ԵԱՔԴ/0184/01/17

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

Նախագահող դատավոր` Դ. Գրիգորյան
քարտուղարությամբ` Գ.Վարդանյանի

Մասնակցությամբ`
մեղադրող` Դ.Աղաջանյանի
պաշտպան` Լ.Ասլանյանի
տուժող` Ա.Սմբատյանի

Դռնբաց դատական նիստում 2018 թվականի մայիսի 22-ին Երևան քաղաքում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի, ծնված 1992 թվականի հուլիսի 2-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, չամուսնացած, նախկինում չդատված, չի աշխատում, հաշվառված և փաստացի բնակվում է ք.Երևան, Հաղթանակ 8-րդ փողոցի 6-րդ տանը:
Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իրեն մեղավոր է ճանաչել լիովին:

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Վ.Վարագյանի 2017 թվականի սեպտեմբերի 17-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14113817 քրեական գործը:
Նախաքննության մարմնի կողմից Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանին 2017 թվականի սեպտեմբերի 27-ին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա 2017 թվականի սեպտեմբերի 17-ին, ժամը 16-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան փողոցի 10/6 հասցեում գտնվող տան դիմացի հատվածում, քաշել-պոկելու եղանակով բացահայտ հափշատկել է Անահիտ Սմբատյանի ձեռքի պոլիէթիլենային տոպրակը, որի մեջ գտնվել է վերջինիս պատկանող, զգալի չափերով` շուրջ 137.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողությամբ գույքը` շուրջ 100.000 ՀՀ դրամ արժողության <<Էլ-Ջի>> ապրանքանիշի և շուրջ 20.000 ՀՀ դրամ արժողության <<Նոկիա>> ապրանքանիշի բջջային հեռախոսները, ինչպես նաև շուրջ 5.000 ՀՀ դրամ արժողության դրամապատակը, որի մեջ գտնվել է 12.000 ՀՀ դրամ գումար:
Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի նկատմամբ 2017 թվականի սեպտեմբերի 21-ի որոշմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2017 թվականի նոյեմբերի 29-ին Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի վերաբերյալ թիվ 14113817 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԱՔԴ/0184/01/17 համարը:

2. Արագացված դատական քննություն

Մինչ դատաքննություն սկսելն ամբաստանյալ Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով: Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ:
Պաշտպան Լ.Ասլանյանը միացավ միջնորդությանը:
Մեղադրող Դ.Աղաջանյանը մեղադրական եզրակացությամբ չի առարկել արագացված կարգով դատական քննություն կիրառելու դեմ:
Տուժող Ա.Սմբատյանը նշեց, որ ամբաստանյալ Դավիթ Պողոսյանի դեմ բողոք, պահանջ, քաղ. հայց չունի, չի առարկում արագացված կարգով դատական քննություն կիրառելու դեմ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը:

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ կողոպուտը` Անահիտ Սմբատյանի գույքի բացահայտ հափշտակությունը, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, որով էլ նա ենթակա է պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն պատիժ նշանակելիս, պատժաչափը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի բնույթն ու հանրության համար դրա վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունը, պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքները, գործի ողջ նյութերը, իսկ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. (…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը):
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2015 թվականի փետրվարի 27-ի Արամայիս Դերենիկի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ թիվ ԳԴ/0014/01/14 քրեական գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշում. <<Պատիժ նշանակելիս, ինչպես նաև պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ համապատասխան հետևության հանգելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի հանցավորի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում»:
Դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող օրենքով չնախատեսված մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի գործով որոշման մեջ, որի համաձայն` «(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները» (տե՛ս Պարույր Բայրամյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանը կատարել է միջին ծանրության հանցանք, որի համար նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետն երեք տարի է, նախկինում դատված չէ:
Ամբաստանյալ Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չկան:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասով դատարանն որպես այդպիսին դիտում է նրա անկեղծորեն զղջալը:
Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չկան:
Ամբաստանյալ Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի պատժատեսակը, պատժաչափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությանը աստիճանը, օրենքով պաշտպանվող շահը, մասնավորապես այն, որ վերջինս կատարել է սեփականության դեմ ուղղված հանցանք, սակայն միևնույն ժամանակ դատարանը հաշվի է առնում նաև Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նախկինում դատված չլինելը, միակողմանի ծնողազուրկ լինելը, տուժող Ա.Սմբատյանի կողմից բողոք, պահանջ, քաղ. հայց չլինելը, որպիսի պայմաններում դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներից մեկը` սոցիալական արդարության սկզբունքն իրացված է: Վերը հիշյալ հանգամանքներից ելնելով դատարանը գտնում, որ պատժի նպատակները կիրականանան ամբաստանյալ Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված` ՀՀ նվազագույն աշխատավարձի 300 (երեք հարյուր)-ապատիկի` 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքի ձևով պատիժը նշանակելու պայմաններում:
Բացի այդ, հաշվի առնելով, որ Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանը միջնորդել է դատարանի կողմից տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու դեպքում այն տարաժամկետել, ինչպես նաև վերջինիս գույքային դրությունը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 51-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, դատարանը գտնում է, որ պետք է սահմանել վճարման ժամկետ 10 ամիս ժամկետով և թույլատրել տուգանքը մաս առ մաս վճարել:
Քննարկելով ամբաստանյալ Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի խափանման միջոցի հարցը, դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը պետք է թողնել անփոփոխ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված /կիրառվելիք/ արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին:
Տվյալ խնդրին անդրադառնալով դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, նրա գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված <<Պարույր Սևակ>>-ի դիմապատկերով սև գույնի սպորտային կիսաթև շապիկը և սև գույնի <<NIKE>> ապրանքանիշի գլխարկը պետք է վերադարձնել ամբաստանյալ Դավիթ Պողոսյանին, իսկ թվով երկու հատ` ԲԲ23648265 և ԲԲ25026319 սերիա-համարի 5.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով և թվով երկու հատ` ԱԲ25896598 և ԱԱ52914797 սերիա-համարի 1.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամները` տուժող Անահիտ Սմբատյանին:
Դատարանը գտնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալ Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանից ենթակա չեն բռնագանձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական գործով չկա, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով, դատարանը`

Վ Ճ Ռ Ե Ց
Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և պատիժ նշանակել տուգանք՝ ՀՀ նվազագույն աշխատավարձի 300 (երեք հարյուր)-ապատիկի` 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 51-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոններով, տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 10 (տաս) ամիս և թույլատրել տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում` ամիսը 30.000 (երեսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Դավիթ Գրիշայի Պողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրության կապակցությամբ ՍԵԿՏ համակարգում մուտքագրված տեղեկությունները` վերացնել:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված <<Պարույր Սևակ>>-ի դիմապատկերով, սև գույնի սպորտային կիսաթև շապիկը և սև գույնի <<NIKE>> ապրանքանիշի գլխարկը վերադարձնել ամբաստանյալ Դավիթ Պողոսյանին, իսկ թվով երկու հատ` ԲԲ23648265 և ԲԲ25026319 սերիա-համարի 5.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով և թվով երկու հատ` ԱԲ25896598 և ԱԱ52914797 սերիա-համարի 1.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամները` տուժող Անահիտ Սմբատյանին:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտնում այն հրապարակվելու պահից մեկամսյա ժամկետում և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Դ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ