Հիմնական
Գործի համար:
ԵԷԴ/0032/01/10
Վիճակագրական տողի համար :
1.9
Պատասխանող
Սերյոժա Դավթյան
Սերյոժա Դավթյան Գերասիմի
Սերյոժա Դավթյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Հենրիկ Տեր-Ադամյան
Էրեբունի և Նուբարաշեն
Արտուշ Գաբրիելյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Ելիզավետա Դանիելյան
Հոդվածներ
Վճռաբեկ
Հոդված 403-406,419,422-424
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Հենրիկ Տեր-Ադամյան
Էրեբունի և Նուբարաշեն
Արտուշ Գաբրիելյան
Վճռաբեկ
Դավիթ Ավետիսյան
Ելիզավետա Դանիելյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2010-08-09 | 14:00 | 1 | |||
| Էրեբունի և Նուբարաշեն | 2010-04-08 | 12:00 | 3 | |||
| Էրեբունի և Նուբարաշեն | 2010-06-11 | 12:00 | 3 | |||
| Վճռաբեկ | 2010-11-05 | 11:00 | 2 |
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն ԵԷԴ/0032/01/10
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի
դատավճիռը կայացրած դատարանի
կազմը նախագահող դատավոր Ա.Գաբրիելյան
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
09 օգոստոսի 2010 թվական ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ
ԴԱՏԱՐԱՆԸ /ԱՅՍՈՒՀԵՏ` ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆ/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահող դատավոր` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
դատավորներ` Ռ.ԱԶԱՐՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Ե.ԱՌԱՔԵԼՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ս.ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ
պաշտպան` Կ.ԱՂԱՋԱՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ս.ԴԱՎԹՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Ս.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը, ամբաստանյալ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճռի դեմ,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ
1. Ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Էրեբունու քննչական բաժնի քննիչ Շ.Ղազարյանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ Սերյոժա Դավթյանի կողմից Արսեն Գևորգյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ հարուցվել է թիվ 12143709 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2. Նախաքննական մարմնի 2009 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
3. Նախաքննական մարմնի 2009 թվականի դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
4. Նախաքննական մարմնի 2010 թվականի մարտի 17-ի որոշմամբ մեղադրյալ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը լրացվել, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
5. 2010 թվականի մարտի 23-ին թիվ 12143709 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ` առաջին ատյանի դատարան/:
6. Առաջին ատյանի դատարանն իր 2010 թվականի մարտի 25-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ընդունել է վարույթ, իսկ 2010 թվականի մարտի 29-ի որոշմամբ վերոնշյալ քրեական գործը նշանակել է դատական քննության 2010 թվականի ապրիլի 08-ին, ժամը 12.00-ին:
7. Առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճռով ամբաստանյալ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 3 /երեք/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Սերյոժա Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2/երկու/ տարի ժամկետով։
Ս. Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարվել է ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնին։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվվել է հաշվառման վերցնելու պահից։
Սերյոժա Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը և փաստացի կատարումն ապահովելը։
Դատավճռով որոշվել է գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված Ա. Գևորգյանի բաճկոնը, ժակետը և կարճաթև շապիկը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել Արսեն Գևորգյանին։
8. Առաջին ատյանի դատարանի 11.06.2010թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Ս.Մկրտչյանը:
9. Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխաններ չեն ներկայացվել:
10. Վերաքննիչ դատարանն իր 2010 թվականի հուլիսի 22-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նշանակել է վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության 2010 թվականի օգոստոսի 03-ին, ժամը` 14.00-ին, Երևան քաղաքում:
ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ
11. Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 14:00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների փողոցի թիվ 87 հասցեում գտնվող «Էրեբունու» թաղապետարանի դիմաց հանդիպել է իր ծանոթ Արսեն Գևորգյանին և նրան առաջարկել միասին օղի խմել։ Ա. Գևորգյանը համաձայնվել է, և մոտակա սննդի խանութից գնելով 0.5լ օղի, հաց և այլ մթերքներ, միասին գնացել են նույն հասցեում գտնվող «Վարդավառի» զբոսայգի, որտեղ օղի խմելուց հետո նրանց միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում Սերյոժա Դավթյանն իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածել է Արսեն Գևորգյանի կրծքավանդակի ձախ կեսի շրջանին` վերջինիս պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս` ձախ թոքի, սրտի վնասումով` ուղեկցված հեմեոպերիկարդով, սպառնացող տանպոնադայայով ծակած-կտրած թափանցող վիրավորման ձևով։
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ, ՊԱՀԱՆՋԸ
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
12. Ըստ վերաքննիչ բողոքի հեղինակի` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում քրեական գործի նյութերից, չի համապատասխանում Ս.Դավթյանի կողմից կատարած հանցանքի հասարակական վտանգավորության աստիճանին և անձը բնութագրող հատկանիշներին: Այսպես.
13. Ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում Սերյոժա Դավթյանը չի զղջացել կատարած արարքի համար, հանցանքը կատարելուց հետո տուժողին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց չի տվել, վերջինիս պատճառված գույքային և բարոյական վնասը հարթելու ուղղությամբ որևէ գործողություն չի կատարել:
Ընդհակառակը` փորձել է խեղաթյուրել դեպքի իրական հանգամանքները, ներկայացնելով, թե իբր իրականում Արսեն Գևորգյանն է ցանկացել իրեն դանակով հարվածել, որի ժամանակ ինքը մի ձեռքով բռնել է Ա.Գևորգյանի ձեռքից, իսկ մյուս ձեռքով խլել նրա ձեռքից դանակն ու հարվածել, այն դեպքում, երբ Ս.Դավթյանը լինելով մեծահասակ և փոքրամարմին, չէր կարող երիտասարդ, 31-ամյա Արսեն Գևորգյանից դանակ խլել և հարվածել նրան: Ս.Դավթյանը նշել է նաև այն մասին, որ դանակով հարվածել է ինքնապաշտպանության նպատակով, որ Ա.Գևորգյանին մինչ այդ չի ճանաչել, նրա հետ դեպքի օրը օղի չի խմել ու հաց չի կերել:
Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ Ս.Դավթյանը հանցագործությունը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ, այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետով նախատեված պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայության պայմաններում նշել է, որ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված է համարել, որ տուժողը դրսևորել է հակաօրինական վարքագիծ, սակայն չի մասնավորեցրել, թե տուժողի որ գործողությունն է համարել հակաօրինական, իսկ քրեական գործի նյութերով նման ապացույց ձեռք չի բերվել:
Կոնկրետ սույն քրեական գործով պատիժ նշանակելիս կարևոր է ճիշտ գնահատել հանցագործության պատճառն ու շարժառիթը, այն է` ամբաստանյալը տուժողից գումար է պահանջել` թափթփված արտաքինով անծանոթուհու հետ սեռական հարաբերություն ունենալու համար և երբ մերժում է, վիճաբանության մեջ է մտել Ա.Գևորգյանի հետ, այդ ընթացքում էլ դանակահարել նրան: Այս պարագայում գերագնահատվել է ամբաստանյալի տարիքը և ըստ էության պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրվել է միայն ամբաստանյալի տարիքը:
Նկատի ունենալով, որ առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով խախտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջները և Ս.Դավթյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն արդարացի չէ, այն չի համապատասխանում ինչպես կատարած հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, այնպես էլ ամբաստանյալի անձին:
14. Ելնելով վերոգրյալից մեղադրող Ս.Մկրտչյանը խնդրել է պատժի մասով փոփոխել Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճիռը, ամբաստանյալ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով` առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման:
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ՈՒ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ:
Վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը` վերաքննիչ դատարանը գտավ, որ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանություններով.
15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` եթե դատարանը, ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է այն հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերը շարադրված իրավադրույթների վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված` սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից / ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 48-րդ հոդվածների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում/:
17. Դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման մեջ, որի համաձայն` << /…/ դատարանը լայն հայեցողության շրջանակներում է /…/ անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.
ա. հանգամանքը պետք է լինի իրական, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը.
բ. այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը /…./>>: /տես Պ. Բայրամյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի ՎԲ-84/07 որոշումը/:
18. Քննության առնելով պատժի հարցը դատարանը նշել է.
<<Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հասարակական վտանգավորությունը, ամբաստանյալի ինքնությունը և գործի ողջ հանգամանքները:
Սերյոժա Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում այն, որ վերջինս մեծահասակ է /74 տարեկան/, նախկինում արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, մասնակիորեն ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած արարքի համար:
Դատարանը նկատի է առնում նաև տուժող Արսեն Գևորգյանի կողմից դրսևորված հակաօրինական վարքագիծը, որով պայմանավորվել է Սերյոժա Դավթյանի կատարած արարքը:
Հաշվի առնելով ամբաստանյալի տարիքը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոհիշյալ բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը գտնում է, որ նպատակահարմար չէ ամբաստանյալ Սերյոժա Դավթյանին մեկուսացնել հասարակությունից, և որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու, հետևաբար դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և պատիժը պայմանկանորեն չկիրառել:>>:
19. Մինչդեռ, գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզվեց, որ հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը տուժողին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց չի տվել: Թե նախաքննության, և թե դատաքննության ընթացքում փորձել է խեղաթյուրել դեպքի իրական հանգամանքները, թե իբր իրականում տուժող Արսեն Գևորգյանն է ցանկացել դանակով հարվածել իրեն, որի ժամանակ ինքը մի ձեռքով բռնել է Ա.Գևորգյանի ձեռքից, իսկ մյուս ձեռքով նրա ձեռքից խլել է դանակը և ինքնապաշտպանության նպատակով հարվածել նրան:
Ամբաստանյալը նշել է նաև այն մասին, որ Ա.Գևորգյանին մինչ այդ չի ճանաչել, նրա հետ դեպքի օրը չի խմել, հաց չի կերել:
Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը հանցանքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ, այսինքն ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայության պայմաններում նշել է, որ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված է համարել, որ տուժողը դրսևորել է հակաօրինական վարքագիծ, սակայն չի կոնկրետացրել, թե տուժողի որ գործողությունն է համարվում հակաօրինական, իսկ քրեական գործի նյութերում նման ապացույց ձեռք չի բերվել:
Ըստ էության պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրվել է միայն ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի տարիքը:
20. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հանցավորի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, որոնք հաշվի են առնվել առաջին ատյանի դատարանի կողմից, անիրական են և բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
21. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը, համաձայն որի` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
Սույն գործի նյութերից երևում է, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 14:00-ի սահմաններում <<Էրեբունու>> թաղապետարանի դիմաց հանդիպել է իր ծանոթ Արսեն Գևորգյանին և նրան առաջարկել է օղի խմել:
Ա.Գրիգորյանը համաձայնվել է և մոտակա սննդի խանութից գնելով 0.5լ. օղի, հաց և այլ մթերքներ, միասին գնացել են Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների փողոցի թիվ 87 հասցեում գտնվող <<Վարդավառի>> զբոսայգի, որտեղ օղի խմելուց հետո նրանց միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում Ս.Դավթյանն իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածել է Ա.Գրիգորյանի կրծքավանդակի ձախ կեսի շրջանին` վերջինիս պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող վնաս` ձախ թոքի, սրտի վնասումով` ուղեկցված հեմեոպերիկարցով, սպառնացող տանպոնադայայով, ծակած-կտրած թափանցող վիրավորման ձևով:
Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի նման փաստական տվյալների առկայության պայմաններում Ս.Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածը, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Նկատի ունենալով, որ Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, այս պայմաններում, չի բխում օրենքի պահանջից, և այդ հիմքով վերաքննիչ բողոք է բերել դատախազը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի հիման վրա Ս.Դավթյանի վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է բեկանել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը վերացնել և Ս.Դավթյանին թողնել կրելու դատավճռով նշանակված պատիժը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-րդ, 402-րդ, 404-րդ, 412-րդ հոդվածներով, ՀՀ վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
2. Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճիռը` Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամանակով և ՀՀ քրեական 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, 2 /երկու/ տարի ժամանակով փորձաշրջան սահմանելու վերաբերյալ` բեկանել, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը վերացնել և Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանին թողնել կրելու դատավճռով նշանակված պատիժը` ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամանակով:
Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան կալանավորելու պահից:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
3. Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում:
4. Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ԱԶԱՐՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն ԵԷԴ/0032/01/10
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի
դատավճիռը կայացրած դատարանի
կազմը նախագահող դատավոր Ա.Գաբրիելյան
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
09 օգոստոսի 2010 թվական ք.Երևան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ
ԴԱՏԱՐԱՆԸ /ԱՅՍՈՒՀԵՏ` ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆ/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
նախագահող դատավոր` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
դատավորներ` Ռ.ԱԶԱՐՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Ե.ԱՌԱՔԵԼՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ս.ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ
պաշտպան` Կ.ԱՂԱՋԱՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ս.ԴԱՎԹՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Ս.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը, ամբաստանյալ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճռի դեմ,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ
1. Ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Էրեբունու քննչական բաժնի քննիչ Շ.Ղազարյանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ Սերյոժա Դավթյանի կողմից Արսեն Գևորգյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ հարուցվել է թիվ 12143709 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2. Նախաքննական մարմնի 2009 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
3. Նախաքննական մարմնի 2009 թվականի դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
4. Նախաքննական մարմնի 2010 թվականի մարտի 17-ի որոշմամբ մեղադրյալ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը լրացվել, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
5. 2010 թվականի մարտի 23-ին թիվ 12143709 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ` առաջին ատյանի դատարան/:
6. Առաջին ատյանի դատարանն իր 2010 թվականի մարտի 25-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ընդունել է վարույթ, իսկ 2010 թվականի մարտի 29-ի որոշմամբ վերոնշյալ քրեական գործը նշանակել է դատական քննության 2010 թվականի ապրիլի 08-ին, ժամը 12.00-ին:
7. Առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճռով ամբաստանյալ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 3 /երեք/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Սերյոժա Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2/երկու/ տարի ժամկետով։
Ս. Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարվել է ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնին։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվվել է հաշվառման վերցնելու պահից։
Սերյոժա Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը և փաստացի կատարումն ապահովելը։
Դատավճռով որոշվել է գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված Ա. Գևորգյանի բաճկոնը, ժակետը և կարճաթև շապիկը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել Արսեն Գևորգյանին։
8. Առաջին ատյանի դատարանի 11.06.2010թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Ս.Մկրտչյանը:
9. Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխաններ չեն ներկայացվել:
10. Վերաքննիչ դատարանն իր 2010 թվականի հուլիսի 22-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նշանակել է վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության 2010 թվականի օգոստոսի 03-ին, ժամը` 14.00-ին, Երևան քաղաքում:
ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ
11. Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 14:00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների փողոցի թիվ 87 հասցեում գտնվող «Էրեբունու» թաղապետարանի դիմաց հանդիպել է իր ծանոթ Արսեն Գևորգյանին և նրան առաջարկել միասին օղի խմել։ Ա. Գևորգյանը համաձայնվել է, և մոտակա սննդի խանութից գնելով 0.5լ օղի, հաց և այլ մթերքներ, միասին գնացել են նույն հասցեում գտնվող «Վարդավառի» զբոսայգի, որտեղ օղի խմելուց հետո նրանց միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում Սերյոժա Դավթյանն իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածել է Արսեն Գևորգյանի կրծքավանդակի ձախ կեսի շրջանին` վերջինիս պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս` ձախ թոքի, սրտի վնասումով` ուղեկցված հեմեոպերիկարդով, սպառնացող տանպոնադայայով ծակած-կտրած թափանցող վիրավորման ձևով։
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ, ՊԱՀԱՆՋԸ
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
12. Ըստ վերաքննիչ բողոքի հեղինակի` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում քրեական գործի նյութերից, չի համապատասխանում Ս.Դավթյանի կողմից կատարած հանցանքի հասարակական վտանգավորության աստիճանին և անձը բնութագրող հատկանիշներին: Այսպես.
13. Ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում Սերյոժա Դավթյանը չի զղջացել կատարած արարքի համար, հանցանքը կատարելուց հետո տուժողին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց չի տվել, վերջինիս պատճառված գույքային և բարոյական վնասը հարթելու ուղղությամբ որևէ գործողություն չի կատարել:
Ընդհակառակը` փորձել է խեղաթյուրել դեպքի իրական հանգամանքները, ներկայացնելով, թե իբր իրականում Արսեն Գևորգյանն է ցանկացել իրեն դանակով հարվածել, որի ժամանակ ինքը մի ձեռքով բռնել է Ա.Գևորգյանի ձեռքից, իսկ մյուս ձեռքով խլել նրա ձեռքից դանակն ու հարվածել, այն դեպքում, երբ Ս.Դավթյանը լինելով մեծահասակ և փոքրամարմին, չէր կարող երիտասարդ, 31-ամյա Արսեն Գևորգյանից դանակ խլել և հարվածել նրան: Ս.Դավթյանը նշել է նաև այն մասին, որ դանակով հարվածել է ինքնապաշտպանության նպատակով, որ Ա.Գևորգյանին մինչ այդ չի ճանաչել, նրա հետ դեպքի օրը օղի չի խմել ու հաց չի կերել:
Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ Ս.Դավթյանը հանցագործությունը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ, այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետով նախատեված պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայության պայմաններում նշել է, որ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված է համարել, որ տուժողը դրսևորել է հակաօրինական վարքագիծ, սակայն չի մասնավորեցրել, թե տուժողի որ գործողությունն է համարել հակաօրինական, իսկ քրեական գործի նյութերով նման ապացույց ձեռք չի բերվել:
Կոնկրետ սույն քրեական գործով պատիժ նշանակելիս կարևոր է ճիշտ գնահատել հանցագործության պատճառն ու շարժառիթը, այն է` ամբաստանյալը տուժողից գումար է պահանջել` թափթփված արտաքինով անծանոթուհու հետ սեռական հարաբերություն ունենալու համար և երբ մերժում է, վիճաբանության մեջ է մտել Ա.Գևորգյանի հետ, այդ ընթացքում էլ դանակահարել նրան: Այս պարագայում գերագնահատվել է ամբաստանյալի տարիքը և ըստ էության պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրվել է միայն ամբաստանյալի տարիքը:
Նկատի ունենալով, որ առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով խախտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջները և Ս.Դավթյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն արդարացի չէ, այն չի համապատասխանում ինչպես կատարած հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, այնպես էլ ամբաստանյալի անձին:
14. Ելնելով վերոգրյալից մեղադրող Ս.Մկրտչյանը խնդրել է պատժի մասով փոփոխել Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճիռը, ամբաստանյալ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով` առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման:
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ՈՒ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ:
Վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը` վերաքննիչ դատարանը գտավ, որ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանություններով.
15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` եթե դատարանը, ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է այն հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերը շարադրված իրավադրույթների վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված` սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից / ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 48-րդ հոդվածների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում/:
17. Դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման մեջ, որի համաձայն` << /…/ դատարանը լայն հայեցողության շրջանակներում է /…/ անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.
ա. հանգամանքը պետք է լինի իրական, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը.
բ. այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը /…./>>: /տես Պ. Բայրամյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի ՎԲ-84/07 որոշումը/:
18. Քննության առնելով պատժի հարցը դատարանը նշել է.
<<Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հասարակական վտանգավորությունը, ամբաստանյալի ինքնությունը և գործի ողջ հանգամանքները:
Սերյոժա Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում այն, որ վերջինս մեծահասակ է /74 տարեկան/, նախկինում արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, մասնակիորեն ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած արարքի համար:
Դատարանը նկատի է առնում նաև տուժող Արսեն Գևորգյանի կողմից դրսևորված հակաօրինական վարքագիծը, որով պայմանավորվել է Սերյոժա Դավթյանի կատարած արարքը:
Հաշվի առնելով ամբաստանյալի տարիքը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոհիշյալ բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը գտնում է, որ նպատակահարմար չէ ամբաստանյալ Սերյոժա Դավթյանին մեկուսացնել հասարակությունից, և որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու, հետևաբար դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և պատիժը պայմանկանորեն չկիրառել:>>:
19. Մինչդեռ, գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզվեց, որ հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը տուժողին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց չի տվել: Թե նախաքննության, և թե դատաքննության ընթացքում փորձել է խեղաթյուրել դեպքի իրական հանգամանքները, թե իբր իրականում տուժող Արսեն Գևորգյանն է ցանկացել դանակով հարվածել իրեն, որի ժամանակ ինքը մի ձեռքով բռնել է Ա.Գևորգյանի ձեռքից, իսկ մյուս ձեռքով նրա ձեռքից խլել է դանակը և ինքնապաշտպանության նպատակով հարվածել նրան:
Ամբաստանյալը նշել է նաև այն մասին, որ Ա.Գևորգյանին մինչ այդ չի ճանաչել, նրա հետ դեպքի օրը չի խմել, հաց չի կերել:
Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը հանցանքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ, այսինքն ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայության պայմաններում նշել է, որ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված է համարել, որ տուժողը դրսևորել է հակաօրինական վարքագիծ, սակայն չի կոնկրետացրել, թե տուժողի որ գործողությունն է համարվում հակաօրինական, իսկ քրեական գործի նյութերում նման ապացույց ձեռք չի բերվել:
Ըստ էության պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրվել է միայն ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի տարիքը:
20. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հանցավորի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, որոնք հաշվի են առնվել առաջին ատյանի դատարանի կողմից, անիրական են և բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
21. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը, համաձայն որի` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
Սույն գործի նյութերից երևում է, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 14:00-ի սահմաններում <<Էրեբունու>> թաղապետարանի դիմաց հանդիպել է իր ծանոթ Արսեն Գևորգյանին և նրան առաջարկել է օղի խմել:
Ա.Գրիգորյանը համաձայնվել է և մոտակա սննդի խանութից գնելով 0.5լ. օղի, հաց և այլ մթերքներ, միասին գնացել են Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների փողոցի թիվ 87 հասցեում գտնվող <<Վարդավառի>> զբոսայգի, որտեղ օղի խմելուց հետո նրանց միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում Ս.Դավթյանն իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածել է Ա.Գրիգորյանի կրծքավանդակի ձախ կեսի շրջանին` վերջինիս պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող վնաս` ձախ թոքի, սրտի վնասումով` ուղեկցված հեմեոպերիկարցով, սպառնացող տանպոնադայայով, ծակած-կտրած թափանցող վիրավորման ձևով:
Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի նման փաստական տվյալների առկայության պայմաններում Ս.Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածը, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Նկատի ունենալով, որ Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, այս պայմաններում, չի բխում օրենքի պահանջից, և այդ հիմքով վերաքննիչ բողոք է բերել դատախազը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի հիման վրա Ս.Դավթյանի վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է բեկանել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը վերացնել և Ս.Դավթյանին թողնել կրելու դատավճռով նշանակված պատիժը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-րդ, 402-րդ, 404-րդ, 412-րդ հոդվածներով, ՀՀ վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
2. Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճիռը` Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամանակով և ՀՀ քրեական 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, 2 /երկու/ տարի ժամանակով փորձաշրջան սահմանելու վերաբերյալ` բեկանել, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը վերացնել և Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանին թողնել կրելու դատավճռով նշանակված պատիժը` ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամանակով:
Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան կալանավորելու պահից:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
3. Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում:
4. Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ԱԶԱՐՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԵԷԴ/0032/01/10
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը՝
Նախագահությամբ դատավոր` Ա. ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ
Քարտուղարությամբ` Լ. ՄԻՐԶՈՅԱՆ
Մասնակցությամբ`
Մեղադրող` Ս. ՄԿՐՏՉՅԱՆ
Պաշտպան` Կ. ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ
Տուժող` Ա. ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ
Տուժողի ներկ.` Ա. ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ
2010թ. հունիսի 11-ին դատարանում
Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի, ծնված 13.07.1936թ., Կոտայքի մարզ գ.Կապուտան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, 8-ամյա կրթությամբ, ամուսնալուծված, աշխատում է «Վարդավառ» զբոսայգում որպես պահակ, նախկինում չդատված, բնակվում է ք.Երևան Որմնադիրների 77 տանը։
Մեղադրվում է ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդվածի 1-ին մասով։
Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել։
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը.
Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների փողոցի թիվ 87 հասցեում գտնվող «Էրեբունու» թաղապետարանի դիմաց հանդիպել է իր ծանոթ Արսեն Գևորգյանին և նրան առաջարկել միասին օղի խմել։ Ա. Գևորգյանը համաձայնվել է, և մոտակա սննդի խանութից գնելով 0.5լ օղի, հաց և այլ մթերքներ, միասին գնացել են նույն հասցեում գտնվող «Վարդավառի» զբոսայգի, որտեղ օղի խմելուց հետո նրանց միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում Սերյոժա Դավթյանն իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածել է Արսեն Գևորգյանի կրծքավանդակի ձախ կեսի շրջանին` վերջինիս պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս` ձախ թոքի, սրտի վնասումով` ուղղեկցված հեմեոպերիկարդով, սպառնացող տանպոնադայայով ծակած-կտրած թափանցող վիրավորման ձևով։
Վերը նշված հանցավոր արարքի կատարման համար Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդվածի 1-ին մասով։
Դատաքննությամբ առաջադրված մեղադրանքում Սերյոժա Դավթյանը իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ինքը տուժողին չի ճանաչում և երբևէ չի ճանաչել, ուստի և չէր կարող նրա հետ հաց ուտել և օղի խմել։ Բացի այդ, ինքը թոշակառու մարդ է, ունի լյարդի և թոքերի հիվանդություն, որի պատճառով երբեք օղի չի խմում։ Այդ օրը տուժողին առաջին անգամ պատահական հանդիպել է «Վարդավառ» զբոսայգում, երբ վերջինս փորձել է այնտեղ բնական կարիքները հոգալ։ Ինքը փորձել է նրան կարգի հրավիրել` դիտողություն է արել, որ տարածքը չկեղտոտի, սակայն դրանից տուժողը վրդովվել և ձեռքով հարվածել է իրեն, որից ինքը ընկել է գետին։ Երբ բարձրացել է գետնից, տուժողը գրպանից հանել է դանակը և փորձել է դանակով հարվածել իրեն։ Ինքը բռնել է նրա աջ ձեռքից, և իր ձախ ձեռքով նրանից վերցրել է դանակը, սակայն այդ քաշքշուկի ժամանակ չի հասկացել, թե ինչպես է դանակը դիպել նրան։
Սերյոժա Դավթյանի պատճառաբանություններն անհիմն են ու մտածացին, որոնք նպատակ են հետապնդում խուսափելու քրեական պատասխանատվությունից և պատժից, իսկ նրա կատարած արարքը հիմնավորվեց գործով ձեռք բերված հետևյալ ապացույցներով.
Սերյոժա Դավթյանի նախաքննությամբ տրված ցուցմունքով այն մասին, որ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում «Վարդավառ» զբոսայգում վիճաբանել է Արսեն Գևորգյանի հետ, որի ընթացքում դանակով հարվածել ու մարմնական վնասվածք է պատճառել նրան։
Տուժող` Արսեն Գևորգյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում Էրեբունու թաղապետարանի դիմաց պատահական հանդիպել է իր ծանոթ Սերյոժային։ Վերջինս ասել է, որ ցանկանում է օղի խմել, սակայն գումար չունի։ Ինքը համաձայնվել է միասին օղի խմել, և մոտակա խանութից գնելով 0.5լ օղի, հաց, երշիկ և այլ մթերքներ, Սերյոժայի առաջարկով մտել են «Վարդավառ» զբոսայգի։ Այնտեղ գտնվող կիսակառույց շինությունում օղի խմելուց հետո, ցանկացել է գնալ տուն։ Այդ ժամանակ Սերյոժան իրենից 2.000 ՀՀ դրամ գումար է խնդրել։ Ինքը պատասխանել է, որ չունի, որի կապակցությամբ իրենց միջև վիճաբանություն է ծագել։ Վիճաբանության ժամանակ Սերյոժան հայհոյել է իրեն, որի պատճառով ինքը ձեռքերով հրել է նրան։ Վիճաբանությունը կանխելու նպատակով, ինքը շարունակել է քայլել և փորձել է դուրս գալ զբոսայգուց, սակայն Սերյոժան շարունակել է հետևել իրեն։ Հասնելով իրեն, գրպանից հանել է ծալովի, սպիտակ պոչով դանակը և հարվածել կրծքավանդակի շրջանում։ Դրանից հետո, ինքը շարունակել է քայլելով դուրս գալ զբոսայգուց, և հասնելով գազալցակայանի մոտ, ուշագնաց է եղել։
Վկաներ` Դավիթ Վարդանյանի, Արտուշ Բաղյանի և Ռուբեն Օհանյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատում են Էրեբունու թաղապետարանի դիմաց գտնվող գազալցակայանում որպես լիցքավորողներ։ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում նկատել են, որ գազալցակայանի վերջնամասում կանգնած անծանոթ երիտասարդը վայր է ընկել։ Նրա շուրջ մարդիկ են հավաքվել, որից հետո եկել է շտապօգնության ավտոմեքենան և նրան տեղափոխել հիվանդանոց։ Հավաքվածներից տեղեկացել են, որ երիտասարդը դանակահարվել է։
Վկա` Վահե Կարապետյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մ. Խորենացի 121/1 հասցեում գործող և իրենց պատկանող խանութ է եկել նույն թաղամասի բնակիչ Արսենը և պարտքով սնունդ է խնդրել։ Ինքը չի մերժել և Արսենին տվել է 0.5լ օղի, հաց, երշիկ և այլ մթերքներ։ Երեկոյան թաղամասի բնակիչներից տեղեկացել է, որ Սերյոժան դանակահարել է Արսենին։
Սերյոա Դավթյանի հանցանքը հիմնավորվեց նաև դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1862/հ եզրակացությամբ, համաձայն որի Ա. Գևորգյանի մոտ հայտնաբերվել են ձախ թոքի, սրտի վնասումով, ուղեկցված հեմեոպերիկարդով, սպառնացող տամպոնադայայով ծակած-կտրած թափանցող վիրավորման ձևով վնասվածքներ, որոնք պատճառվել են ծակող-կտրող գործիքի ներգործությամբ, հնարավոր է նշված ժամկետին և Ա. Գևորգյանի առողջությանը պատճառել են ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող։
Դատաքետքաբանական փորձաքննության թիվ 3563 եզրակացությամբ, համաձայն որի Ա. Գևորգյանի բաճկոնի, ժակետի և կարճաթև շապիկի հետևի ձախակողմյան վերին հատվածում հայտնաբերված մեկական վնասվածքները կտրվածքներ են, տեղակայումներով հաընկնում են միմյանց, առաջացել են ծակող-կտրող երկսայրանի շեղբ ունեցող առարկայի/հնարավոր է դանակ/ մեկ ներթափանցման արդյունքում և դրանք իրենց մոտավոր տեղակայումներով համապատասխանում են Ա. Գևորգյանի դատաբժշկական փորձաքննության ենթարկելու վերաբերյալ կազմված թիվ 1862/հ եզրակացությամբ նկարագրված մարմնական վնասվածքներին։
Դատակենսաբանական փորձաքննության թիվ 68 եզրակացությամբ, համաձայն որի Ա. Գևորգյանի հագուստների վրա հաստատվել է արյան առկայություն, որը պատկանում է մարդու և կարող էր առաջանալ տուժող Ա. Գևորգյանից։
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 49/10 եզրակացությամբ, համաձայն որի Ս. Դավթյանը որևէ հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և չի տառապում, նրա մոտ հայտնաբերվել է անձի հիստերիկ խանգարում/փսիխոպաթիա/, որը չի զրկել նրան իր գործողությունների համար հաշիվ տալու և դրանք ղեկավարելու հնարավորությունից ինչպես իրավախախտումը կատարելու ժամանակահատվածում, այնպես էլ ներկայումս, ուստի Ս. Դավթյանին մեղսագրվող արարքի նկատմամբ հարկ է ճանաչել մեղսունակ։
Սերյոժա Դավթյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվեց նաև տուժող Ա. Գևորգյանի մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության արձանագրությամբ, որում Ա. Գևորգյանը մատնացույց է արել «Վարդավառ» զբոսայգում գտնվող կիսակառույց շինությունը և հայտարարել, որ Ս. Դավթյանի հետ օղի է խմել, ապա քիչ հեռվում վերջինս իրեն դանակահարել է։ «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնից առգրավված և իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Ա. Գևորգյանի հագուստներով, ինչպես նաև գործով ձեռք բերված այլ փաստական տվյալներով։
Այսպիսով դատարանը ապացուցված համարեց, որ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը կատարել է արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդվածի 1-ին մասով, որով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հասարակական վտանգավորությունը, ամբաստանյալի ինքնությունը և գործի ողջ հանգամանքները։
Սերյոժա Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում այն, որ վերջինս մեծահասակ է, նախկինում արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ս. Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ս. Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոհիշյալ բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը գտնում է, որ նպատակահարմար չէ ամբաստանյալ Սերյոժա Դավթյանին մեկուսացնել հասարակությունից, և որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու, հետևաբար դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառել։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված Ա. Գևորգյանի բաճկոնը, ժակետը և կարճաթև շապիկը պետք է վերադարձնել տուժող Արսեն Գևորգյանին։
Ղեկավարվելով ՀՀ քր. դատ. օր-ի 357-360 հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման` 3/երեք/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառմամբ Սերյոժա Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 2/երկու/ տարի ժամկետով։
Ս. Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնին։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել հաշվառման վերցնելու պահից։
Սերյոժա Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը և փաստացի կատարումն ապահովելը։
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված Ա. Գևորգյանի բաճկոնը, ժակետը և կարճաթև շապիկը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել Արսեն Գևորգյանին։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա. ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը՝
Նախագահությամբ դատավոր` Ա. ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ
Քարտուղարությամբ` Լ. ՄԻՐԶՈՅԱՆ
Մասնակցությամբ`
Մեղադրող` Ս. ՄԿՐՏՉՅԱՆ
Պաշտպան` Կ. ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ
Տուժող` Ա. ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ
Տուժողի ներկ.` Ա. ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ
2010թ. հունիսի 11-ին դատարանում
Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի, ծնված 13.07.1936թ., Կոտայքի մարզ գ.Կապուտան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, 8-ամյա կրթությամբ, ամուսնալուծված, աշխատում է «Վարդավառ» զբոսայգում որպես պահակ, նախկինում չդատված, բնակվում է ք.Երևան Որմնադիրների 77 տանը։
Մեղադրվում է ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդվածի 1-ին մասով։
Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել։
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը.
Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների փողոցի թիվ 87 հասցեում գտնվող «Էրեբունու» թաղապետարանի դիմաց հանդիպել է իր ծանոթ Արսեն Գևորգյանին և նրան առաջարկել միասին օղի խմել։ Ա. Գևորգյանը համաձայնվել է, և մոտակա սննդի խանութից գնելով 0.5լ օղի, հաց և այլ մթերքներ, միասին գնացել են նույն հասցեում գտնվող «Վարդավառի» զբոսայգի, որտեղ օղի խմելուց հետո նրանց միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում Սերյոժա Դավթյանն իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածել է Արսեն Գևորգյանի կրծքավանդակի ձախ կեսի շրջանին` վերջինիս պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս` ձախ թոքի, սրտի վնասումով` ուղղեկցված հեմեոպերիկարդով, սպառնացող տանպոնադայայով ծակած-կտրած թափանցող վիրավորման ձևով։
Վերը նշված հանցավոր արարքի կատարման համար Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդվածի 1-ին մասով։
Դատաքննությամբ առաջադրված մեղադրանքում Սերյոժա Դավթյանը իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ինքը տուժողին չի ճանաչում և երբևէ չի ճանաչել, ուստի և չէր կարող նրա հետ հաց ուտել և օղի խմել։ Բացի այդ, ինքը թոշակառու մարդ է, ունի լյարդի և թոքերի հիվանդություն, որի պատճառով երբեք օղի չի խմում։ Այդ օրը տուժողին առաջին անգամ պատահական հանդիպել է «Վարդավառ» զբոսայգում, երբ վերջինս փորձել է այնտեղ բնական կարիքները հոգալ։ Ինքը փորձել է նրան կարգի հրավիրել` դիտողություն է արել, որ տարածքը չկեղտոտի, սակայն դրանից տուժողը վրդովվել և ձեռքով հարվածել է իրեն, որից ինքը ընկել է գետին։ Երբ բարձրացել է գետնից, տուժողը գրպանից հանել է դանակը և փորձել է դանակով հարվածել իրեն։ Ինքը բռնել է նրա աջ ձեռքից, և իր ձախ ձեռքով նրանից վերցրել է դանակը, սակայն այդ քաշքշուկի ժամանակ չի հասկացել, թե ինչպես է դանակը դիպել նրան։
Սերյոժա Դավթյանի պատճառաբանություններն անհիմն են ու մտածացին, որոնք նպատակ են հետապնդում խուսափելու քրեական պատասխանատվությունից և պատժից, իսկ նրա կատարած արարքը հիմնավորվեց գործով ձեռք բերված հետևյալ ապացույցներով.
Սերյոժա Դավթյանի նախաքննությամբ տրված ցուցմունքով այն մասին, որ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում «Վարդավառ» զբոսայգում վիճաբանել է Արսեն Գևորգյանի հետ, որի ընթացքում դանակով հարվածել ու մարմնական վնասվածք է պատճառել նրան։
Տուժող` Արսեն Գևորգյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում Էրեբունու թաղապետարանի դիմաց պատահական հանդիպել է իր ծանոթ Սերյոժային։ Վերջինս ասել է, որ ցանկանում է օղի խմել, սակայն գումար չունի։ Ինքը համաձայնվել է միասին օղի խմել, և մոտակա խանութից գնելով 0.5լ օղի, հաց, երշիկ և այլ մթերքներ, Սերյոժայի առաջարկով մտել են «Վարդավառ» զբոսայգի։ Այնտեղ գտնվող կիսակառույց շինությունում օղի խմելուց հետո, ցանկացել է գնալ տուն։ Այդ ժամանակ Սերյոժան իրենից 2.000 ՀՀ դրամ գումար է խնդրել։ Ինքը պատասխանել է, որ չունի, որի կապակցությամբ իրենց միջև վիճաբանություն է ծագել։ Վիճաբանության ժամանակ Սերյոժան հայհոյել է իրեն, որի պատճառով ինքը ձեռքերով հրել է նրան։ Վիճաբանությունը կանխելու նպատակով, ինքը շարունակել է քայլել և փորձել է դուրս գալ զբոսայգուց, սակայն Սերյոժան շարունակել է հետևել իրեն։ Հասնելով իրեն, գրպանից հանել է ծալովի, սպիտակ պոչով դանակը և հարվածել կրծքավանդակի շրջանում։ Դրանից հետո, ինքը շարունակել է քայլելով դուրս գալ զբոսայգուց, և հասնելով գազալցակայանի մոտ, ուշագնաց է եղել։
Վկաներ` Դավիթ Վարդանյանի, Արտուշ Բաղյանի և Ռուբեն Օհանյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատում են Էրեբունու թաղապետարանի դիմաց գտնվող գազալցակայանում որպես լիցքավորողներ։ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում նկատել են, որ գազալցակայանի վերջնամասում կանգնած անծանոթ երիտասարդը վայր է ընկել։ Նրա շուրջ մարդիկ են հավաքվել, որից հետո եկել է շտապօգնության ավտոմեքենան և նրան տեղափոխել հիվանդանոց։ Հավաքվածներից տեղեկացել են, որ երիտասարդը դանակահարվել է։
Վկա` Վահե Կարապետյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մ. Խորենացի 121/1 հասցեում գործող և իրենց պատկանող խանութ է եկել նույն թաղամասի բնակիչ Արսենը և պարտքով սնունդ է խնդրել։ Ինքը չի մերժել և Արսենին տվել է 0.5լ օղի, հաց, երշիկ և այլ մթերքներ։ Երեկոյան թաղամասի բնակիչներից տեղեկացել է, որ Սերյոժան դանակահարել է Արսենին։
Սերյոա Դավթյանի հանցանքը հիմնավորվեց նաև դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1862/հ եզրակացությամբ, համաձայն որի Ա. Գևորգյանի մոտ հայտնաբերվել են ձախ թոքի, սրտի վնասումով, ուղեկցված հեմեոպերիկարդով, սպառնացող տամպոնադայայով ծակած-կտրած թափանցող վիրավորման ձևով վնասվածքներ, որոնք պատճառվել են ծակող-կտրող գործիքի ներգործությամբ, հնարավոր է նշված ժամկետին և Ա. Գևորգյանի առողջությանը պատճառել են ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող։
Դատաքետքաբանական փորձաքննության թիվ 3563 եզրակացությամբ, համաձայն որի Ա. Գևորգյանի բաճկոնի, ժակետի և կարճաթև շապիկի հետևի ձախակողմյան վերին հատվածում հայտնաբերված մեկական վնասվածքները կտրվածքներ են, տեղակայումներով հաընկնում են միմյանց, առաջացել են ծակող-կտրող երկսայրանի շեղբ ունեցող առարկայի/հնարավոր է դանակ/ մեկ ներթափանցման արդյունքում և դրանք իրենց մոտավոր տեղակայումներով համապատասխանում են Ա. Գևորգյանի դատաբժշկական փորձաքննության ենթարկելու վերաբերյալ կազմված թիվ 1862/հ եզրակացությամբ նկարագրված մարմնական վնասվածքներին։
Դատակենսաբանական փորձաքննության թիվ 68 եզրակացությամբ, համաձայն որի Ա. Գևորգյանի հագուստների վրա հաստատվել է արյան առկայություն, որը պատկանում է մարդու և կարող էր առաջանալ տուժող Ա. Գևորգյանից։
Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 49/10 եզրակացությամբ, համաձայն որի Ս. Դավթյանը որևէ հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և չի տառապում, նրա մոտ հայտնաբերվել է անձի հիստերիկ խանգարում/փսիխոպաթիա/, որը չի զրկել նրան իր գործողությունների համար հաշիվ տալու և դրանք ղեկավարելու հնարավորությունից ինչպես իրավախախտումը կատարելու ժամանակահատվածում, այնպես էլ ներկայումս, ուստի Ս. Դավթյանին մեղսագրվող արարքի նկատմամբ հարկ է ճանաչել մեղսունակ։
Սերյոժա Դավթյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվեց նաև տուժող Ա. Գևորգյանի մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության արձանագրությամբ, որում Ա. Գևորգյանը մատնացույց է արել «Վարդավառ» զբոսայգում գտնվող կիսակառույց շինությունը և հայտարարել, որ Ս. Դավթյանի հետ օղի է խմել, ապա քիչ հեռվում վերջինս իրեն դանակահարել է։ «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնից առգրավված և իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Ա. Գևորգյանի հագուստներով, ինչպես նաև գործով ձեռք բերված այլ փաստական տվյալներով։
Այսպիսով դատարանը ապացուցված համարեց, որ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը կատարել է արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդվածի 1-ին մասով, որով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հասարակական վտանգավորությունը, ամբաստանյալի ինքնությունը և գործի ողջ հանգամանքները։
Սերյոժա Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում այն, որ վերջինս մեծահասակ է, նախկինում արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ս. Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ։
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ս. Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոհիշյալ բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը գտնում է, որ նպատակահարմար չէ ամբաստանյալ Սերյոժա Դավթյանին մեկուսացնել հասարակությունից, և որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու, հետևաբար դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառել։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված Ա. Գևորգյանի բաճկոնը, ժակետը և կարճաթև շապիկը պետք է վերադարձնել տուժող Արսեն Գևորգյանին։
Ղեկավարվելով ՀՀ քր. դատ. օր-ի 357-360 հոդվածներով, դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման` 3/երեք/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառմամբ Սերյոժա Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 2/երկու/ տարի ժամկետով։
Ս. Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնին։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել հաշվառման վերցնելու պահից։
Սերյոժա Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը և փաստացի կատարումն ապահովելը։
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված Ա. Գևորգյանի բաճկոնը, ժակետը և կարճաթև շապիկը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել Արսեն Գևորգյանին։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա. ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ
ԵԷԴ/0032/01/10
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
գործ թիվ ԵԷԴ/0032/01/10
Նախագահող դատավոր՝ Հ.Տեր-Ադամյան
դատավորներ` Ռ.Ազարյան
Ա.Պետրոսյան
Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Հ.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Կ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
պաշտպան Կ.ԱՂԱՋԱՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Ս.ԴԱՎԹՅԱՆԻ
2010 թվականի նոյեմբերի 5-ին ք. Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշման դեմ ամբաստանյալի պաշտպան Կարապետ Աղաջանյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 12143709 քրեական գործը հարուցվել է 2009 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:
Նախաքննական մարմնի 2009 թվականի դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2010 թվականի մարտի 17-ի որոշմամբ Ս.Դավթյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը լրացվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2010 թվականի մարտի 23-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան):
2. Առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճռով ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման` 3 (երեք) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, և սահմանվել է փորձաշրջան` 2 (երկու) տարի ժամկետով:
3. Մեղադրող Ս.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը բավարարել է, բեկանել է Առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճիռը, վերացրել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը և Ս.Դավթյանին թողել է կրելու դատավճռով նշանակված պատիժը` ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով:
4. Վերաքննիչ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի պաշտպան Կ.Աղաջանյանը:
Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի հոկտեմբերի 4-ի որոշմամբ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
Դատավարության մասնակիցները` տուժող Արսեն Գրիգորյանը և տուժողի ներկայացուցիչ Արուսիկ Գևորգյանը, վճռաբեկ բողոքի պատասխան են ներկայացրել՝ հայտնելով, որ ամբաստանյալը հոգացել է տուժողի բուժման ծախսերը, իրենք հաշտվել են, և չեն առարկում, որպեսզի Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի:
Գործի փաստական հանգամանքները և վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Ս.Դավթյանը դատապարտվել է հետևյալ արարքի համար.
2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ին` ժամը 1400-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների փողոցի թիվ 87 հասցեում գտնվող «Էրեբունի» թաղապետարանի դիմաց նա հանդիպել է իր ծանոթ Արսեն Գևորգյանին: Մոտակա սննդի խանութից օղի, հաց և այլ մթերքներ գնելով` նրանք գնացել են նույն հասցեում գտնվող «Վարդավառի» զբոսայգի, որտեղ օղի խմելուց հետո` նրանց միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում, Ս.Դավթյանն իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածել է Ա.Գևորգյանի կրծքավանդակի շրջանին` վերջինիս պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս:
6. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի մեջ առկա է հետևյալ ձևակերպումը. «Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հասարակական վտանգավորությունը, ամբաստանյալի ինքնությունը և գործի ողջ հանգամանքները: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում այն, որ վերջինս մեծահասակ է (74 տարեկան), նախկինում արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրական, մասնակիորեն ընդունել է մեղքը և զղջացել է կատարած արարքի համար: Ս.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան» (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 214):
Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտում նշել է նաև. «Դատարանը նկատի է առնում նաև տուժող Ա.Գևորգյանի կողմից դրսևորված հակաօրինական վարքագիծը, որով պայմանավորվել է Ս.Դավթյանի կատարած արարքը» (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 214):
7. Վերաքննիչ դատարանի որոշման մեջ առկա է հետևյալ ձևակերպումը. «Հանցավորի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, որոնք հաշվի են առնվել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, անիրական են և բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու» (տե՛ս քրեական գործ, 2-րդ հատոր, էջ 31):
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է նաև. «Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը հանցանքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ, այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների առկայության պայմաններում, նշել է, որ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան, հիմնավորված է համարել, որ տուժողը դրսևորել է հակաօրինական վարքագիծ, սակայն չի կոնկրետացրել, թե տուժողի որ գործողությունն է համարվում հակաօրինական, իսկ քրեական գործի նյութերում նման ապացույց ձեռք չի բերվել: Ըստ էության պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրվել է միայն ամբաստանյալի տարիքը» (տե՛ս քրեական գործ, 2-րդ հատոր, էջ 31):
8. Սույն գործում առկա են ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ տուժողի ցուցմունքները տուժողի կողմից ամբաստանյալին հրելու և վերջինիս վայր ընկնելու վերաբերյալ (ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի ցուցմունքը` տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, 13 և 17 էջեր, տուժող Ա.Գևորգյանի ցուցմունքը` տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 35, ինչպես նաև առերեսման մասին արձանագրությունը` տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 87):
9. Սույն գործում առկա է ՀՀ առողջապահության նախարարության «Հոգեբուժական բժշկական կենտրոն» ՓԲԸ Ավանի հոգեբուժական կլինիկայի տեղեկանքն առ այն, որ Ս.Դավթյանը կլինիկայում հաշվառված է «Փսիխապաթիա հիստերիկ շրջանի» ախտորոշմամբ (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 62):
10. Սույն գործում առկա է նաև թիվ 3 տեղամասի լիազոր ներկայացուցիչ Խ.Ավետիսյանի կողմից տրված բնութագիրն այն մասին, որ Ս.Դավթյանին ճանաչում է շուրջ 50 տարի, հանգիստ անձնավորություն է (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 123):
11. Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի նկարագրական մասում նշված է, որ Ս.Դավթյանը ծնվել է 1936 թվականի հուլիսի 13-ին (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 213):
12. Առաջադրված մեղադրանքում Ս.Դավթյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել մասնակիորեն (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, 14, 17 և 213 էջեր):
13. Ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրի` Ս.Դավթյանը դատվածություն չունի (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 40):
14. Առաջին ատյանի դատարանի դատական նիստի արձանագրման համառոտագրում նշված է, որ տուժող Ա.Գևորգյանն ամբաստանյալի նկատմամբ որևէ պահանջ չունի (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 204): Իսկ ներկայացրած վճռաբեկ բողոքի պատասխանում տուժող Արսեն Գրիգորյանը և տուժողի ներկայացուցիչ Արուսիկ Գևորգյանը հայտնել են, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը հոգացել է տուժողի բուժման ծախսերը, իրենք հաշտվել են, և չեն առարկում, որպեսզի վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի:
15. Գործի նյութերից երևում է, որ Ս.Դավթյանը 2-րդ կարգի հաշմանդամ է:
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում.
16. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար, վերանայվող դատական ակտն առերևույթ հակասում է վճռաբեկ դատարանի` նախկինում ընդունած որոշմանը, և վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ է տրվել առերևույթ դատական սխալ, որը կարող է առաջացնել կամ առաջացրել է ծանր հետևանքներ:
17. Բողոքի հեղինակը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանը որոշում կայացնելիս թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, այն է` խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջները:
Բողոքաբերը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումն անհիմն է, այն չի համապատասխանում քրեական գործի հանգամանքներին, բացի այդ, դատարանի կողմից նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:
Բողոքաբերը նշել է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի չի առել, որ Ս.Դավթյանը 74 տարեկան է, թոշակառու, նախկինում դատապարտված չի եղել, վատառողջ է` տառապում է ծանր հիվանդությամբ, 2-րդ կարգի հաշմանդամ է, բնութագրվում է դրական, իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել կատարածի համար, աջակցել է նախաքննությանը` տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ և օգնել քրեական գործի բացահայտմանը: Ըստ բողոքաբերի` դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել նաև այն հանգամանքը, որ դեպքը տեղի է ունեցել տուժող Ա.Գևորգյանի հակաօրինական գործողությունների հետևանքով, բացի այդ, քրեական գործում բացակայում են Ս.Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները:
18. Վերոգրյալի հիման վրա` բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Վերաքննիչ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշումը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 20-ի դատավճռին:
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
I.Վերաքննիչ դատարանի որոշման իրավաչափությունը.
19. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. իրավաչա՞փ է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի հետևությունն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնված ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն անիրական գնահատելու վերաբերյալ:
20. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ցանկը: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում»:
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ: Համաձայն այդ որոշման` «(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
(…)» (տե՛ս Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
21. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել այն, որ վերջինս մեծահասակ է (74 տարեկան), նախկինում արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրական, մասնակիորեն ընդունել է մեղքը և զղջացել է կատարած արարքի համար, ինչպես նաև հաշվի է առել տուժող Ա.Գևորգյանի կողմից դրսևորված հակաօրինական վարքագիծը, որով պայմանավորվել է Ս.Դավթյանի կատարած արարքը (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը):
Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի հաշվի առած` ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն անիրական են, ինչպես նաև նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը չի հիմնավորել, թե տուժողի ո՛ր գործողությունն է համարվում հակաօրինական (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը):
22. Նախորդ կետում շարադրված` Վերաքննիչ դատարանի հետևության իրավաչափությունը գնահատելու համար Վճռաբեկ դատարանը նպատակահարմար է գտնում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Ս.Դավթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի առնված հանգամանքներին անդրադառնալ առանձին:
Այսպես` սույն գործով մեղադրական եզրակացության և Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Ս.Դավթյանը ծնվել է 1936 թվականին (տե՛ս սույն որոշման 11-րդ կետը), այսինքն` գործի քննության պահին նա եղել է 74 տարեկան: Ուստի նշված հանգամանքը չի կարող անիրական գնահատվել: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մատնանշված ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հաջորդ հանգամանքը` դրական բնութագրվելը, հիմնավորվում է թիվ 3 տեղամասի լիազոր ներկայացուցիչ Խ.Ավետիսյանի կողմից տրված բնութագրով, հետևաբար այս հանգամանքը ևս չի կարող անիրական գնահատվել: Մասնակիորեն մեղքն ընդունելու և կատարած արարքի համար զղջալու հանգամանքները հիմնավորվում են ամբաստանյալի թե՛ նախաքննական և թե՛ դատաքննական ցուցմունքներով (տե՛ս սույն որոշման 12-րդ կետը): Իսկ արատավորված լինելու վերաբերյալ գործով որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել (տե՛ս սույն որոշման 13-րդ կետը):
Ինչ վերաբերում է տուժողի հակաիրավական գործողությունների բացակայության մասին Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությանը, ապա գործում առկա են ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ տուժողի ցուցմունքները տուժողի կողմից ամբաստանյալին հրելու և վերջինիս վայր գցելու վերաբերյալ (տե՛ս, սույն որոշման 8-րդ կետը):
23. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված հիմնավորումները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մատնանշված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` 74 տարեկան լինելը, նախկինում արատավորված չլինելը, դրական բնութագրվելը, մասնակիորեն մեղքն ընդունելը և կատարած արարքի համար զղջալը, իրական են և սույն գործով կարող են դիտվել որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ:
Հետևաբար, անհիմն է Վերաքննիչ դատարանի հետևությունն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնված ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն անիրական լինելու վերաբերյալ:
24. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված հաջորդ իրավական հարցը հետևյալն է. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից արդյո՞ք հիմնավորված է Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետևությունը:
25. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին»: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները»:
26. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել մի շարք որոշումներում: Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արձանագրվել է, որ «(...) պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (...)» (տե՛ս Հուսիկ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումը): Նույնանման մոտեցում է արտահայտվել նաև Վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-01/08 որոշումներում:
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
(…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը» (տե՛ս Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը): Նույնանման մոտեցում է արտահայտվել նաև Ռոբերտ Խատոյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07 որոշմամբ:
27. Այսպիսով, վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
28. Զարգացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար` անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունից: Այլ կերպ` պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հանգում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու:
29. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Ս.Դավթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել կատարված արարքի հասարակական վտանգավորությունը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները և գործի մյուս վերաբերելի հանգամանքները: Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել վերջինիս տարիքը (74 տարեկան), նախկինում արատավորված չլինելը, դրական բնութագրվելը, կատարած արարքի համար զղջալը (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը):
Բեկանելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` Վերաքննիչ դատարանը արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնված` ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ վերջինիս ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը հանցանքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը):
30. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 26-28 կետերում վկայակոչված և սահմանված հիմնավորումները և դրանք համադրելով 29-րդ կետում շարադրված փաստական հանգամանքների հետ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ չնայած Ս.Դավթյանի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելու հանգամանքին, այնուամենայնիվ, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների և պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող կոնկրետ հանգամանքների համակցությունը (հատկապես հանցանք կատարած անձի տարիքը, այդ տարիների ընթացքում արատավորված չլինելը և առողջական վիճակը), ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ տուժողը չի առարկում Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեմ (տե՛ս սույն որոշման 14-րդ կետը), սույն գործով բավարար են հանգելու այն հետևության, որ Ս.Դավթյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու և հիմք են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման համար:
Նշվածի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը հանգում է հետևության, որ Ս.Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Վճռաբեկ դատարան գտնում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի այս հետևությունը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Հետևաբար Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չպետք է կիրառել:
31. Վերացնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի նորմերի, մասնավորապես` 5-րդ, 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների խախտում, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված` քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող՝ անօրինական և չհիմնավորված որոշման կայացմանը:
Վերը նշված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումները, որոնք ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ, 398-րդ և 406-րդ հոդվածների հիման վրա վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու հիմք են: Քանի որ գործի նյութերով հերքվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը չկիրառելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետևությունները և միաժամանակ հաստատվում է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ուստի անհրաժեշտ է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի հիման վրա բեկանել վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռին:
32. Սույն որոշման նախորդ կետում նշված նկատառումներով Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում բեկանել Ս.Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշումը և օրինական ուժ տալ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճռին` սույն որոշմամբ շարադրված հիմնավորումներով և պատճառաբանություններով հանդերձ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Ամբաստանյալ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշումը բեկանել և օրինական ուժ տալ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճռին:
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման:
Նախագահող` Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Հ.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
գործ թիվ ԵԷԴ/0032/01/10
Նախագահող դատավոր՝ Հ.Տեր-Ադամյան
դատավորներ` Ռ.Ազարյան
Ա.Պետրոսյան
Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)
նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Հ.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Կ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
պաշտպան Կ.ԱՂԱՋԱՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալ Ս.ԴԱՎԹՅԱՆԻ
2010 թվականի նոյեմբերի 5-ին ք. Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշման դեմ ամբաստանյալի պաշտպան Կարապետ Աղաջանյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 12143709 քրեական գործը հարուցվել է 2009 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:
Նախաքննական մարմնի 2009 թվականի դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2010 թվականի մարտի 17-ի որոշմամբ Ս.Դավթյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը լրացվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2010 թվականի մարտի 23-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան):
2. Առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճռով ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման` 3 (երեք) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, և սահմանվել է փորձաշրջան` 2 (երկու) տարի ժամկետով:
3. Մեղադրող Ս.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը բավարարել է, բեկանել է Առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճիռը, վերացրել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը և Ս.Դավթյանին թողել է կրելու դատավճռով նշանակված պատիժը` ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով:
4. Վերաքննիչ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի պաշտպան Կ.Աղաջանյանը:
Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի հոկտեմբերի 4-ի որոշմամբ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
Դատավարության մասնակիցները` տուժող Արսեն Գրիգորյանը և տուժողի ներկայացուցիչ Արուսիկ Գևորգյանը, վճռաբեկ բողոքի պատասխան են ներկայացրել՝ հայտնելով, որ ամբաստանյալը հոգացել է տուժողի բուժման ծախսերը, իրենք հաշտվել են, և չեն առարկում, որպեսզի Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի:
Գործի փաստական հանգամանքները և վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Ս.Դավթյանը դատապարտվել է հետևյալ արարքի համար.
2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ին` ժամը 1400-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների փողոցի թիվ 87 հասցեում գտնվող «Էրեբունի» թաղապետարանի դիմաց նա հանդիպել է իր ծանոթ Արսեն Գևորգյանին: Մոտակա սննդի խանութից օղի, հաց և այլ մթերքներ գնելով` նրանք գնացել են նույն հասցեում գտնվող «Վարդավառի» զբոսայգի, որտեղ օղի խմելուց հետո` նրանց միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում, Ս.Դավթյանն իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածել է Ա.Գևորգյանի կրծքավանդակի շրջանին` վերջինիս պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս:
6. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի մեջ առկա է հետևյալ ձևակերպումը. «Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հասարակական վտանգավորությունը, ամբաստանյալի ինքնությունը և գործի ողջ հանգամանքները: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում այն, որ վերջինս մեծահասակ է (74 տարեկան), նախկինում արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրական, մասնակիորեն ընդունել է մեղքը և զղջացել է կատարած արարքի համար: Ս.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան» (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 214):
Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտում նշել է նաև. «Դատարանը նկատի է առնում նաև տուժող Ա.Գևորգյանի կողմից դրսևորված հակաօրինական վարքագիծը, որով պայմանավորվել է Ս.Դավթյանի կատարած արարքը» (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 214):
7. Վերաքննիչ դատարանի որոշման մեջ առկա է հետևյալ ձևակերպումը. «Հանցավորի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, որոնք հաշվի են առնվել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, անիրական են և բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու» (տե՛ս քրեական գործ, 2-րդ հատոր, էջ 31):
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է նաև. «Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը հանցանքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ, այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների առկայության պայմաններում, նշել է, որ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան, հիմնավորված է համարել, որ տուժողը դրսևորել է հակաօրինական վարքագիծ, սակայն չի կոնկրետացրել, թե տուժողի որ գործողությունն է համարվում հակաօրինական, իսկ քրեական գործի նյութերում նման ապացույց ձեռք չի բերվել: Ըստ էության պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրվել է միայն ամբաստանյալի տարիքը» (տե՛ս քրեական գործ, 2-րդ հատոր, էջ 31):
8. Սույն գործում առկա են ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ տուժողի ցուցմունքները տուժողի կողմից ամբաստանյալին հրելու և վերջինիս վայր ընկնելու վերաբերյալ (ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի ցուցմունքը` տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, 13 և 17 էջեր, տուժող Ա.Գևորգյանի ցուցմունքը` տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 35, ինչպես նաև առերեսման մասին արձանագրությունը` տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 87):
9. Սույն գործում առկա է ՀՀ առողջապահության նախարարության «Հոգեբուժական բժշկական կենտրոն» ՓԲԸ Ավանի հոգեբուժական կլինիկայի տեղեկանքն առ այն, որ Ս.Դավթյանը կլինիկայում հաշվառված է «Փսիխապաթիա հիստերիկ շրջանի» ախտորոշմամբ (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 62):
10. Սույն գործում առկա է նաև թիվ 3 տեղամասի լիազոր ներկայացուցիչ Խ.Ավետիսյանի կողմից տրված բնութագիրն այն մասին, որ Ս.Դավթյանին ճանաչում է շուրջ 50 տարի, հանգիստ անձնավորություն է (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 123):
11. Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի նկարագրական մասում նշված է, որ Ս.Դավթյանը ծնվել է 1936 թվականի հուլիսի 13-ին (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 213):
12. Առաջադրված մեղադրանքում Ս.Դավթյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել մասնակիորեն (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, 14, 17 և 213 էջեր):
13. Ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրի` Ս.Դավթյանը դատվածություն չունի (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 40):
14. Առաջին ատյանի դատարանի դատական նիստի արձանագրման համառոտագրում նշված է, որ տուժող Ա.Գևորգյանն ամբաստանյալի նկատմամբ որևէ պահանջ չունի (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 204): Իսկ ներկայացրած վճռաբեկ բողոքի պատասխանում տուժող Արսեն Գրիգորյանը և տուժողի ներկայացուցիչ Արուսիկ Գևորգյանը հայտնել են, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը հոգացել է տուժողի բուժման ծախսերը, իրենք հաշտվել են, և չեն առարկում, որպեսզի վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի:
15. Գործի նյութերից երևում է, որ Ս.Դավթյանը 2-րդ կարգի հաշմանդամ է:
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում.
16. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար, վերանայվող դատական ակտն առերևույթ հակասում է վճռաբեկ դատարանի` նախկինում ընդունած որոշմանը, և վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ է տրվել առերևույթ դատական սխալ, որը կարող է առաջացնել կամ առաջացրել է ծանր հետևանքներ:
17. Բողոքի հեղինակը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանը որոշում կայացնելիս թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, այն է` խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջները:
Բողոքաբերը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումն անհիմն է, այն չի համապատասխանում քրեական գործի հանգամանքներին, բացի այդ, դատարանի կողմից նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:
Բողոքաբերը նշել է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի չի առել, որ Ս.Դավթյանը 74 տարեկան է, թոշակառու, նախկինում դատապարտված չի եղել, վատառողջ է` տառապում է ծանր հիվանդությամբ, 2-րդ կարգի հաշմանդամ է, բնութագրվում է դրական, իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել կատարածի համար, աջակցել է նախաքննությանը` տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ և օգնել քրեական գործի բացահայտմանը: Ըստ բողոքաբերի` դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել նաև այն հանգամանքը, որ դեպքը տեղի է ունեցել տուժող Ա.Գևորգյանի հակաօրինական գործողությունների հետևանքով, բացի այդ, քրեական գործում բացակայում են Ս.Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները:
18. Վերոգրյալի հիման վրա` բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Վերաքննիչ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշումը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 20-ի դատավճռին:
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
I.Վերաքննիչ դատարանի որոշման իրավաչափությունը.
19. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. իրավաչա՞փ է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի հետևությունն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնված ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն անիրական գնահատելու վերաբերյալ:
20. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ցանկը: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում»:
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ: Համաձայն այդ որոշման` «(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
(…)» (տե՛ս Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
21. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել այն, որ վերջինս մեծահասակ է (74 տարեկան), նախկինում արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրական, մասնակիորեն ընդունել է մեղքը և զղջացել է կատարած արարքի համար, ինչպես նաև հաշվի է առել տուժող Ա.Գևորգյանի կողմից դրսևորված հակաօրինական վարքագիծը, որով պայմանավորվել է Ս.Դավթյանի կատարած արարքը (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը):
Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի հաշվի առած` ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն անիրական են, ինչպես նաև նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը չի հիմնավորել, թե տուժողի ո՛ր գործողությունն է համարվում հակաօրինական (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը):
22. Նախորդ կետում շարադրված` Վերաքննիչ դատարանի հետևության իրավաչափությունը գնահատելու համար Վճռաբեկ դատարանը նպատակահարմար է գտնում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Ս.Դավթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի առնված հանգամանքներին անդրադառնալ առանձին:
Այսպես` սույն գործով մեղադրական եզրակացության և Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Ս.Դավթյանը ծնվել է 1936 թվականին (տե՛ս սույն որոշման 11-րդ կետը), այսինքն` գործի քննության պահին նա եղել է 74 տարեկան: Ուստի նշված հանգամանքը չի կարող անիրական գնահատվել: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մատնանշված ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հաջորդ հանգամանքը` դրական բնութագրվելը, հիմնավորվում է թիվ 3 տեղամասի լիազոր ներկայացուցիչ Խ.Ավետիսյանի կողմից տրված բնութագրով, հետևաբար այս հանգամանքը ևս չի կարող անիրական գնահատվել: Մասնակիորեն մեղքն ընդունելու և կատարած արարքի համար զղջալու հանգամանքները հիմնավորվում են ամբաստանյալի թե՛ նախաքննական և թե՛ դատաքննական ցուցմունքներով (տե՛ս սույն որոշման 12-րդ կետը): Իսկ արատավորված լինելու վերաբերյալ գործով որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել (տե՛ս սույն որոշման 13-րդ կետը):
Ինչ վերաբերում է տուժողի հակաիրավական գործողությունների բացակայության մասին Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությանը, ապա գործում առկա են ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ տուժողի ցուցմունքները տուժողի կողմից ամբաստանյալին հրելու և վերջինիս վայր գցելու վերաբերյալ (տե՛ս, սույն որոշման 8-րդ կետը):
23. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված հիմնավորումները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մատնանշված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` 74 տարեկան լինելը, նախկինում արատավորված չլինելը, դրական բնութագրվելը, մասնակիորեն մեղքն ընդունելը և կատարած արարքի համար զղջալը, իրական են և սույն գործով կարող են դիտվել որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ:
Հետևաբար, անհիմն է Վերաքննիչ դատարանի հետևությունն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնված ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն անիրական լինելու վերաբերյալ:
24. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված հաջորդ իրավական հարցը հետևյալն է. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից արդյո՞ք հիմնավորված է Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետևությունը:
25. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին»: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները»:
26. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել մի շարք որոշումներում: Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արձանագրվել է, որ «(...) պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (...)» (տե՛ս Հուսիկ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումը): Նույնանման մոտեցում է արտահայտվել նաև Վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-01/08 որոշումներում:
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
(…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը» (տե՛ս Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը): Նույնանման մոտեցում է արտահայտվել նաև Ռոբերտ Խատոյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07 որոշմամբ:
27. Այսպիսով, վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
28. Զարգացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար` անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունից: Այլ կերպ` պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հանգում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու:
29. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Ս.Դավթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել կատարված արարքի հասարակական վտանգավորությունը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները և գործի մյուս վերաբերելի հանգամանքները: Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել վերջինիս տարիքը (74 տարեկան), նախկինում արատավորված չլինելը, դրական բնութագրվելը, կատարած արարքի համար զղջալը (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը):
Բեկանելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` Վերաքննիչ դատարանը արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնված` ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ վերջինիս ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը հանցանքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը):
30. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 26-28 կետերում վկայակոչված և սահմանված հիմնավորումները և դրանք համադրելով 29-րդ կետում շարադրված փաստական հանգամանքների հետ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ չնայած Ս.Դավթյանի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելու հանգամանքին, այնուամենայնիվ, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների և պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող կոնկրետ հանգամանքների համակցությունը (հատկապես հանցանք կատարած անձի տարիքը, այդ տարիների ընթացքում արատավորված չլինելը և առողջական վիճակը), ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ տուժողը չի առարկում Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեմ (տե՛ս սույն որոշման 14-րդ կետը), սույն գործով բավարար են հանգելու այն հետևության, որ Ս.Դավթյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու և հիմք են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման համար:
Նշվածի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը հանգում է հետևության, որ Ս.Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Վճռաբեկ դատարան գտնում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի այս հետևությունը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Հետևաբար Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չպետք է կիրառել:
31. Վերացնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի նորմերի, մասնավորապես` 5-րդ, 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների խախտում, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված` քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող՝ անօրինական և չհիմնավորված որոշման կայացմանը:
Վերը նշված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումները, որոնք ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ, 398-րդ և 406-րդ հոդվածների հիման վրա վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու հիմք են: Քանի որ գործի նյութերով հերքվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը չկիրառելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետևությունները և միաժամանակ հաստատվում է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ուստի անհրաժեշտ է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի հիման վրա բեկանել վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռին:
32. Սույն որոշման նախորդ կետում նշված նկատառումներով Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում բեկանել Ս.Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշումը և օրինական ուժ տալ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճռին` սույն որոշմամբ շարադրված հիմնավորումներով և պատճառաբանություններով հանդերձ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Ամբաստանյալ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշումը բեկանել և օրինական ուժ տալ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճռին:
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման:
Նախագահող` Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Հ.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԷԴ/0032/01/10
Էրեբունի և Նուբարաշեն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 25-03-2010 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | 0032/01/10 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 12143709 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | 18.12.2009թ. Երևանի Ազատամարտիկների փողոցին հարող Վարդավառի զբոսայգում ծագած վիճաբանության ընթացքում իր մոտ եղած դանակով հարվածել է Ա. Գևորգյանի կրցքավանդակի ձախ կեսի շրջանին և վերջինիս առողջությանը պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Սերյոժա |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հայրանուն | Գերասիմի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Դատվածություն | |
| Դատվածություն | չդատված |
| Վիճակագրական տողի համարը | 1.9 |
Մակագրել
| Երբ | 25-03-2010 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արտուշ |
| Ազգանուն | Գաբրիելյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 25-03-2010 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 26-03-2010 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 26-03-2010 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-04-2010 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | |
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-04-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-04-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 27-04-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-05-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-05-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-05-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 25-05-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-06-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-06-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 11-06-2010 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Սերյոժա |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 11-06-2010 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԷԴ/0032/01/10 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը՝ Նախագահությամբ դատավոր` Ա. ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ Քարտուղարությամբ` Լ. ՄԻՐԶՈՅԱՆ Մասնակցությամբ` Մեղադրող` Ս. ՄԿՐՏՉՅԱՆ Պաշտպան` Կ. ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ Տուժող` Ա. ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ Տուժողի ներկ.` Ա. ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ 2010թ. հունիսի 11-ին դատարանում Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի, ծնված 13.07.1936թ., Կոտայքի մարզ գ.Կապուտան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, 8-ամյա կրթությամբ, ամուսնալուծված, աշխատում է «Վարդավառ» զբոսայգում որպես պահակ, նախկինում չդատված, բնակվում է ք.Երևան Որմնադիրների 77 տանը։ Մեղադրվում է ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդվածի 1-ին մասով։ Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել։ Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը. Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների փողոցի թիվ 87 հասցեում գտնվող «Էրեբունու» թաղապետարանի դիմաց հանդիպել է իր ծանոթ Արսեն Գևորգյանին և նրան առաջարկել միասին օղի խմել։ Ա. Գևորգյանը համաձայնվել է, և մոտակա սննդի խանութից գնելով 0.5լ օղի, հաց և այլ մթերքներ, միասին գնացել են նույն հասցեում գտնվող «Վարդավառի» զբոսայգի, որտեղ օղի խմելուց հետո նրանց միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում Սերյոժա Դավթյանն իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածել է Արսեն Գևորգյանի կրծքավանդակի ձախ կեսի շրջանին` վերջինիս պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս` ձախ թոքի, սրտի վնասումով` ուղղեկցված հեմեոպերիկարդով, սպառնացող տանպոնադայայով ծակած-կտրած թափանցող վիրավորման ձևով։ Վերը նշված հանցավոր արարքի կատարման համար Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդվածի 1-ին մասով։ Դատաքննությամբ առաջադրված մեղադրանքում Սերյոժա Դավթյանը իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ինքը տուժողին չի ճանաչում և երբևէ չի ճանաչել, ուստի և չէր կարող նրա հետ հաց ուտել և օղի խմել։ Բացի այդ, ինքը թոշակառու մարդ է, ունի լյարդի և թոքերի հիվանդություն, որի պատճառով երբեք օղի չի խմում։ Այդ օրը տուժողին առաջին անգամ պատահական հանդիպել է «Վարդավառ» զբոսայգում, երբ վերջինս փորձել է այնտեղ բնական կարիքները հոգալ։ Ինքը փորձել է նրան կարգի հրավիրել` դիտողություն է արել, որ տարածքը չկեղտոտի, սակայն դրանից տուժողը վրդովվել և ձեռքով հարվածել է իրեն, որից ինքը ընկել է գետին։ Երբ բարձրացել է գետնից, տուժողը գրպանից հանել է դանակը և փորձել է դանակով հարվածել իրեն։ Ինքը բռնել է նրա աջ ձեռքից, և իր ձախ ձեռքով նրանից վերցրել է դանակը, սակայն այդ քաշքշուկի ժամանակ չի հասկացել, թե ինչպես է դանակը դիպել նրան։ Սերյոժա Դավթյանի պատճառաբանություններն անհիմն են ու մտածացին, որոնք նպատակ են հետապնդում խուսափելու քրեական պատասխանատվությունից և պատժից, իսկ նրա կատարած արարքը հիմնավորվեց գործով ձեռք բերված հետևյալ ապացույցներով. Սերյոժա Դավթյանի նախաքննությամբ տրված ցուցմունքով այն մասին, որ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում «Վարդավառ» զբոսայգում վիճաբանել է Արսեն Գևորգյանի հետ, որի ընթացքում դանակով հարվածել ու մարմնական վնասվածք է պատճառել նրան։ Տուժող` Արսեն Գևորգյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում Էրեբունու թաղապետարանի դիմաց պատահական հանդիպել է իր ծանոթ Սերյոժային։ Վերջինս ասել է, որ ցանկանում է օղի խմել, սակայն գումար չունի։ Ինքը համաձայնվել է միասին օղի խմել, և մոտակա խանութից գնելով 0.5լ օղի, հաց, երշիկ և այլ մթերքներ, Սերյոժայի առաջարկով մտել են «Վարդավառ» զբոսայգի։ Այնտեղ գտնվող կիսակառույց շինությունում օղի խմելուց հետո, ցանկացել է գնալ տուն։ Այդ ժամանակ Սերյոժան իրենից 2.000 ՀՀ դրամ գումար է խնդրել։ Ինքը պատասխանել է, որ չունի, որի կապակցությամբ իրենց միջև վիճաբանություն է ծագել։ Վիճաբանության ժամանակ Սերյոժան հայհոյել է իրեն, որի պատճառով ինքը ձեռքերով հրել է նրան։ Վիճաբանությունը կանխելու նպատակով, ինքը շարունակել է քայլել և փորձել է դուրս գալ զբոսայգուց, սակայն Սերյոժան շարունակել է հետևել իրեն։ Հասնելով իրեն, գրպանից հանել է ծալովի, սպիտակ պոչով դանակը և հարվածել կրծքավանդակի շրջանում։ Դրանից հետո, ինքը շարունակել է քայլելով դուրս գալ զբոսայգուց, և հասնելով գազալցակայանի մոտ, ուշագնաց է եղել։ Վկաներ` Դավիթ Վարդանյանի, Արտուշ Բաղյանի և Ռուբեն Օհանյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքներով այն մասին, որ աշխատում են Էրեբունու թաղապետարանի դիմաց գտնվող գազալցակայանում որպես լիցքավորողներ։ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում նկատել են, որ գազալցակայանի վերջնամասում կանգնած անծանոթ երիտասարդը վայր է ընկել։ Նրա շուրջ մարդիկ են հավաքվել, որից հետո եկել է շտապօգնության ավտոմեքենան և նրան տեղափոխել հիվանդանոց։ Հավաքվածներից տեղեկացել են, որ երիտասարդը դանակահարվել է։ Վկա` Վահե Կարապետյանի ցուցմունքով այն մասին, որ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 1400-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մ. Խորենացի 121/1 հասցեում գործող և իրենց պատկանող խանութ է եկել նույն թաղամասի բնակիչ Արսենը և պարտքով սնունդ է խնդրել։ Ինքը չի մերժել և Արսենին տվել է 0.5լ օղի, հաց, երշիկ և այլ մթերքներ։ Երեկոյան թաղամասի բնակիչներից տեղեկացել է, որ Սերյոժան դանակահարել է Արսենին։ Սերյոա Դավթյանի հանցանքը հիմնավորվեց նաև դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1862/հ եզրակացությամբ, համաձայն որի Ա. Գևորգյանի մոտ հայտնաբերվել են ձախ թոքի, սրտի վնասումով, ուղեկցված հեմեոպերիկարդով, սպառնացող տամպոնադայայով ծակած-կտրած թափանցող վիրավորման ձևով վնասվածքներ, որոնք պատճառվել են ծակող-կտրող գործիքի ներգործությամբ, հնարավոր է նշված ժամկետին և Ա. Գևորգյանի առողջությանը պատճառել են ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող։ Դատաքետքաբանական փորձաքննության թիվ 3563 եզրակացությամբ, համաձայն որի Ա. Գևորգյանի բաճկոնի, ժակետի և կարճաթև շապիկի հետևի ձախակողմյան վերին հատվածում հայտնաբերված մեկական վնասվածքները կտրվածքներ են, տեղակայումներով հաընկնում են միմյանց, առաջացել են ծակող-կտրող երկսայրանի շեղբ ունեցող առարկայի/հնարավոր է դանակ/ մեկ ներթափանցման արդյունքում և դրանք իրենց մոտավոր տեղակայումներով համապատասխանում են Ա. Գևորգյանի դատաբժշկական փորձաքննության ենթարկելու վերաբերյալ կազմված թիվ 1862/հ եզրակացությամբ նկարագրված մարմնական վնասվածքներին։ Դատակենսաբանական փորձաքննության թիվ 68 եզրակացությամբ, համաձայն որի Ա. Գևորգյանի հագուստների վրա հաստատվել է արյան առկայություն, որը պատկանում է մարդու և կարող էր առաջանալ տուժող Ա. Գևորգյանից։ Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 49/10 եզրակացությամբ, համաձայն որի Ս. Դավթյանը որևէ հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և չի տառապում, նրա մոտ հայտնաբերվել է անձի հիստերիկ խանգարում/փսիխոպաթիա/, որը չի զրկել նրան իր գործողությունների համար հաշիվ տալու և դրանք ղեկավարելու հնարավորությունից ինչպես իրավախախտումը կատարելու ժամանակահատվածում, այնպես էլ ներկայումս, ուստի Ս. Դավթյանին մեղսագրվող արարքի նկատմամբ հարկ է ճանաչել մեղսունակ։ Սերյոժա Դավթյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվեց նաև տուժող Ա. Գևորգյանի մասնակցությամբ կատարված քննչական փորձարարության արձանագրությամբ, որում Ա. Գևորգյանը մատնացույց է արել «Վարդավառ» զբոսայգում գտնվող կիսակառույց շինությունը և հայտարարել, որ Ս. Դավթյանի հետ օղի է խմել, ապա քիչ հեռվում վերջինս իրեն դանակահարել է։ «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնից առգրավված և իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Ա. Գևորգյանի հագուստներով, ինչպես նաև գործով ձեռք բերված այլ փաստական տվյալներով։ Այսպիսով դատարանը ապացուցված համարեց, որ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը կատարել է արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդվածի 1-ին մասով, որով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հասարակական վտանգավորությունը, ամբաստանյալի ինքնությունը և գործի ողջ հանգամանքները։ Սերյոժա Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։ Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում այն, որ վերջինս մեծահասակ է, նախկինում արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն։ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ս. Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ։ Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ս. Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոհիշյալ բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը գտնում է, որ նպատակահարմար չէ ամբաստանյալ Սերյոժա Դավթյանին մեկուսացնել հասարակությունից, և որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու, հետևաբար դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառել։ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված Ա. Գևորգյանի բաճկոնը, ժակետը և կարճաթև շապիկը պետք է վերադարձնել տուժող Արսեն Գևորգյանին։ Ղեկավարվելով ՀՀ քր. դատ. օր-ի 357-360 հոդվածներով, դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման` 3/երեք/ տարի ժամկետով։ ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառմամբ Սերյոժա Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 2/երկու/ տարի ժամկետով։ Ս. Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնին։ Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել հաշվառման վերցնելու պահից։ Սերյոժա Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը և փաստացի կատարումն ապահովելը։ Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված Ա. Գևորգյանի բաճկոնը, ժակետը և կարճաթև շապիկը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել Արսեն Գևորգյանին։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա. ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 11-06-2010 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 12-07-2010 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 218 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 17-07-2010 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 147 |
| Ելքի գրության համարը | Ե-7732/10 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 20-07-2010 |
|---|
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 31-01-2011 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 01-02-2011 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 04-02-2011 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 218, 122 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 07-02-2011 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 218, 122 |
Դատական գործ N: ԵԷԴ/0032/01/10
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 09-07-2010 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-07-2010 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ս |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Սերյոժա Դավթյան Փոփոխել Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի /ՀՀ քր. օր-ի 112 հոդ. 1-ին մասով -3 տարի ազ. , ՀՀ քր.օր. 70 հոդ. կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 2 տարի ժամկետով / վերաբերյալ 11.06.2010. դատավճիռը` ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով` առանց ՀՀ քր.օր. 70 հոդվածի կիրառման : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 09-07-2010 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Հենրիկ |
| Ազգանուն | Տեր-Ադամյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 20-07-2010 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | Վիճ.քարտ |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 22-07-2010 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-08-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-08-2010 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 09-08-2010 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 09-08-2010 |
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի բեկանվել է դատական ակտը և բեկանված մասով փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Սերյոժա |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն ԵԷԴ/0032/01/10 վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը նախագահող դատավոր Ա.Գաբրիելյան Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 09 օգոստոսի 2010 թվական ք.Երևան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /ԱՅՍՈՒՀԵՏ` ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆ/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` նախագահող դատավոր` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ դատավորներ` Ռ.ԱԶԱՐՅԱՆ Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ քարտուղարությամբ` Ե.ԱՌԱՔԵԼՅԱՆԻ մասնակցությամբ` մեղադրող` Ս.ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ պաշտպան` Կ.ԱՂԱՋԱՆՅԱՆԻ ամբաստանյալ` Ս.ԴԱՎԹՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Ս.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքը, ամբաստանյալ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճռի դեմ, Պ Ա Ր Զ Ե Ց ԳՈՐԾԻ ԴԱՏԱՎԱՐԱԿԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ 1. Ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Էրեբունու քննչական բաժնի քննիչ Շ.Ղազարյանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ Սերյոժա Դավթյանի կողմից Արսեն Գևորգյանի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ հարուցվել է թիվ 12143709 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 2. Նախաքննական մարմնի 2009 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին: 3. Նախաքննական մարմնի 2009 թվականի դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 4. Նախաքննական մարմնի 2010 թվականի մարտի 17-ի որոշմամբ մեղադրյալ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը լրացվել, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 5. 2010 թվականի մարտի 23-ին թիվ 12143709 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան /այսուհետ` առաջին ատյանի դատարան/: 6. Առաջին ատյանի դատարանն իր 2010 թվականի մարտի 25-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ընդունել է վարույթ, իսկ 2010 թվականի մարտի 29-ի որոշմամբ վերոնշյալ քրեական գործը նշանակել է դատական քննության 2010 թվականի ապրիլի 08-ին, ժամը 12.00-ին: 7. Առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճռով ամբաստանյալ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 3 /երեք/ տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Սերյոժա Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2/երկու/ տարի ժամկետով։ Ս. Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարվել է ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնին։ Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվվել է հաշվառման վերցնելու պահից։ Սերյոժա Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը և փաստացի կատարումն ապահովելը։ Դատավճռով որոշվել է գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված Ա. Գևորգյանի բաճկոնը, ժակետը և կարճաթև շապիկը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել Արսեն Գևորգյանին։ 8. Առաջին ատյանի դատարանի 11.06.2010թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Ս.Մկրտչյանը: 9. Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխաններ չեն ներկայացվել: 10. Վերաքննիչ դատարանն իր 2010 թվականի հուլիսի 22-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նշանակել է վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության 2010 թվականի օգոստոսի 03-ին, ժամը` 14.00-ին, Երևան քաղաքում: ԳՈՐԾԻ ՓԱՍՏԱԿԱՆ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔՆԵՐԸ 11. Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 14:00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների փողոցի թիվ 87 հասցեում գտնվող «Էրեբունու» թաղապետարանի դիմաց հանդիպել է իր ծանոթ Արսեն Գևորգյանին և նրան առաջարկել միասին օղի խմել։ Ա. Գևորգյանը համաձայնվել է, և մոտակա սննդի խանութից գնելով 0.5լ օղի, հաց և այլ մթերքներ, միասին գնացել են նույն հասցեում գտնվող «Վարդավառի» զբոսայգի, որտեղ օղի խմելուց հետո նրանց միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում Սերյոժա Դավթյանն իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածել է Արսեն Գևորգյանի կրծքավանդակի ձախ կեսի շրջանին` վերջինիս պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս` ձախ թոքի, սրտի վնասումով` ուղեկցված հեմեոպերիկարդով, սպառնացող տանպոնադայայով ծակած-կտրած թափանցող վիրավորման ձևով։ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԲՈՂՈՔԻ ՀԻՄՔԵՐԸ, ՀԻՄՆԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐԸ, ՊԱՀԱՆՋԸ Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. 12. Ըստ վերաքննիչ բողոքի հեղինակի` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում քրեական գործի նյութերից, չի համապատասխանում Ս.Դավթյանի կողմից կատարած հանցանքի հասարակական վտանգավորության աստիճանին և անձը բնութագրող հատկանիշներին: Այսպես. 13. Ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում Սերյոժա Դավթյանը չի զղջացել կատարած արարքի համար, հանցանքը կատարելուց հետո տուժողին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց չի տվել, վերջինիս պատճառված գույքային և բարոյական վնասը հարթելու ուղղությամբ որևէ գործողություն չի կատարել: Ընդհակառակը` փորձել է խեղաթյուրել դեպքի իրական հանգամանքները, ներկայացնելով, թե իբր իրականում Արսեն Գևորգյանն է ցանկացել իրեն դանակով հարվածել, որի ժամանակ ինքը մի ձեռքով բռնել է Ա.Գևորգյանի ձեռքից, իսկ մյուս ձեռքով խլել նրա ձեռքից դանակն ու հարվածել, այն դեպքում, երբ Ս.Դավթյանը լինելով մեծահասակ և փոքրամարմին, չէր կարող երիտասարդ, 31-ամյա Արսեն Գևորգյանից դանակ խլել և հարվածել նրան: Ս.Դավթյանը նշել է նաև այն մասին, որ դանակով հարվածել է ինքնապաշտպանության նպատակով, որ Ա.Գևորգյանին մինչ այդ չի ճանաչել, նրա հետ դեպքի օրը օղի չի խմել ու հաց չի կերել: Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ Ս.Դավթյանը հանցագործությունը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ, այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետով նախատեված պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայության պայմաններում նշել է, որ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան: Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված է համարել, որ տուժողը դրսևորել է հակաօրինական վարքագիծ, սակայն չի մասնավորեցրել, թե տուժողի որ գործողությունն է համարել հակաօրինական, իսկ քրեական գործի նյութերով նման ապացույց ձեռք չի բերվել: Կոնկրետ սույն քրեական գործով պատիժ նշանակելիս կարևոր է ճիշտ գնահատել հանցագործության պատճառն ու շարժառիթը, այն է` ամբաստանյալը տուժողից գումար է պահանջել` թափթփված արտաքինով անծանոթուհու հետ սեռական հարաբերություն ունենալու համար և երբ մերժում է, վիճաբանության մեջ է մտել Ա.Գևորգյանի հետ, այդ ընթացքում էլ դանակահարել նրան: Այս պարագայում գերագնահատվել է ամբաստանյալի տարիքը և ըստ էության պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրվել է միայն ամբաստանյալի տարիքը: Նկատի ունենալով, որ առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով խախտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջները և Ս.Դավթյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն արդարացի չէ, այն չի համապատասխանում ինչպես կատարած հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, այնպես էլ ամբաստանյալի անձին: 14. Ելնելով վերոգրյալից մեղադրող Ս.Մկրտչյանը խնդրել է պատժի մասով փոփոխել Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճիռը, ամբաստանյալ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով` առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման: ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ՈՒ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ: Վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը` վերաքննիչ դատարանը գտավ, որ բողոքը պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանություններով. 15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` եթե դատարանը, ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է այն հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: 16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Վերը շարադրված իրավադրույթների վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված` սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից / ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 48-րդ հոդվածների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում/: 17. Դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման մեջ, որի համաձայն` << /…/ դատարանը լայն հայեցողության շրջանակներում է /…/ անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա. հանգամանքը պետք է լինի իրական, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը. բ. այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը /…./>>: /տես Պ. Բայրամյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի ՎԲ-84/07 որոշումը/: 18. Քննության առնելով պատժի հարցը դատարանը նշել է. <<Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հասարակական վտանգավորությունը, ամբաստանյալի ինքնությունը և գործի ողջ հանգամանքները: Սերյոժա Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում այն, որ վերջինս մեծահասակ է /74 տարեկան/, նախկինում արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, մասնակիորեն ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած արարքի համար: Դատարանը նկատի է առնում նաև տուժող Արսեն Գևորգյանի կողմից դրսևորված հակաօրինական վարքագիծը, որով պայմանավորվել է Սերյոժա Դավթյանի կատարած արարքը: Հաշվի առնելով ամբաստանյալի տարիքը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոհիշյալ բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, դատարանը գտնում է, որ նպատակահարմար չէ ամբաստանյալ Սերյոժա Դավթյանին մեկուսացնել հասարակությունից, և որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու, հետևաբար դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և պատիժը պայմանկանորեն չկիրառել:>>: 19. Մինչդեռ, գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզվեց, որ հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը տուժողին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց չի տվել: Թե նախաքննության, և թե դատաքննության ընթացքում փորձել է խեղաթյուրել դեպքի իրական հանգամանքները, թե իբր իրականում տուժող Արսեն Գևորգյանն է ցանկացել դանակով հարվածել իրեն, որի ժամանակ ինքը մի ձեռքով բռնել է Ա.Գևորգյանի ձեռքից, իսկ մյուս ձեռքով նրա ձեռքից խլել է դանակը և ինքնապաշտպանության նպատակով հարվածել նրան: Ամբաստանյալը նշել է նաև այն մասին, որ Ա.Գևորգյանին մինչ այդ չի ճանաչել, նրա հետ դեպքի օրը չի խմել, հաց չի կերել: Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը հանցանքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ, այսինքն ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայության պայմաններում նշել է, որ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան: Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված է համարել, որ տուժողը դրսևորել է հակաօրինական վարքագիծ, սակայն չի կոնկրետացրել, թե տուժողի որ գործողությունն է համարվում հակաօրինական, իսկ քրեական գործի նյութերում նման ապացույց ձեռք չի բերվել: Ըստ էության պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրվել է միայն ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի տարիքը: 20. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հանցավորի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, որոնք հաշվի են առնվել առաջին ատյանի դատարանի կողմից, անիրական են և բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու: 21. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը, համաձայն որի` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար: Սույն գործի նյութերից երևում է, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 14:00-ի սահմաններում <<Էրեբունու>> թաղապետարանի դիմաց հանդիպել է իր ծանոթ Արսեն Գևորգյանին և նրան առաջարկել է օղի խմել: Ա.Գրիգորյանը համաձայնվել է և մոտակա սննդի խանութից գնելով 0.5լ. օղի, հաց և այլ մթերքներ, միասին գնացել են Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների փողոցի թիվ 87 հասցեում գտնվող <<Վարդավառի>> զբոսայգի, որտեղ օղի խմելուց հետո նրանց միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում Ս.Դավթյանն իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածել է Ա.Գրիգորյանի կրծքավանդակի ձախ կեսի շրջանին` վերջինիս պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող վնաս` ձախ թոքի, սրտի վնասումով` ուղեկցված հեմեոպերիկարցով, սպառնացող տանպոնադայայով, ծակած-կտրած թափանցող վիրավորման ձևով: Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի նման փաստական տվյալների առկայության պայմաններում Ս.Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածը, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Նկատի ունենալով, որ Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, այս պայմաններում, չի բխում օրենքի պահանջից, և այդ հիմքով վերաքննիչ բողոք է բերել դատախազը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի հիման վրա Ս.Դավթյանի վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է բեկանել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը վերացնել և Ս.Դավթյանին թողնել կրելու դատավճռով նշանակված պատիժը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-րդ, 402-րդ, 404-րդ, 412-րդ հոդվածներով, ՀՀ վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վերաքննիչ բողոքը բավարարել: 2. Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճիռը` Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամանակով և ՀՀ քրեական 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, 2 /երկու/ տարի ժամանակով փորձաշրջան սահմանելու վերաբերյալ` բեկանել, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը վերացնել և Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանին թողնել կրելու դատավճռով նշանակված պատիժը` ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամանակով: Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան կալանավորելու պահից: Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: 3. Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում: 4. Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ԱԶԱՐՅԱՆ Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 09-08-2010 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 09-09-2010 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 /երկու/ հատոր , 1-ին հատորը` 218 թերթ, 2-րդ հատորը` 37 թերթ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 09-09-2010 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 218, 37 թերթից |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-11313/10 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 22-09-2010 |
|---|
Դատական գործ N: ԵԷԴ/0032/01/10
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 07-09-2010 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Կարապետ |
| Ազգանուն | Աղաջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | ամբաստանյալ՝ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյան |
| Չափահաս | Այո |
| Պատասխանի ստացման ամսաթիվը | 15-09-2010 |
| Պատասխանի բովանդակությունը | Հայտնում ենք, որ ոչ մի բողոք չունենք, հաշտվել ենք եվ համաձայն ենք, որ Ս.Դավթյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի |
Գործը ստացվել է վճռաբեկ դատարան
| Գործի առաքման ամսաթիվը | 09-09-2010 |
|---|---|
| Գրության համարը | ե-11313/10 |
| Գործի ստացման ամսաթիվը | 14-09-2010 |
| Քրեական գործի հատորներ /փաստաթղթեր/ | 2 հատոր, 1 վիճ. քարտ |
| Գործի համարը | ԵԷԴ/0032/01/10 |
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Պատասխանատվության ենթարկվածների թիվը | 1 |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 14-09-2010 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ելիզավետա |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 04-10-2010 |
|---|---|
| Որոշման առաքման ամսաթիվը | 07-10-2010 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 05-11-2010 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 28-10-2010 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 09-08-2010 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 05-11-2010 |
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Ամբողջությամբ բեկանվել է ստորադաս դատարանի դատական ակտը` օրինական ուժ տալով և չպատճառաբանելով 1-ին ատյանի դատական ակտը |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԷԴ/0032/01/10 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Հայաստանի Հանրապետության Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում գործ թիվ ԵԷԴ/0032/01/10 Նախագահող դատավոր՝ Հ.Տեր-Ադամյան դատավորներ` Ռ.Ազարյան Ա.Պետրոսյան Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Հ.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քարտուղարությամբ Կ.ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ մասնակցությամբ պաշտպան Կ.ԱՂԱՋԱՆՅԱՆԻ ամբաստանյալ Ս.ԴԱՎԹՅԱՆԻ 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ին ք. Երևանում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշման դեմ ամբաստանյալի պաշտպան Կարապետ Աղաջանյանի վճռաբեկ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. Թիվ 12143709 քրեական գործը հարուցվել է 2009 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով: Նախաքննական մարմնի 2009 թվականի դեկտեմբերի 26-ի որոշմամբ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 2010 թվականի մարտի 17-ի որոշմամբ Ս.Դավթյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալը լրացվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 2010 թվականի մարտի 23-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան): 2. Առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճռով ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման` 3 (երեք) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, և սահմանվել է փորձաշրջան` 2 (երկու) տարի ժամկետով: 3. Մեղադրող Ս.Մկրտչյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը բավարարել է, բեկանել է Առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճիռը, վերացրել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը և Ս.Դավթյանին թողել է կրելու դատավճռով նշանակված պատիժը` ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով: 4. Վերաքննիչ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի պաշտպան Կ.Աղաջանյանը: Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի հոկտեմբերի 4-ի որոշմամբ բողոքն ընդունվել է վարույթ: Դատավարության մասնակիցները` տուժող Արսեն Գրիգորյանը և տուժողի ներկայացուցիչ Արուսիկ Գևորգյանը, վճռաբեկ բողոքի պատասխան են ներկայացրել՝ հայտնելով, որ ամբաստանյալը հոգացել է տուժողի բուժման ծախսերը, իրենք հաշտվել են, և չեն առարկում, որպեսզի Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի: Գործի փաստական հանգամանքները և վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 5. Ս.Դավթյանը դատապարտվել է հետևյալ արարքի համար. 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ին` ժամը 1400-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների փողոցի թիվ 87 հասցեում գտնվող «Էրեբունի» թաղապետարանի դիմաց նա հանդիպել է իր ծանոթ Արսեն Գևորգյանին: Մոտակա սննդի խանութից օղի, հաց և այլ մթերքներ գնելով` նրանք գնացել են նույն հասցեում գտնվող «Վարդավառի» զբոսայգի, որտեղ օղի խմելուց հետո` նրանց միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում, Ս.Դավթյանն իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ մեկ անգամ հարվածել է Ա.Գևորգյանի կրծքավանդակի շրջանին` վերջինիս պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս: 6. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի մեջ առկա է հետևյալ ձևակերպումը. «Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հասարակական վտանգավորությունը, ամբաստանյալի ինքնությունը և գործի ողջ հանգամանքները: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում այն, որ վերջինս մեծահասակ է (74 տարեկան), նախկինում արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրական, մասնակիորեն ընդունել է մեղքը և զղջացել է կատարած արարքի համար: Ս.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան» (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 214): Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտում նշել է նաև. «Դատարանը նկատի է առնում նաև տուժող Ա.Գևորգյանի կողմից դրսևորված հակաօրինական վարքագիծը, որով պայմանավորվել է Ս.Դավթյանի կատարած արարքը» (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 214): 7. Վերաքննիչ դատարանի որոշման մեջ առկա է հետևյալ ձևակերպումը. «Հանցավորի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, որոնք հաշվի են առնվել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, անիրական են և բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու» (տե՛ս քրեական գործ, 2-րդ հատոր, էջ 31): Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է նաև. «Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը հանցանքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ, այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների առկայության պայմաններում, նշել է, որ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան, հիմնավորված է համարել, որ տուժողը դրսևորել է հակաօրինական վարքագիծ, սակայն չի կոնկրետացրել, թե տուժողի որ գործողությունն է համարվում հակաօրինական, իսկ քրեական գործի նյութերում նման ապացույց ձեռք չի բերվել: Ըստ էության պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում դրվել է միայն ամբաստանյալի տարիքը» (տե՛ս քրեական գործ, 2-րդ հատոր, էջ 31): 8. Սույն գործում առկա են ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ տուժողի ցուցմունքները տուժողի կողմից ամբաստանյալին հրելու և վերջինիս վայր ընկնելու վերաբերյալ (ամբաստանյալ Ս.Դավթյանի ցուցմունքը` տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, 13 և 17 էջեր, տուժող Ա.Գևորգյանի ցուցմունքը` տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 35, ինչպես նաև առերեսման մասին արձանագրությունը` տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 87): 9. Սույն գործում առկա է ՀՀ առողջապահության նախարարության «Հոգեբուժական բժշկական կենտրոն» ՓԲԸ Ավանի հոգեբուժական կլինիկայի տեղեկանքն առ այն, որ Ս.Դավթյանը կլինիկայում հաշվառված է «Փսիխապաթիա հիստերիկ շրջանի» ախտորոշմամբ (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 62): 10. Սույն գործում առկա է նաև թիվ 3 տեղամասի լիազոր ներկայացուցիչ Խ.Ավետիսյանի կողմից տրված բնութագիրն այն մասին, որ Ս.Դավթյանին ճանաչում է շուրջ 50 տարի, հանգիստ անձնավորություն է (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 123): 11. Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի նկարագրական մասում նշված է, որ Ս.Դավթյանը ծնվել է 1936 թվականի հուլիսի 13-ին (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 213): 12. Առաջադրված մեղադրանքում Ս.Դավթյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել մասնակիորեն (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, 14, 17 և 213 էջեր): 13. Ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրի` Ս.Դավթյանը դատվածություն չունի (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 40): 14. Առաջին ատյանի դատարանի դատական նիստի արձանագրման համառոտագրում նշված է, որ տուժող Ա.Գևորգյանն ամբաստանյալի նկատմամբ որևէ պահանջ չունի (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, էջ 204): Իսկ ներկայացրած վճռաբեկ բողոքի պատասխանում տուժող Արսեն Գրիգորյանը և տուժողի ներկայացուցիչ Արուսիկ Գևորգյանը հայտնել են, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը հոգացել է տուժողի բուժման ծախսերը, իրենք հաշտվել են, և չեն առարկում, որպեսզի վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի: 15. Գործի նյութերից երևում է, որ Ս.Դավթյանը 2-րդ կարգի հաշմանդամ է: Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում. 16. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար, վերանայվող դատական ակտն առերևույթ հակասում է վճռաբեկ դատարանի` նախկինում ընդունած որոշմանը, և վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ է տրվել առերևույթ դատական սխալ, որը կարող է առաջացնել կամ առաջացրել է ծանր հետևանքներ: 17. Բողոքի հեղինակը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանը որոշում կայացնելիս թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, այն է` խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջները: Բողոքաբերը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումն անհիմն է, այն չի համապատասխանում քրեական գործի հանգամանքներին, բացի այդ, դատարանի կողմից նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին: Բողոքաբերը նշել է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի չի առել, որ Ս.Դավթյանը 74 տարեկան է, թոշակառու, նախկինում դատապարտված չի եղել, վատառողջ է` տառապում է ծանր հիվանդությամբ, 2-րդ կարգի հաշմանդամ է, բնութագրվում է դրական, իրեն մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել կատարածի համար, աջակցել է նախաքննությանը` տալով ինքնախոստովանական ցուցմունքներ և օգնել քրեական գործի բացահայտմանը: Ըստ բողոքաբերի` դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել նաև այն հանգամանքը, որ դեպքը տեղի է ունեցել տուժող Ա.Գևորգյանի հակաօրինական գործողությունների հետևանքով, բացի այդ, քրեական գործում բացակայում են Ս.Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները: 18. Վերոգրյալի հիման վրա` բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Վերաքննիչ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշումը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 20-ի դատավճռին: Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. I.Վերաքննիչ դատարանի որոշման իրավաչափությունը. 19. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է. իրավաչա՞փ է արդյոք Վերաքննիչ դատարանի հետևությունն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնված ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն անիրական գնահատելու վերաբերյալ: 20. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ցանկը: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում»: Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ: Համաձայն այդ որոշման` «(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, (…)» (տե՛ս Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը): 21. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել այն, որ վերջինս մեծահասակ է (74 տարեկան), նախկինում արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրական, մասնակիորեն ընդունել է մեղքը և զղջացել է կատարած արարքի համար, ինչպես նաև հաշվի է առել տուժող Ա.Գևորգյանի կողմից դրսևորված հակաօրինական վարքագիծը, որով պայմանավորվել է Ս.Դավթյանի կատարած արարքը (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը): Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի հաշվի առած` ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն անիրական են, ինչպես նաև նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը չի հիմնավորել, թե տուժողի ո՛ր գործողությունն է համարվում հակաօրինական (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը): 22. Նախորդ կետում շարադրված` Վերաքննիչ դատարանի հետևության իրավաչափությունը գնահատելու համար Վճռաբեկ դատարանը նպատակահարմար է գտնում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Ս.Դավթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի առնված հանգամանքներին անդրադառնալ առանձին: Այսպես` սույն գործով մեղադրական եզրակացության և Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Ս.Դավթյանը ծնվել է 1936 թվականին (տե՛ս սույն որոշման 11-րդ կետը), այսինքն` գործի քննության պահին նա եղել է 74 տարեկան: Ուստի նշված հանգամանքը չի կարող անիրական գնահատվել: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մատնանշված ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հաջորդ հանգամանքը` դրական բնութագրվելը, հիմնավորվում է թիվ 3 տեղամասի լիազոր ներկայացուցիչ Խ.Ավետիսյանի կողմից տրված բնութագրով, հետևաբար այս հանգամանքը ևս չի կարող անիրական գնահատվել: Մասնակիորեն մեղքն ընդունելու և կատարած արարքի համար զղջալու հանգամանքները հիմնավորվում են ամբաստանյալի թե՛ նախաքննական և թե՛ դատաքննական ցուցմունքներով (տե՛ս սույն որոշման 12-րդ կետը): Իսկ արատավորված լինելու վերաբերյալ գործով որևէ ապացույց ձեռք չի բերվել (տե՛ս սույն որոշման 13-րդ կետը): Ինչ վերաբերում է տուժողի հակաիրավական գործողությունների բացակայության մասին Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությանը, ապա գործում առկա են ինչպես ամբաստանյալի, այնպես էլ տուժողի ցուցմունքները տուժողի կողմից ամբաստանյալին հրելու և վերջինիս վայր գցելու վերաբերյալ (տե՛ս, սույն որոշման 8-րդ կետը): 23. Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված հիմնավորումները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մատնանշված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` 74 տարեկան լինելը, նախկինում արատավորված չլինելը, դրական բնութագրվելը, մասնակիորեն մեղքն ընդունելը և կատարած արարքի համար զղջալը, իրական են և սույն գործով կարող են դիտվել որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ: Հետևաբար, անհիմն է Վերաքննիչ դատարանի հետևությունն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնված ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն անիրական լինելու վերաբերյալ: 24. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված հաջորդ իրավական հարցը հետևյալն է. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից արդյո՞ք հիմնավորված է Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետևությունը: 25. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին»: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները»: 26. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել մի շարք որոշումներում: Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արձանագրվել է, որ «(...) պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (...)» (տե՛ս Հուսիկ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումը): Նույնանման մոտեցում է արտահայտվել նաև Վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-01/08 որոշումներում: Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: (…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը» (տե՛ս Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը): Նույնանման մոտեցում է արտահայտվել նաև Ռոբերտ Խատոյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07 որոշմամբ: 27. Այսպիսով, վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: 28. Զարգացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար` անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունից: Այլ կերպ` պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հանգում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու: 29. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Ս.Դավթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել կատարված արարքի հասարակական վտանգավորությունը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները և գործի մյուս վերաբերելի հանգամանքները: Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել վերջինիս տարիքը (74 տարեկան), նախկինում արատավորված չլինելը, դրական բնութագրվելը, կատարած արարքի համար զղջալը (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը): Բեկանելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` Վերաքննիչ դատարանը արձանագրել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի առնված` ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ վերջինիս ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Ս.Դավթյանը հանցանքը կատարել է ալկոհոլի ազդեցության տակ (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը): 30. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 26-28 կետերում վկայակոչված և սահմանված հիմնավորումները և դրանք համադրելով 29-րդ կետում շարադրված փաստական հանգամանքների հետ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ չնայած Ս.Դավթյանի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելու հանգամանքին, այնուամենայնիվ, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների և պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող կոնկրետ հանգամանքների համակցությունը (հատկապես հանցանք կատարած անձի տարիքը, այդ տարիների ընթացքում արատավորված չլինելը և առողջական վիճակը), ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ տուժողը չի առարկում Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեմ (տե՛ս սույն որոշման 14-րդ կետը), սույն գործով բավարար են հանգելու այն հետևության, որ Ս.Դավթյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու և հիմք են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման համար: Նշվածի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը հանգում է հետևության, որ Ս.Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Վճռաբեկ դատարան գտնում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի այս հետևությունը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից: Հետևաբար Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չպետք է կիրառել: 31. Վերացնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա Ս.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի նորմերի, մասնավորապես` 5-րդ, 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների խախտում, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված` քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող՝ անօրինական և չհիմնավորված որոշման կայացմանը: Վերը նշված նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումները, որոնք ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ, 398-րդ և 406-րդ հոդվածների հիման վրա վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու հիմք են: Քանի որ գործի նյութերով հերքվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը չկիրառելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետևությունները և միաժամանակ հաստատվում է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ուստի անհրաժեշտ է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի հիման վրա բեկանել վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռին: 32. Սույն որոշման նախորդ կետում նշված նկատառումներով Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում բեկանել Ս.Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշումը և օրինական ուժ տալ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճռին` սույն որոշմամբ շարադրված հիմնավորումներով և պատճառաբանություններով հանդերձ: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Ամբաստանյալ Սերյոժա Գերասիմի Դավթյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 9-ի որոշումը բեկանել և օրինական ուժ տալ Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2010 թվականի հունիսի 11-ի դատավճռին: 2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող` Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Հ.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 05-11-2010 |
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
| Ամսաթիվ | 18-01-2011 |
|---|
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 19-01-2011 |
|---|---|
| Դատարան | Էրեբունի և Նուբարաշեն |
| Այլ նշումներ | 2 հատոր՝ 218,116 թերթ, 1 վիճ. քարտ |