ԵԱՔԴ/0188/01/17

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

21 օգոստոսի 2018թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր` Հ.Մանուկյանի,
քարտուղարությամբ` Ա.Խալաթյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Բ.Ղազինյանի,
տուժող՝ Գ.Խանարյանի,
ամբաստանյալ` Ն.Բաղդասարյանի,
պաշտպան` Ա.Հոբոսյանի,

դռնբաց դատական նիստում արագացված դատական քննության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի` (ծնված 03.02.1992թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, ըստ իր հայտարարության աշխատում է, նախկինում չդատված, հաշվառված է ք. Երևան, Գրիբայեդով 26 շենք, 39 բնակարանում, բնակվում է ք.Երևան, Նորք Մարաշ 9 փողոց, 57/2 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով),

ՊԱՐԶԵՑ

1 Գործի դատավարական նախապատմությունը.
09.08.2017թ. որոշմամբ հարուցվել է թիվ 14863617 քրեական գործը:
09.08.2017թ. որոշմամբ Գ.Խանարյանը ճանաչվել է որպես տուժող:
29.09.2017թ. որոշմամբ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
29.09.2017թ. որոշմամբ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
29.09.2017թ. Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
17.10.2017թ. Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանը ինքնակամ ներկայացել է ոստիկանության բաժին:
24.11.2017թ. Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի նկատմամբ առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
27.11.2017թ. նախաքննական մարմնի կողմից կազմվել է թիվ 14863617 քրեական գործի մեղադրական եզրակացությունը և քրեական գործի հետ ուղարկվել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն, որը 29.11.2017թ. որոշմամբ հաստատվել է դատախազ Բ. Ղազինյանի կողմից, և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ուղարկվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարան:
2 01.12.2017թ. որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0188/01/17 քրեական գործն ընդունվել է դատավոր Ա. Նիկողոսյանի վարույթ:
2.1 15.12.2017թ. որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0188/01/17 քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության, որով Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված ստորագրությունը չհեռանալու մասին թողնվել է անփոփոխ:
2.2 25.05.2018թ. դատավոր Ա.Նիկողոսյանի լիազորությունները Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանում դադարեցվելու հիմքով քրեական գործը վերաբաշխվել և մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Հ.Մանուկյանին, և վերջինիս կողմից քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2.3 13.06.2018թ. որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0188/01/17 քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության։
3 Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով այն ենթադրյալ հանցանքի համար, որ նա խարդախությամբ խոշոր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու մեկ միասնական դիտավորությամբ, համացանցի «Facebook.com» կայքից տեղեկանալով Գայանե Խանարյանի կողմից վիրահատության համար դրամական օգնություն խնդրելու վերաբերյալ հայտարարությանը, վերջինիս առաջարկել է հանդիպել և զրուցել հայտարարության հետ կապված: Պայմանավորվածության համաձայն՝ 2016 թվականի սեպտեմբերի 12-ին հանդիպել են, որի ընթացքում խաբեությամբ՝ հանգանակություններ կատարելուն ուղղված գործողություններ կատարելու պատրվակով, առաջարկել և Աբովյան քաղաքում գտնվող «Ղ-Տելեկոմ» ՓԲԸ-ում ձևակերպել է պայմանագիր, որից հետո նույն պահին Գ. Խանարյանից ստանալով 399.990 (երեք հարյուր իննսունինը հազար ինը հարյուր իննսունինը) ՀՀ դրամ արժողության «IPHONE 6S» բջջային հեռախոսը՝ խարդախությամբ հափշտակել է այն:
Այնուհետև, շարունակելով իր հանցավոր գործողությունները, նույն օրը, Գ.Խանարյանի հետ գնացել են Երևան քաղաքի Հյուսիսային պողոտայում գտնվող «Յու-քոմ» ՍՊԸ-ի գրասենյակ, որտեղ նույն պատրվակով նրան առաջարկել և նշված գրասենյակում Գ.Խանարյանի անվամբ կնքել են ապառիկ կարգով բջջային հեռախոս վերցնելու պայմանագիր, որից հետո վերջինից ստացել է 276.000 (երկու հարյուր յոթանասունվեց հազար) ՀՀ դրամ արժողության «Huawei» տեսակի բջջային հեռախոս և 100.000 (հարյուր հազար) ՀՀ դրամ արժողության պլատինե հեռախոսաքարտ՝ խարդախությամբ հափշտակելով այն:
Այնուհետև, շարունակելով իր հանցավոր գործողությունները, 2016 թվականի հոկտեմբերի 4-ին, Գ. Խանարյանի անվամբ հաշվեհամար բացելու պատրվակով, խաբեությամբ վերջինիս անվամբ Երևան քաղաքի Կոմիտաս 41 հասցեում գտնվող «Արդշինինվեստբանկ» ՓԲԸ-ի գրասենյակում ձևակերպել է վերականգնվող վարկային գիծ, որի դիմաց Գ.Խանարյանից ստանալով վարկի գումար հանդիսացող 120.000 (հարյուր քսան հազար) ՀՀ դրամ գումարը, խարդախությամբ հափշտակել է այն:
Այնուհետև, Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանը, շարունակելվ իր հանցավոր գործողությունները, 2016 թվականի նոյեմբերի 8-ին իր ավտոմեքենայի ծախսերը հոգալու պատրվակով Գ.Խանարյանին առաջարկել է Երևան քաղաքի Կոմիտաս 56 հասցեում գտնվող «ՍԵՖինտերնեյշնլ» ՈՒՎԿ ՍՊԸ-ին պատկանող վճարման տերմինալով ձևակերպել վարկ և գումարը հանձնել իրեն, որին Գ.Խանարյանը համաձայնել է: Վերջինս նշված տերմինալի միջոցով ստացել է 5.000 (հինգ հազար) ՀՀ դրամ գումար ու այն փոխանցել է Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանին, ով խաբեությամբ հափշտակել է նշված գումարը, ընդհանուր մեկ միասնական դիտավորությամբ Գ.Խանարյանից հափշտակելով խոշոր չափերի 900.990 (ինը հարյուր հազար ինը հարյուր իննսուն) ՀՀ դրամ գումար և գույք:
4 Արագացված դատական քննություն.
4.1 Մինչ դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով` միաժամանակ հայտարարելով, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է, դրա, ինչպես նաև իր դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցի հետ համաձայն է և ընդունում է այն ամբողջ ծավալով:
4.2 Մեղադրողը, չնայած այն հանգամանքին, որ նախաքննության ավարտման փուլում՝ մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին որոշմամբ առարկել է, սակայն միջնորդությունը ներկայացնելու պահին չառարկեց արագացված դատական քննություն կիրառելու դեմ:
4.3 Տուժող Գ.Խանարյանը նույնպես չառարկեց դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ և միաժամանակ ամբաստանյալ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի դեմ ներկայացրեց 900.990 (ինը հարյուր հազար ինը հարյուր իննսուն) ՀՀ դրամ գումարի չափով քաղաքացիական հայց:
Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
5 Լսելով ամբաստանյալի դիրքորոշումն իրեն առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ, հաշվի առնելով, այն որ վերջինս մինչև դատաքննությունն սկսելն իր կամքով և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո է ներկայացրել միջնորդությունն արագացված դատաքննություն կիրառելու վերաբերյալ, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ մեղադրողի և տուժողի հայտնած դիրքորոշումները՝ Դատարանը գտնում է, որ ԵԱՔԴ/0188/01/17 քրեական գործով` ըստ մեղադրանքի Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1–րդ և 375.2–րդ հոդվածներով ամրագրված պայմանները` դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու համար հետևյալ պատճառաբանությամբ.
6 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը:
Մինչև դատաքննությունն սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում:
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե`
1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, և
2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և
3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի այդպիսին:
3. Դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը մերժում է նաև, եթե պարզում է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ։ (…) Ամբաստանյալի կամ մեղադրյալի անմեղսունակության առնչությամբ հիմնավոր կասկածների առկայության դեպքում դատարանը մերժում է արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը՝ անցնելով ընդհանուր կարգով գործի քննությանը։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի 375.1 հոդվածով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնում արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հակառակ դեպքում դատական քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով։
5. Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում։ Սակայն ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
8. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման»։
7 ՀՀ սահմանադրական դատարանը 2010 թվականի դեկտեմբերի 28–ի թիվ ՍԴՈ-931 որոշման 6-րդ, 8-րդ և 11-րդ կետերում հայտնել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Արագացված կարգով դատական քննությունը քրեական դատավարության ձև է, որն օրենքով սահմանված կարգով միտված է գործն առավել սեղմ ժամկետում և պարզեցված կանոններով լուծելուն։ Այս ինստիտուտի առանցքում «գործարքն» է քրեական դատավարության երկու կողմերի` մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի միջև, որի շրջանակներում մեղադրյալը համաձայնում է առաջադրված մեղադրանքին, ինչի դիմաց նրա համար երաշխավորվում է պատժի այնպիսի չափ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժ, ինչպես նաև ամբաստանյալն ազատվում է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերից։ Համաձայնելով արագացված դատաքննությանը` ամբաստանյալը նաև կամովին հրաժարվում է մի շարք սահմանադրաիրավական երաշխիքներից, այն է` անմեղության կանխավարկածի սկզբունք, գործի հրապարակային քննության և այլ իրավունքներ։ Մյուս կողմից` մեղադրողը հրաժարվում է մեղադրանքը պաշտպանելու իր գործառույթը լրիվ ծավալով իրականացնելուց` դրանով հնարավորություն ստանալով տնտեսել իր միջոցները, ինչպես նաև մեղադրյալին (ամբաստանյալին) խրախուսել համագործակցելու քրեական հետապնդման մարմինների հետ»:
8 ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 քրեական գործով Շողակաթ Ամիրխանյանի և Գառնիկ Ֆարմանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24-ին կայացված որոշման 24-րդ կետերում հայտնել է.
«(…) Դատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները.
1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2-րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը,
4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը:
9 Մատնանշված իրավական նորմերը, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն դատավճռում նշված փաստական հանգամանքների հետ՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ա) ամբաստանյալ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
բ) ամբաստանյալ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանը գիտակցել է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
գ) միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր, պաշտպան Ա.Հոբոսյանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2–րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, մինչև դատաքննությունն սկսելը։
դ) մեղադրողը չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
ե) ամբաստանյալ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի այնպիսի հանցանք կատարելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Հաշվի առնելով վերոգրյալ փաստական հանգամանքները, Դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմաններն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
10 Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հանգում է այն հետևության, որ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանը մեղավորությամբ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով իրեն մեղսագրվող արարքը։
11 Հաստատված համարելով ամբաստանյալ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրվող հանցանքի կատարման մեջ` Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությանը, ինչպես նաև վերջինիս անձը բնութագրող տվյալներին.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61–րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
(…)»:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի՝
1. Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարելը.
(…)
9) մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը բացահայտելուն, հանցագործության մյուս մասնակիցներին մերկացնելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն աջակցելը.
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածը սահմանում է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների սպառիչ ցանկը:
12 Դատարանը ամբաստանյալ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք չի արձանագրում այդպիսին չլինելու պատճառով:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը որպես ամբաստանյալ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի անձը բնութագրող տվյալ է դիտարկում այն, որ վերջինս երիտասարդ է, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված չի եղել:
Դատարանն ամբաստանյալ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք չի արձանագրում այդպիսին չլինելու պատճառով:
13 Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի, քանի որ այն դեպքում, երբ հաստատված է համարվում անձի կողմից քրեական օրենքով արգելված հանցանքի կատարման փաստական հանգամանքը, ապա անհրաժեշտություն է առաջանում կյանքի կոչել քրեական իրավունքի հիմքում ընկած պատասխանատվության անխուսափելիության սկզբունքը (նպատակ ունենալով վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել հանցանք կատարած անձին և կանխել հետագա հանցագործությունների կատարումը` հանցավորի մոտ ձևավորելով իրավահպատակ վարքագիծ և ապահովելով նրա վերասոցիալականացումը հասարակությունում), բացառությամբ այն դեպքերի, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասում նախատեսված մեխանիզմների ուժով անձը կարող է ենթակա չլինել պատժի օրենքի ուժով (Ex lege):
Համադրելով վերոնշյալ դիրքորոշումը` ամբաստանյալ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի կողմից խարդախություն կատարելու վերաբերյալ հաստատված փաստական հանգամանքի հետ, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է անհրաժեշտություն կատարված հանցանքի կապակցությամբ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել ամբաստանյալին և կանխել հետագա հնարավոր հանցագործությունները` այդ կերպ նպաստելով ամբաստանյալի իրավահպատակ վարքագծի ձևավորմանը և նրա վերասոցիալականացմանը հասարակությունում։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով ամբաստանյալի պատժի ենթակա չլինելու օրենքի ուժով նախատեսված հիմքերը բացակայում են։
14 ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
(…)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3–րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…) Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Տվյալ դեպքում Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել նաև, որ ամբաստանյալ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի կողմից հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասը դեռևս փոխհատուցված չէ և վերջինիս կողմից որևէ միջոց չի էլ ձեռնարկվել այդ ուղղությամբ, չնայած այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալը դատական քննության ընթացքում պատրաստակամություն է հայտնել վնասը փոխհատուցելու համար և նշել է, որ շուրջ մեկ ամիս է, ինչ աշխատում է և ունի կայուն եկամուտ, որի վերաբերյալ, սակայն, Դատարանին որևէ հիմնավորող նյութեր չի ներկայացվել:
Վերոգրյալ իրավանորմերը և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն գործի հանգամանքների հետ՝ մասնավորապես. Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի կատարած հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին հասնելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով կատարած հանցանքի համար նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել պատիժ՝ ազատազրկում 2 (երկու) տարի ժամկետով վերոնշյալ պատճառաբանությամբ.
15 Անդրադառնալով սույն քրեական գործով տուժող Գ.Խանարյանի կողմից ամբաստանյալ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի նկատմամբ ներկայացված 900.990 (ինը հարյուր հազար ինը հարյուր իննսուն) ՀՀ դրամի չափով քաղաքացիական հայցի հարցին՝ ապա Դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է բավարարման հետևյալ պատճառաբանությամբ:
15.1 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Քաղաքացիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս:
2. Քաղաքացիական հայցվոր ճանաչելու մասին որոշումն ընդունում են հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը կամ դատարանը:»:
15.2 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով:
(…)»:
15.3 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայց կարող է հարուցվել յուրաքանչյուր պահի` սկսած քրեական գործի հարուցումից մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի հեռանալը խորհրդակցական սենյակ:
2. Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար:
3. Հայցադիմումում նշվում է, թե որ քրեական գործով, ով, ում, ինչի հիման վրա և ինչ չափով է հարուցում քաղաքացիական հայց, ինչպես նաև պետք է բովանդակի խնդրանք` վնասի հատուցման համար կոնկրետ դրամական գումարի և գույքի բռնագանձման մասին:»:
15.4 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 163-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը լուծվում է դատավճռով:»:
15.5 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
(…)
10) քաղաքացիական հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե քաղաքացիական հայց չի հարուցվել»:
15.6 Այսպիսով՝ Դատարանը արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով դատական քննության նախապատրաստական փուլում տուժող Գ.Խանարյանը ամբաստանյալ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 20-րդ գլխում ամրագրված կանոնների պահպանմամբ ներկայացրել է 900.990 (ինը հարյուր հազար ինը հարյուր իննսուն) ՀՀ դրամի չափով քաղաքացիական հայց՝ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնաս:
15.7 Վերոգրյալ իրավակարգավորումները համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ քաղաքացիական հայցի մասով՝ Դատարանը գտնում է, որ ներկայացված քաղաքացիական հայցի գումարի պահանջը ողջամիտ է, այն հանդիսանում է որպես հանցագործության հետևանքով անմիջական պատճառված վնաս և ամբողջությամբ ենթակա է բավարարման:
16 Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է,որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան:
17 Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված ստորագրությունը չհեռանալու մասին պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
18 Անդրադառնալով դատական ծախսերին՝ Դատարանն այն համարում է լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 8-րդ մասի հիմքով արագացված դատաքննության արդյունքում դատական ծախսերը ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չէ որևէ հիմք` ամբաստանյալի նկատմամբ հարկադիր բուժում կամ խնամակալություն նշանակելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով` Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178–րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:
Պատժի սկիզբը հաշվել Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քաղաքացիական հայցը բավարարել և Նարեկ Մովսեսի Բաղդասարյանից հօգուտ տուժող Գայանե Խանարյանի բռնագանձել 900.990 (ինը հարյուր հազար ինը հարյուր իննսուն) ՀՀ դրամ որպես հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնաս:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395–րդ հոդվածի 1–ին կետով նախատեսված հիմքի։


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ. ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ