Գործ No ԵԱՔԴ/0238/01/17

ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

<<06>> դեկտեմբերի 2018 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Ա.Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Ա.Ոսկանյանի
Մ.Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ա.Մարգարյանի
պաշտպան Ա.Խաչիկյանի
Վ.Ենգիբարյանի
տուժողի իրավահաջորդ Ա.Հարությունյանի
տուժողի իրավահաջորդի
ներկայացուցիչ Տ.Գալստյանի

Կենտրոն նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գարիկ Էդուարդի Մուրադյանի /ծնված 1976 թվականի հուլիսի 15-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, դատվածություն չունեցող, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվող` քաղաք Երևան, Նանսենի փողոց 9-րդ շենք, 67-րդ բնակարան/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Գործի դատավարական նախապատմությունը

2017 թվականի մայիսի 24-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 60106817 քրեական գործը:
2017 թվականի մայիսի 30-ին Գարիկ Էդուարդի Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2017 թվականի հունիսի 06-ին Գարիկ Մուրադյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2017 թվականի դեկտեմբերի 27-ին թիվ 60106817 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:



Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Գարիկ Մուրադյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա, 2017թ. մայիսի 23-ին` ժամը 23:30-ի սահմաններում, անձնական օգտագործման <<Օպել>> մակնիշի 35 AS 045 հ/հ ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Կոմիտաս պողոտայով` Տիգրանյան փողոցի կողմից դեպի Գրիբոյեդով փողոցի ուղղությամբ, իր ուղեմասով, շուրջ 40-50 կմ/ժամ արագությամբ, հեռահար լույսերով: Հասնելով Կոմիտաս պողոտայի թիվ 49/9 հասցեի մոտակայքին` թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություն, այն է` տեսնելով իր ուղեմասով ձախից դեպի աջ, հանգիստ քայլերով փողոցը հատող հետիոտն Հուսիկ Արշակի Հարությունյանին և շարունակելով ընթանալ նույն ուղղությամբ` ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենան մինչև հետիոտնին հասնելը կանգնեցնելու համար, որի տեխնիկական հնարավորություն ունեցել է, ավտոմեքենայի առջևի ձախ մասով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Հուսիկ Հարությունյանին և անզգուշությամբ պատճառել է մահ` դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը:՚:

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Գարիկ Մուրադյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2017թ. մայիսի 23-ին իր անձնական օգտագործման <<Օպել>> մակնիշի 35 AS 045 հ/հ ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայով` Տիգրանյան փողոցի կողմից դեպի Գրիբոյեդով փողոցի ուղղությամբ, իր ուղեմասով, շուրջ 40-50 կմ/ժամ արագությամբ, հեռահար լույսերով: Հասնելով Կոմիտաս պողոտայի թիվ 49/9 հասցեի մոտակայքին` տեսնել է իր ուղեմասով ձախից դեպի աջ, հանգիստ քայլերով փողոցը հատող տղամարդու, որին տեսնելով դիմել է արգելակման` մեքենայի արագությունն իջեցնելով 20-30 կմ/ժ-ի: Շրունակել է ընթանալ նույն ուղղությամբ ու երբ մնացել է մոտ 15 մետր տարածություն, որ հասնի հետիոտնին, վերջինս կանգնել է, իսկ ինքը, մտածելով, որ նա իրեն տեսել է և զիջում է ճանապարհը, շարունակել է ընթանալ, սակայն երբ հասնելիս է եղել հետիոտն տղամարդուն, վերջինս անսպասելի, կանգնած տեղից քայլել է դեպի ավտոմեքենայի կողմ, իսկ ինքը, չհասցնելով դիմել արգելակման, ավտոմեքենայի առջևի ձախ մասով վրաերթի է ենթարկել նրան:
Ամբաստանյալը միաժամանակ նշել է, որ հետիոտնը ճանապարհը հատել է չթույլատրվող հատվածով:

Տուժողի իրավահաջորդ Ավետիք Հարությունանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ հանգուցյալ Հուսիկ Հարությունյանն իր եղբայրն է, ով բնակվել է Երևան քաղաքի Նաիրի Զարյան փողոցի 31-րդ տանը դստեր` Մարինե Հարությունյանի հետ, և եղել է թոշակառու: 2017թ. մայիսի 25-ին առավոտյան 11:00-ի սահմաններում զանգ է ստացել եղբոր դուստր Մարինե Հարությունյանից, ով հայտնել է, որ հայրը տուն չի գնացել ու իր զանգերին չի պատասխանում: Ինքը սկսել է փնտրել, և չգտնելով նրան, նույն օրը գնացել է ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժին, որտեղ էլ տեղեկացել է, որ եղբայրը մայիսի 23-ին Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում վրաերթի է ենփարկվել և տեղափոխվել է <<Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ>> ԲԿ, որտեղ էլ մի քանի ժամ անց մահացել է ու տեղափոխվել է դիահերձարան: Վրաերթ կատարողին չի ճանաչում, դեպքի վերաբերյալ այլ մանրամասներ չգիտի:

Դատաքիմիական փորձագետի եզրակացության համաձայն` Հուսիկ Հարությունյանի արյան մեջ հայտնաբերվել է 0.245% ալկոհոլ:
Գ/թ 92-93

Դատաավտոտեխնիկական փորձագետի եզրակացության համաձայն` փորձաքննությանը տրամադրված վիճակում <<Օպել>> մակնիշի 35 AS 045 հ/հ ավտոմոբիլի բանվորական արգելակային համակարգը գտնվում է սարքին և աշխատունակ վիճակում, դրա այնպիսի արսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և առաջ բերեին ավտոմոբիլի անկառավարելիություն` ավտոմոբիլի ընթացքի արագությունը կարգավորելու առումով, չեն հայտնաբերվել: Փորձաքննությանը տրամադրված վիճակում <<Օպել>> մակնիշի 35 AS 045 հ/հ ավտոմոբիլի ղեկային կառավարման համակարգը գտնվում է սարքին և աշխատունակ վիճակում, այդ համակարգի այնպիսի վնասվածքներ կամ արսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և առաջ բերեին ավտոմոբիլի անկառավարելիություն` շարժման ուղղությունը փոխելու առումով, չեն հայտնաբերվել:
Փորձաքննությանը տրամադրված վիճակում <<Օպել>> մակնիշի 35 AS 045 հ/հ ավտոմոբիլի ընթացային մասը` կախոցներն ու անիվները, գտնվում են սարքին և աշխատունակ վիճակում, այդ համակարգի այնպիսի արսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և առաջ բերեին ավտոմոբիլի ընթացքի անկայությունուն կամ անկառավարելիություն, չեն հայտնաբերվել:
Գ/թ 109-113

Դատահետքաբանական-դատաքիմիական և մանրաթելային համալիր փորձագետի եզրակացության համաձայն` փորձաքննությանը տրամադրված <<Օպել>> մակնիշի 35 AS 045 հ/հ ավտոմոբիլի առջևի ձախ կողմում առկա են մեխանիկական վնասվածքներ ու հետքեր, որոնք իրենց բնույթով և համակցությամբ բնորոշ են վրաերթի հետևանքով առաջացող վնասվածքներին ու հետքերին և կարող էին առաջանալ համեմատաբար փափուկ մակերես ունեցող առարկայի հետ, որպիսն հանդիսանում է նաև մարդու մարմինը, փոխազդեցության մեջ մտնելու հետևանքով:
Փորձաքննությանը ներկայացված գլխարկի վրա մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ ու առանձնահատուկ հետքեր չեն հայտնաբերվել: Ներկայացված մյուս հագուստների և կոշիկների վրա առկա են մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ ու հետքեր, որոնք իրենց բնույթով և համակցությամբ բնորոշ են վրաերթի հետևանքով առաջացող վնասվածքներին ու հետքերին:Տվյալ վնասվածքների ու հետքերի առաջացման վաղեմությունը որոշել հնարավոր չէ, գիտականորեն մշակված մեթոդի բացակայության պատճառով: Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստների և կոծիկների վրա ավտոմոբիլի անվադողերի նախշանկարների հետքեր չեն հայտնաբերվել: Փորձաքննությանը ներկայացված <<Օպել>> մակնիշի 35 AS 045 հ/հ ավտոմոբիլիառաջամասում մասնավորապես շարժիչի ծածկոցի ձախակողմյան հատվածի, պաշտպանիչ վահանի ձախակողմյան հատվածի, առջևի ձախակողմյան անվաթևի դիմային հատվածի և առջևի ձախակողմյան լուսային համակարգի մակերեսների վրա մանրաթելեր չեն հայտնաբերվել: Փորձաքննությանը ներկայացված գլխարկի, ժակետի, կապույտ գույնի կտորից կարված անդրավարտիքի և մեկ զույգ կոշիկի վրա ներկանյութի քսվածքներ չեն հայտնաբերվել:
Փորձաքննությանը ներկայացված կանաչամոխրագույն կտորից կարված անդրավարտիքի վրա հայտնաբերվել են կարմիր գույնի, երկշերտանի ներկածածկույթի քսվածքներ, որոնք ունեն ընդհանուր սեռային պատկանելություն փորձաքննությանը տրամադրված <<Օպել>> մակնիշի 35 AS 045 հ/հ ավտոմոբիլից վերցված ներկածածկույթի նմուշների` առաջին երկու շերտերի հետ:
Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստներից և մեկ զույգ կոշիկից անջատված ընդհանուր զանգվածում հայտնաբերվել են կարմիր գույնի` մետալիկ դեկորատիվ ներկածածկույթի շերտով, եռաշերտ ներկածածկույթի միկրոմասնիկներ, որոնք ունեն ընդհանուր սեռային պատկանելություն փորձաքննությանը տրամադրված <<Օպել>> մակնիշի 35 AS 045 հ/հ ավտոմոբիլի առջևի վահանից վերցված ներկածածկույթի նմուշների` բոլոր շերտերի հետ:
Գ/թ 114-121

Դատաբժշկական փորձագետի եզրակացության համաձայն` Հուսիկ Հարությունյանի մահը վրա է հասել տրավմատիկ, հեմոռագիկ շոկից` գլխի, ողնաշարի, կրծքավանդակի, որովայնի, կոնքի, զույգ վերին և ստորին վերջոըյթների` համակցված փակ, բութ վնասվածքներ ստանալու հետևանքով, որոնք էլ գտնվում են ուղղակի պատճառական կապի մեջ` մահվան անմիջական պատճառի հետ: Հուսիկ Արշակի Հարությունյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերվել են հետևյալ մարմնական վնասվածքները. արյունազղումներ` զույգ այտաթշային, ձախ գոտկային, աջ կոնքազդրային հոդի դրսային մակերեսի, փոշտի, աջ ծնկան հոդի, աջ սրունքի վերին երրորդականի շրջաններում, քերծվածքներ` աջ ճակատային, աջ հոնքային, ձախից քունքային, ձախ այտաքունքային, աջ ակնակապիճի դրսային եզրի, քթի մեջքի, քթի ռունգի, աջ քիթ-շրթունքային ծալքի, աջ արմնկահոդի, աջ նախաբազկի, ձախ դաստակի, աջ կոնքազդրային հոդի, ձախ ոտնաթաթի 5-րդ մատի շրջաններում, սալջարդ վերքեր` գլխի գագաթային և ծոծրակային շրջաններում, արյունազեղումներ, արյունահավաքներ` գլխի մաշկի տակ աջից գագաթային և զույգ ծոծրակային շրջաններում, գլխուղեղի փափուկ թաղանթներում, ուղեղանյութում, կրծքավանդակի և որովայնի խոռոչների ներքին օրգանների դրունքների շրջաններում, մկաններում, ողնաշարի կրծքային հատվածի 2-րդ ողերի մարմնի, աջից ցայլոսկրի զույգ ճյուղերի, զստոսկրի, աջից` 1-7-րդ, ձախից 2-10-րդ կողոսկրերի ուղղակի կոտրվածքներ միջին անրակային գծերով, աջից` միջին անությին գծով 1-6-րդ, ձախից` 1-7-րդ կողոսկրերի անուղղակի կոտրվածքներ` շրջակա փափուկ հյուսվածքների արյունազեղումներով, առպատային, ընդերայինթոքամզերի և ներքին օրգանների վնասումներով, աջ թոքամզային խոռոչում` 500.0 մլ, ձախում` 450.0 մլ արյուն և արյան մակարդուկներ, որոնք պատճառվել են կենդանության օրոք, բութ առարկաներով: Նման մարմնական վասվածքներն իրենց համակցությամբ կենդանի անձանց մոտ համարվում են` առողջությանը ծանր վնաս պատճառող, կյանքին վտանգ սպառնացող և տվյալ դեպքում` բերել են մահվան: Համաձայն բժշկական փաստաթղթերիկ տվյալների` Հուսիկ Հարությունյանի մահը վրա է հասել 24.05.2017թ. ժամը 01:30-ին, որը չի հակասում փորձաքննության ընթացքում ձեռք բերված տվյալներն:Հուսիկ Արշակի Հարությունյանի դիակից վերցված արյան մեջ, դատաքիմիական ուսումնասիրությամբ հայտնաբերվել է 0.21 պրոմիլլե էթիլ սպիրտ, ինչը կենդանի անձանց մոտ համարվում է ալկոհոլի ազդեցության բացակայություն կամ ֆիզիոլոգիական նորմա: Հուսիկ Արշակի Հարությունյանի դիակից վերցված արյունը պատկանում է` Ա /երկրորդ/ խմբին: Հուսիկ Արշակի Հարությունյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ընթացքում դիակի վրա ավտոմեքենայի անվադողի գծանախշերի և վրաանցման հետքեր չեն հայտնաբերվել:
Գ/թ 185-192

Դատահոգեբուժական փորձագետի եզրակացության համաձայն` Գագիկ Էդուարդի Մուրադյանը 1998թ.-ից տառապում է <<Կրած գլխի տրավմայի մնացորդային երևույթներ, անձի փսիխոպատիզացիայով>> հոգենևրոլոգիական հիվանդությամբ: Քանի որ նա գտնվել է հիվանդության կոմպենսացված վիճակում, ապա այդ հիվանդությունը դեպքի պահին նրան չի զրկել քրեական գործի նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ տալու, քննչական և դատավարական գործողություններին մասնակցելու, իր գործողություններին հաշիվ տալու և դրանք ղեկավարելու ունակությունից: Ուստի Գարիկ Էդուարդի Մուրադյանին իրեն մեղսագրվող արարքների նկատմամբ հարկ է ճանաչել մեղսունակ: Նրա ներկա հոգեկան վիճակը թույլ է տալիս մասնակցելու դատաքննչական գործողություններին, դատապարտվելու դեպքում կալանավայրում կարիք ունի հոգեբույժի ամբուլատոր հսկողության:
Գ/թ 197-200

Դատաավտոտեխնիկական փորձագետի եզրակացության համաձայն` <<Օպել>> մակնիշի 35 AS 045 հ/հ ավտոմոբիլիվարորդը տվյալ վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն ունեցել է, և նա ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ավտոմոբիլը մինչև վրաերթի տեղին հասնելը կանգնեցնելու կամ դանդաղեցնելու համար այն հաշվով, որ հետիոտնը դուրս գա վտանգավոր գոտուց, որի արդյունքում վրաերթի է ենթարկել հետիոտնին, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ կետի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը: Առաջադրված պայմաններում <<Օպել>> մակնիշի 35 AS 045 հ/հ ավտոմոբիլի վարորդը, իր երթևեկության վտանգն առաջանալու պահից սկսած, պետք է ժամանակին կատարված արգելակումով իր վարած ավտոմոբիլի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն տար հետիոտնին դուրս գալու վտանգավոր գոտուց:
Գ/թ 163-168

Դեքպի վայրի զննության արձանագրության համաձայն` Կոմտասի պողոտան, որտեղ կատարվել է վրաերթը, ասֆալտապատ է, հարթ, ուղիղ և հորիզոնական: Այն հոծ գծանշումներով բաժանված է երու ուղեմասի:Դեպի Գրիբոյեդովի փողոց տանող ուղեմասն ունի 12.5 մետր, իսկ դեպի Ն.Տիգրանյան փողոց տանող ուղեմասը` 12.6 մետր լայնություն: Դեպքի պահին տեսանելիությունը եղել է բավարար, պողոտան լուսավորվել է արհեստական լույսերով:
Գ/թ 14-19

Տրանսպորտային միջոցի զննման արձանագրության համաձայն` վնասված է <<Օպել>> մակնիշի 35 AS 045 հ/հ ավտոմեքենայի դիմապակին, առջևի ձախ լուսարձակը և առջևի պաշտպանիչ վահանը:
Գ/թ 20-21

Իրեղեն ապացույց է ճանաչվել դեպքի պահին հետիոտն Հուսիկ Հարությունյանի հագին եղած հագուստը և կոշիկները, որոնց վրա հայտնաբերվել են մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ ու հետքեր, որոնք իրենց բնույթով և համակցությամբ բնորոշ են վրաերթի հետևանքով առաջացող վնասվածքներին ու հետքերին:
Գ/թ 231

Իրեղեն ապացույց է ճանաչվել <<Օպել>> մակնիշի 35 AS 045 հ/հ ավտոմեքենան, որի վրա հայտնաբերվել են վրաերթին բնորոշ մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ ու հետքեր:
Գ/թ 150

<<Փարքինգ Սիթի Սերվիս>> ՓԲԸ-ից ստացված այլ փաստաթուղթփ հանդիսացող և ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակի զննության արձանագրության համաձայն, վերարտադրելով CAM27/2/5 տեսաֆայլը, էկրանի ձախ անկյունում երևում է ամսաթիվը և ժամանակացույցը` 23.05.2017 23.22.22, իսկ ներքևի ձախ անկյունում առկա է CAM27/2/5 գրառումը:
Տեսագրությունը սկսվում է 23:23:22-ին և երևում են Կոմիտասի պողոտայի երկու ուղեմասերը, որոնք միմյանցից բաժանված են զույգ հոծ գծերով: Երկու ուղեմասով իրենց նախընտրած ուղղություններով ընթանում են տարբեր մակնիշների և պետհամարանիշների ավտոմեքենաներ:Տեսագրության ժամը 23:24:00-ին տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է բալագույն <<Օպել>> մակնիշի տաքսու նշանով ավտոմեքենա, որի արգելակային լույսերը վառվում են, իսկ դրա ձախ կողմում գետնին ընկնում է մի քաղաքացի, որը գլորվում է դեպի առաջ, իսկ <<Օպել>> մակնիշի ավտոմեքենան ընթանում է դեպի առաջ և կանգնում, որի ժամանակ երևում է նրա հետևի հաշվառման համարանիշը` 35 AS 045: Տեսագրության ժամը 23:24:07-ին բացվում է <<Օպել>>-ի առջևի ձախ` վարորդի դուռը, և դուրս է գալիս վարորդը, որը կքանստում է տուժածի կողքին, այնուհետև կանգնում է և բացելով մեքենայի առջևի ձախ դուռը, նստում է մեքենայի մեջ, որից հետո դարձյալ դուրս է գալիս մեքենայից հեռախոսով և կքանստում տուժածի կողքին: Դրանից հետո վարորդը կանգնելվ` հեռախոսը մոտեցնում է աջ ականջին և հեռախոսով խոսելով մեքենայի տանիքից հանում է տաքսու նշանը և այն դնում բեռնախցիկի մեջ ու դարձյալ կքանստում տուժածի կողքին, իսկ այդ ընթացքում նրանց են մոտենում երկու տղամարդ, որոնցից մեկը խոսում է հեռախոսով:

Վերարտադրելով CAM27/2/1 տեսաֆայլը, էկրանի ձախ անկյունում երևում է ամսաթիվը և ժամանակացույցը` 23.05.2017 23.23.26, իսկ ներքևի ձախ անկյունում առկա է CAM27/2/1 գրառումը:
Տեսագրությունը սկսվում է 23:23:26-ին և երևում են Կոմիտասի պողոտայի երկու ուղեմասերը, որոնք միմյանցից բաժանված են զույգ հոծ գծերով: Երկու ուղեմասով իրենց նախընտրած ուղղություններով ընթանում են տարբեր մակնիշների և պետհամարանիշների ավտոմեքենաներ: Տեսագրության հենց սկզբից երևում է հետիոտն մի տղամարդ, որը հանգիստ քայլերով հատում է Կոմիտաս պողոտայի դեպի Տիգրանյան փողոցի կողմ տանող ուղեմասըև որի ձեռքում կա սպիտակ պոլիէթիլենային տոպրակ: Հետիոտնը չհասած հոծ գծերին, ժամը 23.23.35-ին կանգնում է, որից հետո 23.23.42-ին շարունակում է հատել նշված ուղեմասը և ժամը 23.23.46-ին հասնելով հոծ գծերին` կանգնում է դրանց վրա: Տեսագրության ժամը 23.23.50-ին հետիոտն տղամարդը կանգնած տեղից հոծ` գծերից, սկսում է հատել Կոմիտաս պողոտայի դեպի Գրիբոյեդով փողոցի կողմ տանող ուղեմասը, հանգիստ քայլերով, ուղիղ անկյան տակ, որի ընթացքում նշված ուղեմասով ընթացող մեքենաներ չկան: Տեսագրության ժամը 23.23.56-ին տեսախցիկի տեսադաշտում է հայտնվում <<Օպել>> մակնիշի բալագույն ավտոմեքենա, որի հաշվառման համարանիշը չի երևում, իսկ տանիքին դրված է տաքսու նշան, որի հետևի ձախ լուսարձակը չի վառվում, և ընթանում է դեպի հետիոտն տղամարդու ուղղությամբ, ու հասնելով նրան, ժամը 23.24.00-ին դիմում է արգելակման, քանի որ միանում են <<Օպել>>-ի արգելակման լույսերը և այդ պահին էլ առջևի ձախ մասով վրաերթի է ենթարկում հետիոտնին: Հարվածից հետիոտնը ընկնում է գետնին, իսկ վրաերթ կատարած մեքենան ընթանալով դեպի առաջ, դուրս է գալիս տեսախցիկի տեսադաշտից: Տեսագրության ժամը 23.24.11-ին երևում է մի քաղաքացի, որը մոտենում է վրաերթի ենթարկվածին և ինչ-որ գործողություններ կատարում:
Համաձայն նշված տեսագրության ժամը 23.23.50-ից մինչև 23.24.00-ն ընկած ժամանակահատվածի` հետիոտն տղամարդը վրաերթ կատարող վարորդի համար վտանգավոր գոտում գտնվում է 10 վայրկյան ժամանակահատված, որի ընթացքում հոծ գծերից անցնում է մինչև վրաերթի տեղը:
Գ/թ 94-96, 228-230

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Մուրադյանի մեղավորությունը` ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելու մեջ, որն անզգուշությամբ առաջացրել է Հուսիկ Հարությունյանի մահը, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե’ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` արձանագրելով, որ ՙ(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)՚ (տե’ս Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշման 20-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանը Կ.Վխկրյանի վերաբերյալ ՇԴ/0097/01/13 որոշմամբ դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. ՙ(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
(…) վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը: Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված` ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը: Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար:
(…) Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո հանցանք կատարած անձի վարքագիծը, ինչպես նաև նրա վարքագիծը հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը: (…)՚ (տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ, 22-րդ կետերը):
ՙ(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել: Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը: Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: (…)՚ (տե՛ս Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ նշված երկու իրավիճակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը, հետևաբար պետք է իրենց արտացոլումը գտնեն քրեաիրավական ներգործության միջոցի ընտրության ժամանակ, այլապես կխախտվեն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներըե (տե՛ս Արթուր Սերգեյի Առաքելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0122/01/12 որոշման 18-րդ-19-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ և 244-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցագործություններ կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնեն`
ա) թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը,
բ) հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները,
գ) հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը,
դ) հանցագործությունը կատարելուն նպաստող պայմանները,
ե) հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը,
զ) կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով առանց վերոգրյալ հանգամանքները պարզելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին: Հետևաբար, նշված հանգամանքներից որևէ մեկն անտեսելու արդյունքում նշանակված պատիժը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և չի ապահովի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը՚:
Վճռաբեկ դատարանը Է.Ասատրյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ. ՙ(...) թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի կողմից դրսևորվում է անզգուշություն, այլ խոսքով` արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ, սակայն ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները հաճախ խախտվում են գիտակցաբար: Ընդ որում, վարորդը, ելնելով կոնկրետ իրադրությունից, իր վարած տրանսպորտային միջոցի առանձնահատկություններից և այլ հանգամանքներից, երբեմն նաև գիտակցում է, որ իր կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում թույլ տալու դեպքում մարդու (մարդկանց) կյանքի կամ առողջության համար վտանգ կառաջացնի, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Անզգուշությամբ կատարված հանցանքը կարող է դրսևորվել ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ:
2. Հանցանքը համարվում է ինքնավստահությամբ կատարված, եթե անձը նախատեսել է իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի` ինքնավստահորեն հույս է ունեցել, որ դրանք կկանխվեն:
3. Հանցանքը համարվում է անփութությամբ կատարված, եթե անձը չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք՚:
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող անզգույշ մեղքի ձևը կարող է տարբեր կերպ արտահայտվել: Այսպես` հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է իր արարքի (գործողության կամ անգործության) պոտենցիալ վտանգավորությունը, նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և չնայած դրան, հույսը դնելով իր հմտությունների, անձանց, սարքավորումների և այլնի վրա, թույլ է տալիս սահմանված անվտանգության կանոնների խախտում` առանց բավարար հիմքերի հույս ունենալով, որ վտանգավոր հետևանքները կկանխվեն:
Հանցավոր անփութության օրենսդրական բնորոշումը ցույց է տալիս, որ անզգուշության այս տեսակը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով: Այլ խոսքով` անփութությամբ գործող անձը, իրական հնարավորություն և պարտավորվածություն ունենալով նախատեսել վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը թույլ չտալու համար:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի վերոգրյալ տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը: Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը: Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին:
Վերոգրյալով պայմանավորված` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել: Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը: Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը՚:
Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Գարիկ Մուրադյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը և հանգամանքները, դեպքի կոնկրետ հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, հանցավորի անձը, հանցանքի կատարումից հետո գործի քննության ընթացքում դրսևորած վարքագիծը, հանցագործության կատարման մեջ նրա մեղավորության աստիճանը:
Ամբաստանյալ Գարիկ Մուրադյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված չէ, ամուսնացած է: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա 1992-1994 և 2016 թվականներին մասնակցել է ՀՀ և ԼՂՀ սահմանների պաշտպանությանը, պարգևատրվել է մի շարք մեդալներով և պատվոգրերով, երկրորդ խմբի հաշմանդամ է, խնամքի տակ են գտնվում 2008 և 2010 թվականներին ծնված մանկահասակ երեխաները, թոշակառու ծնողները, ընտանիքը բաղկացած է յոթ անձից: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գարիկ Մուրադյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դատարանը գտնում է, որ Գարիկ Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես հիմնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, իսկ որպես լրացուցիչ պատիժ` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 13-րդ կետի համաձայն`
ՙՔրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե ընդունվել է համաներման ակտ:՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն`
<<Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով:
Սույն հոդվածի առաջին մասի 13-րդ կետում նշված հիմքով գործի հարուցման մերժում, վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե չի հատուցվել կամ այլ կերպ չի հարթվել պատճառված վնասը, կամ առկա է վեճ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ: Այս դեպքում ևս գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժատեսակով, կամ կարող է վերացվել դատվածությունը:>>:
ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 1-ին կետը սահմանում է.
<<Համաներում հայտարարելով՝ պատժից ազատել անզգուշությամբ հանցագործություն կատարելու համար`
1) առավելագույնը վեց տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձանց.
/.../>>:
Դատարանը գտնում է, որ Գարիկ Մուրադյանի նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 1-ին կետը և նրան ազատել հիմնական պատժից:
Դատարանը միաժամանակ փաստում է, որ օրենքով նախատեսված` համաներումը չկիրառելու սահմանափակումներ առկա չեն:
Անդրադառնալով խափանման միջոցին` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Մուրադյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քննարկելով քաղաքացիական հայցի և գույքային վնասի հատուցման հարցը` դատարանը գտնում է, որ տուժողի իրավահաջորդ Ավետիք Հարությունյանի և նրա ներկայացուցիչ Տիգրան Գալստյանի կողմից 1.800.000 ՀՀ դրամի չափով ներկայացված քաղաքացիական հայցը ենթակա է մասնակի բավարարման` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՔաղաքացիական պատասխանող է ճանաչվում ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի վրա օրենքով, քրեական գործով վարույթի ընթացքում ներկայացված հայցի հիման վրա կարող է դրվել գույքային պատասխանատվություն քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով գույքային վնաս պատճառած մեղադրյալի գործողությունների համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՔաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն` ՙԴատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության՚:
Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ա.Մկրտչյանի և Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում:
Մասնավորապես, Ա.Մկրտչյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ ՙ(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի: (…)՚ (տե'ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը:
Ա.Ստեփանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ ՙ(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում: Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս (…):
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը՚ (տե‘ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշման 21-րդ կետը):
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ քաղաքացիական հայցի առարկան կազմում է հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը: Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար քրեական դատավարության շրջանակներում հատուցման ենթակա չէ այն վնասը, որը, թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով: Այլ կերպ` քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են բացառապես հանցագործությամբ պատճառված վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս):
Սույն քրեական գործի փաստական տվյալներով հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Գարիկ Մուրադյանի կողմից տուժող կողմից չի հատուցվել հանցագործության հետևանքով պատճառված գույքային վնասը: Միևնույն ժամանակ, տուժող կողմը չի ներկայացրել հիմնավոր փաստական տվյալներ, որ հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը կազմում է 1.800.000 ՀՀ դրամ:
Հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել մասնակի և ամբաստանյալ Գարիկ Մուրադյանից հօգուտ տուժողի իրավահաջորդ Ավետիք Հարությունյանի պետք է բռնագանձել 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Քննության առարկա դարձնելով դատական ծախսերի հարցը, դատարանն արձանագրում է, որ որպես ապացույց մեղադրանքի հիմքում դրված` դատաբժշկական, դատահետքաբանական-դատաքիմիական ու մանրաթելային համալիր, դատաավտոտեխնիկական փորձաքննությունների համար կատաված ծախսը կազմել է բռնագանձել 235.200 /երկու հարյուր երեսունհինգ հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙԴատական ծախսերը բաղկացած են`
/.../
3) մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից.
/.../՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա: /.../՚:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի կարգով Գարիկ Մուրադյանից հօգուտ պետական բյուջեի որպես դատական ծախսեր պետք է բռնագանձել բռնագանձել 235.200 /երկու հարյուր երեսունհինգ հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ:
Անդրադառնալով Գարիկ Մուրադյանի գույքի վրա դրված կալանք դրված կալանքին, դատարանը փաստում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙԳույքի վրա կալանք դնելը կիրառվում է քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բռնագրավումը, բռնագանձումը և դատական ծախսերն ապահովելու համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Գույքը, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ, ազատվում է կալանքից, եթե քաղաքացիական հայցը հետ վերցվելու, կասկածյալին կամ մեղադրյալին վերագրվող արարքի որակումը փոխվելու հետևանքով կամ այլ պատճառներով վերացել է գույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը:
2. Քաղաքացիական հայցվորի կամ այլ շահագրգիռ անձանց միջնորդությամբ դատարանն իրավունք ունի գույքի վրա դրված կալանքը պահպանել նաև քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածը սահմանում է.
ՙ1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի առավելագույնը երկուհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով կամ առանց դրա:
2. Նույն արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ`
պատժվում է ազատազրկմամբ` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
/.../՚:
Հաշվի առնելով, որ քրեական գործով առկա է քաղաքացիական հայց և դատական ծախսեր, ապա դատարանը գտնում է, որ Գարիկ Մուրադյանի շարժական ու անշարժ գույքի վրա ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության քննիչ Գ.Թադևոսյանի` 22.12.2017թ. որոշմամբ դրված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված` Հուսիկ Արշակի Հարությունյանի արտաքին հագուստը և կոշիկները, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Ավետիք Արշակի Հարությունյանին, իսկ ՀՀ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայությանն ի պահ հանձնված <<Օպել>> մակնիշի 35 AS 045 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան` վերադարձնել սեփականատիրոջը:

Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 13-րդ կետով, 163-րդ, 168-րդ, 238-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 367-րդ, 369-374-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`

ՎՃՌԵՑ

Գարիկ Էդուարդի Մուրադյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով` զրկելով տրանպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից` 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 1-ին կետը և Գարիկ Էդուարդի Մուրադյանին ազատել հիմնական պատժից:
Գարիկ Էդուարդի Մուրադյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակի և Գարիկ Էդուարդի Մուրադյանից հօգուտ տուժողի իրավահաջորդ Ավետիք Հարությունյանի բռնագանձել 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Գարիկ Էդուարդի Մուրադյանի շարժական ու անշարժ գույքի վրա ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության քննիչ Գ.Թադևոսյանի` 22.12.2017թ. որոշմամբ դրված կալանքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված` Հուսիկ Արշակի Հարությունյանի արտաքին հագուստը և կոշիկները, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Ավետիք Արշակի Հարությունյանին, իսկ ՀՀ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայությանն ի պահ հանձնված <<Օպել>> մակնիշի 35 AS 045 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վերադարձնել սեփականատիրոջը:
Գարիկ Էդուարդի Մուրադյանից հօգուտ պետական բյուջեի` որպես դատական ծախսեր, բռնագանձել 235.200 /երկու հարյուր երեսունհինգ հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ