ԵԱՔԴ/0181/01/17


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն

«16» դեկտեմբերի 2019թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝

նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի,
քարտուղարությամբ՝ Հ.Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող Բ.Ղազինյանի,
տուժողներ Դ.Սարգսյանի, Հ.Խաչատրյանի,
ամբաստանյալ Գ.Մուրադյանի,
պաշտպաններ Դ.Ղազարյանի, Ա.Ղազարյանի, Ա.Հովհաննիսյանի

դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանի՝ (ծնված 1986 թվականի նոյեմբերի 08-ին Արմավիր քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատված` ՌԴ Պերվամայսկի շրջանի դատարանի կողմից 2014 թվականի նոյեմբերի 07-ին դատապարտվել է 2 տարի 6 ամիս ժամկետով ազատազրկման, համաներման կիրառմամբ 2015 թվականի հոկտեմբերի 01-ին ազատվել է պատժի կրումից, հաշվառված` Շիրակի մարզ, ք.Գյումրի, Արևելյան 3-րդ շենք, բնակարան 4, բնակվող` ք.Երևան, Արարատյան զանգված 8-րդ շենք, բնակարան 17, որպես խափանման միջոց է ընտրված կալանավորումը) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի հունիսի 26-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 09171117 քրեական գործը:
2017 թվականի հունիսի 26-ին թիվ 09171117 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժին:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ն.Մկրտչյանի 2017 թվականի հունիսի 27-ի որոշմամբ թիվ 09171117 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
Քննիչի 2017 թվականի օգոստոսի 25-ի որոշմամբ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանը թիվ 09171117 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել 2 դրվագ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
Նույն օրը մեղադրյալ Գրիգոր Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Քննիչի 2017 թվականի օգոստոսի 25-ի որոշմամբ մեղաքդրյալ Գրիգոր Մուրադյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
2017 թվականի օգոստոսի 29-ին մեղադրյալ Գ.Մուրադյանը բերման է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժին:
2017 թվականի նոյեմբերի 07-ին թիվ 09171117 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ռ.Մախմուդյանի վարույթ:
Ավագ քննիչ Ռ.Մախմուդյանի 2017 թվականի նոյեմբերի 20-ի որոշմամբ թիվ 09171117 քրեական գործով Գրիգոր Մուրադյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և վերջինիս նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ.
«[Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանը] ««List.am» ինտերնետային կայքում ծանոթանալով Դավիթ Մհերի Սարգսյանի կողմից երաժշտական գործիքներ վաճառելու վերաբերյալ տեղադրած հայտարարությանը՝ նշված գործիքները խաբեությամբ հափշտակելու դիտավորությամբ 2017թ. ապրիլ ամսի սկզբին, չպարզված օրը, զանգահարել է հայտարարությունում նշված Դավիթ Մհերի Սարգսյանի հեռախոսահամարին և խոշոր չափերի 533.016 ՀՀ դրամ արժողության երաժշտական գործիքներ գնելու պատրվակով, 2017 թվականի ապրիլի 5-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ռուբինյանց փողոցի 16 շենքի բակային հատվածում հանդիպել Է Դավիթ Սարգսյանին և խաբեությամբ՝ Դավիթ Սարգսյանի հետ համապատասխան պայմանագիր ստորագրելով, վերջինիցս վերցրել է երաժշտական գործիքների լարերի խուրձը և երաժշտական ձայնային կառավարման վահանակը, այնուհետև նույն օրը՝ Թբիլիսյան խճուղում գտնվող «Էտնա» ռեստորանային համալիրում վերցրել է 3 հատ երաժշտական բարձրախոսներ՝ «Warfedall» մոդելի, 1 երաժշտական ձայնային ուժեղացուցիչ «Yamaha P3500» մոդելի և 2 բարձրախոսի ոտնակներ իրենց լարերով և խաբեությամբ հափշտակել է դրանք:
Այսինքն՝ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանը կատարել է հանրորեն վտանգավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
Բացի այդ՝ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանը «List.am» ինտերնետային կայքում ծանոթանալով Արմեն Լյովիկի Սիսակյանի որդու՝ Լևոն Արմենի Սիսակյանի կողմից Արմեն Սիսակյանին պատկանող «Ֆոլցֆագեն Վենտո» մակնիշի 35 AV 884 պ/հ-ի ավտոմեքենան վաճառելու վերաբերյալ տեղադրած հայտարարությանը, 2017 թվականի հունիսի 26-ին Երևան քաղաքի Սուրենյան փողոցի 2 շենքի բակային հատվածում հանդիպել Է Արմեն Սիսակյանին և նշված ավտոմեքենայի գինը՝ 1.200.000 ՀՀ դրամը, մաս-մաս վճարելու պատրվակով Արմեն Սիսակյանից վերցրել է «Ֆոլցֆագեն Վենտո» մակնիշի 35 AV 884 պ/հ-ի ավտոմեքենան և ուրիշի գույքի զգալի չափերով խարդախություն կատարելու դիտավորությամբ, նշված ավտոմեքենայի վաճառքի վերաբերյալ հայտարարություն է տեղադրել «List.am» կայքում։ Դրա միջոցով ծանոթանալով Հովհաննես Հենրիկի Խաչատրյանի հետ, և խաբեությամբ՝ Արմեն Սիսակյանին պատկանող «Ֆոլցֆագեն Վենտո» մակնիշի 35 AV 884 պ/հ-ի ավտոմեքենան ներկայացնելով ոպես իր ավագ եղբոր սեփականությունը և ի հավաստումն դրա ներկայացնելով Արմեն Լյովիկի Սիսակյանից ստացված` հիշյալ ավտոմեքենայի տեխնիկական անձանգիրը, 450.000 ՀՀ դրամով վաճառել է այն Հովհաննես Հենրիկի Խաչատրյանին, ով ի սկզբանե ավտոմեքենայի համար վճարել է 240.000 ՀՀ դրամ, այնուհետև` 100.000 ՀՀ դրամ գումար: Կատարված հանցավոր գործողությունների արդյունքում Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանը Հովհաննես Հենրիկի Խաչատրյանից խաբեությամբ հափշտակել է ընդհանուր առմամբ` զգալի չափերի` 340.000 ՀՀ դրամ գումար:(…)»
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ.Ղազինյանը 2017 թվականի նոյեմբերի 23-ին հաստատել է թիվ 09171117 քրեական գործի մեղադրական եզրակացությունը և քրեական գործը` հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը Դատարանում ստացվել է 2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին:
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով քրեական գործը թիվ ԵԱՔԴ/0181/01/17 համարի ներքո մակագրվել և 2017 թվականի նոյեմբերի 27-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Մաթևոսյանին:
Դատավոր Ա.Մաթևոսյանի 2017 թվականի նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0181/01/17 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի դեկտեմբերի 08-ի որոշմամբ նշանակվել դատական քննության:
Դատարանի 2018 թվականի հունիսի 15-ի որոշմամբ ԵԱՔԴ/0181/01/17 քրեական գործով ամբաստանյալ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում և քրեական գործի վարույթը կասեցվել է մինչև ամբաստանյալին հայտնաբերելը:
Դատարանի 2018 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանի վերաբերյալ ԵԱՔԴ/0181/01/17 քրեական գործով կասեցված վարույթը վերսկսվել է` դրա կասեցման հիմք ծառայած հանգամանքը վերանալու պատճառով:
Դատարանի 2018 թվականի հոկտեմբերի 18-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Գրիգոր Մուրադյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը փոփոխվել է, որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը, Գ.Մուրադյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում և ԵԱՔԴ/0181/01/17 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է մինչև Գ.Մուրադյանին հայտնաբերելը:
Ամբաստանյալ Գ.Մուրադյանը 2019 թվականի հունվարի 23-ին հայտնաբերվել է:
Դատարանի 2019 թվականի փետրվարի 04-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանի վերաբերյալ ԵԱՔԴ/0181/01/17 քրեական գործով կասեցված վարույթը վերսկսվել է:

Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներ.
Ամբաստանյալ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանն առաջադրված մեղադրանքում նախաքննության ընթացքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, իսկ դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Գրիգոր Մուրադյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է տուժող Դավիթ Սարգսյանին: Ցանկացել է կարաոկե ակումբ բացել և իրեն անհրաժեշտ են եղել երաժշտական գործիքներ: Դրանք գնելու նպատակով «List.am» կայքի միջոցով զանգահարել է տուժող Դավիթ Սարգսյանին, միասին գնացել են այն վայրը, որտեղ տեղադրված են եղել երաժշտական գործիքները: Նայել է երաժշտական գործիքները, հավանել է և պայմանավորվածություն են ձեռք բերել: Հաջորդ անգամ գնացել է Դավիթ Սարգսյանի բնակարան, սուրճ են խմել, պայամանավորվածություն են ձեռք բերել գումարի չափի վերաբերյալ: Այնուհետև, քանի որ իր մոտ անձնագրի պատճեն չի եղել, Դավիթ Սարգսյանը հեռախոսի միջոցով նկարել է իր անձնագիրը: Դրանից հետո պարտավորագիր է գրել, որից հետո գնացել են և գործիքները տեղավորելով իր ավտոմեքենան: Երաժշտական գործիքները խաբեությամբ հափշտակելու նպատակ չի ունեցել, հակառակ դեպքում իր վերաբերյալ փաստաթղթեր չէր ներկայացնի և պարտավորագիր չէր գրի: Քանի որ կանխիկ գումար չի ունեցել և հասկանալով, որ տուժողն այն վաճառում է կանխիկ գումարով, որպեսզի վերջինս շահ ունենա և համաձայնվի, նրան ավելի շատ գումար է առաջարկել, քան նշված է եղել հայտարարությամբ: Ինքը երաժշտական գործիքները տեղափոխել է Ապարան քաղաք, որտեղ ցանկանում էր բացել կարաոկե ակումբ: Տուժողի բնակարան գնացել է «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենայով: Երաժշտական գործիքները վերցրել են Թբիլիսյան խճուղում գտնվող ռեստորանից: Երաժշտական գործիքներն իրենց մեջ ներառել են ձայնասփյուռներ, լարեր, երաժշտական ձայնային կառավարման վահանակ, ոտնակներ և ձայնային ուժեղացուցիչ: Դրանք վերցնելիս ստուգել են աշխատունակությունը: Գործիքները վերցնելիս կանխավճար չի տվել: Գումարը կազմել է 1400 ԱՄՆ դոլար: Պարտավորագրին կից ներկայացրել է նույնականացման քարտը, այն նպատակով, որպեսզի տուժողը վստահ լինի, որ ինքը խաբեբա չէ և կվճարի գումարը: Քանի որ Կարեն Գալստյանին գումար է պարտք եղել, այդ գործիքները տարել է նրա բնակության վայր, որպես երաշխիք, որ կվերադարձնի գումարը, որն ավելի քիչ է եղել քան երաժշտական գործիքների արժեքը: Այդ պատճառով երաժշտական գործիքները չի կարողացել վերադարձնել տուժող Դավիթ Սարգսյանին: Կարեն Գալստյանից «BMW» մակնիշի ավտոմեքենա է ձեռք բերել, որի դիմաց ամսական պետք է վճարեր 100.000 ՀՀ դրամ գումար: Ակումբ բացելու նպատակ ունեցել է, ինչի պատճառով էլ վերանորոգման աշխատանքներ է իրականացրել: Լևոն Սիսակյանի հետ ծանոթացել է վերջինիս որդու միջոցով: «List.am» կայքի միջոցով ավտոմեքենա ձեռք բերելու համար զանգահարել է Լ.Սիսակյանի որդուն և հանդիպել նրանց: Որքանով հիշում է` ավտոմեքենայի արժեքը կազմել է 2500 ԱՄՆ դոլար գումար, որը պետք է մարեր ամսական 100.000 ՀՀ դրամ գումար վճարելու միջոցով: Պայմանավորվել են, որ առաջին վճարման գումարով կվերանորոգի ավտոմեքենան, որպեսզի հնարավոր լինի շահագործել, որից հետո նոր միայն կշարունակի վճարել մեքենայի գումարը: Պայմանավորվածությունը ձեռք է բերել Լևոն Սիսակյանի և նրա որդու հետ: Սեփականության իրավունքի փոխանցում չի եղել: Ընդունում է, որ վերցրել է երաժշտական գործիքները, սակայն դրանք խաբեությամբ հափշտակելու նպատակ չի ունեցել:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Մուրադյանի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ`դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 337-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջներով, որոշում կայացրեց հրապարակել վերջինիս նախաքննական ցուցմունքները:
Նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Գրիգոր Մուրադյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2017 թվականի ապրիլ ամսի սկզբին «List.am» հայտարարությունների կայքէջում ծանոթանալով Դավիթ Սարգսյանի կողմից երաժշտական գործիքները 1100 ԱՄՆ դոլար գումարով վաճառելու հայտարարությանը` ցանկություն է առաջացել փակովի տարբերակով գնել նշված երաժշտական գործիքները և վաճառել այն, քանի որ պարտքեր է ունեցել: Այդ ժամանակ իր 098-50-17-71 հեռախոսահամարով զանգահարել է Դավիթ Սարգսյանի կոնտակտային հեռախոսահամարին, և հեռախոսազրույցի ընթացքում համաձայնության են եկել փակովի տարբերակով, 2 ամիս հետո վճարել 1100 ԱՄՆ դոլարի փոխարեն 1400 ԱՄՆ դոլար: Այդ օրը երեկոյան օրավարձով վարձակալած «Նիսան Սքայլայն» մակնիշի 35 DT 615 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով գնացել է Դավիթ Սարգսյանի բնակության վայր, որը գտնվել է Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի «Սիթի» սուպերմարկետի մոտակայքում և այնտեղից նրա հետ իր ավտոմեքենայով գնացել են Թբիլիսյան փողոցի վրա գտնվող «էտնա» ռեստորանային համալիր և այնտեղ Դավիթը ցույց է տվել երաժշտական գործիքները` 1 հատ բուֆեռ, 2 հատ դինամիկ իր տակդիրներով և «Յամահա» ուսիլիտելն իր լարերով, որը տեսնելուց հետո հայտնել է, որ հավանում է և հարմար է իր կարաոկե ակումբն աշխատեցնելու համար։ Այդ ժամանակ նրան ասել է, որ համաձայն է գնել և իրենք պայմանավորվել են մի քանի օր անց, երբ իրեն հարմար լինի, գնա և վերցնի երաժշտական գործիքները։ 2017 թվականի ապրիլ ամսին իր ավտոմեքենայով գնացել է Դավիթ Սարգսյանի նշված հացե ու այնտեղից նրա հետ գնացել են կրկին «էտնա» ռեստորանային համալիր և այնտեղից վերցրել է 1 հատ բուֆեռը, 2 հատ դինամիկներն իրենց տակդիրներով, նշված սարքերի լարերը և «Յամահա» մոդելի ուսիլիտելները, որոնք տեղավորել է իր մեքենայի մեջ և այնուհետև իրենք գնացել են Դ.Սարգսյանի տուն և այնտեղ նրա կինը պարտավորագիր է գրել իր անունից, որ ինքը պետք է 2 ամսվա ընթացքում վճարի նշված գումարը, որի տակ անձամբ, Դավիթը և նրա կինն ստորագրել են, որից հետո Դավիթին տվել է իր նույնականացման քարտը, ով այդ ժամանակ հեռախոսով լուսանկարել է այն ու վերադարձրել իրեն։ Այնուհետև դուրս է եկել նրանց տանից և գնացել իր անձնական գործերով։ Մոտ 2 շաբաթ անց այդ երաժշտական գործիքները պարտքի դիմաց Քանաքեռ ավանում տվել է իր ծանոթ Կարենին։ Երաժշտական գործիքների համար ոչ մի գումար չի վճարել Դավիթին, քանի որ չէր էլ կարող վճարել, որովհետև այդ երաժշտական գործիքները ցանկանում է գումարի վերածել, այլ ոչ թե կարաոկե ակումբ բացել։ Բացի այդ դեպքից, 2017 թվականի հունիս ամսի վերջերին «List.am» ինտերնետային կայքում ծանոթացել է Լևոն Արմենի Սիսակյանի կողմից Արմեն Սիսակյանին պատկանող «Ֆոլցֆագեն Վենտո» մակնիշի 35 AV 884 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վաճառելու վերաբերյալ տեղադրած հայտարարությանը, որը գնելու համար իր 098-58-42-88 բջջային հեռախոսահամարով զանգահարել է հայտարարության մեջ նշված հեռախոսահամարին և 2017 թվականի հունիսի 26-ին «Հաղթանակ» զբոսայգու մոտակայքում գտնվող շենքերից մեկի բակային հատվածում հանդիպել է Արմեն Սիսակյանին և նրա ավտոմեքենան գնելու ցանկություն է հայտնել, բայց գումարն ամսական մաս-մաս վճարելու պայմանով, որին նա համաձայնվել է և իրենք պայմանավորվել են, որպեսզի ընդհանուր մեքենայի արժեքը` 1.200.000 ՀՀ դրամ գումարը, վճարի ամիսը 100.000 ՀՀ դրամով։ Այնուհետև Արմենն իրեն տվել է մեքենայի բանալիները և տեխանձնագիրը, որից հետո ասել է, որ որոշակի ավտոպահեստամասեր ունի, որոնք իրեն պետք չեն, երբ իրեն հարմար է, նրա հետ կապնվի և գնա դրանք վերցնի։ Այդ օրը նրան տվել է իր անձնագիրը և վարորդական իրավունքի պատճենները, վերցրել է մեքենան ու հեռացել։ Մի քանի օր անց զանգահարել է նրան ու իր ծանոթ աղջկա` Աննայի հետ գնացել է Անտառային փողոց և այնտեղ Արմենից վերցրել տարբեր տեսակի օգտագործված պահեստամասեր։ Դրանից հետո ավտոմեքենան վերանորոգել է, մոտ 3 շաբաթ անց նշված ավտոմեքենան վաճառելու համար հայտարարություն է տեղադրել «List.am» կայքէջ: Հաջորդ օրն իր 098-58-42-88 հեռախոսահամարին զանգահարել է Աբովյան քաղաքի 4-րդ միկրոյում բնակվող Սուրենը ում վաճառել է ավտոմեքենան։ Ավտոմեքենան վաճառել է փակովի տարբերակով, նա սկզբում իրեն վճարել է 240.000 ՀՀ դրամ Սևանի փողոցի ավտոկայանում, դրա հաջորդ օրը վճարել է 100.000 ՀՀ դրամ նրանց տան մոտ և մնացած 380.000 ՀՀ դրամ գումարը նա պետք է իրեն վճարեր 3 ամսվա ընթացքում։ Այդ ամբողջ ընթացքում ոչ մի գումար չի վճարել Արմեն Սիսակյանին։ Ավտոմեքենայի հետ Սուրենին է հանձնել նաև ավտոմեքենայի տեխանձնագիրը և Արմեն Սիսակյանից վերցրած պահեստամասերը, որը վերջինս նվիրել էր իրեն։ 2017 թվականի ապրիլ-հունիս ամիսներին գտնվել է ծանր ֆինանսական վիճակի մեջ և աշխատանք չի կարողացել գտնել, որի պատճառով որոշակի պարտքեր է կուտակել։ Իսկզբանե հասկացել է, որ չի կարող վճարել այդ գումարները, բայց, քանի որ իրեն գումար է հարկավոր եղել և պարտքեր է ունեցել, այդ իսկ նպատակով ամեն գնով ցանկացել է գումար վաստակել, որպեսզի պարտքերը տա։ 150.000 ՀՀ դրամ գումարը վերցրել է Կարենից 2017 թվականի սկզբներին և այդ գումարը ծախսել է իր անձնական կարիքներից դրդված, որը վերցրել էր 2 ամիս ժամկետով, սակայն չկարողանալով վերադարձնել գումարը` նրան տվել է Դավիթ Սարգսյանից վերցրած երաժշտական գործիքները: Ձայնային ուժեղացուցիչը Կարենին չի տվել և չի հիշում, թե այն ինչ է արել:
Տուժող Դավիթ Սարգսյանից կատարված հափշտակության կապակցությամբ դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքներում առկա էական հակասությունների առումով ամբաստանյալ Գրգոր Մուրադյանը հայտարարեց, որ ցուցմունքում հատվածներ կան, որոնք առաջին անգամ է լսում: Քանի որ պաշտպանը և թարգմանիչը եղել են կողքը նստած, չի պատկերացրել, որ նման բան կարող է գրի առնված լինել, այդ նպատակով էլ գրել է, որ ցուցմունքը գրի է առնվել իր բառերով, ճիշտ է: Եթե կարաոկե ակումբ բացելու մտադրություն չունենար, տարածք չէր վարձի, վերանորոգում չէր իրականացնի և երաժշտական գործիքներն այնտեղ չէր տեղափոխի, հակառակ դեպքում գործիքներն անմիջապես կվաճառեր: Իր սխալն այն է, որ հավատացել է քննիչին: Երաժշտական գործիքները Կարեն Գալստյանի մոտ թողել է որպես երաշխիք, որ կվերադարձնի պարտք եղած գումարը:
Ստուգելով ամբաստանյալ Գրիգոր Մուրադյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի նախաքննությամբ և դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Մուրադյանի ցուցմունքները` տուժող Դավիթ Սարգսյանի երաժշտական հավաքածուն հափշտակելու մտադրություն չունենալու մասին իրականությանը չեն համապատասխանում, արժանահավատ չեն, քրեական պատասխանատվությունից և սպասվող խիստ պատժից խուսափելու, ինչպես նաև քրեական գործով պարզված փաստական հանգամանքները խեղաթյուրելու նպատակ են հետապնդում և հերքվում են վերոհիշյալ ապացույցներով:
Դատական նիստի ընթացքում տուժող Դավիթ Սարգսյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ բնակվում է ք.Երևան, Ռուբինյանց 16-րդ շենք, բնակարան 18 հասցեում: Զբաղվում է երաժշտական տեխնիկայի առք ու վաճառքով, ինչպես նաև վարձակալությամբ: Իր ծառայությունից օգտվում են նաև «List.am» կայքից, որտեղ 2-3 տարի կլինի, ինչ տեղադրել է հայտարարություն: Հայտարարության համար տեղադրել է 094-24-10-04 և 091-24-10-04 հեռախոսհամարները: 2017 թվականի ապրիլ ամսին Գրիգոր Մուրադյանը տեխնիկան գնելու և վարձակալելու նպատակով զանգահարել է իրեն` երկու ամիս հետո գումարը վերադարձնելու, ինչպես նաև հավելավճար տալու պայմանով: Մասնավորապես ինքը հայտարարության մեջ գրել էր 1100 ԱՄՆ դոլար, իսկ նա պետք է վճարեր 1100 ԱՄՆ դոլար` ավելացրած 2 ամսվա օգտագործման գումարը` 200 ԱՄՆ դոլար: Երաժշտական գործիքները տրամադրելուց հետո, Գրիգորն այլևս իր հետ կապ չի հաստատել: Այնուհետև ոստիկանության միջոցով վերադարձրել են իրեն պատկանող իրերը, բացառությամբ ուժեղացուցչի: Ամբաստանյալ Գրիգոր Մուրադյանն իրեն զանգահարել է 098-501-771 հեռախոսահամարով: Ամբաստանյալն առաջարկել է իր տեխնիկան գնելու և երկու ամիս վարձակալելու համար վճարել 1300 ԱՄՆ դոլար: Հայտնել է, որ գումարը չի կարող սկզբնապես ամբողջովին տալ, քանի որ Ապարան քաղաքում պատրաստվում է կարաոկե ակումբ բացել: Պայմանավորվածության են եկել, որ գումարը վճարի 2 ամիս անց: Քանի որ իր գործիքների մի մասը գտնվել է «Էտնա» ռեստորանում, ամբաստանյալի «Նիսսան Սքայլայն» մակնիշի ավտոմեքենայով գնացել են նշված ռեստորան: Դրանից մի քանի օր առաջ նրա հետ նախօրոք գնացել և փորձարկել են տեխնիկայի սարքինությունը և վերջինս հավանել է: Ինքն ասել է, որ նրան չի ճանաչում, ինչպես կարող է վստահել, վերջինս ասել է, որ կարող է իր անձնագրի համարով գրություն գրել, որ նշված օրը սահմանված չափի գումարը կտա: Միևնույն ժամանակ հայտնել է, որ հայերեն գրել և կարդալ չգիտի: Նրան տվել է երկու հատ բարձրախոս «Wharfedale pro» ֆիրմայի, մեկ հատ «Wharfedale pro» ֆիրմայի ձայնասփյուռ, լարերը, ոտնակները, հեռակառավարման վահանակ և ուսիլիտել: Պարտավորագիրը գրել է իրենց տանը: Որպես երրորդ անձ մասնակցել է կինը` Էլիչկա Ասլանյանը: Պարտավորագիրն ստորագրել են երեքով: Ինքը հեռախոսի միջոցով նկարել է Գ.Մուրադյանի նույնականացման քարտը: Այդ օրը եղել է իրենց վերջին հանդիպումը: Այնուհետև, երբ հեռախոսակապ է ունեցել նրա հետ, վերջինս միշտ խուսափել է հանդիպելուց: Իրեն պատճառված վերջնական վնասի չափը, հաշվի առնելով նաև երկու ամսվա վարձակալության գումարը, կազմել է 1300 ԱՄՆ դոլար: Հստակ չի կարող ասել այդ երաժշտական գործիքների արժեքները, քանի որ եղել են ինչպես նոր, այնպես էլ օգտագործված: Իրեն չի վերադարձվել իր ուժեղացուցիչը, որի արժեքը գնահատում է 200.000 ՀՀ դրամ, այդքանով է գնել, սակայն Գ.Մուրադյանին տալու ժամանակ այն ունեցել է մաշվածություն, որը չի կարող գնահատել: Ոստիկանություն դիմել է նախնական պայմանավորվածության երկու ամիսը լրանալուց մի քանի օր հետո:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ տուժող Դավիթ Սարգսյանի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքների միջև առկա են էական հակասություններ` Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջներով, որոշում կայացրեց հրապարակել վերջինիս նախաքննական ցուցմունքների այն հատվածը, որտեղ առկա է հակասություն:
Նախաքննության ընթացքում տուժող Դավիթ Սարգսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2017 թվականի ապրիլ ամսվա սկզբին իր կողմից «List.am» կայքէջում 1100 ԱՄՆ դոլար գումարով երաժշտական գործիքներ վաճառելու մասին հայտարարության հետ կապված իր հեռախոսահամարին ժամը 14:00-ի սահմաններում զանգահարել է Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանը` 098-50-17-71 հեռախոսահամարից և ցանկություն է հայտնել գնել դրանք 1400 ԱՄՆ դոլար գումարով, քանի որ ցանկացել է գործիքները վերցնելուց երկու ամիս անց նոր վճարել գումարը: Համաձայնվել է նրա առաջարկին, պայմանավորվել են, որ նա գործիքները տեսնի, ինչից հետո նոր տանի` եթե հավանի:
Նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա հակասությունների կապակցությամբ տուժող Դավիթ Սարգսյանը նշեց, որ հիշում է, որ գումարի չափը կազմել է 1300 ԱՄՆ դոլար, սակայն հնարավոր է ինքն է սխալ հիշում: Ճիշտը պարտավորագրում արձանագրված գումարի չափն է: Նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը ճիշտ է, որի համար նախաքննության ընթացքում ստորագրել է:
Դատական նիստի ընթացքում վկա Կարեն Գալստյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ բնակվում է Կոտայքի մարզի Քանաքեռավան գյուղի 18-րդ փողոցի 23-րդ տանը: Իր «BMW» մակնիշի 35 CX 145 համարանիշի ավտոմեքենան վաճառելու նպատակով հայտարարություն է տեղադրել «List.am» կայքում, որտեղ նշվել է եղբոր հեռախոսահամարը: Իրեն զանգահարել է Գրիգոր Մուրադյանը, ով ցանկություն է հայտնել գնել ավտոմեքենան` գումարը մաս մաս մարելու եղանակով: Որքանով հիշում է` վերջինս ավտոմեքենայի համար ընդհանուր պետք է վճարեր 2500 ԱՄՆ դոլար գումար: Իրենց սկզբում կանխավճար տվել է, գումարի չափը չի հիշում, Գրիգոր Մուրադյանն այն տվել է եղբորը` իր ներկայությամբ: Որքանով հիշում է` 800 ԱՄՆ դոլարի փոխարեն տվել է 600 ԱՄՆ դոլար գումար: Մեկ ամիս ուշացումով վճարել է 100.000 ՀՀ դրամ գումար, ինչից հետո վճարումներ չի կատարել: Վերջինս հեռախոսազանգերին չի պատասխանել: Քանի որ իմացել են նրա բնակության վայրը, գնացել են այնտեղ, պատահական հանդիպել են վերջինիս` այլ ավտոմեքենայով: Ավտոմեքենան վաճառելիս չեն անվանափոխել, այն մնացել է իրենց անվամբ: Գրիգոր Մուրադյանին հորդորել են հետ վերադարձնել ավտոմեքենան, քանի որ չի կարողանում վճարել գումարները: Գրիգոր Մուրադյանը հայտնել է, որ ձայնասփյուռներ ունի, միասին գնացել են Ապարան քաղաք, վերջինս նշված ձայնասփյուռները տեղադրել է ավտոմեքենայի մեջ, տեղափոխել է Քանաքեռավան, այն պայմանով, որ հաջորդ օրն ավտոմեքենան և ակտերի գումարը վերադարձնելուց հետո դրանք հետ վերցնի: Հաջորդ օրը նրա հետ չեն կարողացել կապ հաստատել: Այդ ձայնասփյուռները նա գումարի դիմաց չի տրամադրել, այլ որպես երաշխիք, որ կվերադաձնի ավտոմեմքենան և ակտերի գումարները: Գ.Մուրադյանն այդ ձայնասփյուռները ներկայացրել է որպես սեփական: Գումարներ չի վճարել: Այնուհետև, երբ իրենց հրավիրել են քննչական բաժին, տեղեկացել են, որ այդ ձայնասփյուռները նույնպես խաբեությամբ ձեռք է բերել և գումար չի տվել:
Պատասխանելով դատարանի և դատավարական կողմերի հարցերին՝ վկան մանրամասնեց, որ ավտոմեքենա են վաճառել ամբաստանյալ Գրիգոր Մուրադյանին, որի վաճառքի գումարը վերջինս ուշացրել է, գնացել են ավտոմեքենան հետ վերադարձնելու, այն եղել է վնասված, ինչպես նաև վարելու երկու ամսվա ընթացքում մոտ 300.000 ՀՀ դրամի չափով ակտեր են ուղարկվել իրենց: Ավտոմեքենայի հետ տրամադրել են նաև անվադողեր` անվահեծերի հետ միասին: Գրիգոր Մուրադյանն իրենց ձայնասփյուռներ է տվել, հայտնել, որ իր կողմից գումարը տալուց հետո դրանք հետ կվերցնի: Իրենք վերցրել են ձայնասփյուռները, այնուհետև ծանուցվել են, որ որպես իրեղեն ապացույց դրանք պետք է ներկայացնեն վարույթն իրականացնող մարմնին: Քանի որ դեպքի վերաբերյալ մանրամասները չի հիշում, խնդրում է հիմք ընդունել իր նախաքննական ցուցմունքները: Ավտոմեքենան Գրիգոր Մուրադյանից հետ են վերցրել, սակայն գումարը հետ չեն վերադարձրել, քանի որ ավտոմեքենայի հետ չի վերադարձվել լրացուցիչ անվադողերը և անվահեծերը, բացի այդ երկու ամիս շահագործելու ընթացքում ավտոմեքենան վնասվել է, ինչպես նաև 300.000 ՀՀ դրամի չափով ակտեր են եղել: Գրիգոր Մուրադյանն իրենց ներկայացրել է 3 ձայնասփյուռներ, մանրամասն չի հիշում, այդ մասին նկարագրել է նախաքննական ցուցմունքում, վերջինիս տրամադրած ողջ իրերը հանձնել է նախաքննական մարմնին: Ուժեղացուցիչ այնտեղ չի եղել, ինչ կա ամբողջովին հանձնել է նախաքննական մարմնին: Գրիգոր Մուրադյանի անձնագիրը հնարավոր է իրենց տանը լինի, այն Գրիգոր Մուրադյանն իրենց կամավոր է տվել, իբրև երաշխիք, որ փախուստի չի դիմի:
Դատական նիստի ընթացքում վկա Էլիչկա Ասլանյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ բնակվում է Երևան քաղաքի Ռուբինյանց փողոցի 16-րդ շենքի 18-րդ բնակարանում: Տուժող Դավիթ Սարգսյանը հանդիսանում է իր ամուսինը, ով զբաղվում է երաժշտությամբ, ինչպես նաև զբաղվում է երաժշտական գործիքների վարձույթով: Ամբաստանյալ Գրիգոր Մուրադյանին տեսել է մեկ անգամ, երբ ամուսնու հետ միասին վեջինս գնացել է իրենց տուն, իսկ ինքը նրանց սուրճ է հյուրասիրել: Այնուհետև իրենից թուղթ և գրիչ են պահանջել, Գրիգոր Մուրադյանը հայտնել է, որ հայերեն գրել և կարդալ չգիտի, նրա փոխարեն ինքն է գրի առել, այն մասին, որ վերջինս պարտավորվում է մեկ կամ երկու ամսվա ընթացքում երաժշտական գործիքների դիմաց 1400 ԱՄՆ դոլար գումար վճարել իրենց: Վերջինս ստորագրել և հեռացել է, ինչից հետո այլևս նրան չի տեսել: Հետագայում Գրիգոր Մուրադյանի կողմից որևէ գումար իր ամուսնուն չի վճարվել: Ստացականն ստորագրել է նաև անձամբ` հանդես գալով որպես վկա: Ամբաստանյալ Գրիգոր Մուրադյանին նույնացնում է այն անձի հետ, ով գտնվել է իրենց տանը:
Սույն քրեական գործի դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են նաև մեղադրանքի հիմքում դրված հետևյալ ապացույցները.
- դատաապրանքագիտական փորձաքննության թիվ 741-ԱՊ-17 եզրակացությունը, որի համաձայն` փորձաքննությանը տրամադրված երաժշտական հավաքածուի միջին շուկայական արժեքը 2017 թվականի ապրիլի 5-ի դրությամբ, առկա ապրանքային և տեխնիկական վիճակի հաշվառմամբ, գնահատվում է 410.000 ՀՀ դրամ:
- առգրավում կատարելու մասին 2017 թվականի սեպտեմբերի 26-ի արձանագրությունը, որի համաձայն` նույն օրը Կարեն Գալստյանից առգրավվել են թվով 2 հատ նույնանման «Wharfedale pro» գրառմամբ ձայնասփյուռները (տեղադրման համար նախատեսված ոտնակներով), թվով 1 հատ «T.С.M SS» գրառմամբ ձայնասփյուռը, թվով մեկ հատ «BEHRINGER» գրառմամբ, բազմաֆունկցիոնալ կառավարման վահանակը և երաժշտական սարքավորումների միացման համար նախատեսված հոսանքալարերը,
- 28.07.2017թ. «Վիվասել» ՓԲ ընկերությունից և 18.08.2017թ. «Արմենտել» ՓԲ ընկերությունից ստացված բջջային հեռախոսահամարների վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակների զննման 2017 թվականի հոկտեմբերի 17-ի արձանագրությունը,
- Ապացույց ճանաչված` այլ փաստաթուղթ հանդիսացող 16.06.2017թ. Դավիթ Սարգսյանի կողմից ներկայացված պարտավորագիրը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը
Վերլուծելով ամբաստանյալ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը, նրա ցուցմունքները և գործով ձեռք բերված բոլոր ապացույցները` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, խոշոր չափերով խարդախություն կատարելն ապացուցված չէ և նրա արարքը ճիշտ որակված չէ: Այդ առումով ամբաստանյալ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանին արարքը չի համապատասխանում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, և նրա արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ (…) Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի±նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի±նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե±րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե±րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին նույն որոշման 16-19-րդ կետերը):
Վերահաստատելով և զարգացնելով վերոհիշյալ որոշմամբ մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…)» (Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
լիազորված սուբյեկտª այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով:
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»:
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար:
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման:
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը):
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ): Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը:
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) : Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:» (Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 30-33-րդ կետերը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
4. Սույն գլխում զգալի չափ է համարվում հանցագործության պահին Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երեսնապատիկից հինգհարյուրապատիկը չգերազանցող գումարը (արժեքը), իսկ գողության միջոցով հափշտակություն կատարելու պահին` Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկից հինգհարյուրապատիկը չգերազանցող գումարը (արժեքը):
Սույն գլխում և սույն օրենսգրքի 216-րդ հոդվածում խոշոր չափ է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից երեքհազարապատիկը չգերազանցող գումարը (արժեքը):
Սույն գլխում և սույն օրենսգրքի 216-րդ հոդվածում առանձնապես խոշոր չափ է համարվում հանցագործության պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երեքհազարապատիկը գերազանցող գումարը (արժեքը):»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
«1. Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
2. Խարդախությունը, որը կատարվել է՝
1) մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ,
1.1) պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով,
2) խոշոր չափերով,
3) (կետն ուժը կորցրել է 23.05.11 ՀՕ-143-Ն)
4) (կետն ուժը կորցրել է 09.06.04 ՀՕ-97-Ն)
5) կաշառք ստանալու պատրվակով`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:»:
Նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանը զանգահարել է տուժող Դավիթ Մհերի Սարգսյանի հեռախոսահամարին և խոշոր չափերի 533.016 ՀՀ դրամ արժողության երաժշտական գործիքներ գնելու պատրվակով, 2017 թվականի ապրիլի 5-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ռուբինյանց փողոցի 16 շենքի բակային հատվածում հանդիպել է Դավիթ Սարգսյանին և խաբեությամբ՝ Դավիթ Սարգսյանի հետ համապատասխան պայմանագիր ստորագրելով, վերջինիցս վերցրել է երաժշտական գործիքների լարերի խուրձը և երաժշտական ձայնային կառավարման վահանակը, այնուհետև նույն օրը՝ Թբիլիսյան խճուղում գտնվող «Էտնա» ռեստորանային համալիրում վերցրել է 3 հատ երաժշտական բարձրախոսներ՝ «Warfedall» մոդելի, մեկ երաժշտական ձայնային ուժեղացուցիչ «Yamaha P3500» մոդելի և 2 բարձրախոսի ոտնակներ իրենց լարերով և խաբեությամբ հափշտակել է դրանք:
Նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից հայտնաբերվել և դատապրանքագիտական փորձաքննության են ներկայացվել երկու էլեկտրոմագնիսական բարձրախոսներ՝«Wharfadal pro» տեսակի, «EVP­X15» մոդելի, արտասահմանյան արտադրության, 45X47X70 առավելագույն չափերի, սև գույնի, գործվածքային երեսպատմամբ տուփով, առաջնամասում մետաղական ցանցով, հետնամասում խրոցային բնիկներով, ստորին հատվածում 95 սմ բարձրությամբ, սև գույնի մետաղական, խողովակատիպ եռոտանի հենաոտքերով, էլեկտրոմագնիսական սաբֆուվերը՝ «T.C.M SS» տեսակի, արտասահմանյան արտադրության, 45X56X71 սմ առավելագույն չափերի, սև գույնի գործվածքային երեսպատմամբ տուփով, առաջնամասում մետաղական ցանցով, հետնամասում խրոցային բնիկներով, կառավարման վահանակ՝ «BEHRINGER» տեսակի, «XENYX1832FX» մոդելի, արտասահմանյան արտադրության, մետաղական իրանով, վերին մասում առկա 87 սեղմակոճակներով, 91 պտուտակային կարգավորիչներով, 25 սահիչներով, 34 խրոցային բնիկներով, հետնամասում հոսանքի միացման համար նախատեսված 170 սմ երկարությամբ, սև գույնի հաղորդալարով, երկու կոմպլեկտավորող հաղորդալարերը՝ 7մ և 10մ երկարությամբ: Փորձագետի N 741-ԱՊ-17 եզրակացության համաձայն՝ երաժշտական հավաքածուն օգտագործված է, աշխատունակ վիճակում է, առանց էական վնասված տեղամասերի, պիտանի հետագա նպատակային օգտագործման համար, ինչի հաշվառմամբ դրա միջին շուկայական արժեքը գնահատվել է 410.000 ՀՀ դրամ:
Փաստորեն, դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի նախաքննության ընթացքում չի հայտնաբերվել «Yamaha P3500» մոդելի մեկ երաժշտական ձայնային ուժեղացուցիչը, որի միջին շուկայական արժեքը որոշել հնարավոր չի եղել:
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Մուրադյանի կողմից հափշտակված և չհայտնաբերված «Yamaha P3500» մոդելի մեկ երաժշտական ձայնային ուժեղացուցչի արժեքը որոշելու համար բավարար ապացույցներ սույն քրեական գործում առկա չեն: Քրեական գործի քննության ընթացքում «Yamaha P3500» մոդելի երաժշտական ձայնային ուժեղացուցչի արժեքի վերաբերյալ տուժող Դավիթ Սարգսյանը հայտնել էր, որ այն գնահատում է 200.000 ՀՀ դրամ, այդքանով է գնել, սակայն ամբաստանյալ Գ.Մուրադյանին տալու ժամանակ այն ունեցել է որոշակի մաշվածություն, որը գնահատել չի կարող: Ամբաստանյալ Գ.Մուրադյանի արարքին ճիշտ իրավական գնահատական տալու համար կարևոր նշանակություն ունի տուժող Դավիթ Սարգսյանին պատճառված վնասի չափի հստակեցումը: Այսպես` նախաքննության մարմինը հիմնավորված է համարել, որ տուժող Դավիթ Սարգսյանին պատճառված նյութական վնասի չափը կազմում է 533.016 ՀՀ դրամ գումար, որն խոշոր չափ է, մինչդեռ դատարանում ձեռք բերված փաստական տվյալները բավարար չեն այդ չափը հիմնավորված համարելու համար: Այսպես, փորձագետի N 741-ԱՊ-17 եզրակացության համաձայն՝ երաժշտական հավաքածուի միջին շուկայական արժեքը՝ առանց «Yamaha P3500» մոդելի երաժշտական ձայնային ուժեղացուցչի արժեքի հաշվառման գնահատվել է 410.000 ՀՀ դրամ, իսկ բավարար ապացույց առ այն, որ ձայնային ուժեղացուցչի արժեքը՝ առկա մաշվածության հաշվառմամբ կարող էր կազմել 123.016 դրամ սույն քրեական գործի քննությամբ ձեռք չի բերվել: Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Մուրադյանի կոմից տուժող Դավիթ Սարգսյանից 533.016 ՀՀ դրամ գումար հափշտակելու հանգամանքը նախաքննական մարմնի ենթադրությունն է, որը բավարար ապացույցների համակցությամբ դատաքննության ընթացքում չհաստատվեց:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները մեկնաբանելով հօգուտ ամբաստանյալի՝ հանգում է հետևության, որ դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցները թույլ են տալիս դատարանին հիմք ընդունել միայն 410.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով գույքն ամբաստանյալ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանի կողմից հափշտակելու և այդ չափով տուժողին գույքային վնաս պատճառված լինելու փաստը:
Այսպիսով, ստուգելով ամբաստանյալներ Գրիգոր Մուրադյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները՝ դրանց վերլուծության միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Մուրադյանի վերոհիշյալ արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: Դատարանն ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի նման փոփոխությունը հնարավոր է համարում, քանի որ մեղադրանքի փոփոխությամբ ամբաստանյալ Գրիգոր Մուրադյանի վիճակը չի վատթարանում, ինչպես նաև չի խախտվում նրա պաշտպանության իրավունքը:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ նա պետք է ազատվի քրեական պատասխանատվությունից` ՀՀ քրեական օրենսգքրի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:
Վերոգրյալին զուգահեռ դատարանը գտնում է, որ տուժող Հովհաննես Խաչատրյանից 340.000 ՀՀ դրամ գումար հափշտակելու դեպքի առթիվ ամբաստանյալ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգքրի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրականացվող քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցվի քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:
Այսպես,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) երկու տարի` ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից. (…)
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը։ Տևող հանցագործության դեպքում վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է արարքը դադարելու, իսկ շարունակվող հանցագործության դեպքում` վերջին արարքը կատարելու պահից։
4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից կամ դատից։ Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից։ Ընդ որում, անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է տասը տարի, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից՝ քսան տարի, և վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատված չի եղել նոր հանցագործությամբ
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն`
«1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
(…)
6) անցել են վաղեմության ժամկետները. (…)
5. Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը։
6. Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը։ Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգքրի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքի համար պատիժ է նախատեսվում տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, հետևաբար, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին։
Ամբաստանյալ Գ.Մուրադյանն իրեն մեղսագրվող արարքներից առաջինը՝ տուժող Դավիթ Սարգսյանից հափշտակությունը, կատարել էր 2017 թվականի ապրիլի 05-ին, իսկ երկրորդը՝ տուժող Հովհաննես Խաչատրյանից հափշտակությունը՝ 2017 թվականի հունիսի 26-ին: Սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքներվակյում են այն մասին, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Մուրադյանի նկատմամբ սույն քրեական գործի քննության ընթացքում երկու անգամ հետախուզում է հայտարարվել՝ 2018 թվականի հունիսի 15-ի որոշմամբ հայտարարվել է հետախուզում, հայտնաբերվել է 2018 թվականի հուլիսի 12-ին, այնուհետև հետախուզում է հայտարարվել 2018 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, հայտնաբերվել է 2019 թվականի հունվարի 23-ին, այսինքն վաղեմության ժամկետի ընթացքը 2018 թվականի հունիսի 15-ին կասեցվել է, հայտնաբերվելու օրը՝ 2018 թվականի հուլիսի 12-ին՝ վերսկսվել, այնուհետև կրկին կասեցվել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, վերսկսվել՝ 2019 թվականի հունվարի 23-ին, հետևաբար, սույն դատավճռի կայացման օրվա դրությամբ ամբաստանյալին մեղսագրվող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների համար վաղեմության ժամկետն անցել է: Դրա հետ մեկտեղ, վերը նշված համապատասխան հոդվածով ամբաստանյալ Գրիգոր Խաչատրյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն խոչընդոտող որևէ հիմք չկա, ուստի դրանով առկա է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք (ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի տվյալները):
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Գրիգոր Խաչատուրի Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված կալանավորում խափանման միջոցի հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ այն պետք է վերացնել։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին` դատարանը գտնում է, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց իրեղեն ապացույց ճանաչված` Արմեն Լյովիկի Սիսակյանին ի պահ հանձնված «VOLKSWAGEN VENTO 1.8» մակնիշի 35 AV 884 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, տուժող Դավիթ Մհերի Սարգսյանին ի պահ հանձնված երկու հատ նույնանման «Wharfedale pro» գրառմամբ ձայնասփյուռները (տեղադրման համար նախատեսված ոտնակներով), թվով մեկ հատ «T.С.M SS» գրառմամբ ձայնասփյուռը, թվով մեկ հատ «BEHRINGER» գրառմամբ, բազմաֆունկցիոնալ կառավարման վահանակը, երաժշտական սարքավորումների միացման համար նախատեսված հոսանքալարերը, անհրաժեշտ է թողնել վերջիններիս տնօրինությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին, սակայն դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Գրիգոր Մուրադյանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ հոդվածներով` Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամբաստանյալ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեղադրանքով (տուժող Հովհաննես Խաչատրյանից կատարված հափշտակության դրվագ) քրեական հետապնդումը դադարեցնել` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով:
Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի հիման վրա նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից` վաղեմության ժամկետն անցնելու հետևանքով:
Ամբաստանյալ Գրիգոր Խաչատուրի Մուրադյանի նկատմամբ ընտրված կալանավորում խափանման միջոցը վերացնել:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց իրեղեն ապացույց ճանաչված` Արմեն Լյովիկի Սիսակյանին ի պահ հանձնված «VOLKSWAGEN VENTO 1.8» մակնիշի 35 AV 884 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, տուժող Դավիթ Մհերի Սարգսյանին ի պահ հանձնված երկու հատ նույնանման «Wharfedale pro» գրառմամբ ձայնասփյուռները (տեղադրման համար նախատեսված ոտնակներով), թվով մեկ հատ «T.С.M SS» գրառմամբ ձայնասփյուռը, թվով մեկ հատ «BEHRINGER» գրառմամբ, բազմաֆունկցիոնալ կառավարման վահանակը, երաժշտական սարքավորումների միացման համար նախատեսված հոսանքալարերը, թողնել վերջիններիս տնօրինությանը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ