Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0180/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
6.8
Պատասխանող
Պավլիկ Մուշեղյան
Պավլիկ Մուշեղյան Արմեն
Պավլիկ Մուշեղյան
Պավլիկ Մուշեղյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Մխիթար Պապոյան
Ռուզաննա Բարսեղյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արթուր Մկրտչյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Մխիթար Պապոյան
Ռուզաննա Բարսեղյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արթուր Մկրտչյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-08-16 | 14:00 | 4 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-07-17 | 10:30 | 4 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-07-02 | 11:00 | 4 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-05-25 | 10:00 | 4 | Կայացվել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2018-03-20 | 12:00 | 3 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2018-03-06 | 10:30 | 3 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-02-09 | 10:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-01-22 | 10:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2017-12-21 | 10:30 | 5 | Կայացել է |
ԵԱՔԴ/0180/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«16» օգոստոսի 2018թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր
դատավորներ
դատական նիստերի քարտուղար
դատախազ
տուժող
պաշտպան
ամբաստանյալ
Մ.Պապոյան
Մ.Պետրոսյան
Ռ.Բարսեղյան
Էդ.Մկրտչյան
Ա.Վարդանյան
Հ.Եփրեմյան
Կ.Տոնոյան
Պ.Մուշեղյան
դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի (ծնված` 1979 թվականի ապրիլի 26-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում` չդատապարտված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Կոմիտաս 4, 1ա տանը) վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի և պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքները`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի սեպտեմբերի 5-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի տեսուչ Ս.Սարգսյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3.1 կետով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 14870717 քրեական գործը:
2017 թվականի սեպտեմբերի 8-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Սարդարյանի որոշմամբ թիվ 14870717 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2017 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Սարդարյանի որոշմամբ թիվ 14870717 քրեական գործով Պավլիկ Մուշեղյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
2017 թվականի նոյեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Սարդարյանի որոշմամբ թիվ 14870717 քրեական գործով Պավլիկ Մուշեղյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով` այն արարքի համար, որ նա տևական ժամանակ Հայկ Հայրիկի Եփրեմյանի հետ կատարելով սեքսուալ բնույթի` այդ թվում նաև համասեռական գործողություններ, հասկանալով, որ նշված գործողություների վերաբերյալ տեղեկություններն արատավորում են վերջինին, դրանց հրապարակման սպառնալիքով, վերջինից հնարավորինս շատ գումար շորթելու չկոնկրետացված միասնական դիտավորությամբ, 2017 թվականի մայիսին, ձևացնելով, որ տեսանկարահանում է նրա հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում նաև համասեռական գործողությունները, իսկ 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, իրականում տեսանկարահանելով, գոյություն չունեցող, իսկ հետագայում արդեն առկա արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող տեսանյութերն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու, իսկ մեկ դեպքում նաև իրեն պատկանող ատրճանակով վերջինի նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև սեպտեմբերի 2-ն ընկած ժամանակահատվածում, պահանջելով առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 6.845.000 ՀՀ դրամ, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև օգոստոսի 30-ն ընկած ժամանակահատվածում ստացել է ընդհանուր` 3.325.000 ՀՀ դրամ: Այսպես. Պավլիկ Մուշեղյանը, ձևացնելով, որ տեսանկարահանում է 2017 թվականի մայիսին Երևան քաղաքի Վաղարշյան փողոցում կայանված իրեն պատկանող ավտոմեքենայում Հայկ Եփրեմյանի հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում համասեռ գործողությունները, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից 20-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Մարգարյան փողոցում, արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու, ինչպես նաև իրեն պատկանող MP-654 մոդելի T10 009650 համարի օդաճնշիչ ատրճանակով վերջինի նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, վերջինից պահանջել է 750.000 ՀՀ դրամ, որից 100.000 ՀՀ դրամը ստացել է 2017 թվականի հուլիսի 17-ից 20-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում, 100.000 ՀՀ դրամը` նույն ժամանակահատվածում` Երևան քաղաքի Կոմիտաս 4, 1ա տան մոտ, իսկ 550.000 ՀՀ դրամը` նույն տան մոտ` 2017 թվականի հուլիսի 31-ին: 2017 թվականի հուլիսի 18-ին Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել և նույն օրը Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում ստացել է 70.000 ՀՀ դրամ: 2017 թվականի օգոստոսի 1-ից 2-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում, Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել է 900.000 ՀՀ դրամ, որից 125.000 ՀՀ դրամը ստացել է 2017 թվականի օգոստոսի 2-ին Երևան քաղաքի Հ.Հակոբյան փողոցում, 320.000 ՀՀ դրամը` 2017 թվականի օգոստոսի 3-ին Երևան քաղաքի Մարգարյան փողոցում, իսկ 435.000 ՀՀ դրամը` 2017 թվականի օգոստոսի 8-ից 28-ն ընկած ժամանակահատվածում` Երևան քաղաքի տարբեր հասցեներում: 2017 թվականի օգոստոսի վերջին, Երևան քաղաքի Կոմիտաս 4, 1ա տան մոտ, Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել և 2017 թվականի օգոստոսի 29-ից 31-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Սունդուկյան փողոցում ստացել է 1.625.000 ՀՀ դրամ: Այնուհետև` շարունակելով իր հանցավոր մտադրությունների իրականացմանն ուղղված գործողությունները, 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին իրեն պատկանող «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսով տեսանկարահանելով Երևան քաղաքի Երզնկյան փողոցում գտնվող բազմաբնակարան շենքի բնակարաններից մեկում Հայկ Եփրեմյանի հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում համասեռական գործողությունները, նրա մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել է 3.500.000 ՀՀ դրամ, սակայն Հայկ Եփրեմյանը, չկատարելով պահանջը, դիմել է ոստիկանություն:
2017 թվականի նոյեմբերի 23-ին Պավլիկ Մուշեղյանի վերաբերյալ թիվ 14870717 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԱՔԴ/0180/01/17 համարը:
Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵԱՔԴ/0180/01/17 դատավճռի համաձայն` Պավլիկ Մուշեղյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 6 (վեց) տարի ժամկետով: Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
2018 թվականի ապրիլի 18-ին և ապրիլի 26-ին Վերաքննիչ դատարան են ստացվել համապատասխանաբար ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի և պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքները` Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵԱՔԴ/0180/01/17 դատավճռի դեմ:
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները.
Ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` առանց վերջինի անձը բնութագրող փաստական տվյալներին համապատասխան իրավական գնահատական տալու, հանգել է անհիմն հետևության, որ միայն ազատազրկումը կարող է ապահովել պատժի նպատակները: Առաջին ատյանի դատարանը, խորամուխ չլինելով մեղքն ամբողջությամբ ընդունած, անկեղծորեն զղջացող, շարունակվող դրական վարք ունեցող անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու առանձնահատկություններին, չի պատճառաբանել դատական ակտը և հետազոտված փաստերի հիման վրա համապատասխան եզրահանգումներ չի կատարել: Մինչդեռ, պատասխանատվության անհատականացման համար անհրաժեշտ էր բացահայտել ոչ միայն այն պայմանները, որոնցում ձևավորվել է հանցավորի անձը, այլև նրա սոցիալ-ժողովրդագրական, սոցիալ-հոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերը, որոնք իրենց արտացոլումն են գտել հետհանցավոր վարքի դրսևորման մեջ: Հարկ է նկատել, որ Պավլիկ Մուշեղյանի խնամքին առկա են մինչև 14 տարեկան երկվորյակներ, նա հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը և նրա դեպքում պատիժը ռեալ կրելը կարող է հանգեցնել անդառնալի հետևանքների, քանի որ ընտանիքի միակ ապրուստի միջոցը վերջինի կողմից տարբեր տեսակի աշխատանքներ կատարելով ընտանիքը պահելն է: Մուշեղյանների ընտանիքը գտնվում է սոցիալապես անապահով վիճակում` կինը չի աշխատում, հայրը մահացել է 2003 թվականին, այսինքն` դեռ այն ժամանակ, երբ Պավլիկ Մուշեղյանին տրվել է անժամկետ հաշմանդամության կարգ, քանի որ վերջինը տառապում է պարբերական, կամ ինչպես հաճախ անվանում ենք երևանյան հիվանդությամբ: Հատկանշական է նաև այն, որ Պավլիկ Մուշեղյանի կողմից ամբողջովին վերականգնվել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը: Այսպիսով` վերոգրյալից հետևում է, որ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին դատական ակտ կայացնելով` Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ և 10-րդ հոդվածներով սահմանված օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքների խախտումներ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող անօրինական, չհիմնավորված և չպատճառաբանված դատական ակտի կայացմանը:
Ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանը խնդրել է թիվ ԵԱՔԴ/0180/01/17 քրեական գործով ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը` պատժի մասով, բեկանել և փոփոխել` Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ և ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը կայացվել է նյութական և քրեադատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներով: Առաջին ատյանի դատարանը Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով թույլ է տվել օրենքի ոչ ճիշտ կիրառումը` ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի համաձայն` դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու համար հիմք է հանդիսանում: Առաջին ատյանի դատարանը պարտավոր էր Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջները` օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակեր և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառեր` սահմանելով փորձաշրջան: Առաջին ատյանի դատարանը Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել գործով հաստատված նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, որոնք շարադրված են դատավճռում, սակայն դրանց պատշաճ իրավական գնահատական չի տվել և գտել է, որ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելը չի համապատասխանում արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին: Առաջին ատյանի դատարանը Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հիմք ընդունելով միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, նրա պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմքերին չի անդրադարձել, նրա կատարած արարքից հետո նրա դրսևորած վարքագծի և նրա անձի հանդեպ հայեցողություն չի դրսևորել, հաշվի չի առել, որ հանցավոր արարքից հետո նա ամբողջությամբ վերականգնել է տուժողին պատճառած նյութական վնասը, որ տուժողը հաշտվել է նրա հետ և նրա նկատմամբ որևէ պահանջ ու բողոք չունի, Պավլիկ Մուշեղյանն ընդունել է իր արարքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, օժանդակել է նախաքննությանը` օբյեկտիվ իրականությունը պարզելու համար, նախկինում դատապարտված և այլ կերպ արատավորված չի եղել, մինչև դատավճիռը գտնվելով ազատության մեջ` որևէ արգելված արարք չի կատարել, ընտանիքի միակ կերակրողն է և բնութագրվում է դրականորեն: Թվարկված հանգամանքներն էականորեն նվազեցնում են Պավլիկ Մուշեղյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և Առաջին ատյանի դատարանը պետք է դրանց համակցությունը համարեր բացառիկ և Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակեր ու ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառեր:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով պաշտպանի և ամբաստանյալի հիմնավորումները` վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ, դատախազի պատասխանը` վերաքննիչ բողոքների դեմ, ինչպես նաև ուսումնասիրելով ներկայացված վերաքննիչ բողոքները, գտնում է, որ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի և պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքները ենթակա են մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի դրույթները: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը` «(...) պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով, կամ չկիրառել որպես պարտադիր նախատեսված լրացուցիչ պատիժ:
2. Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը:
Հատկանշական է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման առանձնահատկությունների կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-145/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը`
«(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի բովանդակությունից հետևում է, որ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկը`
- գործի բացառիկ հանգամանքները.
- խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կողմից կատարված հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը:
Ինչպես նշված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածում, բացառիկ հանգամանքները կապված են հանցանքի շարժառիթների, նպատակների, հանցավորի դերի, ինչպես նաև հանցանքը կատարելիս և դրանից հետո հանցավորի վարքի հետ: Այդպիսիք կարող են լինել այն հանգամանքները, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը: Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե դրանք որքանով են ազդել կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա (...)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` 2008 թվականի փետրվարի 29-ի թիվ ՎԲ-13/08 որոշմամբ նշել է, որ օրենքում օգտագործված «բացառիկ» բառը ենթադրում է, որ տվյալ փաստական հանգամանքը կամ դրանց համակցությունը դուրս են գալիս սովորական շրջանակներից: Այլ կերպ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացած մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը պետք է այն աստիճան առանձնահատուկ լինեն, որ վերածվեն բացառության:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
(...):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշմամբ նշել է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-201/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
(...)
Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
(...) Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը»:
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, հաշվի է առել ոչ միայն կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այլև նրա անձը:
Առաջին ատյանի դատարանը, որպես ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ, հաշվի է առել այն, որ նա ամուսնացած է, նախկինում դատապարտված չէ, բնութագրվում է դրականորեն: Որպես ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, ֆիզիկապես վատառողջ է` տառապում է երևանյան հիվանդությամբ, 2-րդ խմբի հաշմանդամ է, խնամքի տակ են գտնվում 2015 թվականին ծնված մանկահասակ երկու երեխաները, ընտանիքի միակ կերակրողն է, հանցանքը կատարելուց հետո դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, հատուցել է տուժողին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել, իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել, որպիսի պայմաններում եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում` 6 (վեց) տարի ժամկետով, որը նա պետք է կրի:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, ինչպես նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտությունը (ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը) քննարկելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պայմաններում իրավացիորեն վերջինի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար են նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար ու կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը և ուղղել պատժի ենթարկված անձին:
Այսպիսով` Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ եզրահանգումներըը, գտնում է, որ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ նրա կատարած արարքի համար չի կարող նշանակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ, այսինքն` նրա նկատմամբ կիրառելի չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը, ինչպես նաև ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց պատիժը կրելու, այսինքն` նրա նկատմամբ կիրառելի չէ նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Ամբաստանյալ Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի և պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«16» օգոստոսի 2018թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր
դատավորներ
դատական նիստերի քարտուղար
դատախազ
տուժող
պաշտպան
ամբաստանյալ
Մ.Պապոյան
Մ.Պետրոսյան
Ռ.Բարսեղյան
Էդ.Մկրտչյան
Ա.Վարդանյան
Հ.Եփրեմյան
Կ.Տոնոյան
Պ.Մուշեղյան
դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի (ծնված` 1979 թվականի ապրիլի 26-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում` չդատապարտված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Կոմիտաս 4, 1ա տանը) վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի և պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքները`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի սեպտեմբերի 5-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի տեսուչ Ս.Սարգսյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3.1 կետով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 14870717 քրեական գործը:
2017 թվականի սեպտեմբերի 8-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Սարդարյանի որոշմամբ թիվ 14870717 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2017 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Սարդարյանի որոշմամբ թիվ 14870717 քրեական գործով Պավլիկ Մուշեղյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
2017 թվականի նոյեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Սարդարյանի որոշմամբ թիվ 14870717 քրեական գործով Պավլիկ Մուշեղյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով` այն արարքի համար, որ նա տևական ժամանակ Հայկ Հայրիկի Եփրեմյանի հետ կատարելով սեքսուալ բնույթի` այդ թվում նաև համասեռական գործողություններ, հասկանալով, որ նշված գործողություների վերաբերյալ տեղեկություններն արատավորում են վերջինին, դրանց հրապարակման սպառնալիքով, վերջինից հնարավորինս շատ գումար շորթելու չկոնկրետացված միասնական դիտավորությամբ, 2017 թվականի մայիսին, ձևացնելով, որ տեսանկարահանում է նրա հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում նաև համասեռական գործողությունները, իսկ 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, իրականում տեսանկարահանելով, գոյություն չունեցող, իսկ հետագայում արդեն առկա արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող տեսանյութերն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու, իսկ մեկ դեպքում նաև իրեն պատկանող ատրճանակով վերջինի նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև սեպտեմբերի 2-ն ընկած ժամանակահատվածում, պահանջելով առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 6.845.000 ՀՀ դրամ, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև օգոստոսի 30-ն ընկած ժամանակահատվածում ստացել է ընդհանուր` 3.325.000 ՀՀ դրամ: Այսպես. Պավլիկ Մուշեղյանը, ձևացնելով, որ տեսանկարահանում է 2017 թվականի մայիսին Երևան քաղաքի Վաղարշյան փողոցում կայանված իրեն պատկանող ավտոմեքենայում Հայկ Եփրեմյանի հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում համասեռ գործողությունները, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից 20-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Մարգարյան փողոցում, արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու, ինչպես նաև իրեն պատկանող MP-654 մոդելի T10 009650 համարի օդաճնշիչ ատրճանակով վերջինի նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, վերջինից պահանջել է 750.000 ՀՀ դրամ, որից 100.000 ՀՀ դրամը ստացել է 2017 թվականի հուլիսի 17-ից 20-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում, 100.000 ՀՀ դրամը` նույն ժամանակահատվածում` Երևան քաղաքի Կոմիտաս 4, 1ա տան մոտ, իսկ 550.000 ՀՀ դրամը` նույն տան մոտ` 2017 թվականի հուլիսի 31-ին: 2017 թվականի հուլիսի 18-ին Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել և նույն օրը Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում ստացել է 70.000 ՀՀ դրամ: 2017 թվականի օգոստոսի 1-ից 2-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում, Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել է 900.000 ՀՀ դրամ, որից 125.000 ՀՀ դրամը ստացել է 2017 թվականի օգոստոսի 2-ին Երևան քաղաքի Հ.Հակոբյան փողոցում, 320.000 ՀՀ դրամը` 2017 թվականի օգոստոսի 3-ին Երևան քաղաքի Մարգարյան փողոցում, իսկ 435.000 ՀՀ դրամը` 2017 թվականի օգոստոսի 8-ից 28-ն ընկած ժամանակահատվածում` Երևան քաղաքի տարբեր հասցեներում: 2017 թվականի օգոստոսի վերջին, Երևան քաղաքի Կոմիտաս 4, 1ա տան մոտ, Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել և 2017 թվականի օգոստոսի 29-ից 31-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Սունդուկյան փողոցում ստացել է 1.625.000 ՀՀ դրամ: Այնուհետև` շարունակելով իր հանցավոր մտադրությունների իրականացմանն ուղղված գործողությունները, 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին իրեն պատկանող «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսով տեսանկարահանելով Երևան քաղաքի Երզնկյան փողոցում գտնվող բազմաբնակարան շենքի բնակարաններից մեկում Հայկ Եփրեմյանի հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում համասեռական գործողությունները, նրա մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել է 3.500.000 ՀՀ դրամ, սակայն Հայկ Եփրեմյանը, չկատարելով պահանջը, դիմել է ոստիկանություն:
2017 թվականի նոյեմբերի 23-ին Պավլիկ Մուշեղյանի վերաբերյալ թիվ 14870717 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԱՔԴ/0180/01/17 համարը:
Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵԱՔԴ/0180/01/17 դատավճռի համաձայն` Պավլիկ Մուշեղյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 6 (վեց) տարի ժամկետով: Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
2018 թվականի ապրիլի 18-ին և ապրիլի 26-ին Վերաքննիչ դատարան են ստացվել համապատասխանաբար ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի և պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքները` Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵԱՔԴ/0180/01/17 դատավճռի դեմ:
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները.
Ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` առանց վերջինի անձը բնութագրող փաստական տվյալներին համապատասխան իրավական գնահատական տալու, հանգել է անհիմն հետևության, որ միայն ազատազրկումը կարող է ապահովել պատժի նպատակները: Առաջին ատյանի դատարանը, խորամուխ չլինելով մեղքն ամբողջությամբ ընդունած, անկեղծորեն զղջացող, շարունակվող դրական վարք ունեցող անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու առանձնահատկություններին, չի պատճառաբանել դատական ակտը և հետազոտված փաստերի հիման վրա համապատասխան եզրահանգումներ չի կատարել: Մինչդեռ, պատասխանատվության անհատականացման համար անհրաժեշտ էր բացահայտել ոչ միայն այն պայմանները, որոնցում ձևավորվել է հանցավորի անձը, այլև նրա սոցիալ-ժողովրդագրական, սոցիալ-հոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերը, որոնք իրենց արտացոլումն են գտել հետհանցավոր վարքի դրսևորման մեջ: Հարկ է նկատել, որ Պավլիկ Մուշեղյանի խնամքին առկա են մինչև 14 տարեկան երկվորյակներ, նա հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը և նրա դեպքում պատիժը ռեալ կրելը կարող է հանգեցնել անդառնալի հետևանքների, քանի որ ընտանիքի միակ ապրուստի միջոցը վերջինի կողմից տարբեր տեսակի աշխատանքներ կատարելով ընտանիքը պահելն է: Մուշեղյանների ընտանիքը գտնվում է սոցիալապես անապահով վիճակում` կինը չի աշխատում, հայրը մահացել է 2003 թվականին, այսինքն` դեռ այն ժամանակ, երբ Պավլիկ Մուշեղյանին տրվել է անժամկետ հաշմանդամության կարգ, քանի որ վերջինը տառապում է պարբերական, կամ ինչպես հաճախ անվանում ենք երևանյան հիվանդությամբ: Հատկանշական է նաև այն, որ Պավլիկ Մուշեղյանի կողմից ամբողջովին վերականգնվել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը: Այսպիսով` վերոգրյալից հետևում է, որ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին դատական ակտ կայացնելով` Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ և 10-րդ հոդվածներով սահմանված օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքների խախտումներ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող անօրինական, չհիմնավորված և չպատճառաբանված դատական ակտի կայացմանը:
Ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանը խնդրել է թիվ ԵԱՔԴ/0180/01/17 քրեական գործով ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը` պատժի մասով, բեկանել և փոփոխել` Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ և ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը կայացվել է նյութական և քրեադատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներով: Առաջին ատյանի դատարանը Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով թույլ է տվել օրենքի ոչ ճիշտ կիրառումը` ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի համաձայն` դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու համար հիմք է հանդիսանում: Առաջին ատյանի դատարանը պարտավոր էր Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջները` օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակեր և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառեր` սահմանելով փորձաշրջան: Առաջին ատյանի դատարանը Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել գործով հաստատված նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, որոնք շարադրված են դատավճռում, սակայն դրանց պատշաճ իրավական գնահատական չի տվել և գտել է, որ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելը չի համապատասխանում արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին: Առաջին ատյանի դատարանը Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հիմք ընդունելով միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, նրա պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմքերին չի անդրադարձել, նրա կատարած արարքից հետո նրա դրսևորած վարքագծի և նրա անձի հանդեպ հայեցողություն չի դրսևորել, հաշվի չի առել, որ հանցավոր արարքից հետո նա ամբողջությամբ վերականգնել է տուժողին պատճառած նյութական վնասը, որ տուժողը հաշտվել է նրա հետ և նրա նկատմամբ որևէ պահանջ ու բողոք չունի, Պավլիկ Մուշեղյանն ընդունել է իր արարքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, օժանդակել է նախաքննությանը` օբյեկտիվ իրականությունը պարզելու համար, նախկինում դատապարտված և այլ կերպ արատավորված չի եղել, մինչև դատավճիռը գտնվելով ազատության մեջ` որևէ արգելված արարք չի կատարել, ընտանիքի միակ կերակրողն է և բնութագրվում է դրականորեն: Թվարկված հանգամանքներն էականորեն նվազեցնում են Պավլիկ Մուշեղյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և Առաջին ատյանի դատարանը պետք է դրանց համակցությունը համարեր բացառիկ և Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակեր ու ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառեր:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով պաշտպանի և ամբաստանյալի հիմնավորումները` վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ, դատախազի պատասխանը` վերաքննիչ բողոքների դեմ, ինչպես նաև ուսումնասիրելով ներկայացված վերաքննիչ բողոքները, գտնում է, որ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի և պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքները ենթակա են մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի դրույթները: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը` «(...) պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով, կամ չկիրառել որպես պարտադիր նախատեսված լրացուցիչ պատիժ:
2. Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը:
Հատկանշական է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման առանձնահատկությունների կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-145/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը`
«(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի բովանդակությունից հետևում է, որ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկը`
- գործի բացառիկ հանգամանքները.
- խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կողմից կատարված հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը:
Ինչպես նշված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածում, բացառիկ հանգամանքները կապված են հանցանքի շարժառիթների, նպատակների, հանցավորի դերի, ինչպես նաև հանցանքը կատարելիս և դրանից հետո հանցավորի վարքի հետ: Այդպիսիք կարող են լինել այն հանգամանքները, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը: Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե դրանք որքանով են ազդել կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա (...)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` 2008 թվականի փետրվարի 29-ի թիվ ՎԲ-13/08 որոշմամբ նշել է, որ օրենքում օգտագործված «բացառիկ» բառը ենթադրում է, որ տվյալ փաստական հանգամանքը կամ դրանց համակցությունը դուրս են գալիս սովորական շրջանակներից: Այլ կերպ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացած մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը պետք է այն աստիճան առանձնահատուկ լինեն, որ վերածվեն բացառության:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
(...):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշմամբ նշել է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-201/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
(...)
Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
(...) Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը»:
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, հաշվի է առել ոչ միայն կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այլև նրա անձը:
Առաջին ատյանի դատարանը, որպես ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ, հաշվի է առել այն, որ նա ամուսնացած է, նախկինում դատապարտված չէ, բնութագրվում է դրականորեն: Որպես ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, ֆիզիկապես վատառողջ է` տառապում է երևանյան հիվանդությամբ, 2-րդ խմբի հաշմանդամ է, խնամքի տակ են գտնվում 2015 թվականին ծնված մանկահասակ երկու երեխաները, ընտանիքի միակ կերակրողն է, հանցանքը կատարելուց հետո դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, հատուցել է տուժողին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել, իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել, որպիսի պայմաններում եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում` 6 (վեց) տարի ժամկետով, որը նա պետք է կրի:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, ինչպես նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտությունը (ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը) քննարկելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պայմաններում իրավացիորեն վերջինի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար են նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար ու կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը և ուղղել պատժի ենթարկված անձին:
Այսպիսով` Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ եզրահանգումներըը, գտնում է, որ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ նրա կատարած արարքի համար չի կարող նշանակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ, այսինքն` նրա նկատմամբ կիրառելի չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը, ինչպես նաև ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց պատիժը կրելու, այսինքն` նրա նկատմամբ կիրառելի չէ նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Ամբաստանյալ Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի և պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Գործ No ԵԱՔԴ/0180/01/17
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՙ20՚ մարտի 2018 թվական քաղաք Երևան
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Անդրանիկ Վարդանյանի
պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի
տուժող Հայկ Եփրեմյանի
Ավան նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի /ծնված` 1979 թվականի ապրիլի 26-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չդատված, հաշվառված և բնակվող` քաղաք Երևան, Կոմիտասի 4, 1ա տուն/ մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2017 թվականի սեպտեմների 05-ին ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3.1 կետով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 14870717 քրեական գործը և ուղարկվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին:
2017 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2017 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Պավլիկ Մուշեղյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
2017 թվականի նոյեմբերի 14-ին Պավլիկ Մուշեղյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է, նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2017 թվականի նոյեմբերի 23-ին թիվ 14870717 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա տևական ժամանակ Հայկ Հայրիկի Եփրեմյանի հետ կատարելով սեքսուալ բնույթի` այդ թվում նաև համասեռական գործողություններ, հասկանալով, որ նշված գործողություների վերաբերյալ տեղեկություններն արատավորում են վերջինիս, դրանց հրապարակման սպառնալիքով, վերջինիցս հնարավորինս շատ գումար շորթելու չկոնկրետացված միասնական սիտավորությամբ, 2017 թվականի մայիսին, ձևացնելով, որ տեսանկարահանում է նրա հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում նաև համասեռական գործողությունները, իսկ 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, իրականում տեսանկարահանելով, գոյություն չունեցող, իսկ հետագայում արդեն առկա արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող տեսանյութերն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու, իսկ մեկ դեպքում նաև իրեն պատկանող ատրճանակով վերջինիս նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև սեպտեմբերի 2-ն ընկած ժամանակահատվածում, պահանջելով առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 6.845.000 ՀՀ դրամ, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև օգոստոսի 30-ն ընկած ժամանակահատվածում ստացել է ընդհանուր 3.325.000 ՀՀ դրամ:
Այսպես. Պավլիկ Մուշեղյանը, ձևացնելով, որ տեսանկարահանում է 2017 թվականի մայիսին Երևան քաղաքի Վաղարշյան փողոցում կայանված իրեն պատկանող ավտոմեքենայում Հայկ Եփրեմյանի հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում համասեռ գործողությունները, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից 20-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Մարգարյան փողոցում, արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու, ինչպես նաև իրեն պատկանող MP-654 մոդելի N T10 009650 համարի օդաճնշիչ ատրճանակով վերջինիս նկատմամբ բռնություքն գործադրելու սպառնալիքով, վերջինիցս պահանջել է 750.000 ՀՀ դրամ գումար, որից 100.000 ՀՀ դրամ ստացել է 2017 թվականի հուլիսի 17-ից 20-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում, 100.000 ՀՀ դրամը` նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Կոմիտաս 4, 1ա տան մոտ, իսկ 550.000 ՀՀ դրամը` նույն տան մոտ 2017 թվականի հուլիսի 31-ին:
2017 թվականի հուլիսի 18-ին Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել և նույն օրը Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում ստացել է 70.000 ՀՀ դրամ:
2017 թվականի օգոստոսի 1-ից 2-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում, Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել է 900.000 ՀՀ դրամ, որից 125.000 ՀՀ դրամը ստացել է 2017 թվականի օգոստոսի 2-ին Երևա քաղաքի Հ.Հակոբյան փողոցում, 320.000 ՀՀ դրամը` 2017 թվականի օգոստոսի 3-ին Երևա քաղաքի Մարգարյան փողոցում, իսկ 435.000 ՀՀ դրամը` 2017 թվականի օգոստոսի 8-ից 28-ն ընկած ժամանակահատվածում` Երևան քաղաքի տարբեր հասցեներում:
2017 թվականի օգոստոս ամսվա վերջին, Երևան քաղաքի Կոմիտաս 4, 1ա տան մոտ, Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութը այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել և 2017 թվականի օգոստոսի 29-ից 31-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Սունդուկյան փողոցում ստացել է 1.625.000 ՀՀ դրամ:
Այնուհետև, շարունակելով իր հանցավոր մտադրությունների իրականացմանն ուղղված գործողությունները, 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, իրեն պատկանող ՙՍամսունգ՚ մոդելի բջջային հեռախոսով տեսանկարահանելով Երևան քաղաքի Երզնկյան փողոցում գտնվող բազմաբնակարան շենքի բնակարաններից մեկում Հայկ Եփրեմյանի հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում համասեռական գործողությունները, նրա մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել է 3.500.000 ՀՀ դրամ, սակայն Հայկ Եփրեմյանը չկատարելով պահանջը` դիմել է ոստիկանություն:՚:
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով, հայտարարելով, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Լուդվիգ Ավետիսյանը:
Մեղադրող Անդրանիկ Վարդանյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել:
Տուժող Հայկ Եփրեմյանը նույնպես դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել` միաժամանակ հայտարարելով, որ ամբաստանյալի կողմից ամբողջությամբ հատուցվել է իրեն պատճառված վնասը և նրանից բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չունի:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի կողմից մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու հանգամանքը, հանգում է հետևության, որ Պավլիկ Մուշեղյանի մեղավորությունը` շորթում կատարելու` Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հրապարակելու, ինչպես նաև նրա նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով վերջինիս առանձնապես խոշոր չափերով գույքը հանձնելու պահանջ ներկայացնելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 185-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` արձանագրելով, որ ՙ(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)՚ (տե°ս Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշման 20-րդ կետը):
Ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ամուսնացած է, նախկինում դատված չէ, բնութագրվում է դրական: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, ֆիզիկապես վատառողջ է` տառապում է երևանյան հիվանդությամբ, 2-րդ խմբի հաշմանդամ է, խնամքի տակ են գտնվում 2015 թվականին ծնված մանկահասակ երկու երեխաները, ընտանիքի միակ կերակրողն է, հանցանքը կատարելուց հետո դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, հատուցել է տուժողին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ. ՙ(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը՚ (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Վերը շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, գնահատելով ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ինչպես նաև հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի բացակայության փաստի հետ` դատարանը գտնում է, որ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 185-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափով:
Ինչ վերաբերվում է Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ և 64-րդ հոդվածների կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցին, ապա, հաշվի առնելով Պավլիկ Մուշեղյանին մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը, հանգում է հետևության, որ տվյալ դեպքում նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին:
Վերոգրյալի հիման վրա դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ չկան:
Անդրադառնալով խափանման միջոցին, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙՍամսունգ 5՚ մոդելի բջջային հեռախոսը, Պ.Մուշեղյանի անվամբ գրանցված MP-654 մոդելի 4.5մմ տրամաչափի N T10 009650 համարի օդաճնշիչ ատրճանակը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերադարձնել Պավլիկ Մուշեղյանին, իսկ ՙTITAN՚ ապրանքատեսակի քսուկը` ոչնչացնել:
ՀՀ քրեական դատավարության 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն` ՙՍույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:՚: Հետևաբար, դատարանը դատական ծախսերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով Պավլիկ Մուշեղյանի գույքի վրա 2017 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ դրված կալանքին, դատարանը փաստում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙԳույքի վրա կալանք դնելը կիրառվում է քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բռնագրավումը, բռնագանձումը և դատական ծախսերն ապահովելու համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Գույքը, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ, ազատվում է կալանքից, եթե քաղաքացիական հայցը հետ վերցվելու, կասկածյալին կամ մեղադրյալին վերագրվող արարքի որակումը փոխվելու հետևանքով կամ այլ պատճառներով վերացել է գույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը:
2. Քաղաքացիական հայցվորի կամ այլ շահագրգիռ անձանց միջնորդությամբ դատարանն իրավունք ունի գույքի վրա դրված կալանքը պահպանել նաև քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում՚:
Քրեական գործի ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում Պավլիկ Մուշեղյանը խնդրել է իրենից առգրավված գումարը` 801.000 /ութ հարյուր մեկ հազար/ ՀՀ դրամը և 200 /երկու հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը, հանձնել տուժողին` որպես վնասի փոխհատուցում:
Այսպիսով, հաշվի առնելով վերոգրյալը, դատարանը գտնում է, որ Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի ավտոմեքենայից առգրավված 801.000 /ութ հարյուր մեկ հազար/ ՀՀ դրամի և 200 /երկու հարյուր/ ԱՄՆ դոլարի վրա 2017 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ դրված կալանքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերացնել և նշված գումարը հանձնել տուժող Հայկ Հայրիկի Եփրեմյանին` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի կողմից լիովին հատուցվել է հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, և տուժող Հայկ Եփրեմյանի կողմից քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, ուստի դատարանը քաղաքացիական հայցի հարցը համարում է լուծված:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-րդ, 238-րդ, 357-360-րդ, 3753-րդ, 3754-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`
ՎՃՌԵՑ
Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 6 /վեց/ տարի ժամկետով:
Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙՍամսունգ 5՚ մոդելի բջջային հեռախոսը, Պ.Մուշեղյանի անվամբ գրանցված MP-654 մոդելի 4.5մմ տրամաչափի N T10 009650 համարի օդաճնշիչ ատրճանակը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերադարձնել Պավլիկ Մուշեղյանին, իսկ ՙTITAN՚ ապրանքատեսակի քսուկը ոչնչացնել:
Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի ավտոմեքենայից առգրավված 801.000 /ութ հարյուր մեկ հազար/ ՀՀ դրամի և 200 /երկու հարյուր/ ԱՄՆ դոլարի վրա 2017 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ դրված կալանքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել և նշված գումարը հանձնել տուժող Հայկ Հայրիկի Եփրեմյանին` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Քաղաքացիական հայցի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՙ20՚ մարտի 2018 թվական քաղաք Երևան
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Անդրանիկ Վարդանյանի
պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի
տուժող Հայկ Եփրեմյանի
Ավան նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի /ծնված` 1979 թվականի ապրիլի 26-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չդատված, հաշվառված և բնակվող` քաղաք Երևան, Կոմիտասի 4, 1ա տուն/ մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2017 թվականի սեպտեմների 05-ին ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3.1 կետով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 14870717 քրեական գործը և ուղարկվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին:
2017 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2017 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Պավլիկ Մուշեղյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
2017 թվականի նոյեմբերի 14-ին Պավլիկ Մուշեղյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է, նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2017 թվականի նոյեմբերի 23-ին թիվ 14870717 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա տևական ժամանակ Հայկ Հայրիկի Եփրեմյանի հետ կատարելով սեքսուալ բնույթի` այդ թվում նաև համասեռական գործողություններ, հասկանալով, որ նշված գործողություների վերաբերյալ տեղեկություններն արատավորում են վերջինիս, դրանց հրապարակման սպառնալիքով, վերջինիցս հնարավորինս շատ գումար շորթելու չկոնկրետացված միասնական սիտավորությամբ, 2017 թվականի մայիսին, ձևացնելով, որ տեսանկարահանում է նրա հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում նաև համասեռական գործողությունները, իսկ 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, իրականում տեսանկարահանելով, գոյություն չունեցող, իսկ հետագայում արդեն առկա արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող տեսանյութերն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու, իսկ մեկ դեպքում նաև իրեն պատկանող ատրճանակով վերջինիս նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև սեպտեմբերի 2-ն ընկած ժամանակահատվածում, պահանջելով առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 6.845.000 ՀՀ դրամ, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև օգոստոսի 30-ն ընկած ժամանակահատվածում ստացել է ընդհանուր 3.325.000 ՀՀ դրամ:
Այսպես. Պավլիկ Մուշեղյանը, ձևացնելով, որ տեսանկարահանում է 2017 թվականի մայիսին Երևան քաղաքի Վաղարշյան փողոցում կայանված իրեն պատկանող ավտոմեքենայում Հայկ Եփրեմյանի հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում համասեռ գործողությունները, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից 20-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Մարգարյան փողոցում, արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու, ինչպես նաև իրեն պատկանող MP-654 մոդելի N T10 009650 համարի օդաճնշիչ ատրճանակով վերջինիս նկատմամբ բռնություքն գործադրելու սպառնալիքով, վերջինիցս պահանջել է 750.000 ՀՀ դրամ գումար, որից 100.000 ՀՀ դրամ ստացել է 2017 թվականի հուլիսի 17-ից 20-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում, 100.000 ՀՀ դրամը` նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Կոմիտաս 4, 1ա տան մոտ, իսկ 550.000 ՀՀ դրամը` նույն տան մոտ 2017 թվականի հուլիսի 31-ին:
2017 թվականի հուլիսի 18-ին Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել և նույն օրը Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում ստացել է 70.000 ՀՀ դրամ:
2017 թվականի օգոստոսի 1-ից 2-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում, Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել է 900.000 ՀՀ դրամ, որից 125.000 ՀՀ դրամը ստացել է 2017 թվականի օգոստոսի 2-ին Երևա քաղաքի Հ.Հակոբյան փողոցում, 320.000 ՀՀ դրամը` 2017 թվականի օգոստոսի 3-ին Երևա քաղաքի Մարգարյան փողոցում, իսկ 435.000 ՀՀ դրամը` 2017 թվականի օգոստոսի 8-ից 28-ն ընկած ժամանակահատվածում` Երևան քաղաքի տարբեր հասցեներում:
2017 թվականի օգոստոս ամսվա վերջին, Երևան քաղաքի Կոմիտաս 4, 1ա տան մոտ, Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութը այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել և 2017 թվականի օգոստոսի 29-ից 31-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Սունդուկյան փողոցում ստացել է 1.625.000 ՀՀ դրամ:
Այնուհետև, շարունակելով իր հանցավոր մտադրությունների իրականացմանն ուղղված գործողությունները, 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, իրեն պատկանող ՙՍամսունգ՚ մոդելի բջջային հեռախոսով տեսանկարահանելով Երևան քաղաքի Երզնկյան փողոցում գտնվող բազմաբնակարան շենքի բնակարաններից մեկում Հայկ Եփրեմյանի հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում համասեռական գործողությունները, նրա մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել է 3.500.000 ՀՀ դրամ, սակայն Հայկ Եփրեմյանը չկատարելով պահանջը` դիմել է ոստիկանություն:՚:
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով, հայտարարելով, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Լուդվիգ Ավետիսյանը:
Մեղադրող Անդրանիկ Վարդանյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել:
Տուժող Հայկ Եփրեմյանը նույնպես դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել` միաժամանակ հայտարարելով, որ ամբաստանյալի կողմից ամբողջությամբ հատուցվել է իրեն պատճառված վնասը և նրանից բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չունի:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի կողմից մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու հանգամանքը, հանգում է հետևության, որ Պավլիկ Մուշեղյանի մեղավորությունը` շորթում կատարելու` Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հրապարակելու, ինչպես նաև նրա նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով վերջինիս առանձնապես խոշոր չափերով գույքը հանձնելու պահանջ ներկայացնելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 185-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` արձանագրելով, որ ՙ(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)՚ (տե°ս Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշման 20-րդ կետը):
Ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ամուսնացած է, նախկինում դատված չէ, բնութագրվում է դրական: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, ֆիզիկապես վատառողջ է` տառապում է երևանյան հիվանդությամբ, 2-րդ խմբի հաշմանդամ է, խնամքի տակ են գտնվում 2015 թվականին ծնված մանկահասակ երկու երեխաները, ընտանիքի միակ կերակրողն է, հանցանքը կատարելուց հետո դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, հատուցել է տուժողին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ. ՙ(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը՚ (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Վերը շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, գնահատելով ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ինչպես նաև հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի բացակայության փաստի հետ` դատարանը գտնում է, որ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 185-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափով:
Ինչ վերաբերվում է Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ և 64-րդ հոդվածների կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցին, ապա, հաշվի առնելով Պավլիկ Մուշեղյանին մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը, հանգում է հետևության, որ տվյալ դեպքում նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին:
Վերոգրյալի հիման վրա դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ չկան:
Անդրադառնալով խափանման միջոցին, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙՍամսունգ 5՚ մոդելի բջջային հեռախոսը, Պ.Մուշեղյանի անվամբ գրանցված MP-654 մոդելի 4.5մմ տրամաչափի N T10 009650 համարի օդաճնշիչ ատրճանակը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերադարձնել Պավլիկ Մուշեղյանին, իսկ ՙTITAN՚ ապրանքատեսակի քսուկը` ոչնչացնել:
ՀՀ քրեական դատավարության 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն` ՙՍույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:՚: Հետևաբար, դատարանը դատական ծախսերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով Պավլիկ Մուշեղյանի գույքի վրա 2017 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ դրված կալանքին, դատարանը փաստում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙԳույքի վրա կալանք դնելը կիրառվում է քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բռնագրավումը, բռնագանձումը և դատական ծախսերն ապահովելու համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Գույքը, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ, ազատվում է կալանքից, եթե քաղաքացիական հայցը հետ վերցվելու, կասկածյալին կամ մեղադրյալին վերագրվող արարքի որակումը փոխվելու հետևանքով կամ այլ պատճառներով վերացել է գույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը:
2. Քաղաքացիական հայցվորի կամ այլ շահագրգիռ անձանց միջնորդությամբ դատարանն իրավունք ունի գույքի վրա դրված կալանքը պահպանել նաև քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում՚:
Քրեական գործի ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում Պավլիկ Մուշեղյանը խնդրել է իրենից առգրավված գումարը` 801.000 /ութ հարյուր մեկ հազար/ ՀՀ դրամը և 200 /երկու հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը, հանձնել տուժողին` որպես վնասի փոխհատուցում:
Այսպիսով, հաշվի առնելով վերոգրյալը, դատարանը գտնում է, որ Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի ավտոմեքենայից առգրավված 801.000 /ութ հարյուր մեկ հազար/ ՀՀ դրամի և 200 /երկու հարյուր/ ԱՄՆ դոլարի վրա 2017 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ դրված կալանքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերացնել և նշված գումարը հանձնել տուժող Հայկ Հայրիկի Եփրեմյանին` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի կողմից լիովին հատուցվել է հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, և տուժող Հայկ Եփրեմյանի կողմից քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, ուստի դատարանը քաղաքացիական հայցի հարցը համարում է լուծված:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-րդ, 238-րդ, 357-360-րդ, 3753-րդ, 3754-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`
ՎՃՌԵՑ
Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 6 /վեց/ տարի ժամկետով:
Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙՍամսունգ 5՚ մոդելի բջջային հեռախոսը, Պ.Մուշեղյանի անվամբ գրանցված MP-654 մոդելի 4.5մմ տրամաչափի N T10 009650 համարի օդաճնշիչ ատրճանակը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերադարձնել Պավլիկ Մուշեղյանին, իսկ ՙTITAN՚ ապրանքատեսակի քսուկը ոչնչացնել:
Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի ավտոմեքենայից առգրավված 801.000 /ութ հարյուր մեկ հազար/ ՀՀ դրամի և 200 /երկու հարյուր/ ԱՄՆ դոլարի վրա 2017 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ դրված կալանքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել և նշված գումարը հանձնել տուժող Հայկ Հայրիկի Եփրեմյանին` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Քաղաքացիական հայցի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0180/01/17
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 24-11-2017 |
|---|---|
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 148707717 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Պավլիկ Մուշեղյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա տևական ժամանակ Հայկ Եփրեմյանի հետ կատարելով սեքսուալ բնույթի՝ այդ թվում նաև համասեռական գործողություններ, հասկանալով, որ նշված գործողությունների վերաբերյալ տեղեկությունները արատավորում են վերջինիս, դրանց հրապարակման սպառնալիքով, վերջինիցս հնարավոր շատ գումար շորթելու չկոնկրետացված միասնական դիտավորությամբ, իրեն պատկանող ատրճանակով վերջինիս նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, ստացել է ընդհանուր 3.325.000 ՀՀ դրամ գումար: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Պավլիկ |
| Ազգանուն | Մուշեղյան |
| Հայրանուն | Արմեն |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 182 Մաս 3 Կետ 2 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.8 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 24-11-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 27-11-2017 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 28-11-2017 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 21-12-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Պավլիկ |
| Ազգանուն | Մուշեղյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Եփրեմյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Անդրանիկ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-01-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 09-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատավոր Ա.Մկրտչյանի վատառողջ լինելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 20-03-2018 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Պավլիկ |
| Ազգանուն | Մուշեղյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 20-03-2018 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ No ԵԱՔԴ/0180/01/17 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՙ20՚ մարտի 2018 թվական քաղաք Երևան Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի մասնակցությամբ` մեղադրող Անդրանիկ Վարդանյանի պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի տուժող Հայկ Եփրեմյանի Ավան նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի /ծնված` 1979 թվականի ապրիլի 26-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չդատված, հաշվառված և բնակվող` քաղաք Երևան, Կոմիտասի 4, 1ա տուն/ մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: Գործի դատավարական նախապատմությունը 2017 թվականի սեպտեմների 05-ին ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3.1 կետով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 14870717 քրեական գործը և ուղարկվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին: 2017 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին: 2017 թվականի սեպտեմբերի 20-ին Պավլիկ Մուշեղյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: 2017 թվականի նոյեմբերի 14-ին Պավլիկ Մուշեղյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է, նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ: 2017 թվականի նոյեմբերի 23-ին թիվ 14870717 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան: Գործի փաստական հանգամանքները Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա տևական ժամանակ Հայկ Հայրիկի Եփրեմյանի հետ կատարելով սեքսուալ բնույթի` այդ թվում նաև համասեռական գործողություններ, հասկանալով, որ նշված գործողություների վերաբերյալ տեղեկություններն արատավորում են վերջինիս, դրանց հրապարակման սպառնալիքով, վերջինիցս հնարավորինս շատ գումար շորթելու չկոնկրետացված միասնական սիտավորությամբ, 2017 թվականի մայիսին, ձևացնելով, որ տեսանկարահանում է նրա հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում նաև համասեռական գործողությունները, իսկ 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, իրականում տեսանկարահանելով, գոյություն չունեցող, իսկ հետագայում արդեն առկա արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող տեսանյութերն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու, իսկ մեկ դեպքում նաև իրեն պատկանող ատրճանակով վերջինիս նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև սեպտեմբերի 2-ն ընկած ժամանակահատվածում, պահանջելով առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 6.845.000 ՀՀ դրամ, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև օգոստոսի 30-ն ընկած ժամանակահատվածում ստացել է ընդհանուր 3.325.000 ՀՀ դրամ: Այսպես. Պավլիկ Մուշեղյանը, ձևացնելով, որ տեսանկարահանում է 2017 թվականի մայիսին Երևան քաղաքի Վաղարշյան փողոցում կայանված իրեն պատկանող ավտոմեքենայում Հայկ Եփրեմյանի հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում համասեռ գործողությունները, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից 20-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Մարգարյան փողոցում, արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու, ինչպես նաև իրեն պատկանող MP-654 մոդելի N T10 009650 համարի օդաճնշիչ ատրճանակով վերջինիս նկատմամբ բռնություքն գործադրելու սպառնալիքով, վերջինիցս պահանջել է 750.000 ՀՀ դրամ գումար, որից 100.000 ՀՀ դրամ ստացել է 2017 թվականի հուլիսի 17-ից 20-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում, 100.000 ՀՀ դրամը` նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Կոմիտաս 4, 1ա տան մոտ, իսկ 550.000 ՀՀ դրամը` նույն տան մոտ 2017 թվականի հուլիսի 31-ին: 2017 թվականի հուլիսի 18-ին Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել և նույն օրը Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում ստացել է 70.000 ՀՀ դրամ: 2017 թվականի օգոստոսի 1-ից 2-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում, Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել է 900.000 ՀՀ դրամ, որից 125.000 ՀՀ դրամը ստացել է 2017 թվականի օգոստոսի 2-ին Երևա քաղաքի Հ.Հակոբյան փողոցում, 320.000 ՀՀ դրամը` 2017 թվականի օգոստոսի 3-ին Երևա քաղաքի Մարգարյան փողոցում, իսկ 435.000 ՀՀ դրամը` 2017 թվականի օգոստոսի 8-ից 28-ն ընկած ժամանակահատվածում` Երևան քաղաքի տարբեր հասցեներում: 2017 թվականի օգոստոս ամսվա վերջին, Երևան քաղաքի Կոմիտաս 4, 1ա տան մոտ, Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութը այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել և 2017 թվականի օգոստոսի 29-ից 31-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Սունդուկյան փողոցում ստացել է 1.625.000 ՀՀ դրամ: Այնուհետև, շարունակելով իր հանցավոր մտադրությունների իրականացմանն ուղղված գործողությունները, 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, իրեն պատկանող ՙՍամսունգ՚ մոդելի բջջային հեռախոսով տեսանկարահանելով Երևան քաղաքի Երզնկյան փողոցում գտնվող բազմաբնակարան շենքի բնակարաններից մեկում Հայկ Եփրեմյանի հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում համասեռական գործողությունները, նրա մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել է 3.500.000 ՀՀ դրամ, սակայն Հայկ Եփրեմյանը չկատարելով պահանջը` դիմել է ոստիկանություն:՚: Արագացված դատական քննություն Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով, հայտարարելով, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո: Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Լուդվիգ Ավետիսյանը: Մեղադրող Անդրանիկ Վարդանյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել: Տուժող Հայկ Եփրեմյանը նույնպես դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել` միաժամանակ հայտարարելով, որ ամբաստանյալի կողմից ամբողջությամբ հատուցվել է իրեն պատճառված վնասը և նրանից բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չունի: Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին: Դատարանի իրավական վերլուծությունները Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի կողմից մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու հանգամանքը, հանգում է հետևության, որ Պավլիկ Մուշեղյանի մեղավորությունը` շորթում կատարելու` Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հրապարակելու, ինչպես նաև նրա նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով վերջինիս առանձնապես խոշոր չափերով գույքը հանձնելու պահանջ ներկայացնելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 185-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, ապացուցված է: Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: (…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚: Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` արձանագրելով, որ ՙ(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)՚ (տե°ս Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշման 20-րդ կետը): Ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ամուսնացած է, նախկինում դատված չէ, բնութագրվում է դրական: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, ֆիզիկապես վատառողջ է` տառապում է երևանյան հիվանդությամբ, 2-րդ խմբի հաշմանդամ է, խնամքի տակ են գտնվում 2015 թվականին ծնված մանկահասակ երկու երեխաները, ընտանիքի միակ կերակրողն է, հանցանքը կատարելուց հետո դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, հատուցել է տուժողին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ. ՙ(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը՚ (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը): ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը): Վերը շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, գնահատելով ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ինչպես նաև հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի բացակայության փաստի հետ` դատարանը գտնում է, որ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 185-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափով: Ինչ վերաբերվում է Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ և 64-րդ հոդվածների կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցին, ապա, հաշվի առնելով Պավլիկ Մուշեղյանին մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը, հանգում է հետևության, որ տվյալ դեպքում նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին: Վերոգրյալի հիման վրա դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ չկան: Անդրադառնալով խափանման միջոցին, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙՍամսունգ 5՚ մոդելի բջջային հեռախոսը, Պ.Մուշեղյանի անվամբ գրանցված MP-654 մոդելի 4.5մմ տրամաչափի N T10 009650 համարի օդաճնշիչ ատրճանակը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերադարձնել Պավլիկ Մուշեղյանին, իսկ ՙTITAN՚ ապրանքատեսակի քսուկը` ոչնչացնել: ՀՀ քրեական դատավարության 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն` ՙՍույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:՚: Հետևաբար, դատարանը դատական ծախսերին չի անդրադառնում: Անդրադառնալով Պավլիկ Մուշեղյանի գույքի վրա 2017 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ դրված կալանքին, դատարանը փաստում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙԳույքի վրա կալանք դնելը կիրառվում է քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բռնագրավումը, բռնագանձումը և դատական ծախսերն ապահովելու համար՚: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի համաձայն` ՙ1. Գույքը, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ, ազատվում է կալանքից, եթե քաղաքացիական հայցը հետ վերցվելու, կասկածյալին կամ մեղադրյալին վերագրվող արարքի որակումը փոխվելու հետևանքով կամ այլ պատճառներով վերացել է գույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը: 2. Քաղաքացիական հայցվորի կամ այլ շահագրգիռ անձանց միջնորդությամբ դատարանն իրավունք ունի գույքի վրա դրված կալանքը պահպանել նաև քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում՚: Քրեական գործի ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում Պավլիկ Մուշեղյանը խնդրել է իրենից առգրավված գումարը` 801.000 /ութ հարյուր մեկ հազար/ ՀՀ դրամը և 200 /երկու հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը, հանձնել տուժողին` որպես վնասի փոխհատուցում: Այսպիսով, հաշվի առնելով վերոգրյալը, դատարանը գտնում է, որ Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի ավտոմեքենայից առգրավված 801.000 /ութ հարյուր մեկ հազար/ ՀՀ դրամի և 200 /երկու հարյուր/ ԱՄՆ դոլարի վրա 2017 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ դրված կալանքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերացնել և նշված գումարը հանձնել տուժող Հայկ Հայրիկի Եփրեմյանին` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում: Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի կողմից լիովին հատուցվել է հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, և տուժող Հայկ Եփրեմյանի կողմից քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, ուստի դատարանը քաղաքացիական հայցի հարցը համարում է լուծված: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-րդ, 238-րդ, 357-360-րդ, 3753-րդ, 3754-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը` ՎՃՌԵՑ Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 6 /վեց/ տարի ժամկետով: Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙՍամսունգ 5՚ մոդելի բջջային հեռախոսը, Պ.Մուշեղյանի անվամբ գրանցված MP-654 մոդելի 4.5մմ տրամաչափի N T10 009650 համարի օդաճնշիչ ատրճանակը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերադարձնել Պավլիկ Մուշեղյանին, իսկ ՙTITAN՚ ապրանքատեսակի քսուկը ոչնչացնել: Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի ավտոմեքենայից առգրավված 801.000 /ութ հարյուր մեկ հազար/ ՀՀ դրամի և 200 /երկու հարյուր/ ԱՄՆ դոլարի վրա 2017 թվականի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ դրված կալանքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել և նշված գումարը հանձնել տուժող Հայկ Հայրիկի Եփրեմյանին` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում: Քաղաքացիական հայցի հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 20-03-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 25-04-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 2 հատոր. 1-ինը՝ 270, 2-րդը՝ 81 թերթից: |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կցված է Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-04-2018 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 25-04-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր. 1-ինը՝ 270, 2-րդը՝ 81 թերթից: |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կցված է Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը: |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| ՈՒր | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴ-9.1-Ե-68720/18 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 20-12-2018 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 14-01-2019 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 31-01-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 3 հատոր. 1-ինը՝ 270, 2-րդը՝ 81, 3-րդը՝130 թերթից: |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կցված է Հայկ Եփրեմյանի մոտից առգրաված փաստաթղթերը՝ 1 փաթեթ՝ կնիքված և փակ վիճակում |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 08-02-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր. 1-ինը՝ 270, 2-րդը՝ 81, 3-րդը՝130 թերթից: |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կցված է Հայկ Եփրեմյանի մոտից առգրաված փաստաթղթերը՝ 1 փաթեթ՝ կնիքված և փակ վիճակում |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0180/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 19-04-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 18-04-2018 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Լյուդվիգ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Պավլիկ Մուշեղյան Սույն վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Ավան /`Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի /ՀՀ քր. օր. 182 հոդ. 3-րդ մասի 2-րդ կետով - ազատազրկում 6 տարի ժամկետով / վերաբերյալ 20.03.2018թ. դատավճիռը`Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ և նշանակված պատիժը ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 26-04-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 26-04-2018 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Ամբաստանյալ |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Պավլիկ |
| Ազգանուն | Մուշեղյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Պավլիկ Մուշեղյան Բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Ավան /`Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի /ՀՀ քր. օր. 182 հոդ. 3-րդ մասի 2-րդ կետով - ազատազրկում 6 տարի ժամկետով / վերաբերյալ 20.03.2018թ. կայացված դատավճիռը և որոշում կայացնել Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ , նրա նկատմամբ սահմանելով փորձաշրջան : Վերաքննիչ բողոք ներկայացնելու ժամկետը բաց թողնելը համարել հարգելի և վերականգնել : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 27-04-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 27-04-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մխիթար |
| Ազգանուն | Պապոյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Բարսեղյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մանուշակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 02-05-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 25-05-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 02-07-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-07-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 16-08-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 16-08-2018 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Պավլիկ |
| Ազգանուն | Մուշեղյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԱՔԴ/0180/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈւՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ «16» օգոստոսի 2018թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) Նախագահող դատավոր դատավորներ դատական նիստերի քարտուղար դատախազ տուժող պաշտպան ամբաստանյալ Մ.Պապոյան Մ.Պետրոսյան Ռ.Բարսեղյան Էդ.Մկրտչյան Ա.Վարդանյան Հ.Եփրեմյան Կ.Տոնոյան Պ.Մուշեղյան դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի (ծնված` 1979 թվականի ապրիլի 26-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում` չդատապարտված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Կոմիտաս 4, 1ա տանը) վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի և պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքները` ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2017 թվականի սեպտեմբերի 5-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի տեսուչ Ս.Սարգսյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 182-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3.1 կետով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 14870717 քրեական գործը: 2017 թվականի սեպտեմբերի 8-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Սարդարյանի որոշմամբ թիվ 14870717 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: 2017 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Սարդարյանի որոշմամբ թիվ 14870717 քրեական գործով Պավլիկ Մուշեղյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: 2017 թվականի նոյեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Սարդարյանի որոշմամբ թիվ 14870717 քրեական գործով Պավլիկ Մուշեղյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով` այն արարքի համար, որ նա տևական ժամանակ Հայկ Հայրիկի Եփրեմյանի հետ կատարելով սեքսուալ բնույթի` այդ թվում նաև համասեռական գործողություններ, հասկանալով, որ նշված գործողություների վերաբերյալ տեղեկություններն արատավորում են վերջինին, դրանց հրապարակման սպառնալիքով, վերջինից հնարավորինս շատ գումար շորթելու չկոնկրետացված միասնական դիտավորությամբ, 2017 թվականի մայիսին, ձևացնելով, որ տեսանկարահանում է նրա հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում նաև համասեռական գործողությունները, իսկ 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, իրականում տեսանկարահանելով, գոյություն չունեցող, իսկ հետագայում արդեն առկա արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող տեսանյութերն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու, իսկ մեկ դեպքում նաև իրեն պատկանող ատրճանակով վերջինի նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև սեպտեմբերի 2-ն ընկած ժամանակահատվածում, պահանջելով առանձնապես խոշոր չափի` ընդհանուր 6.845.000 ՀՀ դրամ, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև օգոստոսի 30-ն ընկած ժամանակահատվածում ստացել է ընդհանուր` 3.325.000 ՀՀ դրամ: Այսպես. Պավլիկ Մուշեղյանը, ձևացնելով, որ տեսանկարահանում է 2017 թվականի մայիսին Երևան քաղաքի Վաղարշյան փողոցում կայանված իրեն պատկանող ավտոմեքենայում Հայկ Եփրեմյանի հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում համասեռ գործողությունները, 2017 թվականի հուլիսի 17-ից 20-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Մարգարյան փողոցում, արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու, ինչպես նաև իրեն պատկանող MP-654 մոդելի T10 009650 համարի օդաճնշիչ ատրճանակով վերջինի նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, վերջինից պահանջել է 750.000 ՀՀ դրամ, որից 100.000 ՀՀ դրամը ստացել է 2017 թվականի հուլիսի 17-ից 20-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում, 100.000 ՀՀ դրամը` նույն ժամանակահատվածում` Երևան քաղաքի Կոմիտաս 4, 1ա տան մոտ, իսկ 550.000 ՀՀ դրամը` նույն տան մոտ` 2017 թվականի հուլիսի 31-ին: 2017 թվականի հուլիսի 18-ին Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել և նույն օրը Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում ստացել է 70.000 ՀՀ դրամ: 2017 թվականի օգոստոսի 1-ից 2-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Կասյան փողոցում, Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել է 900.000 ՀՀ դրամ, որից 125.000 ՀՀ դրամը ստացել է 2017 թվականի օգոստոսի 2-ին Երևան քաղաքի Հ.Հակոբյան փողոցում, 320.000 ՀՀ դրամը` 2017 թվականի օգոստոսի 3-ին Երևան քաղաքի Մարգարյան փողոցում, իսկ 435.000 ՀՀ դրամը` 2017 թվականի օգոստոսի 8-ից 28-ն ընկած ժամանակահատվածում` Երևան քաղաքի տարբեր հասցեներում: 2017 թվականի օգոստոսի վերջին, Երևան քաղաքի Կոմիտաս 4, 1ա տան մոտ, Հայկ Եփրեմյանի մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող, իրականում գոյություն չունեցող վերը նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել և 2017 թվականի օգոստոսի 29-ից 31-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Սունդուկյան փողոցում ստացել է 1.625.000 ՀՀ դրամ: Այնուհետև` շարունակելով իր հանցավոր մտադրությունների իրականացմանն ուղղված գործողությունները, 2017 թվականի սեպտեմբերի 2-ին իրեն պատկանող «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսով տեսանկարահանելով Երևան քաղաքի Երզնկյան փողոցում գտնվող բազմաբնակարան շենքի բնակարաններից մեկում Հայկ Եփրեմյանի հետ ունեցած սեքսուալ բնույթի` այդ թվում համասեռական գործողությունները, նրա մասին արատավորող տեղեկություններ հանդիսացող նշված տեսանյութն այլ անձանց և համացանցում հրապարակելու սպառնալիքով պահանջել է 3.500.000 ՀՀ դրամ, սակայն Հայկ Եփրեմյանը, չկատարելով պահանջը, դիմել է ոստիկանություն: 2017 թվականի նոյեմբերի 23-ին Պավլիկ Մուշեղյանի վերաբերյալ թիվ 14870717 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԱՔԴ/0180/01/17 համարը: Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵԱՔԴ/0180/01/17 դատավճռի համաձայն` Պավլիկ Մուշեղյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 6 (վեց) տարի ժամկետով: Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: 2018 թվականի ապրիլի 18-ին և ապրիլի 26-ին Վերաքննիչ դատարան են ստացվել համապատասխանաբար ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի և պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքները` Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵԱՔԴ/0180/01/17 դատավճռի դեմ: Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները. Ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան: Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքով արգելված արարք կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` առանց վերջինի անձը բնութագրող փաստական տվյալներին համապատասխան իրավական գնահատական տալու, հանգել է անհիմն հետևության, որ միայն ազատազրկումը կարող է ապահովել պատժի նպատակները: Առաջին ատյանի դատարանը, խորամուխ չլինելով մեղքն ամբողջությամբ ընդունած, անկեղծորեն զղջացող, շարունակվող դրական վարք ունեցող անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու առանձնահատկություններին, չի պատճառաբանել դատական ակտը և հետազոտված փաստերի հիման վրա համապատասխան եզրահանգումներ չի կատարել: Մինչդեռ, պատասխանատվության անհատականացման համար անհրաժեշտ էր բացահայտել ոչ միայն այն պայմանները, որոնցում ձևավորվել է հանցավորի անձը, այլև նրա սոցիալ-ժողովրդագրական, սոցիալ-հոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերը, որոնք իրենց արտացոլումն են գտել հետհանցավոր վարքի դրսևորման մեջ: Հարկ է նկատել, որ Պավլիկ Մուշեղյանի խնամքին առկա են մինչև 14 տարեկան երկվորյակներ, նա հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը և նրա դեպքում պատիժը ռեալ կրելը կարող է հանգեցնել անդառնալի հետևանքների, քանի որ ընտանիքի միակ ապրուստի միջոցը վերջինի կողմից տարբեր տեսակի աշխատանքներ կատարելով ընտանիքը պահելն է: Մուշեղյանների ընտանիքը գտնվում է սոցիալապես անապահով վիճակում` կինը չի աշխատում, հայրը մահացել է 2003 թվականին, այսինքն` դեռ այն ժամանակ, երբ Պավլիկ Մուշեղյանին տրվել է անժամկետ հաշմանդամության կարգ, քանի որ վերջինը տառապում է պարբերական, կամ ինչպես հաճախ անվանում ենք երևանյան հիվանդությամբ: Հատկանշական է նաև այն, որ Պավլիկ Մուշեղյանի կողմից ամբողջովին վերականգնվել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը: Այսպիսով` վերոգրյալից հետևում է, որ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին դատական ակտ կայացնելով` Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ և 10-րդ հոդվածներով սահմանված օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքների խախտումներ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող անօրինական, չհիմնավորված և չպատճառաբանված դատական ակտի կայացմանը: Ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանը խնդրել է թիվ ԵԱՔԴ/0180/01/17 քրեական գործով ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը` պատժի մասով, բեկանել և փոփոխել` Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ և ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան: Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը կայացվել է նյութական և քրեադատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներով: Առաջին ատյանի դատարանը Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով թույլ է տվել օրենքի ոչ ճիշտ կիրառումը` ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի համաձայն` դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու համար հիմք է հանդիսանում: Առաջին ատյանի դատարանը պարտավոր էր Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջները` օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակեր և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառեր` սահմանելով փորձաշրջան: Առաջին ատյանի դատարանը Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել գործով հաստատված նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, որոնք շարադրված են դատավճռում, սակայն դրանց պատշաճ իրավական գնահատական չի տվել և գտել է, որ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելը չի համապատասխանում արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին: Առաջին ատյանի դատարանը Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հիմք ընդունելով միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, նրա պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմքերին չի անդրադարձել, նրա կատարած արարքից հետո նրա դրսևորած վարքագծի և նրա անձի հանդեպ հայեցողություն չի դրսևորել, հաշվի չի առել, որ հանցավոր արարքից հետո նա ամբողջությամբ վերականգնել է տուժողին պատճառած նյութական վնասը, որ տուժողը հաշտվել է նրա հետ և նրա նկատմամբ որևէ պահանջ ու բողոք չունի, Պավլիկ Մուշեղյանն ընդունել է իր արարքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, օժանդակել է նախաքննությանը` օբյեկտիվ իրականությունը պարզելու համար, նախկինում դատապարտված և այլ կերպ արատավորված չի եղել, մինչև դատավճիռը գտնվելով ազատության մեջ` որևէ արգելված արարք չի կատարել, ընտանիքի միակ կերակրողն է և բնութագրվում է դրականորեն: Թվարկված հանգամանքներն էականորեն նվազեցնում են Պավլիկ Մուշեղյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և Առաջին ատյանի դատարանը պետք է դրանց համակցությունը համարեր բացառիկ և Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակեր ու ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառեր: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: Վերաքննիչ դատարանը, բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով պաշտպանի և ամբաստանյալի հիմնավորումները` վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ, դատախազի պատասխանը` վերաքննիչ բողոքների դեմ, ինչպես նաև ուսումնասիրելով ներկայացված վերաքննիչ բողոքները, գտնում է, որ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի և պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքները ենթակա են մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի դրույթները: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը` «(...) պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները (...)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով, կամ չկիրառել որպես պարտադիր նախատեսված լրացուցիչ պատիժ: 2. Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը: Հատկանշական է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման առանձնահատկությունների կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-145/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը` «(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի բովանդակությունից հետևում է, որ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկը` - գործի բացառիկ հանգամանքները. - խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կողմից կատարված հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը: Ինչպես նշված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածում, բացառիկ հանգամանքները կապված են հանցանքի շարժառիթների, նպատակների, հանցավորի դերի, ինչպես նաև հանցանքը կատարելիս և դրանից հետո հանցավորի վարքի հետ: Այդպիսիք կարող են լինել այն հանգամանքները, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը: Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե դրանք որքանով են ազդել կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա (...)»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` 2008 թվականի փետրվարի 29-ի թիվ ՎԲ-13/08 որոշմամբ նշել է, որ օրենքում օգտագործված «բացառիկ» բառը ենթադրում է, որ տվյալ փաստական հանգամանքը կամ դրանց համակցությունը դուրս են գալիս սովորական շրջանակներից: Այլ կերպ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացած մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը պետք է այն աստիճան առանձնահատուկ լինեն, որ վերածվեն բացառության: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: (...): ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշմամբ նշել է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-201/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: (...) Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: (...) Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը»: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս` պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, հաշվի է առել ոչ միայն կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այլև նրա անձը: Առաջին ատյանի դատարանը, որպես ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ, հաշվի է առել այն, որ նա ամուսնացած է, նախկինում դատապարտված չէ, բնութագրվում է դրականորեն: Որպես ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել այն, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, ֆիզիկապես վատառողջ է` տառապում է երևանյան հիվանդությամբ, 2-րդ խմբի հաշմանդամ է, խնամքի տակ են գտնվում 2015 թվականին ծնված մանկահասակ երկու երեխաները, ընտանիքի միակ կերակրողն է, հանցանքը կատարելուց հետո դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, հատուցել է տուժողին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել, իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել, որպիսի պայմաններում եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում` 6 (վեց) տարի ժամկետով, որը նա պետք է կրի: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, ինչպես նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտությունը (ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը) քննարկելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պայմաններում իրավացիորեն վերջինի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար են նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար ու կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը և ուղղել պատժի ենթարկված անձին: Այսպիսով` Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ եզրահանգումներըը, գտնում է, որ Պավլիկ Մուշեղյանի նկատմամբ նրա կատարած արարքի համար չի կարող նշանակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ, այսինքն` նրա նկատմամբ կիրառելի չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը, ինչպես նաև ամբաստանյալ Պավլիկ Մուշեղյանի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց պատիժը կրելու, այսինքն` նրա նկատմամբ կիրառելի չէ նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Ամբաստանյալ Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի և պաշտպան Լյուդվիգ Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 16-08-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 03-10-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից. 270, 81 , 69 թերթերից |
| Գործին կից նյութեր | Պ. Մուշեղյանի անձնագիրը: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 03-10-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից. 270, 81 , 69 թերթերից |
| Գործին կից նյութերը | Պ. Մուշեղյանի անձնագիրը: |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-33594/18 |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0180/01/17
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 01-10-2018 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Ամբաստանյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Տոնոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Պավլիկ |
| Ազգանուն | Մուշեղյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 10-12-2018 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԱՔԴ/0180/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 10 դեկտեմբերի 2018 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով ամբաստանյալ Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի օգոստոսի 16-ի որոշման դեմ պաշտպան Կ.Տոնոյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի` 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճռով Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 6 (վեց) տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Պ.Մուշեղյանի և պաշտպան Լ.Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2018 թվականի օգոստոսի 16-ի որոշմամբ բողոքները մերժել է` Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի` 2018 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ: Վերոհիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Պ.Մուշեղյանի պաշտպան Կ.Տոնոյանը` խնդրելով պատժի մասով բեկանել և փոփոխել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի օգոստոսի 16-ի որոշումը` ամբաստանյալ Պ.Մուշեղյանի նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ և ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան, կամ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան: Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում։ Բողոքաբերի պնդմամբ՝ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, քանի որ բողոքարկվող դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի` Վարդան Գասպարյանի վերաբերյալ գործով 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ի թիվ ԱՎԴ2/0057/01/09 և մի շարք այլ որոշումներին։ Բողոքի հեղինակը նշել է նաև, որ ստորադաս դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 64-րդ, 70-րդ հոդվածների և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջները։ Բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն գործի նյութերի, Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշումների, ինչպես նաև բողոքարկվող դատական ակտի պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չի հիմնավորվել, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և որ առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում։ Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հիմքերը հիմնավորված չեն։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման։ Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Պավլիկ Արմենի Մուշեղյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի օգոստոսի 16-ի որոշման դեմ պաշտպան Կ.Տոնոյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել։ Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։ Նախագահող ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 11-12-2018 |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 17-10-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 17-10-2018 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Լիլիթ |
| Ազգանուն | Թադևոսյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 17-12-2018 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | 3 հատոր` 270, 81, 106 թերթ, կից` Պավլիկ Մուշեղյանի անձնագիրը |