Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0206/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
8.28
Պատասխանող
Ռուբեն Գուլգուլյան
Ռուբեն Գուլգուլյան Կիմ
Ռուբեն Գուլգուլյան
Ռուբեն Գուլգուլյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Անդրանիկ Մնացականյան
Կարեն Մարդանյան
Մհեր Արղամանյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արթուր Մկրտչյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Անդրանիկ Մնացականյան
Կարեն Մարդանյան
Մհեր Արղամանյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արթուր Մկրտչյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-08-14 | 11:00 | 3 | Կայացվել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2018-03-26 | 15:00 | 3 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2018-03-15 | 10:30 | 3 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-02-13 | 10:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2018-01-19 | 12:00 | 5 | Չի կայացել |
ԵԱՔԴ/0206/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«14» օգոստոսի 2018թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Ա.Մնացականյան
դատավորներ Կ.Մարդանյան
Մ.Արղամանյան
քարտուղարությամբ Մ.Մահտեսյանի
մասնակցությամբ`
դատախազ Ա.Մարգարյանի
տուժողի իրավահաջորդ Գ.Տոնոյանի
պաշտպան Կ.Քալանթարյանի
ամբաստանյալ Ռ.Գուլգուլյանի
դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննելով թիվ ԵԱՔԴ/0206/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 26-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանի և ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքները
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի օգոստոսի 2-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Մ.Մուրադյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 60109717 քրեական գործը:
2017 թվականի օգոստոսի 8-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Մ.Մուրադյանի որոշմամբ թիվ 60109717 քրեական գործով Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի վերաբերյալ թիվ 60109717 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԱՔԴ/0206/01/17 համարը:
2018 թվականի մարտի 26-ին թիվ ԵԱՔԴ/0206/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) կողմից արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում կայացված դատավճռով.
-Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի ժամկետով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 2 (երկու) տարի ժամկետով,
-Վճռվել է չվերացնել Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի դատավճռով նշանակված 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և սահմանված 3 (երեք) տարի փորձաշրջանը,
-Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը,
-Լուծվել է իրեղեն ապացույցների ճակատագիրը,
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի պատճենն ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը ստացել է 2018 թվականի ապրիլի 4-ին:
2018 թվականի ապրիլի 26-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը:
2018 թվականի մայիսի 5-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը, որը փոստային ծառայությանն է հանձնված եղել 2018 թվականի մայիսի 3-ին:
2018 թվականի մայիսի 7-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը վերաքննության կարգով բողոքարկելու` օրենքով սահմանված դատական ակտի հրապարակման պահից հաշվարկվող մեկամսյա ժամկետի բացթողումը վերականգնվել է, Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանի և ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և ստացված քրեական գործը նշանակվել է դատական նիստում քննության:
Վերաքննիչ բողոքների քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` այն բանի համար, որ նա «2017 թվականի օգոստոսի 2-ին` ժամը 08:15-ի սահմաններում, «Ջերմուկ Ինթերնեյշնլ Պեպսի-Կոլա Բոթլեր» ՍՊ ընկերությանը պատկանող «Շկոդա-Ֆաբիա» մակնիշի 712LU56 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Կիևյան փողոցի կողմից` Հրաչյա Քոչար փողոցով դեպի Վրացական փողոցի ուղղությամբ, շուրջ 60 կմ/ժ արագությամբ, իր ձախակողմյան հոծ գծանշումների անմիջապես եզրով: Մոտենալով Հրաչյա Քոչար թիվ 41 հասցեի դիմաց` թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված «ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների» 129-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություններ, այն է` շլացել է արևային ճառագայթներից և դրանով երթևեկության համար վտանգն առաջ գալու սկզբնապահից սկսած երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար, չի միացրել ավտոմեքենայի վթարային-լուսային ազդանշանը և չփոխելով երթևեկության գոտին, տեխնիկական տեսակետից ժամանակին չի դիմել արգելակման մեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու` մինչև այն լրիվ կանգնեցնելը, որի հետևանքով վրաերթի է ենթարկել իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող հետիոտն Լիանա Կարենի Օհանյանին, անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ` ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից»:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում կայացված դատավճռում, մասնավորապես նշված է.
«Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կողմից մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու հանգամանքը, հանգում է հետևության, որ նրա մեղավորությունը` ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելու մեջ, որն անզգուշությամբ առաջացրել է Լիանա Օհանյանի մահը, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի:
(...)
(...) [ՈՒ]սումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը և հանգամանքները, դեպքի կոնկրետ հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, հանցավորի անձը, հանցանքի կատարումից հետո գործի քննության ընթացքում դրսևորած վարքագիծը, հանցագործության կատարման մեջ նրա մեղավորության աստիճանը:
Ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ բնութագրվում է դրական: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է ճշմարտացի, խոստովանական ցուցմունքներ, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, զբաղված է հանրօգուտ աշխատանքով, վրաերթից հետո տուժողին օգնություն է ցուցաբերել, տուժողի իրավահաջորդը բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել, խնդրել է մեղմ պատիժ նշանակել: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
(...)
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես հիմնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, իսկ որպես լրացուցիչ պատիժ` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ռուբեն Գուլգուլյանը Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկման, կիրառվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 3 (երեք) տարի ժամկետով, դատվածությունը մարված չէ:
(...)
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելուն, դատարանը գտնում է, որ այն չպետք է վերացնել, հաշվի առնելով Ռուբեն Գուլգուլյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Բացի այդ, դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայության Երևանի երրորդ բաժնի պետ Կ.Գրիգորյանի կողմից տրված տեղեկանքի` Ռուբեն Գուլգուլյանը փաստացի կրել է փորձաշրջանի կեսից ավելին` շուրջ 1 (մեկ) տարի 7 (յոթ) ամիսը, փորձաշրջանի ընթացքում ցուցաբերել է դրական վարքագիծ, բարեխղճորեն կատարել է իր վրա փորձաշրջանի ընթացքում դրված պարտականությունները, պահպանել է փորձաշրջանի կրման կարգն ու պայմանները, նախազգուշացումներ չի ունեցել, զբաղված է եղել հանրօգուտ աշխատանքով, բնութագրվում է դրական: Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կատարած արարքը միջին ծանրության անզգույշ հանցագործություն է:
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ վերոհիշյալ պատճառաբանություններով Ռուբեն Գուլգուլյանի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հիմքերը բացակայում են»:
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել, այն է` վերացնել Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի դատավճռով Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոններով նշանակել համաչափ պատիժ:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է.
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նախորդ դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չվերացնելը չի կարող նպաստել պատժի նպատակների իրականացմանը:
Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կողմից կատարված հանցագործությունների և նրա անձի հանրային վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա, ծանր հանցագործություն կատարելու համար դատապարտված լինելով և գտնվելով փորձաշրջանի մեջ, կատարել է միջին ծանրության հանցագործություն, ինչի հետևանքով, թեկուզ անզգուշությամբ, տուժողին պատճառել է անդառնալի հետևանք` մահ, ինչը խոսում է ամբաստանյալի անձի հանրային բարձր վտանգավորության մասին:
Նշվածի մասին է վկայում նաև այն հանգամանքը, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սանկցիայի սահմաններում նշանակելով ազատազրկման ձևով ռեալ պատիժ, ինքնըստինքյան ընդգծել է այն հանգամանքը, որ նախորդ դատավճռով նշանակված քրեաիրավական ներգործության միջոցը բավարար և անհրաժեշտ չի եղել Ռուբեն Գուլգուլյանին ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար: Նման պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սույն գործի փաստերը պատշաճ գնահատման չեն ենթարկվել` կատարած արարքի և վրա հասնող հետևանքների համաչափության պահանջի, համանման բնույթի հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտության, նշանակված պատժի նկատմամբ հասարակության` սպասվելիք վերաբերմունքի շրջանակներում:
Ռուբեն Գուլգուլյանի անձի հանրային բարձր վտանգավորության մասին է վկայում նաև այն հանգամանքը, որ նա, հանդիսանալով առավել վտանգի աղբյուր հանդիսացող տրանսպորտային միջոցի տիրապետող և որպես վարորդ, լինելով հատուկ սուբյեկտ, քաջատեղյակ լինելով առջևում առկա չկարգավորվող հետիոտնային անցումների առկայության մասին, կարող էր և պետք է նախատեսեր առջևում հնարավոր վտանգի` հետիոտնի առկայության մասին, ուստի նշված հետիոտնային անցումներին մոտենալիս արևի ճառագայթներից շլանալու պայմաններում պարտավոր էր անվերապահորեն և առանց հապաղման կատարել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված «ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների» 129-րդ կետի պահանջները, ինչը չկատարելու պայմաններում նրա համար կանխատեսելի է եղել նման հետևանքների առաջացումը, որը բավական իրատեսական է վթարի կամ վրաերթի առաջացման պայմաններում: Մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված` Ռուբեն Գուլգուլյանի անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները ողջամտորեն չեն նվազեցնում ամբաստանյալի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն այնքան, որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանին բավարար հնարավորություն տային եզրահանգելու, որ տվյալ դեպքում նախորդ դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չվերացնելու պայմաններում կարող են իրացվել պատժի նպատակները:
Ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով բեկանել և փոփոխել, այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատիժը մեղմացնել կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է.
Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք ազդել են պատժի մասով գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչի արդյունքում ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակվել է անարդարացի` ակնհայտ խիստ պատիժ:
Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ուժով, որպես ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող չի գնահատել հետևյալ հանգամանքները.
-Ռուբեն Գուլգուլյանը երիտասարդ է` մեղսագրվող հանցանքը կատարելու պահին եղել է 25 տարեկան, իսկ պատիժը նշանակելու պահին` 26 տարեկան,
-Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ տուժողի իրավահաջորդ Գագիկ Տոնոյանը որևէ բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել, ընդհակառակը` Առաջին ատյանի դատարանից խնդրել է ներել Ռուբեն Գուլգուլյանին և նրա նկատմամբ նշանակել մեղմ պատիժ,
-Ռուբեն Գուլգուլյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, ունենալով ցուցմունք չտալու, անգամ սուտ ցուցմունք տալու իրավունք, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ:
Պատիժ նշանակելիս պետք է հաշվի առնվեր նաև, որ Ռուբեն Գուլգուլյանի կողմից կատարված արարքն անզգույշ հանցագործություն է և դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, իսկ հանցագործությունը տեղի է ունեցել հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ:
Ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի պատժաչափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը թեև վկայակոչել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, սակայն չի պահպանել դրանց պահանջները և փաստացի հաշվի չի առել դատավճռում շարադրված` ամբաստանյալի անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները: Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը չի պատճառաբանել, թե մինչև 5 տարի ժամկետով ազատազրկում սահմանված լինելու պայմաններում ինչու պետք է Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակվի 2 տարի ժամկետով ազատազրկում` 2 տարի ժամկետով զրկելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից:
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ դատախազ Ա.Մարգարյանը պնդեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել: Միաժամանակ դատախազն առարկեց պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել:
Ամբաստանյալ Ռ.Գուլգուլյանը և նրա պաշտպան Կ.Քալանթարյանը պնդեցին պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեցին այն բավարարել: Միաժամանակ ամբաստանյալը և պաշտպանն առարկեցին դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեցին այն մերժել:
Տուժողի իրավահաջորդ Գ.Տոնոյանը հայտնեց, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի դեմ որևէ բողոք կամ պահանջ չունի և խնդրեց նրա նկատմամբ մեղմ վերաբերվել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով բողոքների վերաբերյալ ստացված քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
Պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում անդրադառնալ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը փոփոխելու (մեղմացնելու), ինչպես նաև նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելու հարցին:
Ռուբեն Գուլգուլյանին վերագրվող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան որպես պատիժ նախատեսում է ազատազրկում` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։
Վերոնշյալ որոշումներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն` պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել`
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության բնույթն ու առանձնահատկությունները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում (թիվ ԳԴ1/0003/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱՆԴ/0122/01/12, ԳԴ/0014/01/14, ՇԴ3/0014/01/15, ԵԱՔԴ/0075/01/16) իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել նշված հանցանքը կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ։ Մասնավորապես, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով վերոնշյալ հարցերը լուծելիս դատարանները, ի թիվս այլոց, պետք է հատկապես հաշվի առնեն՝
ա) հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները,
բ) ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես նշել է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը բացահայտելու համար դատարանները պետք է գնահատման ենթարկեն, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնների տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը (տե´ս Էդմոն Ասատրյանի գործով 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը): Միևնույն ժամանակ, ի թիվս այլոց, լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը: Տրասնպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար (տե´ս Արամ Սահակյանի գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ կետը): Բացի այդ, վերը թվարկված խախտումների մատնանշումը չի բացառում, որ ճանապարհային երթևեկության այլ, վերը չմատնանշված կանոնների խախտումները չեն կարող վտանգ ստեղծել ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար, առավել հավանական դարձնել վերջինների կյանքին և առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը։ Այդ հարցը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է ինքնուրույն գնահատման ենթարկել՝ ելնելով կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների բազմակողմանի վերլուծությունից (տե´ս Գագիկ Ղուկասյանի գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԵԱՔԴ/0075/01/16 որոշման 13-րդ կետը),
գ) ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես նշել է, որ դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել (տե´ս Էդմոն Ասատրյանի գործով 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը): Բացի այդ, կարևոր նշանակություն ունի այն հարցի պարզումը, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնները Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-11-րդ հոդվածների իմաստով դիտավորությամբ, թե անզգուշությամբ են խախտվել։ Ճանապարհային երթևեկության կանոնները դիտավորությամբ խախտելը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին (տե´ս Գագիկ Ղուկասյանի գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԵԱՔԴ/0075/01/16 որոշման 13-րդ կետը),
դ) հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես նշել է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը: Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը: Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին (տե´ս Էդմոն Ասատրյանի գործով 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 17-րդ կետը),
ե) հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես նշել է, որ դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը (տե´ս Արամ Սահակյանի գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 22-րդ կետը),
զ) հանցագործությամբ պատճառված վնասը: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես նշել է, որ կախված օրենքով պահպանվող հարաբերության (հանցակազմի ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ օբյեկտ) իրավական արժեքից, դրան պատճառված վնասը պայմանավորում է տվյալ հանցագործության հանրային վտանգավորության, հետևաբար նաև պատժելիության աստիճանը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով նախատեսված հանցակազմերի դեպքում պաշտպանվող հարաբերությունը մարդու կյանքն է (լրացուցիչ օբյեկտ), որը հիմնարար սոցիալական արժեք է և այդպիսով օժտված է քրեաիրավական պաշտպանության բարձր աստիճանով: Ակնհայտ է՝ որքան ծանր է վրա հասած հետևանքը, մեծ՝ վնասի չափը, այնքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը: Վերջինս հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը (տե´ս Արամայիս Հովհաննեսյանի գործով 2015 թվական փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշման 15-րդ կետը)։
Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո անդրադառնալով ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու և այն կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը, ինչպես նաև նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտությունը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների դեպքում գնահատման ենթակա հանգամանքները, որպիսի պայմաններում ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է համաչափ ռեալ (իրական) հիմնական և լրացուցիչ պատիժներ, որոնք բխում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից (համապատասխանում են կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար են նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար), ինչպես նաև կարող են ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված հիմնական և լրացուցիչ պատիժների, ինչպես նաև նրա կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևություններում:
Վերը նշված եզրահանգումների պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առկա չեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ, որոնք թույլ կտան մեղմացնել ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կամ նրա նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը:
Դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Վերաքննիչ դատարանը պետք է անդրադառնա նաև Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հարցին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
6. Եթե դատապարտյալը փորձաշրջանի ընթացքում չարամտորեն խուսափում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանի կողմից նրա վրա դրված պարտականությունները կատարելուց՝ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող մարմնի միջնորդությամբ, ինչպես նաև անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերացման հարցը լուծում է դատարանը:
7. Փորձաշրջանի ընթացքում անձի կողմից միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և պատիժ նշանակում սույն օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոններով: Նույն կանոններով պատիժ է նշանակվում նաև նոր անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը»:
Անդրադառնալով նախորդ դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չվերացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում նշված հիմնավորումներին` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը գործի նյութերից բխող` օբյեկտիվ գոյություն ունեցող փաստական հանգամանքների վկայակոչմամբ իրավացիորեն գտել է, որ նախորդ դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Ինչ վերաբերում է դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում վկայակոչված փաստական հանգամանքների պայմաններում դրանք չեն կարող հիմք հանդիսանալ նախորդ դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու համար:
Ինչ վերաբերում է պատժի նպատակների իրացվելիությանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նոր կատարած անզգույշ հանցանքի համար Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված ռեալ (իրական) հիմնական և լրացուցիչ պատիժները բավարար են սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, պատժի ենթարկված անձին ուղղելու և հանցագործությունները կանխելու համար:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու, ինչպես նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից բավարար չափով հիմնավորված են, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմք չկա, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի և պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ, 361.1, 377-րդ, 385-րդ, 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանի և ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքները մերժել` թիվ ԵԱՔԴ/0206/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 26-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ
Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«14» օգոստոսի 2018թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Ա.Մնացականյան
դատավորներ Կ.Մարդանյան
Մ.Արղամանյան
քարտուղարությամբ Մ.Մահտեսյանի
մասնակցությամբ`
դատախազ Ա.Մարգարյանի
տուժողի իրավահաջորդ Գ.Տոնոյանի
պաշտպան Կ.Քալանթարյանի
ամբաստանյալ Ռ.Գուլգուլյանի
դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննելով թիվ ԵԱՔԴ/0206/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 26-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանի և ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքները
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի օգոստոսի 2-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Մ.Մուրադյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 60109717 քրեական գործը:
2017 թվականի օգոստոսի 8-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Մ.Մուրադյանի որոշմամբ թիվ 60109717 քրեական գործով Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի վերաբերյալ թիվ 60109717 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԱՔԴ/0206/01/17 համարը:
2018 թվականի մարտի 26-ին թիվ ԵԱՔԴ/0206/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) կողմից արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում կայացված դատավճռով.
-Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի ժամկետով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 2 (երկու) տարի ժամկետով,
-Վճռվել է չվերացնել Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի դատավճռով նշանակված 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և սահմանված 3 (երեք) տարի փորձաշրջանը,
-Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը,
-Լուծվել է իրեղեն ապացույցների ճակատագիրը,
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի պատճենն ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը ստացել է 2018 թվականի ապրիլի 4-ին:
2018 թվականի ապրիլի 26-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը:
2018 թվականի մայիսի 5-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը, որը փոստային ծառայությանն է հանձնված եղել 2018 թվականի մայիսի 3-ին:
2018 թվականի մայիսի 7-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը վերաքննության կարգով բողոքարկելու` օրենքով սահմանված դատական ակտի հրապարակման պահից հաշվարկվող մեկամսյա ժամկետի բացթողումը վերականգնվել է, Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանի և ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և ստացված քրեական գործը նշանակվել է դատական նիստում քննության:
Վերաքննիչ բողոքների քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` այն բանի համար, որ նա «2017 թվականի օգոստոսի 2-ին` ժամը 08:15-ի սահմաններում, «Ջերմուկ Ինթերնեյշնլ Պեպսի-Կոլա Բոթլեր» ՍՊ ընկերությանը պատկանող «Շկոդա-Ֆաբիա» մակնիշի 712LU56 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Կիևյան փողոցի կողմից` Հրաչյա Քոչար փողոցով դեպի Վրացական փողոցի ուղղությամբ, շուրջ 60 կմ/ժ արագությամբ, իր ձախակողմյան հոծ գծանշումների անմիջապես եզրով: Մոտենալով Հրաչյա Քոչար թիվ 41 հասցեի դիմաց` թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված «ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների» 129-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություններ, այն է` շլացել է արևային ճառագայթներից և դրանով երթևեկության համար վտանգն առաջ գալու սկզբնապահից սկսած երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար, չի միացրել ավտոմեքենայի վթարային-լուսային ազդանշանը և չփոխելով երթևեկության գոտին, տեխնիկական տեսակետից ժամանակին չի դիմել արգելակման մեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու` մինչև այն լրիվ կանգնեցնելը, որի հետևանքով վրաերթի է ենթարկել իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող հետիոտն Լիանա Կարենի Օհանյանին, անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ` ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից»:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում կայացված դատավճռում, մասնավորապես նշված է.
«Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կողմից մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու հանգամանքը, հանգում է հետևության, որ նրա մեղավորությունը` ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելու մեջ, որն անզգուշությամբ առաջացրել է Լիանա Օհանյանի մահը, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի:
(...)
(...) [ՈՒ]սումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը և հանգամանքները, դեպքի կոնկրետ հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, հանցավորի անձը, հանցանքի կատարումից հետո գործի քննության ընթացքում դրսևորած վարքագիծը, հանցագործության կատարման մեջ նրա մեղավորության աստիճանը:
Ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ բնութագրվում է դրական: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է ճշմարտացի, խոստովանական ցուցմունքներ, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, զբաղված է հանրօգուտ աշխատանքով, վրաերթից հետո տուժողին օգնություն է ցուցաբերել, տուժողի իրավահաջորդը բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել, խնդրել է մեղմ պատիժ նշանակել: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
(...)
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես հիմնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, իսկ որպես լրացուցիչ պատիժ` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ռուբեն Գուլգուլյանը Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկման, կիրառվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 3 (երեք) տարի ժամկետով, դատվածությունը մարված չէ:
(...)
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելուն, դատարանը գտնում է, որ այն չպետք է վերացնել, հաշվի առնելով Ռուբեն Գուլգուլյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Բացի այդ, դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայության Երևանի երրորդ բաժնի պետ Կ.Գրիգորյանի կողմից տրված տեղեկանքի` Ռուբեն Գուլգուլյանը փաստացի կրել է փորձաշրջանի կեսից ավելին` շուրջ 1 (մեկ) տարի 7 (յոթ) ամիսը, փորձաշրջանի ընթացքում ցուցաբերել է դրական վարքագիծ, բարեխղճորեն կատարել է իր վրա փորձաշրջանի ընթացքում դրված պարտականությունները, պահպանել է փորձաշրջանի կրման կարգն ու պայմանները, նախազգուշացումներ չի ունեցել, զբաղված է եղել հանրօգուտ աշխատանքով, բնութագրվում է դրական: Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կատարած արարքը միջին ծանրության անզգույշ հանցագործություն է:
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ վերոհիշյալ պատճառաբանություններով Ռուբեն Գուլգուլյանի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հիմքերը բացակայում են»:
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել, այն է` վերացնել Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի դատավճռով Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոններով նշանակել համաչափ պատիժ:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է.
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նախորդ դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չվերացնելը չի կարող նպաստել պատժի նպատակների իրականացմանը:
Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կողմից կատարված հանցագործությունների և նրա անձի հանրային վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա, ծանր հանցագործություն կատարելու համար դատապարտված լինելով և գտնվելով փորձաշրջանի մեջ, կատարել է միջին ծանրության հանցագործություն, ինչի հետևանքով, թեկուզ անզգուշությամբ, տուժողին պատճառել է անդառնալի հետևանք` մահ, ինչը խոսում է ամբաստանյալի անձի հանրային բարձր վտանգավորության մասին:
Նշվածի մասին է վկայում նաև այն հանգամանքը, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սանկցիայի սահմաններում նշանակելով ազատազրկման ձևով ռեալ պատիժ, ինքնըստինքյան ընդգծել է այն հանգամանքը, որ նախորդ դատավճռով նշանակված քրեաիրավական ներգործության միջոցը բավարար և անհրաժեշտ չի եղել Ռուբեն Գուլգուլյանին ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար: Նման պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սույն գործի փաստերը պատշաճ գնահատման չեն ենթարկվել` կատարած արարքի և վրա հասնող հետևանքների համաչափության պահանջի, համանման բնույթի հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտության, նշանակված պատժի նկատմամբ հասարակության` սպասվելիք վերաբերմունքի շրջանակներում:
Ռուբեն Գուլգուլյանի անձի հանրային բարձր վտանգավորության մասին է վկայում նաև այն հանգամանքը, որ նա, հանդիսանալով առավել վտանգի աղբյուր հանդիսացող տրանսպորտային միջոցի տիրապետող և որպես վարորդ, լինելով հատուկ սուբյեկտ, քաջատեղյակ լինելով առջևում առկա չկարգավորվող հետիոտնային անցումների առկայության մասին, կարող էր և պետք է նախատեսեր առջևում հնարավոր վտանգի` հետիոտնի առկայության մասին, ուստի նշված հետիոտնային անցումներին մոտենալիս արևի ճառագայթներից շլանալու պայմաններում պարտավոր էր անվերապահորեն և առանց հապաղման կատարել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված «ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների» 129-րդ կետի պահանջները, ինչը չկատարելու պայմաններում նրա համար կանխատեսելի է եղել նման հետևանքների առաջացումը, որը բավական իրատեսական է վթարի կամ վրաերթի առաջացման պայմաններում: Մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված` Ռուբեն Գուլգուլյանի անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները ողջամտորեն չեն նվազեցնում ամբաստանյալի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն այնքան, որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանին բավարար հնարավորություն տային եզրահանգելու, որ տվյալ դեպքում նախորդ դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չվերացնելու պայմաններում կարող են իրացվել պատժի նպատակները:
Ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով բեկանել և փոփոխել, այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատիժը մեղմացնել կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է.
Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք ազդել են պատժի մասով գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչի արդյունքում ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակվել է անարդարացի` ակնհայտ խիստ պատիժ:
Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ուժով, որպես ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող չի գնահատել հետևյալ հանգամանքները.
-Ռուբեն Գուլգուլյանը երիտասարդ է` մեղսագրվող հանցանքը կատարելու պահին եղել է 25 տարեկան, իսկ պատիժը նշանակելու պահին` 26 տարեկան,
-Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ տուժողի իրավահաջորդ Գագիկ Տոնոյանը որևէ բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել, ընդհակառակը` Առաջին ատյանի դատարանից խնդրել է ներել Ռուբեն Գուլգուլյանին և նրա նկատմամբ նշանակել մեղմ պատիժ,
-Ռուբեն Գուլգուլյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, ունենալով ցուցմունք չտալու, անգամ սուտ ցուցմունք տալու իրավունք, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ:
Պատիժ նշանակելիս պետք է հաշվի առնվեր նաև, որ Ռուբեն Գուլգուլյանի կողմից կատարված արարքն անզգույշ հանցագործություն է և դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, իսկ հանցագործությունը տեղի է ունեցել հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ:
Ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի պատժաչափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը թեև վկայակոչել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, սակայն չի պահպանել դրանց պահանջները և փաստացի հաշվի չի առել դատավճռում շարադրված` ամբաստանյալի անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները: Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը չի պատճառաբանել, թե մինչև 5 տարի ժամկետով ազատազրկում սահմանված լինելու պայմաններում ինչու պետք է Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակվի 2 տարի ժամկետով ազատազրկում` 2 տարի ժամկետով զրկելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից:
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ դատախազ Ա.Մարգարյանը պնդեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել: Միաժամանակ դատախազն առարկեց պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել:
Ամբաստանյալ Ռ.Գուլգուլյանը և նրա պաշտպան Կ.Քալանթարյանը պնդեցին պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեցին այն բավարարել: Միաժամանակ ամբաստանյալը և պաշտպանն առարկեցին դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեցին այն մերժել:
Տուժողի իրավահաջորդ Գ.Տոնոյանը հայտնեց, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի դեմ որևէ բողոք կամ պահանջ չունի և խնդրեց նրա նկատմամբ մեղմ վերաբերվել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով բողոքների վերաբերյալ ստացված քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
Պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում անդրադառնալ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը փոփոխելու (մեղմացնելու), ինչպես նաև նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելու հարցին:
Ռուբեն Գուլգուլյանին վերագրվող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան որպես պատիժ նախատեսում է ազատազրկում` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։
Վերոնշյալ որոշումներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն` պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել`
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության բնույթն ու առանձնահատկությունները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում (թիվ ԳԴ1/0003/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱՆԴ/0122/01/12, ԳԴ/0014/01/14, ՇԴ3/0014/01/15, ԵԱՔԴ/0075/01/16) իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել նշված հանցանքը կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ։ Մասնավորապես, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով վերոնշյալ հարցերը լուծելիս դատարանները, ի թիվս այլոց, պետք է հատկապես հաշվի առնեն՝
ա) հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները,
բ) ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես նշել է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը բացահայտելու համար դատարանները պետք է գնահատման ենթարկեն, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնների տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը (տե´ս Էդմոն Ասատրյանի գործով 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը): Միևնույն ժամանակ, ի թիվս այլոց, լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը: Տրասնպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար (տե´ս Արամ Սահակյանի գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ կետը): Բացի այդ, վերը թվարկված խախտումների մատնանշումը չի բացառում, որ ճանապարհային երթևեկության այլ, վերը չմատնանշված կանոնների խախտումները չեն կարող վտանգ ստեղծել ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար, առավել հավանական դարձնել վերջինների կյանքին և առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը։ Այդ հարցը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է ինքնուրույն գնահատման ենթարկել՝ ելնելով կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների բազմակողմանի վերլուծությունից (տե´ս Գագիկ Ղուկասյանի գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԵԱՔԴ/0075/01/16 որոշման 13-րդ կետը),
գ) ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես նշել է, որ դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել (տե´ս Էդմոն Ասատրյանի գործով 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը): Բացի այդ, կարևոր նշանակություն ունի այն հարցի պարզումը, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնները Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-11-րդ հոդվածների իմաստով դիտավորությամբ, թե անզգուշությամբ են խախտվել։ Ճանապարհային երթևեկության կանոնները դիտավորությամբ խախտելը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին (տե´ս Գագիկ Ղուկասյանի գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԵԱՔԴ/0075/01/16 որոշման 13-րդ կետը),
դ) հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես նշել է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը: Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը: Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին (տե´ս Էդմոն Ասատրյանի գործով 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 17-րդ կետը),
ե) հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես նշել է, որ դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը (տե´ս Արամ Սահակյանի գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 22-րդ կետը),
զ) հանցագործությամբ պատճառված վնասը: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես նշել է, որ կախված օրենքով պահպանվող հարաբերության (հանցակազմի ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ օբյեկտ) իրավական արժեքից, դրան պատճառված վնասը պայմանավորում է տվյալ հանցագործության հանրային վտանգավորության, հետևաբար նաև պատժելիության աստիճանը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով նախատեսված հանցակազմերի դեպքում պաշտպանվող հարաբերությունը մարդու կյանքն է (լրացուցիչ օբյեկտ), որը հիմնարար սոցիալական արժեք է և այդպիսով օժտված է քրեաիրավական պաշտպանության բարձր աստիճանով: Ակնհայտ է՝ որքան ծանր է վրա հասած հետևանքը, մեծ՝ վնասի չափը, այնքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը: Վերջինս հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը (տե´ս Արամայիս Հովհաննեսյանի գործով 2015 թվական փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշման 15-րդ կետը)։
Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո անդրադառնալով ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու և այն կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը, ինչպես նաև նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտությունը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների դեպքում գնահատման ենթակա հանգամանքները, որպիսի պայմաններում ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է համաչափ ռեալ (իրական) հիմնական և լրացուցիչ պատիժներ, որոնք բխում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից (համապատասխանում են կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար են նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար), ինչպես նաև կարող են ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված հիմնական և լրացուցիչ պատիժների, ինչպես նաև նրա կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևություններում:
Վերը նշված եզրահանգումների պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առկա չեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ, որոնք թույլ կտան մեղմացնել ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կամ նրա նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը:
Դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Վերաքննիչ դատարանը պետք է անդրադառնա նաև Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հարցին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
6. Եթե դատապարտյալը փորձաշրջանի ընթացքում չարամտորեն խուսափում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանի կողմից նրա վրա դրված պարտականությունները կատարելուց՝ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող մարմնի միջնորդությամբ, ինչպես նաև անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերացման հարցը լուծում է դատարանը:
7. Փորձաշրջանի ընթացքում անձի կողմից միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և պատիժ նշանակում սույն օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոններով: Նույն կանոններով պատիժ է նշանակվում նաև նոր անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը»:
Անդրադառնալով նախորդ դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չվերացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում նշված հիմնավորումներին` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը գործի նյութերից բխող` օբյեկտիվ գոյություն ունեցող փաստական հանգամանքների վկայակոչմամբ իրավացիորեն գտել է, որ նախորդ դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Ինչ վերաբերում է դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում վկայակոչված փաստական հանգամանքների պայմաններում դրանք չեն կարող հիմք հանդիսանալ նախորդ դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու համար:
Ինչ վերաբերում է պատժի նպատակների իրացվելիությանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նոր կատարած անզգույշ հանցանքի համար Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված ռեալ (իրական) հիմնական և լրացուցիչ պատիժները բավարար են սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, պատժի ենթարկված անձին ուղղելու և հանցագործությունները կանխելու համար:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու, ինչպես նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից բավարար չափով հիմնավորված են, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմք չկա, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի և պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ, 361.1, 377-րդ, 385-րդ, 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանի և ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքները մերժել` թիվ ԵԱՔԴ/0206/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 26-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ
Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
Գործ No ԵԱՔԴ/0206/01/17
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՙ26՚ մարտի 2018 թվական քաղաք Երևան
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Արսեն Մարգարյանի
պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի
տուժողի իրավահաջորդ Գագիկ Տոնոյանի
Ավան նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի /ծնված 1992 թվականի հոկտեմբերի 30-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չամուսնացած, աշխատում է ՙՋերմուկ ինթերնեյշնլ Պեպսի-Կոլա Բոթլեր՚ ՍՊԸ վաճառքի բաժնում` որպես շուկայի զարգացման պատասխանատու, բնակվող` քաղաք Երևան, Կիևյան փողոց 3-րդ շենք, 42-րդ բնակարան, նախկինում դատված` Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` 10.11.2014թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 4 տարի ժամկետով ազատազրկման, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանվել է 3 տարի ժամկետով փորձաշրջան, դատվածությունը չմարված/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2017 թվականի օգոստոսի 02-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 60109717 քրեական գործը:
2017 թվականի օգոստոսի 02-ին Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2017 թվականի օգոստոսի 08-ին Ռուբեն Գուլգուլյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ին թիվ 60109717 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա 2017 թվականի օգոստոսի 2-ին` ժամը 08:15-ի սահմաններում, ՙՋերմուկ Ինթերնեյշնլ Պեպսի-Կոլա Բոթլեր՚ ՍՊԸ-ին պատկանող ՙՇկոդա-Ֆաբիա՚ մակնիշի 712 ԼՍ 56 հ/հ ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Կիևյան փողոցի կողմից` Հր.Քոչար փողոցով դեպի Վրացական փողոցի ուղղությամբ, շուրջ 60 կմ/ժամ արագությամբ, իր ձախակողմյան հոծ գծանշումների անմիջապես եզրով: Մոտենալով Հր.Քոչար թիվ 41 հասցեի դիմաց` թույլ է տվել ՀՀ Կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՙՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների՚ 129-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություն, այն է` շլացել է արևային ճառագայթներից և դրանով երթևեկության համար վտանգն առաջ գալու սկզբնապահից սկսած երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար, չի միացրել ավտոմեքենայի վթարային-լուսային ազդանշանը և չփոխելով երթևեկության գոտին, տեխնիկական տեսակետից ժամանակին չի դիմել արգելակման մեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու` մինչև այն լրիվ կանգնեցնելը, որի հետևանքով վրաերթի է ենթարկել իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող հետիոտն Լիանա Կարենի Օհանյանին, անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ` ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:՚:
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը:
Մեղադրող Արսեն Մարգարյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել:
Տուժողի իրավահաջորդ Գագիկ Տոնոյանը նույնպես չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն, նշելով, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանից բողոք կամ պահանջ չունի, խնդրել է նրա նկատմամբ մեղմ պատիժ նշանակել:
Տուժողի իրավահաջորդը միաժամանակ խնդրել է, որպեսզի համապատասխան ապահովագրական ընկերության կողմից հատուցվի պատճառված վնասը:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կողմից մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու հանգամանքը, հանգում է հետևության, որ նրա մեղավորությունը` ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելու մեջ, որն անզգուշությամբ առաջացրել է Լիանա Օհանյանի մահը, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` արձանագրելով, որ ՙ(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)՚ (տե°ս Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշման 20-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանը Կ.Վխկրյանի վերաբերյալ ՇԴ/0097/01/13 որոշմամբ դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. ՙ(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
(…) վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը: Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված` ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը: Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար:
(…) Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո հանցանք կատարած անձի վարքագիծը, ինչպես նաև նրա վարքագիծը հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը: (…)՚ (տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ, 22-րդ կետերը):
ՙ(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել: Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը: Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: (…)՚ (տե՛ս Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ նշված երկու իրավիճակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը, հետևաբար պետք է իրենց արտացոլումը գտնեն քրեաիրավական ներգործության միջոցի ընտրության ժամանակ, այլապես կխախտվեն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներըե (տե՛ս Արթուր Սերգեյի Առաքելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0122/01/12 որոշման 18-րդ-19-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ և 244-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցագործություններ կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնեն`
ա) թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը,
բ) հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները,
գ) հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը,
դ) հանցագործությունը կատարելուն նպաստող պայմանները,
ե) հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը,
զ) կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով առանց վերոգրյալ հանգամանքները պարզելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին: Հետևաբար, նշված հանգամանքներից որևէ մեկն անտեսելու արդյունքում նշանակված պատիժը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և չի ապահովի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը՚:
Վճռաբեկ դատարանը Է.Ասատրյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ. ՙ(...) թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի կողմից դրսևորվում է անզգուշություն, այլ խոսքով` արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ, սակայն ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները հաճախ խախտվում են գիտակցաբար: Ընդ որում, վարորդը, ելնելով կոնկրետ իրադրությունից, իր վարած տրանսպորտային միջոցի առանձնահատկություններից և այլ հանգամանքներից, երբեմն նաև գիտակցում է, որ իր կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում թույլ տալու դեպքում մարդու (մարդկանց) կյանքի կամ առողջության համար վտանգ կառաջացնի, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Անզգուշությամբ կատարված հանցանքը կարող է դրսևորվել ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ:
2. Հանցանքը համարվում է ինքնավստահությամբ կատարված, եթե անձը նախատեսել է իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի` ինքնավստահորեն հույս է ունեցել, որ դրանք կկանխվեն:
3. Հանցանքը համարվում է անփութությամբ կատարված, եթե անձը չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք՚:
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող անզգույշ մեղքի ձևը կարող է տարբեր կերպ արտահայտվել: Այսպես` հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է իր արարքի (գործողության կամ անգործության) պոտենցիալ վտանգավորությունը, նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և չնայած դրան, հույսը դնելով իր հմտությունների, անձանց, սարքավորումների և այլնի վրա, թույլ է տալիս սահմանված անվտանգության կանոնների խախտում` առանց բավարար հիմքերի հույս ունենալով, որ վտանգավոր հետևանքները կկանխվեն:
Հանցավոր անփութության օրենսդրական բնորոշումը ցույց է տալիս, որ անզգուշության այս տեսակը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով: Այլ խոսքով` անփութությամբ գործող անձը, իրական հնարավորություն և պարտավորվածություն ունենալով նախատեսել վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը թույլ չտալու համար:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի վերոգրյալ տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը: Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը: Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին:
Վերոգրյալով պայմանավորված` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել: Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը: Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը՚:
Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը և հանգամանքները, դեպքի կոնկրետ հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, հանցավորի անձը, հանցանքի կատարումից հետո գործի քննության ընթացքում դրսևորած վարքագիծը, հանցագործության կատարման մեջ նրա մեղավորության աստիճանը:
Ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլուլյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ բնութագրվում է դրական: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է ճշմարտացի, խոստովանական ցուցմունքներ, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, զբաղված է հանրօգուտ աշխատանքով, վրաերթից հետո տուժողին օգնություն է ցուցաբերել, տուժողի իրավահաջորդը բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել, խնդրել է մեղմ պատիժ նշանակել: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն`
ՙԴատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը՚:
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես հիմնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, իսկ որպես լրացուցիչ պատիժ` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ռուբեն Գուլգուլյանը Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` 10.11.2014թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 4 /չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման, կիրառվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 3 /երեք/ տարի ժամկետով, դատվածություն մարված չէ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն`
ՙՓորձաշրջանի ընթացքում անձի կողմից միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և պատիժ նշանակում սույն օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոններով: Նույն կանոններով պատիժ է նշանակվում նաև նոր անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:՚:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելուն, դատարանը գտնում է, որ այն չպետք է վերացնել, հաշվի առնելով Ռ.Գուլգուլյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Բացի այդ, դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի պետական ծառայության Երևանի երրորդ բաժնի պետ Կ.Գրիգորյանի կողմից տրված տեղեկանքի` Ռուբեն Գուլգուլյանը փաստացի կրել է փորձաշրջանի կեսից ավելին` շուրջ 1 /մեկ/ տարի 7 /յոթ/ ամիսը, փորձաշրջանի ընթացքում ցուցաբերել է դրական վարքագիծ, բարեխղճորեն կատարել է իր վրա փորձաշրջանի ընթացքում դրված պարտականությունները, պահպանել է փորձաշրջանի կրման կարգն ու պայմանները, նախազգուշացումներ չի ունեցել, զբաղված է եղել հանրօգուտ աշխատանքով, բնութագրվում է դրական: Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կատարած արարքը միջին ծանրության անզգույշ հանցագործություն է:
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ վերոհիշյալ պատճառաբանություններով Ռուբեն Գուլգուլյանի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հիմքերը բացակայում են:
Անդրադառնալով խափանման միջոցին` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
ՀՀ քրեական դատավարության 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն` ՙՍույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:՚: Հետևաբար, դատարանը դատական ծախսերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ ՙՋերմուկ Ինթ. Պեպսի-Կոլա Բոթլեր՚ ՍՊ ընկերությանը պատկանող, որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության ՙճանապարհային ոստիկանություն՚ ծառայությանն ի պահ հանձնված ՙՇկոդա Ֆաբիա՚ մակնիշի 712 ԼՍ 56 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերադարձնել սեփականատիրոջը, տուժող Լիանա Օհանյանի հագուստը, հողաթափերը, գոտին` վերադարձնել վեջինիս իրավահաջորդ Գագիկ Տոնոյանին, իսկ պլաստմասսե բեկորները` ոչնչացնել:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ, 238-րդ, 357-360-րդ, 3753-րդ, 3754-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`
ՎՃՌԵՑ
Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի ժամկետով` զրկելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` 10.11.2014թ. դատավճռով նշանակված 4 /չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառելը և սահմանված 3 /երեք/ տարի փորձաշրջանը չվերացնել:
Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության ՙճանապարհային ոստիկանություն՚ ծառայությանն ի պահ հանձնված ՙՇկոդա Ֆաբիա՚ մակնիշի 712 ԼՍ 56 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերադարձնել սեփականատիրոջը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված, տուժող Լիանա Օհանյանի հագուստը, հողաթափերը, գոտին վերադարձնել վեջինիս իրավահաջորդ Գագիկ Տոնոյանին, իսկ պլաստմասսե բեկորները` ոչնչացնել:
Դատավճիռը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՙ26՚ մարտի 2018 թվական քաղաք Երևան
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Արսեն Մարգարյանի
պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի
տուժողի իրավահաջորդ Գագիկ Տոնոյանի
Ավան նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի /ծնված 1992 թվականի հոկտեմբերի 30-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չամուսնացած, աշխատում է ՙՋերմուկ ինթերնեյշնլ Պեպսի-Կոլա Բոթլեր՚ ՍՊԸ վաճառքի բաժնում` որպես շուկայի զարգացման պատասխանատու, բնակվող` քաղաք Երևան, Կիևյան փողոց 3-րդ շենք, 42-րդ բնակարան, նախկինում դատված` Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` 10.11.2014թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 4 տարի ժամկետով ազատազրկման, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանվել է 3 տարի ժամկետով փորձաշրջան, դատվածությունը չմարված/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2017 թվականի օգոստոսի 02-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 60109717 քրեական գործը:
2017 թվականի օգոստոսի 02-ին Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2017 թվականի օգոստոսի 08-ին Ռուբեն Գուլգուլյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ին թիվ 60109717 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա 2017 թվականի օգոստոսի 2-ին` ժամը 08:15-ի սահմաններում, ՙՋերմուկ Ինթերնեյշնլ Պեպսի-Կոլա Բոթլեր՚ ՍՊԸ-ին պատկանող ՙՇկոդա-Ֆաբիա՚ մակնիշի 712 ԼՍ 56 հ/հ ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Կիևյան փողոցի կողմից` Հր.Քոչար փողոցով դեպի Վրացական փողոցի ուղղությամբ, շուրջ 60 կմ/ժամ արագությամբ, իր ձախակողմյան հոծ գծանշումների անմիջապես եզրով: Մոտենալով Հր.Քոչար թիվ 41 հասցեի դիմաց` թույլ է տվել ՀՀ Կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՙՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների՚ 129-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություն, այն է` շլացել է արևային ճառագայթներից և դրանով երթևեկության համար վտանգն առաջ գալու սկզբնապահից սկսած երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար, չի միացրել ավտոմեքենայի վթարային-լուսային ազդանշանը և չփոխելով երթևեկության գոտին, տեխնիկական տեսակետից ժամանակին չի դիմել արգելակման մեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու` մինչև այն լրիվ կանգնեցնելը, որի հետևանքով վրաերթի է ենթարկել իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող հետիոտն Լիանա Կարենի Օհանյանին, անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ` ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:՚:
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը:
Մեղադրող Արսեն Մարգարյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել:
Տուժողի իրավահաջորդ Գագիկ Տոնոյանը նույնպես չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն, նշելով, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանից բողոք կամ պահանջ չունի, խնդրել է նրա նկատմամբ մեղմ պատիժ նշանակել:
Տուժողի իրավահաջորդը միաժամանակ խնդրել է, որպեսզի համապատասխան ապահովագրական ընկերության կողմից հատուցվի պատճառված վնասը:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կողմից մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու հանգամանքը, հանգում է հետևության, որ նրա մեղավորությունը` ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելու մեջ, որն անզգուշությամբ առաջացրել է Լիանա Օհանյանի մահը, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` արձանագրելով, որ ՙ(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)՚ (տե°ս Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշման 20-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանը Կ.Վխկրյանի վերաբերյալ ՇԴ/0097/01/13 որոշմամբ դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. ՙ(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
(…) վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը: Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված` ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը: Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար:
(…) Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո հանցանք կատարած անձի վարքագիծը, ինչպես նաև նրա վարքագիծը հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը: (…)՚ (տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ, 22-րդ կետերը):
ՙ(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել: Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը: Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: (…)՚ (տե՛ս Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ նշված երկու իրավիճակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը, հետևաբար պետք է իրենց արտացոլումը գտնեն քրեաիրավական ներգործության միջոցի ընտրության ժամանակ, այլապես կխախտվեն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներըե (տե՛ս Արթուր Սերգեյի Առաքելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0122/01/12 որոշման 18-րդ-19-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ և 244-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցագործություններ կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնեն`
ա) թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը,
բ) հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները,
գ) հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը,
դ) հանցագործությունը կատարելուն նպաստող պայմանները,
ե) հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը,
զ) կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով առանց վերոգրյալ հանգամանքները պարզելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին: Հետևաբար, նշված հանգամանքներից որևէ մեկն անտեսելու արդյունքում նշանակված պատիժը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և չի ապահովի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը՚:
Վճռաբեկ դատարանը Է.Ասատրյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ. ՙ(...) թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի կողմից դրսևորվում է անզգուշություն, այլ խոսքով` արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ, սակայն ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները հաճախ խախտվում են գիտակցաբար: Ընդ որում, վարորդը, ելնելով կոնկրետ իրադրությունից, իր վարած տրանսպորտային միջոցի առանձնահատկություններից և այլ հանգամանքներից, երբեմն նաև գիտակցում է, որ իր կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում թույլ տալու դեպքում մարդու (մարդկանց) կյանքի կամ առողջության համար վտանգ կառաջացնի, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Անզգուշությամբ կատարված հանցանքը կարող է դրսևորվել ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ:
2. Հանցանքը համարվում է ինքնավստահությամբ կատարված, եթե անձը նախատեսել է իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի` ինքնավստահորեն հույս է ունեցել, որ դրանք կկանխվեն:
3. Հանցանքը համարվում է անփութությամբ կատարված, եթե անձը չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք՚:
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող անզգույշ մեղքի ձևը կարող է տարբեր կերպ արտահայտվել: Այսպես` հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է իր արարքի (գործողության կամ անգործության) պոտենցիալ վտանգավորությունը, նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և չնայած դրան, հույսը դնելով իր հմտությունների, անձանց, սարքավորումների և այլնի վրա, թույլ է տալիս սահմանված անվտանգության կանոնների խախտում` առանց բավարար հիմքերի հույս ունենալով, որ վտանգավոր հետևանքները կկանխվեն:
Հանցավոր անփութության օրենսդրական բնորոշումը ցույց է տալիս, որ անզգուշության այս տեսակը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով: Այլ խոսքով` անփութությամբ գործող անձը, իրական հնարավորություն և պարտավորվածություն ունենալով նախատեսել վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը թույլ չտալու համար:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի վերոգրյալ տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը: Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը: Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին:
Վերոգրյալով պայմանավորված` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել: Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը: Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը՚:
Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը և հանգամանքները, դեպքի կոնկրետ հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, հանցավորի անձը, հանցանքի կատարումից հետո գործի քննության ընթացքում դրսևորած վարքագիծը, հանցագործության կատարման մեջ նրա մեղավորության աստիճանը:
Ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլուլյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ բնութագրվում է դրական: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է ճշմարտացի, խոստովանական ցուցմունքներ, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, զբաղված է հանրօգուտ աշխատանքով, վրաերթից հետո տուժողին օգնություն է ցուցաբերել, տուժողի իրավահաջորդը բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել, խնդրել է մեղմ պատիժ նշանակել: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն`
ՙԴատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը՚:
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես հիմնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, իսկ որպես լրացուցիչ պատիժ` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ռուբեն Գուլգուլյանը Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` 10.11.2014թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 4 /չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման, կիրառվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 3 /երեք/ տարի ժամկետով, դատվածություն մարված չէ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն`
ՙՓորձաշրջանի ընթացքում անձի կողմից միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և պատիժ նշանակում սույն օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոններով: Նույն կանոններով պատիժ է նշանակվում նաև նոր անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:՚:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելուն, դատարանը գտնում է, որ այն չպետք է վերացնել, հաշվի առնելով Ռ.Գուլգուլյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Բացի այդ, դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի պետական ծառայության Երևանի երրորդ բաժնի պետ Կ.Գրիգորյանի կողմից տրված տեղեկանքի` Ռուբեն Գուլգուլյանը փաստացի կրել է փորձաշրջանի կեսից ավելին` շուրջ 1 /մեկ/ տարի 7 /յոթ/ ամիսը, փորձաշրջանի ընթացքում ցուցաբերել է դրական վարքագիծ, բարեխղճորեն կատարել է իր վրա փորձաշրջանի ընթացքում դրված պարտականությունները, պահպանել է փորձաշրջանի կրման կարգն ու պայմանները, նախազգուշացումներ չի ունեցել, զբաղված է եղել հանրօգուտ աշխատանքով, բնութագրվում է դրական: Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կատարած արարքը միջին ծանրության անզգույշ հանցագործություն է:
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ վերոհիշյալ պատճառաբանություններով Ռուբեն Գուլգուլյանի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հիմքերը բացակայում են:
Անդրադառնալով խափանման միջոցին` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
ՀՀ քրեական դատավարության 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն` ՙՍույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:՚: Հետևաբար, դատարանը դատական ծախսերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ ՙՋերմուկ Ինթ. Պեպսի-Կոլա Բոթլեր՚ ՍՊ ընկերությանը պատկանող, որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության ՙճանապարհային ոստիկանություն՚ ծառայությանն ի պահ հանձնված ՙՇկոդա Ֆաբիա՚ մակնիշի 712 ԼՍ 56 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերադարձնել սեփականատիրոջը, տուժող Լիանա Օհանյանի հագուստը, հողաթափերը, գոտին` վերադարձնել վեջինիս իրավահաջորդ Գագիկ Տոնոյանին, իսկ պլաստմասսե բեկորները` ոչնչացնել:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ, 238-րդ, 357-360-րդ, 3753-րդ, 3754-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`
ՎՃՌԵՑ
Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի ժամկետով` զրկելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` 10.11.2014թ. դատավճռով նշանակված 4 /չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառելը և սահմանված 3 /երեք/ տարի փորձաշրջանը չվերացնել:
Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության ՙճանապարհային ոստիկանություն՚ ծառայությանն ի պահ հանձնված ՙՇկոդա Ֆաբիա՚ մակնիշի 712 ԼՍ 56 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերադարձնել սեփականատիրոջը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված, տուժող Լիանա Օհանյանի հագուստը, հողաթափերը, գոտին վերադարձնել վեջինիս իրավահաջորդ Գագիկ Տոնոյանին, իսկ պլաստմասսե բեկորները` ոչնչացնել:
Դատավճիռը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0206/01/17
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 22-12-2017 |
|---|---|
| Դատախազություն | Երևան քաղաքի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60109717 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Ռուբեն Գուլգուլյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 02.08.2017թ. 08:15-ի սահամններում, Երևան քաղաքի Հր.Քոչար փողոցով դեպի Վրացական փողոցի ուղղությամբ, Հր.Քոչար 41 հասցեի դիմաց թույլ է տվել Երթևեկության կանոնների խախտում, որի հետևանքով վրաերթի է ենթարկել փողոցը հատող հետիոտն Լիանա Օհանյանին՝ անզգուշությամբ վերջինիս պատճառելով մահ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Ռուբեն |
| Ազգանուն | Գուլգուլյան |
| Հայրանուն | Կիմ |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | Ռուբեն Գուլգուլյանի անձնագիրը, վարորդական իրավունքի վկայականը |
| Վիճակագրական տողի համարը | 8.28 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 22-12-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 25-12-2017 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 26-12-2017 |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-01-2018 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժողի իրավահաջորդ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռուբեն |
| Ազգանուն | Գուլգուլյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Տոնոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատավոր Ա.Մկրտչյանի վատառողջ լինելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 26-03-2018 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Ռուբեն |
| Ազգանուն | Գուլգուլյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 26-03-2018 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
| Լրացուցիչ պատիժ | Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործողությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկել |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ No ԵԱՔԴ/0206/01/17 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՙ26՚ մարտի 2018 թվական քաղաք Երևան Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի մասնակցությամբ` մեղադրող Արսեն Մարգարյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի տուժողի իրավահաջորդ Գագիկ Տոնոյանի Ավան նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի /ծնված 1992 թվականի հոկտեմբերի 30-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չամուսնացած, աշխատում է ՙՋերմուկ ինթերնեյշնլ Պեպսի-Կոլա Բոթլեր՚ ՍՊԸ վաճառքի բաժնում` որպես շուկայի զարգացման պատասխանատու, բնակվող` քաղաք Երևան, Կիևյան փողոց 3-րդ շենք, 42-րդ բնակարան, նախկինում դատված` Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` 10.11.2014թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 4 տարի ժամկետով ազատազրկման, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանվել է 3 տարի ժամկետով փորձաշրջան, դատվածությունը չմարված/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: Գործի դատավարական նախապատմությունը 2017 թվականի օգոստոսի 02-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 60109717 քրեական գործը: 2017 թվականի օգոստոսի 02-ին Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին: 2017 թվականի օգոստոսի 08-ին Ռուբեն Գուլգուլյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: 2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ին թիվ 60109717 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան: Գործի փաստական հանգամանքները Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա 2017 թվականի օգոստոսի 2-ին` ժամը 08:15-ի սահմաններում, ՙՋերմուկ Ինթերնեյշնլ Պեպսի-Կոլա Բոթլեր՚ ՍՊԸ-ին պատկանող ՙՇկոդա-Ֆաբիա՚ մակնիշի 712 ԼՍ 56 հ/հ ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Կիևյան փողոցի կողմից` Հր.Քոչար փողոցով դեպի Վրացական փողոցի ուղղությամբ, շուրջ 60 կմ/ժամ արագությամբ, իր ձախակողմյան հոծ գծանշումների անմիջապես եզրով: Մոտենալով Հր.Քոչար թիվ 41 հասցեի դիմաց` թույլ է տվել ՀՀ Կառավարության 2007թ. հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՙՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների՚ 129-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություն, այն է` շլացել է արևային ճառագայթներից և դրանով երթևեկության համար վտանգն առաջ գալու սկզբնապահից սկսած երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար, չի միացրել ավտոմեքենայի վթարային-լուսային ազդանշանը և չփոխելով երթևեկության գոտին, տեխնիկական տեսակետից ժամանակին չի դիմել արգելակման մեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու` մինչև այն լրիվ կանգնեցնելը, որի հետևանքով վրաերթի է ենթարկել իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող հետիոտն Լիանա Կարենի Օհանյանին, անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ` ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:՚: Արագացված դատական քննություն Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո: Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը: Մեղադրող Արսեն Մարգարյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել: Տուժողի իրավահաջորդ Գագիկ Տոնոյանը նույնպես չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն, նշելով, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանից բողոք կամ պահանջ չունի, խնդրել է նրա նկատմամբ մեղմ պատիժ նշանակել: Տուժողի իրավահաջորդը միաժամանակ խնդրել է, որպեսզի համապատասխան ապահովագրական ընկերության կողմից հատուցվի պատճառված վնասը: Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին: Դատարանի իրավական վերլուծությունները Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կողմից մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու հանգամանքը, հանգում է հետևության, որ նրա մեղավորությունը` ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելու մեջ, որն անզգուշությամբ առաջացրել է Լիանա Օհանյանի մահը, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ապացուցված է: Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` ՙ1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: (…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚: Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` արձանագրելով, որ ՙ(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)՚ (տե°ս Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշման 20-րդ կետը): Վճռաբեկ դատարանը Կ.Վխկրյանի վերաբերյալ ՇԴ/0097/01/13 որոշմամբ դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. ՙ(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը: (…) վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը: Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված` ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը: Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար: (…) Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո հանցանք կատարած անձի վարքագիծը, ինչպես նաև նրա վարքագիծը հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը: (…)՚ (տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ, 22-րդ կետերը): ՙ(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել: Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը: Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: (…)՚ (տե՛ս Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը): Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ նշված երկու իրավիճակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը, հետևաբար պետք է իրենց արտացոլումը գտնեն քրեաիրավական ներգործության միջոցի ընտրության ժամանակ, այլապես կխախտվեն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներըե (տե՛ս Արթուր Սերգեյի Առաքելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0122/01/12 որոշման 18-րդ-19-րդ կետերը): Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ և 244-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցագործություններ կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնեն` ա) թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը, բ) հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, գ) հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, դ) հանցագործությունը կատարելուն նպաստող պայմանները, ե) հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, զ) կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով առանց վերոգրյալ հանգամանքները պարզելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին: Հետևաբար, նշված հանգամանքներից որևէ մեկն անտեսելու արդյունքում նշանակված պատիժը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և չի ապահովի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը՚: Վճռաբեկ դատարանը Է.Ասատրյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ. ՙ(...) թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի կողմից դրսևորվում է անզգուշություն, այլ խոսքով` արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ, սակայն ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները հաճախ խախտվում են գիտակցաբար: Ընդ որում, վարորդը, ելնելով կոնկրետ իրադրությունից, իր վարած տրանսպորտային միջոցի առանձնահատկություններից և այլ հանգամանքներից, երբեմն նաև գիտակցում է, որ իր կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում թույլ տալու դեպքում մարդու (մարդկանց) կյանքի կամ առողջության համար վտանգ կառաջացնի, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի համաձայն` ՙ1. Անզգուշությամբ կատարված հանցանքը կարող է դրսևորվել ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ: 2. Հանցանքը համարվում է ինքնավստահությամբ կատարված, եթե անձը նախատեսել է իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի` ինքնավստահորեն հույս է ունեցել, որ դրանք կկանխվեն: 3. Հանցանքը համարվում է անփութությամբ կատարված, եթե անձը չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք՚: Մեջբերված քրեաիրավական դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող անզգույշ մեղքի ձևը կարող է տարբեր կերպ արտահայտվել: Այսպես` հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է իր արարքի (գործողության կամ անգործության) պոտենցիալ վտանգավորությունը, նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և չնայած դրան, հույսը դնելով իր հմտությունների, անձանց, սարքավորումների և այլնի վրա, թույլ է տալիս սահմանված անվտանգության կանոնների խախտում` առանց բավարար հիմքերի հույս ունենալով, որ վտանգավոր հետևանքները կկանխվեն: Հանցավոր անփութության օրենսդրական բնորոշումը ցույց է տալիս, որ անզգուշության այս տեսակը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով: Այլ խոսքով` անփութությամբ գործող անձը, իրական հնարավորություն և պարտավորվածություն ունենալով նախատեսել վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը թույլ չտալու համար: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի վերոգրյալ տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը: Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը: Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին: Վերոգրյալով պայմանավորված` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել: Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը: Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը՚: Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը և հանգամանքները, դեպքի կոնկրետ հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, հանցավորի անձը, հանցանքի կատարումից հետո գործի քննության ընթացքում դրսևորած վարքագիծը, հանցագործության կատարման մեջ նրա մեղավորության աստիճանը: Ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլուլյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ բնութագրվում է դրական: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է ճշմարտացի, խոստովանական ցուցմունքներ, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, զբաղված է հանրօգուտ աշխատանքով, վրաերթից հետո տուժողին օգնություն է ցուցաբերել, տուժողի իրավահաջորդը բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել, խնդրել է մեղմ պատիժ նշանակել: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` ՙԴատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը՚: Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես հիմնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, իսկ որպես լրացուցիչ պատիժ` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը: Դատարանն արձանագրում է, որ Ռուբեն Գուլգուլյանը Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` 10.11.2014թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 4 /չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման, կիրառվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 3 /երեք/ տարի ժամկետով, դատվածություն մարված չէ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն` ՙՓորձաշրջանի ընթացքում անձի կողմից միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և պատիժ նշանակում սույն օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոններով: Նույն կանոններով պատիժ է նշանակվում նաև նոր անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:՚: Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելուն, դատարանը գտնում է, որ այն չպետք է վերացնել, հաշվի առնելով Ռ.Գուլգուլյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Բացի այդ, դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի պետական ծառայության Երևանի երրորդ բաժնի պետ Կ.Գրիգորյանի կողմից տրված տեղեկանքի` Ռուբեն Գուլգուլյանը փաստացի կրել է փորձաշրջանի կեսից ավելին` շուրջ 1 /մեկ/ տարի 7 /յոթ/ ամիսը, փորձաշրջանի ընթացքում ցուցաբերել է դրական վարքագիծ, բարեխղճորեն կատարել է իր վրա փորձաշրջանի ընթացքում դրված պարտականությունները, պահպանել է փորձաշրջանի կրման կարգն ու պայմանները, նախազգուշացումներ չի ունեցել, զբաղված է եղել հանրօգուտ աշխատանքով, բնութագրվում է դրական: Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կատարած արարքը միջին ծանրության անզգույշ հանցագործություն է: Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ վերոհիշյալ պատճառաբանություններով Ռուբեն Գուլգուլյանի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հիմքերը բացակայում են: Անդրադառնալով խափանման միջոցին` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: ՀՀ քրեական դատավարության 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն` ՙՍույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:՚: Հետևաբար, դատարանը դատական ծախսերին չի անդրադառնում: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ ՙՋերմուկ Ինթ. Պեպսի-Կոլա Բոթլեր՚ ՍՊ ընկերությանը պատկանող, որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության ՙճանապարհային ոստիկանություն՚ ծառայությանն ի պահ հանձնված ՙՇկոդա Ֆաբիա՚ մակնիշի 712 ԼՍ 56 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերադարձնել սեփականատիրոջը, տուժող Լիանա Օհանյանի հագուստը, հողաթափերը, գոտին` վերադարձնել վեջինիս իրավահաջորդ Գագիկ Տոնոյանին, իսկ պլաստմասսե բեկորները` ոչնչացնել: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ, 238-րդ, 357-360-րդ, 3753-րդ, 3754-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը` ՎՃՌԵՑ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի ժամկետով` զրկելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2 /երկու/ տարի ժամկետով: Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` 10.11.2014թ. դատավճռով նշանակված 4 /չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառելը և սահմանված 3 /երեք/ տարի փորձաշրջանը չվերացնել: Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության ՙճանապարհային ոստիկանություն՚ ծառայությանն ի պահ հանձնված ՙՇկոդա Ֆաբիա՚ մակնիշի 712 ԼՍ 56 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերադարձնել սեփականատիրոջը: Իրեղեն ապացույց ճանաչված, տուժող Լիանա Օհանյանի հագուստը, հողաթափերը, գոտին վերադարձնել վեջինիս իրավահաջորդ Գագիկ Տոնոյանին, իսկ պլաստմասսե բեկորները` ոչնչացնել: Դատավճիռը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 26-03-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 02-05-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 2 հատոր. 1-ինը՝ 187, 2-րդը՝ 70 թերթից: |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կացված է Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը և նույնականացման քարտը: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 27-04-2018 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 02-05-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր. 1-ինը՝ 187, 2-րդը՝ 70 թերթից: |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կացված է Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը և նույնականացման քարտը: |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| ՈՒր | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴ-9.1-Ե-72101/18 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 01-02-2019 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 05-02-2019 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 01-04-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 2 հատոր. 1-ինը՝ 184, 2-րդը՝ 70, 3-րդը՝ 122 թերթից: |
| Այլ նշումներ | քրեական գործը բաղկացած է 3 հատորից Իրեղեն ապացույցը՝ 1 փաթեթով, հանձնվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի Արաբկիր նստավայրի արխիվ: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 02-04-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատոր. 1-ինը՝ 250,253,402,94 թերթից: |
| Այլ նշումներ | 1-ինը՝ 184, 2-րդը՝ 70, 3-րդը՝ 122 թերթից վերադարդվել է Արաբկիրի նստավայր 05․02․20 |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0206/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 26-04-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 25-04-2018 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Ռուբեն Գուլգուլյան Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Ավան /`Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի /ՀՀ քր. օր. 242 հոդ. 2-րդ մասով - ազատազրկում 2 տարի ժամկետով`զրկելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2 տարի ժամկետով , Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 10.11.2014թ. դատավճռով նշանակված 4 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը ՀՀ քր.օր. 70 հոդ. կարգով պայմանականորեն չկիրառելը և սահմանված 3 տարի ժամկետով փորձաշրջանը չի վերացվել / վերաբերյալ 26.03.2018թ. դատավճիռը , վերացնել ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի նկատմամբ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 10.11.2014թ. դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակված 4 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը ՀՀ քր.օր. 70 հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառելը և ՀՀ քր.օր. 67 հոդվածով նախատեսված կանոններով նշանակել համաչափ պատիժ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 04-05-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 04-05-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Անդրանիկ |
| Ազգանուն | Մնացականյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Մարդանյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Արղամանյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 05-05-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 03-05-2018 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Քալանթարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Ռուբեն Գուլգուլյան Մասնակիորեն` պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Ավան /` Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի /ՀՀ քր. օր. 242 հոդ. 2-րդ մասով - ազատազրկում 2 տարի ժամկետով`զրկելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2 տարի ժամկետով , Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 10.11.2014թ. դատավճռով նշանակված 4 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը ՀՀ քր.օր. 70 հոդ. կարգով պայմանականորեն չկիրառելը և սահմանված 3 տարի ժամկետով փորձաշրջանը չի վերացվել / վերաբերյալ 26.03.2018թ. դատավճիռը ևկայացնել գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ` ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան կամ նշանակել համաչափ արդարացի` նշանակված պատժից ավելի մեղմ պատիժ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 07-05-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 23-05-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | նախագահող դատավոր Ա.Մնացականյանի կողմից մեկ այլ՝ թիվ ԱՐԱԴ/0036/12/18 գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 26-06-2018 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 30-05-2018 |
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 14-08-2018 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 27-06-2018 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 14-08-2018 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ռուբեն |
| Ազգանուն | Գուլգուլյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԱՔԴ/0206/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «14» օգոստոսի 2018թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) Նախագահող դատավոր Ա.Մնացականյան դատավորներ Կ.Մարդանյան Մ.Արղամանյան քարտուղարությամբ Մ.Մահտեսյանի մասնակցությամբ` դատախազ Ա.Մարգարյանի տուժողի իրավահաջորդ Գ.Տոնոյանի պաշտպան Կ.Քալանթարյանի ամբաստանյալ Ռ.Գուլգուլյանի դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննելով թիվ ԵԱՔԴ/0206/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 26-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանի և ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքները Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2017 թվականի օգոստոսի 2-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Մ.Մուրադյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 60109717 քրեական գործը: 2017 թվականի օգոստոսի 8-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Մ.Մուրադյանի որոշմամբ թիվ 60109717 քրեական գործով Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: 2017 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի վերաբերյալ թիվ 60109717 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԱՔԴ/0206/01/17 համարը: 2018 թվականի մարտի 26-ին թիվ ԵԱՔԴ/0206/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) կողմից արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում կայացված դատավճռով. -Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի ժամկետով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 2 (երկու) տարի ժամկետով, -Վճռվել է չվերացնել Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի դատավճռով նշանակված 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և սահմանված 3 (երեք) տարի փորձաշրջանը, -Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, -Լուծվել է իրեղեն ապացույցների ճակատագիրը, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի պատճենն ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը ստացել է 2018 թվականի ապրիլի 4-ին: 2018 թվականի ապրիլի 26-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը: 2018 թվականի մայիսի 5-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը, որը փոստային ծառայությանն է հանձնված եղել 2018 թվականի մայիսի 3-ին: 2018 թվականի մայիսի 7-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը վերաքննության կարգով բողոքարկելու` օրենքով սահմանված դատական ակտի հրապարակման պահից հաշվարկվող մեկամսյա ժամկետի բացթողումը վերականգնվել է, Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանի և ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և ստացված քրեական գործը նշանակվել է դատական նիստում քննության: Վերաքննիչ բողոքների քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` այն բանի համար, որ նա «2017 թվականի օգոստոսի 2-ին` ժամը 08:15-ի սահմաններում, «Ջերմուկ Ինթերնեյշնլ Պեպսի-Կոլա Բոթլեր» ՍՊ ընկերությանը պատկանող «Շկոդա-Ֆաբիա» մակնիշի 712LU56 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Կիևյան փողոցի կողմից` Հրաչյա Քոչար փողոցով դեպի Վրացական փողոցի ուղղությամբ, շուրջ 60 կմ/ժ արագությամբ, իր ձախակողմյան հոծ գծանշումների անմիջապես եզրով: Մոտենալով Հրաչյա Քոչար թիվ 41 հասցեի դիմաց` թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված «ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների» 129-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություններ, այն է` շլացել է արևային ճառագայթներից և դրանով երթևեկության համար վտանգն առաջ գալու սկզբնապահից սկսած երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար, չի միացրել ավտոմեքենայի վթարային-լուսային ազդանշանը և չփոխելով երթևեկության գոտին, տեխնիկական տեսակետից ժամանակին չի դիմել արգելակման մեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու` մինչև այն լրիվ կանգնեցնելը, որի հետևանքով վրաերթի է ենթարկել իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ փողոցը հատող հետիոտն Լիանա Կարենի Օհանյանին, անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ` ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից»: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում կայացված դատավճռում, մասնավորապես նշված է. «Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կողմից մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու հանգամանքը, հանգում է հետևության, որ նրա մեղավորությունը` ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելու մեջ, որն անզգուշությամբ առաջացրել է Լիանա Օհանյանի մահը, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ապացուցված է: Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի: (...) (...) [ՈՒ]սումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը և հանգամանքները, դեպքի կոնկրետ հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, հանցավորի անձը, հանցանքի կատարումից հետո գործի քննության ընթացքում դրսևորած վարքագիծը, հանցագործության կատարման մեջ նրա մեղավորության աստիճանը: Ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ բնութագրվում է դրական: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է ճշմարտացի, խոստովանական ցուցմունքներ, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, զբաղված է հանրօգուտ աշխատանքով, վրաերթից հետո տուժողին օգնություն է ցուցաբերել, տուժողի իրավահաջորդը բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել, խնդրել է մեղմ պատիժ նշանակել: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան: (...) Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես հիմնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, իսկ որպես լրացուցիչ պատիժ` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը: Դատարանն արձանագրում է, որ Ռուբեն Գուլգուլյանը Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկման, կիրառվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 3 (երեք) տարի ժամկետով, դատվածությունը մարված չէ: (...) Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելուն, դատարանը գտնում է, որ այն չպետք է վերացնել, հաշվի առնելով Ռուբեն Գուլգուլյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Բացի այդ, դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայության Երևանի երրորդ բաժնի պետ Կ.Գրիգորյանի կողմից տրված տեղեկանքի` Ռուբեն Գուլգուլյանը փաստացի կրել է փորձաշրջանի կեսից ավելին` շուրջ 1 (մեկ) տարի 7 (յոթ) ամիսը, փորձաշրջանի ընթացքում ցուցաբերել է դրական վարքագիծ, բարեխղճորեն կատարել է իր վրա փորձաշրջանի ընթացքում դրված պարտականությունները, պահպանել է փորձաշրջանի կրման կարգն ու պայմանները, նախազգուշացումներ չի ունեցել, զբաղված է եղել հանրօգուտ աշխատանքով, բնութագրվում է դրական: Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կատարած արարքը միջին ծանրության անզգույշ հանցագործություն է: Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ վերոհիշյալ պատճառաբանություններով Ռուբեն Գուլգուլյանի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հիմքերը բացակայում են»: Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել, այն է` վերացնել Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի դատավճռով Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոններով նշանակել համաչափ պատիժ: Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է. Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նախորդ դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չվերացնելը չի կարող նպաստել պատժի նպատակների իրականացմանը: Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի կողմից կատարված հանցագործությունների և նրա անձի հանրային վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա, ծանր հանցագործություն կատարելու համար դատապարտված լինելով և գտնվելով փորձաշրջանի մեջ, կատարել է միջին ծանրության հանցագործություն, ինչի հետևանքով, թեկուզ անզգուշությամբ, տուժողին պատճառել է անդառնալի հետևանք` մահ, ինչը խոսում է ամբաստանյալի անձի հանրային բարձր վտանգավորության մասին: Նշվածի մասին է վկայում նաև այն հանգամանքը, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սանկցիայի սահմաններում նշանակելով ազատազրկման ձևով ռեալ պատիժ, ինքնըստինքյան ընդգծել է այն հանգամանքը, որ նախորդ դատավճռով նշանակված քրեաիրավական ներգործության միջոցը բավարար և անհրաժեշտ չի եղել Ռուբեն Գուլգուլյանին ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար: Նման պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սույն գործի փաստերը պատշաճ գնահատման չեն ենթարկվել` կատարած արարքի և վրա հասնող հետևանքների համաչափության պահանջի, համանման բնույթի հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտության, նշանակված պատժի նկատմամբ հասարակության` սպասվելիք վերաբերմունքի շրջանակներում: Ռուբեն Գուլգուլյանի անձի հանրային բարձր վտանգավորության մասին է վկայում նաև այն հանգամանքը, որ նա, հանդիսանալով առավել վտանգի աղբյուր հանդիսացող տրանսպորտային միջոցի տիրապետող և որպես վարորդ, լինելով հատուկ սուբյեկտ, քաջատեղյակ լինելով առջևում առկա չկարգավորվող հետիոտնային անցումների առկայության մասին, կարող էր և պետք է նախատեսեր առջևում հնարավոր վտանգի` հետիոտնի առկայության մասին, ուստի նշված հետիոտնային անցումներին մոտենալիս արևի ճառագայթներից շլանալու պայմաններում պարտավոր էր անվերապահորեն և առանց հապաղման կատարել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված «ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների» 129-րդ կետի պահանջները, ինչը չկատարելու պայմաններում նրա համար կանխատեսելի է եղել նման հետևանքների առաջացումը, որը բավական իրատեսական է վթարի կամ վրաերթի առաջացման պայմաններում: Մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված` Ռուբեն Գուլգուլյանի անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները ողջամտորեն չեն նվազեցնում ամբաստանյալի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն այնքան, որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանին բավարար հնարավորություն տային եզրահանգելու, որ տվյալ դեպքում նախորդ դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չվերացնելու պայմաններում կարող են իրացվել պատժի նպատակները: Ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով բեկանել և փոփոխել, այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատիժը մեղմացնել կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան: Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է. Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք ազդել են պատժի մասով գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչի արդյունքում ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակվել է անարդարացի` ակնհայտ խիստ պատիժ: Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ուժով, որպես ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող չի գնահատել հետևյալ հանգամանքները. -Ռուբեն Գուլգուլյանը երիտասարդ է` մեղսագրվող հանցանքը կատարելու պահին եղել է 25 տարեկան, իսկ պատիժը նշանակելու պահին` 26 տարեկան, -Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ տուժողի իրավահաջորդ Գագիկ Տոնոյանը որևէ բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել, ընդհակառակը` Առաջին ատյանի դատարանից խնդրել է ներել Ռուբեն Գուլգուլյանին և նրա նկատմամբ նշանակել մեղմ պատիժ, -Ռուբեն Գուլգուլյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, ունենալով ցուցմունք չտալու, անգամ սուտ ցուցմունք տալու իրավունք, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ: Պատիժ նշանակելիս պետք է հաշվի առնվեր նաև, որ Ռուբեն Գուլգուլյանի կողմից կատարված արարքն անզգույշ հանցագործություն է և դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, իսկ հանցագործությունը տեղի է ունեցել հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ: Ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի պատժաչափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը թեև վկայակոչել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, սակայն չի պահպանել դրանց պահանջները և փաստացի հաշվի չի առել դատավճռում շարադրված` ամբաստանյալի անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները: Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը չի պատճառաբանել, թե մինչև 5 տարի ժամկետով ազատազրկում սահմանված լինելու պայմաններում ինչու պետք է Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակվի 2 տարի ժամկետով ազատազրկում` 2 տարի ժամկետով զրկելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից: Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Դատական նիստի ժամանակ դատախազ Ա.Մարգարյանը պնդեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել: Միաժամանակ դատախազն առարկեց պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել: Ամբաստանյալ Ռ.Գուլգուլյանը և նրա պաշտպան Կ.Քալանթարյանը պնդեցին պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեցին այն բավարարել: Միաժամանակ ամբաստանյալը և պաշտպանն առարկեցին դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեցին այն մերժել: Տուժողի իրավահաջորդ Գ.Տոնոյանը հայտնեց, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի դեմ որևէ բողոք կամ պահանջ չունի և խնդրեց նրա նկատմամբ մեղմ վերաբերվել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով բողոքների վերաբերյալ ստացված քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը. Պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում անդրադառնալ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը փոփոխելու (մեղմացնելու), ինչպես նաև նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելու հարցին: Ռուբեն Գուլգուլյանին վերագրվող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան որպես պատիժ նախատեսում է ազատազրկում` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով: 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: (…)»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Վերոնշյալ որոշումներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն` պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել` ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, գ) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։ Հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության բնույթն ու առանձնահատկությունները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում (թիվ ԳԴ1/0003/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱՆԴ/0122/01/12, ԳԴ/0014/01/14, ՇԴ3/0014/01/15, ԵԱՔԴ/0075/01/16) իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել նշված հանցանքը կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ։ Մասնավորապես, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով վերոնշյալ հարցերը լուծելիս դատարանները, ի թիվս այլոց, պետք է հատկապես հաշվի առնեն՝ ա) հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, բ) ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես նշել է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը բացահայտելու համար դատարանները պետք է գնահատման ենթարկեն, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնների տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը (տե´ս Էդմոն Ասատրյանի գործով 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը): Միևնույն ժամանակ, ի թիվս այլոց, լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը: Տրասնպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար (տե´ս Արամ Սահակյանի գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ կետը): Բացի այդ, վերը թվարկված խախտումների մատնանշումը չի բացառում, որ ճանապարհային երթևեկության այլ, վերը չմատնանշված կանոնների խախտումները չեն կարող վտանգ ստեղծել ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար, առավել հավանական դարձնել վերջինների կյանքին և առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը։ Այդ հարցը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է ինքնուրույն գնահատման ենթարկել՝ ելնելով կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների բազմակողմանի վերլուծությունից (տե´ս Գագիկ Ղուկասյանի գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԵԱՔԴ/0075/01/16 որոշման 13-րդ կետը), գ) ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես նշել է, որ դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել (տե´ս Էդմոն Ասատրյանի գործով 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը): Բացի այդ, կարևոր նշանակություն ունի այն հարցի պարզումը, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնները Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-11-րդ հոդվածների իմաստով դիտավորությամբ, թե անզգուշությամբ են խախտվել։ Ճանապարհային երթևեկության կանոնները դիտավորությամբ խախտելը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին (տե´ս Գագիկ Ղուկասյանի գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԵԱՔԴ/0075/01/16 որոշման 13-րդ կետը), դ) հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես նշել է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը: Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը: Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին (տե´ս Էդմոն Ասատրյանի գործով 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 17-րդ կետը), ե) հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես նշել է, որ դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը (տե´ս Արամ Սահակյանի գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 22-րդ կետը), զ) հանցագործությամբ պատճառված վնասը: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես նշել է, որ կախված օրենքով պահպանվող հարաբերության (հանցակազմի ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ օբյեկտ) իրավական արժեքից, դրան պատճառված վնասը պայմանավորում է տվյալ հանցագործության հանրային վտանգավորության, հետևաբար նաև պատժելիության աստիճանը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով նախատեսված հանցակազմերի դեպքում պաշտպանվող հարաբերությունը մարդու կյանքն է (լրացուցիչ օբյեկտ), որը հիմնարար սոցիալական արժեք է և այդպիսով օժտված է քրեաիրավական պաշտպանության բարձր աստիճանով: Ակնհայտ է՝ որքան ծանր է վրա հասած հետևանքը, մեծ՝ վնասի չափը, այնքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը: Վերջինս հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը (տե´ս Արամայիս Հովհաննեսյանի գործով 2015 թվական փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշման 15-րդ կետը)։ Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո անդրադառնալով ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու և այն կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը, ինչպես նաև նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտությունը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների դեպքում գնահատման ենթակա հանգամանքները, որպիսի պայմաններում ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է համաչափ ռեալ (իրական) հիմնական և լրացուցիչ պատիժներ, որոնք բխում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից (համապատասխանում են կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար են նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար), ինչպես նաև կարող են ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված հիմնական և լրացուցիչ պատիժների, ինչպես նաև նրա կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևություններում: Վերը նշված եզրահանգումների պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առկա չեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ, որոնք թույլ կտան մեղմացնել ամբաստանյալ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կամ նրա նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը: Դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Վերաքննիչ դատարանը պետք է անդրադառնա նաև Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հարցին: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 6. Եթե դատապարտյալը փորձաշրջանի ընթացքում չարամտորեն խուսափում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանի կողմից նրա վրա դրված պարտականությունները կատարելուց՝ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող մարմնի միջնորդությամբ, ինչպես նաև անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերացման հարցը լուծում է դատարանը: 7. Փորձաշրջանի ընթացքում անձի կողմից միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը և պատիժ նշանակում սույն օրենսգրքի 67-րդ հոդվածով նախատեսված կանոններով: Նույն կանոններով պատիժ է նշանակվում նաև նոր անզգույշ կամ ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը»: Անդրադառնալով նախորդ դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չվերացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում նշված հիմնավորումներին` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը գործի նյութերից բխող` օբյեկտիվ գոյություն ունեցող փաստական հանգամանքների վկայակոչմամբ իրավացիորեն գտել է, որ նախորդ դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ինչ վերաբերում է դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում վկայակոչված փաստական հանգամանքների պայմաններում դրանք չեն կարող հիմք հանդիսանալ նախորդ դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու համար: Ինչ վերաբերում է պատժի նպատակների իրացվելիությանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նոր կատարած անզգույշ հանցանքի համար Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ նշանակված ռեալ (իրական) հիմնական և լրացուցիչ պատիժները բավարար են սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, պատժի ենթարկված անձին ուղղելու և հանցագործությունները կանխելու համար: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Ռուբեն Գուլգուլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու, ինչպես նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից բավարար չափով հիմնավորված են, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմք չկա, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի և պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքները` մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ, 361.1, 377-րդ, 385-րդ, 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Մարգարյանի և ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքները մերժել` թիվ ԵԱՔԴ/0206/01/17 քրեական գործով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 26-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 14-08-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 09-10-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից. 184, 70, 64 թերթերից |
| Գործին կից նյութեր | 1-ին հատորին կցված է Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը և նույնականացման քարտը: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 09-10-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից. 184, 70, 64 թերթերից |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կցված է Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը և նույնականացման քարտը: |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-34399/18 |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0206/01/17
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 03-10-2018 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազի տեղակալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Դ |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Ռուբեն |
| Ազգանուն | Գուլգուլյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 25-12-2018 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԱՔԴ/0206/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 25 դեկտեմբերի 2018 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2018 թվականի օգոստոսի 14-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը, կիրառելով դատական քննության արագացված կարգ, 2018 թվականի մարտի 26-ի դատավճռով Ռուբեն Գուլգուլյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 2 տարի ժամկետով՝ զրկելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2 տարի ժամկետով: Երևանի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի դատավճռով նշանակված 4 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառելը և սահմանված 3 տարի փորձաշրջանը չի վերացվել: Մեղադրողի և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը՝ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2018 թվականի օգոստոսի 14-ի որոշմամբ բողոքները մերժել է՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2018 թվականի մարտի 26-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ: Վերոգրյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը՝ խնդրելով բողոքն ընդունել վարույթ, Ռ.Գուլգուլյանի վերաբերյալ Երևանի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014 թվականի նոյեմբերի 10-ի դատավճռով՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և սահմանված փորձաշրջանը չվերացնելու մասով բեկանել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2018 թվականի օգոստոսի 14-ի որոշումը և գործը վերադարձնել ստորադաս դատարան՝ նոր քննության: Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում: Բողոքաբերի պնդմամբ` վերանայվող դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի նախկինում ընդունված թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 և մի շարք այլ որոշումներին: Բողոք բերած անձը փաստարկել է նաև, որ խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածների պահանջները, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 6-րդ մասի մեկնաբանության և կիրառելիության վերաբերյալ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր: Բողոքաբերի փաստարկների և բողոքարկվող դատական ակտի պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի փաստարկները բավարար չեն եզրահանգելու, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում: Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հիմքերը հիմնավորված չեն: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Ռուբեն Կիմի Գուլգուլյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2018 թվականի օգոստոսի 14-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 26-12-2018 |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 17-10-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 17-10-2018 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Սերժիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 11-01-2019 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | 3 հատոր` 184, 70, 94 թերթ, կից` Ռուբեն Գուլգուլյանի անձնագիրը և նույնականացման քարտը |