաստ նշել է, որ նրանք ազատվել են պատժի կրումից և այդ հիմքով բացառել է նրանց կողմից որևէ հիմքով ցուցմունքներ տալուց կաշկանդված լինելու հանգամանքը։ Դատարանի կողմից անտեսվել է այն հանգամանքը, որ նրանք կարող էին կաշկանդված լինել սուտ ցուցմունք տալու և դրա համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 340-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունը կատարելու համար պատասխանատվության ենթարկվելու հանգամանքով։ Դատավճռի իրավական վերլուծությունը մասում դատարանը տեսական բնույթի դատողություններ ներկայացնելով և որոշակի ապացույցների (հիմնականում դատապարտյալների ցուցմունքների) վրա հղում կատարելով, սակայն չանդրադառնալով ցուցմունքների այն հատվածներին, որոնք վերաբերվում են տուժողի կողմից վնասվածք ստանալու մեխանիզմին, չի հստակեցրել իր դիրքորոշումը տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների, մասնավորապես տուժողի կողմից վնասվածք սւոանալու մեխանիզմի վերաբերյալ, սակայն հանգել է եզրակացության, որ տուժողին վնասվածքը պատճառվել է անզգուշությամբ։ Դատարանի նման մոտեցումը պատահական չէ, քանի որ ամբաստանյալի և տուժողի ցուցմունքները տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ հակասական և բազմազան են, ուստի և ոչ արժանահավատ: Մինչդեռ, տուժողի կողմից վնասվածք ստանալու մեխանիզմը փորձագիտական եզրակացությամբ և ցուցմունքներով դատարանին է ներկայացրել փորձագետ Ս.Բիշարյանը։ Փորձագիտական եզրակացությամբ նշվել է, որ Հ. Նարգիզյանի մարմնական վնասվածքը չէր կարող առաջանալ վայր ընկնելու արդյունքում, այլ պատճառվել Է սուր ծակող-կտրող գործիքի ուղղակի անմիջական ներգործության` հարվածի հետևանքով։ Քանի որ տուժողի հայտարարության հիման վրա փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշման մեջ դեպքի փաստական հանգամանքների վերաբերյալ քննիչը նշել է, որ տուժողը վնասվածքը ստացել Է վայր ընկնելու հետևանքով, ուստի փորձագետը նույնպես նշել է, որ վնասվածքը չէր կարող առաջանալ որոշմամբ նշված հանգամանքներում։ Հարկ է նկատել, որ փորձագիտական եզրակացության համաձայն 25.01.2010թ. փորձագետը կատարել է այց հիվանդանոց, որի ընթացքում ստւժողը իրեն հայտնել է, որ դեպքը տեղի է ունեցել գաղութում, էլեկտրական սալիկի կարճ միացման հետևանքով նստած տեղից վազել է և այն անջատել: Այդ ժամանակ Սիրակը դանակով հաց է կտրել, շրջվել է դեպի իր կողմ և իրանք միմյանց են կպել, Սիրակի ձեռքում եղած դանակը վնասել է իրեն։ Հետևաբար, փորձագետին հայտնի է եղել նաև նշված վարկածը։ Սակայն, պաշտպանի հարցին պատասխանելիս հայտնել է, որ իր եզրակացությունը կրել է օբյեկտիվ բնույթ և հիմնված է եղել տուժողի հետազոտման արդյունքների վրա, իսկ դեպքի վւաստական հանգամանքները տվյւպ դեպքում որևէ նշանակություն չունեն։ Փորձագետի ցուցմունքների համաձայն, դանակով հարված ստանալու պահին յուրաքանչյուր ոք իր կամքից անկախ շարժվում է ցավի աղբյուրից հակառակ ուղղությամբ։ Այս պայմաններում հարվածողը պետք է ուժ գործադրի, որպեսզի ցավի աղբյուրից ետ շարժում կատարող տուժողին պատճառի 8-10 սմ. խորությամբ թափանցող վնասվածք, իսկ ուժ գործադրելը պատահաբար չի կարող տեղի ունենալ: Հարկ է նկատել, որ իր ցուցմունքներում փորձագետը նշելով <<պատահաբար>> բառը ոչ թե անդրադարձել է մեղքի, առավել ևս մեղքի ձևի գնահատմանը, այլ կատարելով փորձագիտական վերլուծություն պարզել է, որ տուժողին վնասվածք կարող էր պատճառվել միայն ուժի գործադրմամբ, որը մարդու կամքից անկախ չէր կարող տեղի ունենալ: Այսպիսով, փորձագետը բացահայտել է կապը գործողության և գիտակցության այն օգտագործելով <<պատահաբար>> բառը։ Բացի այդ, պատահաբար մեղքի ձև գործող օրենսդրությամբ չի սահմանվել: Եզրահանգումներ կատարելիս դատարանը գնացել է ոչ թե ապացույցները ամբողջականության մեջ դիտարկելու և համադրելու ուղղությամբ, այլ դրանք առանձնացնելու և մեկուսացված դիտարկելու ճանապարհով, որի հետևանքով անտեսվել է ապացույցների միջև վտխկապակցվածությունը և տրամաբանական կապը: Այսպես, ՔԿՀ աշխատակիցներ Մ.Աղամյանի և Ա.Սարգսյանի ցուցմունքներով հիմնավորվել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը քրեակատարողական հիմնարկ (վերադառնալիս դեմքի և մարմնի այլ տեսանելի մասերում որևէ վնասվածք չի ունեցել։ Մինչդեռ, տուժող Հ.Նարգիգյանի, վկա Կ.Կարապետյանի ցուցմունքներով քրեակատարողական հիմնարկի աշխատակից` ԲՍԲ-ի 3-րդ կարգի մասնագետ Գ.Հարությունյանի կողմից կազմված տեղեկանքով հիմնավորվել է ամբաստանյալ Ս.Սաքանյանի դեմքի վրա վնասվածքի առկայության վւաստր։ Սակայն դատարանը գտել է, որ նշված վւաստր ապացուցված չի կարելի համարել, բանի որ այն չի հիմնավորվե| դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ։ Մինչդեռ, դատարանի կողմից մատնանշած ՀՀ քրեական դատավարության 108-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանվել է, որ առողջությանը հասցված վնասի բնույթը և ծանրության աստիճանն է հաստատվում դատաբժշկական փորձագետի եզրակացությամբ, այլ ոչ մարմնական վնասվածքների առկայության փաստր։ Դատարանի կողմից նշված իրավական ակտի նման տարածական մեկնաբանությամբ խախտվել է «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 86-րդ հողվածի 1֊ին մասի պահանջը, համաձայն որի իրավական ակտը մեկնաբանվում է դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությամբ՝ հաշվի առնելով օրենքի պահանջները։ Դատապարտյալներ է.Չիլոյանը և Կ.Կարապետյանը իրենց ցուցմունքներով չեն բացառել Ս.Սաքանյանի կողմից 1-2 բաժակ ոգելից խմիչք օգտագործած լինելու հանգամանքը, իսկ <<Վարդաշեն>> ՔԿՀ-ի ԲՍԲ-ի 3-րդ կարգի մասնագետ Գ.Հարությունյանի կողմից կազմված տեղեկանքում ուղղակի նշվել է, որ Ս.Սաքանյանը գտնվել է ոգելից խմիչք օգտագործած վիճակում։ Դատարանը ժխտողական վերաբերմունք է դրսևորել օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքներով ձեռք բերված ապացույցների նկատմամբ, թեև <<Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին>> ՀՀ օրենքի 40-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, եթե դրանք ձեռք են բերվել օրենքով սահմանված կարգով, ապա հանդիսանում են ապացույց: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալներդ, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով... պարզվում է քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունր կամ բացակայությունը..., ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ։ Իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով սահմանվել է, որ որպես ապացույցներ թույլատրվում են նաև այլ փաստաթղթերը։ Այստեղից բխում է, որ օպերատիվ հետախուզական գործունեության արդյունքները, որպես քրեական գործով փաստական տվյալներ պարունակող այլ փաստաթղթեր թույլատրելի են որպես ապացույց։ Ինչ վերաբերում է դատարանի այն պնդմանը, որ դրանք չեն կարող ապացույց համարվել քանի որ հայտնի չէ աեղեկատվության աղբյուրը, ապա հարկ է համարել նշել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն ապացույցները հավաքվում են ոչ միայն հետաքննության, նախաքննության, այլ նաև դատաքննության ընթացքում օրենքով նախատեսված դատական գործողությունների ճանապարհով, ուստի և դատարանը կասկածների առկայության դեպքում հնարավորություն ուներ դատական գործողությունների միջոցով ճշտել նշված փաստական հանգամանքների աղբյուրը: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ <<Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին>> ՀՀ օրենքի 41-րդ հոդվածի համաձայն օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների անցկացման ընթացքում Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության աղբյուրների մասին տեղեկությունները հանդիսանում են պետական գաղտնիք, ապա դատարանաը կարող էր ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով սահմանված կարգով հարցումներ կատարելով համապատասխան օպերատիվ հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմիններին, ճշտել աղբյուրները, որը սակայն չի արել։ Հարկ է նկատել, որ դատաքննության ընթացքում օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արղյուքններով ստացված տեղեկությունների աղբյուրը ճշտելու նպատակով, մեղադրողի կողմից ներկայացվեք Է միջնորդություն դատական նիստին որպես վկա հրավիրել և հարցաքննել ՀՀ ոստիկանության Շենգավիրի բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի պետի տեղակալ, ոստիկանության փոխգնդապետ Հ. Մկրտչյանին, սակայն միջնորդությունը մերժվել Է, որի հետևանքով և չի պարզվել իր կողմից ստացված տեղեկությունների աղբյուրը։ Այսպիսով, դատարանը ոչ միայն իր նախաձեռնությամբ չի պարզել օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքների աղբյուրները, այլ նաև մեղադրողի միջնորդությունը մերժելով` բացառել է դրա հնարավորությունը։ 2010թ. ապրիլի 10-ին նույն դատարանը Ս.Սաքանյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին քննիչի միջնորդությունը քննության առնելով պարզել է, որ <<2010թ. հունվարի 19-ին, ժամը 22.30–ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը, <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի բաց ուղղիչ հիմնարկում դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին` նրա առոջղությանը պատճառելով ծանր վնաս>> և այնուհետև, <<մեղադրյալ Սիրակ Սաքանյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվել է տուժող Հարություն Նարգիզյանի, վկաներ Կարեն Կարապետյանի, Էդուարդ Չիլոյանի և Արսեն Սարգսյանի ցուցմունքներով, դատաբժշկական փորձաքննության 2010թ.փետրվարի 9-ի թիվ 101 եզրակացությամբ` համաձայն որի տուժող Հարություն Նարգիզյանի առողջությանը պատճառվել է կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս>> և բավարարել է միջնորդությունը: Հակառակ դեպքում եթե դատարանի մոտ նման համոզմունք չձևավորվեր, միջնորդությունը չէր բավարարվի։ Դատավճիռ կայացնելիս նույն ապացույցների վերլուծության արդյունքում դատարանը հանգել հակառակ եզրահանգման, հաստատելով, որ մի շարք պատահականությունների զուգադիպման արդյունքում հնարավոր է անզգուշությամբ տուժողի առողջությանը պատճառել ծանր մարմնական վնասվածք։ Այսպիսով` դատարանը դատական ակտի կայացմամբ թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգքրի 396-398 հոդվածներով նախատեսված դատական սխալ, որը նույն օրենսգրքի 380'-րդ հոդվածի համաձայն ւ|երքննիչ բողոք ներկայացնելու և դատական ակտը բեկանելու հիմք է հանդիսանում։ Վերոգրյալի հիման վրա խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների րնդհանուր իրավասության դատարանի 2010 թվականի հունիսի 9-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 դատավճիռը, այն փոփոխել և ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ: 3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով մեղադրողի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ և դատական ակտը չբողոքարկած պաշտպանական կողմի պատասխանը, իրավական գնահատական տալով ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի նախաքննական և ընդհանուր իրավասության դատարանում տված ցուցմունքներին, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանում բերված պատճառաբանություններին, ստուգելով ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցները իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, հանգում է այն հետևության, որ մեղադրողի բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ. Տուժող` Հարություն Զավենի Նարգիզյանը դեպքի կապակցությամբ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում և գտնվել են ընկերական փոխհարաբերությունների մեջ: 2010թ. հունվարի 19-ին Սիրակ Սաքանյանը մեկնել է պապի հուղարկավորությանը, իսկ ինքը գնացել է աշխատանքի: Երեկոյան դատապարտյալներով հավաքվել են և նախապատրաստվել են հաց ուտելու: Այդ ընթացքում ինքն էլեկտրական սալիկի վրա նրբերշիկ է եփել, իսկ Սիրակ Սաքանյանը դանակով հաց է կտրտել: Հանկարծակի էլեկտրական սալիկը կարճ միացման պատճառով բոցկլտացել է ու ինքը կտրուկ շրջվել է: Այդ պահին Սիրակ Սաքանյանը ևս կտրուկ շրջվել է դեպի իրեն ու իրենք մարմիններով բախվել են։ Ինքը սկզբում նույնիսկ չի նկատել, որ վնասվել է, միայն երբ որովայնը սկսել է տաքանալ ու թրջվել, նկատել է որ դանակից վնասվածք է ստացել։ Առանց որևէ լուրջ բան կասկածելու ինքը միայնակ դուրս է եկել ու ճանապարհին իրեն հանդիպած դատապարտյալ Էդուարդ Չիլոյանի հետ նստել է իր ավտոմեքենան ու անձամբ վարելով այն մեկնել է <<Էրեբունի>> հիվանդանոց, որտեղից իրեն անմիջապես տեղափոխել են վիրահատարան: Ինքը դեպքի մասին հիվանդանոցում ոչինչ չի հայտնել, իսկ կրիմինալ դեպքերի մատյանում կատարված գրառման աղբյուրի մասին որևէ տեղեկություն չունի: Տուժողը դատաքննությամբ հայտնեց նաև, որ ներկայումս պատժից ազատվել է ու գտնվելով ազատության մեջ պնդում է նախաքննության ընթացքում տրված իր ցուցմունքները, ներառյալ այն մասը, որով հայտնել է, որ Սիրակ Սաքանյանն իրեն դիտավորյալ չի հարվածել, դա պատահականության արդյունք է եղել, իրենց միջև միշտ նորմալ փոխարաբերություններ են եղել, որևէ թեմայով երբևէ չեն վիճաբանել և միմյանցից պարտք ու պահանջ չունեն: Վկա` Էդուարդ Սամվելի Չիլոյանը ցուցմունքով հայտնել է այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում։ 2010թ. հունվարի <<19>>-ին վերադարձել է իր սենյակ, որտեղ եղել են նաև Հարություն Նարգիզյանն ու Կարեն Կարապետյանը։ Այնուհետև պապի թաղման արարողությունից հետո վերադարձել է նաև Սիրակ Սաքանյանը և իրենք սկսել են նախապատրաստվել հաց ուտել։ Սիրակ Սաքանյանը սկսել է դանակով հաց կտրտել, Հարություն Նարգիզյանը գնացել է նրբերշիկ բերելու, Կարեն Կարապետյանի հեռախոսին զանգ է եկել և նա խոսելով սենյակից դուրս է եկել, իսկ ինքը գնացել է ջուր բերելու։ Մի քանի րոպե անց, երբ վերադարձել է տեսել է, որ Կարեն Կարապետյանը աստիճանների վրա հեռախոսով է խոսում, իսկ աստիճաններով վերև բարձրանալիս հանդիպել է Հարություն Նարգիզյանին, ով հայտնել է, որ վատ է զգում և առաջարկել է իր հետ հիվանդանոց գնալ։ Ինքը դատապարտյալներից Կարեն Կարապետյանին խնդրել է օրվա պատասխանատուին հայտնել, որ իրենք հիվանդանոց են մեկնում ու Հ.Նարգիզյանի մեքենայով գնացել են «Էրեբունի» հիվանդանոց։ Ճանապարհին Հ.Նարգիզյանը հայտնել է, որ որովայնը վնասվել է, սակայն պատճառները չի հայտնել, իսկ երբ հասել են հիվանդանոց Հարություն Նարգիզյանին տեղափոխել են վիրահատարան, իսկ ինքը մոտակայքում կայանելով մեքենան վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ։ Վկան հայտնեց, որ դեպքի մասին չի հետաքրքրվել, քանի որ երբ վերադարձել է քրեակատարողական հիմնարկ Սիրակ Սաքանյանն արդեն սենյակում չի եղել, այնուհետև տեղեկացել է, որ նրան մեկուսացրել են։ Վկա` Կարեն Ռոբերտի Կարապետյանի ցուցմունքով այն մասին, որ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի հետ միասին պատիժ են կրել ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկում, սակայն այժմ արդեն պատժից ազատվել է։ 2010թ. հունվարի «19»-ի երեկոյան պապի թաղման արարողությունից Սիրակ Սաքանյանի վերադառնալուց հետո ինքը` Հարություն Նարգիզյանի և Էդուարդ Չիլոյանի հետ ցավակցել են նրան նախապատրաստվել են հաց ուտել։ Սիրակ Սաքանյանը սկսել է դանակով հաց կտրտել, Հարություն Նարգիզյանը զբաղվել է նրբերշիկ եփելով, Էդուարդ Չիլոյանը գնացել է ջուր բերելու, իսկ քանի որ իրեն իր ընկերուհին է զանգահարել, ինքը խոսելով դուրս է եկել ու իջել առաջին հարկ։ Խոսակցությունն ավարտելուց հետո աստիճաններով բարձրանալիս հանդիպել է Հարություն Նարգիզյանին և Էդուարդ Չիլոյանին։ Վերջինս հայտնել, որ Հ.Նարգիզյանին հիվանդանոց է ուղեկցում և խնդրել է օրվա պատասխանատուին հայտնել այդ մասին։ Վերջիններս գնացել են, իսկ ինքը հիվանդանոց գնալու մասին տեղյակ է պահել օրվա պատասխանատու հերթապահ Մամիկոն Ադամյանին։ Վկան հայտնեց, որ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև վիճաբանություն չի եղել, եթե լիներ ներքևում անպայման կլսվեր, քանի որ իրենց սենյակի պատուհաններն անմիջապես հերթապահ մասի վերևում են գտնվում։ Վկա` Մամիկոն Շիրինի Ադամյան ցուցմունքով այն մասին, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի աշխատակից, իսկ 2010թ. հունվարի «19»-ին հանդիսացել է հերթապահ խմբի պատասխանատու։ Նույն օրը դատապարտյալներից Կարեն Կարապետյանն իրեն հայտնել է, որ Հարություն Նարգիզյանը և Էդուարդ Չիլոյանը գնացել են հիվանդանոց։ Այնուհետև հիմնարկի պետից տեղեկացել է, որ Հարություն Նարգիզյանը կտրող-ծակող վնասվածք է ստացել ու վիրահատվել է։ Ինքն անմիջապես Սիրակ Սաքանյանի հետ զրույց է ունեցել, որի ընթացքում վերջինս իրեն հայտնել է, որ մեղավոր չէ և Հ.Նարգիզյանի առողջանալու դեպքում ամեն բան կպարզվի, սակայն ինքը Ս.Սաքանյանի վարքագծից ելնելով հիմնարկության պետին զեկույց է ներկայացրել ու վերջինիս որոշմամբ Ս.Սաքանյանին մեկուսացրել են։ Ինքն այդ օրը Ս.Սաքանյանի վրա մարմնական վնասվածքներ կամ խմածություն չի նկատել։ Սկզբում, ըստ հասած տեղեկությունների, Հարություն Նարգիզյանի և Սիրակ Սաքանյանի միջև վիճաբանություն է տեղի ունեցել։ Սակայն նման տեղեկատվության ստույգ աղբյուրն իրեն հայտնի չէ։ Հետագայում տեղեկացել է, որ դեպքը պատահական է եղել և պատճառը էլեկտրական սալիկի կարճ միացումն է եղել։ Դատաբժիշկ` Մհեր Սպանդարի Բիշարյանի ցուցմունքով հայտնել է, որ տուժողի վնասվածքը պատահաբար պատճառվել չէր կարող, իսկ «պատահաբար» բառի իմաստով ի նկատի ունի այն, որ նման վնասվածքը վայր ընկնելու հետևանքով պատճառվել չէր կարող, քանի որ տուժողի որովայնի խոռոչում աղիների և միջընդերքի փոքր վնասվածքները կարող էին առաջանալ դանակը որովայնի խոռոչ ուժի գործադրմամբ ներթափանցելու հետևանքով։ Փորձագետը դատաքննությամբ տված ցուցմունքով, չի բացառել նմանատիպ վնասվածքի առաջացումը հարվածի պահին մարմինների բախման պատճառով` տուժողի պաշտպանական բնական ռեակցիայի հետևանքով, երբ դանակի շեղբը ներթափանցել է որովայնի խոռոչ։ Ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքով հայտնել է, որ հանդիսացել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկի բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկի դատապարտյալ, որտեղից 2010թ. հունվարի «19»-ին պապի հուղարկավորությանը մասնակցելու նպատակով մեկնել է Տավուշի մարզի Բերդ քաղաք և հուղարկավորությունն ավարտվելուց անմիջապես հետո վերադարձել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկ։ Իր հետ միասին պատիժը կրող դատապարտյալներ Հարություն Նարգիզյանը, Էդուարդ Չիլոյանը և Կարեն Կարապետյանը ցավակցել են իրեն, որից հետո ցանկացել են «մի կտոր հաց ուտել»։ Ինքը խոհանոցային դանակով հաց է կտրտել, իսկ իր հետևում Հարություն Նարգիզյանը էլեկտրական սալիկի վրա նրբերշիկ է եփել։ Այդ ընթացքում էլեկտրական սալիկի կարճ միացման պատճառով առաջացած պայթյունի հետևանքով ինքը կտրուկ շրջվել է դեպի սալիկը, ինչը համընկել է Հարություն Նարգիզյանի առաջ գալուն ևս ու իր ձեռքի դանակը պատահաբար դիպել է Հարություն Նարգիզյանի որովայնին։ Սկզբում իրենք չեն էլ իմացել, թե ինչ է կատարվել, մինչև որ Հարություն Նարգիզյանը հայտնել է, որ որովայնը թրջվել է ու անմիջապես սենյակից դուրս գալով Էդուարդ Չիլոյանի հետ մեկնել է հիվանդանոց։ Քանի որ կատարվածից խիստ հուզված է եղել խոհանոցային դանակը նետել է սան հանգույցի մեջ։ Այնուհետև տեղեկացել է, որ Հարություն Նարգիզյանին «Էրեբունի» ԲԿ-ում վիրահատել են, իսկ իրեն դրանից հետո մեկուսացրել են և փոխել պատիժը կրելու ռեժիմը։ Ինքը կատարվածից ուշքի գալով ինքնախոստովանություն է արել և հայտնել, որ դանակը վախից սանհանգույցի մեջ է նետել, սակայն այն չեն հայտնաբերել։ Ամբաստանյալը հայտնեց նաև, որ Հարություն Նարգիզյանի հետ գտնվել է ընկերական հարաբերությունների մեջ ու այն մտքից, որ ընկերոջը պատահական վնասել է, խորը հոգեկան ապրումներ է ունեցել, ինչի պատճառով բժշկական հսկողության տակ է գտնվել ու բուժումներ ստացել։ Դատարանի կողմից հրավիրված վկաներ` Արսեն Սամվելի Սարգսյանը ցուցմունքով հայտնել է, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի պահպանության ապահովման բաժնի աշխատակից և ճանաչում է բաց տիպի ուղղիչ հիմնարկի դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանին: 2011թ. հունվարի <<19>>-ին ինքը գտնվել է անցագրային կետում, երբ Սիրակ Սաքանյանը ժամանակին քրեակատարողական հիմնարկ է վերադարձել։ Ինքը խմածություն կամ վնասվածք նրա վրա չի նկատել, հակառակ դեպքում կզեկուցեր ու համապատասխան ցուցումով մարմնի զննություն կկատարեր: Վկան հայտնեց, որ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև վիճաբանության մասին ոչինչ չի լսել։ Մուրադ Հովհաննեսի Գալստյանը ցուցմունքով հայտնել է, որ հանդիսանում է ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի հետաքննիչ և որպես դատապարտյալներ ճանաչում է և Սիրակ Սաքանյանին, և Հարություն Նարգիզյանին։ 2011թ. հունվարի «20»-ի առավոտյան, երբ գնացել է աշխատանքի տեղեկացել է, որ Ս.Սաքանյանի կողմից դանակահարվելու պատճառով Հ.Նարգիզյանը տեղափոխվել է հիվանդանոց: Ինքը վիրահատությունից մեկ օր անց բացատրություն է վերցրել Հ.Նարգիզյանից, որով վերջինս հայտնել է, որ դեպքի օրը պատրաստվել են հաց ուտելու, որի ընթացքում անզգույշ մոտեցել է ու կպել դանակին։ Այնուհետև բացատրություն է վերցրել Սիրակ Սաքանյանից, ով ի սկզբանե հայտնել, որ մեղավոր չէ, դեպքը պատահական շրջադարձի հետևանքով է պատճառվել, իսկ դանակի վերաբերյալ հայտնել է, որ անհանգստությունից ու վախից այն սանհանգույցի մեջ է գցել։ Այնուհետև հիմնարկության պետի որոշմամբ Սիրակ Սաքանյանին մեկուսացրել են։ Վկան հայտնել է նաև, որ ո'չ Սիրակ Սաքանյանը, ո'չ Հարություն Նարգիզյանը էլեկտրական սալիկի մասին իրեն չեն հայտնել, Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի հարաբերությունները նորմալ են եղել և որևէ միջադեպ չի գրանցվել, իսկ Ս.Սաքանյանի վնասվածքների վերաբերյալ տեղեկանքներն ու հատուկ հաղորդագրությունն իրեն կազմած են ներկայացվել։ Դատաբժշկական փորձաքննության հմ.101/հ եզրակացությամբ այն մասին, որ Հարություն Նարգիզյանի ստացած մարմնական վնասվածքը` որովայնի առաջային պատի շրջանի ծակած-կտրած թափանցող վերքի /բարակ աղու պատի և բարակ աղու միջընդերքի վնասումներով/ ձևով, պատճառվել է` սուր ծակող-կտրող գործիքով, հնարավոր է նշված ժամկետում, որը պատճառել է առողջության ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող։ Հ.Նարգիզյանի մարմնական վնասվածքը չէր կարող առաջանալ վայր ընկնելու արդյունքում, այլ պատճառվել է սուր ծակող-կտրող գործիքի ուղղակի, անմիջական ներգործության` հարվածի հետևանքով։ Դատահետքաբանական փորձաքննության հմ.526 եզրակացությամբ այն մասին, որ փորձաքննությանը ներկայացված Հարություն Նարգիզյանի հագուստների վրա առկա վնասվածքները իրենց տեղակայումներով հիմնականում համընկնում են միմյանց հետ, վերջիններս ծակած-կտրած են և կարող էին առաջանալ մեկ սայրանի ծակող-կտրող շեղբ ունեցող առարկայի, հնարավոր է դանակի շեղբի մեկ ներգործության արդյունքում, որը ներթափանցման մասում ունեցել է մոտավորապես 29մմ լայնություն։ Իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Հարություն Նարգիզյանի հագուստներով` սվիտրով և անթև շապիկով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեuված է ՀՀ քրեական օրենսգրքով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 353 հոդվածի համաձայն դատավճիռ կայացնելիս դատարանն իրավունք ունի հիմնվել միայն դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների վրա, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104 հոդվածի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաuտական տվյալները, որոնց հիման վրա oրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական oրենuգրքով նախատեuված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կաuկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպեu նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ։ Քրեական դատավարությունում որպեu ապացույցներ թույլատրվում են` կասկածյալի ցուցմունքները, մեղադրյալի ցուցմունքները, տուժողի ցուցմունքները, վկայի ցուցմունքները,... փորձագետի եզրակացությունը, իրեղեն ապացույցները, քննչական և դատական գործողությունների արձանագրությունները, այլ փաuտաթղթերը։ Նախաքննական մարմնի կողմից Սիրակ Սաքանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112 հոդվածի 1-ին մասով և մեղադրանքի հիմքում դրվել է այն հանգամանքը, որ <<2010թ. հունվարի <<19>>-ին, ժամը <<22:30>>-ի սահմաններում դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկության բաց ուղղիչ հիմնարկում վիճաբանության ընթացքում իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և պատճառել վերջինիս առողջությանը ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող>>: Թե նախաքննությամբ, թե դատաքննությամբ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը, տուժող Հարություն Նարգիզյանը, նախաքննական մարմնի կողմից դատակոչված և դեպքի օրը ամբաստանյալի և տուժողի հետ միևնույն սենյակում գտնվող վկաներ Էդուարդ Չիլոյանը և Կարեն Կարապետյանը նույնաբովանդակ ցուցմունքներ են տվել այն մասին, որ տուժողի և ամբաստանյալի միջև կռիվ և վիճաբանություն տեղի չի ունեցել, իսկ հենց տուժողն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ վնասվածքն իրեն պատճառվել է պատահաբար, այսինքն անզգուշաբար` «զուգադիպության հետևանքով», ամբաստանյալը ևս ցուցմունք է տվել, նշելով, որ տուժողին վնաս պատճառելու դիտավորություն չի ունեցել։ Նման ցուցմունքների առկայության պայմաններում նախաքննության մարմինն, այնուամենայնիվ, դրանք դրել է մեղադրանքի հիմքում և որակել, որպես հանցագործությունը դիտավորությամբ կատարելը հիմնավորող ապացույցներ։ Սակայն դատարանն այդ ապացույցները գնահատելով իրենց ամբողջության մեջ, իրավացիորեն գտել է, որ դրանք ամբաստանյալի գործողությունների ուղղակի դիտավորությունը հիմնավորող ապացույցներ չեն հանդիսանում։ Դատարանը տուժողի, վկաների և ամբաստանյալի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներն իրավացիորեն արժանահավատ է համարել, քանի որ դրանք նախ` դատապարտյալների մեկուսացված լինելու պայմաններում նույնաբովանդակ են, բացի այդ դրանք որպես ապացույց գնահատելիս դատարանը հաշվի է առել, որ քրեական գործի դատաքննության ընթացքում տուժող Հարություն Նարգիզյանը, վկա Կարեն Կարապետյանը քրեակատարողական հիմնարկում պատիժ կրելուց ազատվել են և գտնվում են ազատության մեջ, ուստի բացառվում է նաև վերջիններիս կողմից որևէ հիմքով ցուցմունքներ տալուց կաշկանդվելու հավանականությունը: Դատաքննությամբ ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկության աշխատակից, վկա Մուրադ Գալստյանը ևս հայտնել է, որ թե' ամբաստանյալը և թե' տուժողն իրենց սկզբնական առանձնազրույցներում և բացատրություններում, երբ գտնվել են միմյանցից մեկուսի, հայտնել են, որ դեպքը տեղի է ունեցել պատահական։ Նախաքննության մարմինը, որպես ապացույց է դիտել դատաբժշկական փորձագետ Մհեր Բիշարյանի նախաքննական ցուցմունքը, որով վերջինս հայտնել է, թե պատճառված վնասը պատահաբար առաջանալ չէր կարող: Վերոնշյալի կապակցությամբ դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ մեղքի ձևի գնահատումը իրավական որակման խնդիր է, այլ ոչ թե դատաբժշկական փորձագետի գնահատման, բացի այդ, նման եզրակացությունը դուրս է նաև վերջինիս իրավասության սահմաններից։ Դատաքննությամբ նույն փորձագետը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ <<պատահաբար>> բառի իմաստով ի նկատի ունի այն, որ նման վնասվածքը վայր ընկնելու հետևանքով պատճառվել չէր կարող, քանի որ տուժողի որովայնի խոռոչում աղիների և միջընդերքի փոքր վնասվածքները կարող էին առաջանալ դանակը որովայնի խոռոչ ուժի գործադրմամբ ներթափանցելու հետևանքով` չբացառելով նմանատիպ վնասվածքի առաջացումը հարվածի պահին մարմինների բախման պատճառը` կապված տուժողի պաշտպանական բնական ռեակցիայի հետ, իսկ ըստ ամբաստանյալի և տուժողի ցուցմունքների իրենք բախվել են միմյանց։ Նախաքննության մարմինը մեղադրանքի հիմքում դրել է նաև ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> ՔԿ հիմնարկի աշխատակից Մամիկոն Ադամյանի ցուցմունքն այն մասին, որ վերջինիս հայտնի է դարձել, որ դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանը և Հարություն Նարգիզյանը վիճաբանել են, սակայն պատճառներն ինքը պարզել չի կարողացել։ Վկան նույն հանգամանքը պնդել է նաև դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներով, որևէ կերպ չմատնանշելով իր հայտնած տեղեկության ստացման աղբյուրն, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի` քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպեu ապացույց oգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել` անհայտ կամ դատական նիստում չբացահայտվող աղբյուրից։ Իսկ նույն օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները ստուգելու միջոցով։ Նախաքննության մարմինը Սիրակ Սաքանյանի մեղադրանքը հիմնավորելու համար, որպես այլ փաստաթղթեր ապացույց է ճանաչել` ՀՀ Ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի և ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի օպերատիվ տվյալները, ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկի բժիշկ Վ.Մանուչարյանի տեղեկանքն ու ամբուլատոր քարտը։ Վերը նշված ապացույցների հետազոտությամբ, ըստ վերջիններիս բովանդակության պարզվել է հետևյալը. Համաձայն քրեական գործում առկա տեղեկանքների ու ամփոփագրերի, բժշկական հիմնարկի կրիմինալ դեպքերի մատյանում հիվանդի հայտարարության համաձայն կատարված գրառման, ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթ բաժնում մարմնական վնասվածքի վերաբերյալ դեպք է գրանցվել, սակայն հետագայում պարզելով, որ տուժողին մարմնական վնասվածք է պատճառվել ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> քրեակատարողական հիմնարկում, դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանի կողմից` նախապատրաստված նյութերն, ըստ քննչական ենթակայության ուղարկվել են ՀՀ Ոստիկանության Էրեբունու քննչական բաժին։ Նախաքնության մարմինը ՀՀ ԱՆ <<Վարդաշեն>> ՔԿ հիմնարկի հաղորդման բովանդակության մեջ պարունակվող` <<ըստ ստացված տեղեկությունների` դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև միջադեպը տեղի է ունեցել կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի և պարտք ու պահանջի հետևանքով...>> արտահայտությունը <<օպերատիվ տեղեկատվություն>> դիտելով դրել է մեղադրանքի հիմքում։ Սակայն, միևնույն ժամանակ, նման տեղեկատվության տիրապետման պայմաններում նախաքննության մարմինը չի պարզել և չի հիմնավորել կենցաղային հարցերի, պարտք ու պահանջի կամ վեճի բնույթը և առհասարակ դրա առկայության կամ բացակայության փաստը, կամ ընդհանրապես դրա իսկությունը։ Վերոգրյալից դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105 հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի և 126 հոդվածի հիմքով նշված հաղորդումը ևս, որպես մեղադրանքը հիմնավորող ապացույց դատարանի կողմից չի կարող գնահատվել: Նախաքննության մարմինը, որպես ապացույց է դիտել նաև քրեակատարողական հիմնարկի բուժմասի պետ Վ.Մանուչարյանի կողմից տրված տեղեկանքն այն մասին, որ դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը չի կարող ցուցմունք տալ <<իրավիճակով պայմանավորված նևրոտիկ վիճակ>> ախտորոշման պատճառով, որպիսինը նախաքննության մարմինը չի մեկնաբանել, իսկ դատարանի համար իրավացիորեն հասկանալի չի եղել, թե ինչ ապացուցողական նշանակություն ունի կամ կարող է ունենալ նշված ապացույցը հանցավորի արարքը հիմնավորելու հարցում։ Համաձայն ապացույց հանդիսացող մյուս փաստաթղթի` բժշկական ամբուլատոր քարտի` Սիրակ Սաքանյանի պարանոցի ձախ շրջանում դիտվում է քերծվածք 7սմ երկարությամբ և սալջարդի հետքեր։ Ըստ ամբաստանյալի հայտարարության վերը նշված վնասվածքը պատճառվել է վայր ընկնելու հետևանքով։ Վերը նշված փաստի շուրջ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ վնասվածքը ստացել է դեպքի օրը պապի հուղարկավորությունից գալու ճանապարհին ավտոմեքենան խափանվելու պատճառով հրելու ժամանակ սայթաքելու ու վայր ընկնելու հետևանքով։ Սակայն նախաքննության մարմինը նման տեղեկատվության տիրապետելով սույն հանգամանքը պարզաբանելուն և վնասվածքները համապատասխան մասնագիտական հետազոտության ենթարկելուն ուղղված որևէ միջոցառում չի իրականացրել։ Իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108 հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի` քրեական գործով վարույթում ստորև նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով ... առողջությանը հասցված վնասի բնույթը և ծանրության աստիճանը` դատաբժշկական փորձաքննությունը։ Նախաքննության մարմինն անհետևողական վերաբերմունք է դրսևորել նաև տուժողի և ամբաստանյալի կողմից բազմիցս հիշատակված էլեկտրական սալիկի խափանման վերաբերյալ ներկայացրած պնդումներին։ Վերը նշված հանգամանքները նախաքննության մարմնի կողմից առանց որևէ հավաստիության և հիմնավորման դիտվել են, որպես ապացույցներ և որպես ենթադրվող հետևություններ դրվել են ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորման հիմքում։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի 3-րդ և 4-րդ կետերի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցնների բավարար ամբողջությամբ։ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։ Բացի այդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115 հոդվածի 1-ին կետի համաձայն` իրեղեն ապացույցներ են այն առարկաները, որոնք հանցագործության գործիք են ծառայել կամ իրենց վրա հանցագործության հետքեր են պահպանել, կամ հանցավոր գործողությունների oբյեկտներ են եղել, ինչպեu նաև հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամը, այլ արժեքները և մյուu բոլոր առարկաները, որոնք կարող են հանցագործությունը հայտնաբերելու, գործի փաuտական հանգամանքները պարզելու, մեղավորներին ի հայտ բերելու, մեղադրանքը հերքելու կամ պատաuխանատվությունը մեղմացնելու միջոցներ ծառայել։ Նույն օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի համաձայն` փաuտաթուղթ է թղթային, մագնիuական, էլեկտրոնային կամ այլ կրիչի վրա բառային, թվային, գծագրական կամ այլ նշանային ձևով արված ցանկացած գրառում, որով կարող են հաuտատվել քրեական գործի համար նշանակություն ունեցող տվյալները։ Սույն oրենuգրքի 115 հոդվածի առաջին մաuում նշված հատկանիշներ պարունակող փաuտաթղթերը կարող են ծառայել նաև որպեu իրեղեն ապացույցներ։ Համաձայն ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 122 հոդվածի 3-րդ կետի` այլ փաստաթղթերն ապացույց են ճանաչվում վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ։ Քննարկելով նախաքննության մարմնի կողմից ապացույց ճանաչված այլ փաստաթղթերի հարցը, ընդհանուր իրավասության դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ և 122-րդ հոդվածների 1-ին մասերում նկարագրված հատկանիշներով օժտված և քրեական գործի համար ապացուցողական նշանակություն ունեցող փաստաթղթեր չեն հանդիսանում, ուստի դրանք պետք է հանել ապացույցների շարքից և պահել քրեական գործի հետ: Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։ Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքը հիմնվում է օրինականության, օրենքի առաջ հավասարության, պատասխանատվության անխուսափելիության, անձնական պատասխանատվության, ըստ մեղքի պատասխանատվության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման ու մարդասիրության սկզբունքների հիման վրա։ Նույն օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն` անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն անձամբ իր կատարած հանցանքի համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում` դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է ... որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորստի, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում` զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորուստ ..., իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում անզգուշությամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը։ Վերոշարադրյալի հիման վրա, դատարանը դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ և բոլոր ապացույցների` միմյանց հետ համադրելու և դրանք վերաբերելիության և թույլատրելիության սահմաններում գնահատելու արդյունքում, ինչպես նաև չփարատված կասկածները հօգուտ ամբաստանյալի մեկնաբանելով, գտել է, որ գործով որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել, որը կհիմնավորեր ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի կողմից տուժող Հարություն Նարգիզյանին դիտավորությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու փաստը, հետևաբար դատարանն իրավացիորեն հանգել է այն հետևության, որ Սիրակ Սաքանյանի գործողությունը պետք է որակել, որպես տուժող Հարություն Նարգիզյանին անզգուշությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու հանցակազմով։ Վերոգրյալի հիման վրա դատարանը Սիրակ Սաքանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված արարքը վերաորակել է նույն օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նշված հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում նրա նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին: Դատարանը գնահատելով գործով ձեռք բերված ապացույցները համակցության մեջ, դրանք ենթարկել է բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության և դատավճիռ կայացնելիս կիրառել է այն օրենքը, որը ենթակա էր կիրառման, որի արդյունքում իրավացիորեն ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասից վերաորակել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Մինչդեռ մեղադրանքի կողմը Ս.Սաքանյանի արարքը որակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նրա արարքին տվել է սխալ քրեաիրավական գնահատական: Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում վերաքննիչ քրեական դատարանը նկատի ունենալով, որ գործով թույլ չեն տրվել դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կհանգեցնեին դատական սխալի, գտնում է, որ դատարանի դատավճիռն արարքը վերաորակելու մասով օրինական է ու հիմնավորված, ուստի այն բեկանելու և բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու օբյեկտիվ հիմքեր առկա չեն: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ հոդվածներով, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2011 թվականի հունիսի 09-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին` այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 19-09-2011 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 13-10-2011 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը` 114 թերից, 2-րդ հատորը` 194 թերթից, 3-րդ հատորը` 146 թերթից, 4-րդ հատորը` 52 թերթից: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 13-10-2011 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 114, 194, 146, 52 թերթից |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-15786/11 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 17-10-2011 |
|---|
Դատական գործ N: ԵԷԴ/0058/01/10
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 12-10-2011 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Դատախազ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | ամբաստանյալ՝ Սիրակ Շավարշի Սաքանյան |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է վճռաբեկ դատարան
| Գործի առաքման ամսաթիվը | 13-10-2011 |
|---|---|
| Գրության համարը | Ե-15786 |
| Գործի ստացման ամսաթիվը | 18-10-2011 |
| Քրեական գործի հատորներ /փաստաթղթեր/ | 4 հատոր |
| Գործի համարը | ԵԷԴ/0058/01/10 |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Պատասխանատվության ենթարկվածների թիվը | 1 |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 18-10-2011 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սամվել |
| Ազգանուն | Օհանյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 18-11-2011 |
|---|---|
| Որոշման առաքման ամսաթիվը | 22-11-2011 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 22-12-2011 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 13-12-2011 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Վճռաբեկ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 22-12-2011 |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԷԴ/0058/01/10 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում գործ թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 Նախագահող դատավոր՝ Մ.Պետրոսյան Դատավորներ` Գ.Մելիք-Սարգսյան Ս.Համբարձումյան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Հ.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ պաշտպան Վ.ԶՈՒՌՆԱՉՅԱՆԻ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Երևան քաղաքում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշման դեմ մեղադրող Ա.Ստեփանյանի վճռաբեկ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. Քրեական գործը հարուցվել է 2010 թվականի հունվարի 20-ին։ Նախաքննության մարմնի 2010 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2010 թվականի մայիսի 7-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։ 2. Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հուլիսի 9-ի դատավճռով Ս.Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` 150.000 ՀՀ դրամի չափով։ Մեղադրող Ա.Ստեփանյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2010 թվականի հոկտեմբերի 22-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է, բեկանել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հուլիսի 9-ի դատավճիռը և գործն ուղարկել է նույն դատարան` այլ կազմով նոր քննության։ 3. Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2011 թվականի հունիսի 9-ի դատավճռով Ս.Սաքանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք` 100.000 ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի հիման վրա` դատավճիռների համակցությամբ, նոր նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Երևանի քրեական դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 13-ի դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը, և Ս.Սաքանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 1 ամիս 7 օր ժամկետով ու տուգանք` 100.000 ՀՀ դրամի չափով։ 4. Մեղադրող Ա.Ստեփանյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է` օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի հունիսի 9-ի դատավճիռը։ 5. Վերաքննիչ դատարանի 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել մեղադրող Ա.Ստեփանյանը։ 2011 թվականի նոյեմբերի 18-ի որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը մեղադրող Ա.Ստեփանյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունել է վարույթ։ Վճռաբեկ բողոքի պատասխան է ներկայացրել ամբաստանյալ Ս.Սաքանյանի պաշտպան Վ.Զուռնաչյանը` խնդրելով մեղադրող Ա.Ստեփանյանի վճռաբեկ բողոքը վերադարձնել։ 2. Գործի փաստական հանգամանքները. 6. Նախաքննության մարմինը Ս.Սաքանյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա 2010 թվականի հունվարի 19-ին` ժամը 22։30-ի սահմաններում, «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկում, վիճաբանության ընթացքում, իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է դատապարտյալ Հարություն Նարգիզյանի որովայնի շրջանին և վերջինիս առողջությանը պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս (տե՛ս Քրեական գործ, հատոր 1, էջ 109-112)։ 7. Առաջին ատյանի դատարանը, արձանագրելով, որ Ս.Սաքանյանի կողմից Հ.Նարգիզյանին մարմնական վնասվածքը դիտավորությամբ պատճառած լինելու հանգամանքը հիմնավորող որևէ ապացույց գործով ձեռք չի բերվել, գտել է, որ Ս.Սաքանյանի արարքում առկա է անզգուշությամբ մարմնական վնասվածք պատճառելու հանցակազմը, որպիսի արարքի համար էլ նա պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում առկա են հետևյալ ձևակերպումները. «(…) մեղքի ձևի գնահատումը իրավական որակման խնդիր է, այլ ոչ թե դատաբժշկական փորձագետի գնահատման, բացի այդ, նման եզրակացությունը դուրս է նաև վերջինիս իրավասության սահմաններից։ (…) նախաքննության մարմինը մեղադրանքի հիմքում դրել է նաև ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի աշխատակից Մամիկոն Ադամյանի ցուցմունքն այն մասին, որ դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանը և Հարություն Նարգիզյանը վիճաբանել են, սակայն պատճառներն ինքը պարզել չի կարողացել։ Վկան նույն հանգամանքը պնդեց նաև դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքներով, որևէ կերպ չմատնանշելով իր հայտնած տեղեկության ստացման աղբյուրը, իսկ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի՝ քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել անհայտ կամ դատական նիստում չբացահայտվող աղբյուրից։ (…) Նախաքննության մարմինը ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿ հիմնարկի հաղորդման բովանդակության մեջ պարունակվող՝ «ըստ ստացված տեղեկությունների՝ դատապարտյալներ Սիրակ Սաքանյանի և Հարություն Նարգիզյանի միջև միջադեպը տեղի է ունեցել կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վեճի և պարտք ու պահանջի հետևանքով…» արտահայտությունը «օպերատիվ տեղեկատվություն» դիտելով դրել է մեղադրանքի հիմքում։ Սակայն, միևնույն ժամանակ, նման տեղեկատվության տիրապետման պայմաններում նախաքննության մարմինը չի պարզել և չի հիմնավորել կենցաղային հարցերի, պարտք ու պահանջի կամ վեճի բնույթը և առհասարակ դրա առկայության կամ բացակայության փաստը, կամ ընդհանրապես դրա իսկությունը։ Հետևաբար դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին կետի 7-րդ ենթակետի և 126-րդ հոդվածի հիմքով նշված հաղորդումը որպես մեղադրանքը հիմնավորող ապացույց դատարանի կողմից չի կարող գնահատվել։ (…) Նախաքննության մարմինը որպես ապացույց է դիտել նաև քրեակատարողական հիմնարկի բուժմասի պետ Վ.Մանուչարյանի կողմից տրված տեղեկանքն այն մասին, որ դատապարտյալ Սիրակ Սաքանյանը չի կարող ցուցմունք տալ «իրավիճակով պայմանավորված նևրոտիկ վիճակ» ախտորոշման պատճառով։ Նախաքննության մարմինը չի մեկնաբանել, իսկ դատարանի համար անհասկանալի է, թե ինչ ապացուցողական նշանակություն ունի կամ կարող է ունենալ նշված ապացույցը հանցավորի արարքը հիմնավորելու հարցում։ (…) Համաձայն ապացույց հանդիսացող մյուս փաստաթղթի՝ բժշկական ամբուլատոր քարտի՝ Սիրակ Սաքանյանի պարանոցի ձախ շրջանում դիտվում է քերծվածք 7 սմ երկարությամբ և սալջարդի հետքեր։ Ըստ ամբաստանյալի հայտարարության վերը նշված վնասվածքը պատճառվել է վայր ընկնելու հետևանքով։ Վերը նշված փաստի շուրջ ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ վնասվածքը ստացել է դեպքի օրը պապի հուղարկավորությունից գալու ճանապարհին ավտոմեքենան խափանվելու պատճառով հրելու ժամանակ սայթաքելու ու վայր ընկնելու հետևանքով։ Սակայն նախաքննության մարմինը, նման տեղեկատվության տիրապետելով, սույն հանգամանքը պարզաբանելուն և վնասվածքները համապատասխան մասնագիտական հետազոտության ենթարկելուն ուղղված որևէ միջոցառում չի իրականացրել։ (…) Վերը նշված հանգամանքները նախաքննության մարմնի կողմից առանց որևէ հավաստիության և հիմնավորման դիտվել են որպես ապացույցներ և որպես ենթադրվող հետևություններ դրվել են ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորման հիմքում» (տե՛ս Քրեական գործ, հատոր 3, էջ 81-85)։ 3. Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 8. Բողոքաբերը փաստարկել է, որ Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներով։ 9. Նյութական իրավունքի խախտման կապակցությամբ բողոքի հեղինակը նշել է, որ քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի ձեռք բերած ապացույցները բավարար են եղել Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով որակելու համար, սակայն դատարանն արձանագրել է, որ Ս.Սաքանյանի կողմից Հ.Նարգիզյանին մարմնական վնասվածքը դիտավորությամբ պատճառած լինելու հանգամանքը հիմնավորող որևէ ապացույց գործով ձեռք չի բերվել։ Վերոգրյալից բողոքաբերը հետևություն է արել այն մասին, որ Վերաքննիչ դատարանը, Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածով վերաորակելով, թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում։ 10. Դատավարական իրավունքի խախտման կապակցությամբ բողոքաբերը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը ժխտողական վերաբերմունք է դրսևորել օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքում ձեռք բերված տվյալների նկատմամբ։ Մինչդեռ, ըստ բողոք բերած անձի, քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած տվյալների տեղեկատվության աղբյուրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ դրանք որպես ապացույց չհամարելու փոխարեն Վերաքննիչ դատարանը կարող էր դատական գործողությունների միջոցով ճշտել նշված փաստական հանգամանքների աղբյուրները։ 11. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշումը և գործն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան` նոր քննության։ 4. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. I. Արարքի քրեաիրավական որակումը և ապացուցումը. 12. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. ստորադաս դատարանների կողմից իրավաչափ է արդյոք Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելը և արդյոք գործում առկա ապացույցները բավարար են Ս.Սաքանյանի արարքը վերաորակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունը հիմնավորված համարելու համար։ 13. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունը ճանաչողական գործունեություն է, որն ուղղված է նախկինում տեղի ունեցած դեպքի հանգամանքների հետազոտմանը և վերականգմանը։ Քրեադատավարական ճանաչողության բովանդակության և կառուցվածքի բացահայտումը սերտորեն կապված է ապացուցում հասկացության հետ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Ապացուցումը՝ գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»։ Ապացուցման նպատակը կազմող ապացուցման ենթակա հանգամանքների համակարգը սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում, որի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` 1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարելու մեջ. 5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները. 6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով։ 14. Նշված հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ կազմում են ապացուցման առարկան, որն օրենքում ձևակերպված է ընդհանուր տեսքով և կիրառելի է բոլոր տեսակի հանցագործությունների համար։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ապացուցման առարկայի՝ օրենքում ամրագրված տիպական թվարկումը յուրաքանչյուր գործով ճշգրտվում և լրացվում է հանցագործության քրեաիրավական որակմանը համապատասխան։ Սա նշանակում է, որ կատարված իրադարձությունը (ինչպես ամբողջությամբ, այնպես էլ նրա յուրաքանչյուր հանգամանքը առանձին վերցված) յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հետազոտել հաշվի առնելով քրեական օրենքով նախատեսված կոնկրետ հանցակազմի հատկանիշները։ 15. Ապացուցման առարկա կամ ապացուցման ենթակա հանգամանքներ հասկացության հետ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը կապում է «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունը։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։ Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։ Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։ Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝ 1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք, 2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն, 3) անմեղության կանխավարկած։ 16. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու առաջին չափանիշը վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքն է։ Վերջինիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։ Զարգացնելով վկայակոչված որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ներքին համոզմունքը վարույթն իրականացնող մարմնի համոզմունքն է այն մասին, որ առկա ապացույցները բավարար են գործի ճիշտ լուծման համար անհրաժեշտ հանգամանքները բացահայտված դիտելու համար։ 17. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է նաև, որ ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։ 18. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երկրորդ չափանիշը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջն է։ Քրեական վարույթի ընթացքում ընդունվում են բազմաթիվ դատավարական որոշումներ, որոնցից յուրաքանչյուրը պահանջում է ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների ապացուցվածության տարբեր աստիճաններ։ Օրինակ, քրեական գործ հարուցելու կամ խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշման համար բավարար է նաև այդ հանգամանքների ենթադրյալ ապացուցվածությունը, մինչդեռ մեղադրական դատավճռի դեպքում պահանջվում է այդ հանգամանքների հավաստի ապացուցվածություն։ Ապացույցների բավարարությունը այս տեսանկյունից ընդգծում է ապացուցողական գործունեության շրջանակները, որն ապահովում է այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար անհրաժեշտ հանգամանքների վերաբերյալ ապացուցման սուբյեկտի իմացության չափը։ 19. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու երրորդ չափանիշը անմեղության կանխավարկածի սկզբունքն է (անմեղության կանխավարկածի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշումը տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետում)։ 20. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 12-19-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցումը քրեադատավարական գործունեության միջուկն է, առանց որի հնարավոր չէ քրեական գործն ըստ էության լուծել և կայացնել այնպիսի դատական ակտ, որը կպարունակի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածում ամրագրված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանը ենթակա հարցերի պատասխանները։ 21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ապացուցումը սերտորեն կապված է «հանցագործությունների որակում» հասկացության հետ. դրանք հարաբերակցվում են որպես գործունեություն և արդյունք։ Հանցագործությունների որակումը ենթադրում է գործով բացահայտված հանգամանքների հետազոտություն, օրենքի իմաստի բացահայտում, կոնկրետ նորմի ընտրություն, այդ նորմում ամրագրված հատկանիշների հարադրում բացահայտված փաստերի հետ և որպես արդյունք համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում հետևության ձևավորում։ Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն որոշման 12-րդ կետում բարձրացված հարցին պատասխանելու համար անհրաժեշտ է պարզել սույն գործով ապացուցման առարկան, մասնավորապես տեղի ունեցած դեպքը և հանգամանքները, Ս.Սաքանյանի առնչությունը դեպքին և այդ պարզված հանգամանքներին համապատասխան քրեաիրավական գնահատական տալ Ս.Սաքանյանի արարքին։ 22. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում սահմանած արարքի քրեաիրավական որակման ընդհանուր կանոնները, Վճռաբեկ դատարանը, մինչև ապացուցման առարկայի ապացուցվածության հարցին անդրադառնալը նպատակահարմար է գտնում վերլուծել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ և 120-րդ հոդվածներով սահմանված հանցակազմերը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելու կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելու համար, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում` զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում անզգուշությամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար։ Վերը նշված նորմերի վելուծությունից երևում է, որ այս երկու հանցակազմերի տարբերությունը մեղքի ձևի մեջ է. եթե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը սուբյեկտիվ կողմից բնութագրվում է դիտավորությամբ, որը կարող է լինել ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի, ապա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը սուբյեկտիվ կողմից բնութագրվում է անզգուշությամբ, որը կարող է դրսևորվել ինչպես ինքնավստահության, այնպես էլ անփութության ձևով։ 23. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածից վերաորակել է 120-րդ հոդվածով՝ պատճառաբանելով, որ Ս.Սաքանյանի կողմից Հ.Նարգիզյանին մարմնական վնասվածքը դիտավորությամբ պատճառած լինելու հանգամանքը հիմնավորող որևէ ապացույց գործով ձեռք չի բերվել։ Առաջին ատյանի դատարանը, Ս.Սաքանյանի արարքը վերաորակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հիմք է ընդունել տուժող Հարություն Նարգիզյանի, ամբաստանյալ Սիրակ Սաքանյանի, վկաներ Էդուարդ Չիլոյանի և Կարեն Կարապետյանի ցուցմունքներն այն մասին, որ էլեկտրական սալիկը կարճ միացում է տվել, Հ.Նարգիզյանը նստած տեղից փորձել է վազել էլեկտրական սալիկն անջատելու, այդ ժամանակ Ս.Սաքանյանը, որը նստած դանակով հաց կտրելուց է եղել, կտրուկ շրջվել է դեպի Հ.Նարգիզյանի կողմը, դրա հետևանքով նրանք բախվել են և Ս.Սաքանյանի ձեռքի դանակը վնասել է Հ.Նարգիզյանին (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը Վերաքննիչ դատարանի 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ թողնվել է օրինական ուժի մեջ (տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը)։ 24. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները վերլուծելով սույն որոշման 12-21-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտել է գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իր ներքին համոզմամբ հանգել է ճիշտ հետևության, որ ձեռք բերված ապացույցներով Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով սխալ է որակված, քանի որ դրանցով չի հաստատվում մեղադրանքի կողմի ներկայացված դեպքի նկարագիրը և դրան համապատասխան մեղքի դիտավորյալ ձևը, այլ հաստատվում է սույն որոշման նախորդ կետում ներկայացված դեպքը և դրան համապատասխան մեղքի անզգույշ ձևը, ուստի Ս.Սաքանյանի արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասին։ Հետևաբար, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաորակելու վերաբերյալ ստորադաս դատարանների դատական ակտերը հիմնավորված են։ 25. Վերոգրյալը Վճռաբեկ դատարանին հիմք է տալիս արձանագրելու, որ դատական սխալի առկայության մասին բողոքաբերի հետևությունը գործի նյութերից չի բխում և իրավաչափ չէ, ավելին, բողոքաբերն ընդամենը բողոքում որոշակի կասկածներ է արտահայտում Ս.Սաքանյանի արարքի որակման համար հիմք ծառայած փաստական հանգամանքների նկատմամբ, առանց որևէ ուղղակի ապացույց վկայակոչելու։ Անդրադառնալով ապացույցների բովանդակության, թույլատրելիության և վերաբերելիության հարցերին Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են. ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ, բ) այդ փաստական տվյալները պետք է ձեռք բերվեն օրենքով նշված աղբյուրներից և վերաբերեն կոնկրետ տվյալ գործին և ապացուցման առարկային, գ) ապացույցները պետք է ձեռք բերվեն, ամրագրվեն և օգտագործվեն քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-րդ կետը)։ 26. Նախորդ կետում մեջբերված դիրքորոշումները կիրառելով սույն գործի նկատմամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ դատախազի կողմից վկայակոչված փաստական տվյալներն ընդամենը կարծիքներ են, գնահատողական դատողություններ և որևէ կոնկրետ փաստերի, գործողությունների վերաբերյալ ուղղակի վկայող փաստական տվյալներ չեն։ Դրանք չեն վերաբերում ապացուցման առարկայի մեջ մտնող որևէ հանգամանքին. չեն հաստատում կամ հերքում որևէ հանգամանք։ Դրանց որոշ մասը ձեռք չեն բերվել քրեադատավարական օրենքով սահմանված աղբյուրներից, չեն ամրագրված դատավարական օրենքով սահմանված կարգով, ուստիև չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց։ 27. Հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ բերված դատողությունները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ անհիմն է բողոքաբերի փաստարկն այն մասին, որ քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի ձեռք բերած ապացույցները բավարար են եղել Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով որակելու համար, և որ Ս.Սաքանյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածով վերաորակելով՝ ստարադաս դատարանները թույլ են տվել նյութական իրավունքի խախտում (տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը)։ II. Ապացուցման պարտականությունը. 28. Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված երկրորդ իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք դատարանը պարտավոր էր սույն գործով քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած տվյալների տեղեկատվության աղբյուրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ դրանք որպես ապացույց չհամարելու փոխարեն դատական գործողությունների միջոցով ճշտել նշված փաստական հանգամանքների աղբյուրները։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բարձրացված իրավական հարցին պատասխանելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել քրեական դատավարությունում դատարանի կարգավիճակի և ապացուցման պարտականության հարցերը։ 29. ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի իր խախտված իրավունքները վերականգնելու, ինչպես նաև իրեն ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը պարզելու համար հավասարության պայմաններում, արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր գործի հրապարակային քննության իրավունք (…)»։ Մասնավորեցնելով Սահմանադրության 19-րդ հոդվածի պահանջները` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածը սահմանում է, որ «1. Քրեական դատավարությունն իրականացվում է մրցակցության սկզբունքի հիման վրա։ 2. Քրեական հետապնդումը, պաշտպանությունը և գործի լուծումը տարանջատված են. դրանք իրականացնում են տարբեր մարմիններ և անձինք։ 3. Դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը։ 4. Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ։ Դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար։ 5. Քրեական դատավարությանը մասնակցող կողմերը քրեական դատավարական օրենսդրությամբ օժտված են իրենց դիրքորոշումը պաշտպանելու հավասար հնարավորություններով (…)»։ 30. Շարադրված դրույթների համակարգային վերլուծությունը թույլ է տալիս եզրակացություն անել այն մասին, որ արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի ապահովման անկյունաքարը, ի թիվս քրեական դատավարության այլ կարևորագույն սկզբունքների, մրցակցության սկզբունքն է, որը կարող է երաշխավորվել երեք բաղադրատարրերի միաժամանակյա պահպանման դեպքում։ Դրանք են` ա) կողմերի դատավարական իրավահավասարություն` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար, բ) կողմերի միջև մեղադրանքի և պաշտպանության գործառույթների տարանջատում և դրանց սահմանազատում գործի լուծման գործառույթից, գ) անկախ և անկողմնակալ դատարանի առկայություն։ Ա.Բաբայանի և Ս.Թումանյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կարգավիճակի բնութագրական կողմերից մեկն էլ այն է, որ որպես քրեական գործը քննող անկախ և անկողմնակալ մարմին, դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը։ Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար պետք է ստեղծի գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ՝ դրանով իսկ ապահովելով մրցակցության սկզբունքի կենսագործումը և հասնելով քրեական դատավարության առջև դրված խնդիրների իրագործմանը» (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 13-րդ կետը)։ 31. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ գործող քրեադատավարական օրենսդրությունը դատական քննության փուլում ապացուցման գործունեության հիմքում դրել է ոչ թե յուրաքանչյուր քրեական գործով օբյեկտիվ ճշմարտությունը բացահայտելու պարտադիր պայմանը, այլ մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության ապահովման պահանջը, որը համարվում է արդարացի դատական ակտ կայացնելու գլխավոր պայմանը։ Միաժամանակ արձանագրում է, որ դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը, ինչպես նաև այն, որ դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մրցակցությունը և ապացուցման գործընթացում դատարանի ակտիվությունը չեն հակասում միմյանց, սակայն կարևոր է հստակ որոշել դատական ակտիվության սահմանները և նպատակը, որպեսզի թույլ չտրվի դատարանին ներքաշվելու մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմին օգնելու, մեղադրյալի մեղքի ապացուցման կամ հերքման գործին։ 32. Սույն որոշման 30-31-րդ կետերում շարադրված վերլուծության ներքո Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցման գործունեության մեջ դատարանի ակտիվությունը նրա համար է, որպեսզի ա) ապահովվի կողմերի իրական հավասարությունը և մրցակցությունը, բ) կանխվեն անձի իրավունքների ու օրինական շահերի խախտումները կամ անհիմն սահմանափակումները գ) դատարանը կայացնի հիմնավորված, օրինական և արդարացի դատական ակտ։ Վերոնշյալից հետևում է, որ դատարանը չի կրում մեղադրանքը ապացուցելու կամ քրեական հետապնդման մարմնի թույլ տված թերացումները վերացնելու պարտականություն։ Ապացուցմանը մասնակցելը դատարանի իրավունքն է, այլ ոչ թե պարտականությունը, ընդ որում, դատարանն ինքն է որոշում նոր ապացույց հավաքելու անհրաժեշտության հարցը, բնականաբար, նպատակ չհետապնդելով աջակցելու մեղադրանքը ապացուցելուն։ Մեղադրանքը ապացուցելու պարտականությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ և 124-րդ հոդվածների ուժով կրում են քրեական հետապնդման մարմինները։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքը նույնպես ելնում է այն գաղափարից, որ ապացուցման պարտականությունը դրված է մեղադրանքի կողմի վրա և ցանկացած կասկած պետք է մեկնաբանվի հօգուտ մեղադրյալի (տե՛ս Barbera, Messegue and Jabardo v. Spain, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռը, գանգատ թիվ 10590/83, կետ 77)։ Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է դատական ճշմարտությունը պարզելու նպատակով կողմերի համար ապահովել հավասար պայմաններ` միաժամանակ բացառելով անձի իրավունքների և օրինական շահերի խախտումները կամ անհիմն սահմանափակումները։ Այս առումով դատարանը սեփական նախաձեռնությամբ նոր ապացույցներ հավաքելու իր իրավունքը կարող է իրացնել միայն այն ժամանակ, երբ դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են բոլոր ապացույցները, և կողմերը նոր ապացույցներ ձեռք բերելու միջնորդություններ չեն ներկայացրել և այն պայմանով, որ հետազոտված ապացույցները դատարանին օբյեկտիվորեն հնարավորություն չեն տալիս կայացնել հիմնավորված, պատճառաբանված և արդարացի դատական ակտ։ 33. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով բողոքաբերի փաստարկն այն մասին, որ քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած տվյալների տեղեկատվության աղբյուրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ դրանք որպես ապացույց չհամարելու փոխարեն դատարանը կարող էր դատական գործողությունների միջոցով ճշտել նշված փաստական հանգամանքների աղբյուրները (տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը)՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ինչպես առաջին ատյանի դատարանը, այնպես էլ Վերաքննիչ դատարանը պարտավոր չէին սույն գործով քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած տվյալների տեղեկատվության աղբյուրը հայտնի չլինելու պատճառաբանությամբ դրանք որպես ապացույց չհամարելու փոխարեն դատական գործողությունների միջոցով ճշտել նշված փաստական հանգամանքների աղբյուրները։ Հատկապես այն դեպքում, երբ գործում առկա ապացույցները բավարար են եղել հիմնավորված, պատճառաբանված և օրինական դատական ակտ կայացնելու համար։ Հետևաբար, բողոքաբերի փաստարկը հիմնավոր չէ։ 34. Սույն որոշման 12-33-րդ կետերում շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված վճռաբեկ բողոքում նշված հիմքերի սահմաններում ստորադաս դատարանների դատական ակտերը օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված են, նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումների վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներն իրենց հաստատումը քրեական գործի նյութերում չեն գտնում, ուստի վճռաբեկ բողոքը պետք է թողնել առանց բավարարման։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վճռաբեկ բողոքը մերժել։ Ամբաստանյալ Սիրակ Շավարշի Սաքանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2011 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ` հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները։ 2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող՝ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Հ.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 22-12-2011 |
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
| Ամսաթիվ | 20-03-2012 |
|---|
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 23-03-2012 |
|---|---|
| Դատարան | Էրեբունի և Նուբարաշեն |
| Այլ նշումներ | 4 հատոր` 114, 194, 146, 128 թերթ, 1 վիճակագրական քարտ: |