Հիմնական

Գործի համար: ԵԱՔԴ/0155/01/17
Վիճակագրական տողի համար : 11.14

Պատասխանող

Երեմ Մանուկյան Ցոլակ
Երեմ Մանուկյան

Դատավոր

Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն

Աննա Մաթևոսյան

Դատավոր

Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն

Աննա Մաթևոսյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Երեմ Մանուկյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա աշխատելով ՙԷյ ի Ջի Սերվիս՞ ՍՊԸ-ի Երևանի ՙԱրաբկիր և Աջափնյակ՚ բաժնում որպես փականակագործ իրականացրել է սպառողների կյանքի անվտանգության պահանջներին չհամապատասխանող ծառայությունների մատուցում:
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2018-01-16 10:00 1 Կայացել է
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-12-15 14:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-12-06 09:30 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-11-28 11:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-10-26 10:00 1 Կայացել է
ԵԱՔԴ/0155/01/17

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն


«16» հունվարի 2018թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝

նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի,
քարտուղարությամբ՝ Հ.Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող Դ.Աղաջանյանի,
տուժող Ն.Մարտիրոսյանի,
տուժողի օրինական ներկայացուցիչ Կ.Մարտիրոսյանի,
ամբաստանյալ Ե.Մանուկյանի,
պաշտպան Յու. Խաչատրյանի,
մանկավարժ` Օ.Բարսեղյանի


դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Երեմ Ցոլակի Մանուկյանի՝ ծնված 1960 թվականի նոյեմբերի 11-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չդատված, աշխատում է «ԷՅ Ի ՋԻ» ՍՊԸ-ում որպես փականագործ, հաշվառված և բնակվում է ք.Երևան, Մանթաշյան 53 շենք, բնակարան 13 հասցեում, որպես խափանման միջոց է ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի մայիսի 03-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 09164017 քրեական գործը:
Նույն օրը թիվ 09164017 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժին:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2017 թվականի մայիսի 05-ի որոշմամբ թիվ 09164017 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
Քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 09164017 քրեական գործով Նարեկ Կարենի Մարտիրոսյանը ճանաչվել է տուժող:
Քննիչի 2017 թվականի մայիսի 06-ի որոշմամբ թիվ 09164017 քրեական գործով Կարեն Մարտիրոսյանը ճանաչվել է անչափահաս Նարեկ Մարտիրոսյանի օրինական ներկայացուցիչ:
2017 թվականի հունիսի 07-ին թիվ 09164017 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Հայրապետյանի վարույթ:
2017 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Երեմ Ցոլակի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Քննիչի 2017 թվականի սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ թիվ 09164017 քրեական գործով Երեմ Ցոլակի Մանուկյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Քննիչի 2017 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ կալանք է դրվել մեղադրյալ Երեմ Մանուկյանի անվամբ գրանցված անշարժ գույքի վրա:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Աղաջանյանը 2017 թվականի սեպտեմբերի 28-ին հաստատել է թիվ 09164017 քրեական գործի մեղադրական եզրակացությունը և քրեական գործը` հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը Դատարանում ստացվել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 29-ին:
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով քրեական գործը թիվ ԵԱՔԴ/0155/01/17 համարի ներքո մակագրվել և 2017 թվականի հոկտեմբերի 02-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Մաթևոսյանին:
Դատավոր Ա.Մաթևոսյանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 02-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0155/01/17 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ նշանակվել դատական քննության:
Երեմ Ցոլակի Մանուկյանին նախաքննության մարմինը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել հետևյալ ձևակերպմամբ.
«[Երեմ Ցոլակի Մանուկյանը] մեղադրվում է այն հանրորեն վտանգավոր արարք կատարելու համար, որ նա աշխատելով «Էյ ի Ջի Սերվիս» ՍՊԸ-ի Երևանի «Արաբկիր և Աջափնյակ» բաժնում որպես փականագործ, իրականացրել է սպառողների կյանքի անվտանգության պահանջներին չհամապատասխանող ծառայությունների մատուցում, մասնավորապես, չի կատարել « էյ ի Ջի Սերվիս» ՍՊԸ-ի և «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի կողմից 2015 թվականի հունիսի 2-ին հաստատված «ՆԳՍՀ արձանագրող տեխնիկական բնույթի խախտումների պայմանական դասակարգումն ըստ կոդերի ու դրանց վերացման ձևաչափն ըստ պատասխանատուների» Հուշաթերթի պահանջները, ինչպես նաև «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Երևանի ԳԳՄ-ի և բաժանորդ Քնարիկ Մարտիրոսյանի միջև 2015 թվականի հունիսի 22-ին վերակնքված «Բնական գազի մատակարարման /մատակարար-բաժանորղ/ թիվ 171430 պայմանագրի թիվ 2 հավելված՝ Համաձայնագրի «Ներտնային գազասպառման համակարգի տեխնիկական սպասարկման ծառայությունների մատուցման» մասին 1-ին գլխի 2-րդ կետի 2-րդ ենթակետի, 2-րդ գլխի 4-րդ կետի 3–րդ ենթակետի պահանջները և 09.05.2015թ. մինչև 10.11.2016թ. ընկած ժամանակահատվածում կատարված ստուգայցերի ժամանակ պատշաճ կարգով չի ստուգել Երևան քաղաքի Քանաքեռի 10-րդ փողոց 27ա տան գազօգտագործվող սարքավորումների ծխատար խողովակների հավաքակցումը, ծխատար ուղու միացումը, օդափոխությունը, չի զննել այրման համար անհրաժեշտ օդաքանակի ներհոսքի համար նախատեսված բացվածքները, չի ստուգել ծխատար ուղիներում քարշը, գազասպառման համակարգի գազօգտագործող սարքավորումների համապատասխանությունը գազասպառման համակարգի նախագծին և տեխնիկական կանոնակարգի պահանջներին, լոգարանի արտաքին պատին կից հավաքակցված ազբեստյա ծխատար ուղու գլխամասը քամու ազդեցության գոտում գտնվելու, օդատար անցուղին կիսակառույց լինելու, լոգարանի դռան և հատակի միջև օդի ներհոսքի համար պահանջվող 0,02 մ2 կտրվածքը ապահոված չլինելու՝ /այն փաստացի կազմել է 0,01 մ2/ նման խախտումների առկայության պայմաններում համապատասխան միջոցներ չի ձեռնարկել նշված տան լոգարանի խախտումներն արձանագրելու, դրա վերաբերյալ արձանագրություն կազմելու, գազասարքը տեղում անջատելու կամ խցանային փականով խցափակելու ու կնքելու և դրա վերաբերյալ ԳԳՄ-ին տեղեկատվություն չի տրամադրել՝ խախտումները վերացնելու համար, ինչի արդյունքում 2017թ.-ի ապրիլի 23-ին ժամը 23:00-ի սահմաներում նույն տան բնակիչ Նարեկ Մարտիրոսյանի կողմից լոգարանում լողանալիս, այրման համար անհրաժեշտ օդաքանակի և ծխագազերի քարշի արհեստական սահմանափակման արդյունքում, ծխագազերի որոշակի քանակ /որն իր մեջ պարունակում է շմոլ գազ/ մուտք է գործել լոգարան, որի արդյունքում նվազել է թթվածնի քանակությունը լոգարանի տարածքում եղած օդում և տեղի է ունեցել գազի արագային ջրատաքացուցիչում գազաօդային խառնուրդի թերայրում, ինչը խոհանոցի արտաքին պատին հավաքակցված ծխաօդատար անցուղիներում քարշի սահմանափակման պայմաններում բերել է ծխագազերի, մասնավորապես ածխածնի մոնօքսիդի թույլատրելի սահմանաքանակը գերազանցող կենցենտրացիայի կուտակում լոգարանում, որի հետևանքով անչափահաս Նարեկ Մարտիրոսյանն ստացել է շմոլ գազից թունավորում, ինչի հետևանքով վերջինիս առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է ծանր վնաս։ (…)»

Արագացված դատական քննություն
Մինչ դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի պաշտպան Յու. Խաչատրյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով:
Պաշտպան Յու. Խաչատրյանը հավաստեց, որ ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանին բացատրել է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու իրավական հետևանքները և միաժամանակ Դատարանին ներկայացրեց ամբաստանյալ Ե.Մանուկյանի արագացված դատաքննության կարգ կիրառելու մասին միջնորդության գրավոր տարբերակը:
Ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանը միացավ պաշտպանի միջնորդությանը: Հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու իրավական հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և ընդունում է այն ամբողջ ծավալով:
Դատական նիստի ընթացքում մեղադրող Դ.Աղաջանյանը և տուժողի օրինական ներկայացուցիչ Կ.Մարտիրոսյանը հայտարարեցին, որ չեն առարկում դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու միջնորդության դեմ:
Դատարանը, լսելով ամբաստանյալ Ե.Մանուկյանի դիրքորոշումն իրեն առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ, հաշվի առնելով մինչ դատաքննություն սկսելը դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ պաշտպանի միջնորդությունը, ինչպես նաև հաշվի առնելով այդ կապակցությամբ մեղադրողի և տուժողի օրինական ներկայացուցչի հայտնած դիրքորոշումները, գտնում է, որ սույն քրեական գործի քննությունը պետք է անցկացնել արագացված դատական քննության կարգով` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Մինչև դատաքննությունն սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե`
1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, և
2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և
3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի այդպիսին։
3. Դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի 375.1 հոդվածով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնում արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հակառակ դեպքում դատական քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով։
5. Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում։ Սակայն, ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
8. Սույն օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 քրեական գործով Շ.Ամիրխանյանի և Գ.Ֆարմանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24-ին կայացրած որոշման 24-րդ կետերում հայտնել է հետևյալը.
«(…) [Դ]ատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները.
1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2-րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը,
4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵՇԴ/0097/01/09 քրեական գործով Տ.Քամալյանի վերաբերյալ 2001 թվականի մարտի 26–ին կայացված որոշման 19–20-րդ կետերում հայտնել է հետևյալը.
«(…) [Տ]ուժողի համար իր գործի «արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ» քննությունը, inter alia, ենթադրում է, որ
ա. Դատախազը (մեղադրողը) արագացված դատական քննության դեմ առարկելու կամ չառարկելու հարցը լուծելիս, պետք է հաշվի առնի տուժողի դիրքորոշումը՝ որպես մեղադրանքի կողմի սուբյեկտի (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6–րդ հոդվածի 21–րդ կետ):
բ. Դատարանը չի կարող անցնել դատական քննության արագացված կարգի՝ առանց այդ հարցի կապակցությամբ տուժողի դիրքորոշումը պարզելու:
գ. Դատարանը կարող է դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը մերժել, եթե դրա դեմ առարկում է տուժողը: Այդ դեպքում դատարանը կայացնում է առանձին որոշում, որում պատճառաբանում է արագացված դատական քննության արդյունքում տուժողի օրինական շահերի վտանգման հանգամանքը:
Դատախազի (մեղադրողի) և դատարանի համար, սույն որոշման նախորդ կետի հիման վրա, համապատասխանաբար, դատական քննության արագացված կարգի դեմ առարկելու և ամբաստանյալի համապատասխան միջնորդությունը մերժելու հարցը լուծելիս տուժողի դիրքորոշումը պետք է վճռական նշանակություն ունենա մասնավորապես այն դեպքերում, երբ տուժողը՝
ա. ողջամտորեն հիմնավորում է, որ իրեն հասցված վնասն ամբողջությամբ հատուցված չէ,
բ. փաստարկված առարկում է գործի փաստական հանգամանքների դեմ: »:
Դատարանը, սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով վերը շարադրված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, արձանագրում է հետևյալը.
ա) ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
բ) ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
գ) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպան Յու. Խաչատրյանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2–րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, մինչև դատաքննությունն սկսելը։
դ) մեղադրողը և տուժողի օրինական ներկայացուցիչը չեն առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
ե) Երեմ Մանուկյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժն ազատազրկման ձևով կազմում է առավելագույնը երկու տարի, հետևաբար այն չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Հաշվի առնելով վերը շարադրված փաստական հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմաններն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը
Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանը, աշխատելով «Էյ ի Ջի Սերվիս» ՍՊԸ-ի Երևանի «Արաբկիր և Աջափնյակ» բաժնում որպես փականագործ, իրականացրել է սպառողների կյանքի անվտանգության պահանջներին չհամապատասխանող ծառայությունների մատուցում, մասնավորապես, չի կատարել «էյ ի Ջի Սերվիս» ՍՊԸ-ի և «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի կողմից 2015 թվականի հունիսի 2-ին հաստատված «ՆԳՍՀ արձանագրող տեխնիկական բնույթի խախտումների պայմանական դասակարգումն ըստ կոդերի ու դրանց վերացման ձևաչափն ըստ պատասխանատուների» Հուշաթերթի պահանջները, ինչպես նաև «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Երևանի ԳԳՄ-ի և բաժանորդ Քնարիկ Մարտիրոսյանի միջև 2015 թվականի հունիսի 22-ին վերակնքված «Բնական գազի մատակարարման /մատակարար-բաժանորղ/ թիվ 171430 պայմանագրի թիվ 2 հավելվածի՝ Համաձայնագրի «Ներտնային գազասպառման համակարգի տեխնիկական սպասարկման ծառայությունների մատուցման» մասին 1-ին գլխի 2-րդ կետի 2-րդ ենթակետի, 2-րդ գլխի 4-րդ կետի 3–րդ ենթակետի պահանջները և 09.05.2015թ. մինչև 10.11.2016թ. ընկած ժամանակահատվածում կատարված ստուգայցերի ժամանակ պատշաճ կարգով չի ստուգել Երևան քաղաքի Քանաքեռի 10-րդ փողոց 27 ա տան գազօգտագործվող սարքավորումների ծխատար խողովակների հավաքակցումը, ծխատար ուղու միացումը, օդափոխությունը, չի զննել այրման համար անհրաժեշտ օդաքանակի ներհոսքի համար նախատեսված բացվածքները, չի ստուգել ծխատար ուղիներում քարշը, գազասպառման համակարգի գազօգտագործող սարքավորումների համապատասխանությունը գազասպառման համակարգի նախագծին և տեխնիկական կանոնակարգի պահանջներին, լոգարանի արտաքին պատին կից հավաքակցված ազբեստյա ծխատար ուղու գլխամասը քամու ազդեցության գոտում գտնվելու, օդատար անցուղին կիսակառույց լինելու, լոգարանի դռան և հատակի միջև օդի ներհոսքի համար պահանջվող 0,02 մ2 կտրվածքը ապահոված չլինելու՝ /այն փաստացի կազմել է 0,01 մ2/ նման խախտումների առկայության պայմաններում համապատասխան միջոցներ չի ձեռնարկել նշված տան լոգարանի խախտումներն արձանագրելու, դրա վերաբերյալ արձանագրություն կազմելու, գազասարքը տեղում անջատելու կամ խցանային փականով խցափակելու ու կնքելու և դրա վերաբերյալ ԳԳՄ-ին տեղեկատվություն չի տրամադրել՝ խախտումները վերացնելու համար, ինչի արդյունքում 2017թ.-ի ապրիլի 23-ին ժամը 23:00-ի սահմաներում նույն տան բնակիչ Նարեկ Մարտիրոսյանի կողմից լոգարանում լողանալիս, այրման համար անհրաժեշտ օդաքանակի և ծխագազերի քարշի արհեստական սահմանափակման արդյունքում, ծխագազերի որոշակի քանակ /որն իր մեջ պարունակում է շմոլ գազ/ մուտք է գործել լոգարան, որի արդյունքում նվազել է թթվածնի քանակությունը լոգարանի տարածքում եղած օդում և տեղի է ունեցել գազի արագային ջրատաքացուցիչում գազաօդային խառնուրդի թերայրում, ինչը խոհանոցի արտաքին պատին հավաքակցված ծխաօդատար անցուղիներում քարշի սահմանափակման պայմաններում բերել է ծխագազերի, մասնավորապես ածխածնի մոնօքսիդի թույլատրելի սահմանաքանակը գերազանցող կենցենտրացիայի կուտակում լոգարանում, որի հետևանքով անչափահաս Նարեկ Մարտիրոսյանն ստացել է շմոլ գազից թունավորում, ինչի հետևանքով վերջինիս առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է ծանր վնաս, այսինքն կատարել է արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Ամբաստանյալ Ե.Մանուկյանը նշված արարքը կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը ՀՀ քրեական դատավարության 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` չի կարող գերազանցել նշված հանցագործության համար օրենքով նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…)Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում այն, որ նա.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2017 թվականի օգոստոսի 21-ի տեղեկանքի համաձայն` դատվածություն չունի,
- «ԼԻԼԻԹ» համատիրության նախագահի կողմից տրված բնութագրի համաձայն՝ բնութագրվում է դրական,
- «Էյ-Ի-Ջի-Սերվիս» ՍՊԸ-ի գլխավոր տնօրենի կողմից տրված բնութագրի համաձայն՝ բնութագրվում է դրական,
- ունի մշտական բնակության վայր (հիմք` «ԼԻԼԻԹ» համատիրության նախագահի 2017 թվականի նոյեմբերի 27-ի տեղեկանքը):
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները, որպես ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար:
Դատարանն ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցանքի համար, բացի ազատազրկման ձևով պատժից, նախատեսված է պատժի այլընտրանքային տեսակ՝ տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով: Բացի այդ, նշված հոդվածի սանկցիայով որպես ֆակուլտատիվ ոչ պարտադիր լրացուցիչ պատժատեսակ է նախատեսվում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով 2009 թվականի փետրվարի 17–ին կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) [Ա]յլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։»
Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա կատարած կոնկրետ արարքը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի` տուգանքի կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Այսինքն` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված առավել նվազ պատժատեսակը` տուգանքը, որպիսի պայմաններում հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացումը: Տվյալ դեպքում տուգանքը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի նկատմամբ որպես ֆակուլտատիվ (ոչ պարտադիր) լրացուցիչ պատիժ՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու հարցին անդրադառնալիս Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Վճռաբեկ դատարանը 2016 թվականի հունիսի 24-ի ԵԱՔԴ/0016/01/14 քրեական գործով որշման մեջ իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(...) ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի մասնավորեցնում և չի տարբերակում հիմնական և լրացուցիչ պատիժ նշանակելու սկզբունքները և նպատակները, որից հետևում է, որ անկախ այն հանգամանքից, թե անձի նկատմամբ նշանակվում է հիմնական թե հիմնական և լրացուցիչ պատիժ իրար հետ համակցված, դատարանը բոլոր դեպքերում պարտավոր է առաջնորդվել քրեական օրենսգրքում ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով (օրինականություն, արդարություն, պատժի անհատականացում, մարդասիրություն) և պատժի նպատակներին հասնելու օրենսդրական կարգադրանքով: Այլ կերպ` պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքներն ու նպատակները հավասարապես վերաբերում են ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատիժներին: Օրենքով սահմանված պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից դատարանը, հաշվի առնելով հանցագործության բնույթը, արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և հանցագործի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պետք է նշանակի այնպիսի պատիժ (հիմնական կամ հիմնական և լրացուցիչ), որը կբխի վերոթվարկած չափանիշներից և կապահովի պատժի նպատակների լիարժեք իրացվելիությունը:
13.1. Ամփոփելով վերոնշյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ որոշակի հոդվածի սանկցիայով նախատեսված է ոչ պարտադիր (ֆակուլտատիվ) լրացուցիչ պատիժ, վերջինիս նշանակման հարցը լուծելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կամ նրա կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության վրա: Այն դեպքերում, երբ որոշակի հանցագործության առանձնահատկությունից ելնելով` դատարանը, պահպանելով պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները, կգա եզրահանգման, որ ամբաստանյալի նկատմամբ միայն հիմնական պատիժ նշանակելով հնարավոր չէ հասնել քրեական օրենսգրքում ամրագրված պատժի նպատակներին, հոդվածի սանկցիայով նախատեսված դեպքերում պետք է նշանակի լրացուցիչ պատիժ, որը կապահովի պատժի անհատականացման սկզբունքի արդյունավետ իրացումը և ամբաստանյալի կողմից տվյալ բնույթի հանցավոր վարքագիծ դրսևորելու հետագա հնարավոր ռիսկի չեզոքացումը: (...)»:
Վճռաբեկ դատարանի վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո քննարկելով ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ պատժատեսակի` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու նշանակման հարցը՝ Դատարանը, հաշվի է առնում այն, որ սույն դատական ակտը կայացնելու պահին ամբաստանյալը շարունակում է աշխատել «Էյ-Ի-Ջի-Սերվիս» ՍՊ ընկերությունում, որպես փականագործ, ընկերության գլխավոր տնօրենի բնութագրի համաձայն իրեն դրսևորել է որպես բարեխիղճ և պատասխանատու աշխատակից, աշխատանքներում ունեցած դրական արդյունքների համար ընկերության ղեկավարության կողմից արժանացել է խրախուսման և այն, որ այդ աշխատանքի արդյունքում է ապրուստի միջոց վաստակում, ուստի Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունից լրացուցիչ պատժատեսակի կիրառումն ամբաստանյալ Ե.Մանուկյանի պարագայում արդարացված չէ։ Դատարանը լրացուցիչ պատիժ նշանակելու աննպատակահարմարության մասին հետևության հանգելիս հաշվի է առնում նաև ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալների, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Երեմ Ցոլակի Մանուկյանի անվամբ գրանցված անշարժ գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2017 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ դրված կալանքին` Դատարանը գտնում է, որ քաղաքացիական հայցի բացակայության պայմաններում այն պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ բացակայում են այն վերացնելու կամ փոփոխելու հիմքերը, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնեը:
Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործին կցված և ապացույց ճանաչված`2017 թվականի մայիսի 03-ին «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Երևանի գազաֆիկացման և գազամատակարարման մասնաճյուղից ստացված Երևան քաղաքի Քանաքեռ 10-րդ փողոց, 27-րդ տան գազաֆիկացման ներտնային համակարգի վերաբերյալ փաստաթղթերը` 17 թերթից բաղկացած, որի մեջ ներառված են բնակելի տան թիվ 1/443 գազաֆիկացման տեխնիկական անձնագիրը և բնական գազի մատակարարման թիվ 171430 պայմանագիրը. 2017 թվականի մայիսի 04-ին «ԷՅ Ի ՋԻ Սերվիս» ՍՊԸ-ից ստացված ներտնային գազասպառման համակարգի տեխնիկական սպասարկման վերաբերյալ ակտը, ԳՍԿՀ տեխնիկական սպասարկման և հրահանգավորման ամփոփագիրը և բնակչի բացատրագրի պատճենները, 2017 թվականի հունիսի 05-ին «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Երևանի գազաֆիկացման և գազամատակարարման մասնաճյուղից ստացված Երևան քաղաքի Քանաքեռ 10-րդ փողոց, 27-րդ տան գազամատակարարման վերականգման վերաբերյալ մասնաճյուղի կենտրոնական արխիվում առկա փաստաթղթերի պատճենները, որոնց թվում նաև Հայաստանի կամավոր հրշեջ ընկերության կողմից կազմված թիվ 839 ակտը, 2017 թվականի հունիսի 19-ին «ԷՅ Ի ՋԻ Սերվիս» ՍՊԸ-ից ստացված ներտնային գազասպառման համակարգի տեխնիկական սպասարկման վերաբերյալ ակտերի, ԳՍԿՀ տեխնիկական սպասարկման և հրահանգավորման ամփոփագրերի և գազասպառման համակարգում հայտնաբերված խախտումների և թերությունների վերաբերյալ արձանագրության, փականագործ Երեմ Մանուկյանի տեխնիկական շահագործման կանոնների և հրահանգավորման գիտելիքների ստուգման արդյունքների վկայականի և բնակչի բացատրագրի պատճենները պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին:
Քրեական գործի նյութերի համաձայն՝ դատական ծախս է հանդիսանում ճարտարագիտատեխնիկական և դատաբժշկական փորձաքննությունների արժեքը՝ համապատասխանաբար 68.700 և 8.000 հազար ՀՀ դրամը, սակայն Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի դրույթը, որի համաձայն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու դեպքում դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման, դատական ծախսերի հարցը համարում է լուծված:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, քաղաքացիական հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով` Դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Երեմ Ցոլակի Մանուկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու։
Ամբաստանյալ Երեմ Ցոլակի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ամբաստանյալ Երեմ Ցոլակի Մանուկյանի անվամբ գրանցված անշարժ գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2017 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ դրված կալանքը վերացնել:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործին կցված և ապացույց ճանաչված` 2017 թվականի մայիսի 03-ին «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Երևանի գազաֆիկացման և գազամատակարարման մասնաճյուղից ստացված Երևան քաղաքի Քանաքեռ 10-րդ փողոց, 27-րդ տան գազաֆիկացման ներտնային համակարգի վերաբերյալ փաստաթղթերը` 17 թերթից բաղկացած, որի մեջ ներառված են բնակելի տան թիվ 1/443 գազաֆիկացման տեխնիկական անձնագիրը և բնական գազի մատակարարման թիվ 171430 պայմանագիրը. 2017 թվականի մայիսի 04-ին «ԷՅ Ի ՋԻ Սերվիս» ՍՊԸ-ից ստացված ներտնային գազասպառման համակարգի տեխնիկական սպասարկման վերաբերյալ ակտը, ԳՍԿՀ տեխնիկական սպասարկման և հրահանգավորման ամփոփագիրը և բնակչի բացատրագրի պատճենները, 2017 թվականի հունիսի 05-ին «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Երևանի գազաֆիկացման և գազամատակարարման մասնաճյուղից ստացված Երևան քաղաքի Քանաքեռ 10-րդ փողոց, 27-րդ տան գազամատակարարման վերականգման վերաբերյալ մասնաճյուղի կենտրոնական արխիվում առկա փաստաթղթերի պատճենները, որոնց թվում նաև Հայաստանի կամավոր հրշեջ ընկերության կողմից կազմված թիվ 839 ակտը, 2017 թվականի հունիսի 19-ին «ԷՅ Ի ՋԻ Սերվիս» ՍՊԸ-ից ստացված ներտնային գազասպառման համակարգի տեխնիկական սպասարկման վերաբերյալ ակտերի, ԳՍԿՀ տեխնիկական սպասարկման և հրահանգավորման ամփոփագրերի և գազասպառման համակարգում հայտնաբերված խախտումների և թերությունների վերաբերյալ արձանագրության, փականագործ Երեմ Մանուկյանի տեխնիկական շահագործման կանոնների և հրահանգավորման գիտելիքների ստուգման արդյունքների վկայականի և բնակչի բացատրագրի պատճենները, պահել քրեական գործի հետ միասին:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1–ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։


ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0155/01/17
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 29-09-2017
Դատախազություն Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 09164017
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Երեմ Մանուկյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա աշխատելով ՙԷյ ի Ջի Սերվիս՞ ՍՊԸ-ի Երևանի ՙԱրաբկիր և Աջափնյակ՚ բաժնում որպես փականակագործ իրականացրել է սպառողների կյանքի անվտանգության պահանջներին չհամապատասխանող ծառայությունների մատուցում:
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Երեմ
Ազգանուն Մանուկյան
Հայրանուն Ցոլակ
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Վիճակագրական տողի համարը 11.14
Չափահաս Այո
Մակագրել
Երբ 29-09-2017
Նախագահող դատավոր
Անուն Աննա
Ազգանուն Մաթևոսյան
Ընդունվել է վարույթ
Երբ 02-10-2017
Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը 03-10-2017
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 26-10-2017
Դատավարության կողմեր Մեղադրող
Դատավարության կողմեր Տուժող
Դատավարության կողմեր Մեղադրյալ
Դատավարության կողմեր Պաշտպան
Դատավարության կողմեր
Անուն Դ.
Ազգանուն Աղաջանյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Նարեկ
Ազգանուն Մարտիրոսյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Դատավարության կողմեր
Անուն Երեմ
Ազգանուն Մանուկյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Դատավարության կողմեր
Անուն Յուրիկ
Ազգանուն Խաչատրյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 28-11-2017
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 06-12-2017
Ժամ 09:30
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 15-12-2017
Ժամ 14:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
Տեսակը Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 16-01-2018
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 16-01-2018
Մեղադրական
Մեղադրյալ
Անուն Երեմ
Ազգանուն Մանուկյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ամսաթիվ 16-01-2018
Առավել ծանր հանցագործության հոդված
Հիմնական պատիժ Տուգանք
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը ԵԱՔԴ/0155/01/17

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն


«16» հունվարի 2018թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝

նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի,
քարտուղարությամբ՝ Հ.Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող Դ.Աղաջանյանի,
տուժող Ն.Մարտիրոսյանի,
տուժողի օրինական ներկայացուցիչ Կ.Մարտիրոսյանի,
ամբաստանյալ Ե.Մանուկյանի,
պաշտպան Յու. Խաչատրյանի,
մանկավարժ` Օ.Բարսեղյանի


դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Երեմ Ցոլակի Մանուկյանի՝ ծնված 1960 թվականի նոյեմբերի 11-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չդատված, աշխատում է «ԷՅ Ի ՋԻ» ՍՊԸ-ում որպես փականագործ, հաշվառված և բնակվում է ք.Երևան, Մանթաշյան 53 շենք, բնակարան 13 հասցեում, որպես խափանման միջոց է ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի մայիսի 03-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 09164017 քրեական գործը:
Նույն օրը թիվ 09164017 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժին:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2017 թվականի մայիսի 05-ի որոշմամբ թիվ 09164017 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
Քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 09164017 քրեական գործով Նարեկ Կարենի Մարտիրոսյանը ճանաչվել է տուժող:
Քննիչի 2017 թվականի մայիսի 06-ի որոշմամբ թիվ 09164017 քրեական գործով Կարեն Մարտիրոսյանը ճանաչվել է անչափահաս Նարեկ Մարտիրոսյանի օրինական ներկայացուցիչ:
2017 թվականի հունիսի 07-ին թիվ 09164017 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Հայրապետյանի վարույթ:
2017 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Երեմ Ցոլակի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Քննիչի 2017 թվականի սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ թիվ 09164017 քրեական գործով Երեմ Ցոլակի Մանուկյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Քննիչի 2017 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ կալանք է դրվել մեղադրյալ Երեմ Մանուկյանի անվամբ գրանցված անշարժ գույքի վրա:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Աղաջանյանը 2017 թվականի սեպտեմբերի 28-ին հաստատել է թիվ 09164017 քրեական գործի մեղադրական եզրակացությունը և քրեական գործը` հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը Դատարանում ստացվել է 2017 թվականի սեպտեմբերի 29-ին:
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով քրեական գործը թիվ ԵԱՔԴ/0155/01/17 համարի ներքո մակագրվել և 2017 թվականի հոկտեմբերի 02-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Մաթևոսյանին:
Դատավոր Ա.Մաթևոսյանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 02-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0155/01/17 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ նշանակվել դատական քննության:
Երեմ Ցոլակի Մանուկյանին նախաքննության մարմինը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել հետևյալ ձևակերպմամբ.
«[Երեմ Ցոլակի Մանուկյանը] մեղադրվում է այն հանրորեն վտանգավոր արարք կատարելու համար, որ նա աշխատելով «Էյ ի Ջի Սերվիս» ՍՊԸ-ի Երևանի «Արաբկիր և Աջափնյակ» բաժնում որպես փականագործ, իրականացրել է սպառողների կյանքի անվտանգության պահանջներին չհամապատասխանող ծառայությունների մատուցում, մասնավորապես, չի կատարել « էյ ի Ջի Սերվիս» ՍՊԸ-ի և «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի կողմից 2015 թվականի հունիսի 2-ին հաստատված «ՆԳՍՀ արձանագրող տեխնիկական բնույթի խախտումների պայմանական դասակարգումն ըստ կոդերի ու դրանց վերացման ձևաչափն ըստ պատասխանատուների» Հուշաթերթի պահանջները, ինչպես նաև «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Երևանի ԳԳՄ-ի և բաժանորդ Քնարիկ Մարտիրոսյանի միջև 2015 թվականի հունիսի 22-ին վերակնքված «Բնական գազի մատակարարման /մատակարար-բաժանորղ/ թիվ 171430 պայմանագրի թիվ 2 հավելված՝ Համաձայնագրի «Ներտնային գազասպառման համակարգի տեխնիկական սպասարկման ծառայությունների մատուցման» մասին 1-ին գլխի 2-րդ կետի 2-րդ ենթակետի, 2-րդ գլխի 4-րդ կետի 3–րդ ենթակետի պահանջները և 09.05.2015թ. մինչև 10.11.2016թ. ընկած ժամանակահատվածում կատարված ստուգայցերի ժամանակ պատշաճ կարգով չի ստուգել Երևան քաղաքի Քանաքեռի 10-րդ փողոց 27ա տան գազօգտագործվող սարքավորումների ծխատար խողովակների հավաքակցումը, ծխատար ուղու միացումը, օդափոխությունը, չի զննել այրման համար անհրաժեշտ օդաքանակի ներհոսքի համար նախատեսված բացվածքները, չի ստուգել ծխատար ուղիներում քարշը, գազասպառման համակարգի գազօգտագործող սարքավորումների համապատասխանությունը գազասպառման համակարգի նախագծին և տեխնիկական կանոնակարգի պահանջներին, լոգարանի արտաքին պատին կից հավաքակցված ազբեստյա ծխատար ուղու գլխամասը քամու ազդեցության գոտում գտնվելու, օդատար անցուղին կիսակառույց լինելու, լոգարանի դռան և հատակի միջև օդի ներհոսքի համար պահանջվող 0,02 մ2 կտրվածքը ապահոված չլինելու՝ /այն փաստացի կազմել է 0,01 մ2/ նման խախտումների առկայության պայմաններում համապատասխան միջոցներ չի ձեռնարկել նշված տան լոգարանի խախտումներն արձանագրելու, դրա վերաբերյալ արձանագրություն կազմելու, գազասարքը տեղում անջատելու կամ խցանային փականով խցափակելու ու կնքելու և դրա վերաբերյալ ԳԳՄ-ին տեղեկատվություն չի տրամադրել՝ խախտումները վերացնելու համար, ինչի արդյունքում 2017թ.-ի ապրիլի 23-ին ժամը 23:00-ի սահմաներում նույն տան բնակիչ Նարեկ Մարտիրոսյանի կողմից լոգարանում լողանալիս, այրման համար անհրաժեշտ օդաքանակի և ծխագազերի քարշի արհեստական սահմանափակման արդյունքում, ծխագազերի որոշակի քանակ /որն իր մեջ պարունակում է շմոլ գազ/ մուտք է գործել լոգարան, որի արդյունքում նվազել է թթվածնի քանակությունը լոգարանի տարածքում եղած օդում և տեղի է ունեցել գազի արագային ջրատաքացուցիչում գազաօդային խառնուրդի թերայրում, ինչը խոհանոցի արտաքին պատին հավաքակցված ծխաօդատար անցուղիներում քարշի սահմանափակման պայմաններում բերել է ծխագազերի, մասնավորապես ածխածնի մոնօքսիդի թույլատրելի սահմանաքանակը գերազանցող կենցենտրացիայի կուտակում լոգարանում, որի հետևանքով անչափահաս Նարեկ Մարտիրոսյանն ստացել է շմոլ գազից թունավորում, ինչի հետևանքով վերջինիս առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է ծանր վնաս։ (…)»

Արագացված դատական քննություն
Մինչ դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի պաշտպան Յու. Խաչատրյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով:
Պաշտպան Յու. Խաչատրյանը հավաստեց, որ ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանին բացատրել է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու իրավական հետևանքները և միաժամանակ Դատարանին ներկայացրեց ամբաստանյալ Ե.Մանուկյանի արագացված դատաքննության կարգ կիրառելու մասին միջնորդության գրավոր տարբերակը:
Ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանը միացավ պաշտպանի միջնորդությանը: Հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու իրավական հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և ընդունում է այն ամբողջ ծավալով:
Դատական նիստի ընթացքում մեղադրող Դ.Աղաջանյանը և տուժողի օրինական ներկայացուցիչ Կ.Մարտիրոսյանը հայտարարեցին, որ չեն առարկում դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու միջնորդության դեմ:
Դատարանը, լսելով ամբաստանյալ Ե.Մանուկյանի դիրքորոշումն իրեն առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ, հաշվի առնելով մինչ դատաքննություն սկսելը դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ պաշտպանի միջնորդությունը, ինչպես նաև հաշվի առնելով այդ կապակցությամբ մեղադրողի և տուժողի օրինական ներկայացուցչի հայտնած դիրքորոշումները, գտնում է, որ սույն քրեական գործի քննությունը պետք է անցկացնել արագացված դատական քննության կարգով` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Մինչև դատաքննությունն սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե`
1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, և
2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և
3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի այդպիսին։
3. Դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի 375.1 հոդվածով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնում արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հակառակ դեպքում դատական քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով։
5. Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում։ Սակայն, ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
8. Սույն օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 քրեական գործով Շ.Ամիրխանյանի և Գ.Ֆարմանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24-ին կայացրած որոշման 24-րդ կետերում հայտնել է հետևյալը.
«(…) [Դ]ատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները.
1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2-րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը,
4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵՇԴ/0097/01/09 քրեական գործով Տ.Քամալյանի վերաբերյալ 2001 թվականի մարտի 26–ին կայացված որոշման 19–20-րդ կետերում հայտնել է հետևյալը.
«(…) [Տ]ուժողի համար իր գործի «արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ» քննությունը, inter alia, ենթադրում է, որ
ա. Դատախազը (մեղադրողը) արագացված դատական քննության դեմ առարկելու կամ չառարկելու հարցը լուծելիս, պետք է հաշվի առնի տուժողի դիրքորոշումը՝ որպես մեղադրանքի կողմի սուբյեկտի (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6–րդ հոդվածի 21–րդ կետ):
բ. Դատարանը չի կարող անցնել դատական քննության արագացված կարգի՝ առանց այդ հարցի կապակցությամբ տուժողի դիրքորոշումը պարզելու:
գ. Դատարանը կարող է դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը մերժել, եթե դրա դեմ առարկում է տուժողը: Այդ դեպքում դատարանը կայացնում է առանձին որոշում, որում պատճառաբանում է արագացված դատական քննության արդյունքում տուժողի օրինական շահերի վտանգման հանգամանքը:
Դատախազի (մեղադրողի) և դատարանի համար, սույն որոշման նախորդ կետի հիման վրա, համապատասխանաբար, դատական քննության արագացված կարգի դեմ առարկելու և ամբաստանյալի համապատասխան միջնորդությունը մերժելու հարցը լուծելիս տուժողի դիրքորոշումը պետք է վճռական նշանակություն ունենա մասնավորապես այն դեպքերում, երբ տուժողը՝
ա. ողջամտորեն հիմնավորում է, որ իրեն հասցված վնասն ամբողջությամբ հատուցված չէ,
բ. փաստարկված առարկում է գործի փաստական հանգամանքների դեմ: »:
Դատարանը, սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով վերը շարադրված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, արձանագրում է հետևյալը.
ա) ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
բ) ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
գ) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպան Յու. Խաչատրյանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2–րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, մինչև դատաքննությունն սկսելը։
դ) մեղադրողը և տուժողի օրինական ներկայացուցիչը չեն առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
ե) Երեմ Մանուկյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժն ազատազրկման ձևով կազմում է առավելագույնը երկու տարի, հետևաբար այն չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Հաշվի առնելով վերը շարադրված փաստական հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմաններն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը
Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանը, աշխատելով «Էյ ի Ջի Սերվիս» ՍՊԸ-ի Երևանի «Արաբկիր և Աջափնյակ» բաժնում որպես փականագործ, իրականացրել է սպառողների կյանքի անվտանգության պահանջներին չհամապատասխանող ծառայությունների մատուցում, մասնավորապես, չի կատարել «էյ ի Ջի Սերվիս» ՍՊԸ-ի և «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի կողմից 2015 թվականի հունիսի 2-ին հաստատված «ՆԳՍՀ արձանագրող տեխնիկական բնույթի խախտումների պայմանական դասակարգումն ըստ կոդերի ու դրանց վերացման ձևաչափն ըստ պատասխանատուների» Հուշաթերթի պահանջները, ինչպես նաև «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Երևանի ԳԳՄ-ի և բաժանորդ Քնարիկ Մարտիրոսյանի միջև 2015 թվականի հունիսի 22-ին վերակնքված «Բնական գազի մատակարարման /մատակարար-բաժանորղ/ թիվ 171430 պայմանագրի թիվ 2 հավելվածի՝ Համաձայնագրի «Ներտնային գազասպառման համակարգի տեխնիկական սպասարկման ծառայությունների մատուցման» մասին 1-ին գլխի 2-րդ կետի 2-րդ ենթակետի, 2-րդ գլխի 4-րդ կետի 3–րդ ենթակետի պահանջները և 09.05.2015թ. մինչև 10.11.2016թ. ընկած ժամանակահատվածում կատարված ստուգայցերի ժամանակ պատշաճ կարգով չի ստուգել Երևան քաղաքի Քանաքեռի 10-րդ փողոց 27 ա տան գազօգտագործվող սարքավորումների ծխատար խողովակների հավաքակցումը, ծխատար ուղու միացումը, օդափոխությունը, չի զննել այրման համար անհրաժեշտ օդաքանակի ներհոսքի համար նախատեսված բացվածքները, չի ստուգել ծխատար ուղիներում քարշը, գազասպառման համակարգի գազօգտագործող սարքավորումների համապատասխանությունը գազասպառման համակարգի նախագծին և տեխնիկական կանոնակարգի պահանջներին, լոգարանի արտաքին պատին կից հավաքակցված ազբեստյա ծխատար ուղու գլխամասը քամու ազդեցության գոտում գտնվելու, օդատար անցուղին կիսակառույց լինելու, լոգարանի դռան և հատակի միջև օդի ներհոսքի համար պահանջվող 0,02 մ2 կտրվածքը ապահոված չլինելու՝ /այն փաստացի կազմել է 0,01 մ2/ նման խախտումների առկայության պայմաններում համապատասխան միջոցներ չի ձեռնարկել նշված տան լոգարանի խախտումներն արձանագրելու, դրա վերաբերյալ արձանագրություն կազմելու, գազասարքը տեղում անջատելու կամ խցանային փականով խցափակելու ու կնքելու և դրա վերաբերյալ ԳԳՄ-ին տեղեկատվություն չի տրամադրել՝ խախտումները վերացնելու համար, ինչի արդյունքում 2017թ.-ի ապրիլի 23-ին ժամը 23:00-ի սահմաներում նույն տան բնակիչ Նարեկ Մարտիրոսյանի կողմից լոգարանում լողանալիս, այրման համար անհրաժեշտ օդաքանակի և ծխագազերի քարշի արհեստական սահմանափակման արդյունքում, ծխագազերի որոշակի քանակ /որն իր մեջ պարունակում է շմոլ գազ/ մուտք է գործել լոգարան, որի արդյունքում նվազել է թթվածնի քանակությունը լոգարանի տարածքում եղած օդում և տեղի է ունեցել գազի արագային ջրատաքացուցիչում գազաօդային խառնուրդի թերայրում, ինչը խոհանոցի արտաքին պատին հավաքակցված ծխաօդատար անցուղիներում քարշի սահմանափակման պայմաններում բերել է ծխագազերի, մասնավորապես ածխածնի մոնօքսիդի թույլատրելի սահմանաքանակը գերազանցող կենցենտրացիայի կուտակում լոգարանում, որի հետևանքով անչափահաս Նարեկ Մարտիրոսյանն ստացել է շմոլ գազից թունավորում, ինչի հետևանքով վերջինիս առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է ծանր վնաս, այսինքն կատարել է արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Ամբաստանյալ Ե.Մանուկյանը նշված արարքը կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը ՀՀ քրեական դատավարության 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` չի կարող գերազանցել նշված հանցագործության համար օրենքով նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…)Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում այն, որ նա.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2017 թվականի օգոստոսի 21-ի տեղեկանքի համաձայն` դատվածություն չունի,
- «ԼԻԼԻԹ» համատիրության նախագահի կողմից տրված բնութագրի համաձայն՝ բնութագրվում է դրական,
- «Էյ-Ի-Ջի-Սերվիս» ՍՊԸ-ի գլխավոր տնօրենի կողմից տրված բնութագրի համաձայն՝ բնութագրվում է դրական,
- ունի մշտական բնակության վայր (հիմք` «ԼԻԼԻԹ» համատիրության նախագահի 2017 թվականի նոյեմբերի 27-ի տեղեկանքը):
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները, որպես ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար:
Դատարանն ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցանքի համար, բացի ազատազրկման ձևով պատժից, նախատեսված է պատժի այլընտրանքային տեսակ՝ տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով: Բացի այդ, նշված հոդվածի սանկցիայով որպես ֆակուլտատիվ ոչ պարտադիր լրացուցիչ պատժատեսակ է նախատեսվում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով 2009 թվականի փետրվարի 17–ին կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) [Ա]յլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։»
Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա կատարած կոնկրետ արարքը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի` տուգանքի կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Այսինքն` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված առավել նվազ պատժատեսակը` տուգանքը, որպիսի պայմաններում հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացումը: Տվյալ դեպքում տուգանքը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի նկատմամբ որպես ֆակուլտատիվ (ոչ պարտադիր) լրացուցիչ պատիժ՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու հարցին անդրադառնալիս Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Վճռաբեկ դատարանը 2016 թվականի հունիսի 24-ի ԵԱՔԴ/0016/01/14 քրեական գործով որշման մեջ իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(...) ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի մասնավորեցնում և չի տարբերակում հիմնական և լրացուցիչ պատիժ նշանակելու սկզբունքները և նպատակները, որից հետևում է, որ անկախ այն հանգամանքից, թե անձի նկատմամբ նշանակվում է հիմնական թե հիմնական և լրացուցիչ պատիժ իրար հետ համակցված, դատարանը բոլոր դեպքերում պարտավոր է առաջնորդվել քրեական օրենսգրքում ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով (օրինականություն, արդարություն, պատժի անհատականացում, մարդասիրություն) և պատժի նպատակներին հասնելու օրենսդրական կարգադրանքով: Այլ կերպ` պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքներն ու նպատակները հավասարապես վերաբերում են ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատիժներին: Օրենքով սահմանված պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից դատարանը, հաշվի առնելով հանցագործության բնույթը, արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և հանցագործի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պետք է նշանակի այնպիսի պատիժ (հիմնական կամ հիմնական և լրացուցիչ), որը կբխի վերոթվարկած չափանիշներից և կապահովի պատժի նպատակների լիարժեք իրացվելիությունը:
13.1. Ամփոփելով վերոնշյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ որոշակի հոդվածի սանկցիայով նախատեսված է ոչ պարտադիր (ֆակուլտատիվ) լրացուցիչ պատիժ, վերջինիս նշանակման հարցը լուծելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կամ նրա կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության վրա: Այն դեպքերում, երբ որոշակի հանցագործության առանձնահատկությունից ելնելով` դատարանը, պահպանելով պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները, կգա եզրահանգման, որ ամբաստանյալի նկատմամբ միայն հիմնական պատիժ նշանակելով հնարավոր չէ հասնել քրեական օրենսգրքում ամրագրված պատժի նպատակներին, հոդվածի սանկցիայով նախատեսված դեպքերում պետք է նշանակի լրացուցիչ պատիժ, որը կապահովի պատժի անհատականացման սկզբունքի արդյունավետ իրացումը և ամբաստանյալի կողմից տվյալ բնույթի հանցավոր վարքագիծ դրսևորելու հետագա հնարավոր ռիսկի չեզոքացումը: (...)»:
Վճռաբեկ դատարանի վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո քննարկելով ամբաստանյալ Երեմ Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված լրացուցիչ պատժատեսակի` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու նշանակման հարցը՝ Դատարանը, հաշվի է առնում այն, որ սույն դատական ակտը կայացնելու պահին ամբաստանյալը շարունակում է աշխատել «Էյ-Ի-Ջի-Սերվիս» ՍՊ ընկերությունում, որպես փականագործ, ընկերության գլխավոր տնօրենի բնութագրի համաձայն իրեն դրսևորել է որպես բարեխիղճ և պատասխանատու աշխատակից, աշխատանքներում ունեցած դրական արդյունքների համար ընկերության ղեկավարության կողմից արժանացել է խրախուսման և այն, որ այդ աշխատանքի արդյունքում է ապրուստի միջոց վաստակում, ուստի Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու տեսանկյունից լրացուցիչ պատժատեսակի կիրառումն ամբաստանյալ Ե.Մանուկյանի պարագայում արդարացված չէ։ Դատարանը լրացուցիչ պատիժ նշանակելու աննպատակահարմարության մասին հետևության հանգելիս հաշվի է առնում նաև ամբաստանյալի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալների, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Երեմ Ցոլակի Մանուկյանի անվամբ գրանցված անշարժ գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2017 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ դրված կալանքին` Դատարանը գտնում է, որ քաղաքացիական հայցի բացակայության պայմաններում այն պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ բացակայում են այն վերացնելու կամ փոփոխելու հիմքերը, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնեը:
Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործին կցված և ապացույց ճանաչված`2017 թվականի մայիսի 03-ին «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Երևանի գազաֆիկացման և գազամատակարարման մասնաճյուղից ստացված Երևան քաղաքի Քանաքեռ 10-րդ փողոց, 27-րդ տան գազաֆիկացման ներտնային համակարգի վերաբերյալ փաստաթղթերը` 17 թերթից բաղկացած, որի մեջ ներառված են բնակելի տան թիվ 1/443 գազաֆիկացման տեխնիկական անձնագիրը և բնական գազի մատակարարման թիվ 171430 պայմանագիրը. 2017 թվականի մայիսի 04-ին «ԷՅ Ի ՋԻ Սերվիս» ՍՊԸ-ից ստացված ներտնային գազասպառման համակարգի տեխնիկական սպասարկման վերաբերյալ ակտը, ԳՍԿՀ տեխնիկական սպասարկման և հրահանգավորման ամփոփագիրը և բնակչի բացատրագրի պատճենները, 2017 թվականի հունիսի 05-ին «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Երևանի գազաֆիկացման և գազամատակարարման մասնաճյուղից ստացված Երևան քաղաքի Քանաքեռ 10-րդ փողոց, 27-րդ տան գազամատակարարման վերականգման վերաբերյալ մասնաճյուղի կենտրոնական արխիվում առկա փաստաթղթերի պատճենները, որոնց թվում նաև Հայաստանի կամավոր հրշեջ ընկերության կողմից կազմված թիվ 839 ակտը, 2017 թվականի հունիսի 19-ին «ԷՅ Ի ՋԻ Սերվիս» ՍՊԸ-ից ստացված ներտնային գազասպառման համակարգի տեխնիկական սպասարկման վերաբերյալ ակտերի, ԳՍԿՀ տեխնիկական սպասարկման և հրահանգավորման ամփոփագրերի և գազասպառման համակարգում հայտնաբերված խախտումների և թերությունների վերաբերյալ արձանագրության, փականագործ Երեմ Մանուկյանի տեխնիկական շահագործման կանոնների և հրահանգավորման գիտելիքների ստուգման արդյունքների վկայականի և բնակչի բացատրագրի պատճենները պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին:
Քրեական գործի նյութերի համաձայն՝ դատական ծախս է հանդիսանում ճարտարագիտատեխնիկական և դատաբժշկական փորձաքննությունների արժեքը՝ համապատասխանաբար 68.700 և 8.000 հազար ՀՀ դրամը, սակայն Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի դրույթը, որի համաձայն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու դեպքում դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման, դատական ծախսերի հարցը համարում է լուծված:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, քաղաքացիական հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով` Դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Երեմ Ցոլակի Մանուկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 279-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով` առանց որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու։
Ամբաստանյալ Երեմ Ցոլակի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ամբաստանյալ Երեմ Ցոլակի Մանուկյանի անվամբ գրանցված անշարժ գույքի վրա նախաքննության մարմնի 2017 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ դրված կալանքը վերացնել:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործին կցված և ապացույց ճանաչված` 2017 թվականի մայիսի 03-ին «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Երևանի գազաֆիկացման և գազամատակարարման մասնաճյուղից ստացված Երևան քաղաքի Քանաքեռ 10-րդ փողոց, 27-րդ տան գազաֆիկացման ներտնային համակարգի վերաբերյալ փաստաթղթերը` 17 թերթից բաղկացած, որի մեջ ներառված են բնակելի տան թիվ 1/443 գազաֆիկացման տեխնիկական անձնագիրը և բնական գազի մատակարարման թիվ 171430 պայմանագիրը. 2017 թվականի մայիսի 04-ին «ԷՅ Ի ՋԻ Սերվիս» ՍՊԸ-ից ստացված ներտնային գազասպառման համակարգի տեխնիկական սպասարկման վերաբերյալ ակտը, ԳՍԿՀ տեխնիկական սպասարկման և հրահանգավորման ամփոփագիրը և բնակչի բացատրագրի պատճենները, 2017 թվականի հունիսի 05-ին «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲԸ-ի Երևանի գազաֆիկացման և գազամատակարարման մասնաճյուղից ստացված Երևան քաղաքի Քանաքեռ 10-րդ փողոց, 27-րդ տան գազամատակարարման վերականգման վերաբերյալ մասնաճյուղի կենտրոնական արխիվում առկա փաստաթղթերի պատճենները, որոնց թվում նաև Հայաստանի կամավոր հրշեջ ընկերության կողմից կազմված թիվ 839 ակտը, 2017 թվականի հունիսի 19-ին «ԷՅ Ի ՋԻ Սերվիս» ՍՊԸ-ից ստացված ներտնային գազասպառման համակարգի տեխնիկական սպասարկման վերաբերյալ ակտերի, ԳՍԿՀ տեխնիկական սպասարկման և հրահանգավորման ամփոփագրերի և գազասպառման համակարգում հայտնաբերված խախտումների և թերությունների վերաբերյալ արձանագրության, փականագործ Երեմ Մանուկյանի տեխնիկական շահագործման կանոնների և հրահանգավորման գիտելիքների ստուգման արդյունքների վկայականի և բնակչի բացատրագրի պատճենները, պահել քրեական գործի հետ միասին:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1–ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։


ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 16-01-2018
Դատավճռի, որոշման կատարում
Ամսաթիվ 21-02-2018
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 23-05-2018
Էջերի քանակ 1-ին հատոր 215 թերթ
Էջերի քանակ 2-րդ հատոր 78 թերթ
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
Ամսաթիվ 29-05-2018
Էջերի քանակը 215,78