Գործ ԵԱՔԴ/0237/01/17

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

15.07.2022 թվական ք.Երևան

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Դ.ԲԱԼԱՅԱՆ
ՆԻՍՏԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՆԵՐ՝ Ա.ՇԱՀՄՈՒՐԱԴՅԱՆ, Լ.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ, Տ.ԵՐԱՆՈՍՅԱՆ,
Զ.ՍՈՒՎԱՐՅԱՆ, Տ.ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ,
Ս.ԿԻՐԱԿՈՍՅԱՆ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂՆԵՐ` Վ.ԴՈԼՄԱԶՅԱՆ
Հ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ` Ա.ՂԱԶԱՐՅԱՆ, Կ.ՀԱԿՈԲՅԱՆ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Խ.ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

Դռնբաց դատական նիստերում քննության առնելով գործն ըստ մեղադրանքի
Խաչատուր Կարոյի Բաղդասարյանի ծնված 28.04.1980 թվականին ՀՀ Կոտայքի
մարզի Հրազդան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնալուծված, խնամքին չորս անձ՝ ծնողները և երկու անչափահաս երեխա, աշխատել է՝ որպես Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ, աշխատում է «Քարավան Հոթել» և «Ֆասթ-Բրոկ» ՍՊԸ-ում որպես տնօրեն, չդատված, բնակվում է քաղաք Երևան Վ.Շենգավիթ, 2-րդ փողոց, 7/1 շենք, 22-րդ բնակարան հասցեում, որպես խափանման միջոց է ընտրված գրավը, անազատության մեջ է գտնվել 31.08.2017 թվականից մինչև 20.12.2018 թվականը, մեղադրվում է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով

I.Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ին ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Հովսեփյանը որոշում է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով, 312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 313-րդ և 325-րդ հոդվածների 1-ին մասերով, 178-րդ և 34-178-րդ հոդվածների 3-րդ մասերի 1-ին կետերով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով թիվ 61204412 քրեական գործը հարուցելու և քրեական գործի նախաքննության կատարումը ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությանը հանձնարարելու մասին /հատոր 1-ին գ.թ. 10-11/:
Նույն օրը ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչ Տ.Թամամյանը որոշում է կայացրել քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին /հատոր 1-ին գ.թ. 12-13/:
2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության պետ Ա.Միրզոյանը որոշում է կայացրել քրեական գործով քննչական խումբ կազմելու մասին, որում ընդգրկվել են նույն քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչներ՝ Տիգրան Թամամյանը, Սամվել Տոնոյանը և ՀԿԳ ավագ քննիչ Լևոն Մելքոնյանը: Քննչական խմբի ղեկավար է նշանակվել ՀԿԳ քննիչ Տ.Թամամյանը /հատոր 1-ին գ.թ. 14-15/:
2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Սերգեյ Ափոյանը ձերբակալվել է, իսկ երեք օր անց նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ և 34-178-րդ հոդվածների 3-րդ մասերի 1-ին կետով, 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով /հատոր 1-ին գ.թ. 124-126, 189-192/:
2012 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Սերգեյ Ափոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը՝ երկու ամիս ժամկետով /հատոր 1-ին գ.թ. 198-203/:
2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Արթուր Ղուկասյանը ձերբակալվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 313-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու կասկածանքով, իսկ երեք օր անց որոշում է կայացվել նրան արգելանքից ազատելու մասին /հատոր 1-ին գ.թ. 134-136, 214/:
2012 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Արթուր Ղուկասյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 313-րդ հոդվածի 1-ին մասով /հատոր 1-ին գ.թ. 215-217/:
2012 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Արթուր Ղուկասյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը՝ չհեռանալու մասին /հատոր 1-ին գ.թ. 221, 222/:
2012 թվականի սեպտեմբերի 10-ին որոշում է կայացվել Խաչատուր Բաղդասարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին, այն բանի համար, որ նա, աշխատելով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, միջնորդի միջոցով, իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով, ստացել է առանձնապես խոշոր չապերով կաշառք, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում. Խաչատուր Բաղդասարյանը, 2012 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազից ստանալով ՀՀ ԿԱ անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի աշխատակազմի Արաբկիրի սպասարկման գրասենյակի պետի հաղորդումը՝ «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպությունից 40.000 ԱՄՆ դոլլար վարկ ստանալու համար Երևան քաղաքի Կորյունի 1-ին նրբ. 10-րդ շենքի 8-րդ բնակարանի նկատմամբ կեղծ սեփականության վկայական և միասնական տեղեկանք ներկայացնելու վերաբերյալ, օրենքով սահմանված կարգով դրանց ընթացք չի տվել և քննչական մարմին չի ուղարկել: Նա իր մոտ է հրավիրել Մարինե Մելիքյանին, նրանից տեղեկանալով, որ վարկը ձևակելպվել է ձևականորեն, և փաստացի այն պետք է տնօրիներ վերջինիս ծանոթ Սերգեյ Ափոյանը, հեռախոսով իր մոտ է հրավիրել վերջինիս: Որոշ ժամանակ անց, Սերգեյ Ափոյանին օգնելու խնդրանքով Խաչատուր Բաղդասարյանին է դիմել միջնորդ՝ Սերգեյ Ափոյանի ազգական Արթուր Ղուկասյանը:
Խաչատուր Բաղդասարյանը, նյութերին ընթացք չտալու և դրանք քննչական մարմին չուղարկելու դիմաց, Արթուր Ղուկասյանի հետ բանակցելուց հետո, պահանջել է 9000 ԱՄՆ դոլլար կաշառք:
2012 թվականի սեպտեմբերի 3-ին և 4-ին Խաչատուր Բաղդասարյանն իր աշխատասենյակում անձամբ միջնորդ Արթուր Ղուկասյանից համապատասխանաբար ստացել է 8000 և 1000 ԱՄՆ դոլլար, ընդամենը 3.676.950 ՀՀ դրամին համարժեք՝ առանձնապես խոշոր չափերի 9000 ԱՄՆ դոլլար կաշառք /հատոր 1-ին գ.թ. 243-244/:
Նույն օրը որոշում է կայացվել նրա նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու մասին /հատոր 1-ին գ.թ. 251-252/:
2012 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Խաչատուր Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը /հատոր 1-ին գ.թ. 249-250/:
2012 թվականի հունիսի 14-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Կենտրոնականի քննչական բաժնի քննիչ Ն.Բարսեղյանը որոշում է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 2-րդ մասով թիվ 13127512 քրեական գործը հարուցելու մասին /հատոր 2-րդ գ.թ.60/:
2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ին ՀԿԳ քննիչ Տ.Թամամյանը որոշում է կայացրել թիվ 13127512 քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին /հատոր 2-րդ գ.թ. 66-67/
2012 սեպտեմբերի 14-ին ՀԿԳ քննիչ Տ.Թամամյանը որոշում է կայացրել թիվ 13127512 քրեական գործը թիվ 61204412 քրեական գործին միացնելու և գործի քննությունը 61204412 համարով շարունակելու մասին /հատոր 2-րդ գ.թ. 68-69/:
2012 հոկտեմբերի 6-ին ՀԿԳ քննիչ Տ.Թամամյանը որոշում է կայացրել թիվ 61204412 գործով Սերգեյ Ափոյանի կողմից Արթուր Ղուկասյանի միջնորդությամբ Խաչիկ Բաղդասարյանին առանձնապես խոշոր չափերով կաշառք տալու մասով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և այդ մասով հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին՝ կաշառք տալու մասին իրավապահ մարմիններին կամավոր հայտնելու հիմքով /հատոր 2-րդ գ.թ. 94-96/:
2012 հոկտեմբերի 10-ին որոշում է կայացվել թիվ 61204412 քրեական գործից Խաչատուր Բաղդասարյանի և Արթուր Ղուկասյանի վերաբերյալ նյութերն անջատելու և անջատված քրեական գործը 62208512 համարով վարույթ ընդունելու մասին /հատոր 2-րդ գ.թ. 106-107/:
2012 հոկտեմբերի 24-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արթուր Ղուկասյանի նկատմամբ ընտրված՝ բնակության վայրից չհեռանալու մասին խափանման միջոցը վերացնելու մասին /հատոր 2-րդ, գ.թ. 134/:
2012 թվականի հոկտեմբերի 26-ին որոշում է կայացվել թիվ 62208512 քրեական գործի վարույթը մինչև մեղադրյալ Խաչատուր Բաղդասարյանի հայտնաբերելը կասեցնելու մասին /հատոր 2-րդ գ.թ. 136-137/:
2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծսռայության ՀԿԳ քննիչ Ա.Մինասյանը որոշում է կայացրել թիվ 62208512 քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին /հատոր 2-րդ գ.թ. 199/
2014 թվականի ապրիլի 28-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի կասեցված վարույթը վերսկսելու մասին /հատոր 2-րդ գ.թ. 202/:
2014 թվականի ապրիլի 28-ին որոշում է կայացվել Արթուր Ղուկասյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին, նույն օրը նրան մեղադրանք է առաջադրվել /հատոր 2-րդ գ.թ. 203-205, 206/:
2014 թվականի մայիսի 7-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ և 5-րդ կետերի հիմքով կասեցնելու մասին /հատոր 2-րդ գ.թ. 208-209/:
2014 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Արթուր Ղուկասյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 313-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին /հատոր 2-րդ գ.թ. 210-212/:
2014 թվականի հունիսի 27-ին որոշում է կայացվել Արթուր Ղուկասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 313-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և նրա վերաբերյալ գործի մասի վարույթը համաներման ակտի ընդունման հիմքով կարճելու մասին /հատոր 2-րդ գ.թ. 216-217/:
2014 թվականի հունիսի 27-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հիմքով կասեցնելու մասին /հատոր 2-րդ գ.թ. 218 /:
2017 թվականի օգոստոսի 31-ին Խաչատուր Բաղդասարյանը Ուկրանիայի Հանրապետության իրավապահ մարմինների կողմից հայտնաբերվել, ձերբակալվել և կալանավորվել է /հատոր 3-րդ գ.թ 11/:
2017 թվականի նոյեմբերի 23-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության պետին առընթեր ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Ժամկոչյանը որոշում է կայացրել թիվ 62208512 քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին /հատոր 3-րդ գ.թ. 83/:
2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին մեղադրյալ Խ.Բաղդասարյանը ՀՀ ոստիկանության ՔՀԳ վարչության օպերատիվ խմբի կողմից Կիև-Երևան թիվ 613 չվերթով տեղափոխվել է Հայաստանի Հանրապետություն, և պահվել է ՀՀ ԱՆ «Վարդաշեն» ՔԿՀ-ում /հատոր 3-րդ գ.թ. 85/:
2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Ժամկոչյանը որոշում է կայացրել քրեական գործով կասեցված վարույթը վերսկսելու մասին /հատոր 3-րդ գ.թ. 90-91/:
2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին Խաչատուր Բաղդասարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով /հատոր 1-ին գ.թ. 243-244, հատոր 3-րդ գ.թ. 93-94/:
2017 թվականի նոյեմբերի 25-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Խաչիկ Բաղդասարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը վերահաստատելու մասին /հատոր 3-րդ գ.թ. 103-105/:
2017 թվականի դեկտեմբերի 20-ին ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Ժամկոչյանը որոշում է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 329-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով թիվ 62246817 քրեական գործը հարուցելու և վարույթ ընդունելու մասին /հատոր 3-րդ գ.թ. 191-192/:
Նույն օրը որոշում է կայացվել թիվ 62246817 քրեական գործը թիվ 62208512 քրեական գործին միացնելու և նախաքննությունը 62208512 համարով շարունակելու մասին /հատոր 3-րդ գ.թ. 193-194/:
2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ին որոշում է կայացվել թիվ 62208512 քրեական գործից մեղադրյալ Խաչատուր Բաղդասարյանի կողմից առանձնապես խոշոր չափերով կաշառք ստանալու վերաբերյալ գործը անջատելու և դրան 62246917 համարը շնորհելու, այն վարույթ ընդունելու մասին /հատոր 1-ին գ.թ. 1-3/:
2017 թվականի դեկտեմբերի 27-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 3-րդ գ.թ. 241-257/:
2017 թվականի դեկտեմբերի 28-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության վարչության դատախազ Վ.Դոլմազյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին /հատոր 4-րդ գ.թ. 3/:
2017 թվականի դեկտեմբերի 29-ին քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, մակագրվել և 2018 թվականի հունվարի 8-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Նիկողոսյանին /հատոր 4-րդ գ.թ. 1, 2/:
2018 թվականի հունվարի 8-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին /հատոր 4-րդ գ.թ. 6/:
2018 թվականի հունվարի 23-ին որոշում է կայացվել դատական քննություն նշանակելու մասին /հատոր 4-րդ գ.թ. 7/:
Նույն օրը մեկ այլ որոշմամբ մեղադրյալ Խաչատուր Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ /հատոր 4-րդ գ.թ. 8/:
2018 թվականի մայիսի 17-ին դատավոր Ա.Նիկողոսյանի ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր նշանակվելու հիմքով քրեական գործը 29.05.2018 թվականին վերամակագրվել է և հաջորդ օրը հանձնվել դատավոր Դ.Բալայանին /հատոր 5-րդ գ.թ. 1, 2, 3/:
2018 թվականի մայիսի 31-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին /հատոր 5-րդ գ.թ. 4/:
2018 թվականի հունիսի 15-ին որոշում է կայացվել դատական քննություն նշանակելու մասին /հատոր 5-րդ գ.թ. 11/:
2018 թվականի դեկտեմբերի 20-ին որոշում է կայացվել ամբաստանյալի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը կիրառելու վերաբերյալ: Գրավի չափ է սահմանվել 4.000.000 ՀՀ դրամը /հատոր 6-րդ գ.թ. 29-36/:
Նույն օրը վճարվել է սահմանված գրավի գումարը և Խաչատուր Բաղդասարյանն ազատ է արձակվել կալանքից /հատոր 6-րդ գ.թ. 43, 44/:
2020 թվականի օգոստոսի 13-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀՔԾ մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողության վարչության պետ Ա.Մարտիրոսյանը մեղադրանքի պաշտպանությանը ներգրավել է նաև նույն վարչության պետի տեղեկալ Հ.Բաղդասարյանին /հատոր 6-րդ գ.թ. 151/:

II Դատաքննություն

Մինչ գործով ձեռք բերված և դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների շարադրումը դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը. 2022 թվականի հուլիսի 1-ին գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական դստավարության օրենսգրքի 483-րդ հոդվածի 7-րդ մասը սահմանում է. «Այն քրեական գործերը, որոնցով մինչև սույն օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելը դատական քննություն նշանակելու մասին որոշում է կայացվել, քննվում և լուծվում են մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով»: Հիմք ընդունելով, որ սույն գործով դատական քննություն նշանակելու մասին որոշում, կայացվել է դեռևս 2018 թվականին, հետևաբար տվյալ դեպքում կիրառելի են 01.07.1998 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումները:
Ամբաստանյալ Խաչատուր Բաղդասարյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և ցուցմունք տվեց, որ 2003 թվկանի հունվար ամսից աշխատել է դատախազության համակարգում, 2012թ. սեպտեմբեր ամսին աշխատել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունում որպես ավագ դատախազ։ 2012 թ. օգոստոսի 31-ին, ուրբաթ օրը, երեկոյան՝ ժամը 17։00-ի սահմաններում, իր անմիջական ղեկավարը՝ վարչական շրջանների դատախազ Գրիշա Միքայելյանը, իր հիշելով հեռախոսով ասել է, որ գնա Արաբկիրի կադաստր և պետի մոտից ինչ-որ գրություն վերցնի, տանի դատախազություն։ Գնացել է կադաստրի պետ Յուրա Հայրապետյանի մոտ, ով պատմել է, որ այդ օրը կամ նախորդ օրը քաղաքացիներ են եկել, փորձել են միասնական տեղեկանք ստանալ, պարզել են, որ տվյալ գույքը հաշվառված է մեկ այլ անձի անունով։ Իր ներկայությամբ գրություն է պատրաստվել՝ ուղղված վարչական շրջանների դատախազին, որը վերցրել է և վերադարձել դատախազություն։ Քանի որ գրասենյակը փակ է եղել, Միքայելյանն ասել է, որ մնա իր մոտ՝ երկուշաբթի մուտք կանի գրասենյակ։ Երկուշաբթի առավոտյան՝ ժամը 09-ին, գրությունը հանձնել է գրասենյակ, դրանից մոտ կես ժամ հետո, հիմնականում՝ ինն անց կեսից տասը, ամեն առավոտյան յուրաքանչյուրի «փոստը» գրասենյակից հանձնվել է ըստ հասցեատերերի։ «Փոստի» մակագրությունից հետո տեսել է, որ այդ գրությունն իրեն է մակագրվել, քանի որ ինքն արդեն դեպքի մասին բանավոր խոսել էր կադաստրի պետի հետ, մտածել է դրա համար է այն իրեն մակագրվել։ Գրության մեջ նշված է եղել, որ Մարինե Մելիքյանի անվամբ են փորձել ստանալ միասնական տեղեկանք։ Անմիջապես ճշտել է Մարինե Մելիքյանի բնակության հասցեն և վարորդի հետ միասին իր ավտոմեքենայով դատախազությունից գնացել են Դավթաշեն թաղամաս, հասցեն չի հիշում։ Բնակարանի դուռը բացել է Մարինեի մայրը, ում պատշաճ ներկայացել է, ցույց տվել վկայականը։ Մարինեին համառոտ պատմել է, թե ինչի մասին է խոսքը գնում, ինչումն է խնդիրը, որից հետո նրան հրավիրել է դատախազություն։ Մարինեն համաձայնվել է գալ, իր ավտոմեքենայով գնացել են դատախազություն, ճանապարհին զրույցի ընթացքում Մարինեն հայտնել է, որ ինքը բացարձակ կապ չունի այդ գործարքի հետ, վարկը փորձել է ստանալ իր մտերիմ ծանոթ Սերգեյ Ափոյանը, ով խնդրել է այն ձևակերպել իր անվամբ։ Մարինեին ասել է, որ իրեն տրամադրի Ս.Ափոյանի հեռախոսահամարը, որպեսզի զանգահարի նրան նա գա, և հաստատի իր՝ Մ.Մելիքյանի ասածները։ Մարինեն տվել է հեռախոսահամարը, ճանապարհից իր հեռախոսահամարով զանգահարել է Սերգեյին, կարճ ներկայացրել խնդիրը, հրավիրել դատախազություն։ Սերգեյը հայտնել է, որ մի ժամից կգա։ Ինքը Մարինեի հետ գնացել է դատախազություն, բարձրացել են իր աշխատասենյակ, որտեղ Մարինեն բավականին մանրամասն պատմել է եղելությունը։ Մոտ երկու ժամ անց Մարինեն զանգահարել է Սերգեյին, հետաքրքրվել, թե ինչու է նա ուշանում, նեղսրտած հայտնելով, թե ինչ պատմություն է բերել իր գլխին, Սերգեյը հայտնել է, որ շուտով կգա։ Մոտ երեք չորս ժամ անց՝ ժամը հինգի սահմաններում, ներքին հեռախոսով զանգահարել է իրենց հիմնարկի դատախազներից Բարսեղյան Կարենը՝ խնդրել է իրեն ընդունել։ Կարենը եկել է իր աշխատասենյակ իրեն անծանոթ մոտ 35-40 տարեկան մի տղամարդու հետ, ում անունը Արթուր է եղել, այդ ընթացքում ինքը Մարինեին խնդրել է դրսում սպասել։ Կարենը հայտնել է, որ իր ընկերոջ բարեկամի թե հարազատի /կոնկրետ չի հիշում/ գործն իր մոտ է, ներկայացրել է անուն ազգանունը, ինքն էլ հայտնել է, որ այդ օրն է սկսել զբաղվել այդ գործով, ներկայացրել է գործը, ինչքանով որ ինքը տեղեկացված է եղել Մարինեի խոսքերից։ Ասել է, որ «Ֆաստ Կրեդիտ» ընկերությունից խաբեությամբ, փաստացի ուրիշի բնակարանի գրավադրմամբ փորձել են վարկ ստանալ։ Արթուրը մի քանի հարց է տվել, թե ոնց կարող են օգնել, ինչ կարող են անել, ինքն ասել է, որ դեռ ոչինչ պարզ չէ, ոչինչ այս պահին հնարավոր չէ անել, պետք է քննություն կատարվի, տեսնեն ով է մեղավոր, ով մեղավոր չէ։ Այդ ամենը տևել է մոտ 5 րոպե, որից հետո նրանք գնացել են: Այդ ընթացքում Կարեն Բարսեղյանը գտնվել է աշխատասենյակում, ոչ մի վայրկյան չի բացակայել։ Քանի որ այդ օրը հոգեհանգստի պետք է մասնակցեր, ժամը 17։50-ի սահմաններում անձնագիրը վերադարձրել է Մարինեին, ճանապարհել ու ասել, որ կրկին կկանչեն, սակայն այլևս նրան չի կանչել, քանի որ նյութը պետք է ուղարկվեր կամ հետաքննության կամ նախաքննության։ Մյուս օրը գնացել է աշխատանքի, գրասենյակի պետը հայտնել է, որ ամսի երեքից ինքը դատախազության դպրոցում դասերի է, որը չգիտես ինչու ինքը մոռացության է մատնած եղել։ Քանի որ դատախազության դպրոցից զանգահարել և հայտնել են, որ արդեն մեկ օր բացակայել է դասից, ինքը տվյալ գրությունը տարել է Գրիշա Միքայելյանի մոտ, զեկուցել իր ունեցած տեղեկությունները, Գ.Միքայելյանը ասել է, որ այն անմիջապես ուղղարկվի հետաքննության մարմնին, ինքը նախապատրաստել է ուղեկցական գրությունը՝ դատախազի անունից ուղղված բաժնի պետին, այնուհետև գնացել է դասի։ Մոտ երկու օր անց ամսի 6-ի երեկոյան սկսել են իրեն զանգել, տեղեկություններ հայտնել, որ այդ նյութով լուրջ խնդիրներ կան, Մարինեին և Արթուրին ոստիկանություն են տարել, իրեն ներքին կարգով ոստիկանությունից հայտնել են, որ Արթուրին ասել են, որ եթե ցուցմունք տա իր դեմ, կկալանավորեն։ Այդ օրը երեկոյան մեկ այլ տեղեկություն է ստացել, որ իր հետ կապված վերևում որոշում է կայացվել, պետք է իրեն կալանավորեն։ Քանի որ լավ պատկերացում է ունեցել, թե այդպիսի որոշումներն ինչպես են կայացվում պետությունում, իրեն ապահովագրելու համար, գնացել է Մոսկվա։ Դիմացը շաբաթ կիրակի է եղել, մտածել է, եթե այդ ամենը սուտ է կվերադառնա։ Շաբաթ օրն իրեն ասել են, որ ճիշտ է արել, հեռացել է, քանի որ որոշումն այնպիսի տեղից է կայացված եղել, որ այլևս քննարկման ենթակա չէր։
Ինքը երկար տարիներ քննիչ է աշխատել, այդ իսկ պատճառով իր աշխատելաոճը այդպիսին է եղել, փորձել է սահմանված եռօրյա ժամկետում հասկանալ խնդիրը, լուծել ընթացքը։ Սերգեյ, Մարտիկ Ափոյանների հետ երբևէ չի հանդիպել, Կարենի, Արթուրի հետ որևէ գումարային հարցի շուրջ խոսակցություն չի եղել։ Ամսի 4-ին զանգահարել է Արթուրը, հետաքրքրվել նյութերից, ինքն ասել է, որ այն ուղարկվելու է հետաքննության, ինչի կապակցությամբ իր և Կարենի միջև խոսակցություն է եղել, Կարենին նախատել է, որ հերիք չէ նա իր աշխատասենյակ է բերել Արթուրին, ու դրանից բացի նրան է հայտնել իր բջջային հեռախոսահամարը։ Կաշառքի վերաբերյալ որևէ խոսակցություն չի եղել, գրությունը սահմանված կարգով ուղարկել է ոստիկանության Արաբկիրի բաժին։ Այդ գործով անձամբ զբաղվելու շարժառիթը բացատրել է նրանով, որ այն հետաքրքիր գործ է եղել, իր աշխատաոճն է այդպիսին եղել, միաժամանակ հայտնել է, որ ոչ բոլոր գործերով է անձամբ զբաղվել։ Նշել է, որ իր տեղեկությունների աղբյուրը գաղտնի է, չի հայտնում, թե որտեղից է իրեն հայտնի դարձել, որ իր վրա գործ են «սարքում» /դատական նիստի արձանագրություն/։
Վկա Գրիշա Միքայելյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Խաչիկ Բաղդասարյանին ճանաչում է երկար տարիներ, միասին աշխատել են ՀՀ Վայոց Ձորի և Կոտայքի մարզերի դատախազություններում: 2012 թվականի սեպտեմբեր ամսին, օրը չի հիշում, կադաստրի պետը զանգահարել է իրեն, ասել, որ ինչ-որ շենքի հետ կապված կասկածելի փաստաթղթեր են ստացվել Կադաստր, ցանկանում է ուղարկել դատախազություն: Զանգը երեկոյան է եղել և, քանի որ ինքն արդեն աշխատավայրում չի եղել, խնդրել է գրավոր հայտարարություն նախապատրաստել, միաժամանակ հայտնել է, որ եթե այդքան շտապ է, աշխատակիցը կմոտենա կվերցնի: Հաշվի առնելով, որ Խ.Բաղդասարյանը նմանատիպ հանցագործությունների քննության օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազն է հանդիսացել, զանգահարել է նրան, հանձնարարել հաջորդ օրը գնալ Կադաստր, տեղում քննարկել խնդիրը, հաղորդումն առձեռն բերել և երկուշաբթի հանդիպել: Երկուշաբթի առավոտյան Խաչիկը բերել է հաղորդումը, որը մակագրվել է նրան: Մեկ երկու օր անց Խաչիկը հայտնել է, որ հարկավոր է նյութերն ուղարկել ոստիկանություն՝ նյութեր նախապատրաստելու համար: Գրությունը նախապատրաստած բերել է Խաչիկը, հաղորդումն ուղարկվել է ոստիկանության հետաքննչական բաժին: Դրանից երկու երեք օր անց քաղաքից տարբեր մարդիկ են զանգել, թե Խաչիկի հետ կապված գումարային հարցեր կան, ինչ-որ գործ են հարուցում, փորձել է ճշտել տեղեկությունը, չի կարողացել: Մի քանի օր անց քննիչը եկել է տեսախցիկներն առգրավել, որից հետո կրկին փորձել է Խաչիկից բան ճշտել, ով դասընթացների է եղել, սակայն ոչինչ ճշտել չի ստացվել: Օրեր անց իրեն է զանգահարել Հատուկ քննչական ծառայության պետ Ա.Միրզոյանը, հարցրել է, թե որտեղ է Խաչիկը, ինքն ասել է, որ դասընթացների է, խոսակիցը հակադարձել է, թե ինչ դասընթացներ, նա փախուստի է դիմել: Այնուհետև ինքը օդանավակայանը սպասարկող դատախազ ընկերոջից ճշտել է, որ Խաչիկն ամենայն հավանականությամբ Մոսկվա է մեկնել: Դրանից հետո իրեն և դատախազության աշխատակիցներին բազմիցս հրավիրել են Երևան քաղաքի և Հանրապետության դատախազություն, տարբեր հարցերով փորձել ճշտել իրականությունը, ասել, թե «հեսա Ձեր դատախազությունը կպայթեցնենք», սակայն անձնավորված սպառնալիք չի եղել: Քանի որ ինքն այդ օրերին ճնշված է եղել, քննիչի մոտ իր ցուցմունքում հորինել է, թե հանդիպել է Խաչատուր Բաղդասարյանին, վերջինս իրեն պատմել է, որ այդ թեմայով մարդու հետ հանդիպել է և գործի հետ չկապված գումար է ուզել: Այդ բովանդակությամբ ցուցմունք տալուց հետո դատախազության աշխատակիցներին հանգիստ են թողել, այսինքն՝ իր ցուցմունք տալուց հետո վերականգնվել է դատախազության բնականոն աշխատանքը: Որևէ մեկն իրեն չի հարկադրել այդ ցուցմունքը տալու, ինքն այլ ճանապարհ չի տեսել իրավիճակը փրկելու, միգուցե եղել է, ինքը չի նկատել: Իր և Խաչատուր Բաղդասարյանի առերես հարցաքննությունից հետո, քննիչը խոստացել է լրացուցիչ հարցաքննել իրեն, սակայն չի հարցաքննել: Հայտնեց, որ դասընթացների ժամանակ դատախազներն հիմնականում ազատվել են աշխատանքային պարտականությունների կատարումից, սակայն աշխատանքային ծանրաբեռնվածությամբ պայմանավորված՝ նաև աշխատանքի են հաճախել, այդ թվում՝ մասնակցել դատական նիստերի: Դեպքից հետո իմացել է, որ դատախազ Կարեն Բարսեղյանն ևս գործով անցնում է, սակայն նրան որևէ տեղեկություն չի հայտնել Խ.Բաղդասարյանի կողմից գումար վերցնելու մասին /դատական նիստի արձանագրություն/:
Վկա Կարեն Բարսեղյանը ցուցմունք տվեց, որ չի հիշում դեպքի հանգամանքները, խնդրեց հրապարակել իր նախաքննական ցուցմունքը: Պատասխանելով առաջադրված հարցերին հայտնեց, որ 2009 թվականից աշխատել է դատախազությունում, 2011 թվականից՝ Արաբկիրի դատախազությունում, որտեղ և Խաչատուր Բաղդասարյանն է աշխատել, ում հետ եղել են աշխատանքային ընկերներ: 099-192-999 հեռախոսահամարն ինքն է օգտագործել: Արթուր Ղուկասյանին ճանաչում է, նորմալ փոխհարաբերություն են ունեցել: Չի հիշում Արթուր Ղուկասյանը երբևէ դատախազություն իր մոտ եկել է, թե՝ ոչ, իր մոտ գալուց բազմաթիվ անգամ հիմնարկից դուրս հանդիպել են, մտերիմ են եղել:
Դատարանը հիմք ընդունելով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածով հրապարակել է վերջինիս նախաքննական ցուցմունքը:
Այսպես, 2012 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Կարեն Բարսեղյանը որպես վկա հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել, որ 2012թ. սեպտեմբերի 3-ին՝ ժամը 15-ից 16-ի սահմաններում զանգահարել, այնուհետև՝ դատախազության աշխատասենյակում իրեն է հանդիպել Արթուր Ղուկասյանը: Վերջինս հայտնել է, որ դատախազ Խաչատուր Բաղդասարյանը կանչել է իր ազգականին: Արթուրը խնդրել է իրեն հետաքրքրվել, թե ինչն է իր ազգականին կանչելու պատճառը, ինչ գործի կապակցությամբ է կանչվել և այլն: Խնդրանքի կապակցությամբ ինքն Արթուրին ասել է, որ թեև Խ.Բաղդասարյանի հետ գտնվում է նորմալ փոխհարաբերությունների մեջ, սակայն իրեն հաճելի չէ մեկ ուրիշի գործերով հետաքրքրվել, քանի որ ընդհանրապես չի սիրում, որ իր գործերի մեջ են խառնվում, ուստի ինքն էլ աշխատում է չխառնվել ուրիշի գործերին: Զգալով, որ Արթուրն իր խոսքերից նեղվել է, նրան խոստացել է ծանոթացնել Խ.Բաղդասարյանի հետ: Միասին բարձրացել են Խաչատուր Բաղդասարյանի աշխատասենյակ, որտեղ եղել է իրեն անծանոթ մի աղջիկ, ում Խաչատուրը դուրս է հրավիրել: Ծանոթացնելով Արթուրին և Խաչատուրին, հեռացել է՝ նրանց մենակ թողնելով Խաչատուրի աշխատասենյակում: 2012թ. սեպտեմբերի 6-ին՝ ժամը 08:30-ին իրեն է զանգահարել Արթուր Ղուկասյանը և անհանգստացած հարցրել է, թե ինչպես կարող է կապվել Խաչատուրի հետ: Արթուրին խորհուրդ է տվել Խ.Բասղդասարյանին հանդիպել ժամը 09-ին՝ դատախազության շենքի մոտ, քանի որ բոլորն այդ ժամին են աշխատանքի ներկայանում: Հետագա օրերին տեղեկացել է, որ Արթուր Ղուկասյանն իր ազգականին օգնելու համար գումար է տվել Խաչատուր Բաղդասարյանին: /հատոր 1-ին գ.թ. 267-269/: 2017 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Կարեն Բարսեղյանն իր ցուցմունքը պնդել է Խ.Բաղդասարյանի հետ առերես հարցաքննվելիս /հատոր 3-րդ գ.թ. 118-119/:
Վկա Կ.Բարսեղյանը պատասխանելով հրապարակված ցուցմունքների վերաբերյալ հարցադրումներին՝ հայտնեց, որ ինչ իմացել է, նախաքննության ընթացքում հայտնել է, որն էլ դատարանում հրապարակվել է: Արթուր Ղուկասյանին ծանոթացրել է Խ.Բաղդասարյանի հետ ու հեռացել, տեղյակ չի, թե նրանք ինչ են խոսել: Արթուր Ղուկասյանին ուղեկցել է Խ.Բաղդասարյանի աշխատասենյակ, քանի որ սկզբնական մերժումից հետո Արթուրը նեղացել է, սակայն հետագա ընթացքն իրեն չի հետաքրքրել, ինչի պատճառով հետագայից տեղյակ չէ: Չի հիշում Խ.Բաղդասարյանին գումար տալու մասին որտեղից է լսել, հնարավոր է մամուլից: Գ.Միքայելյանն իրեն չի հայտնել, որ Խ.Բաղդասարյանը գումար է վերցրել /դատական նիստի արձանագրություն/:
Վկա Մուշեղ Գասպարյանը ցուցմունք տվեց, որ Սերգեյ Ափոյանն իր բարեկամն է, ազգականը, նույն բակից են, Արթուր Ղուկասյանը ևս իր ազգականն է: Սերգեյ Ափոյանն իրենից պարտքով գումար է վերցրել, ինչի վերաբերյալ ցուցմունք է տվել, իսկ դեպքի մնացած հանգամանքներից տեղյակ է համացանցից, ինչպես բոլորը: Սերգեյ Ափոյանը գումարը խնդրել է մորը՝ Գոհարին, վիրահատելու պատճառաբանությամբ: Գումարը հնարավոր է տվել է ոսկու շուկայում կամ բակում, քանի որ այդ ժամանակ այնտեղ է աշխատել: Գումարը վերադարձրել է Սերգեյը կամ նրա հայրը, նրանց հետ պարտք ու պահանջ չունի: Գումարը տալուց հետո իրեն կանչել են ՀՔԾ, հարցաքննել։ Բակից տեղեկացել է նաև, որ դրանից հետո Սերգեյ Ափոյանը դատվել է՝ նրան ազատությունից զրկել են: Դեպքերից հետո Սերգեյի կամ նրա հոր հետ չի հանդիպել, միայն գումարը վերադարձնելիս են հանդիպել: Նախաքննության ընթացքում իրականության վերաբերյալ ցուցմունք տվել է, հնարավոր է ներկայումս չհիշի մանրամասները /դատական նիստի արձանագրություն/:
Դատարանը հիմք ընդունելով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածով հրապարակել է վերջինիս նախաքննական ցուցմունքները: Այսպես, 2012 թվականի սեպտեմբերի 7-ին և 11-ին որպես վկա հարցաքննելիս Մուշեղ Գասպարյանը ցուցմունքով նշել է, որ երկար տարիներ աշխատել է «Վաղարշ և որդիներ» ՍՊԸ-ում, որպես ոսկու վաճառող: Սերգեյ Ափոյանին ճանաչել է մանկուց, վերջինս տարբեր ժամանակներում իրենից պարտքով գումար է վերցրել և ժամանակին վերադարձրել: 2012 թվականի սեպտեմբերի 3-ին ոսկու շուկայում իրեն է հանդիպել Սերգեյ Ափոյանը և պարտքով 5.000-10.000 ԱՄՆ դոլար է խնդրել: Սերգեյին կարողացել է տալ ընդամենը 7.600 ԱՄՆ դոլար: Գումարը վերցնելով, նա հեռացել է: Ինքը չի լսել թե ինչի համար է Սերգեյ Ափոյանը իրենից գումար խնդրել, քանի որ շուկայում աղմուկ է եղել: Քանի որ Սերգեյն իրենից պարբերաբար է գումար վերցրել, և դա իր համար սովորական է եղելլ, այդ իսկ պատճառով ինքը չի հետաքրքրվել, թե կոնկրետ ինչի համար է գումարը հարկավոր: Չի բացառել որ այն հանգամանքը, որ Սերգեյն իրեն հայտած լինի, որ գումարը պետք է դատախազություն տա, սակայն ինքն անուշադրությամբ պայմանավորված չի լսել:
Օրեր անց տեղեկանալով Սերգեյ Ափոյանին կալանավորելու մասին, 2012թ. սեպտեմբերի 9-ին հանդիպել է Սերգեյի հորը՝ Մարտիկ Ափոյանին և վերջինիս տեղեկացրել է, որ որդին իրեն 11.000 ԱՄՆ դոլար է պարտք և նրանից խնդրել է պարտքը վերադարձնել: Մարտիկն ասել է, որ ընդամենը 9.000 ԱՄՆ դոլար ունի և այդ գումարը փոխանցել է իրեն /հատոր 1-ին գ.թ. 156-157, հատոր 2-րդ գ.թ. 5/:
Ցուցմունքների հրապարակումից հետո վկա Մ.Գասպարյանը պատասխանելով դատարանի հարցադրմանը, թե ինչու նախաքննական մարմնին չի հայտնել, որ Ս.Ափոյանը գումարը վերցրել է իր մոր վիրահատության անհրաժեշտության պատճառաբանությամբ, հայտնեց, որ միգուցե դեպքից առաջ է այդ պատճառաբանությամբ գումար վերցրել, քանի որ իրենից պարբերաբար գումարներ վերցրել, ուստի հաստատապես չի հիշում, թե որ գումարն է վերցրել այդ պատճառաբանությամբ: Հստակ չի հիշում՝ մոր վիրահատության պատճառաբանությամբ, որ դեպքով է գումար խնդրել Սերգեյը: Ցուցմունքը վերարտադրելուց հետո, հայտնեց, որ գումարը հետ է վերադարձրել Սերգեյի հայրը /դատական նիստի արձանագրություն/:
Վկա Լիլիթ Շահբազյանը ցուցմունք տվեց, որ Արաբկիր համայնքի դատախազությունից նյութ է ստացել՝ հաղորդում, որտեղ սպիտակեցնող նյութի օգտագործմամբ ուղղում է կատարել ելքի համարի հետ կապված՝ օրն էր սխալ գրել կամ դատախազության ելքի համարը, ինչի պատճառով շտաբից կամ Հատուկ քննչական ծառայությունից ծառայողական քննություն են անցկացրել, որի ընթացքում հայտնել է, որ տեխնիկական վրիպակ է: Նյութը առձեռն է ստացվել դատախազությունից, որն իր հետ ոստիկանության բաժին բերել է հետաքննության ղեկավար Կարեն Ղազարյանը: Սովորաբար նյութերն ստացվել կամ ուղարկվել են ամենօրյա ռեժիմով սուրհանդակի կամ տարբեր աշխատակիցների միջոցով, այդ թվում՝ հետաքննության պետի, հետաքննիչի: Նյութի հետ կապված ուղղումը կատարել է ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի «մտից փաստաթղթերի հաշվառման» մատյանում՝ օրվա կամ դատախազության ելքի համարի հետ կապված: Հատուկ քննչական ծառայությունում ցուցմունք է տվել, որից մեկ ամիս անց շտաբից տույժ է ստացել մի ջնջումի համար: Դեպքը տեղի է ունեցել 2012 կամ 2013 թվականներին: Փաստաթուղթն այնքանով էր կարևորվել, որ կապված էր դատախազության ինչ-որ աշխատակցի արարքի հետ, սակայն դեպքը կոնկրետ չի մտաբերում: Մուտքագրված փաստաթղթերն առհասարակ ներկայացնում են բաժնի պետին, մակագրությամբ ստանում, այնուհետև քարտուղարությունից դրանք հանձնվում են ըստ կատարողների, նյութերն ավարտելիս համապատասխան գրառում է կատարվում նյութերով վերջնական որոշման մասին: Իր հիշելով այդ փաստաթղթի կատարողը Բաբայան Վարդգեսն է եղել, քանի որ այն երեկոյան է ստացվել, նա չի ստորագրել ստացման մասին: Ուսումնասիրելով փաստաթուղթը՝ հատոր 1-ին գ.թ. 262/: հայտնել է, որ «04.09»-ը դատախազությունից գրության ելքի օրն է, փաստաթուղթը մուտք է եղել «06.09»-ին, ջնջումները զուտ տեխնիկական են /դատական նիստի արձանագրություն/:
Վկա Յուրիկ Հայրապետյանը ցուցմունք տվեց, որ 2010-2012թթ., աշխատել է Կադաստրի կոմիտեում, այդ թվում որպես Արաբկիրի ստորաբաժանման ղեկավար, այդ տարիներին Արաբկիրի դատախազ է հանդիսացել Գրիշա Միքայելյանը։ Մի առիթով զանգահարել է Գրիշա Միքայելյանին, որ վերջինս մասնագետ, հավանաբար դատախազ ուղարկի, կասկածելի փաստաթղթերը ուսումնասիրելու համար։ Նա աշխատողներից մեկին ուղարկել է, ում հետ գրությունն ուղարկել է դատախազություն /դատական նիստի արձանագրություն/։
Դատարանը հիմք ընդունելով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածով հրապարակել է վերջինիս նախաքննական ցուցմունքները: Այսպես, 2012 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Յուրիկ Հայրապետյանը որպես վկա հարցաքննվելիս հայտնել է, որ 2012 թվականի օգոստոսի 31-ին՝ ժամը 17-ի սահմաններում, գրասենյակ են այցելել «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպության երկու աշխատակիցներ և հայտնել, որ վարկ ստանալու նպատակով կազմակերպություն է ներկայացվել բնակարանի սեփականության վկայական և միասնական տեղեկանք: Գործարքը ձևակերպելու ընթացքում Կենտրոն տարածքի նոտարներից մեկը կասկած է հայտնել փաստաթղթերի իսկության վերաբերյալ, ինչի կապակցությամբ խորհուրդ է տվել դիմել իրենց: Նշված անձանց հետ գրասենյակ է եկել նաև փաստաթղթերը վարկային կազմակերպություն ներկայացրած անձը՝ Սերգեյը: Կադաստրի Երևան քաղաքի ստորաբաժանումից պարզել է, որ հիշյալ բնակարանը սեփականության իրավունքով չի պատկանում Մարինե Մելիքյանին, այլ պատկանում է Ստելլա անունով քաղաքացու: Համոզվելով, որ ներկայացված փաստաթղթերը կեղծ են, նույն օրը զանգահարել է Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազ Գրիշա Միքայելյանին և հայտնել կատարվածի մասին: Վերջինս ասել է, որ պաշտոնական գրությամբ այդ մասին հայտնի դատախազությանը, որից հետո կհանձնարարի աշխատակիցներից մեկին զբաղվել այդ հարցով: Վարկային կազմակերպության աշխատակիցներից վերցրել է կեղծ փաստաթղթերը և պատրաստել է դատախազին հասցեագրված հաղորդումը: Հաջորդ օրը՝ 2012 թվականի սեպտեմբերի 1-ին՝ ժամը 12-ի սահմաններում, իրեն զանգահարել, այնուհետև՝ գրասենյակում հանդիպել է դատախազության դատախազ Խաչատուր Բաղդասարյանը: Վերջինիս պատմել է տեղի ունեցածը և հանձնել է հաղորդումը՝ կից փաստաթղթերով:
2012թ. սեպտեմբերի 3-ին՝ օրվա երկրորդ կեսին, իրեն է զանգահարել Արթուր անունով մի տղամարդ, ով հայտնել է, որ աշխատել է Արաբկիրի հարկադիր կատարման ծառայությունում և ասել, որ ցանկանում է նշված կեղծ փաստաթղթերի հարցով հանդիպել իրեն: Արթուրին ասել է, որ զբաղված է, խնդրել է ավելի ուշ զանգահարել, որից հետո այդ մասին հեռախոսով հայտնել է Խաչատուր Բաղդասարյանին: Վերջինս ասել է, որ կրկին զանգահարելու դեպքում հանդիպի Արթուրին և հասկանա, թե ինչ է նա ցանկանում, սակայն վերջինս այլևս չի զանգահարել: Նույն օրը երեկոյան Խաչատուր Բաղդասարյանը զանգահարել է իրեն և հետաքրքրվել, թե Արթուրը զանգահարել է իրեն, թե ոչ, ինչին տվել է բացասական պատասխան, որից հետո Խաչատուրի հետ այլևս չի խոսել /հատոր 2-րդ, գ.թ. 103-105/:
Ի պատասխան հարցադրումների հայտնել է, որ աղոտ հիշում է եղելությունը, ընթերցվածն իր միտքն է /դատական նիստի արձանագրություն/։
Վկա Կարեն Ղազարյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ոստիկանության կենսաթոշակառու է, ճանաչում է Խաչատուր Բաղդասարյանին, ում հետ գտնվել են աշխատանքային փոխհարաբերությունների մեջ՝ Խաչատուր Բաղդասարյանը հանդիսացել է Արաբկիր վարչական շրջանի ավագ դատախազ, ինքը ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի պետ։ Արաբկիրի բաժնում աշխատել է 2010-2018թթ․, 2012 կամ 2013թթ․ ամենամյա արձակուրդից վերադառնալուց հետո, իր հիշելով սեպտեմբեր ամսվա առաջին տասնօրյակին, սովորականի նման դատախազությունից նյութ է ստացել, ընթացք տվել։ Որոշ ժամանակ անց՝ նյութը ստանալուց տաս օրվա ընթացքում, նյութը տարել են դատախազություն և հետ չեն վերադարձրել հետաքննություն, հետո իմացել է, որ ինչ-որ խնդիրներ կան այդ նյութով, ինչի կապակցությամբ իրեն հրավիրել են Հատուկ քննչական ծառայություն՝ հարցաքննության, տեղեկացել է, որ նյութերով խնդիր է առաջացել, Խաչատուր Բաղդասարարյանը լքել է Հայաստանի Հանրապետությունը։ Նյութերը դատախազությունից հիմնականում ստացվել են հետաքննության աշխատակիցների կողմից առձեռն, առձեռն էլ հետաքննությունից ուղարկվել է դատախազություն, բացի այդ, սուրհանդակը ևս այդպիսի գործառույթ կատարել է /դատական նիստի արձանագրություն/։
Վկա Սուրեն Պետրոսյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Խաչատուր Բաղդասարյանը իր հեռավոր ազգականն է, ում Արաբկիրի դատախազությունում աշխատելու տարիներին որպես վարորդ օգնել է՝ նրա ընտանիքի կարիքների հետ կապված։ 2012 թվականին, ամիսը չի հիշում, Խաչատուր Բաղդասարյանի հետ գնացել են Դավիթաշեն մի բնակարան, որտեղ Խ.Բաղդասարյանը այնտեղ գտնվող աղջկան ասել է, որ գա իրենց հետ, ճանապարհին՝ ավտոմեքենայի մեջ, այդ աղջկան հարցրել է, թե ով կա որ «տեր» է նրա համար, հայտնի որ գան հետևից, աղջիկը զանգահարել է ինչ-որ մեկին։ Այդ աղջկան տարել են դատախազություն, հետո ինքը գնացել է իր գործերով։ Երեկոյան Խ.Բաղդասարյանին տուն է տարել։ Խ.Բաղդասարյանը առհասարակ վարել է ընկերոջ «Mercedes» մակնիշի ավտոմեքենան, ինչպես նաև երբեմն մյուս ընկերոջը պատկանող, մարգարիտ /շամպայն-մետալիկ/ գույնի «LEXUS» մակնիշի ավտոմեքենան, սակայն այդ աղջկան «Mercedes» մակնիշի ավտոմեքենայով են տեղափոխել /դատական նիստի արձանագրություն/։
Դատարանը հիմք ընդունելով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածով հրապարակել է վերջինիս նախաքննական ցուցմունքները: Այսպես, 2012 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Սուրեն Պետրոսյանը որպես վկա հարցաքննվելիս ցուցմունք է տվել, որ 2010 թվականից Խաչատուր Բաղդասարյանի հետ ձեռք բերված պայմանավորվածության համաձայն, ամսական 100.000 ՀՀ դրամ վարձատրությամբ վարել է նրա ավտոմեքենան: 2012 թվականի սեպտեմբերի 3-ին՝ ժամը 09:30-ին Խաչատուր Բաղդասարյանի հետ գնացել են Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայում գտնվող «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն: Ինքը սպասել է ավտոմեքենայում, իսկ Խաչատուրը, մտնելով հիշյալ կազմակերպություն, շուրջ 30 րոպե անց վերադարձել և ասել է, որ ավտոմեքենան վարի Դավթաշեն թաղամաս: Նույն օրը՝ ժամը 11-ի սահմաններում, հասել են Դավթաշեն, Խաչատուրի հետ բարձրացել են շենքերից մեկի 6-րդ կամ 7-րդ հարկը և մտել բնակարաններից մեկը: Այնտեղ հանդիպել են Մարինե անունով մի կնոջ, ում Խաչատուր Բաղդասարյանը ներկայացել է որպես Արաբկիրի դատախազ և ասել, որ վարկ ստանալու հետ կապված պետք է իրենց հետ գա դատախազություն, որից հետո Մարինեին վերցնելով, գնացել են Արաբկիրի դատախազություն: Ճանապարհին Խաչատուրը հարցեր է տվել Մարինեին, թե ում միտքն է եղել կեղծ փաստաթղթերով վարկ ստանալը և ով է նրա «մեջքին կանգնած»: Մարինեն խոստովանել է, որ այլ անձ է այդ ամենը կազմակերպել, տվել է նրա անունը, որից հետո Խաչատուրը պահանջել է զանգահարել այդ անձին: Մարինեն զանգահարել և այդ անձին պատմել է, որ նրան դատախազություն են տանում, որից հետո Խաչատուրի պահանջով հեռախոսը փոխանցել է վերջինիս: Խաչատուրը հեռախոսը վերցնելով այդ անձին կանչել է Արաբկիրի դատախազություն: Խաչատուրին և Մարինեին իջեցնելով դատախազությունում զբաղվել է իր գործերով, իսկ ժամը 18:00-ից հետո ավտոմեքենան փոխանցել է Խաչատուրին և գնացել տուն: Հաջորդ օրը՝ 2012 թվականի սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 09:30-ին գնացել է Արաբկիրի դատախազություն, վերցրել ավտոմեքենայի բանալիները և գնացել է Խաչատուրի հանձնարարությունները կատարելու: Ժամը 11:00-ին Խաչատուրը զանգահարել է իրեն և ասել, որ մոռացել էր, որ դատախազության դպրոցում դասերի պետք է գնար: Խաչատուրն ասել է, որ այլ ավտոմեքենայով դասերի կգնա և հանձնարարել է գործերը ավարտելուց գնալ իր հետևից: 2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ին նկատել է, որ Խաչատուր Բաղդասարյանը լարված է, սակայն այդ օրը որևէ այլ արտառոց հանգամանք չի նկատել: Հաջորդ օրը՝ առավոտյան, տանից վերցրել է Խաչատուր Բաղդասարյանին տարել Արաբկիրի դատախազություն, իսկ այնուհետև՝ «Մարիոթ» հյուրանոց, որից հետո նրան այլևս չի հանդիպել /հատոր 2-րդ, գ.թ. 12-14/:
Հրապարակված ցուցմունքի հետ կապված հայտնել է, որ վերհիշել է այդ իրադարձությունները, նախաքննական ցուցմունքները ճիշտ է շարադրել։ «Marriot» հյուրանոց տանելուց հետո զանգել է Խաչատուրին նրա հեռախոսն անջատված է եղել /դատական նիստի արձանագրություն/։
Վկա Վարդան Հովսեփյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2012 թվականին «Ֆաստ Կրեդիտ» ընկերությունից վարկ է ձևակերպվել, հետո պարզվել է, որ վարկը կեղծ փաստաթղթերի հիմքով է ձևակերպվել։ Ինչ որ անձինք բնակարան էին վարձակալել, հետո բնակարանի փաստաթղթերը կեղծել էին ու մոտ հիսուն հազար դոլար վարկ ձևակերպել։ Վստահ է, որ իրեն ոչ մեկը չի դիմել այդ գործի մանրուքներին ծանոթանալու համար, այդ թվում դատախազ։ Խաչատուր Բաղդասարյան տվյալներով անձի չի ճանաչում։ Իր հիշելով գործի հետ կապված որևէ օղակում դատախազի միջնորդություն է եղել, ինչի հետ կապված գործը հատուկ քննչականում է քննվել /դատական նիստի արձանագրություն/։
Դատարանը հիմք ընդունելով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածով հրապարակել է վերջինիս նախաքննական ցուցմունքները: Այսպես, 2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Վարդան Հովսեփյանը ցուցմունք է տվել, որ 2012թ. սեպտեմբերի 3-ին՝ ժամը 10:30-ին, իր աշխատասենյակ է այցելել Արաբկիրի դատախազության դատախազ Խաչատուր Բաղդասարյանը: Վերջինս հայտնել է, որ Արաբկիրի կադաստրից դատախազություն հաղորդում է ստացվել Մարինե Մելիքյանի կողմից իրենց վարկային կազմակերպությունից կեղծ փաստաթղթերով վարկ ստանալու մասին: Իրենց խոսակցության ընթացքում Խաչատուր Բաղդասարյանը հետաքրքրվել և տեղեկացել է, որ Մարինե Մելիքյանին վարկ դեռևս չի տրամադրվել, գործը գտնվում է նախապատրատական փուլում: Այնուհետև, Խ.Բաղդարայանը ցանկություն է հայտնել ծանոթանալ Մարինեի վարկ տրամադրելու վերաբերյալ փաստաթղթերին: Խաչատուրին տեղեկացրել է, որ Մարինենին դեռևս վարկ չեն տվել, իսկ փաստաթղթերի պատճենները կարող են տրամադրվել միայն գրավոր հարցման դեպքում: Շուրջ 10-15 րոպե խոսելուց հետո Խաչատուր Բաղդասարյանը հեռացել է: Վերջինիս պահվածքն իր մոտ կասկածներ է հարուցել, տպավորություն է ստեղծվել, որ նրա այցը կրել է հետախուզական բնույթ, որից հետո հանձնարարել է ստուգել Սերգեյ Ափոյանի միջնորդությամբ տրամադրված բոլոր վարկերը: Ստուգման արդյունքում բացահայտվել են կեղծ փաստաթղթերի հիման վրա վարկեր տրված լինելու փաստերը /հատոր 2-րդ գ.թ. 50-53/:
Ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկա Վարդան Հովսեփյանը հայտնեց, որ դեպքը վերհիշեց, մասնավորապես այն հանգամանքը, որ ինչ-որ դատախազ գնացել է իրենց մոտ՝ աշխատավայր, այդ դեպքի ժամանակ, սակայն սկզբում ինքը չի հավատացել, որ այցելուն դատախազ է, մտածել է հետախուզական ինչ որ գործողություն է, քանի որ նրա հարցերը հետախուզական բնույթ են կրել։ Հետո, երբ իմացել է, որ այցելուն դատախազ է, ավելի է կասկածը խորացել, թե ինչու է դատախազն առանց գործ հարուցելու այցելել և հարցեր տալիս։ Ինչ որ գրված է նախաքննական ցուցմունքում, հաստատապես տեղի է ունեցել, ցուցմունքը ձևակերպել է թարմ հիշողություններով։ Ի պատասխան ամբաստանյալի հարցին, թե ինչ պատճառով է կասկածել, որ ինքը դատախազ է, հայտնել է, որ կոնկրետ պատճառ չկա, դա զուտ էմոցիոնալ բնույթ է կրել։ Փաստաթղթերի կեղծիքը հայտնաբերվել է այն գործի հետ կապված, որտեղ վարկի գումարը դեռ տրամադրված չի եղել, սակայն մի քանի դեպքով վարկն արդեն տրամադրված եղել է /դատական նիստի արձանագրություն/։
Վկա Մարինե Մելիքյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է Խաչատուր Բաղդասարյանին, ով տարիներ առաջ՝ կոնկրետ տարեթիվ և ամսաթիվ չի հիշում, սակայն շաբաթվա օրերից երկուշաբթի օր եկել է իր՝ Դավիթաշեն 3-րդ թաղամաս 6-րդ շենք 49-րդ բնակարան, ներկայացել որպես դատախազ, հայտնել, որ ինչ որ կեղծ գործարք է կատարվել՝ բնակարանը, որ իր անվամբ է ձևակերպվել, իր բնակարանը չի, վարձակալած է, որից հետո իրեն հրավիրել է դատախազություն, որտեղ ինքը մի քանի ժամ մնացել է։ Խ.Բաղդասարյանը բնակարան մենակ է բարձրացել, սակայն վարորդը ներքևում նրան է սպասել, իրեն ավտոմեքենայով տարել են, անձանգիրն էլ նախօրոք վերցրել։ Դատախազությունում Բաղդասարյանն ասել է, որ փաստաթղթեր է կեղծել, տուն չի գնալու, մնալու է այդտեղ՝ պարզել են, որ ոսկու շուկայում այդպիսի տաղավար չի եղել՝ իր տեղեկություններով խաբեությունը կապված է եղել բնակարանի առուվաճառքի հետ, հետո նաև իր անվամբ ոսկու շուկայում ՍՊԸ-ն է բացվել, գրանցվել իբր ինքն այնտեղ աշխատում է։ Պարզվել է նաև, որ բնակարանն ուրիշի անվամբ է, ուրիշ փաստաթղթերով։ Բանկը հաստատել է այդ գործարքը, գնացել են նոտար, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով այնտեղ ձգձգումներ են եղել, գնացել են տուն։ Երկուշաբթի արդեն դատախազությունից գնացել են իրենց տուն, թե կեղծ գործարք է եղել։ Ինքը ցանկացել է կապնվել Սերգեյ Ափոյանի հետ, ով իրեն խաբել էր, ինչի մասին նաև հայտնել է Խաչատուր Բաղդասարյանին, որ այդ ամեն ինչը Սերգեյի արարքն է, ինքը դրա հետ կապ չունի, ինքը միայն ստորագրել է։ Խաչատուրը հայտնել է, որ այդ դեպքում թող Սերգեյը ներկայանա, ինքը պետք է մնա մինչև Սերգեյի գալը։ Հաջողվել է կապնվել Սերգեյի հետ, ով հայտնել է, որ ինքը կներկայանա դատախազություն։ Դատախազությունում մնացել մի քանի ժամ, մինչև երեկոյանը ժամը 6-7-ը, որի ընթացքում Խ.Բաղդասարյանի մոտ սկզբում մեկ անձ է եկել, հետո նույն անձը մեկ ուրիշի հետ, որի ընթացքում ինքը Խ.Բաղդասարյանի առաջարկությամբ միջանցքում սպասել է, մինչև հանդիպումներն ավարտվեն, տեղյակ չէ, թե նրանք ինչ խոսակցություն են ունեցել։ Սակայն երկրորդ հանդիպման ավարտին Խ.Բաղդասարյանն իրեն ներս է հրավիրել, մոտ 5-10 րոպե անց անձնագիրը հետ վերադարձրել ու բաց թողել՝ ասելով, որ նման արարքներից այլևս հեռու մնա։ Դուրս գալուց հետո զանգահարել է Սերգեյին, նա չի պատասխանել, այնուհետև իրեն է զանգահարել Սերգեյի հայրը, ով, իմանալով որ ինքն արդեն դուրս է եկել շենքից, դատախազության մոտ անծանոթ մեկի հետ մոտեցել է իրեն, առաջարկել գնալ սրճարան, զրուցել։ Նրանց հետ գնացել է «Մասիվ»-ում գտնվող մի սրճարան, որտեղ ներկա են եղել Սերգեյի հայրը, էլի անծանոթ մարդիկ և մի մարդ, ով դատախազություն էր եկել այդ օրը Խ.Բաղդասարյանի մոտ։ Քիչ անց նաև Սերգեյն է եկել այդ վայր: Այդ ընթացքում Խ.Բաղդասարյանի և մեկի միջև գումարային հարցի վերաբերյալ խոսակցություն է լսել։ Սրճարանից տաքսիով տուն է գնացել։
Դատարանը հիմք ընդունելով, որ վկայի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածով հրապարակել է վերջինիս նախաքննական ցուցմունքները: Այսպես, 2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ին, 8-ին և 2017 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Մարինե Մելիքյանը որպես վկա հարցաքննվելիս ցուցմունքով հայտնել է, որ 2012թ. սեպտեմբերի 3-ին՝ կեսօրին, իր բնակարան են այցելել երկու տղամարդ, որոնցից մեկը ներկայացել է որպես Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Խաչատուր Բաղդասարյան: Վերջինս ասել է, որ նրա հետ պետք է գնա դատախազություն, քանի որ կեղծ փաստաթղթեր է ներկայացրել «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպություն: Խաչատուր Բաղդասարյանին տեղեկացրել է, որ այդ ամենը կազմակերպել է Սերգեյ Ափոյանը, իսկ ինքը փաստաթղթերի կեղծ լինելու մասին որևէ տեղեկություն չի ունեցել: Ճանապարհին զանգահարել է Սերգեյ Ափոյանին և տեղեկացրել իրեն դատախազություն տանելու մասին, որից հետո Խաչատուրի պահանջով հեռախոսը փոխանցել է նրան, ով Սերգեյին կանչել է դատախազություն: Հասնելով դատախազություն, բարձրացել են Խաչատուր Բաղդասարյանի աշխատասենյակ որտեղ, պատասխանելով վերջինիս հարցերին, մանրամասնել է կեղծ փաստաթղթերի օգտագործմամբ վարկ ստանալու հանգամանքները: Որոշ ժամանակ անց Խաչատուր Բաղդասարյանի աշխատասենյակ են մտել երկու տղամարդ: Նրանցից մեկը, ինչպես հետագայում է իմացել, Սերգեյի ծանոթ Արթուրն է եղել: Այդ ժամանակ Խաչատուր Բաղդասարյանն իրեն դուրս է հրավիրել սենյակից, իսկ նրանց գնալուց հետո կրկին ներս է կանչել և առաջարկել է սպասել սենյակում: Որոշ ժամանակ անց Արթուրը վերադարձել է և նրա վերադառնալուց հետո իրեն դարձյալ դուրս են հրավիրել: Արթուրի հեռանալուց հետո Խաչատուրն իրեն կանչել, վերադարձրել է անձնագիրը, ասելով, որ կարող է տուն գնալ: Դատախազությունում մնացել է շուրջ 6-7 ժամ: Դուրս գալով շենքից, հանդիպել է Սերգեյ և Մարտիկ Ափոյաններին, վերջիններիս հետ գնացել է 2-րդ «Մասիվ»-ում գտնվող սրճարան: Քիչ անց սրճարան է եկել նշված Արթուրը, ով առանձնացել և խոսել է Սերգեյի ու Մարտիկի հետ: Դրանից հետո Սերգեյից տեղեկացել է, որ վերջինս դատախազին բավականին մեծ գումար է տվել իրեն ազատ արձակելու և գործը «փակելու» համար /հատոր 1-ին, գ.թ. 120-123, 171-172, հատոր 3-րդ գ.թ. 111-113/:
Ցուցմունքի հրապարչակումից հետո վկա Մ.Մելիքյանը հայտնեց, որ դեպքի մանրամասները չի հիշել, դրա համար է դատարանում որոշակի հակասական ցուցմունք տվել։ Նախաքննական ցուցմունքներում իրականությունն է նշել, սրճարանում Սերգեյի, Մարտիկի, Արթուրի խոսակցությունից է լսել խոշոր գումարի մասին։ Դատախազությունում տեսել է Արթուրին, նա երկու անգամ է եկել Խ.Բաղդասարյանի մոտ։ Ի պատասխան ամբաստանյալի հարցին հայտնել է, որ հնարավոր է սկզբում երկու անձինք են եկել նրա աշխատասենյակ, հետո նոր մեկը, կամ հակառակ հերթականությամբ, քանի որ դեպքից երկար ժամանակ է անցել, մանրամասները չի հիշում, բայց հաստատ երկու անձինք մտել են Խ.Բաղդասարյանի մոտ, որոնցից մեկը Արթուրն է եղել /դատական նիստի արձանագրություն/։
Դատարանը անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ է ձեռնարկել վկաներ Սերգեյ, Մարտիկ Ափոյանների և Արթուր Ղուկասյանի ներկայությունը դատաքննությանը ապահովելու համար, սակայն վերջիններիս հայտնաբերել չի հաջողվել, որպիսի պայմաններում հրապարակվել են նրանց նախաքննական ցուցմունքները:
Այսպես.
Նախաքննության ընթացքում՝ սույն գործով վկա Արթուր Ղուկասյանը որպես կասկածյալ, իսկ այնուհետև որպես մեղադրյալ /վերջինս մեղադրվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 313-րդ հոդվածով նախատեսված արարքը կատարելու համար՝ կաշառքի միջնորդություն/ հարցաքննվելիս ցուցմունքով հայտնել է, որ 2012թ. սեպտեմբերի 3-ին՝ ժամը 12-ի սահմաններում, իր 091-38-88-88 հեռախոսահամարին է զանգահարել Սերգեյ Ափոյանը և ասել, որ Արաբկիրի դատախազությունում լուրջ խնդիրներ ունի, և խնդրել է հանդիպել: Պայմանավորվել են հանդիպել ժամը 15-16-ի սահմաններում Արաբկիրի թաղապետարանի մոտ: Սերգեյը հանդիպման վայր է եկել հոր՝ Մարտիկ Ափոյանի հետ: Հանդիպման ժամանակ Սերգեյը պատմել է, որ ինչ-որ աղջկա անունով փաստաթղթեր է կեղծել ու դրանց օգտագործմամբ փորձել է վարկ ստանալ, ինչը բացահայտվել է և իրեն կանչել են դատախազություն, իսկ այդ աղջիկը գտնվում է դատախազ Խաչատուր Բաղդասարյանի մոտ: Վերջինիս հետ ծանոթանալու և կատարվածի մասին տեղեկություններ ստանալու համար, զանգահարել է նույն դատախազության աշխատակից, իր ծանոթ Կարեն Բարսեղյանի 099-19-29-99 հեռախոսահամարին, պայմանավորվել և դատախազությունում հանդիպել նրան: Գնալով դատախազություն և այնտեղ հանդիպելով Կարենին, նրան պատմել է Խաչատուր Բաղդասարյանի կողմից իր ազգականին կանչելու մասին և խնդրել է ծանոթացնել Բաղդասարյանի հետ: Կարենի հետ գնացել են Խաչատուր Բաղդասարյանի աշխատասենյակ, որտեղ տեսել է մի աղջկա, ում Խաչատուրը դուրս է հրավիրել: Կարենը ծանոթացրել է իրենց և հեռացել, մենակ թողնելով իրեն և Բաղդասարյանին: Առանձնազրույցի ընթացքում ասել է Խաչատուր Բաղդասարյանին, որ Սերգեյ Ափոյանն իր ազգականն է և հետաքրքրվել է, թե ինչ է հնարավոր անել: Խաչատուր Բաղդասարյանն աղջկան ազատ արձակելու և Սերգեյի գործը կարգավորելու համար պահանջել է 15.000 ԱՄՆ դոլար: Խաչատուրի պահանջի մասին ինքը տեղեկացրել է Սերգեյ Ափոյանին, ով ժամանակ է խնդրել գումարը հայթայթելու համար: Նույն օրը՝ ժամը 18-ի սահմաններում, Սերգեյը հանդիպել է իրեն և ասել, որ կարողացել է հայթայթել 8.000 ԱՄՆ դոլար և խնդրել է այդ գումարով հարցերը կարգավորել: Գնալով դատախազություն, Սերգեյի խնդրանքի մասին հայտնել է Խաչատուր Բաղդասարյանին, սակայն վերջինս 10.000 ԱՄՆ դոլար է պահանջել: Խաչատուր Բաղդասարյանն ասել է նաև, որ գումարը տրվելուց անմիջապես հետո աղջկան ազատ է արձակելու, իսկ հաղորդումը քննչական չի ուղարկելու: Հանդիպելով Սերգեյ Ափոյանին, նրան փոխանցել է Բաղդասարյանի խոսքերը: Սերգեյն իրեն տվել է 8.000 ԱՄՆ դոլար, իսկ մնացած 2.000 ԱՄՆ դոլարը խոստացել է տալ հաջորդ օրը: Կրկին գնալով դատախազություն, Սերգեյի տված 8.000 ԱՄՆ դոլարը փոխանցել է Խաչատուր Բաղդասարյանին, խոստանալով մնացած 2000 ԱՄՆ դոլարը տալ հաջորդ օրը: Նույն օրը երեկոյան Մասիվում գտնվող սրճարաններից մեկում հանդիպել է Սերգեյ և Մարտիկ Ափոյաններին, որի ժամանակ քննարկել են դատախազին կաշառք տալու հանգամանքները: Պայմանավորվածության համաձայն, հաջորդ օրը՝ 2012թ. սեպտեմբերի 4-ին՝ ժամը 10-ի սահմաններում, հանդիպելով Սերգեյի հետ, գնացել են Արաբկիրի դատախազություն: Սերգեյը սպասել է դրսում, իսկ ինքը, նրանից վերցնելով 2.000 ԱՄՆ դոլարը, մտել է դատախազության շենք և բարձրացել Խաչատուր Բաղդասարյանի աշխատասենյակ: Այդտեղ վերջինիս է փոխանցել 1.000 ԱՄՆ դոլար և խնդրել է այդքանով բավարարվել: Խաչատուր Բաղդասարյանը համաձայնել է և վերցրել է գումարը:
Դուրս գալով Բաղդասարյանի աշխատասենյակից և վերադառնալով Սերգեյի մոտ, վերջինիս խնդրանքով զանգահարել է Խաչատուր Բաղդասարյանին, միացրել է բարձրախոսը և հարցրել, թե ինչպես է կարգավորելու Սերգեյի գործը: Խաչատուրը պատասխանել է, որ մոտակա օրերին իր մոտ է կանչելու Մարինեին, ով դիմում պետք է ներկայացնի վարկից հրաժարվելու մասին, որից հետո կհանդիպի վարկային կազմակերպության աշխատակցին և նրանց հետ կկարգավորի հարցերը:
2012թ. սեպտեմբերի 6-ին՝ ժամը 08-ի սահմաններում, իրեն է զանգահարել Մարտիկ Ափոյանը և հայտնել է, որ Սերգեյին ու Մարինեին տարել են ոստիկանություն: Անմիջապես փորձել է կապվել Խաչատուրի հետ, սակայն չկարողանալով նրա հետ կապ հաստատել, զանգահարել է Կարեն Բարսեղյանին և հարցրել է, թե ինչպես կարող է հանդիպել Խաչատուրին: Կարենը պատասխանել է, որ Խաչատուրին կարող է հանդիպել Արաբկիրի դատախազությունում, որից հետո գնացել է դատախազություն: Դատախազության բակում հանդիպել է Խաչատուրին, ում տեղեկացրել է Սերգեյին և Մարինեին ոստիկանություն տանելու մասին: Խաչատուրն ասել է, որ սպասի թաղապետարանի դիմացի այգում, մինչև պարզի, թե ինչ է կատարվել: Շուրջ 30 րոպե անց Խաչատուրը հետ է տվել 9.000 ԱՄՆ դոլարը, ասելով, որ գործարքը չի ստացվել: Միաժամանակ խնդրել է կատարվածի մասին որևէ մեկին չասել: Դրանից հետո հանդիպել է Մարտիկ Ափոյանին և նրան է փոխանցել Խաչատուր Բաղդասարյանի վերադարձրած գումարը:
Արթուր Ղուկասյանի 2014 թվականի հունիսի 26-ի հարցաքննությունը տեսաձայնագրվել է /հատոր 1-ին գ.թ. 140, 168-170, 219-220, հատոր 2-րդ գ.թ. 200-201, 210-212, 214, լազերային կրիչ՝ գ.թ. 215/:
Նախաքննության ընթացքում՝ սույն գործով վկա Սերգեյ Ափոյանը որպես կասկածյալ, իսկ այնուհետև որպես մեղադրյալ /վերջինս մեղադրվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ և 34-178-րդ հոդվածների 3-րդ մասերի 1-ին կետերով, 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 312-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքը կատարելու համար/ հարցաքննվելիս ցուցմունքով հիշյալ քրեական գործի հանգամանքների կապակցությամբ հայտնել է, որ «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպությունից վարկ ստանալու նպատակով կեղծել է Երևանի Կորյունի 1-ին նրբանցքի 10-րդ շենքի 8-րդ բնակարանի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայականը, դրա նկատմամբ գրանցված իրավունքների և սահմանափակումների վերաբերյալ միասնական տեղեկանքը, որոնց մեջ գույքի իրական սեփականատիրոջ փոխարեն նշել է իր ծանոթ Մարինե Մելիքյանի տվյալները: Հետագայում՝ գործարքի կնքման փուլում, Արաբկիրի կադաստրում բացահայտվել է հիշյալ փաստաթղթերի կեղծ լինելու փաստը: 2012թ. սեպտեմբերի 3-ին՝ ժամը 11-ի սահմաններում, իր հեռախոսահամարին է զանգահարել Մարինե Մելիքյանը և հայտնել, որ նրան տանում են Արաբկիրի դատախազություն: Քիչ անց 099-009-009 հեռախոսահամարով իրեն է զանգահարել մի տղամարդ, ով ներկայացել է որպես դատախազ Խաչատուր Բաղդասարյան, և հետաքրքրվել է, թե ինքն առնչություն ունի արդյոք հիշյալ վարկի հետ: Ստանալով դրական պատասխան, Բաղդասարյանն ասել է, որ եթե Մարինեի ճակատագիրն իրեն հետաքրքիր է, ապա ներկայանա դատախազություն: Հասկանալով, որ իր կատարած կեղծիքներն ու խարդախությունը բացահայտվել են, ուղիներ է փնտրել ստեղծված իրավիճակից դուրս գալու համար: Հիշելով, որ իր ազգական Արթուր Ղուկասյանն աշխատել է Արաբկիրի հարկադիր կատարման ծառայությունում և կարծելով, որ նա կարող է ծանոթներ ունենալ, զանգահարել է վերջինիս, պատմել տեղի ունեցածի մասին և խնդրել որևէ եղանակով օգնել իրեն: Արթուրն ասել է, որ Արաբկիրի դատախազությունում աշխատող, Կարեն անունով ծանոթ ունի և կփորձի նրա միջոցով այդ հարցը կարգավորել: Որոշ ժամանակ անց Արթուրն ասել է, որ «գործը փակելու» և Մարինեին ազատ արձակելու համար դատախազությունում 15.000 ԱՄՆ դոլար կաշառք են պահանջել: Տանից վերցրել է 5.800 ԱՄՆ դոլար, ևս 8.000 ԱՄՆ դոլար պարտքով վերցրել է ընկերոջից՝ Մուշեղ Գասպարյանից: Եղելության մասին պատմել է հորը՝ Մարտիկ Ափոյանին, որից հետո՝ ժամը 17-ի սահամաններում, Արաբկիրի թաղապետարանի մոտ հանդիպել են Արթուր Ղուկասյանին: Վերջինիս ասել է, որ կարողացել է հայթայթել ընդամենը 8.000 ԱՄՆ դոլար, և խնդրել է գործը կազմակերպել նշված գումարի սահմաններում: Արթուր Ղուկասյանը, վերցնելով գումարը, գնացել է դատախազություն: Որոշ ժամանակ անց Մարինեին դատախազությունից ազատ են արձակել: Նրա հետ գնացել են Նոր Նորքի 2-րդ զանգվածում գտնվող սրճարաններից մեկը, որտեղ եկել է նաև Արթուրը: Վերջինս ասել է, որ դատախազության հետ պայմանավորվածության համաձայն, հարցը լուծելու համար պահանջվել է ընդհանուր տալ 10.000 ԱՄՆ դոլար: Հաջորդ օրը՝ ժամը 10-ի սահմաններում Արթուր Ղուկասյանին է տվել ևս 2.000 ԱՄՆ դոլար, որից հետո միասին գնացել են Արաբկիրի դատախազություն: Ինքը սպասել է դրսում, իսկ Արթուրը, մտնելով դատախազություն, քիչ անց վերադարձել է, հետ է տվել 1.000 ԱՄՆ դոլարը և ասել, որ համաձայնվել են 9.000 ԱՄՆ դոլարով «գործը փակել»: Իր խնդրանքով Արթուրը զանգահարել է Խաչատուր Բաղդասարյանին, միացրել է բարձրախոսը և հարցրել, թե ինչպես է կարգավորելու գործը: Խաչատուրը պատասխանել է, որ մոտակա օրերին իր մոտ է կանչելու Մարինեին, ով պետք է դիմում ներկայացնի վարկից հրաժարվելու մասին, որից հետո կհանդիպի վարկային կազմակերպության աշխատակցին և նրա հետ կկարգավորի հարցերը /հատոր 1–ին, գ.թ. 128-132, 194, հատոր 2-րդ գ.թ. 92-93/:
Նախաքննության ընթացքում՝ Մարտիկ Ափոյանը որպես վկա հարցաքննվելիս ցուցմունքով հայտնել է, որ 2012 թվականի սեպտեմբերի 3-ին՝ ցերեկվա ժամին, զանգահարել է իր որդին՝ Սերգեյը և խնդրել շտապ հանդիպել Արաբկիրի թաղապետարանի մոտ՝ պատճառաբանելով, որ լուրջ խնդիրներ ունի և հեռախոսային խոսակցություն չի: Գնալով այնտեղ տեսել է, որ Սերգեյի հետ է նաև Արթուր Ղուկասյանը: Որդին իրեն պատմել են, որ Մարինե Մելիքյանի անունով փաստաթղթեր է կեղծել ու դրանց օգտագործմամբ փորձել է վարկ ստանալ, ինչը բացահայտվել է: Մարինեն գտնվում է դատախազությունում, իրեն նույնպես կանչել են այնտեղ: Այդ գործով զբաղվում է դատախազ Խաչիկ Բաղդասարյանը: Որդին նշել է նաև, որ Արթուրն իր ծանոթի միջոցով կապ է հաստատել Խ.Բաղդասարյանի հետ, ով գործը քննչական չուղարկելու և Մարինեին ազատելու համար պահանջել է 15.000 ԱՄՆ դոլար գումար: Իրենից խորհուրդ է հարցրել գումարը տալ, թե՝ ոչ: Ինքը հարցուփորձ է արել ու համոզվելով, որ հետագայում խնդիրներ չի առաջանա, խորհուրդ է տվել գումարը տալ, նամանավանդ, որ Մարինեին պահում են դատախազությունում: Դրանից հետո իր որդին Արթուրին ասել է, որ 15.000 դոլար չի կարողացել գտնել, և կարող է տալ 8.000 ԱՄՆ դոլար, խնդրել է, որ վերջինս փորձի այդ գումարով լեզու գտնել դատախազի հետ: Արթուրն իր ավտոմեքենայով գնացել է դատախազություն և վերադառնալով այնտեղից ասել է, որ դատախազը համաձայնվել է 11.000 ԱՄՆ դոլարի դիմաց գործը փակել: Սերգեյն իրեն տվել է 8.000 ԱՄՆ դոլար, իսկ մնացած 3.000 ԱՄՆ դոլարը խոստացել է տալ հաջորդ օրը: Արթուրը կրկին գնացել է դատախազություն և մոտ 20 րոպե անց Մարինեն զանգահարել է որդուն և ասել, որ իրեն բաց են թողել: Ինքը որդու հետ գնացել է Մարինե հետևից: Իրենք գնացել են 2-րդ «Մասիվ»-ում գտնվող սրճարաններից մեկը: Այնտեղ է եկել նաև Արթուրը, ում հետ ինքը և որդին քննարկել են դատախազին կաշառք տալու հանգամանքները: Հաջորդ օրը որդուց տեղեկացել է, որ Արթուրը կարողացել է 11.000 ԱՄՆ դոլար գումարը քչացնել մինչև 9.000 ԱՄՆ դոլար ու դատախազը այդ գումարով խոստացել է գործին ընթացք չտալ ու գործը քննչական չուղարկել: 2012թ. սեպտեմբերի 6-ին՝ ժամը 07:30-ի սահմաններում իր տուն են եկել ոստիկանության աշխատակիցները և իր որդուն տարել են բաժին: Ինքն այդ մասին տեղեկացրել է Արթուրին: Դրանից հետո պարզել է, որ Մարինեին նույնպես տարել են ոստիկանություն: Ժամերի անց իրեն նույնպես հրավիրել են ոստիկանության բաժին: Մինչ այնտեղ գնալը զրուցել է Արթուրի հետ և վերջինս իրեն խնդրել է ոստիկանությունում փողի անուն չտալ, քանի որ այն դատախազը հետ է վերադարձնելու: Երեկոյան կնոջից իմացել է, որ Արթուրը 9.000 ԱՄՆ դոլար գումարը բերել ու թողել է նրա մոտ, որպիսի վերջինս այն փոխանցի իրեն /հատոր 1-ին գ.թ. 118-119, 147-151/
2017 թվականի դեկտեմբերի 20-ին որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց են ճանաչվել /հատոր 3-րդ գ.թ. 232-234/
ՀՀ ԿԱ անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի աշխատակազմի Արաբկիր սպասարկման գրասենյակի պետի 31.08.2012թ. գրությունը, Մարինե Վալերիի Մելիքյանի անվամբ կազմված անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման N10042012-041-0313 համարի վկայականը, Մարինե Վալերիի Մելիքյանի անվամբ կազմված անշարժ գույքի և դրա նկատմամբ գրանցված իրավունքի և սահմանափակումների վերաբերյալ N ՄՏ-30082012-01-0162 միասնական տեղեկանքի պատճենները, ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի պետին հասցեագրված Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյուն վարչական շրջանների դատախազի գրությունը և փաստաթղթերի կեղծիքի վերաբերյալ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի կողմից տրված ամփոփագիրը: Որոնցով հաստատվում է Մարինե Մելիքյանի անվամբ հիշյալ կեղծ փաստաթղթերը ՀՀ ԿԱ ԱԳԿ ՊԿԱ Արաբկիր սպասարկման գրասենյակի պետի հաղորդմանը կից Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյուն վարչական շրջանների դատախազություն ուղարկված լինելու, դրանք 03.09.2012թ. դատախազությունում մուտքագրվելու, հետագա ընթացքը լուծելու համար Խաչատուր Բաղդասարյանին հանձնարարվելու և միայն 06.09.2012թ.՝ ժամը 13-ի սահմաններում ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում մուտքագրվելու հանգամանքները /հատոր 1-ին գ.թ. 160-164/:
Խաչատուր Կարոյի Բաղդասարյանին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազի պաշտոնում նշանակելու մասին ՀՀ գլխավոր դատախազի 22.12.2009թ. թիվ 258 հրամանի քաղվածքը, ինչով հաստատվում է, որ վերջինս մշտապես իրականացրել է իշխանության ներկայացուցչի լիազորություններ և հանդիսացել է պետական հատուկ ծառայություն իրականացնող պաշտոնատար անձ /հատոր 1-ին գ.թ. 241/:
«ԱրմենՏել» ՓԲ ընկերությունից 2012 թթվականի սեպտեմբերի 19-ի թիվ NԱԾ 00/2355 գրությամբ ստացված՝ Սերգեյ Ափոյանի 099-08-08-38, Արթուր Ղուկասյանի 091-38-88-88 և Խաչատուր Բաղդասարյանի 096-00-90-09 բջջային հեռախոսահամարներից կատարված ելքային և մուտքային զանգերի տվյալները պարունակող սկավառակը և «Ղ-Տելեկոմ» ՓԲ ընկերությունից 2012թ. սեպտեմբերի 26-ի թիվ Ref.No SU/3799/2609612/ 3780 գրությամբ ստացված՝ Սերգեյ Ափոյանի 098-08-08-14 հեռախոսահամարից կատարված ելքային և մուտքային զանգերի տվյալները պարունակող սկավառակը և դրանք զննելու մասին արձանագրությունը /հատոր 2-րդ գ.թ. 72, 88/:
Հիշյալ վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակների զննության արձանագրության համաձայն՝ Սերգեյ Ափոյանի և Արթուր Ղուկասյանի, վերջինիս և Կարեն Բարսեղյանի, Խաչատուր Բաղդասարյանի, վերջինիս և Յուրի Հայրապետյանի, Մարինե Միքայելյանի և Սերգեյ Ափոյանի միջև առկա են փոխադարձ հեռախոսազանգեր: 2012թ. սեպտեմբերի 3-ին, 4-ին և 6-ին Արթուր Ղուկասյանի կողմից Խաչատուր Բաղդասարյանին ենթադրաբար կաշառք տալու և կաշառքի գումարը հետ ստանալու ժամերին վերջիններիս կողմից օգտագործվող հեռախոսահամարներն սպասարկվել են Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությանը հարող տարածքում /հատոր 3-րդ գ.թ. 207-231/:

III. Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները.

Վերլուծելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցությամբ, դրանք համադրելով ամբաստանյալի հայտնած ցուցմունքի հետ, դատարանն արձանագրում է, որ գործով ձեռք բերված ապացույցներով և փաստական տվյալներով հերքվում է Խաչատուր Բաղդասարյանի այն պնդումը, որ ինքը կաշառք չի ստացել: Դատարանը գտնում է, որ Խաչատուր Բաղդասարյանի նման դիրքորոշումը նպատակ է հետապնդում ազատվել քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից:
Այսպես, գործում առկա, դատարանում հետազոտված ապացույցներով, այդ թվում Սուրեն Պետրոսյանի, Կարեն Բարսեղյանի, Մարինե Մելիքյանի ցուցմունքներով հաստատվում է այն հանգամանքը, որ Խաչատուր Բաղդասարյանը կադաստրի կոմիտեից ստացված դիմումի առիթով Մարինե Մելիքյանին բնակարանից տեղափոխել է իր աշխատասենյակ, որոշակի ժամանակով պահել այնտեղ, որպիսի հանգամանքը ընդունում է նաև Խաչատուր Բաղդասարյանը: Հաղորդմանը օրենքով սահմանված կարգով ընթացք տալու՝ նախաքննությանը կամ հետաքննությանը նյութեր նախապատրաստելու հանձնարարություն տալու փոխարեն անձամբ դրանով զբաղվելու հանգամանքը Խաչատուր Բաղդասարյանը պարզաբանում է նրանով, որ ինքը երկար տարիներ քննիչ է աշխատել, և այդ կապակցությամբ իր մոտ նման աշխատելաոճ է ձևավորվել: Նման կերպ վարվելով փորձել է սահմանված եռօրյա ժամկետում հասկանալ խնդիրը, և լուծել ընթացքը։ Ամբաստանյալի նման պատճառաբանությունը դատարանը արժանահավատ չի համարում, քանի որ նախ Խաչատուր Բաղդասարյանի հետագա վարքագիծը հերքում է իր իսկ կողմից առաջ քաշած վարկածը, մասնավորապես՝ դատարանում հետազոտված մյուս ապացույցները հաստատում են այն հանգամանքը, որ Խաչատուր Բաղդասարյանը հաղորդմանն ընթացք չտալու համար ստացել է կաշառք: Այսինքն՝ նրա հետագա գործողությունները վկայում են այն մասին, որ հաղորդմամբ անձամբ զբաղվելու շարժառիթը եղել է առնվազն շահադիտական շահագրգռվածությունը: Բացի այդ, Խաչատուր Բաղդասարյանի պատճառաբանություններն այդ կապակցությամբ նաև անտրամաբանական են, քանի որ դատարանի համար հասկանալի չէ, թե ինչու վերջինս նյութերը չի ուղարկել հետաքննական կամ նախաքննական մարմին և դատավարական ղեկավարում իրականացնելու միջոցով պարզել գործի հանգամանքները, եթե նրա միակ նպատակը եղել է գործի հանգամանքների պարզումը: Այդ համատեքստում անհասկանալի է նաև, թե հանդիսանալով դատախազ, Խաչատուր Բաղդասարյանն ինչ դատավարական փաստաթղթերում էր արձանագրելու իր գործողությունները, որ ընթացակարգերով, և ի վերջո, պարզված տեղեկություններն ինչ պատճառով որևէ դատավարական փաստաթղթով չի տրամադրել վարույթն իրականացնող մարմնին՝ հաղորդման շուրջ նյութեր նախապատրաստելու հանձնարարությանը կցելով իր կողմից պարզված տեղեկությունները: Վերոշարադրյալ վերլուծությամբ դատարանը փաստում է, որ Խաչատուր Բաղդասարյանի պատճառաբանությունը նյութով անձամբ զբաղվելու շահագրգռվածության մասին անհիմն է և մտացածին:
Վկաներ Կարեն Բարսեղյանի, Մարինե Մելիքյանի, Սերգեյ, Մարտիկ Ափոյանների ցուցմունքներով, գործում առկա և դատարանում հետազոտված մյուս ապացույցներով հաստատվում է Խաչատուր Բաղդասարյանի կողմից առանձնապես խոշոր չափերով կաշառք ստանալու հանգամանքը: Հատկանշական է նաև, որ Մարինե Մելիքյանին աշխատասենյակից բաց թողելը Խաչատուր Բաղդասարյանը պարզաբանում է այն հանգամանքով, որ պետք է մասնակցեր հոգեհանգստի, որպիսի պատճառաբանությունը դատարանի համար ևս ընդունելի չէ։ Ըստ ամբաստանյալի ցուցմունքի, Մարինե Մելիքյանին իր կամքին հակառակ չի պահել իր աշխատասենյակում, ուստի այդ դեպքում Խաչատուր Բաղդասարյանը զրկված չէր նրան հոգեհանգստի արարողությունից հետո կրկին աշխատասենյակ հրավիրելու և պարզաբանումներ ստանալու հնարավորությունից: Ի վերջո, եթե ամբաստանյալի աշխատելաոճն այդպիսին է եղել, որ անձամբ պետք է պարզեր իրականությունը, ապա հասկանալի չէ, թե հոգեհանգստին մասնակցելուց հետո ինչու չի շարունակել «սեփական հետաքննությունը» կամ ինչպես է ստացվել, որ Մարինե Մելիքյանին բաց թողելը համընկել է իր աշխատասենյակ Արթուր Ղուկասյանի և Կարեն Բարսեղյանի այցելություներին։ Ընդ որում, Արթուր Ղուկասյանը ցուցմունքով հայտնել է, որ այդ այցելությունների ժամանակ ինքը Խ.Բաղդասարյանի հետ քննարկվել է նյութը քննչական չուղարկելու, «գործը փակելու» և Մարինե Մելիքյանին ազատ արձակելու համար կաշառք տալու և դրա չափը հստակեցնելու հանգամանքները։ Այսինքն, Մարինե Մելիքյանի բաց թողնելը, պայմանավորված է եղել ոչ թե Խ․Բաղդասարյանի կողմից հոգեհանգստի արարողության մասնակցելու հանգամանքով, այլ՝ գործով ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորվում է, որ այն ուղղակիորեն պատճառական կապի մեջ է գտնվել կաշառք ստանալու հանգամանքով։
Բացի այդ, եթե Խաչատուր Բաղդասարյանի նպատակը եղել է գործով ճշմարտությունը պարզելը և իր ընկալմամբ կատարել է դրան նպաստող և վարութային գործողություններ, ապա ինչ պատճառով է Մարինե Մելիքյանի անձնագիրը նշված անձանց այցելությունից հետո հետ վերադարձրել, այլ չի պահել հետագա գործողությունների համար: Ի հակառակ ամբաստանյալի հայտնած տեղեկությունների, գործով ձեռք բերված, փոխկապակցված ապացույցների բավարար համակցությունը հաստատում է, որ Խաչատուր Բաղդասարյանը հիշյալ հաղորդմանն ընթացք չտալու համար ստացել է առանձնապես խոշոր չափերի կաշառք, որպիսի գործողությունները բացահայտվելուց հետո դիմել է փախուստի:
Հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ Խաչատուր Բաղդասարյանը, ծանոթանալով դատարանում հետազոտված ապացույցներին, հանդիսանալով իրավաբան և ունենալով քննչական ու դատախազական աշխատանքի փորձ, հասկանալով, որ մեղսագրված արարքը, դրա հիմքում ընկած փաստական հանգամանքները հաստատված են, փորձում է ժխտել միայն կաշառք ստանալու փաստը, այլ ոչ մեղսագրված արարքն ամբողջությամբ: Վերջինս փորձում է իր պաշտպանությունը կառուցել նաև այն հանգամանքի վրա, որ վկաների մի մասն իր գործընկերներն են, ունեն որոշակի փոխհարաբերություններ, չի բացառվում նաև փոխադարձ շահեր, ուստի հնարավոր է իր օգտին ցուցմունք տան: Այսպես, պնդում է, թե Արթուր Ղուկասյանի հետ միայնակ աշխատասենյակում չի մնացել, Կարեն Բարսեղյանն այնտեղ է գտնվել, սակայն վերջինս հայտնում է, որ քաղաքացուն թողել է Խաչատուր Բաղդասարյանի աշխատասենյակում և հեռացել, այլևս նրանց զրույցից տեղյակ չէ: Ընդ որում, թե Մարինե Մելիքյանի և թե Արթուր Ղուկասյանի ցուցմունքնի համաձայն Ա.Ղուկասյանը ամբաստանյալի աշխատասենյակ է այցելել երկու անգամ և վերջին այցելությունից հետո է, որ Մ.Մելիքյանն ազատ է արձակվել:
Այդ համատեքստում անհրաժեշտ է գնահատել նաև Գրիշա Միքայելյանի ցուցմունքը: Վերջինս նախաքննության ընթացքում այլ ապացույցների համատեքստում արաժանահավատ համարվող ցուցմունքը, դատարանում փորձել է հերքել այն հիմնավորմամբ, որ այն տվել է ճնշումների ազդեցության տակ, որպեսզի վերականգնի դատախազության բնականոն աշխատանքը: Դատարանն արձանագրում է, որ վկա Գ.Միքայելյանի նման պատճառաբանություններն անհիմն են, քանի որ վերջինիս նախաքննական ցուցմունքը՝ համադրված գնահատելով հետազոտված մյուս ապացույցների հետ, ավելի արժանահավատ է, քան նրա դատաքննական ցուցմունքը: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև այն փաստով, որ նախաքննության ընթացքում հարցաքննվելիս Գրիշա Միքայելյանը հանդիսացել է վարչական շրջանների դատախազ, ամբողջությամբ գիտակցել, որ իր ցուցմունքներով նպաստում է իր ենթակայության տակ գտնվող այլ դատախազին առանձնապաես ծանր հանցագործության կատարման մեջ մեղադրելուն, ուստի տեղյակ լինելով քրեական գործի հանգամանքների մասին, նա չէր կարող չգիտակցել, որ իր ցուցմունքները վարույթն իրականացնող մարմինը գնահատելու է որպես հանցանքը հիմնավորող ապացույց: Վերոգրյալ հանգամանքներում Գրիշա Միքայելյանը չէր կարող իր ներկայացրած «դատախազության բնականոն աշխատանքի վերականգնման անհրաժեշտությունը» վեր դասել անձին հանիրավի չմեղադրելու իր պարտականությունից: Վերջինիս նախաքննական ցուցմունքից հրաժարվելու պատճառները հասկանալու, ցուցմունքները գնահատելու համար դատարանը կարևորում է այն հանգամանքը, որ Գրիշա Միքայելյանը և Խաչատուր Բաղդասարյանը հանդիսացել են երկար տարիների գործընկերներ, միասին աշխատել դատախազության տարբեր ստորաբաժանումներում: Հիշյալ վերլուծություններով պայմանավորված դատարանը արժանահավատ է համարում Գրիշա Միքայելյանի նախաքննական ցուցմունքը:
Ինչ վերաբերում է Խաչատուր Բաղդասարյանի պաշտպաններ Արա Ղազարյանի, և Կարեն Հակոբյանի այն դիրքորոշմանը, որ Մարտիկ Ափոյանի, Սերգեյ Ափոյանի, Արթուր Ղուկասյանի ցուցմունքները չեն կարող դրվել մեղադրանքի հիմքում, քանի որ խախտվել է հակընդդեմ հարցման իրավունքը, ապա դատարանը նման դիրքորոշումը համարում է անհիմն հետևյալ պատճառաբանությամբ.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «դ» ենթակետի համաձայն՝ մեղադրյալն իրավունք ունի հարցաքննել իր դեմ ցուցմունքներ տվող վկաներին կամ իրավունք ունենալ, որ այդ վկաները հարցաքննության ենթարկվեն, և իրավունք ունենալ կանչելու ու հարցաքննելու իր վկաներին նույն այն պայմաններով, ինչ իր դեմ ցուցմունք տված վկաները:
Ալ-Խավաջայի և Թահերիի գործի 119-147-րդ պարբերություններում Մեծ պալատը հստակեցրել է այն սկզբունքները, որոնք պետք է կիրառվեն այն դեպքում, երբ վկան դռնբաց դատական քննությանը չի ներկայանում: Այդ սկզբունքները կարող են ամփոփ ներկայացվել հետևյալ կերպ`
- դատարանը նախապատրաստական փուլում նախ պետք է քննի այն հարցը, թե արդյոք հիմնավոր պատճառ կա չներկայացած վկայի տված ցուցմունքը որպես ապացույց ճանաչելու համար` հաշվի առնելով, որ վկաները պետք է, որպես կանոն, ցուցմունք տան դատական քննության ժամանակ, և որ պետք է ձեռնարկվեն բոլոր անհրաժեշտ միջոցները` նրանց ներկայանալն ապահովելու համար,
- չներկայանալու ամենահաճախ հանդիպող պատճառներն են, օրինակ, ինչպես Ալ-Խավաջայի և Թահերիի գործում (վերևում հիշատակված), վկայի մահը կամ վախը վրեժխնդրությունից: Այնուամենայնիվ, վկան դատական քննությանը կարող է չներկայանալ նաև այլ օրինական պատճառներով,
- «միակ կամ վճռորոշ ցուցմունքի սկզբունքի» համաձայն` այն դեպքում, երբ ամբաստանյալը դատապարտվում է բացառապես կամ հիմնականում այն վկաների տված ցուցմունքների հիման վրա, որոնց մեղադրյալը չի կարող հարցաքննել վարույթի փուլերից որևէ մեկում, նրա պաշտպանության իրավունքներն անհիմն կերպով սահմանափակվում են,
- այս համատեքստում «վճռորոշ» բառը պետք է հասկանալ միայն այնպիսի նշանակության կամ կարևորության ցուցմունք, որը կարող է որոշիչ լինել գործի ելքի համար: Եթե վկայի չստուգված ցուցմունքը հիմնավորվում է այլ հաստատված ապացույցներով, ապա դրա վճռորոշ լինելու հանգամանքը գնահատելը կախված կլինի հիմնավորող ապացույցների նշանակությունից. որքան հավաստի են մեղավորությունը հաստատող մյուս ապացույցները, այնքան քիչ հավանական է, որ չներկայացած վկայի ցուցմունքը վճռորոշ կհամարվի,
- այնուամենայնիվ, քանի որ Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետը պետք է մեկնաբանվի դատաքննության արդարացիության ընդհանուր ուսումնասիրության համատեքստում, միակ կամ վճռորոշ ցուցմունքի սկզբունքը չպետք է կիրառվի ոչ ճկուն եղանակով,
- մասնավորապես, եթե ուրիշի խոսքի վրա հիմնված ցուցմունքը միակ կամ վճռորոշ ապացույցն է ամբաստանյալի դեմ, ապա այն որպես ապացույց ճանաչելն ինքնըստինքյան չի հանգեցնի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի խախտման: Միևնույն ժամանակ, եթե դատապարտման համար միակ կամ վճռորոշ հիմք են հանդիսանում չներկայացած վկաների ցուցմունքները, ապա Դատարանը պետք է դատական քննությունը հանգամանորեն ուսումնասիրի: Պայմանավորված այն վտանգներով, որոնք կարող են առաջանալ այդպիսի ցուցմունքները որպես ապացույց ճանաչելու հետևանքով, այն շատ կարևոր գործոն կհանդիսանա հավասարակշռությունն ապահովելու հարցում, և դրա համար անհրաժեշտ կլինեն բավարար հակակշռող գործոններ, այդ թվում` հուսալի ընթացակարգային երաշխիքներ: Յուրաքանչյուր դեպքում հարցն այն է, թե արդյոք առկա են բավարար հակակշռող գործոններ, այդ թվում` միջոցներ, որոնք թույլ կտան արդարացի և պատշաճ ձևով գնահատել այդ ցուցմունքների հավաստիությունը` դրանք որպես ապացույց ճանաչելու համար: Սա թույլ կտա, որ անձը դատապարտվի այդպիսի ցուցմունքների հիման վրա միայն այն դեպքում, եթե դրանք բավականաչափ հավաստի լինեն` հաշվի առնելով գործի համար դրանց կարևորությունը:
Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի արտահայտած դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով գործի հանգամանքները, դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ և բավարար միջոցներ է գործադրել Արթուր Ղուկասյանի, Սերգեյ և Մարտիկ Ափոյանների ներկայությունը դատաքննությանն ապահովելու համար: Այսպես, վերջիններիս ներկայությունն ապահովելու համար բազմաթիվ գրություններ են ուղարկվել ոստիկանություն, ստուգվել է նրանց հնարավոր ելքը ՀՀ-ից, սակայն նրանց ներկայությունը դատաքննությանն ապահովել հնարավոր չի եղել: Այդ առումով հատկանշական է նաև, որ որոնողական և հետախուզական աշխատանքներ իրականացնելու բավարար հնարավորություններ ունեցող Լիազոր մարմինը որևէ տեղեկություն նույնիսկ ձեռք չի բերել և չի տրամադրել դատարանին՝ վկաների հնարավոր գտնվելու վայրի մասին, որպեսզի դատարանը այլ գործիքակազմի, այդ թվում միջազգային իրավական օգնության հարցման միջոցով հնարավորություն ունենար հարցաքննելու նշված վկաներին: Ուստի վկաների ներկայությունն ապահովելու համար դատարանը ձեռնարկել է անհրաժեշտ և հնարավոր բոլոր միջոցները:
Մամիկոնյանն ընդդեմ Հայաստանի վճռով Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանը արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«Վերադառնալով սույն գործի հանգամանքներին` Դատարանը նշում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտմամբ անզգուշությամբ մարդու մահ առաջացնելու համար դիմումատուի դատապարտման հիմքում, ի թիվս այլոց, դրվել է վկա Օ-ի կողմից նախաքննության ժամանակ տրված ցուցմունքը: Դիմումատուի և այդ վկայի առերեսում չի կատարվել: Վերջինս, չներկայանալով դատարան, նաև պնդել է, որ վախենում է իր հանդեպ հաշվեհարդարից: Ուստի, գործի քննության որևէ փուլում դիմումատուն այդ վկային հարցաքննելու հնարավորություն չի ունեցել:
44. Այնուամենայնիվ, սխալ է պնդելը, որ դիմումատուի դատապարտման համար վճռորոշ է եղել վկա Օ-ի ցուցմունքը (տե՛ս Verdam v. the Netherlands (որոշում), թիվ 35253/97, 1999թ. օգոստոսի 31, և, ի հակադրումն, Van Mechelen and Others v. the Netherlands, 1997թ. ապրիլի 23, § 63, Վճիռների և որոշումների ժողովածու 1997-III): Նրա դատապարտման հիմքում դրվել են նաև երկու կարևոր ականատես վկաների` Ժ-ի և Մ-ի ցուցմունքները, երեք այլ վկաների ցուցմունքները, ինչպես նաև մի շարք փորձագետների եզրակացությունները և զննությունների արձանագրությունները (տե՛ս վերը նշված պարբերություն 9): Ուստի, վկա Օ-ի ցուցմունքները հաստատված են եղել գործում առկա այլ, հավասարապես կարևոր ապացույցներով (տե՛ս Artner v. Austria, 1992թ. օգոստոսի 28, § 22, Սերիա Ա, թիվ 242-Ա, և Doorson v. the Netherlands, 1996թ. մարտի 26, § 80, Վճիռների և որոշումների ժողովածու 1996-II):
45. Ավելին, ի հակադրումն դիմումատուի պնդումների` վկա Օ-ի ցուցմունքը միակը չի եղել, որի արդյունքում դատարանները հանգել են այն եզրակացության, որ դիմումատուն խախտել է ճանապարհային երթևեկության կանոնները: Իրականում, վկա Օ-ի ցուցմունքը էական հակասության մեջ չի եղել երկու այլ ականատես վկաների տված ցուցմունքների հետ, քանի որ նրանք երեքն էլ հաստատել են, որ դիմումատուն մեքենան վարելիս գերազանցել է օրենքով թույլատրված առավելագույն 60 կմ/ժ արագությունը: Նրանց ցուցմունքներում առկա աննշան հակասությունը, այն է` 70-80 կմ/ժ, թե 90-100 կմ/ժ արագությունը, որևէ ազդեցություն չի ունեցել ներպետական դատարանների կողմից արված եզրահանգումների համար (տե՛ս վերը նշված պարբերություններ 9 և 7):
46. Դատարանը եզրակացնում է, որ այն հանգամանքը, որ դիմումատուն չի կարողացել հարցաքննել վկա Օ-ին, սույն գործի պարագայում, չի սահմանափակել պաշտպանության կողմի իրավունքներն այնչափ, որ հանգեցնի 6-րդ հոդվածի 3-րդ մասի (դ) կետի խախտման:»
Մեջբերված դիրքորոշումների և մի շարք այլ նմանատիպ գործերով ՄԻԵԴ արտահայտված դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով Սերգեյ և Մարտիկ Ափոյանների, Արթուր Ղուկասյանի ցուցմունքները դատարանը գտնում է, որ դրանք Խաչատուր Բաղդասարյանի մեղքը հիմնավորող միակ կամ վճռորոշ ապացույցները չեն, քանի որ գործում առկա այլ ապացույցներով, այդ թվում՝ Մարինե Մելիքյանի, Գրիշա Միքայելյանի, Կարեն Բարսեղյանի, Յուրա Հայրապետյանի, Մուշեղ Գասպարյանի, Սուրեն Պետրոսյանի ցուցմունքներով, հետազոտված գրավոր ապացույցներով ևս հաստատվում է Խաչատուր Բաղդասարյանին մեղսագրվող արարքը: Հիշյալ ապացույցներից յուրաքանչյուրը վերլուծելով, համադրելով միմյանց հետ, դատարանը գտնում է, որ դրանցով պարզված փաստական հանգամանքները հաստատված են և հիմնավորում են Խաչատուր Բաղդասարյանի կողմից առանձնապես խոշոր չափերի կաշառք ստանալը: Հիշյալ անձանց ցուցմունքներով հաստատված հանգամանքները հակասության մեջ չեն մտնում նաև չհարցաքննված անձանց ցուցմունքներով հայտնած տեղեկությունների հետ, ընդհակառակը դատարանում չհարցաքննված անձանց ցուցմունքները ևս մեկ անգամ հաստատում և լրացնում են դատարանում պարզված հանգամանքները: Ընդ որում, պաշտպանական կողմը զրկված չի եղել դատաքննության ժամանակ հարցաքննված վկաներին խաչաձև հարցաքննելու հնարավորությունից, որը իրականացվել է։ Վերոշարադրյալ վերլուծություններով պայմանավորված՝ պետք է փաստել, որ այլ ապացույցներով հաստատված հանգամանքները բավարար հակակշռող գործոններ են, որպեսզի չհարցաքննված անձանց ցուցմունքները դատավճռի հիմքում դնելը չխախտի դատավարության արդարացիությունը և ամբաստանյալ Խաչատուր Բաղդասարյանի արդար դատաքննության իրավունքը: Այդ առումով հատկանշական է նաև, որ Արթուր Ղուկասյանի ցուցմունքը տեսաձայնագրառվել է նախաքննության ժամանակ, որը ևս լրացուցիչ երաշխիք է վերջինիս ցուցմունքի արժանահավատությունը գնահատելու գործընթացում:
Վերոգրյալից զատ, ուշադրության է արժանի Խաչատուր Բաղդասարյանի կողմից դեպքից հետո դրսևորած վարքագիծը:
Այսպես. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2018 թվականի նոյեմբերի 15-ին Արտուշ Ղուլյանի վերաբերյալ թիվ ՏԴ2/0037/01/15 գործով անդրադառնալով ամբաստանյալի կողմից վկաներին գործի դատաքննության ընթացքում հակընդդեմ հարցման ենթարկելու իրավունքի սահմանափակման իրավաչափության հարցին, արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«19.1 Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ հակընդդեմ հարցման (կոնֆրոնտացիայի) իրավունքի կենսագործման իրավաչափությունը և քրեական վարույթի արդարացիությունը գնահատելիս ևս կարևոր նշանակություն ունի հանցագործության կատարման մեջ մեղադրվող անձի վարքագիծը:
Մասնավորապես, մի շարք դեպքերում անձի` իր դեմ ցուցմունք տված վկաներին հակընդդեմ հարցման ենթարկելու իրավունքը կարող է սահմանափակվել նաև հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի վարքագծի արդյունքում: Օրինակ` վրա հասնող հետևանքների ծավալը գիտակցելով, արագացված դատաքննության կարգի կիրառման միջնորդություն ներկայացնելու իրավունքից օգտվելու դեպքում, երբ անձը բացահայտ հրաժարվում է իր դեմ ցուցմունք տված անձանց հակընդդեմ հարցման ենթարկելու իր իրավունքից:
Միևնույն ժամանակ, գործնականում կարող են լինել իրավիճակներ, երբ հանցագործության կատարման մեջ մեղադրվող անձն իր ոչ իրավաչափ վարքագծով նվազեցնի կամ նույնիսկ անհնարին դարձնի հակընդդեմ հարցման իրավունքի կենսագործման հնարավորությունը: Այսպես, այն դեպքերում, երբ հանցագործության մեջ մեղադրվող անձն իմացել է կամ օբյեկտիվորեն պետք է իմանար իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման մասին, սակայն տևական ժամանակ թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից և գտնվել հետախուզման մեջ, ապա այդ ժամանակահատվածում վկաները ողջամտորեն կարող են մահանալ կամ հեռանալ երկրից այնպիսի անհայտ հասցեով, որը հնարավոր չլինի պարզել և միջազգային իրավական օգնության շրջանակներում ապահովել հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի հակընդդեմ հարցման իրավունքի իրացումը:
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ թեև նշված հանգամանքները չեն կարող վկայել այն մասին, որ հանցագործության կատարման մեջ մեղադրվող անձի թաքնվելու և հետախուզման մեջ գտնվելու հանգամանքներն ինքնին բավարար են անվերապահ եզրահանգում անելու համար, որ անձը զրկվել է հակընդդեմ հարցման իր իրավունքից, սակայն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում դրանք կարող են ունենալ ծանրակշիռ նշանակություն վկայի նախաքննական ցուցմունքի օգտագործման նպատակով հակակշռող գործոնների առկայությունը, ինչպես նաև ընդհանուր առմամբ վարույթի արդարացիությունը գնահատելիս: Այդ համատեքստում էական կարող են լինել այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են օրինակ` անձի` իր նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման մասին տեղեկացված լինելու, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու և հետախուզման մեջ գտնվելու ժամանակահատվածի տևողության, վարույթին պաշտպանի ներգրավվածության, անձի հայտնաբերման և վարույթն իրականացնող մարմնի տրամադրության տակ հայտնվելու հանգամանքների և գործի այլ փաստական տվյալների գնահատումը, որոնք կարող են վկայել այն մասին, որ հանցագործության կատարման մեջ մեղադրվող անձը ողջամտորեն կանխատեսելով վրա հասնող հետևանքների բնույթը` իր ոչ իրավաչափ վարքագծով իրեն ենթադրաբար զրկել է իր դեմ ցուցմունք տված անձանց հակընդդեմ հարցման ենթարկելու հնարավորությունից: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ նշված հանգամանքների հաշվառմամբ հակընդդեմ հարցման իրավունքի սահմանափակման փաստը հաստատելիս դատարանները բոլոր դեպքերում պետք է փաստական տվյալների վկայակոչմամբ համոզիչ կերպով հիմնավորեն, որ դատաքննությանը չներկայացած վկայի նախաքննական ցուցմունքների օգտագործման պայմաններում ընդհանուր առմամբ չի խախտվում քրեական վարույթի արդարացիությունը:»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մեջբերված իրավական դիրքորոշման համատեքստում ուշադրության են արժանի հետևալ փաստական տվյալներն ու հանգամանքները.
- Սույն քրեական գործը հարուցվել է 2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ին
- Ամբաստանյալ Խաչատուր Բաղդասարյանի ցուցմունքի համաձայն՝ 2012 թվականի սեպտեմբերի 6-ին՝ երեկոյան սկսել են իրեն զանգել, տեղեկություններ հայտնել, որ այդ նյութով լուրջ խնդիրներ կան, Մարինեին և Արթուրին ոստիկանություն են տարել, իրեն ներքին կարգով ոստիկանությունից հայտնել են, որ Արթուրին ասել են՝ եթե ցուցմունք չտա իր դեմ, կկալանավորեն։ Այդ օրը երեկոյան մեկ այլ տեղեկություն է ստացել, որ իր հետ կապված վերևում որոշում է կայացվել, պետք է իրեն կալանավորեն։ Քանի որ լավ պատկերացում է ունեցել, թե այդպիսի որոշումներն ինչպես են կայացվում մեր պետությունում, իրեն ապահովագրելու համար, գնացել է Մոսկվա։ Դիմացը շաբաթ կիրակի է եղել, մտածել է, եթե այդ ամենը սուտ է կվերադառնա։ Շաբաթ օրը իրեն ասել են, որ ճիշտ է արել, հեռացել է, քանի որ որոշումն այնպիսի տեղից է կայացված եղել, որ այլևս քննարկման ենթակա չէր։
- 2012 թվակականի սեպտեմբերի 9-ին ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչությունից ստացված գրության համաձայն՝ Խաչատուր Բաղդասարյանը 07.09.2012 թվականին «Զվարթնոց» օդանավակայանի սահմանային անցակետով դուրս է եկել ՀՀ-ից /հատել է սահմանը ժամը 13:25-ին, չվերթ թիվ 910-քաղաք Մոսկվա/ /հատոր 1-ին գ.թ. 174/:
- 2012 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Խաչատուր Բաղդասարյանը ներգարվվել է որպես մեղադրյալ և նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
- 2017 թվականի օգոստոսի 31-ին Խաչատուր Բաղդասարյանը Ուկրանիայի Հանրապետության իրավապահ մարմինների կողմից ձերբակալվել և կալանավորվել է /հատոր 3-րդ գ.թ. 11/:
- Նախաքննության ընթացքում Խաչատուր Բաղդասարյանին հայտնաբերելուց և 2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին ՀՀ տեղափոխելուց հետո վկաներ Արթուր Ղուկասյանը, Սերգեյ, Մարտիկ Ափոյանները գտնվել են Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս /հատոր 3-րդ գ.թ. 123, 124, 125, 126/:
Հիշյալ փաստերը համադրելով վկաների կողմից գործի նախաքննության ընթացքում տարբեր ժամանակահատվածներում ցուցմունք և դրանից հետո մի քանի անգամ լրացուցիչ ցուցմունք տալու հանգամանքի հետ, դատարանն արձանագրում է, որ Խաչատուր Բաղդասարյանը դեպքից օրեր անց՝ տեղեկանալով, որ իր նկատմամբ քրեական հետապնդում է նախաձեռնվում և առկա է հարուցված քրեական գործ, հատել է ՀՀ պետական սահմանը: Նախաքննության ընթացքում, Խաչատուր Բաղդասարյանի կողմից գործի քննությունից թաքնվելու հիմքով մի քանի անգամ քրեական գործի վարույթը կասեցվել է՝ մինչև վերջինիս հայտնաբերումը /տե՛ս սույն դատական ակտի «I.Գործի դատավարական նախապատմությունը.» բաժնում/: Այսինքն, ստացվում է, որ ամբաստանյալ Խ.Բաղդասարյանը դեպքից օրեր անց՝ լքելով ՀՀ տարածքը, թաքնվել է քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից և շուրջ հինգ տարի գտնվել է հետախուզման մեջ, հաստատապես իմանալով, որ մեղադրվում է կաշառք ստանալու մեջ: Ընդ որում, Խ.Բաղդասարյանը ոչ թե ինքնակամ է ժամանալ ՀՀ և ներակայացել վարույթն իրականացնող մարմնին, այլ վերջինս հայտնաբերվել է Ուկրանիայի Հանրապետության իրավապահ մարմինների կողմից: Նման պայմաններում դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Խ.Բաղդասարյանը դեպքից՝ կաշառք ստանալուց, հետո իր դրսևորած վարքագծով ինքն իրեն զրկել է հակընդդեմ հարցման իրավունքից, քանի որ, երբ վերջինս ներկայացվել է քննությանը, վկաները գտնվել են Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս, իսկ գործի դատաքննության ընթացքում, ավելի քանի 2 տարի ձեռնարկվել են անհրաժեշտ և գործուն միջոցներ, նրանց հայտնաբերելու և դատարանում նրանց ներկայությունն ապահովելու ուղղությամբ, որոնք սակայն արդյունք չեն տվել: Դատարանը փաստում է, որ դատարանում չհարցաքննված վկաների գտնվելու վայրը պարզելու և նրանց հակընդդեմ հարցման ենթարկելու համար սպառվել են ողջամտորեն անհրաժեշտ բոլոր միջոցների գործադրման հնարավորությունը: Այլ կերպ ասած, Խ.Բաղդասարյանն իր ոչ իրավաչափ վարքագծով, տևական ժամանակ գտնվելով հետախուզման մեջ, անհնարին է դարձրել հակընդդեմ հարցման իրավունքի կենսագործման հնարավորությունը:
Բացի այդ հարկ է նշել, որ գործի նախաքննության ընթացքում Խ.Բաղդասարյանը 04.12.2017 թվականին դիմում է ներկայացրել վարույթն իրականացնող մարմնին հետևյալ բովանդակությամբ.
«Ինձ հայտնի է ՀՀ քր.դատ.օր-ի 65 հոդվածով և Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ մասի «դ» ենթակետով իրավունք ունեմ առերեսվել և հակընդդեմ հարցման ենթարկել իմ դեմ ցուցմունքներ տված անձանց:
Օգտնվելով իմ իրավունքից, չեմ ցանկանում առերես հարցաքննվել գործով վկա Մարինե Մելիքյանի հետ:
Իմ կամքին հակառակ առերեսում կազմակերպելու դեպքում կլքեմ հարցաքննությունների սենյակը և կհամարեմ իմ իրավունքների խախտում» /հատոր 3-րդ գ.թ. 122/:
Այսինքն, Խ.Բաղդասարյանը տեղյակ լինելով, որ վկաներ Սերգեյ և Մարտիկ Ափոյանները ու Արթուր Ղուկասյանը, գտնվում են ՀՀ տարածքից դուրս չի հրաժարվել նրանց հետ առերես հարցաքննվելուց և նրանց հակընդդեմ հարցման ենթարկելուց, ու հրաժարվել է միայն Մ.Մելիքյանի հետ առերսվելուց /ով գտնվել է ՀՀ-ում/՝ սպառնալով, որ նման հարցաքննություն նախաձեռնելը կդիտի որպես իր իրավունքների խախտում:
Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի միջնորդությանը՝ վկաներ Սերգեյ Ափոյանի, Մարտիկ Ափոյանի և Արթուր Ղուկասյանի ցուցմունքները անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու վերաբերյալ, դատարանն արձանագրում է, որ հակընդդեմ հարցման իրավունքով չապահովված ցուցմունքը չի կարող գնահատվել դրա թույլատրելիության տեսանկյունից, քանի որ առանձին ինքնավար ապացույցի թույլատրելիությունը ենթակա է գնահատման այն ձեռք բերելու դատավարական կարգի պահպանման համատեքստում: Դատարանի նման դիրքորոշումը համահունչ է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 20.12.2019 թվականի թիվ ՏԴ2/0043/01/17 որոշմամբ արտահայտած դիրքորոշման հետ, ըստ որի հակընդդեմ հարցման իրավունքի չապահովումը կարող է անհնարին դարձնել վկայի ցուցմունքը դատական ակտի հիմքում դնելը, սակայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի իմաստով այն չի կարող դիտարկվել որպես դատավարական խախտում, որը կարող է հանգեցնել ապացույցի անթույլատրելիության։ Մասնավորապես. հակընդդեմ հարցման իրավունքի ապահովումը դատավարական երաշխիք է, այլ ոչ թե ապացույցի ձեռքբերման օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջ, որի խախտումը կարող է հանգեցնել ապացույցի անթույլատրելիության: Հետևաբար սույն գործով վերը հիշատակված վկաների նախաքննական ցուցմունքները չեն կարող անթույլատրելի ճանաչվել: Դատարանն իրատեսական չի համարում նախաքննությունն իրականացնող մարմնի կողմից նրանց նկատմամբ հնարավոր ներազդեցություն ունենալու հանգամանքը, քանի որ փաստ է, որ սույն գործով վկաներ Սերգեյ Ափոյանը և Արթուր Ղուկասյանը հարցաքննվել և ցուցմունքներ են տվել ունենալով կասկածյալի և մեղադրյալի կարգավիճակ: Ընդ որում փաստ է նաև այն հանգամանքը, որ նշված անձինք՝ պաշտպանների մասնակցությամբ, իրենց ցուցմունքներով առաջին հերթին հայտնել են հենց իրենց կողմից կատարած հանցավոր արարքների մանրամասները: Հետևաբար, վկաներ Սերգեյ Ափոյանի և Արթուր Ղուկասյանի կողմից գործի ելքով շահագրգռված լինելու վերաբերյալ ամբաստանյալ Խ.Բաղդասարյանի պաշտպանների պնդումները ոչ միայն անտրամաբանական են, այլև հերքվում են նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված փաստական տվյալներով և ապացույցներով:
Ամփոփելով վերոնշյալը դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննությանը չներկայացած վկաների նախաքննական ցուցմունքների օգտագործման պայմաններում չի խախտվում քրեական վարույթի արդարացիությունը, ուստիև՝ Խաչատուր Բաղդասարյանի արդար դատաքննության իրավունքը:
Դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ նաև պաշտպանների կողմից պաշտպանական ճառում նշված հետևյալ համնգամանքին. «26/06/2018 թ.-ի դատական նիստում, որը սույն գործով առաջին դատական նիստն էր, դատարանն արձանագրել է, որ առաջին դատական նիստին վկաների ներկայությունն ապահովելու վերաբերյալ միջոցներ չի ձեռնարկել, ավելին, նիստ նշանակելու որոշմամբ դատարանն որոշում է կայացրել նրանց ներկայությունն ապահովել հետագա դատական նիստերի ընթացքում, որին առարկել է պաշտպանական կողմը՝ նշելով, որ բացակա վկաները առանցքային վկաներ են»: Պաշտպանական կողմը անուղղակիորեն դատարանին մեղադրել է նրանում, որ առաջին դատական նիստին վկաներին չհրավիրելով հնարավորություն է տրվել նրանցից Ա.Ղուկասյանին բացակայել հետագա դատական նիստերից: Մինչդեռ ինպես վերը արձանագրվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում է կայացվել 2018 թվականի մայիսի 31-ին, իսկ դատական քննության նշանակելու մասին որոշումը կայացվել է հունիսի 15-ին, այն պայմաններում, երբ դրանից երեք օր առաջ՝ հունիսի 12-ին դատարան է մուտքագրվել վկա Ա.Ղուկասյանի դիմումը /հատոր 5-րդ գ.թ. 8, 9/ որով վերջինս դատարանին հայտնել է, որ ծանուցվել է 24.05.2018 թվականին նշանակված դատական նիստի կապակցությամբ, որը չի կայացել, հաջորդ դատական նիստին ներկայանալ չի կարող, քանի որ կնոջ բուժման նպատակով 11.06.2018 թվականին մեկնում է արտերկիր երկարատև՝ շուրջ երկու տարի ժամկետով: Ընդ որում, Ա.Ղուկասյանին ծանուցում է ուղարկվել այն ժամանակ, երբ քրեական գործը գտնվել է դատավոր Ա.Նիկողոսյանի վարույթում, սակայն Ա.Ղուկասյանը դիմումը հասցեագրել է գործը վարույթ ընդունած հաջորդ դատավորին ու փաստ է նաև, որ Ա.Ղուկասյանի դիմումը դատարան է մուտքագրվել նրա կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելուց հետո /հատոր 5-րդ գ.թ. 32/: Այս հանգամանքները որևէ կերպ չեն կարող գնահատվել, որ դատարանն առաջին դատական նիստին վկաներին չծանուցելով հնարավորություն է ընձեռել նրանց բացակայելու ՀՀ-ից, այլ ի հակառակ դրան չի բացառվում, որ հենց պաշտպանության կողմն է միջոցներ ձեռնարկել որպեսզի վկա Ա.Ղուկասյանը հեռանա երկրից:
Դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանական կողմն ի հիմնավորումն իր դիրքորոշումների ներկայացրել է նաև այլ փաստարկներ, որոնց կապակցությամբ հարկ է փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենսիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանի պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացված յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տես, ի թիվ այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբրեի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կեը 29, Վան դե Հոևրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NEHTERLANDS) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
Այսպիսով, դատաքննությամբ ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, դատարանն ապացուցված է համարում, որ ամբաստանյալ Խաչատուր Բաղդասարյանը, աշխատելով որպես Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, միջնորդի միջոցով, իր պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով, ստացել է առանձնապես խոշոր չափերով կաշառք, այսպես՝ ՀՀ ԿԱ անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի աշխատակազմի Արաբկիրի սպասարկման գրասենյանի պետից դատախազություն ստացված՝ «Ֆաստ Կրեդիտ Կապիտալ» ունիվերսալ վարկային կազմակերպությունից 40.000 ԱՄՆ դոլար վարկ ստանալու համար Երևան քաղաքի Կորյունի 1-ին նրբ. 10-րդ շենքի 8-րդ բնակարանի նկատմամբ կեղծ սեփականության վկայական և միասնական տեղեկանք ներկայացնելու վերաբերյալ հաղորդմանը օրենքով սահմանված ընթացք չտալու գործողության դիմաց 2012 թվականի սեպտեմբերի 3-ին և 4-ին իր աշխատասենյակում անձամբ միջնորդ Արթուր Ղուկասյանից համապատասխանաբար ստացել է 8.000 և 1.000 ԱՄՆ դոլար, ընդամենը՝ 3.676.950 ՀՀ դրամին համարժեք առանձնապես խոշոր չափերի 9.000 ԱՄՆ դոլար կաշառք: Այսինքն, ամբաստանյալ Խաչատուր Բաղդասարյանը կատարել է արարք, որը համապատասխանում է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներին:
2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործողության մեջ է դրվել 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը։
Հիշյալ օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է․ «Արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:»։
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է․ «Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռևս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ։»:
Հիշյալ նորմերի բովանդակությունից հետևում է, որ ընդհանուր կանոնը չի գործում միայն այն դեպքում, երբ առկա է օրենքին հետադարձ ուժ տալու հատուկ կարգավորման կիրառելիության անհրաժեշտություն։
Դատարանը արձանագրում է, որ Խ.Բաղդասարյանի կողմից արարքը կատարելու պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետը պատասխանատվություն է սահմանել առանձնապես խոշոր չափերով կաշառք ստանալու համար: Կաշառքի համար առանձնապես խոշոր չափ է համարվել՝ հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկը (1 միլիոն) գերազանցող գումարը (արժեքը): Մինչդեռ, 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 17-րդ կետի համաձայն՝ խոշոր չափ է համարվում համարվում 500.000-ից 5 միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամը չգերազանցող գումարը (արժեքը), իսկ առանձնապես խոշոր չափ է համարվում 5 միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամը գերազանցող գումարը (արժեքը):
Այսինքն, Խ.Բաղդասարյանի կողմից ստացված և նախկին օրենսդրության համաձայն առանձնապես խոշոր չափի համարվող 3.676.950 ՀՀ դրամին համարժեք կաշառքը ներկայիս օրենսգրքի կարգավորումներով համարվում է խոշոր չափի կաշառք։
Կաշառքի առանձնապես խոշոր չափի սահմանման փոփոխության պայմաններում Խ.Բաղդասարյանի կողմից կատարված արաքը համապատասխանում է 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 435-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետին, այն է՝ պաշտոնատար անձի կողմից միջնորդի միջոցով իր ծառայողական լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն օգտագործելով խոշոր չափերով կաշառք ստանալուն:
Խ.Բաղդասրյանի արարքի կատարման պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասով որպես սանկցիա էր նախատեսված ազատազրկումը՝ յոթից տասներկու տարի ժամկետով, իսկ վերջինիս արարքին համապատասխանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 435-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես սանկցիա է նախատեսված ազատազրկումը՝ չորսից տասը տարի ժամկետով։ Այսինքն, գործողության մեջ դրված օրենսդրությունը բարելավում է Խ.Բաղդասարյանի վիճակը և մեղմացնում է նրա կատարած արարքի համար նախատեսված պատիժը, հետևաբար, նույն օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ուժով՝ պատժի մասով, դրան պետք է տրվի հետադարձ ուժ։
Բացի այդ, գործողության մեջ դրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի»:
Այս համատեքստում կարևոր է նշել նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 435-րդ հոդվածի 3-րդ մասը որպես կաշառք ստանալու որակյալ հատկանիշ է նախատեսում արարքի կատարումը դատախազի կողմից, մինչդեռ Խ.Բաղդասրյանի կողմից արարքի կատարման պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նման որակյալ հատկանիշ նախատեսված չէր: Այլ խոսքով, «դատախազի կողմից կաշառք վերցնելը», օրենսդիրը որպես արարքը որակյալ դարձնող հատկանիշ դիտարկել է միայն 2022 թվականի հուլիսի 1-ից։ Հետևաբար այս մասով գործողության մեջ դրված օրենսգրքի կարգավորումը վատթարացնում է Խ.Բաղդասարյանի վիճակը, ուստի դրան հետադարձ ուժ չպետք է տրվի, և դատարանը պետք է առաջնորդվի արարքի կատարման պահին գործող օրենսգրքի կարգավորումով ու Խ.Բաղդասարյանի դատախազ լինելու փաստը չդիտարկի որպես նրա արարքը առանձնապես որակյալ դարձնող հատկանիշ: Հակառակ մեկնաբանման պարագայում վերջինիս վիճակը միանշանակ կվատթարանա։
Այսպիսով, դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Խաչատուր Բաղդասարյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարածի համար:
Դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործության բնույթն ու դրա հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, այն, որ դատված չի եղել, բնակության վայրում և աշխատանքային գործունեության ընթացքում բնութագրվել է դրական կողմերով, 2007 թվականին արժանացել է ՀՀ գլխավոր դատախազի շնորհակալագրին՝ օրինականության և իրավակարգի ամրապնդման գործում ունեցած ներդրման, ՀՀ դատախազության մարմիններում արդյունավետ և արգասավոր աշխատանքի համար, 2008 թվականին արտահերթ շնորվել է դասային աստիճան, 2012 թվականին ՀՀ արտակարգ իրավիճակների նախախարի կողմից տրվել է պատվոգիր՝ ծառայողական պարտականությունները բարեխղճորեն կատարելու և դատախազության աշխատողի օրվա առթիվ /հատոր 4-րդ գ.թ. 30, 31, 32, 42/:
Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգքրի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով, նույն հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Խաչատուր Բաղդասարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում պատիժ նշանակելու պահին նրա խնամքին տակ գտնվող անչափահաս երկու երեխաների՝ 30.12.2004 թվականին ծնված Կարապետ Խաչատուրի Բաղդասարյանի և 07.07.2014 թվականին ծնված Նատալի Խաչատուրի Բաղդասարյանի ու կենսաթոշակառու տարեց ծնողների առկայությունը, որոնք ունեն առողջական խնդիրներ /հատոր 4-րդ գ.թ. 27, 33, 35, 37, 38, 39, 40, 41, հատոր 5-րդ գ.թ. 18-19/:
Դատարանն արձանագրում է, որ Խաչատուր Բաղդասարյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Դատարանը՝ հիմք ընդունելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունն ու ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին, 55-րդ հոդվածով, 69-րդ հոդվածով, գտնում է, որ Խաչատուր Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 435-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկումը 6 տարի ժամկետով:
Նկատի ունենալով, որ Խաչարուր Բաղդասարյանը հանցանքը կատարել է մինչև 21.10.2018 թվականը, դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ անհրաժեշտ է կիրառել ՀՀ ազգային ժողովի կողմից 01.11.2018 թվականին ընդունված «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՕ-414-Ն օրենքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը և այդ հիմքով նրան ազատել նշանակված պատժի կրումից հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն` պատժից պետք է ազատել առավելագույնը վեց տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված այն անձանց, ովքեր սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ ունեն երեք կամ ավելի անչափահաս երեխա: Կոնկրետ դեպքում համաներման օրենքը ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ Խաչատուր Բաղդասարյանի խնամքին են գտնվել նրա երեք անչափահաս երեխաները՝ 07.08.2001 թվականին ծնված Մարգարիտա Խաչատուրի Բաղդասարյանը, 30.12.2004 թվականին ծնված Կարապետ Խաչատուրի Բաղդասարյանը և 07.07.2014 թվականին ծնված Նատալի Խաչատուրի Բաղդասարյանը /հատոր 4-րդ գ.թ. 36, 37, հատոր 5-րդ գ.թ. 18-19/:
Համաներման օրենքի 4-րդ հոդվածի 9-րդ մասի 1-ին կետի «ա» ենթակետի համաձայն` սույն օրենքի կատարումը վերապահվել է Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի և վերաքննիչ քրեական դատարաններին, այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը գտնվում են դատարաններում, սակայն մինչև սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելը չեն քննվել:
Համաներման օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասում սահմանված են այն դեպքերը, որոնց առկայության պայմաններում օրենսդիրը բացառել է համաներման կիրառումը: Մասնավորապես` նույն մասի 5-րդ կետում թվարկված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի այն հոդվածները և հոդվածների մասերը, որոնցով նախատեսված արարքները կատարած անձանց նկատմամբ համաներումը կիրառելի չէ: Թվարկված հոդվածների և հոդվածների մասերի շարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասը, այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարք կատարած անձանց նկատմամբ համաներման կիրառումը սահմանափակված չէ:
Համաներման օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 1-ին կետի «բ» ենթակետի համաձայն համաներում չի կիրառվում այն անձանց նկատմամբ, որոնք վերջին տասը տարվա ընթացքում պատիժը կրելուց ազատվել են Հայաստանի Հանրապետության նախագահի՝ ներում շնորհելու մասին հրամանագրի կամ Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի` համաներում հայտարարելու մասին որոշման հիման վրա, և որոնք կարող են մեղադրվել կամ մեղադրվում են կրկին դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու մեջ կամ դատապարտվել են կրկին դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար: Իսկ նույն մասի 2-րդ կետի համաձայն համաներումը չի կիրառվում այն անձանց նկատմամբ, որոնք սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ կարող են մեղադրվել կամ մեղադրվում են կալանավորման տակ գտնվելու կամ պատիժը կրելու ընթացքում կրկին դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու մեջ կամ դատապարտվել են կալանավորման տակ գտնվելու կամ պատիժը կրելու ընթացքում կրկին դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար:
Խաչատուր Բաղդասարյանի դատվածության «Ձև 8» տեղեկանքի համաձայն նրա նկատմամբ քրեական հետապնդում է իրականացվում միայն սույն գործի շրջանակներում, և նախկինում նրա նկատմամբ համաներում չի կիրառվել կամ նրա նկատմամբ Հայաստանի Հանրապետության նախագահի ներման հրամանագիր չի եղել, նա համաներման մասին օրենքն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ չի մեղադրվել կալանավորման տակ գտնվելու ընթացքում կրկին դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու մեջ /հատոր 7-րդ գ.թ. 102/:
Սույն քրեական գործի նյութերում բացակայում են նաև համաներման օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի մյուս կետերում նշված այն սահմանափակումները, որոնք կարող են արգելք հանդիսանալ Խաչատուր Բաղդասարյանի նկատմամբ համաներման ակտի կիրառման համար:
Դատարանը փաստում է նաև, որ ամբաստանյալից բռնագանձման ենթակա չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը, ավելին՝ նման պահանջ դատարանին չի ներկայացվել:
Քննության առնելով ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված գրավը պետք է վերացնել և Խ.Բաղդասարյանի համար Կարապետ Ֆելիքսի Գալստյանի կողմից «Ամերիաբանկ» ՓԲԸ-ի «Արշակունյաց» մասնաճյուղում Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի արտաբյուջետային` 900013298014 հաշվին վճարված 4.000.000 ՀՀ դրամ գրավի գումարը պետք է վերադարձնել գրավատու Կարապետ Գալստյանին:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով 01.07.1998 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ հոդվածներով, դատարանը`

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Խաչատուր Կարոյի Բաղդասարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 435-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում 6 տարի ժամկետով:
Խաչատուր Բաղդասարյանին նկատմամբ կիրառել 01.11.2018 թվականին ընդունված «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՕ-414-Ն օրենքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը և այդ հիմքով նրան ազատել պատժի կրումից:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Խաչատուր Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը վերացնել: Կարապետ Ֆելիքսի Գալստյանի կողմից «Ամերիաբանկ» ՓԲԸ-ի «Արշակունյաց» մասնաճյուղում Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի արտաբյուջետային` 900013298014 հաշվին վճարված 4.000.000 ՀՀ դրամ գրավի գումարը վերադարձնել գրավատու Կարապետ Գալստյանին:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Դ.ԲԱԼԱՅԱՆ