Գործ No ԵԱՔԴ/0226/01/17

ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

<<19>> հոկտեմբերիի 2018 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը

նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Բագրատ Ղազինյանի
պաշտպան Կարեն Մեժլումյանի
տուժող Լյովա Նազարյանի
տուժողի ներկայացուցիչ Կարինե Լալաբեկյանի

Ավան նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վարդան Ժորայի Խաչատրյանի /ծնված 1966 թվականի օգոստոսի 01-ին` Գյումրի քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, բարձրագույն կրթությամբ, չդատված, աշխատում է <<Ջրաբեր>> ՍՊԸ փոխտնօրեն, հաշվառված և բնակվող` քաղաք Երևան, Բաղյան փողոց, 2-րդ նրբանցք, 5-րդ շենք, 19-րդ բնակարան/ մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

Գործի դատավարական նախապատմությունը

2017 թվականի սեպտեմբերի 28-ին ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 14880717 քրեական գործը և ուղարկվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին:
2017 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Վարդան Խաչատրյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Վարդան Խաչատրյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2017 թվականի դեկտեմբերի 27-ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության կողմից թիվ 14880717 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:

Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Վարդան Ժորայի Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել, որ <<նա, հանդիսանալով <<Ջրաբեր>> ՍՊԸ փոխտնօրեն և ի պաշտոնե պատասխանատու լինելով տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանման համար, խախտել է <<Բեռնամբարձ ամբարձիչների կառուցվածքը և անվտանգ շահագործման կանոնները սահմանելու մասին>> նորմատիվ ակտի պահանջները, Երևան քաղաքի Հովսեփ Էմին 123 հասցեում <<Հայ-ռուսական (Սլավոնական) համալսարանի>> մարզադաշտի կառուցապատման աշխատանքներ կատարելու համար հիշյալ հասցեում տեղակայել է բեռնամբարձիչ մեքենա` մինչև աշխատանքի գործարկումը չապահովելով դրա տեխնիկական զննումը: Ապա, խախտելով <<Շինարարությունում անվտանգության տեխնիկան սահմանելու մասին>> նորմատիվ ակտի 3.1* կետի, <<Բեռնամբարձ ամբարձիչների կառուցվածքը և անվտանգ շահագործման կանոնները սահմանելու մասին>> նորմատիվ ակտի 4.21 կետի պահանջները, շինմոնտաժային աշխատանքների կատարման ժամանակ չի ապահովել օգտագործվող ամբարձիչի բեռը բռնող կեռի` բեռի ինքնաբերաբար ցած ընկնումը կանխող նախապաշտպանական փակող հարմարանքով կահավորումը: Ապա` խախտելով նույն նորմատիվ ակտի 4.22* կետի պահանջը, ամբարձիչի պողպատյա ճոպանը, բեռը բռնող կեռը շահագործման ընթացքում ամբարձիչի սարքինության վիճակի համար պատասխանատու անձի միջոցով պարբերաբար չի ենթարկել տեխնիկական զննման: Ապա` վերոհիշյալ նորմատիվ ակտերի պահանջների պահպանմամբ ինժեներա-տեխնիկական անձնակազմից չի նշանակել ամբարձիչի անվտանգ շահագործման համար պատասխանատու աշխատակից, ինչի հետևանքով 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին` ժամը 15-ի սահմաններում, էլեկտրական բեռնամբարձ ամբարձիչի մետաղական ճոպանը, գտնվելով բեռը բարձրացված և կախված վիճակում, կտրվել է կեռիկի հատվածից, իսկ բարձրացված և կախված վիճակում գտնվող բեռը վայր է ընկել` հարվածելով մետաղական կոնստրուկցիաներով հավաքված տախտակամածին, որի վրա այդ պահին կանգնած վիճակում մոնտաժային աշխատանքներ է կատարել զոդող Լյովա Նազարյանը: Տախտակամածը հարվածից թեքվել է և բեռի հետ ընկել աշխատատեղի ներքևում տեղադրված մարզադաշտի օդափոխման համակարգերի պաշտպանական տնականման հատվածի վրա, իսկ Լյովա Նազարյանը վայր է ընկել ասֆալտապատ գետնին, ինչի արդյունքում վերջինիս առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է ծանր վնաս, որն արտահայտվել է համակցված գանգուղեղային, կրծքավանդակի, որովայնի կոնքի, աջ նախաբազկի փակ վնասվածքների, որոնք ուղեկցվել են գանգի հիմի և դիմային ոսկրերի, աջ ճաճանչոսկրի տիպիկ տեղի, աջ զստոսկրի, աջից բազմաթիվ կողոսկրերի փակ կոտրվածքներով, աջից քունքային շրջանի էպիդուրալ հեմատոմայով, պնևմոցեֆալիայով, հեմոսինուսով, աջ թոքի սալջարդով, լյարդի աջ բլթի կոնտրաստավորված դեֆեկտով, դեմքի և պարանոցի աջ կեսերի, աջ աչքի սպիտակուցաթաղանթային արյունազեղումների, քթի մեջքի սալջարդ վերքի ձևերով:>>:

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Վարդան Խաչատրյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ նախ Լ.Նազարյանը և մյուս աշխատողները շատ լավ տիրապետում են իրենց գործին: Շիարարական աշխատանքներին անցնելուց առաջ ինքը մեկ ամբողջ օր տրամադրել է տեխնիկական անվտանգության կանոնների պարզաբանմանը և հրահանգավորմանը, որի վերաբերյալ աշխատողները ստորագրել են նաև հրահանգավորման մատյանում: Էլեկտրական բեռնամբարձ ամբարձիչը 500 կիլոգրամանոց է, որն ինքն է բերել <<Հայ-ռուսական համալսարան>>-ի մարզադաշտ` շինարարական աշխատանքների կատարման ընթացքում բեռները բարձրացնելու համար: Շինարարական աշխատանքների կատարման ժամանակ երկաթյա կոնստրուկցիան զոդել են և պետք է ամրացնեին առաստաղին, որի ընթացքում, երբ ինքը մի պահ բացակայել է, վերադարձել տեսել է, որ Լյովա Նազարյանն ընկած է գետնին: Երբ ուսումնասիրել է, տեսել է, որ ճոպանն է կտրվել, որի հետևանքով էլ Լ.Նազարյանն ընկել է:

Տուժող Լյովա Նազարյանը դատաքննության փուլում ըստ էության պնդել է նախաքննության փուլի ցուցմունքը, որ 2017թ. հուլիսի 1-ին աշխատանքի է ընդունվել <<Ջրաբեր>> ՍՊԸ-ում որպես զոդող: <<Ջրաբեր>> ՍՊԸ-ը Հովսեփ Էմին 123 հասցեում գտնվող <<Հայ-ռուսական համալսարան>>-ի մարզադաշտում կատարել է շինարարական աշխատանքներ ամռան ամիսներից սկսած: Նույն աշխատանքային խմբում իրենից բացի աշխատել են Արա Աղամալյանը, ով կատարել է մոնտաժային աշխատանքներ և Համլետ Պետրոսյանը` որպես զոդող: 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին` ժամը 09:00-ից, գտնվել է նշված հասցեում և իրականացրել իր պարտականությունները: Ժամը 15:00-ի սահմաններում իր և Պետրոսյանի կողմից երկաթյա կոնստրուկցիան զոդելուց հետո այն առաստաղին ամրացնելու համար տելֆերով վեր է բարձրացվել, որը կատարվել է տելֆերի երկաթյա ճոպանից ամրացված կեռիկին երկաթյա կոնստրուկցիան անցկացնելու միջոցով: Առաստաղին բարձրացնելուց և ձևելուց հետո երկաթյա ձողը մի քանի անգամ իջեցվել է կրկին առաստաղին հարմարեցնելու ձևը հաղորդելու համար: Շինհրապարակում տեղադրված է եղել տախտակամած՝ հեծան, որի վրա ինքը կանգնել է երկաթյա ձողը զոդելու և այն տրիբունայի կողային պատին ամրացնելու համար: Հերթական անգամ, երբ Աղամալյանը էլեկտրական վահանակի օգնությամբ ձողը բարձրացրել է վեր, որպեսզի ինքն այն զոդի համապատասխան հատվածում, ամբարձիչի երկաթյա ճոպանը կեռիկի հատվածից կտրվել է և ինքը հեծանով հանդերձ ընկել է: Արթնացել է հիվանդանոցում: Տուժողը միաժամանակ նշել է, որ աշխատանքի պաշտպանության և տեխնիկայի անվտանգության կանոններին իրեն բանավոր կերպով ծանոթացրել է Վարդան Խաչատրյանը, իսկ ինքը մատյանում ստորագրել է:

Վկա Արա Աղամալյանը դատաքննության փուլում ըստ էության պնդել է նախաքննության փուլի ցուցմունքը, որ 2017 թվականի հուլիսի 1-ին աշխատանքի է ընդունվել <<Ջրաբեր>> ՍՊԸ-ում որպես մոնտաժային աշխատանքների ինժիներ-աշխղեկ: Իր ղեկավարած խմբում աշխատել են Լյովա Նազարյանը, Համլետ Պետրոսյանը: Ամռան ամիսներին <<Ջրաբեր>> ՍՊԸ-ն շինարարական աշխատանքներ է կատարել Երևան քաղաքի Հովսեփ Էմին 123 հասցեում գտնվող <<Հայ-ռուսական համալսարան>>-ի մարզադաշտի նստելատեղերի հատվածում: Պետրոսյանը և Նազարյանը նշված վայրում մեծամասամբ իրականացրել են զոդման աշխատանքներ, իսկ մոնտաժման աշխատանքներում` օգնել իրեն: 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին` ժամը 09:00-ից գտնվել է աշխատանքի վայրում և իրականացրել աշխատանքային պարտականությունները: Ժամը 15:00-ի սահմաններում Պետրոսյանի և Նազարյանի կողմից երկաթյա կոնստրուկցիան զոդելուց հետո այն առաստաղին ամրացնելու համար տելֆերով վեր է բարձրացվել, որը կատարվել է տելֆերի պարանը երկաթյա կոնստրուկցիայի վրա առկա կեռիկին ամրացնելու եղանակով: Առաստաղին բարձրացնելուց և ձևելուց հետո այն մի քանի անգամ իջեցվել է կրկին առաստաղին հարմարեցնելու ձևը հաղորդելու համար: Շինհրապարակում տեղադրված է եղել տախտակամած` <<խառաչո>>, որի վրա և զոդողը կանգնել է երկաթե կոնստրուկցիան իջեցնելու և դրա վրա համապատասխան աշխատանքներ կատարելու համար: Ինքը կատարել է չափագրումները, որին համապատասխան և Պետրոսյանն ու Նազարյանը զոդման աշխատանքներ են կատարել: Երկաթյա ձողը Նազարյանի կողմից տախտակամածի վրա կանգնած դիրքից համապատասխան ձևումը կատարելուց հետո տելֆերին ամրացված երկաթյա ձողը էլեկտրական եղանակով կրկին վերև է բարձրացրել, սակայն երկաթին ամրացված մետաղական պարանը կեռիկի հատվածից կտրվել է, որի հետևանքով երկաթյա ձողն ընկել է խառաչոյի վրա, իսկ Նազարյանը խառաչոյով հանդերձ ընկել է գետնին:
Վկան նշել է նաև, որ աշխատանքի պաշտապանության և տեխնիկայի անվտանգության կանոններին իրենց ծանոթացրել է Վարդան Խաչատրյանը, ով ղեկավար պաշտոն է զբաղեցրել <<Ջրաբեր>> ՍՊԸ-ում: Վերջինս հաճախակի բանավոր ներկայացրել է աշխատանքի պաշտպանության և տեխնիկական անվտանգության կանոնները, որի շուրջ վարվող մատյանում մեկ անգամ ստորագրել են` այդ կանոններին ծանոթանալու մասին:

Վկա Համլետ Պետրոսյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2017 թվականի հուլիսի 1-ին աշխատանքի է ընդունվել <<Ջրաբեր>> ՍՊԸ-ում` որպես զոդող: Իր հետ նույն խմբում աշխատել են Արա Աղամալյանը և Լյովա Նազարյանը: Ամռան ամիսներին <<Ջրաբեր>> ՍՊԸ-ը շինարարական աշխատանքներ է կատարել Երևան քաղաքի Հովսեփ Էմին 123 հասցեում գտնվող <<Հայ-ռուսական համալսարան>>-ի մարզադաշտի նստելատեղերի հատվածում: Վարդան Խաչատրյանը տրամադրել է ամբարձիչ: Ինքն ու Նազարյանը մարզադաշտում իրականացրել են զոդման աշխատանքներ, իսկ Աղամալյանը` մոնտաժման: 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին` ժամը 09:00-ից, գտնվել են աշխատանքի վայրում և իրականացրել աշխատանքային պարտականությունները: Ժամը 15:00-ի սահմաններում իր և Նազարյանի կողմից երկաթյա ձողը զոդելուց հետո այն առաստաղին ամրացնելու աշխատանքների կատարման ընթացքում , երբ Աղամալյանը տելֆերին ամրացված երկաթյա ձողը էլեկտրական եղանակով վերև է բարձրացրել, երկաթին ամրացված ճոպանը կեռիկի հատվածից կտրվել է, որի հետևանքով երկաթյա ձողը ընկել է հեծանի վրա, իսկ Նազարյանը դրանով հանդերձ` ընկել գետնին:

Վկա Խաչիկ Հովհաննիսյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2017 հուլիս ամսից աշխատում է Հայ-ռուսական համալսարանում որպես պահակ: Ամռան ամիսներին <<Ջրաբեր>> ՍՊԸ-ը շինարարական աշխատանքներ է կատարել համալսարանի մարզադաշտի հատվածում: Շինարարական խմբում ընդգրկված անձանց հետ որևէ կապ չի եղել: 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ը շաբաթ է եղել, ուստի համալսարանի տարածքը մարդաշատ չի եղել: Այդ օրն ինքը գտնվել է աշխատանքի մեջ, սակայն ոչ թե շինհրապարակի տարածքում, որը գտնվել է համալսարանի դիմաց, այլ համալսարանի հետևի հատվածում: Նշված օրը տեղեկացել է, որ աշխատողներից մեկն ընկել է: Շտապել է շինհրապարակ, որտեղ տեսել է զոդողներից մեկին ընկած վիճակում: Շուտով շտապօգնությունը նշված անձին տեղափոխել է հիվանդանոց: Տեղեկացել է, որ նշված անձը վայր է ընկել զոդման աշխատանքներ կատարելիս:

Դեպքի վայրի զննման արձանագրության համաձայն` Երևան քաղաքի Հովսեփ Էմին 123 հասցեում գտնվո Հայ-ռուսական համալսարանի մարզահամալիրի կողային պատի վրա առկա են եղել երկաթյա կոնստրուկցիաներ: Երկաթյա կոնստրուկցիայի տակ կոտրված և թեքված վիճակում է գտնվել 3-4 մ բարձրություն ունեցող երկաթյա շինարարական տախտակամած: Տախտակամածի վրա ընկած է եղել 5.5 մ բարձրությամբ երկաթյա հեծան: Զննման մասնակից Արա Աղամալյանը մատնացույց է արել մետաղյա տախտակամածի վերևի հատվածում առկա մետաղյա ամրանը և հայտարարել, որ 02.09.2017թ.` ժամը 15:00-ի սահմաններում, այն կոտրվել է, ինչի հետևանքով ընկել է երկաթյա տախտակամածի վրա և կոտրել այն, իսկ Լյովա Նազարյանը վայր է ընկել ասֆալտապատ գետնին:
Գ/թ 5-6

Դատաճարտարագիտատեխնիկական փորձագետի թիվ 17-1849 եզրակացության համաձայն` Լյովա Նազարյանի կողմից մարմնական վնասվածքներ ստանալու պատճառ է հանդիսացել շինարարական աշխատանքների կատարման ժամանակ թույլ տրված հետևյալ խախտումները.
ՀՀ-ում գործող СниП III-4-80* <<Շինարարությունում անվտանգության տեխնիկան>> նորմատիվ ակտի 3.1* կետի պահանջի` բեռնամբարձ մեքենաների շահագործումը, ներառյալ տեխնիկական սպասարկումը պետք է կատարել ԳՕՍՏ Ստանդարտների և դրանց արտադրող գործարանի հրահանգների պահանջներին համաձայն: Բացի դրանից բեռնամբարձ մեքենաների շահագործումը պետք է կատարել` հաշվի առնելով <<Բեռնամբարձ ամբարձիչների կառուցվածքը և անվտանգ շահագործման>> Կանոնները: Համաձայն հիշատակված շինարարական նորմերի և կանոնների 4.21 կետի պահանջի` շինմոնտաժային աշխատանքների կատարման ժամանակ օգտագործվող ամբարձիչի բեռը բռնող կեռը պետք է կահավորված լինի նախապաշտպանական փակող հարմարանքով, որը կանխում է բեռի ինքնաբերաբար ցած ընկնելը, իսկ նույն նորմատիվ ակտի 4.22* կետի պահանջի համաձայն` ամբարձիչի պողպատյա ճոպանը, բեռը բռնող կեռը պետք է դրանց շահագործման ընթացքում պարբերաբար ենթարկել տեխնիկական զննման ոչ պակաս, քան յուրաքանչյուր 6 ամիսը մեկ անգամ` ամբարձիչի սարքինության վիճակի համար պատասխանատու անձի կողմից: Համաձայն նշված նորմատիվ ակտի և Կանոնների` կազմակերպության ղեկավարը ինժեներատեխնիկական աշխատակիցներից պետք է նշանակի ամբարձիչի անվտանգ շահագործման համար պատասխանատու անձ, ով պարտավոր է պատասխան տալ նշված մեքենաների պահպանման և սարքին վիճակի համար, ինչպես նաև պարտավոր է ապահովել դրանց տեխնիկական սպասարկումը և վերանորոգումը` համաձայն արտադրող գործարանի շահագործման փաստաթղթերի պահանջների:
Համաձայն <<Բեռնամբարձ ամբարձիչների կառուցվածքը և անվտանգ շահագործման>> Կանոնների պահանջի` նոր տեղակայված բեռնամբարձ մեքենաները, ինչպես նաև հանովի բեռնակալ հարմարանքները պետք է տեխնիկական զննման ենթարկվեն մինչև աշխատանքի գործարկումը:
Տեխնիկական զննման պարտականությունը պետք է դրվի բեռնամբարձ մեքենաների վերահսկումն իրականացնող անձնավորության վրա և կատարվի դրանց վիճակի սարքինության համար պատասխանատու անձի մասնակցությամբ:
Գ/թ 116-124

Դատաքննության փուլում դատաճարտարագիտատեխնիկական փորձաքննության եզրակացության շուրջ պարզաբանումներ տալու նպատակով դատարան հրավիրված փորձագետ Աշոտ Բադեյանը պնդել է փորձաքննության եզրահանգումները:

Դատաբժշկական փորձագետի թիվ 1796/հ եզրակացության համաձայն` Լյովա Նազարյանի ստացած մարմնական վնասվածքները` համակցված գանգուղեղային, կրծքավանդակի, որովայնի կոնքի, աջ նախաբազկի փակ վնասվածքների, որոնք ուղեկցվել են գանգի հիմի և դիմային ոսկրերի, աջ ճաճանչոսկրի տիպիկ տեղի, աջ զստոսկրի, աջից բազմաթիվ կողոսկրերի փակ կոտրվածքներով, աջից քունքային շրջանի էպիդուրալ հեմատոմայով, պնևմոցեֆալիայով, հեմոսինուսով, աջ թոքի սալջարդով, լյարդի աջ բլթի կոնտրաստավորված դեֆեկտով, դեմքի և պարանոցի աջ կեսերի, աջ աչքի սպիտակուցաթաղանթային արյունազեղումների, քթի մեջքի սալջարդ վերքի ձևերով, վերջինիս առողջությանը պատճառել են ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող:
Գ/թ 51-52

Երևան քաղաքի Հովսեփ Էմին 123 հասցեում դեպքի պահին շահագործված էլեկտրական բեռնամբարձ ամբարձիչը և դրա մետաղական ճոպանը զննվել և ճանաչվել են իրեղեն ապացույց:
Գ/թ 156-159, 160

Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց է ճանաչվել <<Ջրաբեր>> ՍՊ ընկերության և Վարդան Ժորայի Խաչատրյանի միջև 01.07.2017թ. կնքված աշխատանքային պայմանագիրը, <<Ջրաբեր>> ՍՊ ընկերության և <<Հայ-ռուսական համալսարանի>> միջև 19.06.2017թ. կնքված պայմանագիրը, <<Ջրաբեր>> ՍՊ ընկերության և Լյովա Նազարյանի միջև 01.07.2017թ. կնքված աշխատանքային պայմանագիրը, քրեական գործում առկա <<Ջրաբեր>> ՍՊ ընկերության փաստաթղթերը, <<Ջրաբեր>> ՍՊ ընկերության` աշխատատեղում հրահանգավորման մատյանը:
Գ/թ 190/1, 21-22, 27-28, 29-39, 42- 47

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Դատարանը, սույն գործով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, վերլուծելով ամբաստանյալ Վարդան Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը, հանգում է հետևության, որ չի ապացուցվել Վարդան Խաչատրյանի մեղավորությունը տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելու մեջ:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին Եվրոպական կոնվենցիայի» 7-րդ հոդվածի համաձայն` «Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, քրեական հանցագործություն չի համարվել: Չի կարող նաև նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը կիրառելի է եղել քրեական հանցագործության կատարման պահին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով:
(…)»:
Վերոնշյալ իրավադրույթները Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Վ.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ. «(…) [Ա]նձին հանցագործություն (հանցագործություններ) կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու և այդ հանցագործության (հանցագործությունների) համար պատիժ նշանակելու միակ հիմքն է կատարման պահին նրա արարքն օրենքով հանցագործություն համարվելը և այդ հանցագործության համար պատիժ նախատեսված լինելը: Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված դեպքերում, կարգով և չափով: Անձը չի կարող ենթարկվել պատասխանատվության այնպիսի արարքի համար, որն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով:
(…) «[Չ]կա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր: Այն բացարձակ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից որևէ շեղում անթույլատրելի է»:
Զարգացնելով Վ.Ավետիսյանի գործով արտահայտված վերոհիշյալ դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը Դ.Սիմիդյանի գործով նշել է. «(…) [Մ]իայն օրենքը կարող է սահմանել հանցանքը և նախատեսել պատիժը (…): Արարքի հանցավորությունն ու պատժելիությունը պետք է նախատեսված լինեն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող օրենքով: Այս առումով Եվրոպական դատարանն իր նախադեպային իրավունքում ձևավորել է «օրենք» հասկացությանն առաջադրվող այնպիսի որակական չափանիշներ, ինչպիսիք են հասանելիությունը և կանխատեսելիությունը (…): Որակական այս պահանջները պետք է ապահովվեն ինչպես հանցագործության, այնպես էլ դրա համար պատժի նշանակման ժամանակ (…): Անձը համապատասխան դրույթի տառացի ընկալումից և, անհրաժեշտության դեպքում, դրա կապակցությամբ դատարանների տված մեկնաբանությունից պետք է հասկանա, թե որ գործողությունների և անգործության համար է քրեական պատասխանատվություն նախատեսվում և ինչ պատիժ կնշանակվի այդ գործողությունների կատարման և/կամ անգործության համար (…):
(…) [O]րենքի՝ իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարելն առաջին հերթին օրենսդրական կարգավորման խնդիր է, իսկ դատական մեկնաբանումը լրացնող դերակատարություն ունի: Օրենսդրի խնդիրն է հնարավորինս հստակ և որոշակի սահմանել հանցավոր համարվող արարքը և դրա համար պատիժը, իսկ դատարանների խնդիրն է՝ օրենսդրի կողմից սահմանված արարքի էությանը համապատասխան մեկնաբանել նորմերը՝ ապահովելով դրանց համապատասխանությունը զարգացող հասարակական հարաբերություններին: (…)»
Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում վկայակոչված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Հ.Գրիգորյանի և Է.Սարիբեկյանի գործով արձանագրել է. «[Ա]րարքի հանցավորությունն ու պատժելիությունն իրավական որոշակիության չափանիշին համապատասխանող <<օրենքով>> նախատեսելու պահանջն իրավունքի գերակայության առանցքային բաղադրիչներից է, որն ունի հիմնարար նշանակություն` անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելիս օրինականության սկզբունքն ապահովելու համար: Հստակ կարգադրագրեր (վարքագծի կանոններ) ամրագրող այդպիսի օրենքը մի կողմից ապահովում է դրանում ամրագրված պահանջների հասցեագրումը համապատասխան վարքագծի դրսևորման ակնկալիք ունեցող անձանց, մյուս կողմից` բացառում է կամայականորեն քրեական հետապնդման ենթարկվելու ցանկացած հնարավորություն` երաշխավորելով օրենքի միատեսակ կիրառությունը սահմանված նորմատիվ պահանջներին հակասող վարքագիծ դրսևորող անձի նկատմամբ:
Այսինքն` նշված սկզբունքի ներքո իրավական պետության պոզիտիվ պարտականությունն է ապահովել որդեգրած քրեական քաղաքականության արտացոլումն այնպիսի <<օրենքում>>, որում նկարագրված կանոնները և դրանց խախտման դեպքում վրա հասնող իրավական հետևանքները բովանդակային առումով այնքան որոշակի կլինեն, որ հնարավորություն կտան իրավունքի հիմնական կրողին դրսևորելու սահմանված պահանջներին համապատասխանող վարքագիծ: Վերջինս կարող է ապահովված լինել <<իրավական որոշակիության>> երկու բաղադրիչներին, այն է` <<հասանելիության>> և <<կանխատեսելիության>> չափանիշներին համապատասխանող <<օրենքի>> առկայության պարագայում, որոնք ունեն հետևյալ բովանդակային նշանակությունը.
- <<օրենքի>> համապատասխանությունը <<հասանելիության>> չափանիշին պարզելիս անհրաժեշտ է գնահատել, թե այն օրենքը, որով սահմանված պահանջների խախտումը մեղսագրվում է անձին, արդյո՞ք եղել է պատշաճ կերպով հրապարակված, ողջամտորեն հասանելի, թե ոչ: Այսինքն` <<օրենքը>> կարող է համապատասխանել հասանելիության չափանիշին, եթե այն, պետական իշխանությունների կողմից լինելով հրապարակված, նվազագույն ջանքերի գործադրմամբ եղել է հասանելի: Որպես այդպիսին, <<օրենքը>> կարող է հրապարակվել ինչպես դրա տպագիր տարբերակն անձանց հասանելի դարձնելու, այնպես էլ դրա առցանց տարբերակը համապատասխան պաշտոնական էլեկտրոնային հարթակներում տեղադրելու միջոցով (տե´ս mutatis mutandis Kokkinakis v. Greece գործով Եվրոպական դատարանի` 1993 թվականի մայիսի 25-ի վճիռը, գանգատ թիվ 14307/88, 40-րդ կետ; G. v. France գործով Եվրոպական դատարանի` 1995 թվականի սեպտեմբերի 27-ի թիվ 15312/89 գանգատը, 25-րդ կետ; Korbely v. Hungary[GC] գործով Եվրոպական դատարանի` 2008 թվականի սեպտեմբերի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 9174/02, 74-75-րդ կետեր),
- <<օրենքի>> համապատասխանությունը <<կանխատեսելիության>> չափանիշին պարզելիս անհրաժեշտ է գնահատել, թե այն օրենքը, որով սահմանված պահանջների խախտումը մեղսագրվում է անձին, արդյո՞ք բովանդակային առումով ողջամտորեն ընկալելի է եղել անձանց համար: Այլ կերպ` արդյո՞ք քրեական պատասխանատվության ենթարկվող սուբյեկտը, տեղեկանալով <<օրենքով>> նախատեսված պահանջների մասին, ծանոթանալով դրանց վերաբերյալ նորմատիվ վարքագծի կանոնների բովանդակությանը, դրանց վերաբերյալ տրված դատական մեկնաբանություններին և անհրաժեշտության դեպքում` ստանալով համապատասխան իրավական խորհրդատվություն, կարող էր կանխատեսել, թե որ գործողության/անգործության դրսևորումը կհանգեցնի քրեական պատասխանատվության և պատժի նշանակմանը: Այդ հանգամանքը պարզելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել համապատասխան կանոններն ամրագրող փաստաթղթի բովանդակությունը, ոլորտը, որի կարգավորմանն ուղղված է այդ փաստաթուղթը, ինչպես նաև այն անձանց շրջանակն ու կարգավիճակը, որոնց հասցեագրված է այն (տե´ս mutatis mutandis Cantoni v. France գործով Եվրոպական դատարանի` 1996 թվականի նոյեմբերի 11-ի վճիռը, գանգատ թիվ 17862/91, 29-րդ կետը; Mkrtchyan v. Armenia գործով Եվրոպական դատարանի` 2007 թվականի հունվարի 11-ի վճիռը, գանգատ թիվ 6562/03, 39-րդ կետը; Kafkaris v. Cyprus [GC] գործով Եվրոպական դատարանի` 2008 թվականի փետրվարի 12-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21906/04, 140-րդ կետը; Kononov v. Latvia [GC] գործով Եվրոպական դատարանի` 2010 թվականի մայիսի 17-ի վճիռը, գանգատ թիվ 36376/04, 235-րդ կետը; Del Rio Prada v. Spain [GC] գործով Եվրոպական դատարանի` 2013 թվականի հոկտեմբերի 21-ի վճիռը, գանգատ թիվ 42750/09, 79-րդ կետը):
(...) [Վերոնշյալ] չափանիշների հաշվառմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելիս <<օրենքը>>, լինելով <<հասանելի>> և <<կանխատեսելի>>, պետք է հնարավորություն ընձեռի այդ օրենքի հասցեատիրոջը գիտակցելու իր իրավունքների և ազատությունների իրացման թույլատրելի շրջանակները, հարմարեցնելու իր վարքագիծն այդ շրջանակներն ամրագրող նորմերի պահանջներին և գնահատելու իր վարքագծի իրավաչափությունը` կանխատեսելով ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորելու դեպքում վրա հասնող իրավական հետևանքները: Ընդ որում, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ նշվածը վերաբերում է ինչպես ՀՀ քրեական օրենսգրքում տեղ գտած նկարագրական դիսպոզիցիայով ամրագրված հանցագործության պարտադիր և լրացուցիչ հատկանիշներին, այնպես էլ բլանկետային դիսպոզիցիայով նկարագրված հանցագործության հատկանիշները բացահայտող այլ իրավական ակտերի նորմերին, որոնց պահանջների խախտումը ևս հանգեցնում է քրեական պատասխանատվության: Միայն այդ դեպքում անձի համար կարող է երաշխավորվել իր իրավունքների և ազատությունների իրացման դիսպոզիտիվության թույլատրելի շրջանակներն ընկալելու հնարավորությունը: Հակառակ պարագայում այն իրավական նորմը, որի ենթադրյալ խախտումը մեղսագրվում է անձին, չի կարող համարվել <<օրենք>>, քանի որ այն չի համապատասխանի իրավական որոշակիության (res judicata) սկզբունքին, այսինքն՝ ձևակերպված չի լինի բավարար աստիճանի հստակությամբ, որը թույլ կտա քաղաքացուն դրա հետ համատեղելու իր վարքագիծը (տե´ս Վարդան Ղազարյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԱՎԴ/0002/01/14 որոշման 20-րդ կետը, ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2006 թվականի ապրիլի 18-ի թիվ ՍԴՈ 630 որոշման 11-րդ կետը, 2015 թվականի հունիսի 9-ի թիվ ՍԴՈ-1213 որոշման 9-րդ կետը)»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածը սահմանում է.
ՙ1. Տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելը՝ դրանց պահպանման համար պատասխանատու անձի կողմից, եթե մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս կամ մասնագիտական հիվանդություն՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
/.../՚:
Վերոնշյալ իրավադրույթի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Ա.Մանուկյանի գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<Աշխատողի անվտանգությունը և առողջությունն աշխատանքային գործունեության ընթացքում աշխատողների կյանքի և առողջության պահպանման համակարգ է, և պետությունը պարտավոր է`
ա) սահմանել աշխատողի անվտանգության և առողջության պահպանման իրավական կանոններ՝ ամրագրելով դրանք օրենքներով, այլ նորմատիվ իրավական ակտերով,
բ) նախատեսել համապատասխան քաղաքացիական, վարչական, քրեական սանկցիաներ, որոնք կոչված են կանխելու աշխատողի անվտանգության և առողջության պահպանման կանոնների խախտումները:
Շարադրված վերլուծության հիման վրա՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության անմիջական օբյեկտը այն հասարակական հարաբերություններն են, որոնք ուղղված են մարդու` անվտանգության և հիգիենայի պահանջները բավարարող աշխատանքային պայմանների իրավունքի ապահովմանը, իսկ լրացուցիչ օբյեկտ են հանդիսանում մարդու կյանքը և առողջությունը:
(…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունն օբյեկտիվ կողմից բնութագրվում է ինչպես գործողությամբ, այնպես էլ անգործությամբ, որը դրսևորվում է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելով:
Անձի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմն առկա է այն դեպքում, երբ՝
1) խախտվել են ՀՀ կառավարության, տարբեր նախարարությունների, գերատեսչությունների, հիմնարկների և առանձին գործատուների կողմից սահմանված՝ տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության հատուկ կանոնները,
2) առաջացել են հանրորեն վտանգավոր այնպիսի հետևանքներ, ինչպիսիք են տուժողի առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնասի կամ մասնագիտական հիվանդության պատճառումը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մաս) կամ մահվան առաջացումը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
3) առկա է պատճառական կապ արարքի (գործողության կամ անգործության) և վրա հասած հետևանքների միջև (…)>>
Վերահաստատելով վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Հ.Գրիգորյանի և Է.Սարիբեկյանի գործով փաստել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասի ձևակերպումից հետևում է, որ այն նկարագրված է բլանկետային դիսպոզիցիայով. քրեական պատասխանատվություն նախատեսելով օրենքով կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտով սահմանված տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնների խախտման համար` այն չի սահմանում այդ կանոնները և, ըստ այդմ, ենթադրում է հղում նորմատիվ իրավական այլ ակտի (ակտերի), որը պետք է ամրագրի դրանք: Դրանից հետևում է, որ տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները բացահայտելու համար անհրաժեշտ է դիմել դրանք սահմանող համապատասխան նորմատիվ իրավական ակտերի օգնությանը, որոնք պետք է համապատասխանեն իրավական որոշակիության սկզբունքի` (...) <<հասանելիության>> և <<կանխատեսելիության>> չափանիշներին»
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գագիկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵԿԴ/0258/01/16 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
<< ՍՆԻՊ կանոններն անձանց համար հասանելի եղանակով պաշտոնական որևէ աղբյուրում հրապարակված չեն, այդ կանոնները կարելի է գտնել միայն համացանցային տիրույթում առկա ոչ պաշտոնական կայքէջերում, ինչը չի երաշխավորում դրանց համապատասխանությունը բնօրինակին և առաջացնում է ողջամիտ կասկած դրանցով սահմանված աշխատանքի պաշտպանության կանոնների արժանահավատության վերաբերյալ։ Ընդ որում, հարկ է նաև ընդգծել, որ այդ կանոններն ի սկզբանե կազմված են եղել օտար լեզվով, իսկ դրանց հայերեն թարգմանված օրինակը հասանելի չէ որևէ աղբյուրում։ Այդ առումով ստորադաս դատարանների կողմից պատշաճ գնահատման չի ենթարկվել նաև ամբաստանյալի պաշտպան Մ.Թովմասյանի կողմից Առաջին ատյանի դատարանին ներկայացված` ՀՀ քաղաքաշինության նախարարություն կատարած հարցման պատասխանն այն մասին, որ «Անվտանգության տեխնիկան շինարարությունում» վերտառությամբ թիվ lll-4-80* ՍՆԻՊ կանոնները Հայաստանի Հանրապետությունում չեն մշակվել և հայերեն չեն թարգմանվել։
Ավելին` ՀՀ քաղաքաշինության նախարարի` 2001 թվականի թիվ 82 հրամանը, որով Հայաստանի Հանրապետությունում հաստատվել են «Անվտանգության տեխնիկան շինարարությունում» վերտառությամբ թիվ lll-4-80* ՍՆԻՊ կանոնները, ոչ թե ամրագրում է անվտանգության տեխնիկայի նորմեր կամ վերարտադրում այդ կանոնների ամբողջությունը մայր աղբյուրից, այլ ընդամենը կից ցանկում հղում է կատարում ԽՍՀՄ Պետշինի 1980 թվականի հունիսի 9-ի որոշմամբ ընդունված ՍՆԻՊ կանոնների վերնագրերին: Այսինքն` թեև նշված հրամանը հաստատում է ՍՆԻՊ կանոնների գործողությունը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում, սակայն այն չի պարունակում ո՛չ այդ կանոնների բովանդակությունը, ո՛չ էլ համապատասխան հղում այդ կանոնները գտնելու պատշաճ աղբյուրին:
Վերոնշյալ հանգամանքների համակցությունը ցույց է տալիս, որ «Անվտանգության տեխնիկան շինարարությունում» վերտառությամբ թիվ lll-4-80* ՍՆԻՊ կանոնները պետական իրավասու մարմնի կողմից Հայաստանի Հանրապետությունում պաշտոնապես հրապարակված չլինելու պայմաններում ապահովված չի եղել նվազագույն ջանքերի գործադրմամբ դրանք գտնելու և ընթերցելու հնարավորությունը։ Ուստի «Անվտանգության տեխնիկան շինարարությունում» վերտառությամբ թիվ lll-4-80* ՍՆԻՊ կանոնները, որոնց խախտումը մեղսագրվում է Գագիկ Սարգսյանին, չեն համապատասխանել «հասանելիության» չափանիշին: Նման պայմաններում դրանք չեն համապատասխանել նաև «կանխատեսելիության» չափանիշին:
Հետևաբար «Անվտանգության տեխնիկան շինարարությունում» վերտառությամբ թիվ lll-4-80* ՍՆԻՊ կանոնները չեն կարող համարվել «օրենք», քանի որ դրանք չեն համապատասխանում իրավական որոշակիության (res judicata) սկզբունքին: Այդ պայմաններում Գագիկ Սարգսյանին «Անվտանգության տեխնիկան շինարարությունում» վերտառությամբ թիվ lll-4-80* ՍՆԻՊ կանոնների խախտման համար դատապարտելը կհանգեցնի «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (Nullum crimen, nulla poena sine lege) սկզբունքի խախտման:>>:
Հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, դրանք համադրելով Վարդան Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքին, դատարանը փաստում է, որ ՀՀ-ում գործող СниП III-4-80* <<Շինարարությունում անվտանգության տեխնիկան>> նորմատիվ ակտը, ԳՕՍՏ Ստանդարտները, ինչպես նաև` <<Բեռնամբարձ ամբարձիչների կառուցվածքը և անվտանգ շահագործման>> Կանոնները չեն համապատասխանում իրավական որոշակիության սկզբունքի` «հասանելիության» և «կանխատեսելիության» չափանիշներին:
Այսինքն` վերոհիշյալ ենթաօրենսդրական ակտերը ձևակերպված չեն բավարար աստիճանի հստակությամբ, հնարավորություն չեն ընձեռում անձին գիտակցելու իր իրավունքների իրացման թույլատրելի շրջանակները, ընկալելու հնարավորությունը և դրա հետ համատեղելու իր վարքագիծը:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն`
ՙ1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
/.../
2) արարքի մեջ հանցակազմ չկա.՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետեւյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35 հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ:
3. Եթե արդարացման դատավճիռ կայացնելիս անհայտ է մնում այդ հանցանքը կատարած անձը, դատարանը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործն ուղարկում է դատախազին` լուծելու նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման եւ կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը:
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետեւությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:>>:
Այսպիսով, դատարանը փաստում է, որ Վարդան Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրվող արարքում բացակայում է հանցակազմը, ուստի նրան պետք է արդարացնել` ճանաչելով և հռչակելով նրա անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում:
Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով, որ սույն գործով առկա է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վարդան Խաչատրյանի նկատմամբ հանցակազմի բացակայության հիմքով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը` կարճել:
Անդրադառնալով տուժող Լյովա Նազարյանի և նրա ներկայացուցիչ Կարինե Լալաբեկյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցին, դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել առանց քննության` տուժող կողմից վերապահելով քաղաքացիական հայցի իրավունք` քաղաքացիական դատավարության կարգով պատճառված վնասի հատուցման հարցը լուծելու համար:
Անդրադառնալով գույքի վրա դրված կալանքին, դատարանը փաստում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙԳույքի վրա կալանք դնելը կիրառվում է քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բռնագրավումը, բռնագանձումը և դատական ծախսերն ապահովելու համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Գույքը, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ, ազատվում է կալանքից, եթե քաղաքացիական հայցը հետ վերցվելու, կասկածյալին կամ մեղադրյալին վերագրվող արարքի որակումը փոխվելու հետևանքով կամ այլ պատճառներով վերացել է գույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը:
2. Քաղաքացիական հայցվորի կամ այլ շահագրգիռ անձանց միջնորդությամբ դատարանն իրավունք ունի գույքի վրա դրված կալանքը պահպանել նաև քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում՚:
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վարդան Խաչատրյանի մեղավորությունը ապացուցված չլինելու հիմքով վերացել է գույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը, ուստի 2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ի որոշմամբ 145.400 ՀՀ դրամի չափով Երևան քաղաքի Բաղյան 2-րդ նրբանցքի 5-րդ շենքի 19-րդ բնակարանի վրա դրված կալանքը պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և Արա Աղամալյանի պատասխանատու պահպանմանը հանձնված Երևան քաղաքի Հովսեփ Էմին 123 հասցեում շահագործված էլեկտրական բեռնամբարձ ամբարձիչը պետք է թողնել թողնել Արա Աղամալյանի տնօրինմանը:
Ինչ վերաբերվում է Վարդան Ժորայի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցին, դատարանը գտնում է, որ խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով դատական ծախսերին, դատարանը գտնում է, որ Վարդան Խաչատրյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով ապացուցված չլինելու հիմքով դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 168-րդ, 357-360-րդ, 366-րդ, 369-373-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`

ՎՃՌԵՑ

Ճանաչել և հռչակել Վարդան Ժորայի Խաչատրյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում և արդարացնել, նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել` հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Վարդան Ժորայի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, վերացնել:
Տուժող Լյովա Նազարյանի քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության` նրան վերապահելով քաղաքացիական հայցի իրավունք` քաղաքացիական դատավարության կարգով պատճառված վնասի հատուցման հարցը լուծելու համար:
2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ի որոշմամբ 145.400 ՀՀ դրամի չափով Երևան քաղաքի Բաղյան 2-րդ նրբանցքի 5-րդ շենքի 19-րդ բնակարանի վրա դրված կալանքը վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Արա Աղամալյանի պատասխանատու պահպանմանը հանձնված Երևան քաղաքի Հովսեփ Էմին 123 հասցեում շահագործված էլեկտրական բեռնամբարձ ամբարձիչը թողնել Արա Աղամալյանի տնօրինմանը:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված :
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ