Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0128/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
8.28
Պատասխանող
Արման Հարությունյան Էռնեստ
Արման Հարությունյան
Դատավոր
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Մարինե Մելքոնյան
Դատավոր
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Մարինե Մելքոնյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2017-10-02 | 17:30 | 1-ին | Կայացել է | Դատարանը հեռացել է խորհրդակցական սենյակ դատական ակտ կայացնելու, որը կհրապարկվի 03.10.2017թվականի ժամը 12:00-ին: | |
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2017-09-14 | 14:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2017-09-11 | 14:00 | 1-ին | Կայացել է |
N - ԵԱՔԴ/0128/01/17
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
՚03ՙ հոկտեմբերի 2017թ. ք.Երևան
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲª Ֆ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲª
ՄԵՂԱԴՐՈՂ Կ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Է.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի Արման Էռնեստի Հարությունյանի` ծնված 27.04.1998թվականին, քաղաք Երևան, ազ•ությամբ հայ,ՀՀ քաղաքացի,
միջնակար• կրթությամբ,ամուրի,ֆիզիկապես առողջ,չի աշխատում, նախկինում չդատված,
հաշվառված է և բնակվում է քաղաք Երևան, Եր. Քոչար 21շենք 29բնակարան հասցեում,
02.06.2017թվականին որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորա•րություն չհեռանալու
մասին:
Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով:
Դատաքննությամբ և •ործի տվյալներով դատարանը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործով ամբաստանյալ Արման Էռնեստի Հարությունյանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա 2017թվականի մայիսի 14-ին ժամը 09:10-ի սահմաններում իր ընտանիքին պատկանող ՚Լեքսուսՙ մակնիշի, 11 ՏՍ 011հ/հ ավտոմեքենայով, երթևեկել է Երևան քաղաքի Կիևյան փողոցով Օրբելի փողոցի կողմից դեպի Լենին•րադյան փողոցի ուղղությամբ: Հասնելով Կիևյան թիվ 1շենքի դիմացի ճանապարհահատվածինª տեխնիկական տեսակետից ստեղծել է վթարային իրադրություն, խախտել է ՀՀ կառավարության 2007թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 103-րդ և 104-րդ կետերի պահանջները, մասնավորապես, չկար•ավորվող հետիոտնային անցումից առաջ կան•նած ավտոմեքենաների առկայության պայմաններում չհամոզվելով, որ դրանց առջևում հետիոտն չկա, շարունակել է երթևեկությունը, որի արդյունքում խոչընդոտ է ստեղծել չկար•ավորվող հետիոտնային անցումով երթևեկելի մասը հատող հետիոտն ԻԻՀ քաղաքացի Մոհամադռեզա Մոջտաբայի Նիկերդարի համար, վրաերթի է ենթարկել նրան, պատճառելով միջին ծանրության վնասª ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
Վերը նշված հանցավոր արարքը կատարելու համար նախաքննական մարմինը Արման Էռնեստի Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով և 15.08.2017թվականին մեղադրական եզրակացությամբ քրեական •ործն ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Մինչև դատաքննությունն սկսելը ամբաստանյալ Արման Էռնեստի Հարությունյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արա•ացված կար•ով և հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, •իտակցում է արա•ացված կար•ով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ:
Մեղադրողը միջնորդության դեմ չառարկեց:
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 3751 և 3752հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշեց արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնել:
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, •տնում է, որ ամբաստանյալ Արման Էռնեստի Հարությունյանը կատարել է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք և հան•ում է այն հետևության, որ ամբաստանյալին մեղսա•րված արարքը որակված է ճիշտ, ուստի նա պետք է քրեական պատասխանատվության ենթարկվի և պատիժ կրի:
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտան•ավորության աստիճանը, շարժառիթը, հետևանքը, հանցա•ործության տարածվածությունը, ամբաստանյալի անձը բնութա•րող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքները, նկատի ունենալով այն, որ քրեական պատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները:
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին): Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցա•ործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտան•ավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքները, որոշիչ հան•ամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում: Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցա•ործության, դրա առանձնահատկությունների, •ործի կոնկրետ հան•ամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքների բազմակողմանի •նահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրա•ործման հնարավորությունը:
Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 62հոդվածի 2-րդ մասով, ամբաստանյալ Արման Էռնեստի Հարությունյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հան•ամանք է համարում այն, որ նա իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարածի համար, կատարել է անզ•ույշ հանցա•ործություն, նախկինում դատապարտված չի եղել, դեպքից անմիջապես հետո տուժողին անհրաժեշտ օ•նություն է ցույց տվել, կատարել է համապատասխան հիվանդանոցային վճարումները:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքներ չկան:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցա•ործության համար պատիժ է նախատեսվում տու•անքª նվազա•ույն աշխատավարձի առավելա•ույնը երկուհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքովª մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբª առավելա•ույնը երկու տարի ժամկետովª որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի •ործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելովª առավելա•ույնը երեք տարի ժամկետով կամ առանց դրա:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի նշված հոդվածի սանկցիան այլընտրանքային է, այն հնարավորություն է տալիս դատարանին, ելնելով կոնկրետ հանցա•ործության հանրային վտան•ավորության բնույթից և աստիճանից, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ` ընտրելով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժատեսակներից որևէ մեկը` տու•անք կամ ազատազրկում:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 3753հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` դատարանն արա•ացված կար•ով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող •երազանցել կատարված հանցա•ործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցա•ործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը:
Վճռաբեկ դատարանն իր 22.12.2011թվականի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11քրեական •ործով իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՚(...) որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցա•ործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձա•անքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցա•ործության և քրեաիրավական ներ•ործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցա•ործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հան•եցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է նաև, որ արդարությանª որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդ•րկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հան•ամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցա•ործության հանրորեն վտան•ավորությունը, հանցավորի անձը և այլն): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդ•ծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում: Պատժի անհատականացման սկզբունքի իմաստով դատարանի խնդիրն է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կոնկրետ հանցակազմի սանկցիայի սահմաններում նշանակել կոնկրետ պատիժ: Կոնկրետ պատժի նշանակումը դատարանի համար խիստ կարևոր և պատասխանատու խնդիր է, որի լուծման համար մեծ նշանակություն ունի պատժի անհատականացման կար•ի և չափանիշների հարցը: Վերո•րյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ պատժի անհատականացումն անհրաժեշտ է դիտարկել երկու տեսանկյունից: 1) պատժի անհատականացում օրենքում: Վերջինս ենթադրում է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի նորմերում արտահայտված ընդհանուր դրույթների առկայությունը, որոնք դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ՀՀ Քրեական օրենս•րքի սանկցիայի շրջանակներում պատիժ նշանակելիս: 2) պատժի անհատականացում դատարանում: Վերջինս ենթադրում է կոնկրետ անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս ՀՀ Քրեական օրենս•րքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերի դրույթների կիրառումª հաշվի առնելով հանցավորի անձի առանձնահատկությունները, հանցա•ործության կատարման հան•ամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները: ՀՀ Քրեական օրենս•իրքը չի բովանդակում բոլոր այն հան•ամանքների սպառիչ ցանկը, որոնք պետք է հաշվի առնվեն դատարանի կողմից կոնկրետ հանցա•ործության համար պատիժ նշանակելիս: Օրենս•իրքը, սակայն, դատարանին տալիս է պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշներ, որոնց հիման վրա դատարանը կարող է նշանակել արդարության պահանջներին համապատասխանող պատիժ: Նշված չափանիշներն են` ա) հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանն ու բնույթը, ընդհանրապես, կոնկրետ հանցա•ործության կատարման հան•ամանքների տեսանկյունից մասնավորապես, բ) հանցավորի անձը, •) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները: Պատժի անհատականացման չափանիշներից առաջինինª հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանին ու բնույթին, Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ (տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ •ործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը, կետ 14): Սույն որոշման նախորդ կետում նշված և, համապատասխանաբար, Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ վերլուծվածª արարքի հանրային վտան•ավորության աստիճանն ու բնույթը սերտորեն կապված են պատժի անհատականացման երկրորդ չափանիշիª հանցավորի անձի հետ: Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ ՚Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտան•ավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութա•րող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հո•եբանական, սոցիալ-ժողովրդա•րական, քրեաբանական և քրեա-իրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ •նահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքա•իծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)ՙ (տես Հազարապետ Ալբերտի Հարությունյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը): Զար•ացնելով մեջբերված դիրքորոշումըª Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ հանցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածի ¥՚Պատժի նպատակներըՙ) իմաստով պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերական•նելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցա•ործությունների կանխումը, ուստի դատարանը պարտավոր է հան•ամանորեն հետազոտել անձի ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական առանձնահատկությունները: Այս կապակացությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ շատ դեպքերում պատժի տեսակի և չափի վրա ազդում են հանցավորի սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը: Պատժի անհատականացման երրորդ չափանիշը պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքներն են: Վերջիններիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ռ.Խատոյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07, Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07, Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 և մի շարք այլ որոշումներում: Պատժի նշանակման մարդասիրության սկզբունքն ունի երկու կողմ, այն էª 1) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ, որի էությունը տուժողի, հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է: 2) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ. դա նշանակում է մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ, պատվի և արժանապատվության հար•ում, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում:Պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մարդասիրության սկզբունքի վերոնշյալ երկու կողմերը: Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում ձևավորված, ինչպես նաև սույն որոշման 14-21-րդ կետերում շարադրված և զար•ացված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ Քրեական օրենս•րքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավա•իտակցությանը համապատասխան, ՀՀ Քրեական օրենս•րքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպª ուրվա•ծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելա•ույն և նվազա•ույն սահմաններըª ՀՀ Քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն: Վճռաբեկ դատարանը •տնում է, որ ՀՀ Քրեական օրենս•րքի Հատուկ մասի •րեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրա•րված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Վերո•րյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահան•ում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդ•ծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտան•ավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հան•ամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային •նահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածով նախատեսվածª պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (...)ՙ:
Վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները կիրառելովª Դատարանը հան•ում է հետևության, որ ամբաստանյալին նպատակահարմար է պատժիչ դաստիարակչական ներ•ործության ենթարկել հասարակությունից չմեկուսացնելու պայմաններում: Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը ելնում է այն իրողությունից, որ օրենքի առաջնային պահանջը պատժի արդարացիությունն է, որըª որպես քրեական իրավունքի սկզբունք, ձևակերպված է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 10հոդվածում, համաձայն որի հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պատիժը պետք է լինի արդարացի, անհրաժեշտ և բավարար նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունը կանխելու համար: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի դրույթների համաձայն պատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները: Դատարանը միաժամանակ հավաստում է, որ նշանակվող պատժի արդարացիության հարցը լուծելիս դատարանը ճիշտ է •նահատել •ործի բոլոր հան•ամանքները, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է տվյալ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Ընդ որում, պատիժ նշանակելիս դատարանն ուղեցույց է ընդունում նաև քրեական օրենքի դրույթն այն մասին, որ հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները /ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածի 3-րդ մաս/: Միաժամանակ նշված հան•ամանքների ամբողջությունը դատարանին հիմք է տալիս հետևության հան•ելու, որ ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով կատարած հանցանքի համար ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել տու•անք, արձանա•րելով, որ տվյալ պատիժը համաչափ է կատարած արարքին և բավարար պատժի նպատակներին հասնելու համար: Այդպիսի եզրակացության դատարանը •ալիս է հաշվի առնելով արարքի բոլոր փաստական ու քրեաիրավական բնութա•րերը:
Ամբաստանյալ Արման Էռնեստի Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցըª ստորա•րություն չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Քննության առնելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, դատարանը հան•ում է այն հետևության, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Մոհամադռեզա Նիկերդարի արտաքին հա•ուստները և կոշիկները պետք է վերադարձնել տուժողի տնօրինությանը, իսկ իրեղեն ապացույց ճանաչված ՚Լեքսուսՙ մակնիշի 11 ՏՍ 011 հ/հ ավտոմեքենան, որը •տնվում է ՃՈ տու•անային հրապարակում, պետք է վերադարձնել սեփականատիրոջ տնօրինությանը:
Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 357-360, 365, 369-375, 3751 - 3753հոդվածներով դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արման Էռնեստի Հարությունյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել տու•անքի Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազա•ույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկիª 200000/երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Խափանման միջոցը` ստորա•րություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Մոհամադռեզա Նիկերդարի արտաքին հա•ուստները և կոշիկները վերադարձնել տուժողի տնօրինությանը, իսկ իրեղեն ապացույց ճանաչված ՚Լեքսուսՙ մակնիշի 11 ՏՍ 011 հ/հ ավտոմեքենան վերադարձնել սեփականատիրոջ տնօրինությանը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանª հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 395հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի:
ԴԱՏԱՎՈՐª Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
՚03ՙ հոկտեմբերի 2017թ. ք.Երևան
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲª Ֆ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲª
ՄԵՂԱԴՐՈՂ Կ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Է.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի Արման Էռնեստի Հարությունյանի` ծնված 27.04.1998թվականին, քաղաք Երևան, ազ•ությամբ հայ,ՀՀ քաղաքացի,
միջնակար• կրթությամբ,ամուրի,ֆիզիկապես առողջ,չի աշխատում, նախկինում չդատված,
հաշվառված է և բնակվում է քաղաք Երևան, Եր. Քոչար 21շենք 29բնակարան հասցեում,
02.06.2017թվականին որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորա•րություն չհեռանալու
մասին:
Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով:
Դատաքննությամբ և •ործի տվյալներով դատարանը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործով ամբաստանյալ Արման Էռնեստի Հարությունյանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա 2017թվականի մայիսի 14-ին ժամը 09:10-ի սահմաններում իր ընտանիքին պատկանող ՚Լեքսուսՙ մակնիշի, 11 ՏՍ 011հ/հ ավտոմեքենայով, երթևեկել է Երևան քաղաքի Կիևյան փողոցով Օրբելի փողոցի կողմից դեպի Լենին•րադյան փողոցի ուղղությամբ: Հասնելով Կիևյան թիվ 1շենքի դիմացի ճանապարհահատվածինª տեխնիկական տեսակետից ստեղծել է վթարային իրադրություն, խախտել է ՀՀ կառավարության 2007թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 103-րդ և 104-րդ կետերի պահանջները, մասնավորապես, չկար•ավորվող հետիոտնային անցումից առաջ կան•նած ավտոմեքենաների առկայության պայմաններում չհամոզվելով, որ դրանց առջևում հետիոտն չկա, շարունակել է երթևեկությունը, որի արդյունքում խոչընդոտ է ստեղծել չկար•ավորվող հետիոտնային անցումով երթևեկելի մասը հատող հետիոտն ԻԻՀ քաղաքացի Մոհամադռեզա Մոջտաբայի Նիկերդարի համար, վրաերթի է ենթարկել նրան, պատճառելով միջին ծանրության վնասª ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
Վերը նշված հանցավոր արարքը կատարելու համար նախաքննական մարմինը Արման Էռնեստի Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով և 15.08.2017թվականին մեղադրական եզրակացությամբ քրեական •ործն ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Մինչև դատաքննությունն սկսելը ամբաստանյալ Արման Էռնեստի Հարությունյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արա•ացված կար•ով և հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, •իտակցում է արա•ացված կար•ով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ:
Մեղադրողը միջնորդության դեմ չառարկեց:
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 3751 և 3752հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշեց արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնել:
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, •տնում է, որ ամբաստանյալ Արման Էռնեստի Հարությունյանը կատարել է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք և հան•ում է այն հետևության, որ ամբաստանյալին մեղսա•րված արարքը որակված է ճիշտ, ուստի նա պետք է քրեական պատասխանատվության ենթարկվի և պատիժ կրի:
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտան•ավորության աստիճանը, շարժառիթը, հետևանքը, հանցա•ործության տարածվածությունը, ամբաստանյալի անձը բնութա•րող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքները, նկատի ունենալով այն, որ քրեական պատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները:
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին): Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցա•ործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտան•ավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքները, որոշիչ հան•ամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում: Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցա•ործության, դրա առանձնահատկությունների, •ործի կոնկրետ հան•ամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքների բազմակողմանի •նահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրա•ործման հնարավորությունը:
Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 62հոդվածի 2-րդ մասով, ամբաստանյալ Արման Էռնեստի Հարությունյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հան•ամանք է համարում այն, որ նա իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարածի համար, կատարել է անզ•ույշ հանցա•ործություն, նախկինում դատապարտված չի եղել, դեպքից անմիջապես հետո տուժողին անհրաժեշտ օ•նություն է ցույց տվել, կատարել է համապատասխան հիվանդանոցային վճարումները:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքներ չկան:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցա•ործության համար պատիժ է նախատեսվում տու•անքª նվազա•ույն աշխատավարձի առավելա•ույնը երկուհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքովª մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբª առավելա•ույնը երկու տարի ժամկետովª որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի •ործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելովª առավելա•ույնը երեք տարի ժամկետով կամ առանց դրա:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի նշված հոդվածի սանկցիան այլընտրանքային է, այն հնարավորություն է տալիս դատարանին, ելնելով կոնկրետ հանցա•ործության հանրային վտան•ավորության բնույթից և աստիճանից, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ` ընտրելով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժատեսակներից որևէ մեկը` տու•անք կամ ազատազրկում:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 3753հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` դատարանն արա•ացված կար•ով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող •երազանցել կատարված հանցա•ործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցա•ործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը:
Վճռաբեկ դատարանն իր 22.12.2011թվականի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11քրեական •ործով իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՚(...) որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցա•ործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձա•անքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցա•ործության և քրեաիրավական ներ•ործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցա•ործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հան•եցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է նաև, որ արդարությանª որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդ•րկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հան•ամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցա•ործության հանրորեն վտան•ավորությունը, հանցավորի անձը և այլն): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդ•ծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում: Պատժի անհատականացման սկզբունքի իմաստով դատարանի խնդիրն է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կոնկրետ հանցակազմի սանկցիայի սահմաններում նշանակել կոնկրետ պատիժ: Կոնկրետ պատժի նշանակումը դատարանի համար խիստ կարևոր և պատասխանատու խնդիր է, որի լուծման համար մեծ նշանակություն ունի պատժի անհատականացման կար•ի և չափանիշների հարցը: Վերո•րյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ պատժի անհատականացումն անհրաժեշտ է դիտարկել երկու տեսանկյունից: 1) պատժի անհատականացում օրենքում: Վերջինս ենթադրում է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի նորմերում արտահայտված ընդհանուր դրույթների առկայությունը, որոնք դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ՀՀ Քրեական օրենս•րքի սանկցիայի շրջանակներում պատիժ նշանակելիս: 2) պատժի անհատականացում դատարանում: Վերջինս ենթադրում է կոնկրետ անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս ՀՀ Քրեական օրենս•րքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերի դրույթների կիրառումª հաշվի առնելով հանցավորի անձի առանձնահատկությունները, հանցա•ործության կատարման հան•ամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները: ՀՀ Քրեական օրենս•իրքը չի բովանդակում բոլոր այն հան•ամանքների սպառիչ ցանկը, որոնք պետք է հաշվի առնվեն դատարանի կողմից կոնկրետ հանցա•ործության համար պատիժ նշանակելիս: Օրենս•իրքը, սակայն, դատարանին տալիս է պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշներ, որոնց հիման վրա դատարանը կարող է նշանակել արդարության պահանջներին համապատասխանող պատիժ: Նշված չափանիշներն են` ա) հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանն ու բնույթը, ընդհանրապես, կոնկրետ հանցա•ործության կատարման հան•ամանքների տեսանկյունից մասնավորապես, բ) հանցավորի անձը, •) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները: Պատժի անհատականացման չափանիշներից առաջինինª հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանին ու բնույթին, Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ (տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ •ործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը, կետ 14): Սույն որոշման նախորդ կետում նշված և, համապատասխանաբար, Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ վերլուծվածª արարքի հանրային վտան•ավորության աստիճանն ու բնույթը սերտորեն կապված են պատժի անհատականացման երկրորդ չափանիշիª հանցավորի անձի հետ: Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ ՚Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտան•ավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութա•րող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հո•եբանական, սոցիալ-ժողովրդա•րական, քրեաբանական և քրեա-իրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ •նահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքա•իծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)ՙ (տես Հազարապետ Ալբերտի Հարությունյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը): Զար•ացնելով մեջբերված դիրքորոշումըª Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ հանցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածի ¥՚Պատժի նպատակներըՙ) իմաստով պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերական•նելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցա•ործությունների կանխումը, ուստի դատարանը պարտավոր է հան•ամանորեն հետազոտել անձի ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական առանձնահատկությունները: Այս կապակացությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ շատ դեպքերում պատժի տեսակի և չափի վրա ազդում են հանցավորի սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը: Պատժի անհատականացման երրորդ չափանիշը պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքներն են: Վերջիններիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ռ.Խատոյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07, Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07, Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 և մի շարք այլ որոշումներում: Պատժի նշանակման մարդասիրության սկզբունքն ունի երկու կողմ, այն էª 1) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ, որի էությունը տուժողի, հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է: 2) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ. դա նշանակում է մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ, պատվի և արժանապատվության հար•ում, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում:Պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մարդասիրության սկզբունքի վերոնշյալ երկու կողմերը: Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում ձևավորված, ինչպես նաև սույն որոշման 14-21-րդ կետերում շարադրված և զար•ացված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ Քրեական օրենս•րքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավա•իտակցությանը համապատասխան, ՀՀ Քրեական օրենս•րքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպª ուրվա•ծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելա•ույն և նվազա•ույն սահմաններըª ՀՀ Քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն: Վճռաբեկ դատարանը •տնում է, որ ՀՀ Քրեական օրենս•րքի Հատուկ մասի •րեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրա•րված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Վերո•րյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահան•ում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդ•ծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտան•ավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հան•ամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային •նահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածով նախատեսվածª պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (...)ՙ:
Վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները կիրառելովª Դատարանը հան•ում է հետևության, որ ամբաստանյալին նպատակահարմար է պատժիչ դաստիարակչական ներ•ործության ենթարկել հասարակությունից չմեկուսացնելու պայմաններում: Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը ելնում է այն իրողությունից, որ օրենքի առաջնային պահանջը պատժի արդարացիությունն է, որըª որպես քրեական իրավունքի սկզբունք, ձևակերպված է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 10հոդվածում, համաձայն որի հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պատիժը պետք է լինի արդարացի, անհրաժեշտ և բավարար նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունը կանխելու համար: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի դրույթների համաձայն պատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները: Դատարանը միաժամանակ հավաստում է, որ նշանակվող պատժի արդարացիության հարցը լուծելիս դատարանը ճիշտ է •նահատել •ործի բոլոր հան•ամանքները, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է տվյալ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Ընդ որում, պատիժ նշանակելիս դատարանն ուղեցույց է ընդունում նաև քրեական օրենքի դրույթն այն մասին, որ հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները /ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածի 3-րդ մաս/: Միաժամանակ նշված հան•ամանքների ամբողջությունը դատարանին հիմք է տալիս հետևության հան•ելու, որ ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով կատարած հանցանքի համար ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել տու•անք, արձանա•րելով, որ տվյալ պատիժը համաչափ է կատարած արարքին և բավարար պատժի նպատակներին հասնելու համար: Այդպիսի եզրակացության դատարանը •ալիս է հաշվի առնելով արարքի բոլոր փաստական ու քրեաիրավական բնութա•րերը:
Ամբաստանյալ Արման Էռնեստի Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցըª ստորա•րություն չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Քննության առնելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, դատարանը հան•ում է այն հետևության, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Մոհամադռեզա Նիկերդարի արտաքին հա•ուստները և կոշիկները պետք է վերադարձնել տուժողի տնօրինությանը, իսկ իրեղեն ապացույց ճանաչված ՚Լեքսուսՙ մակնիշի 11 ՏՍ 011 հ/հ ավտոմեքենան, որը •տնվում է ՃՈ տու•անային հրապարակում, պետք է վերադարձնել սեփականատիրոջ տնօրինությանը:
Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 357-360, 365, 369-375, 3751 - 3753հոդվածներով դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արման Էռնեստի Հարությունյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել տու•անքի Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազա•ույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկիª 200000/երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Խափանման միջոցը` ստորա•րություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Մոհամադռեզա Նիկերդարի արտաքին հա•ուստները և կոշիկները վերադարձնել տուժողի տնօրինությանը, իսկ իրեղեն ապացույց ճանաչված ՚Լեքսուսՙ մակնիշի 11 ՏՍ 011 հ/հ ավտոմեքենան վերադարձնել սեփականատիրոջ տնօրինությանը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանª հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 395հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի:
ԴԱՏԱՎՈՐª Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0128/01/17
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 15-08-2017 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Երևան քաղաքի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60107117 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արման Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա «Լեքսուս» մակնիշի ավտոմեքենայով երթևեկել է Երևան քաղաքի Կիևյան փողոցով Օրբելի փողոցի կողմից դեպի Լենինգրադյան փողոցի ուղղությամբ։ Հասնելով Կիևյան 1 շենքի դիմացի ճանապարհահատվածին, չկարգավորվող հետիոտնային անցումից առաջ կանգնած ավտոմեքենաների առկայության պայմաններում չհամոզվելով որ դրանց առջևում հետիոտն չկա, շարունակել է երթևեկությունը, որի արդյունքում խոչընդոտ է ստեղծել չկարգավորվող հետիոտնային անցումով երթևեկելի մասը հատող հետիոտն ԻԻՀ քաղաքացի Մոհամադռեզա Մոջտաբայի Նիկերդարի համար,վրաերթի է ենթարկել նրան, պատառելով միջին ծանրության վնաս՝ ինքն իրեն զրկելոջ այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հայրանուն | Էռնեստ |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | Ա․Հարությունյանի անձնագիրը և վարորդական իրավունքի վկայականը կցված են քր․գործին։ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 8.28 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 15-08-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 16-08-2017 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 18-08-2017 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-09-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Նիկերադար |
| Ազգանուն | Մոհամադռեզա |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կ |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 14-09-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատական նիստերի դահլիճ չլինելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատարանը հեռացել է խորհրդակցական սենյակ դատական ակտ կայացնելու, որը կհրապարկվի 03.10.2017թվականի ժամը 12:00-ին: |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 03-10-2017 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արման |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 03-10-2017 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | N - ԵԱՔԴ/0128/01/17 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՚03ՙ հոկտեմբերի 2017թ. ք.Երևան ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲª Ֆ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲª ՄԵՂԱԴՐՈՂ Կ.ՍՏԵՓԱՆՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ Է.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի Արման Էռնեստի Հարությունյանի` ծնված 27.04.1998թվականին, քաղաք Երևան, ազ•ությամբ հայ,ՀՀ քաղաքացի, միջնակար• կրթությամբ,ամուրի,ֆիզիկապես առողջ,չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված է և բնակվում է քաղաք Երևան, Եր. Քոչար 21շենք 29բնակարան հասցեում, 02.06.2017թվականին որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորա•րություն չհեռանալու մասին: Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով: Դատաքննությամբ և •ործի տվյալներով դատարանը Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործով ամբաստանյալ Արման Էռնեստի Հարությունյանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա 2017թվականի մայիսի 14-ին ժամը 09:10-ի սահմաններում իր ընտանիքին պատկանող ՚Լեքսուսՙ մակնիշի, 11 ՏՍ 011հ/հ ավտոմեքենայով, երթևեկել է Երևան քաղաքի Կիևյան փողոցով Օրբելի փողոցի կողմից դեպի Լենին•րադյան փողոցի ուղղությամբ: Հասնելով Կիևյան թիվ 1շենքի դիմացի ճանապարհահատվածինª տեխնիկական տեսակետից ստեղծել է վթարային իրադրություն, խախտել է ՀՀ կառավարության 2007թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ՀՀ Ճանապարհային երթևեկության կանոնների 103-րդ և 104-րդ կետերի պահանջները, մասնավորապես, չկար•ավորվող հետիոտնային անցումից առաջ կան•նած ավտոմեքենաների առկայության պայմաններում չհամոզվելով, որ դրանց առջևում հետիոտն չկա, շարունակել է երթևեկությունը, որի արդյունքում խոչընդոտ է ստեղծել չկար•ավորվող հետիոտնային անցումով երթևեկելի մասը հատող հետիոտն ԻԻՀ քաղաքացի Մոհամադռեզա Մոջտաբայի Նիկերդարի համար, վրաերթի է ենթարկել նրան, պատճառելով միջին ծանրության վնասª ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից: Վերը նշված հանցավոր արարքը կատարելու համար նախաքննական մարմինը Արման Էռնեստի Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով և 15.08.2017թվականին մեղադրական եզրակացությամբ քրեական •ործն ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: Մինչև դատաքննությունն սկսելը ամբաստանյալ Արման Էռնեստի Հարությունյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արա•ացված կար•ով և հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, •իտակցում է արա•ացված կար•ով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ: Մեղադրողը միջնորդության դեմ չառարկեց: Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 3751 և 3752հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշեց արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնել: Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, •տնում է, որ ամբաստանյալ Արման Էռնեստի Հարությունյանը կատարել է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք և հան•ում է այն հետևության, որ ամբաստանյալին մեղսա•րված արարքը որակված է ճիշտ, ուստի նա պետք է քրեական պատասխանատվության ենթարկվի և պատիժ կրի: Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտան•ավորության աստիճանը, շարժառիթը, հետևանքը, հանցա•ործության տարածվածությունը, ամբաստանյալի անձը բնութա•րող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքները, նկատի ունենալով այն, որ քրեական պատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները: Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին): Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցա•ործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտան•ավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքները, որոշիչ հան•ամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում: Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցա•ործության, դրա առանձնահատկությունների, •ործի կոնկրետ հան•ամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքների բազմակողմանի •նահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրա•ործման հնարավորությունը: Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 62հոդվածի 2-րդ մասով, ամբաստանյալ Արման Էռնեստի Հարությունյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հան•ամանք է համարում այն, որ նա իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարածի համար, կատարել է անզ•ույշ հանցա•ործություն, նախկինում դատապարտված չի եղել, դեպքից անմիջապես հետո տուժողին անհրաժեշտ օ•նություն է ցույց տվել, կատարել է համապատասխան հիվանդանոցային վճարումները: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքներ չկան: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցա•ործության համար պատիժ է նախատեսվում տու•անքª նվազա•ույն աշխատավարձի առավելա•ույնը երկուհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքովª մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբª առավելա•ույնը երկու տարի ժամկետովª որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի •ործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելովª առավելա•ույնը երեք տարի ժամկետով կամ առանց դրա: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի նշված հոդվածի սանկցիան այլընտրանքային է, այն հնարավորություն է տալիս դատարանին, ելնելով կոնկրետ հանցա•ործության հանրային վտան•ավորության բնույթից և աստիճանից, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ` ընտրելով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժատեսակներից որևէ մեկը` տու•անք կամ ազատազրկում: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 3753հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` դատարանն արա•ացված կար•ով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող •երազանցել կատարված հանցա•ործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցա•ործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը: Վճռաբեկ դատարանն իր 22.12.2011թվականի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11քրեական •ործով իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՚(...) որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցա•ործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձա•անքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցա•ործության և քրեաիրավական ներ•ործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցա•ործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հան•եցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է նաև, որ արդարությանª որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդ•րկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հան•ամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցա•ործության հանրորեն վտան•ավորությունը, հանցավորի անձը և այլն): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդ•ծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում: Պատժի անհատականացման սկզբունքի իմաստով դատարանի խնդիրն է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կոնկրետ հանցակազմի սանկցիայի սահմաններում նշանակել կոնկրետ պատիժ: Կոնկրետ պատժի նշանակումը դատարանի համար խիստ կարևոր և պատասխանատու խնդիր է, որի լուծման համար մեծ նշանակություն ունի պատժի անհատականացման կար•ի և չափանիշների հարցը: Վերո•րյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ պատժի անհատականացումն անհրաժեշտ է դիտարկել երկու տեսանկյունից: 1) պատժի անհատականացում օրենքում: Վերջինս ենթադրում է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի նորմերում արտահայտված ընդհանուր դրույթների առկայությունը, որոնք դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ՀՀ Քրեական օրենս•րքի սանկցիայի շրջանակներում պատիժ նշանակելիս: 2) պատժի անհատականացում դատարանում: Վերջինս ենթադրում է կոնկրետ անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս ՀՀ Քրեական օրենս•րքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերի դրույթների կիրառումª հաշվի առնելով հանցավորի անձի առանձնահատկությունները, հանցա•ործության կատարման հան•ամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները: ՀՀ Քրեական օրենս•իրքը չի բովանդակում բոլոր այն հան•ամանքների սպառիչ ցանկը, որոնք պետք է հաշվի առնվեն դատարանի կողմից կոնկրետ հանցա•ործության համար պատիժ նշանակելիս: Օրենս•իրքը, սակայն, դատարանին տալիս է պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշներ, որոնց հիման վրա դատարանը կարող է նշանակել արդարության պահանջներին համապատասխանող պատիժ: Նշված չափանիշներն են` ա) հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանն ու բնույթը, ընդհանրապես, կոնկրետ հանցա•ործության կատարման հան•ամանքների տեսանկյունից մասնավորապես, բ) հանցավորի անձը, •) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները: Պատժի անհատականացման չափանիշներից առաջինինª հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանին ու բնույթին, Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ (տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ •ործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը, կետ 14): Սույն որոշման նախորդ կետում նշված և, համապատասխանաբար, Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ վերլուծվածª արարքի հանրային վտան•ավորության աստիճանն ու բնույթը սերտորեն կապված են պատժի անհատականացման երկրորդ չափանիշիª հանցավորի անձի հետ: Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ ՚Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտան•ավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութա•րող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հո•եբանական, սոցիալ-ժողովրդա•րական, քրեաբանական և քրեա-իրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ •նահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքա•իծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)ՙ (տես Հազարապետ Ալբերտի Հարությունյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը): Զար•ացնելով մեջբերված դիրքորոշումըª Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ հանցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածի ¥՚Պատժի նպատակներըՙ) իմաստով պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերական•նելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցա•ործությունների կանխումը, ուստի դատարանը պարտավոր է հան•ամանորեն հետազոտել անձի ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական առանձնահատկությունները: Այս կապակացությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ շատ դեպքերում պատժի տեսակի և չափի վրա ազդում են հանցավորի սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը: Պատժի անհատականացման երրորդ չափանիշը պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքներն են: Վերջիններիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ռ.Խատոյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07, Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07, Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 և մի շարք այլ որոշումներում: Պատժի նշանակման մարդասիրության սկզբունքն ունի երկու կողմ, այն էª 1) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ, որի էությունը տուժողի, հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է: 2) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ. դա նշանակում է մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ, պատվի և արժանապատվության հար•ում, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում:Պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մարդասիրության սկզբունքի վերոնշյալ երկու կողմերը: Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում ձևավորված, ինչպես նաև սույն որոշման 14-21-րդ կետերում շարադրված և զար•ացված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ Քրեական օրենս•րքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավա•իտակցությանը համապատասխան, ՀՀ Քրեական օրենս•րքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպª ուրվա•ծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելա•ույն և նվազա•ույն սահմաններըª ՀՀ Քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն: Վճռաբեկ դատարանը •տնում է, որ ՀՀ Քրեական օրենս•րքի Հատուկ մասի •րեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրա•րված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Վերո•րյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահան•ում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդ•ծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտան•ավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հան•ամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային •նահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածով նախատեսվածª պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (...)ՙ: Վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները կիրառելովª Դատարանը հան•ում է հետևության, որ ամբաստանյալին նպատակահարմար է պատժիչ դաստիարակչական ներ•ործության ենթարկել հասարակությունից չմեկուսացնելու պայմաններում: Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը ելնում է այն իրողությունից, որ օրենքի առաջնային պահանջը պատժի արդարացիությունն է, որըª որպես քրեական իրավունքի սկզբունք, ձևակերպված է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 10հոդվածում, համաձայն որի հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պատիժը պետք է լինի արդարացի, անհրաժեշտ և բավարար նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունը կանխելու համար: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի դրույթների համաձայն պատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները: Դատարանը միաժամանակ հավաստում է, որ նշանակվող պատժի արդարացիության հարցը լուծելիս դատարանը ճիշտ է •նահատել •ործի բոլոր հան•ամանքները, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է տվյալ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Ընդ որում, պատիժ նշանակելիս դատարանն ուղեցույց է ընդունում նաև քրեական օրենքի դրույթն այն մասին, որ հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները /ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածի 3-րդ մաս/: Միաժամանակ նշված հան•ամանքների ամբողջությունը դատարանին հիմք է տալիս հետևության հան•ելու, որ ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով կատարած հանցանքի համար ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել տու•անք, արձանա•րելով, որ տվյալ պատիժը համաչափ է կատարած արարքին և բավարար պատժի նպատակներին հասնելու համար: Այդպիսի եզրակացության դատարանը •ալիս է հաշվի առնելով արարքի բոլոր փաստական ու քրեաիրավական բնութա•րերը: Ամբաստանյալ Արման Էռնեստի Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցըª ստորա•րություն չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա: Քննության առնելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, դատարանը հան•ում է այն հետևության, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Մոհամադռեզա Նիկերդարի արտաքին հա•ուստները և կոշիկները պետք է վերադարձնել տուժողի տնօրինությանը, իսկ իրեղեն ապացույց ճանաչված ՚Լեքսուսՙ մակնիշի 11 ՏՍ 011 հ/հ ավտոմեքենան, որը •տնվում է ՃՈ տու•անային հրապարակում, պետք է վերադարձնել սեփականատիրոջ տնօրինությանը: Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 357-360, 365, 369-375, 3751 - 3753հոդվածներով դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Արման Էռնեստի Հարությունյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 242հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել տու•անքի Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազա•ույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկիª 200000/երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով: Խափանման միջոցը` ստորա•րություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա: Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Մոհամադռեզա Նիկերդարի արտաքին հա•ուստները և կոշիկները վերադարձնել տուժողի տնօրինությանը, իսկ իրեղեն ապացույց ճանաչված ՚Լեքսուսՙ մակնիշի 11 ՏՍ 011 հ/հ ավտոմեքենան վերադարձնել սեփականատիրոջ տնօրինությանը: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանª հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 395հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի: ԴԱՏԱՎՈՐª Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 03-10-2017 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 14-11-2017 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 01-12-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Բաղկացած 1հատորից՝ համապատասխանաբար 230թերթերից: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 05-12-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 230 |