Գործ No ԵԱՔԴ/0228/01/17

ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՙ19՚ հունիսի 2018 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Անդրանիկ Վարդանյանի
պաշտպան Սերգեյ Մանուկյանի

Ավան նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարեն Արմենի Մանուկյանի /ծնված` 1992 թվականի փետրվարի 01-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չդատված, հաշվառված և բնակվող` քաղաք Երևան, Նորաշեն թաղամաս, 23-րդ շենք, 23-րդ բնակարան, անձնագիր` BA 2247206/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:

Գործի դատավարական նախապատմությունը

2017 թվականի սեպտեմբերի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է թիվ 14114317 քրեական գործը:
2017 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2017 թվականի հոկտեմբերի 04-ին Կարեն Մանուկյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:
2017 թվականի դեկտեմբերի 25-ին Կարեն Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 4-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը վերացվել է, նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2017 թվականի դեկտեմբերի 28-ին թիվ 14114317 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:


Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Կարեն Արմենի Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա 2017 թվականի սեպտեմբերի 25-ին` ժամը 21-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց 41 և 60 բնակելի շենքերի միջև գտնվող ճանապարհի երթևեկելի հատվածում տեղի ունեցած միջադեպի ժամանակ, գետնից գտել և ապօրինի կրել է Հրայր Էդուարդի Բաղդասարյանին պատկանող և նրա անվամբ հաշվառված ՙGAP՚ մոդելի N-064986 համարի գազային ատրճանակը, որը 2017 թվականի սեպտեմբերի 29-ին վերջինիցս առգրավվել է:՚:

Արագացված դատական քննություն

Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով, հայտարարելով, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Սերգեյ Մանուկյանը:
Մեղադրող Անդրանիկ Վարդանյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի կողմից մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու հանգամանքը, հանգում է հետևության, որ Կարեն Մանուկյանի մեղավորությունը` ապօրինի կերպով գազային զենք կրելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե’ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` արձանագրելով, որ ՙ(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)՚ (տե’ս Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշման 20-րդ կետը):

Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ամուսնացած է, նախկինում դատված չէ: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, խնամքի տակ է գտնվում 2014 թվականին ծնված մանկահասակ երեխան, ընտանիքի միակ կերակրողն է: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ. ՙ(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը՚ (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Վերը շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, գնահատելով ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ինչպես նաև հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի բացակայության փաստի հետ` դատարանը գտնում է, որ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով պատիժ պետք է նշանակել տուգանքի ձևով:
Անդրադառնալով խափանման միջոցին, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և Լևոն Հակոբյանի պատասխանատու պահպանմանը հանձնված ՙNissan Tiida Latio 1.5՚ մակնիշի 35 LG 023 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան պետք է թողնել Լևոն Հակոբյանի տնօրինմանը, իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված թվով երեք պարկուճը` ոչնչացնել, իսկ ՙGAP՚ մոդելի N-064986 համարի գազային ատրճանակը` վերադարձնել այն կրելու թույլտվություն ունեցող` Հրայր Էդուարդի Բաղդասարյանին:
ՀՀ քրեական դատավարության 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն` ՙՍույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:՚: Հետևաբար, դատարանը դատական ծախսերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով Կարեն Մանուկյանի գույքի վրա 2017 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ դրված կալանքին, դատարանը փաստում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙԳույքի վրա կալանք դնելը կիրառվում է քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բռնագրավումը, բռնագանձումը և դատական ծախսերն ապահովելու համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Գույքը, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ, ազատվում է կալանքից, եթե քաղաքացիական հայցը հետ վերցվելու, կասկածյալին կամ մեղադրյալին վերագրվող արարքի որակումը փոխվելու հետևանքով կամ այլ պատճառներով վերացել է գույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը:
2. Քաղաքացիական հայցվորի կամ այլ շահագրգիռ անձանց միջնորդությամբ դատարանն իրավունք ունի գույքի վրա դրված կալանքը պահպանել նաև քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում՚:
Դատարանը փաստում է, որ քրեական գործով առկա չէ քաղաքացիական հայց և դատական ծախսեր, ինչպես նաև` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով որպես լրացուցիչ պատիժ գույքի բռնագրավում նախատեսված չէ, հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ վերացել է գույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը:
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ Կարեն Արմենի Մանուկյանի անվամբ ՀՀ Երևան քաղաքի Խ.Խաչատրյան փողոցի 1-ին նրբանցքի թիվ 1/1 հասցեում գտնվող անշարժ գույքի նկատմամբ 27.12.2017թ. որոշմամբ 104.000 ՀՀ դրամի չափով դրված կալանքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերացնել:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-րդ, 238-րդ, 357-360-րդ, 3753-րդ, 3754-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`

ՎՃՌԵՑ

Կարեն Արմենի Մանուկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 250.000 /երկու հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Կարեն Արմենի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Լևոն Հակոբյանի պատասխանատու պահպանմանը հանձնված ՙNissan Tiida Latio 1.5՚ մակնիշի 35 LG 023 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան թողնել Լևոն Հակոբյանի տնօրինմանը: Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված թվով երեք պարկուճը ոչնչացնել, իսկ ՙGAP՚ մոդելի N-064986 համարի գազային ատրճանակը վերադարձնել այն կրելու թույլտվություն ունեցող` Հրայր Էդուարդի Բաղդասարյանին:
Կարեն Արմենի Մանուկյանի անվամբ ՀՀ Երևան քաղաքի Խ.Խաչատրյան փողոցի 1-ին նրբանցքի թիվ 1/1 հասցեում գտնվող անշարժ գույքի նկատմամբ 27.12.2017թ. որոշմամբ 104.000 ՀՀ դրամի չափով դրված կալանքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել:
Դատավճիռը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ