Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0148/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
6.3
Պատասխանող
Հրաչյա Հասանյան
Հրաչյա Հասանյան Թեմուր
Հրաչյա Հասանյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սեվակ Համբարձումյան
Տիգրան Սահակյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արթուր Մկրտչյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սեվակ Համբարձումյան
Տիգրան Սահակյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արթուր Մկրտչյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2019-01-09 | 15:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-12-05 | 14:30 | 5 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-11-28 | 14:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-11-01 | 14:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-10-11 | 16:00 | 5 | Չի կայացվել | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-09-17 | 15:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-07-26 | 12:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-07-09 | 11:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-06-15 | 13:30 | 5 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-06-01 | 15:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2018-03-19 | 10:30 | 3 | Կայացել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2018-02-20 | 17:00 | 3 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2018-02-08 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2018-01-18 | 10:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2017-12-18 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2017-11-29 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2017-11-14 | 16:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2017-10-27 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2017-10-16 | 10:30 | 5 | Կայացել է |
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԱՔԴ/0148/01/17
Երևան քաղաքի առաջին ատյանիը նդհանուր
իրավասության դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի դատավոր` Ա.Մկրտչյան
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
09 հունվարի 2019թ. ք.Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Ռ.Դավոյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Դ.Մնացականյանի
պաշտպան` Ա.Ֆանյանի
ամբաստանյալ` Հ.Հասանյանի
դռնբաց դատական, նիստում գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան/ 2018թ. մարտի 19-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 14185117 քրեական գործը հարուցվել է 16.05.2017թ. ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի ավագ տեսուչ Ա.Գևորգյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:
2. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Թորոսյանի 17.05.2017թ. որոշմամբ թիվ 14185117 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
3. Նախաքննության մարմնի 17.05.2017թ. որոշմամբ Հ.Հասանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
4. Նույն մարմնի 24.05.2017թ. որոշմամբ Հ.Հասանյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
5. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Գ.Հովհաննիսյանի 17.08.2017թ. որոշմամբ թիվ 14185117 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
6. 15.09.2017թ. Հ.Հասանյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:
7. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Մկրտչյանի 2017թ. սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ընդունվել է վարույթ, իսկ 04.10.2017թ. որոշմամբ քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
8. Առաջին ատյանի դատարանի 2018թ. մարտի 19-ի դատավճռով ամբաստանյալ Հ.Հասանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 3/երեք/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան` 4/չորս/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
9. Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 23.04.2018թ. վերաքննիչ բողոք է բերել գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանը:
10. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 16.05.2018թ. որոշմամբ գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2018թ. հունիսի 01-ին:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
11. Ամբաստանյալ Հ.Հասանյանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել այն բանի համար, որ նա 2017թ. մայիսի 16-ին, ժամը 11:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան 4-րդ շենքի 58-րդ հասցեում գտնվող <<Ամաս Մեդիա>> ՍՊ ընկերությանը պատկանող պարի դպրոցի խոհանոցից գաղտնի հափշտակել է ընկերության հաշվապահ Արփինե Կարապետյանին պատկանող պայուսակը, որի միջից վերցրել է խոշոր չափերի` 1.150.000 ՀՀ դրամ գումարը, իսկ պայուսակը մնացած իրերի հետ միասին նետել է Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցի 40-րդ հասցեում գտնվող աղբարկղը:
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
12. Գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, թիվ ԵԱՔԴ/0148/01/17 գործով ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, թույլ է տվել դատական սխալ, այսինքն՝ նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա, մասնավորապես` թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների դրույթների խախտումներ, որոնց արդյունքում Հ.Հասանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, ինչն ի զորու չէ ապահովելու քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակների իրագործումը, ուստի բողոք բերած անձը գտնում է, որ դատավճիռը նշանակված պատժի մասով ենթակա է բեկանման և փոփոխման` հետևյալ պատճառաբանությամբ և հիմքերով:
Կայացված դատավճռի <<Դատարանի իրավական վերլուծությունները>> մասում նշվել է, որ <<Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Սասանյանի մեղավորությունը՝ գողություն՝ ուրիշի գույքի խոշոր չափերով գաղտնի հափշտակություն կատարելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ապացուցված է։ Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի։ Որպես ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է։ Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, խնամքի տակ է գտնվում 2016թ. ծնված մանկահասակ որդին, ընտանիքի միակ կերակրողն է, լիովին հատուցել է տուժողին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան>>։
Միաժամանակ դատարանը հաստատված է համարել, որ <<ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանը, նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս /չորս անգամ/ ազատազրկման դատապարտված լինելով դիտավորյալ հանցագործություների համար՝ դարձյալ կատարել է դիտավորյալ հանցագործություն, այսինքն՝ առկա է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հւսմաձայն՝ <</.../ Հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից /.../>>։ Հետևաբար, ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի կանոններով։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա, անդրադառնալով ամբաստանյալ Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի և դրա կրման հարցերին՝ դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ այն պայմանականորեն չկիրառել։ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը և այն պայմանականորեն չկիրառելը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների իրականացման տեսանկյունից>>։
Այնուհետ դատարանը, մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և նույն հոդվածի կիրառման վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մի շարք որոշումներ, նշել է, որ << Այսպիսով, դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը, վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Հրաչյա Հասանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև՝ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, որոնք էականորեն ազդում են հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա, հանգում է հետևության, որ Հրաչյա Հասանյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու, և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով կատարած հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը։ Տվյալ դեպքում՝ դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները։
Նախ, սակայն, հարկ է արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ՝ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները հոդվածով որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, ի թիվս այլոց, նախատեսված է հանցանք կատարելու ռեցիդիվը։
Սույն քրեական գործով հաստատված է համարվել, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանը նախկինում՝ 20.07.2002թ., Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 87-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 88-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 210-րդ հոդվածի հատկանիշներով դատապարտվել է ազատազրկման 9 տարի ժամկետով։ Նույն դատարանի կողմից 27.08.2003թ. վերանայման հիմքով կայացված դատական ակտով Հ.Հասանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 175 հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով և 317-րդ հոդվածով նշանակվել է պատիժ ազատազրկում՝ 7 տարի 6 ամիս ժամկետով։
Այնուհետև, Հրաչյա Հասանյանը Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների առաջին ատյանի դատարանի 17.05.2011թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով ճանաչվել է մեղավոր և դատապարտվել ազատազրկման 4 տարի 6 ամիս ժամկետով։
17.11.2015թ. ժամկետին ազատվելով պատիժների կրումից և դատվածությունը դեռևս չմարված՝ 2017թ. մայիսի 16-ին կատարել է նոր դիտավորյալ հանցագործություն՝ ուրիշի գույքի խոշոր չափերով գաղտնի հափշտակություն։
Այսինքն, վերջին հանցագործությունը կատարելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 7-րդ մասի տրամաբանությամբ՝ առաջին ծանր հանցագործության մարման ժամկետն ընդհատվել է երկրորդ դիտավորյալ ծանր հանցանք կատարելիս ու այն կրկին ընդհատվել է 2017թ. մայիսի 16-ին՝ կատարելով սույն դիտավորյալ հանցագործությունը, այսինքն Հրաչյա Հասանյանի արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ. <<Հանցագործությունների ռեցիդիվը վտանգավոր է համարվում՝ դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցագործության համար>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները /.../>>:
Վերոնշյալ իրավադրույթը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա /հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահթազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավւսգյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ70252/01/13 որոշումները/՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն /տե՛ս Սամսոն Ամիրխանյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ՍԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Ահեր Հովհաննսիյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումները/։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս հաշվի առնվող հանգամանքներից հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել Հ.Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ն.Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Ս.Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Ս.Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Զ.Շիրվանյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումներում։
Այսպես՝ Հ. Հարությունյանի գործով որոշման շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ֊հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեա-իրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը /ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն/>> /տե՛ս Հազարապետ Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը/։
Անհրաժեշտ է փաստել նաև, որ դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առնվել, հետևաբար և գնահատման չի արժանացել ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի անձը բնութագրող քրեաբանական հատկանիշները, մասնավորապես՝ նախկինում դիտավորյալ հանցանքների համար դատվածությունը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է դիտավորությամբ կատարվող միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար նախատեսված է պատիժ՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի 500-ապատիկից 1000-ապատիկի չափով, կամ ազատազրկում՝ 2-5 տարի ժամկետով։
Դատարանը, հաշվի չառնելով նաև Հրաչյա Հասանյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ինչպես նաև Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումը՝ /.../ <<չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը, ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնելով նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին>>, հանգել է սխալ հետևության, որ Հրաչյա Հասանյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը ռեալ կրելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթների կիրառման միջոցով։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը,, /տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009թ. փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը/։
Հաշվի առնելով վերոշարադրյալը՝ բողոք բերած անձը գտնում է, որ դատարանը Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով պատիժ նշանակելիս և նշանակված պատիժն ամբաստանյալի կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցին անդրադառնալիս պետք է հաշվի առներ վերը նկարագրվածը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ նախկինում նշանակված պատիժները բավարար չեն եղել ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի ուղղման համար։
Ուստի՝ պատժի նպատակներին հասնելու, ամբաստանյալ Հ.Հասանյանին ուղղելու և սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, նրա կողմից հետագայում նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու նկատառումներից ելնելով, ինչպես նաև հաշվի առնելով հանցագործության կատարման հանգամանքները, ամբաստանյալի մեղքի տեսակն ու աստիճանը հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման հարցում՝ բողոք բերած անձը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ պետք է սահմանվի համապատասխան պատիժ ու պատժաչափ՝ ազատազրկում 3 տարի 6 ամիս ժամկետով՝ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման։
13. Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 52-54-րդ, 376-րդ, 378-րդ, և 380.1-րդ հոդվածներով, բողոք բերած անձը Վերաքննիչ քրեական դատարանին խնդրում է վիճարկվող դատական ակտը պատժի մասով բեկանել և փոփոխել` Հ.Հասանյանի նկատմամբ նշանակելով պատիժ` ազատազրկում 3 տարի 6 ամիս ժամկետով` առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման:
4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը ենթակա է բավարարման, իսկ դատավճիռը պետք է փոփոխել ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով` այդ թվում նաև համաներում կիրառելու առումով` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
I. Ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության մասով.
14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
2. Արգելվում է անձին երկրորդ անգամ դատապարտել նույն հանցագործության համար>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը վտանգավոր է համարվում՝
1/ դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցագործության համար.
2/ ծանր հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում ազատազրկման է դատապարտվել ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության համար>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն`
<< 1. Պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1/ հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, հանցանքը որպես արհեստ կատարելը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից:
Հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից:
/…/>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
<<1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը:
2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով քրեական պատասխանատվություն է նախատեսվում գողության՝ ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակության համար, որը կատարվել է խոշոր չափերով:
15. Վճռաբեկ դատարանը Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009թ. փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
<<…14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: /տե´ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը/:
16. Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
<</…/ 38. /…/ Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա/ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ/ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և /կամ/ ծանրացնող հանգամանքները,
գ/ հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ/ հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե/ հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ/ հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն:
39. Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին /հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը/:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:/…/>> /տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 38-39-րդ կետերը/։
17. Սույն գործով առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի է առել վերջինիս կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը /կատարածը միջին ծանրության հանցագործություն է/, հանցավորի անձը`բնութագրվում է դրականորեն, ամուսնացած է, որպես վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել մեղքն ընդունելը և կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը, ընտանիքի միակ կերակրող լինելը, խնամքին 2016թ. ծնված` մանկահասակ որդու առկայությունը, տուժողին հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասը հատուցված լինելը:
Առաջին ատյանի դատարանը սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
18. Սույն գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 15-16-րդ կետերում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վերաքննիչ դատարանն գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս /չորս անգամ/ ազատազրկման դատապարտված լինելով դիտավորյալ հանցագործություների համար` դարձյալ կատարել է դիտավորյալ հանցագործություն, այսինքն` առկա է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ, առանց որևէ պատճառաբանության այն չի դիտել որպես ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
19. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն, և ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ, 63-րդ, հոդվածների, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածներով սահմանված՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքների խախտում, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը:
20. Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր չեն և դատարանի դատավճիռը ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով ենթակա է փոփոխման:
II. Ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի կիրառելիության մասով.
21. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժատեսակով, կամ կարող է վերացվել դատվածությունը>>:
22. 2018թ. նոյեմբերի 01-ին ՀՀ Ազգային Ժողովի կողմից ընդունվել է <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքը /այսուհետև` նաև Համաներման մասին օրենք/, որն ուժի մեջ է մտել 2018թ. նոյեմբերի 06-ին:
Համաներման մասին օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն`
<<1. Սույն օրենքը կարգավորում է 2018 թվականի հոկտեմբերի 21-ը ներառյալ հանցագործություն կատարելու մեջ կասկածվող, մեղադրվող կամ հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ համաներում հայտարարելու հետ կապված հարաբերությունները>>:
Նույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն`
<<1. Համաներում հայտարարելով՝ պատժից ազատել`
/…/
1/ առավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի դատապարտված անձանց>>:
Նույն օրենքի 4-րդ հոդվածի 9-րդ մասի 1-ին կետի <<ա>> ենթակետի համաձայն`
<<… Սույն օրենքի կատարումը վերապահել՝
1/ Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի և վերաքննիչ քրեական դատարաններին`
ա. այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի կամ վերաքննիչ քրեական դատարանում են, սակայն մինչև սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելը չեն քննվել, կամ այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը քննվել են, բայց դատավճիռներն օրինական ուժի մեջ չեն մտել,…>>:
23. Նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանն իրեն վերագրվող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարքը կատարել է մինչև 2018 թվականի հոկտեմբերի 21-ը` 2017թ. մայիսի 16-ին, նա դատապարտվել է ազատազրկման 3 /երեք/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով, սույն գործով բացակայում են Համաներման մասին օրենքով նախատեսված`համաներման կիրառման համար խոչընդոտ հանդիսացող հանգամանքները, ուստի Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ` ամբաստանյալին պետք է ազատել ազատազրկման ձևով պատժից:
24. Այսպիսով, գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, իսկ դատավճիռը փոփոխել ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով, ինչպես նաև Համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ` ամբաստանյալ Հ.Հասանյանին ազատել պատժից:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ, 393-395-րդ և 397-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
2. Առաջին ատյանի դատարանի 2018թ. մարտի 19-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` փոփոխել պատժի մասով.
Ամբաստանյալ Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով կիրառված պայմանական դատապարտությունը վերացնել:
<<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ` Հ.Հասանյանին ազատել 3 /երեք/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժից:
3. Ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը պահպանել` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
5. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԱՔԴ/0148/01/17
Երևան քաղաքի առաջին ատյանիը նդհանուր
իրավասության դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի դատավոր` Ա.Մկրտչյան
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
09 հունվարի 2019թ. ք.Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Ռ.Դավոյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Դ.Մնացականյանի
պաշտպան` Ա.Ֆանյանի
ամբաստանյալ` Հ.Հասանյանի
դռնբաց դատական, նիստում գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան/ 2018թ. մարտի 19-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 14185117 քրեական գործը հարուցվել է 16.05.2017թ. ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի ավագ տեսուչ Ա.Գևորգյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով:
2. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Թորոսյանի 17.05.2017թ. որոշմամբ թիվ 14185117 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
3. Նախաքննության մարմնի 17.05.2017թ. որոշմամբ Հ.Հասանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
4. Նույն մարմնի 24.05.2017թ. որոշմամբ Հ.Հասանյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
5. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Գ.Հովհաննիսյանի 17.08.2017թ. որոշմամբ թիվ 14185117 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
6. 15.09.2017թ. Հ.Հասանյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:
7. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Մկրտչյանի 2017թ. սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ընդունվել է վարույթ, իսկ 04.10.2017թ. որոշմամբ քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
8. Առաջին ատյանի դատարանի 2018թ. մարտի 19-ի դատավճռով ամբաստանյալ Հ.Հասանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 3/երեք/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան` 4/չորս/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
9. Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 23.04.2018թ. վերաքննիչ բողոք է բերել գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանը:
10. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 16.05.2018թ. որոշմամբ գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2018թ. հունիսի 01-ին:
2. Գործի փաստական հանգամանքները.
11. Ամբաստանյալ Հ.Հասանյանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել այն բանի համար, որ նա 2017թ. մայիսի 16-ին, ժամը 11:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան 4-րդ շենքի 58-րդ հասցեում գտնվող <<Ամաս Մեդիա>> ՍՊ ընկերությանը պատկանող պարի դպրոցի խոհանոցից գաղտնի հափշտակել է ընկերության հաշվապահ Արփինե Կարապետյանին պատկանող պայուսակը, որի միջից վերցրել է խոշոր չափերի` 1.150.000 ՀՀ դրամ գումարը, իսկ պայուսակը մնացած իրերի հետ միասին նետել է Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցի 40-րդ հասցեում գտնվող աղբարկղը:
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
12. Գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, թիվ ԵԱՔԴ/0148/01/17 գործով ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, թույլ է տվել դատական սխալ, այսինքն՝ նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա, մասնավորապես` թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների դրույթների խախտումներ, որոնց արդյունքում Հ.Հասանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, ինչն ի զորու չէ ապահովելու քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակների իրագործումը, ուստի բողոք բերած անձը գտնում է, որ դատավճիռը նշանակված պատժի մասով ենթակա է բեկանման և փոփոխման` հետևյալ պատճառաբանությամբ և հիմքերով:
Կայացված դատավճռի <<Դատարանի իրավական վերլուծությունները>> մասում նշվել է, որ <<Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Սասանյանի մեղավորությունը՝ գողություն՝ ուրիշի գույքի խոշոր չափերով գաղտնի հափշտակություն կատարելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ապացուցված է։ Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի։ Որպես ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է։ Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, խնամքի տակ է գտնվում 2016թ. ծնված մանկահասակ որդին, ընտանիքի միակ կերակրողն է, լիովին հատուցել է տուժողին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել։
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան>>։
Միաժամանակ դատարանը հաստատված է համարել, որ <<ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանը, նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս /չորս անգամ/ ազատազրկման դատապարտված լինելով դիտավորյալ հանցագործություների համար՝ դարձյալ կատարել է դիտավորյալ հանցագործություն, այսինքն՝ առկա է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հւսմաձայն՝ <</.../ Հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից /.../>>։ Հետևաբար, ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի կանոններով։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա, անդրադառնալով ամբաստանյալ Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի և դրա կրման հարցերին՝ դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ այն պայմանականորեն չկիրառել։ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը և այն պայմանականորեն չկիրառելը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների իրականացման տեսանկյունից>>։
Այնուհետ դատարանը, մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և նույն հոդվածի կիրառման վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մի շարք որոշումներ, նշել է, որ << Այսպիսով, դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը, վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Հրաչյա Հասանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև՝ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, որոնք էականորեն ազդում են հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա, հանգում է հետևության, որ Հրաչյա Հասանյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու, և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով կատարած հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը։ Տվյալ դեպքում՝ դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները։
Նախ, սակայն, հարկ է արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ՝ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները հոդվածով որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, ի թիվս այլոց, նախատեսված է հանցանք կատարելու ռեցիդիվը։
Սույն քրեական գործով հաստատված է համարվել, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանը նախկինում՝ 20.07.2002թ., Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 87-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 88-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 210-րդ հոդվածի հատկանիշներով դատապարտվել է ազատազրկման 9 տարի ժամկետով։ Նույն դատարանի կողմից 27.08.2003թ. վերանայման հիմքով կայացված դատական ակտով Հ.Հասանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 175 հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով և 317-րդ հոդվածով նշանակվել է պատիժ ազատազրկում՝ 7 տարի 6 ամիս ժամկետով։
Այնուհետև, Հրաչյա Հասանյանը Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների առաջին ատյանի դատարանի 17.05.2011թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով ճանաչվել է մեղավոր և դատապարտվել ազատազրկման 4 տարի 6 ամիս ժամկետով։
17.11.2015թ. ժամկետին ազատվելով պատիժների կրումից և դատվածությունը դեռևս չմարված՝ 2017թ. մայիսի 16-ին կատարել է նոր դիտավորյալ հանցագործություն՝ ուրիշի գույքի խոշոր չափերով գաղտնի հափշտակություն։
Այսինքն, վերջին հանցագործությունը կատարելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 7-րդ մասի տրամաբանությամբ՝ առաջին ծանր հանցագործության մարման ժամկետն ընդհատվել է երկրորդ դիտավորյալ ծանր հանցանք կատարելիս ու այն կրկին ընդհատվել է 2017թ. մայիսի 16-ին՝ կատարելով սույն դիտավորյալ հանցագործությունը, այսինքն Հրաչյա Հասանյանի արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ. <<Հանցագործությունների ռեցիդիվը վտանգավոր է համարվում՝ դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցագործության համար>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները /.../>>:
Վերոնշյալ իրավադրույթը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա /հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահթազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավւսգյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ70252/01/13 որոշումները/՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն /տե՛ս Սամսոն Ամիրխանյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ՍԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Ահեր Հովհաննսիյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումները/։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս հաշվի առնվող հանգամանքներից հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել Հ.Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ն.Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Ս.Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Ս.Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Զ.Շիրվանյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումներում։
Այսպես՝ Հ. Հարությունյանի գործով որոշման շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ֊հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեա-իրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը /ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն/>> /տե՛ս Հազարապետ Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը/։
Անհրաժեշտ է փաստել նաև, որ դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առնվել, հետևաբար և գնահատման չի արժանացել ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի անձը բնութագրող քրեաբանական հատկանիշները, մասնավորապես՝ նախկինում դիտավորյալ հանցանքների համար դատվածությունը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է դիտավորությամբ կատարվող միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար նախատեսված է պատիժ՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի 500-ապատիկից 1000-ապատիկի չափով, կամ ազատազրկում՝ 2-5 տարի ժամկետով։
Դատարանը, հաշվի չառնելով նաև Հրաչյա Հասանյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ինչպես նաև Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումը՝ /.../ <<չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը, ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնելով նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին>>, հանգել է սխալ հետևության, որ Հրաչյա Հասանյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը ռեալ կրելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթների կիրառման միջոցով։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը,, /տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009թ. փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը/։
Հաշվի առնելով վերոշարադրյալը՝ բողոք բերած անձը գտնում է, որ դատարանը Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով պատիժ նշանակելիս և նշանակված պատիժն ամբաստանյալի կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցին անդրադառնալիս պետք է հաշվի առներ վերը նկարագրվածը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ նախկինում նշանակված պատիժները բավարար չեն եղել ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի ուղղման համար։
Ուստի՝ պատժի նպատակներին հասնելու, ամբաստանյալ Հ.Հասանյանին ուղղելու և սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, նրա կողմից հետագայում նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու նկատառումներից ելնելով, ինչպես նաև հաշվի առնելով հանցագործության կատարման հանգամանքները, ամբաստանյալի մեղքի տեսակն ու աստիճանը հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման հարցում՝ բողոք բերած անձը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ պետք է սահմանվի համապատասխան պատիժ ու պատժաչափ՝ ազատազրկում 3 տարի 6 ամիս ժամկետով՝ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման։
13. Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 52-54-րդ, 376-րդ, 378-րդ, և 380.1-րդ հոդվածներով, բողոք բերած անձը Վերաքննիչ քրեական դատարանին խնդրում է վիճարկվող դատական ակտը պատժի մասով բեկանել և փոփոխել` Հ.Հասանյանի նկատմամբ նշանակելով պատիժ` ազատազրկում 3 տարի 6 ամիս ժամկետով` առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման:
4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը ենթակա է բավարարման, իսկ դատավճիռը պետք է փոփոխել ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով` այդ թվում նաև համաներում կիրառելու առումով` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
I. Ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության մասով.
14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
2. Արգելվում է անձին երկրորդ անգամ դատապարտել նույն հանցագործության համար>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը վտանգավոր է համարվում՝
1/ դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցագործության համար.
2/ ծանր հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում ազատազրկման է դատապարտվել ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության համար>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն`
<< 1. Պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1/ հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, հանցանքը որպես արհեստ կատարելը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից:
Հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից:
/…/>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
<<1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը:
2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով քրեական պատասխանատվություն է նախատեսվում գողության՝ ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակության համար, որը կատարվել է խոշոր չափերով:
15. Վճռաբեկ դատարանը Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009թ. փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
<<…14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: /տե´ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը/:
16. Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
<</…/ 38. /…/ Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա/ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ/ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և /կամ/ ծանրացնող հանգամանքները,
գ/ հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ/ հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե/ հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ/ հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն:
39. Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին /հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը/:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:/…/>> /տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 38-39-րդ կետերը/։
17. Սույն գործով առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի է առել վերջինիս կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը /կատարածը միջին ծանրության հանցագործություն է/, հանցավորի անձը`բնութագրվում է դրականորեն, ամուսնացած է, որպես վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել մեղքն ընդունելը և կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը, ընտանիքի միակ կերակրող լինելը, խնամքին 2016թ. ծնված` մանկահասակ որդու առկայությունը, տուժողին հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասը հատուցված լինելը:
Առաջին ատյանի դատարանը սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
18. Սույն գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 15-16-րդ կետերում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վերաքննիչ դատարանն գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս /չորս անգամ/ ազատազրկման դատապարտված լինելով դիտավորյալ հանցագործություների համար` դարձյալ կատարել է դիտավորյալ հանցագործություն, այսինքն` առկա է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ, առանց որևէ պատճառաբանության այն չի դիտել որպես ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
19. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն, և ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ, 63-րդ, հոդվածների, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածներով սահմանված՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքների խախտում, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը:
20. Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր չեն և դատարանի դատավճիռը ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով ենթակա է փոփոխման:
II. Ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի կիրառելիության մասով.
21. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժատեսակով, կամ կարող է վերացվել դատվածությունը>>:
22. 2018թ. նոյեմբերի 01-ին ՀՀ Ազգային Ժողովի կողմից ընդունվել է <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքը /այսուհետև` նաև Համաներման մասին օրենք/, որն ուժի մեջ է մտել 2018թ. նոյեմբերի 06-ին:
Համաներման մասին օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն`
<<1. Սույն օրենքը կարգավորում է 2018 թվականի հոկտեմբերի 21-ը ներառյալ հանցագործություն կատարելու մեջ կասկածվող, մեղադրվող կամ հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ համաներում հայտարարելու հետ կապված հարաբերությունները>>:
Նույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն`
<<1. Համաներում հայտարարելով՝ պատժից ազատել`
/…/
1/ առավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի դատապարտված անձանց>>:
Նույն օրենքի 4-րդ հոդվածի 9-րդ մասի 1-ին կետի <<ա>> ենթակետի համաձայն`
<<… Սույն օրենքի կատարումը վերապահել՝
1/ Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի և վերաքննիչ քրեական դատարաններին`
ա. այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի կամ վերաքննիչ քրեական դատարանում են, սակայն մինչև սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելը չեն քննվել, կամ այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը քննվել են, բայց դատավճիռներն օրինական ուժի մեջ չեն մտել,…>>:
23. Նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանն իրեն վերագրվող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարքը կատարել է մինչև 2018 թվականի հոկտեմբերի 21-ը` 2017թ. մայիսի 16-ին, նա դատապարտվել է ազատազրկման 3 /երեք/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով, սույն գործով բացակայում են Համաներման մասին օրենքով նախատեսված`համաներման կիրառման համար խոչընդոտ հանդիսացող հանգամանքները, ուստի Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ` ամբաստանյալին պետք է ազատել ազատազրկման ձևով պատժից:
24. Այսպիսով, գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, իսկ դատավճիռը փոփոխել ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով, ինչպես նաև Համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ` ամբաստանյալ Հ.Հասանյանին ազատել պատժից:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ, 393-395-րդ և 397-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
2. Առաջին ատյանի դատարանի 2018թ. մարտի 19-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` փոփոխել պատժի մասով.
Ամբաստանյալ Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով կիրառված պայմանական դատապարտությունը վերացնել:
<<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ` Հ.Հասանյանին ազատել 3 /երեք/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժից:
3. Ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը պահպանել` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
5. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Գործ No ԵԱՔԴ/0148/01/17
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՙ19՚ մարտի 2018 թվական քաղաք Երևան
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ Դավիթ Մնացականյանի
Արծրուն Առաքելյանի
Գոռ Ալոյանի
տուժող Արփինե Կարապետյանի
Ավան նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի /ծնված 1976 թվականի հունվարի 24-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ եզդի, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, ամուսնացած, հաշվառված և բնակվող` քաղաք Երևան, Անդրանիկի փողոց, 107-րդ շենք, 4-րդ բնակարան, նախկինում դատված` 1) 13.10.1996թ. Սպանդարյանի ժող. դատարանի դատավճռով ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 87-րդ հոդվածի 2-րդ, 89-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով դատապարտվել է 6 տարի ժամկետով ազատազրկման, պատժից ազատվել է 18.07.2000թ., 2) 20.03.2000թ. Մալաթիա-Սեբաստիայի ժող. դատարանի դատավճռով ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 2 տարի ժամկետով ազատազրկման, պատժից ազատվել է 20.03.2002թ., 3) 20.07.2002թ. Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 87-րդ հոդվածի 2-րդ, 88-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով, 210-րդ հոդվածով, 37-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է 9 տարի ժամկետով ազատազրկման, 27.08.2003թ. դատավճիռը վերանայվել է, ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածները համապատասխանեցվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 175-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով, 317-րդ հոդվածով, 66-րդ հոդվածի 7-րդ մասի կիրառմամբ դատապարտվել է 7 տարի 6 ամիս ժամկետով ազատազրկման, 4) 26.10.2011թ. Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կիրառմամբ դատապարտվել է 4 տարի 6 ամիս ժամկետով ազատազրկման, պատժից ազատվել է 17.11.2015թ., դատվածությունը չմարված/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2017 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 14158117 քրեական գործը և ուղարկվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին:
2017 թվականի մայիսի 17-ին Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2017 թվականի մայիսի 24-ին Հրաչյա Հասանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
2017 թվականի սեպտեմբերի15-ին թիվ 14185117 քրեական գործն ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա 2017 թվականի մայիսի 16-ին` ժամը 11:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան 4-րդ շենքի 58-րդ հասցեում գտնվող ՙԱմաս Մեդիա՚ ՍՊ ընկերությանը պատկանող պարի դպրոցի խոհանոցից գաղտնի հափշտակել է ընկերության հաշվապահ Արփինե Կարապետյանին պատկանող պայուսակը, որի միջից վերցրել է խոշոր չափերի` 1.150.000 ՀՀ դրամ գումարը, իսկ պայուսակը մնացած իրերի հետ միասին նետել է Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցի 40-րդ հասցեում գտնվող աղբարկղը:՚:
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2017 թվականի մայիսի 16-ի` ժամը 11-ի սահմաններում դուրս է եկել տնից` իր համար շինարարական աշխատանքներ փնտրելու նպատակով: Ժամը 11:30-ի սահմաններում մտել է Վիկտոր Համբարձումյան 4/58 հասցեում գտնվող պարի ստուդիա, անձնական կարիքները հոգալու նպատակով` պետքարանից օգտվելու թույլտվություն խնդրելու համար: Մտնելով ներս, նկատել է թվով 3 դռներ, որոնցից 2-ը գտնվել են փակ վիճակում, իսկ բաց դռնից ներս, աթոռի վրա տեսել է կանացի պայուսակ: Մտել է ներս և տեսնելով, որ այնտեղ մարդ չկա, գողացել է պայուսակն ու հեռացել: Ճանապարհին պայուսակը դրել է սպիտակ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ, որից հետո երթուղայինով, իջել է Երևան քաղաքի Թումանյան փողոց, որտեղ նստել է մայթեզրի նստարանին, պայուսակից հանել է սպիտակ գույնի դրամապանակ, վերցրել է դրա մեջ առկա` 1.150.000 ՀՀ դրամ գումարը, դրամապանակը հետ է դրել պայուսակի մեջ և այն նետել նստարանի հարևանությամբ գտնվող աղբարկղի մեջ: Գողացված գումարից 150.000 ՀՀ դրամը ծախսել է անձնական կարիքների համար, իսկ մնացած 1.000.000 ՀՀ դրամը նյութերի նախապատրաստման ընթացքում ներկայացրել է ոստիկանության աշխատակիցներին: Նշել է, որ անձնագիր կամ այլ փաստաթուղթ գողանալու մտադրություն չի ունեցել, քանի որ իրեն գումար է հարկավոր եղել, պայուսակում նկատելով գումարը, վերցրել է այն, իսկ պայուսակը մնացած իրերի հետ, առանց դրանք զննելու նետել է աղբարկղը և չի նկատել, որ այնտեղ անձնագիր կա:
Տուժող Արփինե Կարապետյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ աշխատել է ՙԱմաս Մեդիա՚ ՍՊ ընկերությունում` որպես հաշվապահ: Նշված ընկերությունն իր աշխատանքային գործունեությունը ծավալել է Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան 4/58 հասցեում: 16.05.2017թ.` ժամը 11-ի սահմաններում գնացել է աշխատանքի, պայուսակը դրել է աշխատավայրում առկա խոհանցում` աթոռի վրա, որից հետո գնացել է պարի պարապմունքների սրահ: Որոշ ժամանակ անց վերադարձել է խոհանոց, սակայն պայուսակի բացակայությունը չի նկատել: Այնուհետև` ժամը 12:30-ի սահմաններում, երբ պատրաստվել է գնալ խանութ, նկատել է, որ պայուսակը բացակայել է: Փնտրելով և չգտնելով այն, հասկացել է, որ գողացել են, քանի որ պարի ստուդիայի մուտքի դուռը կիսաբաց էր: Հափշտակված ՙParfois՚ ապրանքանիշի, 19.000 ՀՀ դրամ արժողության պայուսակի մեջ եղել են ՙStradivarius՚ ապրանքանիշի, սպիտակ երանգի, 7000 ՀՀ դրամ արժողության դրամապանակ, որի մեջ եղել է ընդհանուր 1.150.000 ՀՀ դրամ գումար: Պայուսակում եղել է փոքրիկ տոպրակ, որի մեջ եղել են մեկ զույգ ոսկեգույն ականջօղեր, մեկ զույգ արծաթագույն ականջօղեր, մեկ զույգ կիսալուսնաձև ականջօղեր և ևս երկու ականջօղերի մեկական մասեր: Պայուսակում են եղել նաև ակնոցի կտորե պատյանը, ՙՆոկիա 225՚ տեսակի բջջային հեռախոսը, ՙCloe՚ ապրանքանիշի օծանելիքի գրեթե դատարկ տարա և իր ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը:
Տուժողը միաժամանակ նշել է, որ իրեն պատճառված գույքային վնասը վերականգնվել է, ամբաստանյալ Հ.Հասանյանից որևէ բողոք կամ պահանջ չունի
Դեպքի վայրի զննման մասին արձանագրության համաձայն` դեպքի վայրը հանդիսանում է Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան փողոցի 4-րդ շենքի 58-րդ հասցեում գտնվող պարի դպրոցը: Զննության ընթացքում մասնակից Արփինե Կարապետյանը մատնացույց է արել դպրոցի խոհանոցում գտնվող աթոռը և հայտարարել, որ նշված աթոռի վրայից 16.05.2017թ.` ժամը 11.05-ից մինչև 12.30-ն ընկած ժամանակահատվածում անհայտ անձը գաղտնի հափշտակել է իր դրամապանակը:
Գ.թ 5-7
Զննում կատարելու մասին արձանագրության համաձայն` Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցի 40-րդ հասցեի դիմաց գտնվող նստարանի վրայից հայտնաբերվել և վերցվել է Արփինե Կարապետյանին պատկանող, հափշտակված պայուսակը:
Գ.թ 9-10
Դեպքի վայրի զննման մասին արձանագրության համաձայն` Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 107-րդ շենքի 4-րդ բնակարանի զննության ժամանակ մասնակից Հրաչյա Հասանյանը ներկայացրել է 1.000.000 ՀՀ դրամ և հայտարարել, որ դա իր կողմից հափշտակված գումարն է:
Գ.թ 20-22
Կասկածյալ Հրաչյա Հասանյանի մասնակցությամբ կատարված դեպքի վայրի լրացուցիչ զննության մասին արձանագրության համաձայն` Հրաչյա Հասանյանը մատնացույց է արել Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան փողոցի 4-րդ շենքի 58-րդ հասցեում գտնվող ՙԱմաս Մեդիա՚ ՍՊ ընկերությանը պատկանող պարի դպրոցի խոհանոցում գտնվող աթոռը և հայտարարել, որ 16.05.2017թ.` ժամը 11:30-ի սահմաններում նշված վայրից գողացել է պայուսակ: Հրաչյա Հասանյանը նաև մատնացույց է արել նաև Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցի 40-րդ հասցեի դիմաց գտնվող աղբամանը և հայտարարել, որ մայուսակի մեջից 1.150.000 ՀՀ դրամ վերցնելուց հետո, պայուսակը մնացած իրերի հետ նետել է այդտեղ:
Գ.թ 74-76
Դատահոգեբանական և դատահոգեբուժական համալիր ամբուլատոր փորձագետի թիվ 261/17 եզրակացության համաձայն` Հրաչյա Հասանյանը հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել, ներկայումս նույնպես չի տառապում, այլ հանդիսանում է ՙԱնձի էմոցիոնալ անկայուն խանգարում: Հոգեկան և վարքային խանգարումներ ափիոնատիպ նյութերի գործածման հետևանքով՚ ախտորոշմամբ փսիխոպաթ անձնավորություն: Իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչվել է մեղսունակ: Հանցանք կատարելու պահին Հրաչյա Հասանյանը չի գտնվել այնպիսի հուզական վիճակում, որը կարող էր էապես ազդել նրա գիտակցության և հոգեկան գործունեության վրա:
Գ.թ 141
Ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանին վերագրվող արարքը հիմնավորվել է նաև`
Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան փողոցի 2-րդ շենքի 1/1 հասցեում գտնվող ՙԼեվադենտ՚ ՍՊ ընկերությունից դեպքի ժամանակահատվածի տեսագրություններով:
Գ.թ 12-124, 149-150
Իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙParfois՚ ապրանքանիշի սև կաշվե պայուսակով, 359602/05/815216/6 և 359602/05/815217/4 նույնականացման համարներով բջջային հեռախոսով, վարդագույն երանգի ակնոցի կտորե տուփով, Արփինե Կարապետյանի BA2368721 սերիա-համարի ՀՀ քաղաքացու անձնագրով, ՙStradivarius՚ ապրանքանիշի դրամապանակով, հեռախոսահամարի քարտով, երեք զույգ ականջօղերով, փոքր կարերով տարբեր երանգների ականջօղի մեկ մասը, ոսկեգույն, շրջանաձև եռանկյունաձև փորվածքով ականջօղի մի մասով, ՚Chloeՙ ապրանքանիշի կանացի օծանելիքով և թվով 50 հատ ԴԲ91108539, ԴԲ18480354, ԴԲ90926823, ԴԲ03683131, ԴԲ01860737, ԴԲ02852977, ԴԲ07914079, ԴԲ20183855, ԴԲ06750842, ԴԲ03730748, ԴԲ01631674, ԴԲ00683860, ԴԲ13553478, ԴԲ14330422, ԴԲ03519245, ԴԲ11383676, ԴԱ06924590, ԴԲ03769145, ԴԲ11579282, ԴԲ11579283, ԴԲ09288746, ԴԲ03790904, ԴԲ18088939, ԴԲ09523707, Է00977971, ԴԱ05164374, ԴԲ11893050, ԴԱ00293925, ԴԲ09127921, ԴԲ04562381, ԴԱ01118950, ԴԱ05380123, ԴԲ06804936, ԴԲ19839852, ԴԲ00473632, ԴԲ16752945, ԴԱ02103681, ԴԲ11191649, ԴԲ01409130, ԴԲ01734649, ԴԲ09167145, ԴԲ11560878, ԴԲ07423090, ԴԲ09529464, ԴԲ12683146, ԴԲ16083899, ԴԲ90907670, ԴԲ11579279, ԴԲ11579280, ԴԲ11579281 սերիա-համարի 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամներով:
Գ.թ 86-87
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, Վիկտոր Համբարձումյան փողոցի 2-րդ շենքի 1/1 հասցեում գտնվող ՙԼեվադենտ՚ ՍՊ ընկերությունից առգրավված դեպքի ժամանակահատվածի տեսագրությունները պարունակող լազերային սկավառակով:
Գ.թ 151
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի մեղավորությունը` գողություն` ուրիշի գույքի խոշոր չափերով գաղտնի հափշտակություն կատարելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա ընդունել է մեղքը անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, խնամքի տակ է գտնվում 2016թ. մանկահասակ որդին, ընտանիքի միակ կերակրողն է, լիովին հատուցել է տուժին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունըե (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ(...)
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը վտանգավոր է համարվում՝
1) դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցագործության համար:
(...)՚:
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանը, նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս /չորս անգամ/ ազատազրկման դատապարտված լինելով դիտավորյալ հանցագործություների համար` դարձյալ կատարել է դիտավորյալ հանցագործություն, այսինքն` առկա է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
ՙ(...)Հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից: (...)՚:
Հետևաբար, ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի կանոններով:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա, անդրադառնալով ամբաստանյալ Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի և դրա կրման հարցերին` դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ այն պայմանականորեն չկիրառել: Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը և այն պայմանականորեն չկիրառելը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների իրականացման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանն ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007թ. ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ ՙվկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ ՙպատիժը պայմանականորեն չկիարառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածում սահմանված իրադրություններն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՙսոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես` տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել նաև մի շարք այլ որոշումներում: Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրել է, որ ՙ/.../ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին /…/՚: Մեկ այլ` Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը /…/՚: Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՙՊատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը՚ /Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-55/07 , թիվ ՎԲ-201/07, թիվ ՎԲ-124/07, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ԵԱՔԴ/0120/01/09 և մի շարք այլ որոշումներ/:
Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Այսպիսով, դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը, վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Հրաչյա Հասանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, որոնք էականորեն ազդում են հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա, հանգում է հետևության, որ Հրաչյա Հասանյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու, և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով կատարած հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը: Տվյալ դեպքում` դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի հանգամանքների, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի դրսևորած վարքագծի, ինչպես նաև սույն քրեական գործով հաստատված մեղմացնող հանգամանքների պայմաններում, ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը ռեալ կրելու պայմանով, նույնիսկ նվազագույն չափով, չի կարող արդարացի լինել` մարդասիրական տեսանկյունից: Այլ կերպ ասած` դատարանը գտնում է, որ ազատազրկում պատժատեսակը ռեալ կրելու պարագայում սույն գործի հանգամանքների պայմաններում արդարացի և մարդասիրական պատիժ չի կարող համարվել Հ.Հասանյանի նկատմամբ:
Դատարանի հետևությունները պայմանավորված են մասնավորապես այն հանգամանքով, որ ամբաստանյալը բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է, խնամքի տակ է գտնվում 2016թ. մանկահասակ որդին, ընտանիքի միակ կերակրողն է, ընդունել է մեղքը անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, ակտիվորեն աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, լիովին հատուցել է տուժին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել:
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ռեալ կրելու պայմանով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը կհակասի ամբաստանյալի ընտանիքի անդամների և, մասնավորապես, նրա խնամքին գտնվող մանկահասակ երեխայի շահերին (երեխայի իրավունքների և օրինական շահերի և պետության պոզիտիվ պարտավորությունների մասին տե՛ս ՙԵրեխայի իրավունքների մասին՚ ՄԱԿ-ի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիան և ՙԵրեխայի իրավունքների մասին՚ 1996 թվականի մայիսի 29-ի ՀՀ օրենքը, հոդվածներ 12-րդ, 13-րդ, 14-րդ և այլն) և մարդասիրական չէ հենց այս տեսանկյունից:
Դատարանի հետևությունները համահունչ են ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի հունիսի 2-ի Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08 որոշման մեջ արտահայտած այն դիրքորոշումներին, համաձայն որոնց` ՙ/.../ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժը անխուսափելիորեն ազդում է նրա ընտանիքի անդամների վրա, և կախված ընտանիքի կյանքում անձի ունեցած դերից, այն կարող է նաև ծանր կացության մեջ դնել վերջիններիս:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ընտանեկան դրությունը` որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, և այդ կապակցությամբ դատարանը յուրաքանչյուր անգամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերին`
1. արդյոք ամբաստանյալը հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կերակրողը
2. արդյոք նրա խնամքին են գտնվում անչափահաս երեխան կամ զառամյալ ծնողները:
Ինչպես երևում է վերոգրյալից` ընտանիքի միակ կերակրող հանդիսանալը և խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը` որպես ընտանիքում անձի ունեցած դերը բնութագրող և հետևաբար նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, պետք է առանձին գնահատվեն …՚:
Սույն գործով դատարանը հաստատած է համարում այն, որ Հ.Հասանյանը ընտանիքի միակ կերակրողն է, նրա խնամքի տակ է գտնվում մինչև 14 տարեկան երեխան: Բացի այդ, քրեական գործով ձեռք չի բերվել որևէ փաստական տվյալ այն մասին, որ նա ընտանիքում բացասական վարքագիծ է դրսևորում:
Հետևաբար, ելնելով այս հանգամանքներից, դատարանը գտնում է, որ ազատազրկման ձևով ռեալ կրելու պայմանով պատիժ նշանակելը մարդասիրական չէ և անհամաչափ է` ամբաստանյալի ընտանիքի և խնամքին գտնվող անձանց շահերի տեսանկյունից (հարկ է արձանագրել, որ նույն հանգամանքների հաշվառմամբ նախաքննական մարմինը ամբաստանյալի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրել չհեռանալու մասին ստորագրությունը), այն կարող է ծանր կացության մեջ դնել ընտանիքին:
Անդրադառնալով խափանման միջոցին, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և տուժող Արփինե Կարապետյանին ի պահ հանձնված ՙParfois՚ ապրանքանիշի սև կաշվե պայուսակը, բջջային հեռախոսը, ակնոցի կտորե տուփը, BA2368721 սերիայի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը, ՙStradivarius՚ ապրանքանիշի դրամապանակը, հեռախոսահամարի քարտը, ականջօղերը և ՙChloe՚ ապրանքանիշի օծանելիքը, ինչպես նաև թվով 50 հատ 20.000 դրամ անվանական արժեքով թղթադրամները պետք է թողնել Արփինե Կարապետյանի տնօրինմանը:
Ինչ վերաբերվում է դատական ծախսերին, դատարանն արձանագրում է, որ որպես ապացույց մեղադրանքի հիմքում դրված` ամբուլատոր դատահոգեբանական և դատահոգեբուժական համալիր փորձաքննության արժեքը կազմել է 70.074 ՀՀ դրամ /գ.թ.142/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙԴատական ծախսերը բաղկացած են`
/.../
3) մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից.
/.../՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙՍույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա:՚:
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի կարգով, Հրաչյա Հասանյանից որպես դատական ծախսեր` հօգուտ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 70.074 /յոթանասուն հազար յոթանասունչորս/ ՀՀ դրամ:
Անդրադառնալով Հրաչյա Հասանյանի գույքի վրա քննիչի 2017 թվականի սեպտեմբերի 06-ի որոշմամբ դրված կալանքին, դատարանը փաստում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙԳույքի վրա կալանք դնելը կիրառվում է քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բռնագրավումը, բռնագանձումը և դատական ծախսերն ապահովելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածը սահմանում է.
1. Գողությունը` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակությունը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
2. Գողությունը, որը կատարվել է`
1) մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ,
2) խոշոր չափերով,
3) պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով: /.../՚:
Այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը որպես լրացուցիչ պատիժ գույքի բռնագրավում չի նախատեսում, ինչպես նաև քրեական գործով առկա չէ քաղաքացիական հայց:
Դատարանը գտնում է, որ դատական ծախսերն ապահովելու համար Հրաչյա Հասանյանի անշարժ և շարժական գույքի վրա 2017 թվականի սեպտեմբերի 06-ի որոշմամբ դրված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի կողմից լիովին հատուցվել է հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, և տուժող Արփինե Կարապետյանի կողմից քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, ուստի դատարանը քաղաքացիական հայցի հարցը համարում է լուծված:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-րդ, 168-րդ, 238-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 369-373-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`
ՎՃՌԵՑ
Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քննիչի` 2017 թվականի սեպտեմբերի 06-ի որոշմամբ Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի անշարժ և շարժական գույքի վրա դրված կալանքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանից հօգուտ պետական բյուջեի որպես դատական ծախսեր բռնագանձել 70.074 /յոթանասուն հազար յոթանասունչորս/ ՀՀ դրամ:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և տուժող Արփինե Կարապետյանին ի պահ հանձնված ՙParfois՚ ապրանքանիշի սև կաշվե պայուսակը, բջջային հեռախոսը, ակնոցի կտորե տուփը, BA2368721 սերիայի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը, ՙStradivarius՚ ապրանքանիշի դրամապանակը, հեռախոսահամարի քարտը, ականջօղերը և ՙChloe՚ ապրանքանիշի օծանելիքը, ինչպես նաև թվով 50 հատ 20.000 դրամ անվանական արժեքով թղթադրամները թողնել Արփինե Կարապետյանի տնօրինմանը:
Քաղաքացիական հայցի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՙ19՚ մարտի 2018 թվական քաղաք Երևան
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ Դավիթ Մնացականյանի
Արծրուն Առաքելյանի
Գոռ Ալոյանի
տուժող Արփինե Կարապետյանի
Ավան նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի /ծնված 1976 թվականի հունվարի 24-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ եզդի, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, ամուսնացած, հաշվառված և բնակվող` քաղաք Երևան, Անդրանիկի փողոց, 107-րդ շենք, 4-րդ բնակարան, նախկինում դատված` 1) 13.10.1996թ. Սպանդարյանի ժող. դատարանի դատավճռով ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 87-րդ հոդվածի 2-րդ, 89-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով դատապարտվել է 6 տարի ժամկետով ազատազրկման, պատժից ազատվել է 18.07.2000թ., 2) 20.03.2000թ. Մալաթիա-Սեբաստիայի ժող. դատարանի դատավճռով ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 2 տարի ժամկետով ազատազրկման, պատժից ազատվել է 20.03.2002թ., 3) 20.07.2002թ. Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 87-րդ հոդվածի 2-րդ, 88-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով, 210-րդ հոդվածով, 37-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է 9 տարի ժամկետով ազատազրկման, 27.08.2003թ. դատավճիռը վերանայվել է, ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածները համապատասխանեցվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 175-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով, 317-րդ հոդվածով, 66-րդ հոդվածի 7-րդ մասի կիրառմամբ դատապարտվել է 7 տարի 6 ամիս ժամկետով ազատազրկման, 4) 26.10.2011թ. Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կիրառմամբ դատապարտվել է 4 տարի 6 ամիս ժամկետով ազատազրկման, պատժից ազատվել է 17.11.2015թ., դատվածությունը չմարված/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2017 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 14158117 քրեական գործը և ուղարկվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին:
2017 թվականի մայիսի 17-ին Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2017 թվականի մայիսի 24-ին Հրաչյա Հասանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
2017 թվականի սեպտեմբերի15-ին թիվ 14185117 քրեական գործն ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա 2017 թվականի մայիսի 16-ին` ժամը 11:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան 4-րդ շենքի 58-րդ հասցեում գտնվող ՙԱմաս Մեդիա՚ ՍՊ ընկերությանը պատկանող պարի դպրոցի խոհանոցից գաղտնի հափշտակել է ընկերության հաշվապահ Արփինե Կարապետյանին պատկանող պայուսակը, որի միջից վերցրել է խոշոր չափերի` 1.150.000 ՀՀ դրամ գումարը, իսկ պայուսակը մնացած իրերի հետ միասին նետել է Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցի 40-րդ հասցեում գտնվող աղբարկղը:՚:
Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
Ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2017 թվականի մայիսի 16-ի` ժամը 11-ի սահմաններում դուրս է եկել տնից` իր համար շինարարական աշխատանքներ փնտրելու նպատակով: Ժամը 11:30-ի սահմաններում մտել է Վիկտոր Համբարձումյան 4/58 հասցեում գտնվող պարի ստուդիա, անձնական կարիքները հոգալու նպատակով` պետքարանից օգտվելու թույլտվություն խնդրելու համար: Մտնելով ներս, նկատել է թվով 3 դռներ, որոնցից 2-ը գտնվել են փակ վիճակում, իսկ բաց դռնից ներս, աթոռի վրա տեսել է կանացի պայուսակ: Մտել է ներս և տեսնելով, որ այնտեղ մարդ չկա, գողացել է պայուսակն ու հեռացել: Ճանապարհին պայուսակը դրել է սպիտակ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ, որից հետո երթուղայինով, իջել է Երևան քաղաքի Թումանյան փողոց, որտեղ նստել է մայթեզրի նստարանին, պայուսակից հանել է սպիտակ գույնի դրամապանակ, վերցրել է դրա մեջ առկա` 1.150.000 ՀՀ դրամ գումարը, դրամապանակը հետ է դրել պայուսակի մեջ և այն նետել նստարանի հարևանությամբ գտնվող աղբարկղի մեջ: Գողացված գումարից 150.000 ՀՀ դրամը ծախսել է անձնական կարիքների համար, իսկ մնացած 1.000.000 ՀՀ դրամը նյութերի նախապատրաստման ընթացքում ներկայացրել է ոստիկանության աշխատակիցներին: Նշել է, որ անձնագիր կամ այլ փաստաթուղթ գողանալու մտադրություն չի ունեցել, քանի որ իրեն գումար է հարկավոր եղել, պայուսակում նկատելով գումարը, վերցրել է այն, իսկ պայուսակը մնացած իրերի հետ, առանց դրանք զննելու նետել է աղբարկղը և չի նկատել, որ այնտեղ անձնագիր կա:
Տուժող Արփինե Կարապետյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ աշխատել է ՙԱմաս Մեդիա՚ ՍՊ ընկերությունում` որպես հաշվապահ: Նշված ընկերությունն իր աշխատանքային գործունեությունը ծավալել է Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան 4/58 հասցեում: 16.05.2017թ.` ժամը 11-ի սահմաններում գնացել է աշխատանքի, պայուսակը դրել է աշխատավայրում առկա խոհանցում` աթոռի վրա, որից հետո գնացել է պարի պարապմունքների սրահ: Որոշ ժամանակ անց վերադարձել է խոհանոց, սակայն պայուսակի բացակայությունը չի նկատել: Այնուհետև` ժամը 12:30-ի սահմաններում, երբ պատրաստվել է գնալ խանութ, նկատել է, որ պայուսակը բացակայել է: Փնտրելով և չգտնելով այն, հասկացել է, որ գողացել են, քանի որ պարի ստուդիայի մուտքի դուռը կիսաբաց էր: Հափշտակված ՙParfois՚ ապրանքանիշի, 19.000 ՀՀ դրամ արժողության պայուսակի մեջ եղել են ՙStradivarius՚ ապրանքանիշի, սպիտակ երանգի, 7000 ՀՀ դրամ արժողության դրամապանակ, որի մեջ եղել է ընդհանուր 1.150.000 ՀՀ դրամ գումար: Պայուսակում եղել է փոքրիկ տոպրակ, որի մեջ եղել են մեկ զույգ ոսկեգույն ականջօղեր, մեկ զույգ արծաթագույն ականջօղեր, մեկ զույգ կիսալուսնաձև ականջօղեր և ևս երկու ականջօղերի մեկական մասեր: Պայուսակում են եղել նաև ակնոցի կտորե պատյանը, ՙՆոկիա 225՚ տեսակի բջջային հեռախոսը, ՙCloe՚ ապրանքանիշի օծանելիքի գրեթե դատարկ տարա և իր ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը:
Տուժողը միաժամանակ նշել է, որ իրեն պատճառված գույքային վնասը վերականգնվել է, ամբաստանյալ Հ.Հասանյանից որևէ բողոք կամ պահանջ չունի
Դեպքի վայրի զննման մասին արձանագրության համաձայն` դեպքի վայրը հանդիսանում է Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան փողոցի 4-րդ շենքի 58-րդ հասցեում գտնվող պարի դպրոցը: Զննության ընթացքում մասնակից Արփինե Կարապետյանը մատնացույց է արել դպրոցի խոհանոցում գտնվող աթոռը և հայտարարել, որ նշված աթոռի վրայից 16.05.2017թ.` ժամը 11.05-ից մինչև 12.30-ն ընկած ժամանակահատվածում անհայտ անձը գաղտնի հափշտակել է իր դրամապանակը:
Գ.թ 5-7
Զննում կատարելու մասին արձանագրության համաձայն` Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցի 40-րդ հասցեի դիմաց գտնվող նստարանի վրայից հայտնաբերվել և վերցվել է Արփինե Կարապետյանին պատկանող, հափշտակված պայուսակը:
Գ.թ 9-10
Դեպքի վայրի զննման մասին արձանագրության համաձայն` Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 107-րդ շենքի 4-րդ բնակարանի զննության ժամանակ մասնակից Հրաչյա Հասանյանը ներկայացրել է 1.000.000 ՀՀ դրամ և հայտարարել, որ դա իր կողմից հափշտակված գումարն է:
Գ.թ 20-22
Կասկածյալ Հրաչյա Հասանյանի մասնակցությամբ կատարված դեպքի վայրի լրացուցիչ զննության մասին արձանագրության համաձայն` Հրաչյա Հասանյանը մատնացույց է արել Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան փողոցի 4-րդ շենքի 58-րդ հասցեում գտնվող ՙԱմաս Մեդիա՚ ՍՊ ընկերությանը պատկանող պարի դպրոցի խոհանոցում գտնվող աթոռը և հայտարարել, որ 16.05.2017թ.` ժամը 11:30-ի սահմաններում նշված վայրից գողացել է պայուսակ: Հրաչյա Հասանյանը նաև մատնացույց է արել նաև Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցի 40-րդ հասցեի դիմաց գտնվող աղբամանը և հայտարարել, որ մայուսակի մեջից 1.150.000 ՀՀ դրամ վերցնելուց հետո, պայուսակը մնացած իրերի հետ նետել է այդտեղ:
Գ.թ 74-76
Դատահոգեբանական և դատահոգեբուժական համալիր ամբուլատոր փորձագետի թիվ 261/17 եզրակացության համաձայն` Հրաչյա Հասանյանը հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել, ներկայումս նույնպես չի տառապում, այլ հանդիսանում է ՙԱնձի էմոցիոնալ անկայուն խանգարում: Հոգեկան և վարքային խանգարումներ ափիոնատիպ նյութերի գործածման հետևանքով՚ ախտորոշմամբ փսիխոպաթ անձնավորություն: Իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչվել է մեղսունակ: Հանցանք կատարելու պահին Հրաչյա Հասանյանը չի գտնվել այնպիսի հուզական վիճակում, որը կարող էր էապես ազդել նրա գիտակցության և հոգեկան գործունեության վրա:
Գ.թ 141
Ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանին վերագրվող արարքը հիմնավորվել է նաև`
Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան փողոցի 2-րդ շենքի 1/1 հասցեում գտնվող ՙԼեվադենտ՚ ՍՊ ընկերությունից դեպքի ժամանակահատվածի տեսագրություններով:
Գ.թ 12-124, 149-150
Իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙParfois՚ ապրանքանիշի սև կաշվե պայուսակով, 359602/05/815216/6 և 359602/05/815217/4 նույնականացման համարներով բջջային հեռախոսով, վարդագույն երանգի ակնոցի կտորե տուփով, Արփինե Կարապետյանի BA2368721 սերիա-համարի ՀՀ քաղաքացու անձնագրով, ՙStradivarius՚ ապրանքանիշի դրամապանակով, հեռախոսահամարի քարտով, երեք զույգ ականջօղերով, փոքր կարերով տարբեր երանգների ականջօղի մեկ մասը, ոսկեգույն, շրջանաձև եռանկյունաձև փորվածքով ականջօղի մի մասով, ՚Chloeՙ ապրանքանիշի կանացի օծանելիքով և թվով 50 հատ ԴԲ91108539, ԴԲ18480354, ԴԲ90926823, ԴԲ03683131, ԴԲ01860737, ԴԲ02852977, ԴԲ07914079, ԴԲ20183855, ԴԲ06750842, ԴԲ03730748, ԴԲ01631674, ԴԲ00683860, ԴԲ13553478, ԴԲ14330422, ԴԲ03519245, ԴԲ11383676, ԴԱ06924590, ԴԲ03769145, ԴԲ11579282, ԴԲ11579283, ԴԲ09288746, ԴԲ03790904, ԴԲ18088939, ԴԲ09523707, Է00977971, ԴԱ05164374, ԴԲ11893050, ԴԱ00293925, ԴԲ09127921, ԴԲ04562381, ԴԱ01118950, ԴԱ05380123, ԴԲ06804936, ԴԲ19839852, ԴԲ00473632, ԴԲ16752945, ԴԱ02103681, ԴԲ11191649, ԴԲ01409130, ԴԲ01734649, ԴԲ09167145, ԴԲ11560878, ԴԲ07423090, ԴԲ09529464, ԴԲ12683146, ԴԲ16083899, ԴԲ90907670, ԴԲ11579279, ԴԲ11579280, ԴԲ11579281 սերիա-համարի 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամներով:
Գ.թ 86-87
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, Վիկտոր Համբարձումյան փողոցի 2-րդ շենքի 1/1 հասցեում գտնվող ՙԼեվադենտ՚ ՍՊ ընկերությունից առգրավված դեպքի ժամանակահատվածի տեսագրությունները պարունակող լազերային սկավառակով:
Գ.թ 151
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի մեղավորությունը` գողություն` ուրիշի գույքի խոշոր չափերով գաղտնի հափշտակություն կատարելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա ընդունել է մեղքը անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, խնամքի տակ է գտնվում 2016թ. մանկահասակ որդին, ընտանիքի միակ կերակրողն է, լիովին հատուցել է տուժին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունըե (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ(...)
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը վտանգավոր է համարվում՝
1) դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցագործության համար:
(...)՚:
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանը, նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս /չորս անգամ/ ազատազրկման դատապարտված լինելով դիտավորյալ հանցագործություների համար` դարձյալ կատարել է դիտավորյալ հանցագործություն, այսինքն` առկա է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
ՙ(...)Հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից: (...)՚:
Հետևաբար, ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի կանոններով:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա, անդրադառնալով ամբաստանյալ Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի և դրա կրման հարցերին` դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ այն պայմանականորեն չկիրառել: Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը և այն պայմանականորեն չկիրառելը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների իրականացման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանն ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007թ. ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ ՙվկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ ՙպատիժը պայմանականորեն չկիարառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածում սահմանված իրադրություններն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՙսոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես` տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել նաև մի շարք այլ որոշումներում: Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրել է, որ ՙ/.../ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին /…/՚: Մեկ այլ` Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը /…/՚: Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՙՊատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը՚ /Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-55/07 , թիվ ՎԲ-201/07, թիվ ՎԲ-124/07, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ԵԱՔԴ/0120/01/09 և մի շարք այլ որոշումներ/:
Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Այսպիսով, դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը, վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Հրաչյա Հասանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, որոնք էականորեն ազդում են հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա, հանգում է հետևության, որ Հրաչյա Հասանյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու, և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով կատարած հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը: Տվյալ դեպքում` դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի հանգամանքների, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի դրսևորած վարքագծի, ինչպես նաև սույն քրեական գործով հաստատված մեղմացնող հանգամանքների պայմաններում, ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը ռեալ կրելու պայմանով, նույնիսկ նվազագույն չափով, չի կարող արդարացի լինել` մարդասիրական տեսանկյունից: Այլ կերպ ասած` դատարանը գտնում է, որ ազատազրկում պատժատեսակը ռեալ կրելու պարագայում սույն գործի հանգամանքների պայմաններում արդարացի և մարդասիրական պատիժ չի կարող համարվել Հ.Հասանյանի նկատմամբ:
Դատարանի հետևությունները պայմանավորված են մասնավորապես այն հանգամանքով, որ ամբաստանյալը բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է, խնամքի տակ է գտնվում 2016թ. մանկահասակ որդին, ընտանիքի միակ կերակրողն է, ընդունել է մեղքը անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, ակտիվորեն աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, լիովին հատուցել է տուժին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել:
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ռեալ կրելու պայմանով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը կհակասի ամբաստանյալի ընտանիքի անդամների և, մասնավորապես, նրա խնամքին գտնվող մանկահասակ երեխայի շահերին (երեխայի իրավունքների և օրինական շահերի և պետության պոզիտիվ պարտավորությունների մասին տե՛ս ՙԵրեխայի իրավունքների մասին՚ ՄԱԿ-ի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիան և ՙԵրեխայի իրավունքների մասին՚ 1996 թվականի մայիսի 29-ի ՀՀ օրենքը, հոդվածներ 12-րդ, 13-րդ, 14-րդ և այլն) և մարդասիրական չէ հենց այս տեսանկյունից:
Դատարանի հետևությունները համահունչ են ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի հունիսի 2-ի Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08 որոշման մեջ արտահայտած այն դիրքորոշումներին, համաձայն որոնց` ՙ/.../ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժը անխուսափելիորեն ազդում է նրա ընտանիքի անդամների վրա, և կախված ընտանիքի կյանքում անձի ունեցած դերից, այն կարող է նաև ծանր կացության մեջ դնել վերջիններիս:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ընտանեկան դրությունը` որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, և այդ կապակցությամբ դատարանը յուրաքանչյուր անգամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերին`
1. արդյոք ամբաստանյալը հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կերակրողը
2. արդյոք նրա խնամքին են գտնվում անչափահաս երեխան կամ զառամյալ ծնողները:
Ինչպես երևում է վերոգրյալից` ընտանիքի միակ կերակրող հանդիսանալը և խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը` որպես ընտանիքում անձի ունեցած դերը բնութագրող և հետևաբար նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, պետք է առանձին գնահատվեն …՚:
Սույն գործով դատարանը հաստատած է համարում այն, որ Հ.Հասանյանը ընտանիքի միակ կերակրողն է, նրա խնամքի տակ է գտնվում մինչև 14 տարեկան երեխան: Բացի այդ, քրեական գործով ձեռք չի բերվել որևէ փաստական տվյալ այն մասին, որ նա ընտանիքում բացասական վարքագիծ է դրսևորում:
Հետևաբար, ելնելով այս հանգամանքներից, դատարանը գտնում է, որ ազատազրկման ձևով ռեալ կրելու պայմանով պատիժ նշանակելը մարդասիրական չէ և անհամաչափ է` ամբաստանյալի ընտանիքի և խնամքին գտնվող անձանց շահերի տեսանկյունից (հարկ է արձանագրել, որ նույն հանգամանքների հաշվառմամբ նախաքննական մարմինը ամբաստանյալի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրել չհեռանալու մասին ստորագրությունը), այն կարող է ծանր կացության մեջ դնել ընտանիքին:
Անդրադառնալով խափանման միջոցին, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և տուժող Արփինե Կարապետյանին ի պահ հանձնված ՙParfois՚ ապրանքանիշի սև կաշվե պայուսակը, բջջային հեռախոսը, ակնոցի կտորե տուփը, BA2368721 սերիայի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը, ՙStradivarius՚ ապրանքանիշի դրամապանակը, հեռախոսահամարի քարտը, ականջօղերը և ՙChloe՚ ապրանքանիշի օծանելիքը, ինչպես նաև թվով 50 հատ 20.000 դրամ անվանական արժեքով թղթադրամները պետք է թողնել Արփինե Կարապետյանի տնօրինմանը:
Ինչ վերաբերվում է դատական ծախսերին, դատարանն արձանագրում է, որ որպես ապացույց մեղադրանքի հիմքում դրված` ամբուլատոր դատահոգեբանական և դատահոգեբուժական համալիր փորձաքննության արժեքը կազմել է 70.074 ՀՀ դրամ /գ.թ.142/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙԴատական ծախսերը բաղկացած են`
/.../
3) մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից.
/.../՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙՍույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա:՚:
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի կարգով, Հրաչյա Հասանյանից որպես դատական ծախսեր` հօգուտ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 70.074 /յոթանասուն հազար յոթանասունչորս/ ՀՀ դրամ:
Անդրադառնալով Հրաչյա Հասանյանի գույքի վրա քննիչի 2017 թվականի սեպտեմբերի 06-ի որոշմամբ դրված կալանքին, դատարանը փաստում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙԳույքի վրա կալանք դնելը կիրառվում է քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բռնագրավումը, բռնագանձումը և դատական ծախսերն ապահովելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածը սահմանում է.
1. Գողությունը` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակությունը`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
2. Գողությունը, որը կատարվել է`
1) մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ,
2) խոշոր չափերով,
3) պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով: /.../՚:
Այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը որպես լրացուցիչ պատիժ գույքի բռնագրավում չի նախատեսում, ինչպես նաև քրեական գործով առկա չէ քաղաքացիական հայց:
Դատարանը գտնում է, որ դատական ծախսերն ապահովելու համար Հրաչյա Հասանյանի անշարժ և շարժական գույքի վրա 2017 թվականի սեպտեմբերի 06-ի որոշմամբ դրված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի կողմից լիովին հատուցվել է հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, և տուժող Արփինե Կարապետյանի կողմից քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, ուստի դատարանը քաղաքացիական հայցի հարցը համարում է լուծված:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-րդ, 168-րդ, 238-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 369-373-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`
ՎՃՌԵՑ
Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քննիչի` 2017 թվականի սեպտեմբերի 06-ի որոշմամբ Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի անշարժ և շարժական գույքի վրա դրված կալանքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանից հօգուտ պետական բյուջեի որպես դատական ծախսեր բռնագանձել 70.074 /յոթանասուն հազար յոթանասունչորս/ ՀՀ դրամ:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և տուժող Արփինե Կարապետյանին ի պահ հանձնված ՙParfois՚ ապրանքանիշի սև կաշվե պայուսակը, բջջային հեռախոսը, ակնոցի կտորե տուփը, BA2368721 սերիայի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը, ՙStradivarius՚ ապրանքանիշի դրամապանակը, հեռախոսահամարի քարտը, ականջօղերը և ՙChloe՚ ապրանքանիշի օծանելիքը, ինչպես նաև թվով 50 հատ 20.000 դրամ անվանական արժեքով թղթադրամները թողնել Արփինե Կարապետյանի տնօրինմանը:
Քաղաքացիական հայցի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0148/01/17
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 15-09-2017 |
|---|---|
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 14185117 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հրաչյա Հասանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 17.05.2017թ. Երևան քաղաքի Վ.Համբարձումյան 4-րդ շենքի 58-րդ հասցեում գտնվող ՙԱմաս Մեդիա՚ ՍՊԸ-ին պատկանող պարի դպրոցի խոհանոցից գաղտնի հափշտակել է ընկերության հաշվապահ Արփինե Կարապետյանին պատկանող պայուսակը, որի միջից վերցրել է խոշոր չափերի 1.150.000 ՀՀ դրամ գումարը, իսկ պայուսակը մնացած իրերի հետ միասին նետել է Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցի 40-րդ հաասցեում գտնվող աղբարկղը: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հրաչյա |
| Ազգանուն | Հասանյան |
| Հայրանուն | Թեմուր |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | Ազգությամբ եզդի |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 177 Մաս 2 Կետ 2 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.3 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 15-09-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 19-09-2017 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 20-09-2017 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 16-10-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հրաչյա |
| Ազգանուն | Հասանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արփինե |
| Ազգանուն | Կարապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գոռ |
| Ազգանուն | Ալոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 27-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 14-11-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-11-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-12-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-01-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 19-03-2018 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Հրաչյա |
| Ազգանուն | Հասանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 19-03-2018 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
| Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 70 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ No ԵԱՔԴ/0148/01/17 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՙ19՚ մարտի 2018 թվական քաղաք Երևան Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի մասնակցությամբ` մեղադրողներ Դավիթ Մնացականյանի Արծրուն Առաքելյանի Գոռ Ալոյանի տուժող Արփինե Կարապետյանի Ավան նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի /ծնված 1976 թվականի հունվարի 24-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ եզդի, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, ամուսնացած, հաշվառված և բնակվող` քաղաք Երևան, Անդրանիկի փողոց, 107-րդ շենք, 4-րդ բնակարան, նախկինում դատված` 1) 13.10.1996թ. Սպանդարյանի ժող. դատարանի դատավճռով ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 87-րդ հոդվածի 2-րդ, 89-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով դատապարտվել է 6 տարի ժամկետով ազատազրկման, պատժից ազատվել է 18.07.2000թ., 2) 20.03.2000թ. Մալաթիա-Սեբաստիայի ժող. դատարանի դատավճռով ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 2 տարի ժամկետով ազատազրկման, պատժից ազատվել է 20.03.2002թ., 3) 20.07.2002թ. Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 87-րդ հոդվածի 2-րդ, 88-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով, 210-րդ հոդվածով, 37-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է 9 տարի ժամկետով ազատազրկման, 27.08.2003թ. դատավճիռը վերանայվել է, ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածները համապատասխանեցվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 175-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով, 317-րդ հոդվածով, 66-րդ հոդվածի 7-րդ մասի կիրառմամբ դատապարտվել է 7 տարի 6 ամիս ժամկետով ազատազրկման, 4) 26.10.2011թ. Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 66-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կիրառմամբ դատապարտվել է 4 տարի 6 ամիս ժամկետով ազատազրկման, պատժից ազատվել է 17.11.2015թ., դատվածությունը չմարված/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով: Գործի դատավարական նախապատմությունը 2017 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 14158117 քրեական գործը և ուղարկվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին: 2017 թվականի մայիսի 17-ին Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ստորագրություն` չհեռանալու մասին: 2017 թվականի մայիսի 24-ին Հրաչյա Հասանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով: 2017 թվականի սեպտեմբերի15-ին թիվ 14185117 քրեական գործն ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան: Գործի փաստական հանգամանքները Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա 2017 թվականի մայիսի 16-ին` ժամը 11:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան 4-րդ շենքի 58-րդ հասցեում գտնվող ՙԱմաս Մեդիա՚ ՍՊ ընկերությանը պատկանող պարի դպրոցի խոհանոցից գաղտնի հափշտակել է ընկերության հաշվապահ Արփինե Կարապետյանին պատկանող պայուսակը, որի միջից վերցրել է խոշոր չափերի` 1.150.000 ՀՀ դրամ գումարը, իսկ պայուսակը մնացած իրերի հետ միասին նետել է Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցի 40-րդ հասցեում գտնվող աղբարկղը:՚: Ապացույցների հետազոտում և գնահատում Ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2017 թվականի մայիսի 16-ի` ժամը 11-ի սահմաններում դուրս է եկել տնից` իր համար շինարարական աշխատանքներ փնտրելու նպատակով: Ժամը 11:30-ի սահմաններում մտել է Վիկտոր Համբարձումյան 4/58 հասցեում գտնվող պարի ստուդիա, անձնական կարիքները հոգալու նպատակով` պետքարանից օգտվելու թույլտվություն խնդրելու համար: Մտնելով ներս, նկատել է թվով 3 դռներ, որոնցից 2-ը գտնվել են փակ վիճակում, իսկ բաց դռնից ներս, աթոռի վրա տեսել է կանացի պայուսակ: Մտել է ներս և տեսնելով, որ այնտեղ մարդ չկա, գողացել է պայուսակն ու հեռացել: Ճանապարհին պայուսակը դրել է սպիտակ պոլիէթիլենային տոպրակի մեջ, որից հետո երթուղայինով, իջել է Երևան քաղաքի Թումանյան փողոց, որտեղ նստել է մայթեզրի նստարանին, պայուսակից հանել է սպիտակ գույնի դրամապանակ, վերցրել է դրա մեջ առկա` 1.150.000 ՀՀ դրամ գումարը, դրամապանակը հետ է դրել պայուսակի մեջ և այն նետել նստարանի հարևանությամբ գտնվող աղբարկղի մեջ: Գողացված գումարից 150.000 ՀՀ դրամը ծախսել է անձնական կարիքների համար, իսկ մնացած 1.000.000 ՀՀ դրամը նյութերի նախապատրաստման ընթացքում ներկայացրել է ոստիկանության աշխատակիցներին: Նշել է, որ անձնագիր կամ այլ փաստաթուղթ գողանալու մտադրություն չի ունեցել, քանի որ իրեն գումար է հարկավոր եղել, պայուսակում նկատելով գումարը, վերցրել է այն, իսկ պայուսակը մնացած իրերի հետ, առանց դրանք զննելու նետել է աղբարկղը և չի նկատել, որ այնտեղ անձնագիր կա: Տուժող Արփինե Կարապետյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ աշխատել է ՙԱմաս Մեդիա՚ ՍՊ ընկերությունում` որպես հաշվապահ: Նշված ընկերությունն իր աշխատանքային գործունեությունը ծավալել է Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան 4/58 հասցեում: 16.05.2017թ.` ժամը 11-ի սահմաններում գնացել է աշխատանքի, պայուսակը դրել է աշխատավայրում առկա խոհանցում` աթոռի վրա, որից հետո գնացել է պարի պարապմունքների սրահ: Որոշ ժամանակ անց վերադարձել է խոհանոց, սակայն պայուսակի բացակայությունը չի նկատել: Այնուհետև` ժամը 12:30-ի սահմաններում, երբ պատրաստվել է գնալ խանութ, նկատել է, որ պայուսակը բացակայել է: Փնտրելով և չգտնելով այն, հասկացել է, որ գողացել են, քանի որ պարի ստուդիայի մուտքի դուռը կիսաբաց էր: Հափշտակված ՙParfois՚ ապրանքանիշի, 19.000 ՀՀ դրամ արժողության պայուսակի մեջ եղել են ՙStradivarius՚ ապրանքանիշի, սպիտակ երանգի, 7000 ՀՀ դրամ արժողության դրամապանակ, որի մեջ եղել է ընդհանուր 1.150.000 ՀՀ դրամ գումար: Պայուսակում եղել է փոքրիկ տոպրակ, որի մեջ եղել են մեկ զույգ ոսկեգույն ականջօղեր, մեկ զույգ արծաթագույն ականջօղեր, մեկ զույգ կիսալուսնաձև ականջօղեր և ևս երկու ականջօղերի մեկական մասեր: Պայուսակում են եղել նաև ակնոցի կտորե պատյանը, ՙՆոկիա 225՚ տեսակի բջջային հեռախոսը, ՙCloe՚ ապրանքանիշի օծանելիքի գրեթե դատարկ տարա և իր ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը: Տուժողը միաժամանակ նշել է, որ իրեն պատճառված գույքային վնասը վերականգնվել է, ամբաստանյալ Հ.Հասանյանից որևէ բողոք կամ պահանջ չունի Դեպքի վայրի զննման մասին արձանագրության համաձայն` դեպքի վայրը հանդիսանում է Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան փողոցի 4-րդ շենքի 58-րդ հասցեում գտնվող պարի դպրոցը: Զննության ընթացքում մասնակից Արփինե Կարապետյանը մատնացույց է արել դպրոցի խոհանոցում գտնվող աթոռը և հայտարարել, որ նշված աթոռի վրայից 16.05.2017թ.` ժամը 11.05-ից մինչև 12.30-ն ընկած ժամանակահատվածում անհայտ անձը գաղտնի հափշտակել է իր դրամապանակը: Գ.թ 5-7 Զննում կատարելու մասին արձանագրության համաձայն` Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցի 40-րդ հասցեի դիմաց գտնվող նստարանի վրայից հայտնաբերվել և վերցվել է Արփինե Կարապետյանին պատկանող, հափշտակված պայուսակը: Գ.թ 9-10 Դեպքի վայրի զննման մասին արձանագրության համաձայն` Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 107-րդ շենքի 4-րդ բնակարանի զննության ժամանակ մասնակից Հրաչյա Հասանյանը ներկայացրել է 1.000.000 ՀՀ դրամ և հայտարարել, որ դա իր կողմից հափշտակված գումարն է: Գ.թ 20-22 Կասկածյալ Հրաչյա Հասանյանի մասնակցությամբ կատարված դեպքի վայրի լրացուցիչ զննության մասին արձանագրության համաձայն` Հրաչյա Հասանյանը մատնացույց է արել Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան փողոցի 4-րդ շենքի 58-րդ հասցեում գտնվող ՙԱմաս Մեդիա՚ ՍՊ ընկերությանը պատկանող պարի դպրոցի խոհանոցում գտնվող աթոռը և հայտարարել, որ 16.05.2017թ.` ժամը 11:30-ի սահմաններում նշված վայրից գողացել է պայուսակ: Հրաչյա Հասանյանը նաև մատնացույց է արել նաև Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցի 40-րդ հասցեի դիմաց գտնվող աղբամանը և հայտարարել, որ մայուսակի մեջից 1.150.000 ՀՀ դրամ վերցնելուց հետո, պայուսակը մնացած իրերի հետ նետել է այդտեղ: Գ.թ 74-76 Դատահոգեբանական և դատահոգեբուժական համալիր ամբուլատոր փորձագետի թիվ 261/17 եզրակացության համաձայն` Հրաչյա Հասանյանը հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել, ներկայումս նույնպես չի տառապում, այլ հանդիսանում է ՙԱնձի էմոցիոնալ անկայուն խանգարում: Հոգեկան և վարքային խանգարումներ ափիոնատիպ նյութերի գործածման հետևանքով՚ ախտորոշմամբ փսիխոպաթ անձնավորություն: Իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչվել է մեղսունակ: Հանցանք կատարելու պահին Հրաչյա Հասանյանը չի գտնվել այնպիսի հուզական վիճակում, որը կարող էր էապես ազդել նրա գիտակցության և հոգեկան գործունեության վրա: Գ.թ 141 Ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանին վերագրվող արարքը հիմնավորվել է նաև` Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան փողոցի 2-րդ շենքի 1/1 հասցեում գտնվող ՙԼեվադենտ՚ ՍՊ ընկերությունից դեպքի ժամանակահատվածի տեսագրություններով: Գ.թ 12-124, 149-150 Իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙParfois՚ ապրանքանիշի սև կաշվե պայուսակով, 359602/05/815216/6 և 359602/05/815217/4 նույնականացման համարներով բջջային հեռախոսով, վարդագույն երանգի ակնոցի կտորե տուփով, Արփինե Կարապետյանի BA2368721 սերիա-համարի ՀՀ քաղաքացու անձնագրով, ՙStradivarius՚ ապրանքանիշի դրամապանակով, հեռախոսահամարի քարտով, երեք զույգ ականջօղերով, փոքր կարերով տարբեր երանգների ականջօղի մեկ մասը, ոսկեգույն, շրջանաձև եռանկյունաձև փորվածքով ականջօղի մի մասով, ՚Chloeՙ ապրանքանիշի կանացի օծանելիքով և թվով 50 հատ ԴԲ91108539, ԴԲ18480354, ԴԲ90926823, ԴԲ03683131, ԴԲ01860737, ԴԲ02852977, ԴԲ07914079, ԴԲ20183855, ԴԲ06750842, ԴԲ03730748, ԴԲ01631674, ԴԲ00683860, ԴԲ13553478, ԴԲ14330422, ԴԲ03519245, ԴԲ11383676, ԴԱ06924590, ԴԲ03769145, ԴԲ11579282, ԴԲ11579283, ԴԲ09288746, ԴԲ03790904, ԴԲ18088939, ԴԲ09523707, Է00977971, ԴԱ05164374, ԴԲ11893050, ԴԱ00293925, ԴԲ09127921, ԴԲ04562381, ԴԱ01118950, ԴԱ05380123, ԴԲ06804936, ԴԲ19839852, ԴԲ00473632, ԴԲ16752945, ԴԱ02103681, ԴԲ11191649, ԴԲ01409130, ԴԲ01734649, ԴԲ09167145, ԴԲ11560878, ԴԲ07423090, ԴԲ09529464, ԴԲ12683146, ԴԲ16083899, ԴԲ90907670, ԴԲ11579279, ԴԲ11579280, ԴԲ11579281 սերիա-համարի 20.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով թղթադրամներով: Գ.թ 86-87 Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, Վիկտոր Համբարձումյան փողոցի 2-րդ շենքի 1/1 հասցեում գտնվող ՙԼեվադենտ՚ ՍՊ ընկերությունից առգրավված դեպքի ժամանակահատվածի տեսագրությունները պարունակող լազերային սկավառակով: Գ.թ 151 Դատարանի իրավական վերլուծությունները Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի մեղավորությունը` գողություն` ուրիշի գույքի խոշոր չափերով գաղտնի հափշտակություն կատարելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ապացուցված է: Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: (…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚: Ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա ընդունել է մեղքը անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, խնամքի տակ է գտնվում 2016թ. մանկահասակ որդին, ընտանիքի միակ կերակրողն է, լիովին հատուցել է տուժին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունըե (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը): ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն` ՙ(...) 2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը վտանգավոր է համարվում՝ 1) դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցագործության համար: (...)՚: Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանը, նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս /չորս անգամ/ ազատազրկման դատապարտված լինելով դիտավորյալ հանցագործություների համար` դարձյալ կատարել է դիտավորյալ հանցագործություն, այսինքն` առկա է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙ(...)Հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից: (...)՚: Հետևաբար, ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի կանոններով: ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա, անդրադառնալով ամբաստանյալ Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի և դրա կրման հարցերին` դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ այն պայմանականորեն չկիրառել: Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը և այն պայմանականորեն չկիրառելը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների իրականացման տեսանկյունից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանն ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007թ. ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ ՙվկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ ՙպատիժը պայմանականորեն չկիարառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածում սահմանված իրադրություններն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՙսոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես` տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել նաև մի շարք այլ որոշումներում: Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրել է, որ ՙ/.../ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին /…/՚: Մեկ այլ` Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը /…/՚: Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՙՊատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը՚ /Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-55/07 , թիվ ՎԲ-201/07, թիվ ՎԲ-124/07, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ԵԱՔԴ/0120/01/09 և մի շարք այլ որոշումներ/: Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Այսպիսով, դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը, վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Հրաչյա Հասանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, որոնք էականորեն ազդում են հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա, հանգում է հետևության, որ Հրաչյա Հասանյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու, և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով կատարած հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը: Տվյալ դեպքում` դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի հանգամանքների, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի դրսևորած վարքագծի, ինչպես նաև սույն քրեական գործով հաստատված մեղմացնող հանգամանքների պայմաններում, ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը ռեալ կրելու պայմանով, նույնիսկ նվազագույն չափով, չի կարող արդարացի լինել` մարդասիրական տեսանկյունից: Այլ կերպ ասած` դատարանը գտնում է, որ ազատազրկում պատժատեսակը ռեալ կրելու պարագայում սույն գործի հանգամանքների պայմաններում արդարացի և մարդասիրական պատիժ չի կարող համարվել Հ.Հասանյանի նկատմամբ: Դատարանի հետևությունները պայմանավորված են մասնավորապես այն հանգամանքով, որ ամբաստանյալը բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է, խնամքի տակ է գտնվում 2016թ. մանկահասակ որդին, ընտանիքի միակ կերակրողն է, ընդունել է մեղքը անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, ակտիվորեն աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, լիովին հատուցել է տուժին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել: Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ռեալ կրելու պայմանով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը կհակասի ամբաստանյալի ընտանիքի անդամների և, մասնավորապես, նրա խնամքին գտնվող մանկահասակ երեխայի շահերին (երեխայի իրավունքների և օրինական շահերի և պետության պոզիտիվ պարտավորությունների մասին տե՛ս ՙԵրեխայի իրավունքների մասին՚ ՄԱԿ-ի 1989 թվականի նոյեմբերի 20-ի կոնվենցիան և ՙԵրեխայի իրավունքների մասին՚ 1996 թվականի մայիսի 29-ի ՀՀ օրենքը, հոդվածներ 12-րդ, 13-րդ, 14-րդ և այլն) և մարդասիրական չէ հենց այս տեսանկյունից: Դատարանի հետևությունները համահունչ են ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի հունիսի 2-ի Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08 որոշման մեջ արտահայտած այն դիրքորոշումներին, համաձայն որոնց` ՙ/.../ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժը անխուսափելիորեն ազդում է նրա ընտանիքի անդամների վրա, և կախված ընտանիքի կյանքում անձի ունեցած դերից, այն կարող է նաև ծանր կացության մեջ դնել վերջիններիս: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ընտանեկան դրությունը` որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, և այդ կապակցությամբ դատարանը յուրաքանչյուր անգամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերին` 1. արդյոք ամբաստանյալը հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կերակրողը 2. արդյոք նրա խնամքին են գտնվում անչափահաս երեխան կամ զառամյալ ծնողները: Ինչպես երևում է վերոգրյալից` ընտանիքի միակ կերակրող հանդիսանալը և խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը` որպես ընտանիքում անձի ունեցած դերը բնութագրող և հետևաբար նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, պետք է առանձին գնահատվեն …՚: Սույն գործով դատարանը հաստատած է համարում այն, որ Հ.Հասանյանը ընտանիքի միակ կերակրողն է, նրա խնամքի տակ է գտնվում մինչև 14 տարեկան երեխան: Բացի այդ, քրեական գործով ձեռք չի բերվել որևէ փաստական տվյալ այն մասին, որ նա ընտանիքում բացասական վարքագիծ է դրսևորում: Հետևաբար, ելնելով այս հանգամանքներից, դատարանը գտնում է, որ ազատազրկման ձևով ռեալ կրելու պայմանով պատիժ նշանակելը մարդասիրական չէ և անհամաչափ է` ամբաստանյալի ընտանիքի և խնամքին գտնվող անձանց շահերի տեսանկյունից (հարկ է արձանագրել, որ նույն հանգամանքների հաշվառմամբ նախաքննական մարմինը ամբաստանյալի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրել չհեռանալու մասին ստորագրությունը), այն կարող է ծանր կացության մեջ դնել ընտանիքին: Անդրադառնալով խափանման միջոցին, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և տուժող Արփինե Կարապետյանին ի պահ հանձնված ՙParfois՚ ապրանքանիշի սև կաշվե պայուսակը, բջջային հեռախոսը, ակնոցի կտորե տուփը, BA2368721 սերիայի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը, ՙStradivarius՚ ապրանքանիշի դրամապանակը, հեռախոսահամարի քարտը, ականջօղերը և ՙChloe՚ ապրանքանիշի օծանելիքը, ինչպես նաև թվով 50 հատ 20.000 դրամ անվանական արժեքով թղթադրամները պետք է թողնել Արփինե Կարապետյանի տնօրինմանը: Ինչ վերաբերվում է դատական ծախսերին, դատարանն արձանագրում է, որ որպես ապացույց մեղադրանքի հիմքում դրված` ամբուլատոր դատահոգեբանական և դատահոգեբուժական համալիր փորձաքննության արժեքը կազմել է 70.074 ՀՀ դրամ /գ.թ.142/: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙԴատական ծախսերը բաղկացած են` /.../ 3) մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից. /.../՚: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՍույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա:՚: Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի կարգով, Հրաչյա Հասանյանից որպես դատական ծախսեր` հօգուտ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 70.074 /յոթանասուն հազար յոթանասունչորս/ ՀՀ դրամ: Անդրադառնալով Հրաչյա Հասանյանի գույքի վրա քննիչի 2017 թվականի սեպտեմբերի 06-ի որոշմամբ դրված կալանքին, դատարանը փաստում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙԳույքի վրա կալանք դնելը կիրառվում է քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բռնագրավումը, բռնագանձումը և դատական ծախսերն ապահովելու համար՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածը սահմանում է. 1. Գողությունը` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակությունը` պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: 2. Գողությունը, որը կատարվել է` 1) մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ, 2) խոշոր չափերով, 3) պահեստարան կամ շինություն ապօրինի մուտք գործելով` պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով: /.../՚: Այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը որպես լրացուցիչ պատիժ գույքի բռնագրավում չի նախատեսում, ինչպես նաև քրեական գործով առկա չէ քաղաքացիական հայց: Դատարանը գտնում է, որ դատական ծախսերն ապահովելու համար Հրաչյա Հասանյանի անշարժ և շարժական գույքի վրա 2017 թվականի սեպտեմբերի 06-ի որոշմամբ դրված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի կողմից լիովին հատուցվել է հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, և տուժող Արփինե Կարապետյանի կողմից քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, ուստի դատարանը քաղաքացիական հայցի հարցը համարում է լուծված: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-րդ, 168-րդ, 238-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 369-373-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը` ՎՃՌԵՑ Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով: Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 4 /չորս/ տարի ժամկետով: Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Քննիչի` 2017 թվականի սեպտեմբերի 06-ի որոշմամբ Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի անշարժ և շարժական գույքի վրա դրված կալանքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանից հօգուտ պետական բյուջեի որպես դատական ծախսեր բռնագանձել 70.074 /յոթանասուն հազար յոթանասունչորս/ ՀՀ դրամ: Իրեղեն ապացույց ճանաչված և տուժող Արփինե Կարապետյանին ի պահ հանձնված ՙParfois՚ ապրանքանիշի սև կաշվե պայուսակը, բջջային հեռախոսը, ակնոցի կտորե տուփը, BA2368721 սերիայի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը, ՙStradivarius՚ ապրանքանիշի դրամապանակը, հեռախոսահամարի քարտը, ականջօղերը և ՙChloe՚ ապրանքանիշի օծանելիքը, ինչպես նաև թվով 50 հատ 20.000 դրամ անվանական արժեքով թղթադրամները թողնել Արփինե Կարապետյանի տնօրինմանը: Քաղաքացիական հայցի հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 19-03-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 04-05-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 2 հատոր; 1-ին հատորը` 169, 2-րդ հատորը` 86 թերթ: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 03-05-2018 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 04-05-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր; 1-ին հատորը` 169, 2-րդ հատորը` 86 թերթ: |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| ՈՒր | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴ-9.1-Ե-73668/18 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 18-03-2019 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 19-03-2019 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 01-04-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 3 հատոր. 169,86,163 թերթից: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 02-04-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր. 169,86,163 թերթից: |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0148/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 02-05-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-04-2018 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Դ |
| Ազգանուն | Մնացականյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հրաչյա Հասանյան Վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը համարել հարգելի և վերականգնել : Բողոքը բավարարել : Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Ավան /`Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի /ՀՀ քր. օր-ի 177 հոդ. 2-րդ մասի 2-րդ կետով - ազատազրկում 3 տարի 6 ամիս ժամկետով , ՀՀ քր.օր. 70 հոդ.` 4 տարի փորձաշրջան /վերաբերյալ 19.03.2018թ. դատավճիռը պատժի մասով`Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ նշանակելով պատիժ ազատազրկում 3 տարի 6 ամիս ժամկետով`առանց ՀՀ քր.օր. 70 հոդվածի կիրառման : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 05-05-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 05-05-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սեվակ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սահակյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 16-05-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 01-06-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 15-06-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-07-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 26-07-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-09-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | ՀՀ կառավարության 1101-Ն որոշմամբ 11.10.2018թ. համարվում է ոչ աշխատանքային օր: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 01-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 28-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 05-12-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-01-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 09-01-2019 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է դատական ակտը և փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հրաչյա |
| Ազգանուն | Հասանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ԵԱՔԴ/0148/01/17 Երևան քաղաքի առաջին ատյանիը նդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի դատավոր` Ա.Մկրտչյան ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ 09 հունվարի 2019թ. ք.Երևան ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ քարտուղարությամբ` Ռ.Դավոյանի մասնակցությամբ` մեղադրող` Դ.Մնացականյանի պաշտպան` Ա.Ֆանյանի ամբաստանյալ` Հ.Հասանյանի դռնբաց դատական, նիստում գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան/ 2018թ. մարտի 19-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. Թիվ 14185117 քրեական գործը հարուցվել է 16.05.2017թ. ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի ավագ տեսուչ Ա.Գևորգյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով: 2. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Թորոսյանի 17.05.2017թ. որոշմամբ թիվ 14185117 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: 3. Նախաքննության մարմնի 17.05.2017թ. որոշմամբ Հ.Հասանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը: 4. Նույն մարմնի 24.05.2017թ. որոշմամբ Հ.Հասանյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով: 5. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Գ.Հովհաննիսյանի 17.08.2017թ. որոշմամբ թիվ 14185117 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: 6. 15.09.2017թ. Հ.Հասանյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան: 7. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Մկրտչյանի 2017թ. սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ընդունվել է վարույթ, իսկ 04.10.2017թ. որոշմամբ քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության: 8. Առաջին ատյանի դատարանի 2018թ. մարտի 19-ի դատավճռով ամբաստանյալ Հ.Հասանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 3/երեք/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան` 4/չորս/ տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրությունը չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: 9. Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 23.04.2018թ. վերաքննիչ բողոք է բերել գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանը: 10. ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 16.05.2018թ. որոշմամբ գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2018թ. հունիսի 01-ին: 2. Գործի փաստական հանգամանքները. 11. Ամբաստանյալ Հ.Հասանյանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել այն բանի համար, որ նա 2017թ. մայիսի 16-ին, ժամը 11:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան 4-րդ շենքի 58-րդ հասցեում գտնվող <<Ամաս Մեդիա>> ՍՊ ընկերությանը պատկանող պարի դպրոցի խոհանոցից գաղտնի հափշտակել է ընկերության հաշվապահ Արփինե Կարապետյանին պատկանող պայուսակը, որի միջից վերցրել է խոշոր չափերի` 1.150.000 ՀՀ դրամ գումարը, իսկ պայուսակը մնացած իրերի հետ միասին նետել է Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցի 40-րդ հասցեում գտնվող աղբարկղը: 3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: 12. Գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, թիվ ԵԱՔԴ/0148/01/17 գործով ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, թույլ է տվել դատական սխալ, այսինքն՝ նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա, մասնավորապես` թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների դրույթների խախտումներ, որոնց արդյունքում Հ.Հասանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, ինչն ի զորու չէ ապահովելու քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակների իրագործումը, ուստի բողոք բերած անձը գտնում է, որ դատավճիռը նշանակված պատժի մասով ենթակա է բեկանման և փոփոխման` հետևյալ պատճառաբանությամբ և հիմքերով: Կայացված դատավճռի <<Դատարանի իրավական վերլուծությունները>> մասում նշվել է, որ <<Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Սասանյանի մեղավորությունը՝ գողություն՝ ուրիշի գույքի խոշոր չափերով գաղտնի հափշտակություն կատարելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ապացուցված է։ Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի։ Որպես ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է։ Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, խնամքի տակ է գտնվում 2016թ. ծնված մանկահասակ որդին, ընտանիքի միակ կերակրողն է, լիովին հատուցել է տուժողին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան>>։ Միաժամանակ դատարանը հաստատված է համարել, որ <<ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանը, նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս /չորս անգամ/ ազատազրկման դատապարտված լինելով դիտավորյալ հանցագործություների համար՝ դարձյալ կատարել է դիտավորյալ հանցագործություն, այսինքն՝ առկա է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հւսմաձայն՝ <</.../ Հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից /.../>>։ Հետևաբար, ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի կանոններով։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա, անդրադառնալով ամբաստանյալ Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի և դրա կրման հարցերին՝ դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ այն պայմանականորեն չկիրառել։ Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը և այն պայմանականորեն չկիրառելը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների իրականացման տեսանկյունից>>։ Այնուհետ դատարանը, մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և նույն հոդվածի կիրառման վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մի շարք որոշումներ, նշել է, որ << Այսպիսով, դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը, վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Հրաչյա Հասանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև՝ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, որոնք էականորեն ազդում են հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա, հանգում է հետևության, որ Հրաչյա Հասանյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու, և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով կատարած հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը։ Տվյալ դեպքում՝ դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները։ Նախ, սակայն, հարկ է արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ՝ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները հոդվածով որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, ի թիվս այլոց, նախատեսված է հանցանք կատարելու ռեցիդիվը։ Սույն քրեական գործով հաստատված է համարվել, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանը նախկինում՝ 20.07.2002թ., Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքի 87-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 88-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 210-րդ հոդվածի հատկանիշներով դատապարտվել է ազատազրկման 9 տարի ժամկետով։ Նույն դատարանի կողմից 27.08.2003թ. վերանայման հիմքով կայացված դատական ակտով Հ.Հասանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 175 հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով և 317-րդ հոդվածով նշանակվել է պատիժ ազատազրկում՝ 7 տարի 6 ամիս ժամկետով։ Այնուհետև, Հրաչյա Հասանյանը Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների առաջին ատյանի դատարանի 17.05.2011թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով ճանաչվել է մեղավոր և դատապարտվել ազատազրկման 4 տարի 6 ամիս ժամկետով։ 17.11.2015թ. ժամկետին ազատվելով պատիժների կրումից և դատվածությունը դեռևս չմարված՝ 2017թ. մայիսի 16-ին կատարել է նոր դիտավորյալ հանցագործություն՝ ուրիշի գույքի խոշոր չափերով գաղտնի հափշտակություն։ Այսինքն, վերջին հանցագործությունը կատարելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 7-րդ մասի տրամաբանությամբ՝ առաջին ծանր հանցագործության մարման ժամկետն ընդհատվել է երկրորդ դիտավորյալ ծանր հանցանք կատարելիս ու այն կրկին ընդհատվել է 2017թ. մայիսի 16-ին՝ կատարելով սույն դիտավորյալ հանցագործությունը, այսինքն Հրաչյա Հասանյանի արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ. <<Հանցագործությունների ռեցիդիվը վտանգավոր է համարվում՝ դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցագործության համար>>։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները /.../>>: Վերոնշյալ իրավադրույթը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա /հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահթազյանի գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավւսգյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ70252/01/13 որոշումները/՝ հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն /տե՛ս Սամսոն Ամիրխանյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ՍԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Ահեր Հովհաննսիյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումները/։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս հաշվի առնվող հանգամանքներից հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել Հ.Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ն.Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Ս.Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Ս.Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Զ.Շիրվանյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումներում։ Այսպես՝ Հ. Հարությունյանի գործով որոշման շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ֊հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեա-իրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը /ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն/>> /տե՛ս Հազարապետ Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը/։ Անհրաժեշտ է փաստել նաև, որ դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առնվել, հետևաբար և գնահատման չի արժանացել ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանի անձը բնութագրող քրեաբանական հատկանիշները, մասնավորապես՝ նախկինում դիտավորյալ հանցանքների համար դատվածությունը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է դիտավորությամբ կատարվող միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար նախատեսված է պատիժ՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի 500-ապատիկից 1000-ապատիկի չափով, կամ ազատազրկում՝ 2-5 տարի ժամկետով։ Դատարանը, հաշվի չառնելով նաև Հրաչյա Հասանյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ինչպես նաև Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումը՝ /.../ <<չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը, ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնելով նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին>>, հանգել է սխալ հետևության, որ Հրաչյա Հասանյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը ռեալ կրելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթների կիրառման միջոցով։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը,, /տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009թ. փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը/։ Հաշվի առնելով վերոշարադրյալը՝ բողոք բերած անձը գտնում է, որ դատարանը Հրաչյա Հասանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով պատիժ նշանակելիս և նշանակված պատիժն ամբաստանյալի կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցին անդրադառնալիս պետք է հաշվի առներ վերը նկարագրվածը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ նախկինում նշանակված պատիժները բավարար չեն եղել ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի ուղղման համար։ Ուստի՝ պատժի նպատակներին հասնելու, ամբաստանյալ Հ.Հասանյանին ուղղելու և սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, նրա կողմից հետագայում նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու նկատառումներից ելնելով, ինչպես նաև հաշվի առնելով հանցագործության կատարման հանգամանքները, ամբաստանյալի մեղքի տեսակն ու աստիճանը հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման հարցում՝ բողոք բերած անձը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ պետք է սահմանվի համապատասխան պատիժ ու պատժաչափ՝ ազատազրկում 3 տարի 6 ամիս ժամկետով՝ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման։ 13. Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 52-54-րդ, 376-րդ, 378-րդ, և 380.1-րդ հոդվածներով, բողոք բերած անձը Վերաքննիչ քրեական դատարանին խնդրում է վիճարկվող դատական ակտը պատժի մասով բեկանել և փոփոխել` Հ.Հասանյանի նկատմամբ նշանակելով պատիժ` ազատազրկում 3 տարի 6 ամիս ժամկետով` առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման: 4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը ենթակա է բավարարման, իսկ դատավճիռը պետք է փոփոխել ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով` այդ թվում նաև համաներում կիրառելու առումով` հետևյալ պատճառաբանությամբ: I. Ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության մասով. 14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար: 2. Արգելվում է անձին երկրորդ անգամ դատապարտել նույն հանցագործության համար>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` <<2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը վտանգավոր է համարվում՝ 1/ դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցագործության համար. 2/ ծանր հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում ազատազրկման է դատապարտվել ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության համար>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով: 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` << 1. Պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝ 1/ հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, հանցանքը որպես արհեստ կատարելը>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի, վտանգավոր և առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցագործությունների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկին պատիժը բավարար չի եղել մեղավորի ուղղման համար, ինչպես նաև նոր հանցագործության բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները: 2. Հանցագործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից: Հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից: /…/>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` <<1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը: 2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով քրեական պատասխանատվություն է նախատեսվում գողության՝ ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակության համար, որը կատարվել է խոշոր չափերով: 15. Վճռաբեկ դատարանը Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009թ. փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<…14. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: 15. Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: /տե´ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը/: 16. Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <</…/ 38. /…/ Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝ ա/ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, բ/ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և /կամ/ ծանրացնող հանգամանքները, գ/ հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, դ/ հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, ե/ հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, զ/ հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն: 39. Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին /հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը/: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:/…/>> /տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 38-39-րդ կետերը/։ 17. Սույն գործով առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի է առել վերջինիս կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը /կատարածը միջին ծանրության հանցագործություն է/, հանցավորի անձը`բնութագրվում է դրականորեն, ամուսնացած է, որպես վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտել մեղքն ընդունելը և կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը, ընտանիքի միակ կերակրող լինելը, խնամքին 2016թ. ծնված` մանկահասակ որդու առկայությունը, տուժողին հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասը հատուցված լինելը: Առաջին ատյանի դատարանը սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել: 18. Սույն գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 15-16-րդ կետերում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վերաքննիչ դատարանն գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս /չորս անգամ/ ազատազրկման դատապարտված լինելով դիտավորյալ հանցագործություների համար` դարձյալ կատարել է դիտավորյալ հանցագործություն, այսինքն` առկա է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ, առանց որևէ պատճառաբանության այն չի դիտել որպես ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք: 19. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրելով, որ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն, և ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ, 63-րդ, հոդվածների, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածներով սահմանված՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքների խախտում, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի իմաստով քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը: 20. Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր չեն և դատարանի դատավճիռը ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով ենթակա է փոփոխման: II. Ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի կիրառելիության մասով. 21. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն` <<Հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժատեսակով, կամ կարող է վերացվել դատվածությունը>>: 22. 2018թ. նոյեմբերի 01-ին ՀՀ Ազգային Ժողովի կողմից ընդունվել է <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքը /այսուհետև` նաև Համաներման մասին օրենք/, որն ուժի մեջ է մտել 2018թ. նոյեմբերի 06-ին: Համաներման մասին օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն` <<1. Սույն օրենքը կարգավորում է 2018 թվականի հոկտեմբերի 21-ը ներառյալ հանցագործություն կատարելու մեջ կասկածվող, մեղադրվող կամ հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ համաներում հայտարարելու հետ կապված հարաբերությունները>>: Նույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` <<1. Համաներում հայտարարելով՝ պատժից ազատել` /…/ 1/ առավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի դատապարտված անձանց>>: Նույն օրենքի 4-րդ հոդվածի 9-րդ մասի 1-ին կետի <<ա>> ենթակետի համաձայն` <<… Սույն օրենքի կատարումը վերապահել՝ 1/ Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի և վերաքննիչ քրեական դատարաններին` ա. այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի կամ վերաքննիչ քրեական դատարանում են, սակայն մինչև սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելը չեն քննվել, կամ այն անձանց նկատմամբ, որոնց վերաբերյալ գործերը քննվել են, բայց դատավճիռներն օրինական ուժի մեջ չեն մտել,…>>: 23. Նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Հրաչյա Հասանյանն իրեն վերագրվող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարքը կատարել է մինչև 2018 թվականի հոկտեմբերի 21-ը` 2017թ. մայիսի 16-ին, նա դատապարտվել է ազատազրկման 3 /երեք/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով, սույն գործով բացակայում են Համաներման մասին օրենքով նախատեսված`համաներման կիրառման համար խոչընդոտ հանդիսացող հանգամանքները, ուստի Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ` ամբաստանյալին պետք է ազատել ազատազրկման ձևով պատժից: 24. Այսպիսով, գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, իսկ դատավճիռը փոփոխել ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով, ինչպես նաև Համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ` ամբաստանյալ Հ.Հասանյանին ազատել պատժից: Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ, 393-395-րդ և 397-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Գործով մեղադրող, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել: 2. Առաջին ատյանի դատարանի 2018թ. մարտի 19-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` փոփոխել պատժի մասով. Ամբաստանյալ Հրաչյա Թեմուրի Հասանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով կիրառված պայմանական դատապարտությունը վերացնել: <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> 01.11.2018թ. ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ` Հ.Հասանյանին ազատել 3 /երեք/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժից: 3. Ամբաստանյալ Հ.Հասանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը պահպանել` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը: 4. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: 5. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 09-01-2019 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 12-03-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից. 169, 86, 152 թերթերից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 12-03-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից. 169, 86, 152 թերթերից: |
| Ուր | Երևան քաղաքի դատարան |
| Գրության համարը | Ե-8358/19 |