Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0115/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
17.4
Պատասխանող
Սարգիս Մարգարյան
Սարգիս Մարգարյան Կարեն
Կարեն Հովսեփյան Վրեժ
Կարեն Հովսեփյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Տիգրան Սահակյան
Սեվակ Համբարձումյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Աննա Մաթևոսյան
Էրեբունի և Նուբարաշեն
Արտուշ Գաբրիելյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Տիգրան Սահակյան
Սեվակ Համբարձումյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Աննա Մաթևոսյան
Էրեբունի և Նուբարաշեն
Արտուշ Գաբրիելյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-06-08 | 15:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Էրեբունի և Նուբարաշեն | 2018-02-23 | 15:30 | 8 | Կայացվել է | ||
| Էրեբունի և Նուբարաշեն | 2018-02-21 | 16:00 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Էրեբունի և Նուբարաշեն | 2018-02-02 | 16:30 | 3 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Էրեբունի և Նուբարաշեն | 2018-01-29 | 12:00 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Էրեբունի և Նուբարաշեն | 2017-10-17 | 10:00 | 3 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Էրեբունի և Նուբարաշեն | 2017-10-03 | 16:00 | 3 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Էրեբունի և Նուբարաշեն | 2017-09-05 | 16:00 | 3 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Էրեբունի և Նուբարաշեն | 2017-08-11 | 14:00 | 3 | Կայացվել է |
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության գործ № ԵԱՔԴ/0115/01/17
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Ա.Գաբրիելյան
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
2018 թվականի հունիսի 08-ին ք. Երևանում
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա.ԴԱՎԹՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում ՀՀ զինվորական կենտրոնական դատախազության դատախազ, գործով մեղադրող Ա.Մարտիրոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սարգիս Կարենի Մարգարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով (2 (երկու) դրվագ),
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
07.03.2017 թվականին ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ամիրջանյանը որոշում է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի հատկանիշներով քրեական գործ հարուցելու և վարույթ ընդունելու մասին:
07.04.2017 թվականի որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը:
12.04.2017 թվականի որոշմամբ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը:
14.04.2017 թվականի որոշմամբ մեղադրյալ Կարեն Մարգարյանի իրավունքները և օրինական շահերը պաշտպանելու համար ՀՀ փաստաբանների պալատի հանրային պաշտպանի գրասենյակի միջոցով ներգրավվել է պաշտպան:
14.04.2017 թվականին որոշում է կայացվել Սարգիս Կարենի Մարգարյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով (2 (երկու) դրվագ) այն բանի համար, որ «նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 60925 զորամասի 3-րդ ուսումնական գումարտակի 9-րդ վաշտի 3-րդ դասակի ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատոր, ժամկետային զինծառայող, շարքային, 2017թ. փետրվարի 25-ին՝ ժամը 17:00-ի սահմաններում, զորամասի ակումբի 2-րդ հարկի միջանցքում, խախտելով ՀՀ ԶՈւ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ, 16-րդ և 65-րդ հոդվածներով սահմանված զինվորական ընկերասիրությունը բարձր պահելու, ընկերոջ պատիվն ու արժանապատվությունը հարգելու, այլ զինծառայողների նկատմամբ կոպտություն թույլ չտալու զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության /ենթակայության/ հարաբերությունների բացակայության դեպքում վիճաբանել է նույն դասակի ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատոր, ժամկետային զինծառայող, շարքային Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի հետ, որի ընթացքում հայհոյանքներ է տվել, քաշքշել ու ծեծի է ենթարկել վերջինիս՝ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել նրա դեմքին և մարմնի տարբեր մասերին՝ պատճառելով աջ աչքի վերին և ստորին կոպերի ներսային կեսերի արյունազեղումների, քթի հիմի աջ կեսի շրջանի սալջարդ վերքի և քթոսկրերի տեղախախտված կոտրվածքի ձևով առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ:
Բացի այդ, շարքային Սարգիս Մարգարյանը 25.04.2017թ.-ից ստացիոնար բուժման մեջ գտնվելով ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասում /ԿԿԶՀ/, 2017 թվականի հունիսի 6-ին՝ ժամը 18:30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասի ֆիզիոթերապիայի բաժանմունքի հիվանդասենյակում, խախտելով ՀՀ ԶՈւ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ, 16-րդ և 65-րդ հոդվածներով սահմանված զինվորական ընկերասիրությունը բարձր պահելու, ընկերոջ պատիվն ու արժանապատվությունը հարգելու, այլ զինծառայողների նկատմամբ կոպտություն թույլ չտալու զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության /ենթակայության/ հարաբերությունների բացակայության դեպքում, վիճաբանել է ՀՀ ՊՆ 60925 զորամասի 2-րդ ուսումնական գումարտակի 5-րդ վաշտի 1-ին դասակի 1-ին ջոկի ՀՄՄ-1 հրամանատար, շարքային Ջհան Ալիխանյանի հետ, որի ընթացքում այլ բռնի գործողություն է կատարել վերջինիս նկատմամբ՝ գլխով անգամ հարվածել է նրա քթին, պատճառելով քթի շրջանի քերծվածքի՝ ներկայիս գունազրկված տեղամասի, ենթամաշկային արյունահավաքի և քթոսկրի կոտրվածքի ձևով, առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ»:
12.04.2017 թվականի որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը:
30.06.2017 թվականին քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)` ըստ էության քննության առնելու համար:
Առաջին ատյանի դատարանի 23.02.2018 թվականի դատավճռով Սարգիս Կարենի Մարգարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և դատապարտվել`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով` ազատազրկման 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով` ազատազրկման 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, վերջնական դատապարտվել է ազատազրկման 1 (մեկ) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ՀՀ զինվորական կենտրոնական դատախազության դատախազ, գործով մեղադրող Ա.Մարտիրոսյանը:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ պատասխան չի ներկայացվել:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով դատապարտվել է նաև ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանն, ում վերաբերյալ վերաքննիչ բողոք չի ստացվել:
Թիվ ԵԱՔԴ/0115/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Տ.Սահակյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 10.04.2018 թվականին և Վերաքննիչ դատարանի 26.04.2018 թվականի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
2. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Ըստ Ա.Մարտիրոսյանի վերաքննիչ բողոքի` Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում, այն է՝ կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէ կիրառման, ուստի վիճարկվող դատական ակտը ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով ենթակա է մասնակի բեկանման հետևյալ պատճառաբանություններով.
Զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունները ոտնձգում են այնպիսի հասարակական հարաբերությունների դեմ, որոնք առաջանում են զինվորական ծառայության՝ որպես պետական ծառայության հատուկ տեսակի, իրականացման ընթացքում:
Անվիճարկելի է, որ զինվորական ծառայության կրման կարգը սերտ կապի մեջ է զինվորական պատվի պահպանման կարգի հետ, այն վարվեցողության և զինծառայողների միջև փոխհարաբերությունների զինվորական կանոնադրություններով ամրագրված կարգի հանրագումարն է:
Զինվորական կարգուկանոնին լրջորեն վտանգում են զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնների խախտումները՝ նրանց միջև ստորադասության հարաբերությունների բացակայության պայմաններում, որոնք մեծամասնությամբ ուղեկցվում են տարբեր տեսակի բռնության գործադրմամբ՝ ոտնձգելով ոչ միայն զինվորական իրավակարգի դեմ, այլև զինծառայողների կյանքի, առողջության պատվի և արժանապատվության նկատմամբ և հանդիսանում են զինված ուժերում առավել տարածված հանցագործություններից:
Այդ կանոնադրական կանոնների պահպանումը, որը բոլոր զինծառայողներից պահանջում է փոխադարձ հարգանք և փոխադարձ քաղաքավարություն, նպաստում է յուրաքանչուր մարտիկի մոտ իր զինվորական արժանապատվության գիտակցության ձևավորմանը, իր դրական ազդեցությունն է ունենում զինվորական ստորաբաժանման համախմբվածության, ասել է թե՝ մարտունակության, վրա: Իսկ կանոնադրային ոչ ճիշտ փոխհարաբերությունները դժվարացնում են զորքերի կառավարումը, առանձին դեպքերում կարող են խաթարել նրանց կազմակերպվածությունը, հանգեցնել զորամիավորումների մարտունակության թուլացմանը, ինչով էլ պայմանավորված է այս հանցագործությունների հանրային վտանգավորությունը:
Բողոքաբերը վերլուծելով ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի կատարած հանցավոր արարքները նշել է, որ դրանք ոտնձգում են ոչ միայն զինծառայողների կանոնագրքային փոխհարաբերությունների, այլև անձի առողջության և արժանապատվության դեմ: Այս հանցագործություններով նսեմացվում է զինծառայողի պատիվն ու արժանապատվությունը, նրա նկատմամբ գործադրվում է բռնություն և բնականաբար վերջինս գտնվելով հոգեպես և բարոյապես ճնշված վիճակում չի կարող ըստ արժանվույն կատարել հայրենիքի պաշտպանության իր պարտականությունները: Հատկանշական է այն, որ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանը 2017 թվականի փետրվարի 25-ին՝ ժամը 17:00-ի սահմաններում, մյուս ամբաստանյալ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանին հայհոյանքներ է տվել, քաշքշել ու ծեծի է ենթարկել վերջինիս պատճառելով առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ, շուրջ 3 ամիս անց կրկին նույն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված միջին ծանրության հանցագործություն է կատարել, այս անգամ 2017 թվականի հունիսի 6-ին՝ ժամը 18:30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասում տուժող Ջհան Ալիխանյանի նկատմամբ այլ բռնի գործողություն է կատարել՝ գլխով մեկ անգամ հարվածել է նրա քթին, պատճառելով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ:
Նման պայմաններում ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ դատարանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը չի կարող հիմնավոր համարվել պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից:
Մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ , 61-րդ, 70-րդ հոդվածների համապատասխան դրույթները՝ բողոքաբերը գտել է, որ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն կիրառելով՝ դատարանն անտեսել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մյուս դրույթների պահանջները, որի արդյունքում նշանակել է ոչ արդարացի պատիժ՝ հաշվի չառնելով նրա կատարած հանցագործությունների՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ինչպես նաև նրա պատիժն ու պատասխանատվությունն անհատականացնող հանգամանքների ողջ ծավալն ու հարաբերակցությունը:
Ըստ բողոքաբերի, դատարանն իր դատավճռով հետևության է հանգել, որ Սարգիս Մարգարյանի ուղղվելը հնարավոր է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ նրան իր նկատմամբ նշանակված պատժի կրումից ազատելով՝ հաշվի չառնելով այն հանգամանքը, որ պատժի նպատակը միայն անձին ուղղելը չէ, այլ նաև սոցիալական արդարության վերականգնումը և հանցագործությունների կանխումը: Ուստի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը չի վերլուծել պատժի բոլոր նպատակների իրականացման համատեքստում:
Այս առումով դատարանի դատավճիռը հակասում է Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված նախադեպային իրավական դիրքորոշմանը, որի համաձայն նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Դատարանն ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող, ինչպես նաև անձը բնութագրող տվյալներ է համարել այն, որ վերջինս երիտասարդ է, բնութագրվում է դրականորեն, Երևանի օլիմպիական հերթափոխի պետական մարզական քոլեջի սան է, բռնցքամարտիկ, տվյալ մարզաձևում ցուցաբերել է առաջադիմություն՝ արժանանալով բազմաթիվ պարգևների, միակողմանի ծնողազուրկ է ՝ հայրը՝ ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայության աշխատակից Կարեն Մարգարյանը մահացել է ծառայողական պարտականությունների կատարման ժամանակ, իր դրսևորած վարքագծով արժանացել է տուժողի ներողամտությանը՝ վերջինս բողոք չի ներկայացրել, զղջացել է կատարածի համար և ընդունել մեղքը:
Բողոքաբերը գտնում է, որ կապված դատարանի այն դիրքորոշման հետ, որ Սարգիս Մարգարյանն ընդունել է մեղքը, զղջացել է կատարած արարքի համար, իր դրսևորած վարքագծով արժանացել է տուժողի ներողամտությանը՝ վերջինս բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել, ապա նշել է, որ հիշյալ հանգամանքները չեն նվազեցնում ամբաստանյալի, ինչպես նաև նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման օբյեկտիվ հիմք չեն համարվում: Մասնավորապես, դատարանը հաշվի չի առել, որ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի կողմից կատարված հանցանքներով առաջնային վնաս է պատճառվել զինվորական ծառայության կարգին, որի սոցիալական նշանակությունը, բնույթը, բարձրացնում են նրա կատարած հանցագործության վտանգավորության աստիճանը:
Բողոքաբերի պնդմամբ դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել նաև այն, որ շուրջ 3 ամսվա ընթացքում ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանը 2 անգամ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված միջին ծանրության հանցագործություններ, այն էլ՝ մեկ դեպքում ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի կողմից իրեն «արա» արտահայտությամբ դիմելու, իսկ մյուս դեպքում՝ տուժող Ջհան Ալիխանյանի կողմից իր հետ բարձր տոնայնությամբ խոսելու շարժառիթներով, ինչը բնութագրում է վերջինիս որպես հանցանք կատարելու հակում ունեցող անձի, որպիսի պայմաններում ևս նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն անթույլատրելի է:
Բողոքաբերը հանգել է այն հետևության, որ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով խախտել է կատարած արարքի և նշանակված պատժի համաչափության վերաբերյալ նյութական իրավունքի պահանջները, խաթարել պատժի նպատակները, խախտել սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը:
Ելնելով վերոգրյալից, բողոքաբերը խնդրել է վիճարկվող դատական ակտը բեկանել, Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը վերացնել:
3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները բխում են քրեական գործի փաստական տվյալներից և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, թե՞ ոչ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։
Սույն քրեաիրավական նորմը Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել, և մշտապես վերահաստատվել դիրքորոշումն առ այն, որ առանց պատիժը փաստացի կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության վերաբերյալ դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների, հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի համակողմանի ու ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13 և այլն)։
ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագրքի 1-ին հոդվածի համաձայն` «Զորամասում զինծառայողների ամենօրյա կյանքն ու գործունեությունն իրականացվում է ներքին ծառայության պահանջներին համապատասխան։
Ներքին ծառայությունը նախատեսված է զորամասի ներքին կարգուկանոնի և զինվորական կարգապահության պահպանման համար, որոնք ապահովում են նրա մշտական մարտական պատրաստականությունը, անձնակազմի ուսուցումը, առօրյա կյանքում նրանց կողմից այլ խնդիրների կազմակերպված կատարումը և զինծառայողների առողջության պահպանումը (…)»։
ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն` «Զինծառայողը պարտավոր է.
(…)
- խստորեն պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունն ու օրենքները, կատարել զինվորական կանոնադրությունների պահանջները,
(…)
- (…) հարգել [ընկերներից] յուրաքանչյուրի պատիվն ու արժանապատվությունը, իր և ուրիշ զինծառայողների նկատմամբ թույլ չտալ կոպտություն և ծաղրուծանակ, (…)»։
ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն` «Զինծառայողները պարտավոր են մշտապես բարձր բարեկրթության, զսպվածության, համեստության օրինակ ծառայել, սրբորեն պահպանել զինվորական պատիվը, պաշտպանել սեփական արժանապատվությունը և հարգել այլոց արժանապատվությունը: Նրանք պետք է հիշեն, որ իրենց վարքով դատում են ոչ միայն իրենց մասին, այլև զինված ուժերի պատվի մասին ընդհանրապես:
Զինծառայողների փոխհարաբերությունները կառուցվում են փոխադարձ հարգանքի հիման վրա: Ծառայության հարցերով նրանք պարտավոր են միմյանց դիմել «Դուք»-ով: Անձնապես դիմելու դեպքում զինվորական կոչումներն անվանվում են առանց զորատեսակի կամ ծառայության նշման:
Պետերը և ավագները (մեծերը) ծառայության բերումով ենթականերին կամ կրտսերներին դիմելու դեպքում նրանց կոչում են զինվորական կոչումով և ազգանունով կամ միայն կոչումով` ավելացնելով «պարոն» բառը:
Օրինակ` «Շարքային Հովհաննիսյան», «Պարո´ն շարքային», «Սերժա´նտ Աբրահամյան», «Պարոն սերժանտ» և այլն: (...)
Զինվորական կոչումների աղավաղումը, անպարկեշտ արտահայտությունների, մականունների և ծաղրանունների գործածությունը, կոպտությունն ու արհամարհական վերաբերմունքն անհամատեղելի են զինվորական պատվի հասկացողության և զինծառայողների արժանապատվության հետ»:
«ՀՀ զինված ուժերի կարգապահական կանոնագիրք» ՀՀ օրենքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Զինվորական կարգապահությունը պարտավորեցնում է յուրաքանչյուր զինծառայողի`
1) հավատարիմ լինել զինվորական երդմանը, խստորեն պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության և օրենքների պահանջները.
(…)
5) պահպանել զինծառայողների միջև կանոնադրային փոխհարաբերությունները, ամրապնդել զորային ընկերականությունը.
(…)
7) թույլ չտալ զինծառայողի պատիվն արատավորող արարք»։
«ՀՀ զինված ուժերի կարգապահական կանոնագիրք» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության, սույն օրենքի, զինված ուժերի ներքին, կայազորային ու պահակային ծառայությունների կանոնագրքերի, շարային և մարտական կանոնադրությունների, Հայաստանի Հանրապետության այլ օրենքների պահանջների կատարումն ապահովելիս հրամանատարը (պետը) պետք է մշտապես դրական օրինակ ծառայի ենթակա անձնակազմին, բարձրացնի վերջիններիս մեջ պատվի և զինվորական պարտքի գիտակցումը, խրախուսի արժանիներին ու պատասխանատվության ենթարկի զինվորական կարգապահությունը խախտողներին»։
Զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ-րդ հոդվածի կիրառման առանձնահատկություններին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է մի շարք գործերով որոշումներում։ Մասնավորապես մեջբերելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին, 13-րդ, 32-րդ, 76-րդ, 329-րդ, 337-րդ, 350-րդ հոդվածների, ինչպես նաև «ՀՀ զինված ուժերի կարգապահական կանոնագիրք» ՀՀ օրենքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 6-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները` Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ յուրաքանչյուրի պատիվն ու արժանապատվությունը հարգելու, օրենքների և զինվորական կանոնագրքերի պահանջները պահպանելու, զինծառայողների միջև կանոնադրային փոխհարաբերություններն ամրապնդելու պարտականություն հավասարապես կրում են թե՛ զինծառայողները, թե՛ հրամանատարները (պետերը)։ Ենթակայի նկատմամբ բռնության կիրառումն օժտված է հասարակական բարձր վտանգավորությամբ, բացասական է ազդում զինվորական կարգապահության, ՀՀ զինված ուժերի մշտական մարտական պատրաստականության վրա, ինչի ապահովումը բոլոր զինծառայողների՝ հատկապես պետերի (հրամանատարների) պարտականությունն է։ Հետևաբար բոլոր դեպքերում, երբ զինծառայողի կողմից հանցավոր արարքի կատարումը պայմանավորված է լինում մեկ այլ զինծառայողի, այդ թվում՝ պետի (հրամանատարի)` իր դեմ ուղղված հանրորեն վտանգավոր արարքով, այդ հանգամանքը պետք է պատշաճ քրեաիրավական գնահատականի արժանանա հանցավորի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս (մանրամասն տե՛ս Նիկոլայ Չաքմազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՆԴ/0060/01/13, Մհեր Ախնոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի հունիսի 6-ի թիվ ՍԴ3/0174/01/14 որոշումները)։
Սույն գործի նյութերից երևում է, որ ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքների համար, որ նա վիճաբանել է Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի հետ, որի ընթացքում հայհոյանքներ է տվել, քաշքշել ու ծեծի է ենթարկել վերջինիս՝ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել նրա դեմքին և մարմնի տարբեր մասերին՝ պատճառելով առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ:
Բացի այդ, շարքային Ս.Մարգարյանը վիճաբանել է Ջհան Ալիխանյանի հետ, որի ընթացքում այլ բռնի գործողություն է կատարել վերջինիս նկատմամբ՝ գլխով անգամ հարվածել է նրա քթին` պատճառելով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ:
Անդրադառնալով կատարված արարքների վտանգավորության աստիճանի գնահատմանը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանց կատարումը պայմանավորված է հետևյալ գործոններով` գործով մյուս ամբաստանյալ Կ.Հովսեփյանը, Ս.Մարգարյանի գտնվելով զինվորական պարտականությունների ուսուցման նպատակով նախատեսված լսարանում, դասընթացի ժամանակ Ս.Մարգարյանին դիմել է «արա» արտահայտությամբ, ինչից հետո Ս.Մարգարյանը պահանջել է իրեն նման արտահայտությամբ չդիմել, սակայն Կ.Հակոբյանը դարձյալ Ս.Մարգարյանին դիմել է «արա» արտահայտությամբ, ինչով էլ պայմանավորված նրանց միջև առաջացել է վիճաբանություն, որն էլ վերածվել է փոխադարձ ծեծկռտուքի:
Ինչ վերաբերում է երկրորդ արարքին, ապա դրա կատարման համար հող է հանդիսացել հետևյալը` ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանը խոսակցության ընթացքում Ջ.Ալիխանյանին դիմել է «ընկեր ջան», «ախպեր ջան» արտահայտություններով, որից հետո վերջինս բարձր տոնայնությամբ պահանջել է իրեն նման կերպ չդիմել, ինչին ի պատասխան Ս.Մարգարյանն էլ գլխով մեկ անգամ հարվածել է նրան:
Ինչպես երևում է ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանի կողմից նշված արարքների կատարումը պայմանավորված է եղել տուժող կողմի հակաիրավական վարքագծով: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տուժողները թույլ են տվել «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին», «ՀՀ զինված ուժերի կարգապահական կանոնագիրք» ՀՀ օրենքների` սույն որոշման մեջ թվարկված դրույթների խախտումներ, որոնք էլ պատճառ են հանդիսացել կատարված արարքների: Մասնավորապես, վերջիններս, խախտելով միմյանց դիմելու սահմանված կարգն, իրենց իսկ վարքագծով պատճառ են հանդիսացել նշված արարքների կատարման համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի համաձայն` «Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգաման[ք] [է]`
(…)
տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը կամ հակաբարոյականությունը, որով պայմանավորվել է հանցագործությունը (…)»։
Վերոնշյալ մեղմացնող հանգամանքի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի գործողությունները հաճախ պայմանավորված են լինում ոչ այնքան նրա անձնական առանձնահատկություններով, հակումներով կամ ձգտումներով, որքան տուժողի վարքագծով։ Մասնավորապես, տուժողն իր սադրիչ` հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով որոշ դեպքերում նպաստում է հանցավոր իրադրության ստեղծմանը` «դրդելով» այլ անձի կամ անձանց հանցանք կատարելուն։ Տուժողի վարքագծի համակողմանի և օբյեկտիվ գնահատումը թույլ է տալիս բացահայտել հանցագործության շարժառիթները, հանցավորի դիտավորության ուղղվածությունը և պատիժ նշանակելիս որոշել հանցավորի անձի և նրա արարքի հանրային վտանգավորության իրական աստիճանը։
Յուրաքանչյուր դեպքում քննարկվող մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը որոշելու համար անհրաժեշտ է պարզել հետևյալ երկու հանգամանքները`
1) արդյոք տուժողի վարքագիծը կրել է հակաօրինական կամ հակաբարոյական բնույթ, և
2) արդյոք տուժողի վարքագծի հակաօրինական կամ հակաբարոյական բնույթով է պայմանավորված եղել հանցավոր արարքի կատարումը (մանրամասն տե՛ս Մհեր Ախնոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի հունիսի 6-ի թիվ ՍԴ3/0174/01/14 որոշումը)։
12.1. Տուժողի վարքագծի հակաօրինականության կամ հակաբարոյականության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է. «(…) [Տ]ուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը չի սահմանափակվում միայն հանցագործության կատարումով։ Այն իր մեջ ներառում է նաև այլ գործողություններ, որոնք արգելվում են իրավունքի այլ ճյուղերով, օրինակ` վարչական, աշխատանքային, քաղաքացիաիրավական օրենսդրությամբ։ Հակաօրինական վարքագիծը կարող է արտահայտվել ծեծի, խոշտանգման, ծանր վիրավորանքի, մարդկային արժանապատվության նվաստացման ձևով։ Այն կարող է դրսևորվել նաև պաշտոնեական դիրքը չարաշահելու, շանտաժի և այլ գործողությունների ձևով, որոնք չեն հանդիսանում բռնություն, ծաղրանք, ծանր վիրավորանք, սակայն կրում են հակաօրինական բնույթ։
Ինչ վերաբերում է տուժողի վարքագծի հակաբարոյականությանը, ապա այն գնահատելու համար անհրաժեշտ է ելնել հասարակության մեջ համընդհանուր ճանաչում գտած բարոյական և էթիկական կանոնների դիրքերից, այնպիսի կատեգորիաների մասին պատկերացումներից, ինչպիսիք են արդարությունը, պատիվը, բարին ու չարը և այլն։ Հակաբարոյական վարքագծի դրսևորումներից է խաբեությունը, դավաճանությունը, խարդավանքը, պահպանության վստահված փողերը վատնելը, բամբասանքներ տարածելը, ամուսնական դավաճանությունը և այլն (…)» (տե՛ս Խաչիկ Ղազարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի հուլիսի 23-ի թիվ ԵԷԴ/0138/01/09 որոշման 16-րդ կետը)։
Այսպիսով` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Ս.Մարգարյանի կողմից հանցանքների կատարումը պայմանավորված է եղել տուժող կողմից հակաօրինական վարքագծով, ինչը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի համաձայն` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է և վկայում է ինչպես հանցավորի, այնպես էլ նրա կատարած արարքների համեմատաբար նվազ հանրային վտանգավորության մասին։
Անդրադառնալով կատարված արարքի արդյունքում պատճառված վնասին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ արարքների կատարման արդյունքում տուժողների առողջության պատճառվել է թեթև վնաս, ինչը նույնպես վկայում է կատարված արարքի նվազ հանրային վտանգավորության մասին։
Ինչ վերաբերում է կատարված արարքների բնույթին, ապա դրանք դասվում են միջին ծանրության հանցանքների շարքին:
Անդրադարձ կատարելով նաև ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանի անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ըստ սույն գործի նյութերի` ամբաստանյալը բնութագրվում է դրական, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել կատարածի համար, տվել խոստովանական ցուցմունքներ, Երևանի օլիմպիական հերթափոխի պետական մարզական քոլեջի սան է, բռնցքամարտիկ, նշված մարզաձևում ցուցաբերել է առաջադիմություն և արժանացել է բազմաթիվ պարգևների, միակողմանի ծնողազուրկ է, մասնավորապես հայրը` հանդիսանալով ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայության աշխատակից, մահացել է իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու ժամանակ, ինչպես նաև հաշտվել է տուժողի հետ, իսկ վերջինս որևէ բողոք-պահանջ նրան չի ներկայացրել:
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներին, ապա այդպիսիք բացակայում են:
Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով կատարված արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափն, արարքների կատարման հանգամանքները` եղանակը, նպատակներն ու շարժառիթները գտնում է, որ ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելով Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է իրավաչափ հետևության` թույլ չտալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-380.1, 385-րդ, 393-րդ, 394-րդ, 395-րդ, 397-րդ և 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճիռն` ամբաստանյալ Սարգիս Կարենի Մարգարյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով (2 (երկու) դրվագ), թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրող Ա.Մարտիրոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության գործ № ԵԱՔԴ/0115/01/17
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Ա.Գաբրիելյան
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
2018 թվականի հունիսի 08-ին ք. Երևանում
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա.ԴԱՎԹՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում ՀՀ զինվորական կենտրոնական դատախազության դատախազ, գործով մեղադրող Ա.Մարտիրոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սարգիս Կարենի Մարգարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով (2 (երկու) դրվագ),
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
07.03.2017 թվականին ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ամիրջանյանը որոշում է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի հատկանիշներով քրեական գործ հարուցելու և վարույթ ընդունելու մասին:
07.04.2017 թվականի որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը:
12.04.2017 թվականի որոշմամբ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը:
14.04.2017 թվականի որոշմամբ մեղադրյալ Կարեն Մարգարյանի իրավունքները և օրինական շահերը պաշտպանելու համար ՀՀ փաստաբանների պալատի հանրային պաշտպանի գրասենյակի միջոցով ներգրավվել է պաշտպան:
14.04.2017 թվականին որոշում է կայացվել Սարգիս Կարենի Մարգարյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով (2 (երկու) դրվագ) այն բանի համար, որ «նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 60925 զորամասի 3-րդ ուսումնական գումարտակի 9-րդ վաշտի 3-րդ դասակի ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատոր, ժամկետային զինծառայող, շարքային, 2017թ. փետրվարի 25-ին՝ ժամը 17:00-ի սահմաններում, զորամասի ակումբի 2-րդ հարկի միջանցքում, խախտելով ՀՀ ԶՈւ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ, 16-րդ և 65-րդ հոդվածներով սահմանված զինվորական ընկերասիրությունը բարձր պահելու, ընկերոջ պատիվն ու արժանապատվությունը հարգելու, այլ զինծառայողների նկատմամբ կոպտություն թույլ չտալու զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության /ենթակայության/ հարաբերությունների բացակայության դեպքում վիճաբանել է նույն դասակի ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատոր, ժամկետային զինծառայող, շարքային Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի հետ, որի ընթացքում հայհոյանքներ է տվել, քաշքշել ու ծեծի է ենթարկել վերջինիս՝ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել նրա դեմքին և մարմնի տարբեր մասերին՝ պատճառելով աջ աչքի վերին և ստորին կոպերի ներսային կեսերի արյունազեղումների, քթի հիմի աջ կեսի շրջանի սալջարդ վերքի և քթոսկրերի տեղախախտված կոտրվածքի ձևով առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ:
Բացի այդ, շարքային Սարգիս Մարգարյանը 25.04.2017թ.-ից ստացիոնար բուժման մեջ գտնվելով ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասում /ԿԿԶՀ/, 2017 թվականի հունիսի 6-ին՝ ժամը 18:30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասի ֆիզիոթերապիայի բաժանմունքի հիվանդասենյակում, խախտելով ՀՀ ԶՈւ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ, 16-րդ և 65-րդ հոդվածներով սահմանված զինվորական ընկերասիրությունը բարձր պահելու, ընկերոջ պատիվն ու արժանապատվությունը հարգելու, այլ զինծառայողների նկատմամբ կոպտություն թույլ չտալու զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության /ենթակայության/ հարաբերությունների բացակայության դեպքում, վիճաբանել է ՀՀ ՊՆ 60925 զորամասի 2-րդ ուսումնական գումարտակի 5-րդ վաշտի 1-ին դասակի 1-ին ջոկի ՀՄՄ-1 հրամանատար, շարքային Ջհան Ալիխանյանի հետ, որի ընթացքում այլ բռնի գործողություն է կատարել վերջինիս նկատմամբ՝ գլխով անգամ հարվածել է նրա քթին, պատճառելով քթի շրջանի քերծվածքի՝ ներկայիս գունազրկված տեղամասի, ենթամաշկային արյունահավաքի և քթոսկրի կոտրվածքի ձևով, առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ»:
12.04.2017 թվականի որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը:
30.06.2017 թվականին քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)` ըստ էության քննության առնելու համար:
Առաջին ատյանի դատարանի 23.02.2018 թվականի դատավճռով Սարգիս Կարենի Մարգարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և դատապարտվել`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով` ազատազրկման 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով` ազատազրկման 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, վերջնական դատապարտվել է ազատազրկման 1 (մեկ) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ՀՀ զինվորական կենտրոնական դատախազության դատախազ, գործով մեղադրող Ա.Մարտիրոսյանը:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ պատասխան չի ներկայացվել:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով դատապարտվել է նաև ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանն, ում վերաբերյալ վերաքննիչ բողոք չի ստացվել:
Թիվ ԵԱՔԴ/0115/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Տ.Սահակյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 10.04.2018 թվականին և Վերաքննիչ դատարանի 26.04.2018 թվականի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
2. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Ըստ Ա.Մարտիրոսյանի վերաքննիչ բողոքի` Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում, այն է՝ կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէ կիրառման, ուստի վիճարկվող դատական ակտը ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով ենթակա է մասնակի բեկանման հետևյալ պատճառաբանություններով.
Զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունները ոտնձգում են այնպիսի հասարակական հարաբերությունների դեմ, որոնք առաջանում են զինվորական ծառայության՝ որպես պետական ծառայության հատուկ տեսակի, իրականացման ընթացքում:
Անվիճարկելի է, որ զինվորական ծառայության կրման կարգը սերտ կապի մեջ է զինվորական պատվի պահպանման կարգի հետ, այն վարվեցողության և զինծառայողների միջև փոխհարաբերությունների զինվորական կանոնադրություններով ամրագրված կարգի հանրագումարն է:
Զինվորական կարգուկանոնին լրջորեն վտանգում են զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնների խախտումները՝ նրանց միջև ստորադասության հարաբերությունների բացակայության պայմաններում, որոնք մեծամասնությամբ ուղեկցվում են տարբեր տեսակի բռնության գործադրմամբ՝ ոտնձգելով ոչ միայն զինվորական իրավակարգի դեմ, այլև զինծառայողների կյանքի, առողջության պատվի և արժանապատվության նկատմամբ և հանդիսանում են զինված ուժերում առավել տարածված հանցագործություններից:
Այդ կանոնադրական կանոնների պահպանումը, որը բոլոր զինծառայողներից պահանջում է փոխադարձ հարգանք և փոխադարձ քաղաքավարություն, նպաստում է յուրաքանչուր մարտիկի մոտ իր զինվորական արժանապատվության գիտակցության ձևավորմանը, իր դրական ազդեցությունն է ունենում զինվորական ստորաբաժանման համախմբվածության, ասել է թե՝ մարտունակության, վրա: Իսկ կանոնադրային ոչ ճիշտ փոխհարաբերությունները դժվարացնում են զորքերի կառավարումը, առանձին դեպքերում կարող են խաթարել նրանց կազմակերպվածությունը, հանգեցնել զորամիավորումների մարտունակության թուլացմանը, ինչով էլ պայմանավորված է այս հանցագործությունների հանրային վտանգավորությունը:
Բողոքաբերը վերլուծելով ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի կատարած հանցավոր արարքները նշել է, որ դրանք ոտնձգում են ոչ միայն զինծառայողների կանոնագրքային փոխհարաբերությունների, այլև անձի առողջության և արժանապատվության դեմ: Այս հանցագործություններով նսեմացվում է զինծառայողի պատիվն ու արժանապատվությունը, նրա նկատմամբ գործադրվում է բռնություն և բնականաբար վերջինս գտնվելով հոգեպես և բարոյապես ճնշված վիճակում չի կարող ըստ արժանվույն կատարել հայրենիքի պաշտպանության իր պարտականությունները: Հատկանշական է այն, որ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանը 2017 թվականի փետրվարի 25-ին՝ ժամը 17:00-ի սահմաններում, մյուս ամբաստանյալ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանին հայհոյանքներ է տվել, քաշքշել ու ծեծի է ենթարկել վերջինիս պատճառելով առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ, շուրջ 3 ամիս անց կրկին նույն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված միջին ծանրության հանցագործություն է կատարել, այս անգամ 2017 թվականի հունիսի 6-ին՝ ժամը 18:30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասում տուժող Ջհան Ալիխանյանի նկատմամբ այլ բռնի գործողություն է կատարել՝ գլխով մեկ անգամ հարվածել է նրա քթին, պատճառելով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ:
Նման պայմաններում ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ դատարանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը չի կարող հիմնավոր համարվել պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից:
Մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ , 61-րդ, 70-րդ հոդվածների համապատասխան դրույթները՝ բողոքաբերը գտել է, որ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն կիրառելով՝ դատարանն անտեսել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մյուս դրույթների պահանջները, որի արդյունքում նշանակել է ոչ արդարացի պատիժ՝ հաշվի չառնելով նրա կատարած հանցագործությունների՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ինչպես նաև նրա պատիժն ու պատասխանատվությունն անհատականացնող հանգամանքների ողջ ծավալն ու հարաբերակցությունը:
Ըստ բողոքաբերի, դատարանն իր դատավճռով հետևության է հանգել, որ Սարգիս Մարգարյանի ուղղվելը հնարավոր է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ նրան իր նկատմամբ նշանակված պատժի կրումից ազատելով՝ հաշվի չառնելով այն հանգամանքը, որ պատժի նպատակը միայն անձին ուղղելը չէ, այլ նաև սոցիալական արդարության վերականգնումը և հանցագործությունների կանխումը: Ուստի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը չի վերլուծել պատժի բոլոր նպատակների իրականացման համատեքստում:
Այս առումով դատարանի դատավճիռը հակասում է Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված նախադեպային իրավական դիրքորոշմանը, որի համաձայն նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Դատարանն ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող, ինչպես նաև անձը բնութագրող տվյալներ է համարել այն, որ վերջինս երիտասարդ է, բնութագրվում է դրականորեն, Երևանի օլիմպիական հերթափոխի պետական մարզական քոլեջի սան է, բռնցքամարտիկ, տվյալ մարզաձևում ցուցաբերել է առաջադիմություն՝ արժանանալով բազմաթիվ պարգևների, միակողմանի ծնողազուրկ է ՝ հայրը՝ ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայության աշխատակից Կարեն Մարգարյանը մահացել է ծառայողական պարտականությունների կատարման ժամանակ, իր դրսևորած վարքագծով արժանացել է տուժողի ներողամտությանը՝ վերջինս բողոք չի ներկայացրել, զղջացել է կատարածի համար և ընդունել մեղքը:
Բողոքաբերը գտնում է, որ կապված դատարանի այն դիրքորոշման հետ, որ Սարգիս Մարգարյանն ընդունել է մեղքը, զղջացել է կատարած արարքի համար, իր դրսևորած վարքագծով արժանացել է տուժողի ներողամտությանը՝ վերջինս բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել, ապա նշել է, որ հիշյալ հանգամանքները չեն նվազեցնում ամբաստանյալի, ինչպես նաև նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման օբյեկտիվ հիմք չեն համարվում: Մասնավորապես, դատարանը հաշվի չի առել, որ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի կողմից կատարված հանցանքներով առաջնային վնաս է պատճառվել զինվորական ծառայության կարգին, որի սոցիալական նշանակությունը, բնույթը, բարձրացնում են նրա կատարած հանցագործության վտանգավորության աստիճանը:
Բողոքաբերի պնդմամբ դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել նաև այն, որ շուրջ 3 ամսվա ընթացքում ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանը 2 անգամ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված միջին ծանրության հանցագործություններ, այն էլ՝ մեկ դեպքում ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի կողմից իրեն «արա» արտահայտությամբ դիմելու, իսկ մյուս դեպքում՝ տուժող Ջհան Ալիխանյանի կողմից իր հետ բարձր տոնայնությամբ խոսելու շարժառիթներով, ինչը բնութագրում է վերջինիս որպես հանցանք կատարելու հակում ունեցող անձի, որպիսի պայմաններում ևս նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն անթույլատրելի է:
Բողոքաբերը հանգել է այն հետևության, որ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով խախտել է կատարած արարքի և նշանակված պատժի համաչափության վերաբերյալ նյութական իրավունքի պահանջները, խաթարել պատժի նպատակները, խախտել սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը:
Ելնելով վերոգրյալից, բողոքաբերը խնդրել է վիճարկվող դատական ակտը բեկանել, Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը վերացնել:
3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները բխում են քրեական գործի փաստական տվյալներից և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, թե՞ ոչ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։
Սույն քրեաիրավական նորմը Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել, և մշտապես վերահաստատվել դիրքորոշումն առ այն, որ առանց պատիժը փաստացի կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության վերաբերյալ դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների, հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի համակողմանի ու ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13 և այլն)։
ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագրքի 1-ին հոդվածի համաձայն` «Զորամասում զինծառայողների ամենօրյա կյանքն ու գործունեությունն իրականացվում է ներքին ծառայության պահանջներին համապատասխան։
Ներքին ծառայությունը նախատեսված է զորամասի ներքին կարգուկանոնի և զինվորական կարգապահության պահպանման համար, որոնք ապահովում են նրա մշտական մարտական պատրաստականությունը, անձնակազմի ուսուցումը, առօրյա կյանքում նրանց կողմից այլ խնդիրների կազմակերպված կատարումը և զինծառայողների առողջության պահպանումը (…)»։
ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն` «Զինծառայողը պարտավոր է.
(…)
- խստորեն պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունն ու օրենքները, կատարել զինվորական կանոնադրությունների պահանջները,
(…)
- (…) հարգել [ընկերներից] յուրաքանչյուրի պատիվն ու արժանապատվությունը, իր և ուրիշ զինծառայողների նկատմամբ թույլ չտալ կոպտություն և ծաղրուծանակ, (…)»։
ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն` «Զինծառայողները պարտավոր են մշտապես բարձր բարեկրթության, զսպվածության, համեստության օրինակ ծառայել, սրբորեն պահպանել զինվորական պատիվը, պաշտպանել սեփական արժանապատվությունը և հարգել այլոց արժանապատվությունը: Նրանք պետք է հիշեն, որ իրենց վարքով դատում են ոչ միայն իրենց մասին, այլև զինված ուժերի պատվի մասին ընդհանրապես:
Զինծառայողների փոխհարաբերությունները կառուցվում են փոխադարձ հարգանքի հիման վրա: Ծառայության հարցերով նրանք պարտավոր են միմյանց դիմել «Դուք»-ով: Անձնապես դիմելու դեպքում զինվորական կոչումներն անվանվում են առանց զորատեսակի կամ ծառայության նշման:
Պետերը և ավագները (մեծերը) ծառայության բերումով ենթականերին կամ կրտսերներին դիմելու դեպքում նրանց կոչում են զինվորական կոչումով և ազգանունով կամ միայն կոչումով` ավելացնելով «պարոն» բառը:
Օրինակ` «Շարքային Հովհաննիսյան», «Պարո´ն շարքային», «Սերժա´նտ Աբրահամյան», «Պարոն սերժանտ» և այլն: (...)
Զինվորական կոչումների աղավաղումը, անպարկեշտ արտահայտությունների, մականունների և ծաղրանունների գործածությունը, կոպտությունն ու արհամարհական վերաբերմունքն անհամատեղելի են զինվորական պատվի հասկացողության և զինծառայողների արժանապատվության հետ»:
«ՀՀ զինված ուժերի կարգապահական կանոնագիրք» ՀՀ օրենքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Զինվորական կարգապահությունը պարտավորեցնում է յուրաքանչյուր զինծառայողի`
1) հավատարիմ լինել զինվորական երդմանը, խստորեն պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության և օրենքների պահանջները.
(…)
5) պահպանել զինծառայողների միջև կանոնադրային փոխհարաբերությունները, ամրապնդել զորային ընկերականությունը.
(…)
7) թույլ չտալ զինծառայողի պատիվն արատավորող արարք»։
«ՀՀ զինված ուժերի կարգապահական կանոնագիրք» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության, սույն օրենքի, զինված ուժերի ներքին, կայազորային ու պահակային ծառայությունների կանոնագրքերի, շարային և մարտական կանոնադրությունների, Հայաստանի Հանրապետության այլ օրենքների պահանջների կատարումն ապահովելիս հրամանատարը (պետը) պետք է մշտապես դրական օրինակ ծառայի ենթակա անձնակազմին, բարձրացնի վերջիններիս մեջ պատվի և զինվորական պարտքի գիտակցումը, խրախուսի արժանիներին ու պատասխանատվության ենթարկի զինվորական կարգապահությունը խախտողներին»։
Զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ-րդ հոդվածի կիրառման առանձնահատկություններին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է մի շարք գործերով որոշումներում։ Մասնավորապես մեջբերելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին, 13-րդ, 32-րդ, 76-րդ, 329-րդ, 337-րդ, 350-րդ հոդվածների, ինչպես նաև «ՀՀ զինված ուժերի կարգապահական կանոնագիրք» ՀՀ օրենքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 6-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները` Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ յուրաքանչյուրի պատիվն ու արժանապատվությունը հարգելու, օրենքների և զինվորական կանոնագրքերի պահանջները պահպանելու, զինծառայողների միջև կանոնադրային փոխհարաբերություններն ամրապնդելու պարտականություն հավասարապես կրում են թե՛ զինծառայողները, թե՛ հրամանատարները (պետերը)։ Ենթակայի նկատմամբ բռնության կիրառումն օժտված է հասարակական բարձր վտանգավորությամբ, բացասական է ազդում զինվորական կարգապահության, ՀՀ զինված ուժերի մշտական մարտական պատրաստականության վրա, ինչի ապահովումը բոլոր զինծառայողների՝ հատկապես պետերի (հրամանատարների) պարտականությունն է։ Հետևաբար բոլոր դեպքերում, երբ զինծառայողի կողմից հանցավոր արարքի կատարումը պայմանավորված է լինում մեկ այլ զինծառայողի, այդ թվում՝ պետի (հրամանատարի)` իր դեմ ուղղված հանրորեն վտանգավոր արարքով, այդ հանգամանքը պետք է պատշաճ քրեաիրավական գնահատականի արժանանա հանցավորի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս (մանրամասն տե՛ս Նիկոլայ Չաքմազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՆԴ/0060/01/13, Մհեր Ախնոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի հունիսի 6-ի թիվ ՍԴ3/0174/01/14 որոշումները)։
Սույն գործի նյութերից երևում է, որ ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքների համար, որ նա վիճաբանել է Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի հետ, որի ընթացքում հայհոյանքներ է տվել, քաշքշել ու ծեծի է ենթարկել վերջինիս՝ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել նրա դեմքին և մարմնի տարբեր մասերին՝ պատճառելով առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ:
Բացի այդ, շարքային Ս.Մարգարյանը վիճաբանել է Ջհան Ալիխանյանի հետ, որի ընթացքում այլ բռնի գործողություն է կատարել վերջինիս նկատմամբ՝ գլխով անգամ հարվածել է նրա քթին` պատճառելով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ:
Անդրադառնալով կատարված արարքների վտանգավորության աստիճանի գնահատմանը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանց կատարումը պայմանավորված է հետևյալ գործոններով` գործով մյուս ամբաստանյալ Կ.Հովսեփյանը, Ս.Մարգարյանի գտնվելով զինվորական պարտականությունների ուսուցման նպատակով նախատեսված լսարանում, դասընթացի ժամանակ Ս.Մարգարյանին դիմել է «արա» արտահայտությամբ, ինչից հետո Ս.Մարգարյանը պահանջել է իրեն նման արտահայտությամբ չդիմել, սակայն Կ.Հակոբյանը դարձյալ Ս.Մարգարյանին դիմել է «արա» արտահայտությամբ, ինչով էլ պայմանավորված նրանց միջև առաջացել է վիճաբանություն, որն էլ վերածվել է փոխադարձ ծեծկռտուքի:
Ինչ վերաբերում է երկրորդ արարքին, ապա դրա կատարման համար հող է հանդիսացել հետևյալը` ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանը խոսակցության ընթացքում Ջ.Ալիխանյանին դիմել է «ընկեր ջան», «ախպեր ջան» արտահայտություններով, որից հետո վերջինս բարձր տոնայնությամբ պահանջել է իրեն նման կերպ չդիմել, ինչին ի պատասխան Ս.Մարգարյանն էլ գլխով մեկ անգամ հարվածել է նրան:
Ինչպես երևում է ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանի կողմից նշված արարքների կատարումը պայմանավորված է եղել տուժող կողմի հակաիրավական վարքագծով: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տուժողները թույլ են տվել «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին», «ՀՀ զինված ուժերի կարգապահական կանոնագիրք» ՀՀ օրենքների` սույն որոշման մեջ թվարկված դրույթների խախտումներ, որոնք էլ պատճառ են հանդիսացել կատարված արարքների: Մասնավորապես, վերջիններս, խախտելով միմյանց դիմելու սահմանված կարգն, իրենց իսկ վարքագծով պատճառ են հանդիսացել նշված արարքների կատարման համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի համաձայն` «Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգաման[ք] [է]`
(…)
տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը կամ հակաբարոյականությունը, որով պայմանավորվել է հանցագործությունը (…)»։
Վերոնշյալ մեղմացնող հանգամանքի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի գործողությունները հաճախ պայմանավորված են լինում ոչ այնքան նրա անձնական առանձնահատկություններով, հակումներով կամ ձգտումներով, որքան տուժողի վարքագծով։ Մասնավորապես, տուժողն իր սադրիչ` հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով որոշ դեպքերում նպաստում է հանցավոր իրադրության ստեղծմանը` «դրդելով» այլ անձի կամ անձանց հանցանք կատարելուն։ Տուժողի վարքագծի համակողմանի և օբյեկտիվ գնահատումը թույլ է տալիս բացահայտել հանցագործության շարժառիթները, հանցավորի դիտավորության ուղղվածությունը և պատիժ նշանակելիս որոշել հանցավորի անձի և նրա արարքի հանրային վտանգավորության իրական աստիճանը։
Յուրաքանչյուր դեպքում քննարկվող մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը որոշելու համար անհրաժեշտ է պարզել հետևյալ երկու հանգամանքները`
1) արդյոք տուժողի վարքագիծը կրել է հակաօրինական կամ հակաբարոյական բնույթ, և
2) արդյոք տուժողի վարքագծի հակաօրինական կամ հակաբարոյական բնույթով է պայմանավորված եղել հանցավոր արարքի կատարումը (մանրամասն տե՛ս Մհեր Ախնոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի հունիսի 6-ի թիվ ՍԴ3/0174/01/14 որոշումը)։
12.1. Տուժողի վարքագծի հակաօրինականության կամ հակաբարոյականության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է. «(…) [Տ]ուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը չի սահմանափակվում միայն հանցագործության կատարումով։ Այն իր մեջ ներառում է նաև այլ գործողություններ, որոնք արգելվում են իրավունքի այլ ճյուղերով, օրինակ` վարչական, աշխատանքային, քաղաքացիաիրավական օրենսդրությամբ։ Հակաօրինական վարքագիծը կարող է արտահայտվել ծեծի, խոշտանգման, ծանր վիրավորանքի, մարդկային արժանապատվության նվաստացման ձևով։ Այն կարող է դրսևորվել նաև պաշտոնեական դիրքը չարաշահելու, շանտաժի և այլ գործողությունների ձևով, որոնք չեն հանդիսանում բռնություն, ծաղրանք, ծանր վիրավորանք, սակայն կրում են հակաօրինական բնույթ։
Ինչ վերաբերում է տուժողի վարքագծի հակաբարոյականությանը, ապա այն գնահատելու համար անհրաժեշտ է ելնել հասարակության մեջ համընդհանուր ճանաչում գտած բարոյական և էթիկական կանոնների դիրքերից, այնպիսի կատեգորիաների մասին պատկերացումներից, ինչպիսիք են արդարությունը, պատիվը, բարին ու չարը և այլն։ Հակաբարոյական վարքագծի դրսևորումներից է խաբեությունը, դավաճանությունը, խարդավանքը, պահպանության վստահված փողերը վատնելը, բամբասանքներ տարածելը, ամուսնական դավաճանությունը և այլն (…)» (տե՛ս Խաչիկ Ղազարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի հուլիսի 23-ի թիվ ԵԷԴ/0138/01/09 որոշման 16-րդ կետը)։
Այսպիսով` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Ս.Մարգարյանի կողմից հանցանքների կատարումը պայմանավորված է եղել տուժող կողմից հակաօրինական վարքագծով, ինչը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի համաձայն` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է և վկայում է ինչպես հանցավորի, այնպես էլ նրա կատարած արարքների համեմատաբար նվազ հանրային վտանգավորության մասին։
Անդրադառնալով կատարված արարքի արդյունքում պատճառված վնասին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ արարքների կատարման արդյունքում տուժողների առողջության պատճառվել է թեթև վնաս, ինչը նույնպես վկայում է կատարված արարքի նվազ հանրային վտանգավորության մասին։
Ինչ վերաբերում է կատարված արարքների բնույթին, ապա դրանք դասվում են միջին ծանրության հանցանքների շարքին:
Անդրադարձ կատարելով նաև ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանի անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ըստ սույն գործի նյութերի` ամբաստանյալը բնութագրվում է դրական, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել կատարածի համար, տվել խոստովանական ցուցմունքներ, Երևանի օլիմպիական հերթափոխի պետական մարզական քոլեջի սան է, բռնցքամարտիկ, նշված մարզաձևում ցուցաբերել է առաջադիմություն և արժանացել է բազմաթիվ պարգևների, միակողմանի ծնողազուրկ է, մասնավորապես հայրը` հանդիսանալով ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայության աշխատակից, մահացել է իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու ժամանակ, ինչպես նաև հաշտվել է տուժողի հետ, իսկ վերջինս որևէ բողոք-պահանջ նրան չի ներկայացրել:
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներին, ապա այդպիսիք բացակայում են:
Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով կատարված արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափն, արարքների կատարման հանգամանքները` եղանակը, նպատակներն ու շարժառիթները գտնում է, որ ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելով Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է իրավաչափ հետևության` թույլ չտալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-380.1, 385-րդ, 393-րդ, 394-րդ, 395-րդ, 397-րդ և 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճիռն` ամբաստանյալ Սարգիս Կարենի Մարգարյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով (2 (երկու) դրվագ), թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրող Ա.Մարտիրոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆ
ԵԱՔԴ/0115/01/17
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը`
ՆԱԽԱԳԱՀՈւԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ
ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ` Ք. ԲԱԴԱԼՅԱՆ
Մասնակցությամբ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ` Ա. ԴԱՎԹՅԱՆ
Է. ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ
ՏՈւԺՈՂ` Ջ. ԱԼԻԽԱՆՅԱՆ
2018թ. փետրվարի 23-ին դատարանում
Դռնբաց դատական նիստում դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
1. Սարգիս Կարենի Մարգարյանի, ծնված 23.09.1998թ., ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, ՀՀ ՊՆ N զորամասի 3-րդ գումարտակի, 9-րդ վաշտի, 3-րդ դասակի, 3-րդ ջոկի կուրսանտ, ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատոր, կոչումով շարքային, նախկինում չդատված, բնակվել է ք.Երևան Զորավար Անդրանիկի 87 շենք, 45 բնակարանում։
Մեղադրվում է ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։
Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել։
2. Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի, ծնված 01.10.1998թ., ք.Հրազդան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, ՀՀ ՊՆ N զորամասի 3-րդ գումարտակի, 9-րդ վաշտի, 3-րդ դասակի կուրսանտ, ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատոր, կոչումով շարքային, նախկինում չդատված, բնակվել է ք.Հրազդան Լեռնանիստ գյուղի 82 տանը։
Մեղադրվում է ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով։
Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել։
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը.
ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 07.03.2017թ. որոշմամբ նախապատրաստված նյութերով ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով և 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով հարուցվել է թիվ 90276517 քրեական գործը։
ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 14.04.2017թ. որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։
ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 19.04.2017թ. որոշմամբ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով։
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության 16.06.2017թ. որոշմամբ դեպքի առթիվ ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 90203617 քրեական գործը։
ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 20.06.2017թ. որոշմամբ թիվ 90203617 քրեական գործը միացվել է թիվ 90276517 քրեական գործին։
ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 28.06.2017թ. որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանին ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը լրացվել և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։
ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 28.06.2017թ. որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։
11.07.2017թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան։
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 18.07.2017թ. որոշմամբ քրեական գործը տարածքային ընդդատության կարգով ուղարկվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան։
Ամբաստանյալներ Սարգիս Կարենի Մարգարյանին ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, իսկ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանին ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ 2017թ. փետրվարի 25-ին, ժանը 1700-ի սահմաններում ՀՀ ՊՆ N զորամասի 3-րդ գումարտակի 9-րդ վաշտի անձնակազմը գտնվել է զորամասի ակումբի 2-րդ հարկի լսարանում, որտեղ նույն վաշտի ժամկետային զինծառայող, սերժանտ Անատոլի Դավիթի Չիբուխչյանի հսկողությամբ զինվորական պարտականություններն են սովորել։ Այդ ընթացքում, գրիչ փոխանցելու հարցի շուրջ նույն վաշտի ժամկետային զինծառայողներ, ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատորներ, շարքայիններ Սարգիս Կարենի Մարգարյանի և Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի միջև խոսակցություն է առաջացել։ Սերժանտ Անատոլի Չիբուխչյանից թույլտվություն ստանալով` վերջիններս դուրս են եկել 2-րդ հարկի միջանցք, որտեղ «արա» բառի կապակցությամբ նրանց միջև առաջացած վիճաբանության ընթացքում երկուստեք խախտելով ՀՀ ԶՈւ ներքին ծառայության կանոնագրքով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, նրանց միջև ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում, քաշքշել, հայհոյել և փոխադարձ հարվածներ են հասցրել միմյանց մարմնի տարբեր հատվածներին, ինչի հետևանքով Կարեն Հովսեփյանի առողջությանը պատճառվել է աջ աչքի վերին և ստորին կոպերի ներսային կեսերի արյունազեղումների, քթի հիմի աջ կեսի շրջանի սալջարդ վերքի և քթոսկրի տեղախախտված կոտրվածքի ձևով թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ։ Վիճաբանությունը դադարել է նույն վաշտի ժամկետային զինծառայողների միջամտությամբ։
Բացի այդ, շարքային Սարգիս Մարգարյանը, 25.04.2017թ. գտնվելով ստացիոնար բուժման մեջ ՀՀ ՊՆ N զորամասում (Կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալ), 06.06.2017թ., ժամը 1830-ի սահմաններում ՀՀ ՊՆ N զորամասի 2-րդ ուսումնական գումարտակի 6-րդ վաշտի 2-րդ դասակի 1-ին ջոկի ՀՄՄ-2 նշանառու օպերատոր, ժամկետային զինծառայող Նորայր Կարապետյանի հետ, վերջինիս վերաբերյալ իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ զորամասում տարածելու հարցի շուրջ պարզաբանում կատարելու նպատակով, ֆիզոթերապիայի բաժանմունքի հիվանդասենյակում զրուցել են նույն զորամասի 2-րդ ուսումնական գումարտակի 5-րդ վաշտի 1-ին դասակի 1-ին ջոկի ՀՄՄ-1 հրամանատար, ժամկետային զինծառայող, շարքային Ջհան Ալիխանյանի հետ, որի ընթացքում Ջհան Ալիխանյանը բարձր տոնով խոսելու համար դիտողություն է արել Սարգիս Մարգարյանին, որից հետո վերջինս, խախտելով ՀՀ ԶՈւ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13 հոդվածով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության /ենթակայության/ հարաբերությունների բացակայության դեպքում, այլ բռնի գործողություն է կատարել Ջհան Ալիխանյանի նկատմամբ, այն է` մեկ անգամ գլխով հարվածել է նրա դեմքին` պատճառելով քթի շրջանի քերծվածքի` ներկայիս գունազրկված տեղամասի, ենթամաշկային արյունահավաքի և քթոսկրերի կոտրվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ։
Քրեական գործով մինչև դատաքննությունը սկսելը ամբաստանյալներ Սարգիս Մարգարյանը և Կարեն Հովսեփյանը հայտնեցին դատարանին, որ համաձայն են առաջադրված մեղադրանքի հետ և միջնորդեցին կիրառել դատական քննության արագացված կարգ։ Ս.Մարգարյանի պաշտպան Արա Դավթյանը և Կ.Հովսեփյանի պաշտպան Էդուարդ Աղաջանյանը նույնպես միջնորդեցին կիրառել դատական քննության արագացված կարգ։
Հաշվի առնելով, որ ինչպես մեղադրողը, այնպես էլ տուժողը չեն առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ամբաստանյալները համաձայնվել են իրենց առաջադրված մեղադրանքի հետ և միջնորդել են կիրառել դատական քննության արագացված կարգ, ամբաստանյալներին մեղսագրվող հանցագործության համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը, ամբաստանյալները գիտակցում են իրենց կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, միջնորդությունները ներկայացրել են կամավոր` պաշտպանների ներկայությամբ և նրանց հետ խորհրդակցելուց հետո, դատարանը որոշեց միջնորդությունները բավարարել` կիրառել դատական քննության արագացված կարգ։
Դատարանը, ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, գտավ, որ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի կողմից զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որը կատարվել է անձի առողջությանը թեթև ծանրության վնաս պատճառելով` հիմնավորված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հանրության համար վտանգավորությունը, աստիճանը և բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Դատարանն ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանք է համարում այն, որ վերջինս երիտասարդ է, բնութագրվում է դրականորեն, Երևանի օլիմպիական հերթափոխի պետական մարզական քոլեջի սան է, բռնցքամարտիկ, նշված մարզաձևում ցուցաբերել է առաջադիմություն և արժանացել է բազմաթիվ պարգևների, միակողմանի ծնողազուրկ է` հայրը` ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայության աշխատակից Կարեն Մարգարյանը, մահացել է ծառայողական պարտականությունների կատարման ժամանակ, իր դրսևորած վարքագծով արժանացել է տուժողի ներողամտությանը, վերջինս բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել նրա նկատմամբ, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար։
Դատարանն ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չհայտնաբերեց։
ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման, կարգապահական գումարտակում պահելու և ազատազրկման ձևով։ Զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակումը սպայի կամ ենթասպայի կոչում ունեցող զինծառայողի նկատմամբ կիրառվող պատժատեսակ է, իսկ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանը կոչումով շարքային է, հետևաբար վերջինիս նկատմամբ օրենքի ուժով չի կարող նշանակվել նշված պատժատեսակը։
Հետևաբար, դատարանն իր ներքին համոզմանը, այն է` Սարգիս Մարգարյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, վերջինիս անձը բնութագրող` այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության, ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում իր հայեցողության շրջանակներում, ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցագործության ծանրությունը, և ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ Ս.Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանվի ազատազրկման ձևով, քանի որ նվազ խիստ տեսակ կարգապահական գումարտակում պահելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները և ՀՀ քր. դատ. օր-ի 3753 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` նշանակվող պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժի` ազատազրկման երկու երրորդը։
Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով այն, որ Սարգիս Մարգարյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի միևնույն հոդվածով նախատեսված երկու հանցագործություններ, որոնցից ոչ մեկի համար վերջինս դատապարտված չի եղել և այդ հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է միայն միջին ծանրության հանցանքներ, դատարանը գտնում է, որ հանցանանքների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ նշանակելով` վերջնական պատիժը պետք է որոշել ՀՀ քր. օր-ի 66 հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված կարգով` նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով։
Դատարանը, ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, գտավ, որ ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի կողմից զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որն արտահայտվել է բռնի գործողություններ կատարելով` հիմնավորված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հանրության համար վտանգավորությունը, աստիճանը և բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Դատարանն ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանք է համարում այն, որ վերջինս երիտասարդ է, բնութագրվում է դրականորեն, առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար։
Դատարանն ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չհայտնաբերեց։
Դատական վիճաբանությունների փուլում ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի պաշտպան Է.Աղաջանյանը միջնորդեց դատարանին իր պաշտպանյալ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի նկատմամբ ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածի կարգով քրեական հետապնդումը դադարեցնել` գործուն զղջալու պատճառաբանությամբ, քանի որ ամբաստանյալի անձը դրական բնութագրվելը, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղքը ամբողջովին ընդունելը, ազատության մեջ մնալով հանցավոր արարքներ կատարելուց զերց մնալը և ներկայումս իր ծառայողական պարտականությունները բարեխղճորեն կատարելը էականորեն նվազեցնում են իր կատարած արարքի հասարակական վտանգավորությունը, հետևաբար նրա նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածի պահանջները և իր նկատմամբ քրեական գործը կարող է կարճվել` գործում զղջալու պատճառով։
Քննության առնելով պաշտպանի միջնորդությունը, դատարանը գտնում է, որ այն պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածի համաձայն՝
«Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հանցանք կատարելուց հետո կամովին ներկայացել է մեղայականով, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը։ (...)»։
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանը թեպետ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն և այլ կերպ հարթել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը, սակայն գործի նյութերում բացակայում է գործուն զղջալու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու համար պարտադիր պայման հանդիսացող ևս մեկ հանգամանք` ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի կողմից հանցանք կատարելուց հետո կամովին մեղայականով ներկայանալը հավաստող որևէ փաստական տվյալ։
ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու համար օրենսդիրը ի թիվս այլ հիմքերի պարտադիր պայման է նախատեսում նաև անձի կամովին մեղայականով ներկայանալը և հանցագործության մասին հայտնելը։
Մեղայականով ներկայանալու էությունը կայանում է նրանում, որ հանցագործությունը կամ այն կատարող անձը (անձինք) անհայտ լինելու պայմաններում հանցավորը կամովին և մեղայականով ներկայանում է համապատասխան մարմիններ և հայտնում իր կողմից միանձնյա կամ այլ անձանց հետ համատեղ կատարած հանցանքի մասին, անում է անկեղծ խոստովանություն, քրեական հետապնդման մարմիններին բանավոր կամ գրավոր հայտնում հանցագործության հանգամանքները։ Ընդ որում, քննարկվող մեղմացնող հանգամանքը հաշվի առնելու համար որևէ նշանակություն չունի` ինչքան ժամանակ է անցել հանցանք կատարելուց հետո, ինչպես նաև որոնք են ներկայանալու շարժառիթները (զղջում, պատասխանատվության ենթարկվելու վախ, ամոթ և այլն)։
Ներկայանալը կարող է համարվել կամովին այն դեպքում, երբ անձն ինքնակամ, սեփական կամահայտնությամբ դիմում է համապատասխան մարմիններին` գիտակցելով քննությունից թաքնվելու հնարավորությունը։ Ընդ որում, ներկայանալու նախաձեռնությունը կարող է բխել ինչպես հանցավորից, այնպես էլ այլ անձանցից (օրինակ` մերձավորների կողմից համոզելու, հորդորելու, խորհուրդներ տալու և այլ դեպքերում)։ Տվյալ պարագայում սկզբունքայինն անձի նկատմամբ հոգեկան կամ ֆիզիկական հարկադրանքի բացակայությունն է։
Դատարանն արձանագրում է, որ հանցավորի կողմից իրավապահ մարմին ներկայանալը և իր կամ իր մասնակցությամբ կատարված հանցագործության մասին հայտնելը չի կարող դիտվել որպես մեղայականով ներկայանալ և, հետևաբար, հանդիսանալ ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պայման, եթե հանցավորը նախապես իմացել է իր մերկացման մասին։ Այսինքն` եթե հանցանք կատարած անձը ներկայանում է իրավապահ մարմին` նախապես իմանալով, որ հայտնի է հանցանքն իր կողմից կատարելու փաստը, և գիտակցելով քննությունից երկար թաքնվելու հնարավորության բացակայությունը, ապա խոսք չի կարող լինել ներկայանալու կամովին բնույթի և կատարվածի համար անկեղծորեն զղջալու մասին։
Անդրադառնալով սույն գործի փաստական հանգամանքներին` դատարանն արձանագրում է, որ գործի նյութերում բացակայում է ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի կամովին մեղայականով ներկայանալը հիմնավորող որևէ տվյալ, իսկ ինչ վերաբերում է վերջինիս կողմից տրված և ՀՀ ՊՆ Արմավիրի կայազորի ՌՈ բաժնի ավագ հետաքննիչ, կապիտան Տ.Փափազյանի կողմից 25.02.2017թ. կազմված հաղորդում ընդունելու մասին արձանագրությանը, ապա հարկ է նկատել, որ այն ըստ էության վերաբերում է ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի կողմից կատարված հանցագործության բացահայտմանը, հետևաբար դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Կ.Հովսեփյանի գործողություններում բացակայում են մեղայականով ներկայանալու հատկանիշները։
Այսպես, գործի փաստական հանգամանքների վերլուծությունը վկայում է, որ Կարեն Հովսեփյանի կողմից կատարված հանցագործությունը բացահայտվել է ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի կողմից կատարված արարքի շուրջ իրականացված քննության ընթացքում, իսկ մինչ այդ երկու ամբաստանյալներն էլ դեպքից հետո իրավասու մարմնին չեն հայտնել կատարվածի մասին։ Այս պայմաններում դատարանը գտնում է, որ հանցագործության բացահայտումը կապված չի եղել Կ.Հովսեփյանի կամովին մեղայականվ ներկայանալու հետ, ուստի և խոսք չի կարող լինել ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասին։
Իսկ ինչ վերաբերվում է պաշտպանի կողմից մատնանշված՝ Կարեն Հովսեփյանի անձը դրական բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների համակցության ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայության, մեղքը ամբողջովին ընդունելու, ազատության մեջ մնալով հանցավոր արարքներ կատարելուց զերց մնալու և ներկայումս իր ծառայողական պարտականությունները բարեխղճորեն կատարելու հանգամանքներին, ապա հարկ է նշել, որ ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածը չի նախատեսում գործուն զղջալու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատել ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և անձը դրական բնութագրող հանգամանքների առկայությամբ։
ՀՀ քր. դատ. օր-ի 3753 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն. «(...) Դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը (...)»։
Այսպիսով, դատարանն իր ներքին համոզմանը, այն է` Կարեն Հովսեփյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, վերջինիս անձը բնութագրող` այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության, ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում իր հայեցողության շրջանակներում, ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցագործության ծանրությունը, և ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ Կ.Հովսեփյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանվի ազատազրկման ձևով, քանի որ նվազ խիստ տեսակ կարգապահական գումարտակում պահելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները և ՀՀ քր. դատ. օր-ի 3753 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` նշանակվող պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժի` ազատազրկման երկու երրորդը։
ՀՀ քր. դատ. օր-ի 360 հոդվածի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը մի շարք այլ հարցերի հետ միաժամանակ պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե ամբաստանյալները արդյոք պետք է կրեն իրենց նկատմամբ նշանակված պատիժները, թե ոչ։
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանումը։
ՀՀ քր. օր-ի 10 հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
ՀՀ քր. օր-ի 61 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
ՀՀ քր. օր-ի 61 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007թ. նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քր. օր-ի 10, 48 և 61 հոդվածները, հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տես նաև Հ.Հաբեշյանի վերաբերյալ գործով 2007թ. օգոստոսի 30-ի ՎԲ-145/07 որոշումը, Ա.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2007թ. օգոստոսի 30-ի ՎԲ-142/07 որոշումը, Ա.Մինասյանի վերաբերյալ գործով 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-185/07 որոշումը)։
Դատարանը պատիժ նշանակելիս առաջնորդվում է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-201/07, 2009թ. փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, 2009թ. դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, 2010թ. նոյեմբերի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 և 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումներում արտահայտված պատժի նշանակման արդարության սկզբունքի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներով, ըստ որոնց` պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ արդարության որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ։ Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցագործության հանրորեն վտանգավորությունը« հանցավորի անձը և այլն)։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների« ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի իմաստով դատարանի խնդիրն է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կոնկրետ հանցակազմի սանկցիայի սահմաններում նշանակել կոնկրետ պատիժ։ Կոնկրետ պատժի նշանակումը դատարանի համար խիստ կարևոր և պատասխանատու խնդիր է« որի լուծման համար մեծ նշանակություն ունի պատժի անհատականացման կարգի և չափանիշների հարցը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ պատժի անհատականացումն անհրաժեշտ է դիտարկել երկու տեսանկյունից`
1) պատժի անհատականացում օրենքում։ Վերջինս ենթադրում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի նորմերում արտահայտված ընդհանուր դրույթների առկայությունը, որոնք դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի սանկցիայի շրջանակներում պատիժ նշանակելիս։
2) պատժի անհատականացում դատարանում։ Վերջինս ենթադրում է կոնկրետ անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերի դրույթների կիրառում հաշվի առնելով հանցավորի անձի առանձնահատկությունները« հանցագործության կատարման հանգամանքները« ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի բովանդակում բոլոր այն հանգամանքների սպառիչ ցանկը, որոնք պետք է հաշվի առնվեն դատարանի կողմից կոնկրետ հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս։ Օրենսգիրքը« սակայն« դատարանին տալիս է պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշներ« որոնց հիման վրա դատարանը կարող է նշանակել արդարության պահանջներին համապատասխանող պատիժ։ Նշված չափանիշներն են`
ա) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը« ընդհանրապես« կոնկրետ հանցագործության կատարման հանգամանքների տեսանկյունից մասնավորապես,
բ) հանցավորի անձը,
գ) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Պատժի անհատականացման չափանիշներից առաջինին` հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին, Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը սերտորեն կապված են պատժի անհատականացման երկրորդ չափանիշի հանցավորի անձի հետ։ Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի« այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեա-իրավական« ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը« առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն) (տես Հազարապետ Ալբերտի Հարությունյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը)։
Զարգացնելով մեջբերված դիրքորոշումը Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հանցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար։ ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածի (Պատժի նպատակները) իմաստով պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը, ուստի դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն հետազոտել անձի ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական առանձնահատկությունները։ Այս կապակացությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ շատ դեպքերում պատժի տեսակի և չափի վրա ազդում են հանցավորի սեռը, տարիքը« առողջական վիճակը։
Պատժի անհատականացման երրորդ չափանիշը պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն են։ Վերջիններիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007թ. մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ռ.Խատոյանի վերաբերյալ 2007թ. մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07, Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ 2007թ. հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07, Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 և մի շարք այլ որոշումներում։
Պատժի նշանակման մարդասիրության սկզբունքն ունի երկու կողմ, այն է
1) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ« որի էությունը տուժողի« հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է։
2) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ. դա նշանակում է մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ« պատվի և արժանապատվության հարգում, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մարդասիրության սկզբունքի վերոնշյալ երկու կողմերը։
Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում ձևավորված, ինչպես նաև վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է« որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը։ Այլ կերպ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի։
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգել է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է։
Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է նաև այն, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
(...)»։
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08, ԵՔՐԴ/0571/01/08, ԱՎԴ/0100/01/08, ԱՐԴ/0117/01/08, ԱՐԱԴ/0050/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԵԱՔԴ/0120/01/09, ԵԷԴ/0138/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԱՆԴ/0091/01/09, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։
Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն` պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քր. օր-ի 61 հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել`
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Վերը շարադրված վերլուծությունից երևում է, որ անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է հաշվի առնի ինչպես անձին մեղսագրվող հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այնպես էլ նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը կամ բացակայությունը։
Հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ` իրավական դիրքորոշում ձևավորելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ինչ վերաբերում է պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքներին, ապա դրանք պատշաճ գնահատման ենթարկելու պահանջն ամրագրված է ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի 2-րդ մասում։
ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել մի շարք որոշումներում։ Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արձանագրվել է, որ «(...) պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (...)» (տես Հուսիկ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008թ. նոյեմբերի 28-ի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումը)։ Նույնանման մոտեցում է արտահայտվել նաև Վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-01/08 որոշումներում։
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն։ Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս։
(…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը» (տես Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)։ Նույնանման մոտեցում է արտահայտվել նաև Ռոբերտ Խատոյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07 որոշմամբ։
Այսպիսով, վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու։ Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Զարգացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար` անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունից։ Այլ կերպ` պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հանգում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու։
Վճռաբեկ դատարանը, հաշվի առնելով զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների բնույթն ու առանձնահատկությունները, իր մի շարք որոշումներում փաստարկել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս դատարանը արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում այլ տվյալների հետ մեկտեղ պետք է պատշաճ գնահատման ենթարկի նաև հանցանքի կատարմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, տուժողի վարքագիծը (տե՛ս Հրանտ Պարանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԷԴ/0132/01/13որոշման 15-րդ կետը,Նիկոլայ Չաքմազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՆԴ/0060/01/13որոշման 17-րդ կետը)։
Այսպիսով, դատարանը, հաշվի առնելով գործի առանձնահատկությունները, բազմակողմանիորեն հետազոտելով ամբաստանյալների անձը բնութագրող տվյալները, այն է` վերջիններս երիտասարդ են, բնութագրվում են դրականորեն, Ս.Մարգարյանը Երևանի օլիմպիական հերթափոխի պետական մարզական քոլեջի սան է, բռնցքամարտիկ, նշված մարզաձևում ցուցաբերել է առաջադիմություն և արժանացել է բազմաթիվ պարգևների, միակողմանի ծնողազուրկ է` հայրը` ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայության աշխատակից Կարեն Մարգարյանը, մահացել է ծառայողական պարտականությունների կատարման ժամանակ, իր դրսևորած վարքագծով արժանացել է տուժողի ներողամտությանը, վերջինս բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել նրա նկատմամբ, Կ.Հովսեփյանն առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, զղջացել են կատարած արարքների համար և ընդունել մեղքը, նրանց պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող թվարկված հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը, ինչպես նաև ելնելով մարդասիրության սկզբունքից և բոլոր այս հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ դատարանը գալիս է այն հետևության, որ ամբաստանյալներ Կ.Հովսեփյանի և Ս.Մարգարյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժները կրելու, ուստի նպատակահարմար է գտնում կիրառել ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածը և նշանակված պատիժները պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան։
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս` դատարանը հաշվի է առնում նաև Կ.Հովսեփյանի և Ս.Մարգարյանի ծառայությունը պետության առջև` տվյալ դեպքում ՀՀ զինված ուժերում, որը պետական ծառայության առանձնահատուկ տեսակ է, քանի որ զինվորական ծառայության առանձնահատուկ բնույթից ելնելով` որոշվում է նրա գերակայությունը պետական ծառայության ուրիշ ձևերի և ՀՀ քաղաքացիների այլ գործողության նկատմամբ և գտնում է, որ Կարեն Հովսեփյանին և Սարգիս Մարգարյանին պետք է հնարավորություն տալ շարունակելու իրենց ծառայությունը ՀՀ զինված ուժերում։
Այսպիսով, դատարանը հանգում է հետևության, որ Կ.Հովսեփյանի և Ս.Մարգարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։ Դատարանի այս հետևությունը բխում է նաև ՀՀ քր. օր-ի 10 և 61 հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Քննարկելով խափանման միջոցների հարցը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Սարգիս Մարգարյանի և Կարեն Հովսեփյանի նկատմամբ ընտրված հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը խափանման միջոցները վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան։
Հիմք ընդունելով ամբաստանյալից պահանջ չունենալու պատճառաբանությամբ տուժող Ջ.Ալիխանյանի կողմից քաղաքացիական հայց չհարուցելու հանգամանքը, դատարանը գտնում է, որ այն պետք է համարել լուծված։
Քննարկելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է, որ այն նույնպես պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս ՀՀ քր. դատ. օր-ի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալներից ենթակա չեն բռնագանձման։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քր. դատ. օր-ի 357-360 և 3753 հոդվածներով, դատարանը.
Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Սարգիս Կարենի Մարգարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով.
ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով դատապարտել ազատազրկման` 1(մեկ) տարի ժամկետով,
ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով դատապարտել ազատազրկման` 1(մեկ) տարի ժամկետով։
ՀՀ քր. օր-ի 66 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, վերջնական դատապարտել ազատազրկման` 1(մեկ) տարի 3(երեք) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառմամբ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան` 1(մեկ) տարի ժամկետով։
Սարգիս Կարենի Մարգարյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել զորամասի հրամանատարությանը, իսկ զորացրվելու դեպքում` ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնին։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել հաշվառման վերցնելու պահից։
Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ ընտրված հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը և փաստացի կատարումն ապահովելը։
2. Կարեն Վրեժի Հովսեփյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման` 3(երեք) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառմամբ Կարեն Հովսեփյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան` 1(մեկ) տարի ժամկետով։
Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել զորամասի հրամանատարությանը, իսկ զորացրվելու դեպքում` ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնին։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել հաշվառման վերցնելու պահից։
Կարեն Հովսեփյանի նկատմամբ ընտրված հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը և փաստացի կատարումն ապահովելը։
Քաղաքացիական հայցի և դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քր. դատ. օր-ի 395 հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա. ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը`
ՆԱԽԱԳԱՀՈւԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ
ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ` Ք. ԲԱԴԱԼՅԱՆ
Մասնակցությամբ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ` Ա. ԴԱՎԹՅԱՆ
Է. ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ
ՏՈւԺՈՂ` Ջ. ԱԼԻԽԱՆՅԱՆ
2018թ. փետրվարի 23-ին դատարանում
Դռնբաց դատական նիստում դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
1. Սարգիս Կարենի Մարգարյանի, ծնված 23.09.1998թ., ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, ՀՀ ՊՆ N զորամասի 3-րդ գումարտակի, 9-րդ վաշտի, 3-րդ դասակի, 3-րդ ջոկի կուրսանտ, ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատոր, կոչումով շարքային, նախկինում չդատված, բնակվել է ք.Երևան Զորավար Անդրանիկի 87 շենք, 45 բնակարանում։
Մեղադրվում է ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։
Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել։
2. Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի, ծնված 01.10.1998թ., ք.Հրազդան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, ՀՀ ՊՆ N զորամասի 3-րդ գումարտակի, 9-րդ վաշտի, 3-րդ դասակի կուրսանտ, ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատոր, կոչումով շարքային, նախկինում չդատված, բնակվել է ք.Հրազդան Լեռնանիստ գյուղի 82 տանը։
Մեղադրվում է ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով։
Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել։
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը.
ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 07.03.2017թ. որոշմամբ նախապատրաստված նյութերով ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով և 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով հարուցվել է թիվ 90276517 քրեական գործը։
ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 14.04.2017թ. որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։
ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 19.04.2017թ. որոշմամբ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով։
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության 16.06.2017թ. որոշմամբ դեպքի առթիվ ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 90203617 քրեական գործը։
ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 20.06.2017թ. որոշմամբ թիվ 90203617 քրեական գործը միացվել է թիվ 90276517 քրեական գործին։
ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 28.06.2017թ. որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանին ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը լրացվել և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։
ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 28.06.2017թ. որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։
11.07.2017թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան։
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 18.07.2017թ. որոշմամբ քրեական գործը տարածքային ընդդատության կարգով ուղարկվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան։
Ամբաստանյալներ Սարգիս Կարենի Մարգարյանին ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, իսկ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանին ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ 2017թ. փետրվարի 25-ին, ժանը 1700-ի սահմաններում ՀՀ ՊՆ N զորամասի 3-րդ գումարտակի 9-րդ վաշտի անձնակազմը գտնվել է զորամասի ակումբի 2-րդ հարկի լսարանում, որտեղ նույն վաշտի ժամկետային զինծառայող, սերժանտ Անատոլի Դավիթի Չիբուխչյանի հսկողությամբ զինվորական պարտականություններն են սովորել։ Այդ ընթացքում, գրիչ փոխանցելու հարցի շուրջ նույն վաշտի ժամկետային զինծառայողներ, ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատորներ, շարքայիններ Սարգիս Կարենի Մարգարյանի և Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի միջև խոսակցություն է առաջացել։ Սերժանտ Անատոլի Չիբուխչյանից թույլտվություն ստանալով` վերջիններս դուրս են եկել 2-րդ հարկի միջանցք, որտեղ «արա» բառի կապակցությամբ նրանց միջև առաջացած վիճաբանության ընթացքում երկուստեք խախտելով ՀՀ ԶՈւ ներքին ծառայության կանոնագրքով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, նրանց միջև ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում, քաշքշել, հայհոյել և փոխադարձ հարվածներ են հասցրել միմյանց մարմնի տարբեր հատվածներին, ինչի հետևանքով Կարեն Հովսեփյանի առողջությանը պատճառվել է աջ աչքի վերին և ստորին կոպերի ներսային կեսերի արյունազեղումների, քթի հիմի աջ կեսի շրջանի սալջարդ վերքի և քթոսկրի տեղախախտված կոտրվածքի ձևով թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ։ Վիճաբանությունը դադարել է նույն վաշտի ժամկետային զինծառայողների միջամտությամբ։
Բացի այդ, շարքային Սարգիս Մարգարյանը, 25.04.2017թ. գտնվելով ստացիոնար բուժման մեջ ՀՀ ՊՆ N զորամասում (Կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալ), 06.06.2017թ., ժամը 1830-ի սահմաններում ՀՀ ՊՆ N զորամասի 2-րդ ուսումնական գումարտակի 6-րդ վաշտի 2-րդ դասակի 1-ին ջոկի ՀՄՄ-2 նշանառու օպերատոր, ժամկետային զինծառայող Նորայր Կարապետյանի հետ, վերջինիս վերաբերյալ իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ զորամասում տարածելու հարցի շուրջ պարզաբանում կատարելու նպատակով, ֆիզոթերապիայի բաժանմունքի հիվանդասենյակում զրուցել են նույն զորամասի 2-րդ ուսումնական գումարտակի 5-րդ վաշտի 1-ին դասակի 1-ին ջոկի ՀՄՄ-1 հրամանատար, ժամկետային զինծառայող, շարքային Ջհան Ալիխանյանի հետ, որի ընթացքում Ջհան Ալիխանյանը բարձր տոնով խոսելու համար դիտողություն է արել Սարգիս Մարգարյանին, որից հետո վերջինս, խախտելով ՀՀ ԶՈւ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13 հոդվածով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության /ենթակայության/ հարաբերությունների բացակայության դեպքում, այլ բռնի գործողություն է կատարել Ջհան Ալիխանյանի նկատմամբ, այն է` մեկ անգամ գլխով հարվածել է նրա դեմքին` պատճառելով քթի շրջանի քերծվածքի` ներկայիս գունազրկված տեղամասի, ենթամաշկային արյունահավաքի և քթոսկրերի կոտրվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ։
Քրեական գործով մինչև դատաքննությունը սկսելը ամբաստանյալներ Սարգիս Մարգարյանը և Կարեն Հովսեփյանը հայտնեցին դատարանին, որ համաձայն են առաջադրված մեղադրանքի հետ և միջնորդեցին կիրառել դատական քննության արագացված կարգ։ Ս.Մարգարյանի պաշտպան Արա Դավթյանը և Կ.Հովսեփյանի պաշտպան Էդուարդ Աղաջանյանը նույնպես միջնորդեցին կիրառել դատական քննության արագացված կարգ։
Հաշվի առնելով, որ ինչպես մեղադրողը, այնպես էլ տուժողը չեն առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ամբաստանյալները համաձայնվել են իրենց առաջադրված մեղադրանքի հետ և միջնորդել են կիրառել դատական քննության արագացված կարգ, ամբաստանյալներին մեղսագրվող հանցագործության համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը, ամբաստանյալները գիտակցում են իրենց կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, միջնորդությունները ներկայացրել են կամավոր` պաշտպանների ներկայությամբ և նրանց հետ խորհրդակցելուց հետո, դատարանը որոշեց միջնորդությունները բավարարել` կիրառել դատական քննության արագացված կարգ։
Դատարանը, ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, գտավ, որ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի կողմից զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որը կատարվել է անձի առողջությանը թեթև ծանրության վնաս պատճառելով` հիմնավորված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հանրության համար վտանգավորությունը, աստիճանը և բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Դատարանն ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանք է համարում այն, որ վերջինս երիտասարդ է, բնութագրվում է դրականորեն, Երևանի օլիմպիական հերթափոխի պետական մարզական քոլեջի սան է, բռնցքամարտիկ, նշված մարզաձևում ցուցաբերել է առաջադիմություն և արժանացել է բազմաթիվ պարգևների, միակողմանի ծնողազուրկ է` հայրը` ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայության աշխատակից Կարեն Մարգարյանը, մահացել է ծառայողական պարտականությունների կատարման ժամանակ, իր դրսևորած վարքագծով արժանացել է տուժողի ներողամտությանը, վերջինս բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել նրա նկատմամբ, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար։
Դատարանն ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չհայտնաբերեց։
ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման, կարգապահական գումարտակում պահելու և ազատազրկման ձևով։ Զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակումը սպայի կամ ենթասպայի կոչում ունեցող զինծառայողի նկատմամբ կիրառվող պատժատեսակ է, իսկ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանը կոչումով շարքային է, հետևաբար վերջինիս նկատմամբ օրենքի ուժով չի կարող նշանակվել նշված պատժատեսակը։
Հետևաբար, դատարանն իր ներքին համոզմանը, այն է` Սարգիս Մարգարյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, վերջինիս անձը բնութագրող` այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության, ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում իր հայեցողության շրջանակներում, ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցագործության ծանրությունը, և ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ Ս.Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանվի ազատազրկման ձևով, քանի որ նվազ խիստ տեսակ կարգապահական գումարտակում պահելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները և ՀՀ քր. դատ. օր-ի 3753 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` նշանակվող պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժի` ազատազրկման երկու երրորդը։
Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով այն, որ Սարգիս Մարգարյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի միևնույն հոդվածով նախատեսված երկու հանցագործություններ, որոնցից ոչ մեկի համար վերջինս դատապարտված չի եղել և այդ հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է միայն միջին ծանրության հանցանքներ, դատարանը գտնում է, որ հանցանանքների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ նշանակելով` վերջնական պատիժը պետք է որոշել ՀՀ քր. օր-ի 66 հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված կարգով` նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով։
Դատարանը, ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, գտավ, որ ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի կողմից զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որն արտահայտվել է բռնի գործողություններ կատարելով` հիմնավորված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հանրության համար վտանգավորությունը, աստիճանը և բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Դատարանն ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանք է համարում այն, որ վերջինս երիտասարդ է, բնութագրվում է դրականորեն, առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար։
Դատարանն ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չհայտնաբերեց։
Դատական վիճաբանությունների փուլում ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի պաշտպան Է.Աղաջանյանը միջնորդեց դատարանին իր պաշտպանյալ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի նկատմամբ ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածի կարգով քրեական հետապնդումը դադարեցնել` գործուն զղջալու պատճառաբանությամբ, քանի որ ամբաստանյալի անձը դրական բնութագրվելը, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղքը ամբողջովին ընդունելը, ազատության մեջ մնալով հանցավոր արարքներ կատարելուց զերց մնալը և ներկայումս իր ծառայողական պարտականությունները բարեխղճորեն կատարելը էականորեն նվազեցնում են իր կատարած արարքի հասարակական վտանգավորությունը, հետևաբար նրա նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածի պահանջները և իր նկատմամբ քրեական գործը կարող է կարճվել` գործում զղջալու պատճառով։
Քննության առնելով պաշտպանի միջնորդությունը, դատարանը գտնում է, որ այն պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածի համաձայն՝
«Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հանցանք կատարելուց հետո կամովին ներկայացել է մեղայականով, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը։ (...)»։
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանը թեպետ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն և այլ կերպ հարթել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը, սակայն գործի նյութերում բացակայում է գործուն զղջալու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու համար պարտադիր պայման հանդիսացող ևս մեկ հանգամանք` ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի կողմից հանցանք կատարելուց հետո կամովին մեղայականով ներկայանալը հավաստող որևէ փաստական տվյալ։
ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու համար օրենսդիրը ի թիվս այլ հիմքերի պարտադիր պայման է նախատեսում նաև անձի կամովին մեղայականով ներկայանալը և հանցագործության մասին հայտնելը։
Մեղայականով ներկայանալու էությունը կայանում է նրանում, որ հանցագործությունը կամ այն կատարող անձը (անձինք) անհայտ լինելու պայմաններում հանցավորը կամովին և մեղայականով ներկայանում է համապատասխան մարմիններ և հայտնում իր կողմից միանձնյա կամ այլ անձանց հետ համատեղ կատարած հանցանքի մասին, անում է անկեղծ խոստովանություն, քրեական հետապնդման մարմիններին բանավոր կամ գրավոր հայտնում հանցագործության հանգամանքները։ Ընդ որում, քննարկվող մեղմացնող հանգամանքը հաշվի առնելու համար որևէ նշանակություն չունի` ինչքան ժամանակ է անցել հանցանք կատարելուց հետո, ինչպես նաև որոնք են ներկայանալու շարժառիթները (զղջում, պատասխանատվության ենթարկվելու վախ, ամոթ և այլն)։
Ներկայանալը կարող է համարվել կամովին այն դեպքում, երբ անձն ինքնակամ, սեփական կամահայտնությամբ դիմում է համապատասխան մարմիններին` գիտակցելով քննությունից թաքնվելու հնարավորությունը։ Ընդ որում, ներկայանալու նախաձեռնությունը կարող է բխել ինչպես հանցավորից, այնպես էլ այլ անձանցից (օրինակ` մերձավորների կողմից համոզելու, հորդորելու, խորհուրդներ տալու և այլ դեպքերում)։ Տվյալ պարագայում սկզբունքայինն անձի նկատմամբ հոգեկան կամ ֆիզիկական հարկադրանքի բացակայությունն է։
Դատարանն արձանագրում է, որ հանցավորի կողմից իրավապահ մարմին ներկայանալը և իր կամ իր մասնակցությամբ կատարված հանցագործության մասին հայտնելը չի կարող դիտվել որպես մեղայականով ներկայանալ և, հետևաբար, հանդիսանալ ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պայման, եթե հանցավորը նախապես իմացել է իր մերկացման մասին։ Այսինքն` եթե հանցանք կատարած անձը ներկայանում է իրավապահ մարմին` նախապես իմանալով, որ հայտնի է հանցանքն իր կողմից կատարելու փաստը, և գիտակցելով քննությունից երկար թաքնվելու հնարավորության բացակայությունը, ապա խոսք չի կարող լինել ներկայանալու կամովին բնույթի և կատարվածի համար անկեղծորեն զղջալու մասին։
Անդրադառնալով սույն գործի փաստական հանգամանքներին` դատարանն արձանագրում է, որ գործի նյութերում բացակայում է ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի կամովին մեղայականով ներկայանալը հիմնավորող որևէ տվյալ, իսկ ինչ վերաբերում է վերջինիս կողմից տրված և ՀՀ ՊՆ Արմավիրի կայազորի ՌՈ բաժնի ավագ հետաքննիչ, կապիտան Տ.Փափազյանի կողմից 25.02.2017թ. կազմված հաղորդում ընդունելու մասին արձանագրությանը, ապա հարկ է նկատել, որ այն ըստ էության վերաբերում է ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի կողմից կատարված հանցագործության բացահայտմանը, հետևաբար դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Կ.Հովսեփյանի գործողություններում բացակայում են մեղայականով ներկայանալու հատկանիշները։
Այսպես, գործի փաստական հանգամանքների վերլուծությունը վկայում է, որ Կարեն Հովսեփյանի կողմից կատարված հանցագործությունը բացահայտվել է ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի կողմից կատարված արարքի շուրջ իրականացված քննության ընթացքում, իսկ մինչ այդ երկու ամբաստանյալներն էլ դեպքից հետո իրավասու մարմնին չեն հայտնել կատարվածի մասին։ Այս պայմաններում դատարանը գտնում է, որ հանցագործության բացահայտումը կապված չի եղել Կ.Հովսեփյանի կամովին մեղայականվ ներկայանալու հետ, ուստի և խոսք չի կարող լինել ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասին։
Իսկ ինչ վերաբերվում է պաշտպանի կողմից մատնանշված՝ Կարեն Հովսեփյանի անձը դրական բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների համակցության ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայության, մեղքը ամբողջովին ընդունելու, ազատության մեջ մնալով հանցավոր արարքներ կատարելուց զերց մնալու և ներկայումս իր ծառայողական պարտականությունները բարեխղճորեն կատարելու հանգամանքներին, ապա հարկ է նշել, որ ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածը չի նախատեսում գործուն զղջալու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատել ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և անձը դրական բնութագրող հանգամանքների առկայությամբ։
ՀՀ քր. դատ. օր-ի 3753 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն. «(...) Դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը (...)»։
Այսպիսով, դատարանն իր ներքին համոզմանը, այն է` Կարեն Հովսեփյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, վերջինիս անձը բնութագրող` այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության, ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում իր հայեցողության շրջանակներում, ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցագործության ծանրությունը, և ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ Կ.Հովսեփյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանվի ազատազրկման ձևով, քանի որ նվազ խիստ տեսակ կարգապահական գումարտակում պահելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները և ՀՀ քր. դատ. օր-ի 3753 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` նշանակվող պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժի` ազատազրկման երկու երրորդը։
ՀՀ քր. դատ. օր-ի 360 հոդվածի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը մի շարք այլ հարցերի հետ միաժամանակ պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե ամբաստանյալները արդյոք պետք է կրեն իրենց նկատմամբ նշանակված պատիժները, թե ոչ։
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանումը։
ՀՀ քր. օր-ի 10 հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
ՀՀ քր. օր-ի 61 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
ՀՀ քր. օր-ի 61 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007թ. նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քր. օր-ի 10, 48 և 61 հոդվածները, հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տես նաև Հ.Հաբեշյանի վերաբերյալ գործով 2007թ. օգոստոսի 30-ի ՎԲ-145/07 որոշումը, Ա.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2007թ. օգոստոսի 30-ի ՎԲ-142/07 որոշումը, Ա.Մինասյանի վերաբերյալ գործով 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-185/07 որոշումը)։
Դատարանը պատիժ նշանակելիս առաջնորդվում է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-201/07, 2009թ. փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, 2009թ. դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, 2010թ. նոյեմբերի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 և 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումներում արտահայտված պատժի նշանակման արդարության սկզբունքի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներով, ըստ որոնց` պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ արդարության որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ։ Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցագործության հանրորեն վտանգավորությունը« հանցավորի անձը և այլն)։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների« ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի իմաստով դատարանի խնդիրն է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կոնկրետ հանցակազմի սանկցիայի սահմաններում նշանակել կոնկրետ պատիժ։ Կոնկրետ պատժի նշանակումը դատարանի համար խիստ կարևոր և պատասխանատու խնդիր է« որի լուծման համար մեծ նշանակություն ունի պատժի անհատականացման կարգի և չափանիշների հարցը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ պատժի անհատականացումն անհրաժեշտ է դիտարկել երկու տեսանկյունից`
1) պատժի անհատականացում օրենքում։ Վերջինս ենթադրում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի նորմերում արտահայտված ընդհանուր դրույթների առկայությունը, որոնք դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի սանկցիայի շրջանակներում պատիժ նշանակելիս։
2) պատժի անհատականացում դատարանում։ Վերջինս ենթադրում է կոնկրետ անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերի դրույթների կիրառում հաշվի առնելով հանցավորի անձի առանձնահատկությունները« հանցագործության կատարման հանգամանքները« ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի բովանդակում բոլոր այն հանգամանքների սպառիչ ցանկը, որոնք պետք է հաշվի առնվեն դատարանի կողմից կոնկրետ հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս։ Օրենսգիրքը« սակայն« դատարանին տալիս է պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշներ« որոնց հիման վրա դատարանը կարող է նշանակել արդարության պահանջներին համապատասխանող պատիժ։ Նշված չափանիշներն են`
ա) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը« ընդհանրապես« կոնկրետ հանցագործության կատարման հանգամանքների տեսանկյունից մասնավորապես,
բ) հանցավորի անձը,
գ) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Պատժի անհատականացման չափանիշներից առաջինին` հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին, Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը սերտորեն կապված են պատժի անհատականացման երկրորդ չափանիշի հանցավորի անձի հետ։ Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի« այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեա-իրավական« ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը« առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն) (տես Հազարապետ Ալբերտի Հարությունյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը)։
Զարգացնելով մեջբերված դիրքորոշումը Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հանցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար։ ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածի (Պատժի նպատակները) իմաստով պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը, ուստի դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն հետազոտել անձի ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական առանձնահատկությունները։ Այս կապակացությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ շատ դեպքերում պատժի տեսակի և չափի վրա ազդում են հանցավորի սեռը, տարիքը« առողջական վիճակը։
Պատժի անհատականացման երրորդ չափանիշը պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն են։ Վերջիններիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007թ. մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ռ.Խատոյանի վերաբերյալ 2007թ. մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07, Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ 2007թ. հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07, Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 և մի շարք այլ որոշումներում։
Պատժի նշանակման մարդասիրության սկզբունքն ունի երկու կողմ, այն է
1) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ« որի էությունը տուժողի« հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է։
2) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ. դա նշանակում է մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ« պատվի և արժանապատվության հարգում, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մարդասիրության սկզբունքի վերոնշյալ երկու կողմերը։
Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում ձևավորված, ինչպես նաև վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է« որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը։ Այլ կերպ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի։
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգել է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է։
Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է նաև այն, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
(...)»։
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08, ԵՔՐԴ/0571/01/08, ԱՎԴ/0100/01/08, ԱՐԴ/0117/01/08, ԱՐԱԴ/0050/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԵԱՔԴ/0120/01/09, ԵԷԴ/0138/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԱՆԴ/0091/01/09, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։
Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն` պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քր. օր-ի 61 հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել`
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Վերը շարադրված վերլուծությունից երևում է, որ անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է հաշվի առնի ինչպես անձին մեղսագրվող հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այնպես էլ նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը կամ բացակայությունը։
Հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ` իրավական դիրքորոշում ձևավորելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ինչ վերաբերում է պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքներին, ապա դրանք պատշաճ գնահատման ենթարկելու պահանջն ամրագրված է ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի 2-րդ մասում։
ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել մի շարք որոշումներում։ Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արձանագրվել է, որ «(...) պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (...)» (տես Հուսիկ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008թ. նոյեմբերի 28-ի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումը)։ Նույնանման մոտեցում է արտահայտվել նաև Վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-01/08 որոշումներում։
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն։ Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս։
(…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը» (տես Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)։ Նույնանման մոտեցում է արտահայտվել նաև Ռոբերտ Խատոյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07 որոշմամբ։
Այսպիսով, վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու։ Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Զարգացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար` անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունից։ Այլ կերպ` պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հանգում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու։
Վճռաբեկ դատարանը, հաշվի առնելով զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների բնույթն ու առանձնահատկությունները, իր մի շարք որոշումներում փաստարկել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս դատարանը արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում այլ տվյալների հետ մեկտեղ պետք է պատշաճ գնահատման ենթարկի նաև հանցանքի կատարմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, տուժողի վարքագիծը (տե՛ս Հրանտ Պարանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԷԴ/0132/01/13որոշման 15-րդ կետը,Նիկոլայ Չաքմազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՆԴ/0060/01/13որոշման 17-րդ կետը)։
Այսպիսով, դատարանը, հաշվի առնելով գործի առանձնահատկությունները, բազմակողմանիորեն հետազոտելով ամբաստանյալների անձը բնութագրող տվյալները, այն է` վերջիններս երիտասարդ են, բնութագրվում են դրականորեն, Ս.Մարգարյանը Երևանի օլիմպիական հերթափոխի պետական մարզական քոլեջի սան է, բռնցքամարտիկ, նշված մարզաձևում ցուցաբերել է առաջադիմություն և արժանացել է բազմաթիվ պարգևների, միակողմանի ծնողազուրկ է` հայրը` ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայության աշխատակից Կարեն Մարգարյանը, մահացել է ծառայողական պարտականությունների կատարման ժամանակ, իր դրսևորած վարքագծով արժանացել է տուժողի ներողամտությանը, վերջինս բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել նրա նկատմամբ, Կ.Հովսեփյանն առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, զղջացել են կատարած արարքների համար և ընդունել մեղքը, նրանց պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող թվարկված հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը, ինչպես նաև ելնելով մարդասիրության սկզբունքից և բոլոր այս հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ դատարանը գալիս է այն հետևության, որ ամբաստանյալներ Կ.Հովսեփյանի և Ս.Մարգարյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժները կրելու, ուստի նպատակահարմար է գտնում կիրառել ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածը և նշանակված պատիժները պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան։
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս` դատարանը հաշվի է առնում նաև Կ.Հովսեփյանի և Ս.Մարգարյանի ծառայությունը պետության առջև` տվյալ դեպքում ՀՀ զինված ուժերում, որը պետական ծառայության առանձնահատուկ տեսակ է, քանի որ զինվորական ծառայության առանձնահատուկ բնույթից ելնելով` որոշվում է նրա գերակայությունը պետական ծառայության ուրիշ ձևերի և ՀՀ քաղաքացիների այլ գործողության նկատմամբ և գտնում է, որ Կարեն Հովսեփյանին և Սարգիս Մարգարյանին պետք է հնարավորություն տալ շարունակելու իրենց ծառայությունը ՀՀ զինված ուժերում։
Այսպիսով, դատարանը հանգում է հետևության, որ Կ.Հովսեփյանի և Ս.Մարգարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։ Դատարանի այս հետևությունը բխում է նաև ՀՀ քր. օր-ի 10 և 61 հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Քննարկելով խափանման միջոցների հարցը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Սարգիս Մարգարյանի և Կարեն Հովսեփյանի նկատմամբ ընտրված հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը խափանման միջոցները վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան։
Հիմք ընդունելով ամբաստանյալից պահանջ չունենալու պատճառաբանությամբ տուժող Ջ.Ալիխանյանի կողմից քաղաքացիական հայց չհարուցելու հանգամանքը, դատարանը գտնում է, որ այն պետք է համարել լուծված։
Քննարկելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է, որ այն նույնպես պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս ՀՀ քր. դատ. օր-ի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալներից ենթակա չեն բռնագանձման։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քր. դատ. օր-ի 357-360 և 3753 հոդվածներով, դատարանը.
Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Սարգիս Կարենի Մարգարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով.
ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով դատապարտել ազատազրկման` 1(մեկ) տարի ժամկետով,
ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով դատապարտել ազատազրկման` 1(մեկ) տարի ժամկետով։
ՀՀ քր. օր-ի 66 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, վերջնական դատապարտել ազատազրկման` 1(մեկ) տարի 3(երեք) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառմամբ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան` 1(մեկ) տարի ժամկետով։
Սարգիս Կարենի Մարգարյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել զորամասի հրամանատարությանը, իսկ զորացրվելու դեպքում` ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնին։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել հաշվառման վերցնելու պահից։
Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ ընտրված հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը և փաստացի կատարումն ապահովելը։
2. Կարեն Վրեժի Հովսեփյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման` 3(երեք) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառմամբ Կարեն Հովսեփյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան` 1(մեկ) տարի ժամկետով։
Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել զորամասի հրամանատարությանը, իսկ զորացրվելու դեպքում` ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնին։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել հաշվառման վերցնելու պահից։
Կարեն Հովսեփյանի նկատմամբ ընտրված հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը և փաստացի կատարումն ապահովելը։
Քաղաքացիական հայցի և դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քր. դատ. օր-ի 395 հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա. ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0115/01/17
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 11-07-2017 |
|---|---|
| Դատախազություն | Երևանի կայազորի զինվորական դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 90276517 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Սարգիս Մարգարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 60925 զորամասի ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատոր, վիճաբանել է ժամկետային զինծառայող, շարքային Կարեն Հովսեփյանի հետ, որի ընթացքում հայհոյանքներ է տվել, քաշքշել ու ծեծի ենթարկել վերջինինս: |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Կարեն Հովսեփյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 60925 զորամասի ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատոր, վիճաբանել է ժամկետային զինծառայող, շարքային Սարգիս Մարգարյանի հետ, որի ընթացքում հայհոյանքներ է տվել, քաշքշել ու ծեծի ենթարկել վերջինինս: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Հայրանուն | Կարեն |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 359 Մաս 2 Կետ 4 |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հովսեփյան |
| Հայրանուն | Վրեժ |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 17.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 11-07-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 12-07-2017 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 12-07-2017 |
Քրեական գործն ուղարկվել է ըստ ընդդատության
| Ամսաթիվ | 18-07-2017 |
|---|---|
| Քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված | |
| Դատարան | Էրեբունի և Նուբարաշեն |
| Էջերի քանակ | 2 հատոր (339 էջ, 19 էջ) |
| Որոշման բովանդակությունը | Գործ ԵԱՔԴ /0115/01/17 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Թիվ ԵԱՔԴ/0115/01/17 քրեական գործն ըստ ընդդատության ուղարկելու մասին «18» հուլիսի 2017թ. ք.Երևան ք© Երևան Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Մաթևոսյանս, ուսումնասիրելով վարույթումս գտնվող թիվ ԵԱՔԴ/0115/01/17 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սարգիս Կարենի Մարգարյանի`երկու դրվագ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասով. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ամիրջանյանի 2017 թվականի մարտի 07-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 90276517 քրեական գործը: Քննիչի 2017 թվականի ապրիլի 07-ի որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանի, իսկ 2017 թվականի ապրիլի 12-ի որոշմամբ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել հրամանատարության հսկողության հանձնելը: Քննիչի 2017 թվականի ապրիլի 14-ի որոշմամբ թիվ 90276517 քրեական գործով Սարգիս Կարենի Մարգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով: Քննիչ Ա.Ամիրջանյանի 2017 թվականի ապրիլի 19-ի որոշմամբ թիվ 90276517 քրեական գործով Կարեն Վրեժի Հովսեփյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ. «[Կարեն Վրեժի Հովսեփյանը] մեղադրվում է հանրորեն վտանգավոր այն արարքի կատարման համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 60925 զորամասի 3-րդ ուսումնական գումարտակի 9-րդ վաշտի 3-րդ դասակի ՀՄՄ1–ի նշանառու օպերատոր, ժամկետային զինծառայող, շարքային, 2017թ. փետրվարի 25-ին՝ ժամը 17:00-ի սահմաններում, զորամասի ակումբի 2-րդ հարկի միջանցքում, խախտելով ՀՀ ԶՈւ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ, 16-րդ և 65-րդ հոդվածներով սահմանված զինվորական ընկերասիրությունը բարձր պահելու, ընկերոջ պատիվն ու արժանապատվությունը հարգելու, այլ զինծառայողների նկատմամբ կոպտություն թույլ չտալու զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության /ենթակայության/ հարաբերությունների բացակայության դեպքում վիճաբանել է նույն դասակի ՀՄՄ1–ի նշանառու օպերատոր, ժամկետային զինծառայող, շարքային Սարգիս Կարենի Մարգարյանի հետ, որի ընթացքում հայհոյանքներ է տվել, քաշքշել ու ծեծի է ենթարկել վերջինիս` ձեռքերով հարվածներ է հասցրել նրա մարմնի տարբեր մասերին: (...)» 2017 թվականի մայիսի 30-ին կազմվել է թիվ 90276517 քրեական գործի մեղադրական եզրակացությունը: Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ա.Մարտիրոսյանի 2017 թվականի հունիսի 02-ի որոշմամբ թիվ 90276517 քրեական գործը վերադարձվել է քննիչին` լրացուցիչ քննություն կատարելու համար: ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ամիրջանյանի 2017 թվականի հունիսի 07-ի որոշմամբ թիվ 90276517 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության ավագ դատախազ Զ.Խորասանյանի 2017 թվականի հունիսի 16-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 259-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով հարուցվել է թիվ 90203617 քրեական գործը: 2017 թվականի հունիսի 20-ին թիվ 90203617 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ամիրջանյանի վարույթ: Քննիչի նույն օրվա որոշմամբ թիվ 90203617 քրեական գործը միացվել է թիվ 90276517 քրեական գործին և նախաքննությունը շարունակվել է մեկ վարույթում` թիվ 90276517 համարի ներքո: Քննիչի 2017 թվականի հունիսի 21-ի որոշմամբ Ջհան Վարդանի Ալիխանյանը թիվ 90276517 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող: 2017 թվականի հունիսի 28-ին թիվ 90276517 քրեական գործով մեղադրյալ Սարգիս Կարենի Մարգարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով: Քննիչի նույն օրվա որոշմամբ թիվ 90276517 քրեական գործով Սարգիս Կարենի Մարգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ. «[Սարգիս Կարենի Մարգարյանը] մեղադրվում է հանրորեն վտանգավոր այն արարքի կատարման համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 60925 զորամասի 3-րդ ուսումնական գումարտակի 9-րդ վաշտի 3-րդ դասակի ՀՄՄ1–ի նշանառու օպերատոր, ժամկետային զինծառայող, շարքային, 2017թ. փետրվարի 25-ին՝ ժամը 17:00-ի սահմաններում, զորամասի ակումբի 2-րդ հարկի միջանցքում, խախտելով ՀՀ ԶՈւ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ, 16-րդ և 65-րդ հոդվածներով սահմանված զինվորական ընկերասիրությունը բարձր պահելու, ընկերոջ պատիվն ու արժանապատվությունը հարգելու, այլ զինծառայողների նկատմամբ կոպտություն թույլ չտալու զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոեները, ստորադասության /ենթակայության/ հարաբերությունների բացակայության դեպքում վիճաբանել է նույն դասակի ՀՄՄ1–ի նշանառու օպերատոր, ժամկետային զինծառայող, շարքային Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի հետ, որի ընթացքում հայհոյանքներ է տվել, քաշքշել ու ծեծի է ենթարկել վերջինիս՝ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել նրա դեմքին և մարմնի տարբեր մասերին՝ պատճառելով աջ աչքի վերին և ստորին կոպերի ներսային կեսերի արյունազեղումների, քթի հիմի աջ կեսի շրջանի սալջարդ վերքի և քթոսկրերի տեղախախտված կոտրվածքի ձևով առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ։ Բացի այդ, շարքային Սարգիս Մարգարյանը 25.04.2017թ.-ից ստացիոնար բուժման մեջ գտնվելով ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասում /ԿԿԶՀ/, 2017 թվականի հունիսի 6-ին՝ ժամը 18:30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասի ֆիզիոթերապիայի բաժանմունքի հիվանդասենյակում, խախտելով ՀՀ ԶՈւ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ, 16-րդ և 65-րդ հոդվածներով սահմանված զինվորական ընկերասիրությունը բարձր պահելու, ընկերոջ պատիվն ու արժանապատվությունը հարգելու, այլ զինծառայողների նկատմամբ կոպտություն թույլ չտալու զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության /ենթակայության/ հարաբերությունների բացակայության դեպքում, վիճաբանել է ՀՀ ՊՆ 60925 զորամասի 2-րդ ուսումնական գումարտակի 5-րդ վաշտի 1-ին դասակի 1-ին ջոկի ՀՄՄ-1 հրամանատար, շարքային Ջհան Ալիխանյանի հետ, որի ընթացքում այլ բռնի գործողություն է կատարել վերջինիս նկատմամբ՝ գլխով մեկ անգամ հարվածել է նրա քթին, պատճառելով քթի շրջանի քերծվածքի՝ ներկայիս գունազրկված տեղամասի, ենթամաշկային արյունահավաքի և քթոսկրի կոտրվածքի ձևով, առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ։ (...)» 2017 թվականի հուլիսի 04-ին թիվ 90276517 քրեական գործը` հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար, որն ստացվել է 2017 թվականի հուլիսի 11-ին: Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով քրեական գործը թիվ ԵԱՔԴ/0115/01/17 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Ա.Մաթևոսյանին: Դատավոր Ա.Մաթևոսյանի 2017 թվականի հուլիսի 12-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0115/01/17 քրեական գործն ընդունել է վարույթ: Դատարանը, ուսումնասիրելով սույն քրեական գործի նյութերը և մեղադրյալներ Սարգիս Մարգարյանին և Կարեն Հովսեփյանին առաջադրված մեղադրանքների բովանդակությունը, գտնում է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0115/01/17 քրեական գործն ընդդատյա չէ իրեն` հետևյալ պատճառաբանությամբ. Մարդու իրավունքների Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն` «(...) Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (...)»: ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Սահմանադրությունն ունի բարձրագույն իրավաբանական ուժ: 2. Օրենքները պետք է համապատասխանեն սահմանադրական օրենքներին, իսկ ենթաօրենսդրական նորմատիվ իրավական ակտերը՝ սահմանադրական օրենքներին և օրենքներին: 3. Հայաստանի Հանրապետության վավերացրած միջազգային պայմանագրերի և օրենքների նորմերի միջև հակասության դեպքում կիրառվում են միջազգային պայմանագրերի նորմերը»: ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավուն (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 47-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Առաջին ատյանի դատարանին ընդդատյա են այն հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը, որոնք կատարվել են համապատասխան առաջին ատյանի դատարանի դատական տարածքում: 2. Տևող հանցագործությունը համարվում է կատարված այն տարածքում, որտես այն ավարտվել է: Շարունակվող հանցագործությունը համարվում է կատարված այն տարածքում, որտեղ կատարվել է քրեական օրենսգրքով չթույլատրված վերջին արարքը:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Երկու կամ ավելի հանցագործությունների վերաբերյալ գործերն առաջին ատյանի տարբեր դատարաններին ընդդատյա լինելու դեպքում դրանք միացնելիս գործը քննում է այն դատարանը, որի դատական տարածքում ավարտվել է տվյալ գործով մինչդատական վարույթը:»: Ըստ նույն օրենսգրքի 49-րդ հոդվածի 1-ին մասի` «1. Դատարանը, պարզելով, որ ստացված գործն ընդդատյա չէ իրեն, այն ուղարկում է ըստ ընդդատության: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Քրեական գործն իր վարույթ ընդունած դատավորը հետազոտում է գործի նյութերը և քրեական գործը վարույթ ընդունելու պահից 15 օրվա ընթացքում կայացնում հետևյալ որոշումներից մեկը` 1) դատական քննություն նշանակելու մասին. 2) քրեական գործի վարույթը կարճելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին. 3) քրեական գործի վարույթը կասեցնելու մասին. 4) գործը մեղադրողին վերադարձնելու մասին. 5) քրեական գործը լրացուցիչ նախաքննության վերադարձնելու մասին. 6) գործն ըստ ընդդատության ուղարկելու մասին. 7) ինքնաբացարկի մասին:»: Նույն օրենսգրքի 298-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Եթե դատարանը պարզի, որ գործն իրեն ընդդատյա չէ, ապա նա որոշում է կայացնում գործն ըստ ընդդատության ուղարկելու մասին` նշելով նման որոշման իրավաբանական հիմքերը և դատարանը, որին ուղարկվում է գործը:»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ԵԿԴ/0211/01/10 քրեական գործով 2011թ. հուլիսի 13-ին կայացված որոշմամբ անդրադառնալով քրեական գործերի պատշաճ ընդդատության հարցերին, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Գործերի պատշաճ ընդդատությունը, որպես արդար դատաքննության անհրաժեշտ բաղկացուցիչ, հիմնարար իրավական արժեք է: Դրա հիմնարար բնույթը բխում է արդար դատաքննության ինստիտուցիոնալ տարրից` անկախ, անկողմնակալ, իրավասու և օրենքի հիման վրա ստեղծված դատարան ապահովելու պետության պոզիտիվ պարտականությունից: Իսկ այդ պարտականությունն իր հերթին, ըստ էության, ամրագրված է Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգում բարձրագույն իրավաբանական ուժ ունեցող այնպիսի նորմատիվ ակտերում, ինչպիսիք են ՀՀ Սահմանադրությունը (19-րդ հոդված), Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագիրը (14-րդ հոդված) և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիան (6-րդ հոդված): Ավելին, Եվրոպայի Խորհրդի Նախարարների Կոմիտեի «Դատավորների անկախության, արդյունավետության և պատասխանատվության մասին» թիվ (2010)12 Հանձնարարականում (հաստատվել է 2010թ. նոյեմբերի 1-ին) ևս ընդգծվում է, որ դատարանում գործերի բաշխումը պետք է կատարվի օբյեկտիվ, նախապես սահմանված չափանիշի հիման վրա` երաշխավորելու համար անկախ և անկողմնակալ դատավոր ունենալու իրավունքը: Այդ գործընթացի նկատմամբ կողմերը կամ գործով շահագրգռված այլ անձինք ներգործություն ունենալ չեն կարող (տես` նշված Հանձնարարականի 24-րդ կետը): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը, կենսագործելով պատշաճ ընդդատության հիմնարար իրավական արժեքը, սահմանում է, որ «Ոչ ոք չի կարող զրկվել իր գործն այն դատարանում և այն դատարանի կողմից քննելու իրավունքից, որոնց ընդդատությանն այն վերապահված է օրենքով» (24-րդ հոդված, 5-րդ մաս): (...) Պատշաճ ընդդատության հիմնարար իրավական նշանակությունն այն է, որ յուրաքանչյուր կոնկրետ քրեական գործը քննող դատարանի որոշման հստակ կանոնների առկայությունը և դրանց կանխատեսելի գործադրումն անհրաժեշտ պայման են կողմնակի դիտորդի մոտ այնպիսի համոզմունք ձևավորելու համար, որ տվյալ կոնկրետ քրեական գործը քննող դատարանը և դատավորը նախատրամադրվածություն չունեն, և տվյալ գործը վարույթ ընդունելիս սուբյեկտիվիզմն ու կամայականությունը բացառված են եղել: Այսպիսով, քրեական գործերի ընդդատության որոշման հստակ, կամայականությունը բացառող կանոնների առկայությունը և գործադրումը պարտադիր նախապայման են արդարադատության մատչելիության պատշաճ երաշխավորման համար (...): (...) 19. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 47-րդ հոդվածի 1-ին մասում ամրագրված է քրեական գործի տարածքային ընդդատության որոշման հիմնական կանոնը, որի համաձայն՝ այն հանցագործությունների վերաμերյալ գործերը, որոնք ավարտվել են որևէ դատական տարածքի սահմաններում (ներառյալ տևող հանցագործությունները), ընդդատյա են տվյալ առաջին ատյանի դատարանին` անկախ հանցանքը սկսվելու վայրից և մինչդատական վարույթն իրականացրած մարմնի նստավայրից: 20. Նշված կանոնից օրենսդիրը բացառություն է նախատեսում միայն հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում` ա) քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանցից շատերը բնակվում են տվյալ առաջին ատյանի դատարանի դատական տարածքից դուրս, բ) տարածքային ընդդատության փոփոխման համաձայնություն են տվել բոլոր մեղադրյալները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 50-րդ հոդվածի 1-ին մաս):»: Վերոգրյալ իրավական նորմերի և Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների համակարգային վերլուծության արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ քրեական գործերի տարածքային ընդդատությունը որոշելու հիմնական կանոնը հանդիսանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 47-րդ հոդվածի 1-ին մասը, որի համաձայն՝ այն հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը, որոնք ավարտվել են որևէ դատական տարածքի սահմաններում, ընդդատյա են տվյալ առաջին ատյանի դատարանին՝ անկախ հանցանքն սկսվելու վայրից և մինչդատական վարույթն իրականացրած մարմնի նստավայրից: Օրենսդիրը նշված կանոնից նախատեսում է բացառություններ, մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված իրավական նորմն առ այն, որ երկու կամ ավելի հանցագործությունների վերաբերյալ գործերն առաջին ատյանի տարբեր դատարաններին ընդդատյա լինելու դեպքում դրանք միացնելիս գործը քննում է այն դատարանը, որի դատական տարածքում ավարտվել է տվյալ գործով մինչդատական վարույթը: Նշված կանոնը, կիրառելի է այն դեպքում, երբ մեկ վարույթում միացվում են առաջին ատյանի տարբեր դատարաններին ընդդատյա երկու կամ ավելի հանցագործությունների վերաբերյալ գործեր: Սակայն, Դատարանը գտնում է, որ տվյալ իրավական նորմի կիրառման համար անհրաժեշտ նախապայման է հանդիսանում այն, որ միացված երկու կամ ավելի հանցագործություններից առնվազն մեկն ավարտված լինի մինչդատական վարույթի ավարտման վայրի դատական տարածքում: Հակառակ մոտեցումը կարող է հանգեցնել մի իրավիճակի, երբ քրեական գործի ընդդատությունը և այն քննող համապատասխան դատարանը կարող են որոշվել ոչ թե օրենքով սահմանված հստակ և որևէ կամայականություն բացառող իրավական կարգավորումների հիման վրա, այլ մինչդատական վարույթի իրականացումն այս կամ այն մարմնին հանձնելու իրավասությամբ օժտված պաշտոնատար անձի հայեցողությամբ, ինչը կհակասի Հայաստանի Հանրապետության վավերացրած՝ մարդու իրավունքների վերաբերյալ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի կիրառման պրակտիկային և սահմանված չափանիշներին: Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սարգիս Մարգարյանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքներից մեկը կատարվել է ՀՀ ՊՆ 60925 զորամասի տարածքում (ՀՀ Արմավիրի մարզ), իսկ մյուսը՝ ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասում (ՀՀ ՊՆ ԿԿԶՀ, Երևանի Էրեբունի վարչական տարածք), մեղադրյալ Կարեն Հովսեփյանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքը կատարվել է ՀՀ ՊՆ 60925 զորամասի տարածքում: Այսպիսով, ակնհայտ է դառնում, որ, չնայած մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմինը` ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժինը, գտնվում է Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի տարածում, սակայն մեղադրյալներին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքներից ոչ մեկը չի կատարվել Արաբկիր կամ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների տարածքում: Թիվ ԵԱՔԴ/0115/01/17 քրեական գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով վերոգրյալ իրավական դատողությունների լույսի ներքո՝ Դատարանը գտնում է, որ այն ընդդատյա չէ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանին, հետևաբար, դրա ըստ էության քննությունն այս դատարանում կհանգեցնի մեղադրյալների արդար դատաքննության իրավունքի բաղադրիչ մասը կազմող՝ «օրենքի հիման վրա ստեղծված» իրավասու դատարանի սկզբունքի խախտմանը: Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, ենթադրյալ հանցավոր արարքներից վերջինը, այն է` մեղադրյալ Սարգիս Մարգարյանի կողմից ՀՀ ԶՈՒ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ, 16-րդ և 65-րդ հոդվածներով սահմանված զինվորական ընկերասիրությունը բարձր պահելու, ընկերոջ պատիվն ու արժանապատվությունը հարգելու, այլ զինծառայողների նկատմամբ կոպտություն թույլ չտալու զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնների խախտմամբ ՀՀ ՊՆ 60925 զորամասի 2-րդ ուսումնական գումարտակի 5-րդ վաշտի 1-ին դասակի 1-ին ջոկի ՀՄՄ-1 հրամանատար, շարքային Ջհան Ալիխանյանի հետ վիճաբանությունը, կատարվել է ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասի՝ ՀՀ ՊՆ կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալի տարածքում, որը գտնվում է ք.Երևան, Մուրացանի 115 հասցեում, իսկ Երևան քաղաքի Մուրացան փողոցը, համաձայն «Երևան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման մասին» ՀՀ օրենքի 5-րդ Հավելվածի և Երևան քաղաքի ավագանու 2012 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ 561 որոշման Հավելվածի, գտնվում է Երևան քաղաքի Էրեբունի վարչական շրջանի տարածքում: Այսպիսով, հաշվի առնելով, որ թիվ ԵԱՔԴ/0115/01/17 քրեական գործը վարույթ ընդունելուց հետո` Դատարանը պարզել է, որ այն իրեն ընդդատյա չէ, ուստի գտնում է, որ ստացված թիվ ԵԱՔԴ/0115/01/17 քրեական գործն ըստ տարածքային ընդդատության պետք է ուղարկել Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան: Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 300-րդ հոդվածի կարգավորումն առ այն, որ որոշումներ կայացնելու հետ միաժամանակ, բացի գործն ըստ ընդդատության ուղարկելու մասին որոշումից, դատարանը պարտավոր է քննել մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցներ ընտրելու կամ չընտրելու և դրա տեսակի հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը` խափանման միջոցն ընտրված լինելու դեպքում՝ Դատարանը մեղադրյալներ Սարգիս Մարգարյանի և Կարեն Հովսեփյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցին՝ հրամանատորության հսկողության հանձնելը, չի անդրադառնում: Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԱՔԴ/0115/01/17 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սարգիս Կարենի Մարգարյանի`երկու դրվագ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ըստ տարածքային ընդդատության ուղարկել Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Օրենսգիրք | Քրեական դատավարության օրենսգիրք |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0115/01/17
Էրեբունի և Նուբարաշեն
Գործը ստացվել է այլ դատարանից ընդդատության կարգով
| Ամսաթիվ | 21-07-2017 |
|---|
Մակագրել
| Երբ | 21-07-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արտուշ |
| Ազգանուն | Գաբրիելյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 24-07-2017 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 25-07-2017 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 25-07-2017 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-08-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հովսեփյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Է. |
| Ազգանուն | Աղաջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ջհան |
| Ազգանուն | Ալիխանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-09-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Նախագահող դատավորի վատառողջ լինելու պատճառով |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-01-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Նախագահող դատավորի վատառողջ լինելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 23-02-2018 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 23-02-2018 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
| Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 70 հոդ.) |
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հովսեփյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 23-02-2018 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
| Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 70 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԱՔԴ/0115/01/17 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը` ՆԱԽԱԳԱՀՈւԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ` Ք. ԲԱԴԱԼՅԱՆ Մասնակցությամբ` ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ` Ա. ԴԱՎԹՅԱՆ Է. ԱՂԱՋԱՆՅԱՆ ՏՈւԺՈՂ` Ջ. ԱԼԻԽԱՆՅԱՆ 2018թ. փետրվարի 23-ին դատարանում Դռնբաց դատական նիստում դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` 1. Սարգիս Կարենի Մարգարյանի, ծնված 23.09.1998թ., ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, ՀՀ ՊՆ N զորամասի 3-րդ գումարտակի, 9-րդ վաշտի, 3-րդ դասակի, 3-րդ ջոկի կուրսանտ, ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատոր, կոչումով շարքային, նախկինում չդատված, բնակվել է ք.Երևան Զորավար Անդրանիկի 87 շենք, 45 բնակարանում։ Մեղադրվում է ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։ Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել։ 2. Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի, ծնված 01.10.1998թ., ք.Հրազդան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, ՀՀ ՊՆ N զորամասի 3-րդ գումարտակի, 9-րդ վաշտի, 3-րդ դասակի կուրսանտ, ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատոր, կոչումով շարքային, նախկինում չդատված, բնակվել է ք.Հրազդան Լեռնանիստ գյուղի 82 տանը։ Մեղադրվում է ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով։ Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել։ Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը. ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 07.03.2017թ. որոշմամբ նախապատրաստված նյութերով ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով և 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով հարուցվել է թիվ 90276517 քրեական գործը։ ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 14.04.2017թ. որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։ ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 19.04.2017թ. որոշմամբ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով։ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության 16.06.2017թ. որոշմամբ դեպքի առթիվ ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 90203617 քրեական գործը։ ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 20.06.2017թ. որոշմամբ թիվ 90203617 քրեական գործը միացվել է թիվ 90276517 քրեական գործին։ ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 28.06.2017թ. որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանին ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը լրացվել և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։ ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի 28.06.2017թ. որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով։ 11.07.2017թ. քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան։ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 18.07.2017թ. որոշմամբ քրեական գործը տարածքային ընդդատության կարգով ուղարկվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան։ Ամբաստանյալներ Սարգիս Կարենի Մարգարյանին ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, իսկ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանին ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ 2017թ. փետրվարի 25-ին, ժանը 1700-ի սահմաններում ՀՀ ՊՆ N զորամասի 3-րդ գումարտակի 9-րդ վաշտի անձնակազմը գտնվել է զորամասի ակումբի 2-րդ հարկի լսարանում, որտեղ նույն վաշտի ժամկետային զինծառայող, սերժանտ Անատոլի Դավիթի Չիբուխչյանի հսկողությամբ զինվորական պարտականություններն են սովորել։ Այդ ընթացքում, գրիչ փոխանցելու հարցի շուրջ նույն վաշտի ժամկետային զինծառայողներ, ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատորներ, շարքայիններ Սարգիս Կարենի Մարգարյանի և Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի միջև խոսակցություն է առաջացել։ Սերժանտ Անատոլի Չիբուխչյանից թույլտվություն ստանալով` վերջիններս դուրս են եկել 2-րդ հարկի միջանցք, որտեղ «արա» բառի կապակցությամբ նրանց միջև առաջացած վիճաբանության ընթացքում երկուստեք խախտելով ՀՀ ԶՈւ ներքին ծառայության կանոնագրքով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, նրանց միջև ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում, քաշքշել, հայհոյել և փոխադարձ հարվածներ են հասցրել միմյանց մարմնի տարբեր հատվածներին, ինչի հետևանքով Կարեն Հովսեփյանի առողջությանը պատճառվել է աջ աչքի վերին և ստորին կոպերի ներսային կեսերի արյունազեղումների, քթի հիմի աջ կեսի շրջանի սալջարդ վերքի և քթոսկրի տեղախախտված կոտրվածքի ձևով թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ։ Վիճաբանությունը դադարել է նույն վաշտի ժամկետային զինծառայողների միջամտությամբ։ Բացի այդ, շարքային Սարգիս Մարգարյանը, 25.04.2017թ. գտնվելով ստացիոնար բուժման մեջ ՀՀ ՊՆ N զորամասում (Կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալ), 06.06.2017թ., ժամը 1830-ի սահմաններում ՀՀ ՊՆ N զորամասի 2-րդ ուսումնական գումարտակի 6-րդ վաշտի 2-րդ դասակի 1-ին ջոկի ՀՄՄ-2 նշանառու օպերատոր, ժամկետային զինծառայող Նորայր Կարապետյանի հետ, վերջինիս վերաբերյալ իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ զորամասում տարածելու հարցի շուրջ պարզաբանում կատարելու նպատակով, ֆիզոթերապիայի բաժանմունքի հիվանդասենյակում զրուցել են նույն զորամասի 2-րդ ուսումնական գումարտակի 5-րդ վաշտի 1-ին դասակի 1-ին ջոկի ՀՄՄ-1 հրամանատար, ժամկետային զինծառայող, շարքային Ջհան Ալիխանյանի հետ, որի ընթացքում Ջհան Ալիխանյանը բարձր տոնով խոսելու համար դիտողություն է արել Սարգիս Մարգարյանին, որից հետո վերջինս, խախտելով ՀՀ ԶՈւ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13 հոդվածով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության /ենթակայության/ հարաբերությունների բացակայության դեպքում, այլ բռնի գործողություն է կատարել Ջհան Ալիխանյանի նկատմամբ, այն է` մեկ անգամ գլխով հարվածել է նրա դեմքին` պատճառելով քթի շրջանի քերծվածքի` ներկայիս գունազրկված տեղամասի, ենթամաշկային արյունահավաքի և քթոսկրերի կոտրվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ։ Քրեական գործով մինչև դատաքննությունը սկսելը ամբաստանյալներ Սարգիս Մարգարյանը և Կարեն Հովսեփյանը հայտնեցին դատարանին, որ համաձայն են առաջադրված մեղադրանքի հետ և միջնորդեցին կիրառել դատական քննության արագացված կարգ։ Ս.Մարգարյանի պաշտպան Արա Դավթյանը և Կ.Հովսեփյանի պաշտպան Էդուարդ Աղաջանյանը նույնպես միջնորդեցին կիրառել դատական քննության արագացված կարգ։ Հաշվի առնելով, որ ինչպես մեղադրողը, այնպես էլ տուժողը չեն առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ամբաստանյալները համաձայնվել են իրենց առաջադրված մեղադրանքի հետ և միջնորդել են կիրառել դատական քննության արագացված կարգ, ամբաստանյալներին մեղսագրվող հանցագործության համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը, ամբաստանյալները գիտակցում են իրենց կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, միջնորդությունները ներկայացրել են կամավոր` պաշտպանների ներկայությամբ և նրանց հետ խորհրդակցելուց հետո, դատարանը որոշեց միջնորդությունները բավարարել` կիրառել դատական քննության արագացված կարգ։ Դատարանը, ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, գտավ, որ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի կողմից զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որը կատարվել է անձի առողջությանը թեթև ծանրության վնաս պատճառելով` հիմնավորված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հանրության համար վտանգավորությունը, աստիճանը և բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Դատարանն ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանք է համարում այն, որ վերջինս երիտասարդ է, բնութագրվում է դրականորեն, Երևանի օլիմպիական հերթափոխի պետական մարզական քոլեջի սան է, բռնցքամարտիկ, նշված մարզաձևում ցուցաբերել է առաջադիմություն և արժանացել է բազմաթիվ պարգևների, միակողմանի ծնողազուրկ է` հայրը` ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայության աշխատակից Կարեն Մարգարյանը, մահացել է ծառայողական պարտականությունների կատարման ժամանակ, իր դրսևորած վարքագծով արժանացել է տուժողի ներողամտությանը, վերջինս բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել նրա նկատմամբ, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար։ Դատարանն ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չհայտնաբերեց։ ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման, կարգապահական գումարտակում պահելու և ազատազրկման ձևով։ Զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակումը սպայի կամ ենթասպայի կոչում ունեցող զինծառայողի նկատմամբ կիրառվող պատժատեսակ է, իսկ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանը կոչումով շարքային է, հետևաբար վերջինիս նկատմամբ օրենքի ուժով չի կարող նշանակվել նշված պատժատեսակը։ Հետևաբար, դատարանն իր ներքին համոզմանը, այն է` Սարգիս Մարգարյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, վերջինիս անձը բնութագրող` այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության, ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում իր հայեցողության շրջանակներում, ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցագործության ծանրությունը, և ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ Ս.Մարգարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանվի ազատազրկման ձևով, քանի որ նվազ խիստ տեսակ կարգապահական գումարտակում պահելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները և ՀՀ քր. դատ. օր-ի 3753 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` նշանակվող պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժի` ազատազրկման երկու երրորդը։ Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով այն, որ Սարգիս Մարգարյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի միևնույն հոդվածով նախատեսված երկու հանցագործություններ, որոնցից ոչ մեկի համար վերջինս դատապարտված չի եղել և այդ հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է միայն միջին ծանրության հանցանքներ, դատարանը գտնում է, որ հանցանանքների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ նշանակելով` վերջնական պատիժը պետք է որոշել ՀՀ քր. օր-ի 66 հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված կարգով` նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ Դատարանը, ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, գտավ, որ ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի կողմից զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որն արտահայտվել է բռնի գործողություններ կատարելով` հիմնավորված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի հանրության համար վտանգավորությունը, աստիճանը և բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Դատարանն ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանք է համարում այն, որ վերջինս երիտասարդ է, բնութագրվում է դրականորեն, առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար։ Դատարանն ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չհայտնաբերեց։ Դատական վիճաբանությունների փուլում ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի պաշտպան Է.Աղաջանյանը միջնորդեց դատարանին իր պաշտպանյալ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի նկատմամբ ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածի կարգով քրեական հետապնդումը դադարեցնել` գործուն զղջալու պատճառաբանությամբ, քանի որ ամբաստանյալի անձը դրական բնութագրվելը, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղքը ամբողջովին ընդունելը, ազատության մեջ մնալով հանցավոր արարքներ կատարելուց զերց մնալը և ներկայումս իր ծառայողական պարտականությունները բարեխղճորեն կատարելը էականորեն նվազեցնում են իր կատարած արարքի հասարակական վտանգավորությունը, հետևաբար նրա նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածի պահանջները և իր նկատմամբ քրեական գործը կարող է կարճվել` գործում զղջալու պատճառով։ Քննության առնելով պաշտպանի միջնորդությունը, դատարանը գտնում է, որ այն պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածի համաձայն՝ «Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հանցանք կատարելուց հետո կամովին ներկայացել է մեղայականով, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը։ (...)»։ Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանը թեպետ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն և այլ կերպ հարթել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը, սակայն գործի նյութերում բացակայում է գործուն զղջալու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու համար պարտադիր պայման հանդիսացող ևս մեկ հանգամանք` ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի կողմից հանցանք կատարելուց հետո կամովին մեղայականով ներկայանալը հավաստող որևէ փաստական տվյալ։ ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու համար օրենսդիրը ի թիվս այլ հիմքերի պարտադիր պայման է նախատեսում նաև անձի կամովին մեղայականով ներկայանալը և հանցագործության մասին հայտնելը։ Մեղայականով ներկայանալու էությունը կայանում է նրանում, որ հանցագործությունը կամ այն կատարող անձը (անձինք) անհայտ լինելու պայմաններում հանցավորը կամովին և մեղայականով ներկայանում է համապատասխան մարմիններ և հայտնում իր կողմից միանձնյա կամ այլ անձանց հետ համատեղ կատարած հանցանքի մասին, անում է անկեղծ խոստովանություն, քրեական հետապնդման մարմիններին բանավոր կամ գրավոր հայտնում հանցագործության հանգամանքները։ Ընդ որում, քննարկվող մեղմացնող հանգամանքը հաշվի առնելու համար որևէ նշանակություն չունի` ինչքան ժամանակ է անցել հանցանք կատարելուց հետո, ինչպես նաև որոնք են ներկայանալու շարժառիթները (զղջում, պատասխանատվության ենթարկվելու վախ, ամոթ և այլն)։ Ներկայանալը կարող է համարվել կամովին այն դեպքում, երբ անձն ինքնակամ, սեփական կամահայտնությամբ դիմում է համապատասխան մարմիններին` գիտակցելով քննությունից թաքնվելու հնարավորությունը։ Ընդ որում, ներկայանալու նախաձեռնությունը կարող է բխել ինչպես հանցավորից, այնպես էլ այլ անձանցից (օրինակ` մերձավորների կողմից համոզելու, հորդորելու, խորհուրդներ տալու և այլ դեպքերում)։ Տվյալ պարագայում սկզբունքայինն անձի նկատմամբ հոգեկան կամ ֆիզիկական հարկադրանքի բացակայությունն է։ Դատարանն արձանագրում է, որ հանցավորի կողմից իրավապահ մարմին ներկայանալը և իր կամ իր մասնակցությամբ կատարված հանցագործության մասին հայտնելը չի կարող դիտվել որպես մեղայականով ներկայանալ և, հետևաբար, հանդիսանալ ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պայման, եթե հանցավորը նախապես իմացել է իր մերկացման մասին։ Այսինքն` եթե հանցանք կատարած անձը ներկայանում է իրավապահ մարմին` նախապես իմանալով, որ հայտնի է հանցանքն իր կողմից կատարելու փաստը, և գիտակցելով քննությունից երկար թաքնվելու հնարավորության բացակայությունը, ապա խոսք չի կարող լինել ներկայանալու կամովին բնույթի և կատարվածի համար անկեղծորեն զղջալու մասին։ Անդրադառնալով սույն գործի փաստական հանգամանքներին` դատարանն արձանագրում է, որ գործի նյութերում բացակայում է ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի կամովին մեղայականով ներկայանալը հիմնավորող որևէ տվյալ, իսկ ինչ վերաբերում է վերջինիս կողմից տրված և ՀՀ ՊՆ Արմավիրի կայազորի ՌՈ բաժնի ավագ հետաքննիչ, կապիտան Տ.Փափազյանի կողմից 25.02.2017թ. կազմված հաղորդում ընդունելու մասին արձանագրությանը, ապա հարկ է նկատել, որ այն ըստ էության վերաբերում է ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի կողմից կատարված հանցագործության բացահայտմանը, հետևաբար դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Կ.Հովսեփյանի գործողություններում բացակայում են մեղայականով ներկայանալու հատկանիշները։ Այսպես, գործի փաստական հանգամանքների վերլուծությունը վկայում է, որ Կարեն Հովսեփյանի կողմից կատարված հանցագործությունը բացահայտվել է ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի կողմից կատարված արարքի շուրջ իրականացված քննության ընթացքում, իսկ մինչ այդ երկու ամբաստանյալներն էլ դեպքից հետո իրավասու մարմնին չեն հայտնել կատարվածի մասին։ Այս պայմաններում դատարանը գտնում է, որ հանցագործության բացահայտումը կապված չի եղել Կ.Հովսեփյանի կամովին մեղայականվ ներկայանալու հետ, ուստի և խոսք չի կարող լինել ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասին։ Իսկ ինչ վերաբերվում է պաշտպանի կողմից մատնանշված՝ Կարեն Հովսեփյանի անձը դրական բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների համակցության ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայության, մեղքը ամբողջովին ընդունելու, ազատության մեջ մնալով հանցավոր արարքներ կատարելուց զերց մնալու և ներկայումս իր ծառայողական պարտականությունները բարեխղճորեն կատարելու հանգամանքներին, ապա հարկ է նշել, որ ՀՀ քր. օր-ի 72 հոդվածը չի նախատեսում գործուն զղջալու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատել ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և անձը դրական բնութագրող հանգամանքների առկայությամբ։ ՀՀ քր. դատ. օր-ի 3753 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն. «(...) Դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը (...)»։ Այսպիսով, դատարանն իր ներքին համոզմանը, այն է` Կարեն Հովսեփյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, վերջինիս անձը բնութագրող` այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության, ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում իր հայեցողության շրջանակներում, ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցագործության ծանրությունը, և ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ Կ.Հովսեփյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանվի ազատազրկման ձևով, քանի որ նվազ խիստ տեսակ կարգապահական գումարտակում պահելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները և ՀՀ քր. դատ. օր-ի 3753 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` նշանակվող պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժի` ազատազրկման երկու երրորդը։ ՀՀ քր. դատ. օր-ի 360 հոդվածի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը մի շարք այլ հարցերի հետ միաժամանակ պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե ամբաստանյալները արդյոք պետք է կրեն իրենց նկատմամբ նշանակված պատիժները, թե ոչ։ Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանումը։ ՀՀ քր. օր-ի 10 հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։ ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քր. օր-ի 61 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ ՀՀ քր. օր-ի 61 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007թ. նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քր. օր-ի 10, 48 և 61 հոդվածները, հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տես նաև Հ.Հաբեշյանի վերաբերյալ գործով 2007թ. օգոստոսի 30-ի ՎԲ-145/07 որոշումը, Ա.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2007թ. օգոստոսի 30-ի ՎԲ-142/07 որոշումը, Ա.Մինասյանի վերաբերյալ գործով 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-185/07 որոշումը)։ Դատարանը պատիժ նշանակելիս առաջնորդվում է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-201/07, 2009թ. փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, 2009թ. դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, 2010թ. նոյեմբերի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 և 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումներում արտահայտված պատժի նշանակման արդարության սկզբունքի վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներով, ըստ որոնց` պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ արդարության որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ։ Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցագործության հանրորեն վտանգավորությունը« հանցավորի անձը և այլն)։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների« ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում։ Պատժի անհատականացման սկզբունքի իմաստով դատարանի խնդիրն է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կոնկրետ հանցակազմի սանկցիայի սահմաններում նշանակել կոնկրետ պատիժ։ Կոնկրետ պատժի նշանակումը դատարանի համար խիստ կարևոր և պատասխանատու խնդիր է« որի լուծման համար մեծ նշանակություն ունի պատժի անհատականացման կարգի և չափանիշների հարցը։ Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ պատժի անհատականացումն անհրաժեշտ է դիտարկել երկու տեսանկյունից` 1) պատժի անհատականացում օրենքում։ Վերջինս ենթադրում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի նորմերում արտահայտված ընդհանուր դրույթների առկայությունը, որոնք դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի սանկցիայի շրջանակներում պատիժ նշանակելիս։ 2) պատժի անհատականացում դատարանում։ Վերջինս ենթադրում է կոնկրետ անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերի դրույթների կիրառում հաշվի առնելով հանցավորի անձի առանձնահատկությունները« հանցագործության կատարման հանգամանքները« ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի բովանդակում բոլոր այն հանգամանքների սպառիչ ցանկը, որոնք պետք է հաշվի առնվեն դատարանի կողմից կոնկրետ հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս։ Օրենսգիրքը« սակայն« դատարանին տալիս է պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշներ« որոնց հիման վրա դատարանը կարող է նշանակել արդարության պահանջներին համապատասխանող պատիժ։ Նշված չափանիշներն են` ա) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը« ընդհանրապես« կոնկրետ հանցագործության կատարման հանգամանքների տեսանկյունից մասնավորապես, բ) հանցավորի անձը, գ) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Պատժի անհատականացման չափանիշներից առաջինին` հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին, Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը սերտորեն կապված են պատժի անհատականացման երկրորդ չափանիշի հանցավորի անձի հետ։ Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի« այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեա-իրավական« ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը« առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն) (տես Հազարապետ Ալբերտի Հարությունյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը)։ Զարգացնելով մեջբերված դիրքորոշումը Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հանցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար։ ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածի (Պատժի նպատակները) իմաստով պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը, ուստի դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն հետազոտել անձի ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական առանձնահատկությունները։ Այս կապակացությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ շատ դեպքերում պատժի տեսակի և չափի վրա ազդում են հանցավորի սեռը, տարիքը« առողջական վիճակը։ Պատժի անհատականացման երրորդ չափանիշը պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն են։ Վերջիններիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007թ. մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ռ.Խատոյանի վերաբերյալ 2007թ. մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07, Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ 2007թ. հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07, Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 և մի շարք այլ որոշումներում։ Պատժի նշանակման մարդասիրության սկզբունքն ունի երկու կողմ, այն է 1) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ« որի էությունը տուժողի« հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է։ 2) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ. դա նշանակում է մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ« պատվի և արժանապատվության հարգում, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում։ Պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մարդասիրության սկզբունքի վերոնշյալ երկու կողմերը։ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում ձևավորված, ինչպես նաև վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է« որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը։ Այլ կերպ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի։ Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգել է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է։ Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է նաև այն, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։ 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ (...)»։ Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08, ԵՔՐԴ/0571/01/08, ԱՎԴ/0100/01/08, ԱՐԴ/0117/01/08, ԱՐԱԴ/0050/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԵԱՔԴ/0120/01/09, ԵԷԴ/0138/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԱՆԴ/0091/01/09, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն` պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քր. օր-ի 61 հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել` ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։ Վերը շարադրված վերլուծությունից երևում է, որ անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է հաշվի առնի ինչպես անձին մեղսագրվող հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այնպես էլ նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը կամ բացակայությունը։ Հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ` իրավական դիրքորոշում ձևավորելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։ Ինչ վերաբերում է պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքներին, ապա դրանք պատշաճ գնահատման ենթարկելու պահանջն ամրագրված է ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի 2-րդ մասում։ ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել մի շարք որոշումներում։ Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արձանագրվել է, որ «(...) պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (...)» (տես Հուսիկ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008թ. նոյեմբերի 28-ի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումը)։ Նույնանման մոտեցում է արտահայտվել նաև Վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-01/08 որոշումներում։ Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն։ Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս։ (…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը» (տես Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)։ Նույնանման մոտեցում է արտահայտվել նաև Ռոբերտ Խատոյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07 որոշմամբ։ Այսպիսով, վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու։ Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Զարգացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար` անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունից։ Այլ կերպ` պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հանգում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու։ Վճռաբեկ դատարանը, հաշվի առնելով զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների բնույթն ու առանձնահատկությունները, իր մի շարք որոշումներում փաստարկել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս դատարանը արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում այլ տվյալների հետ մեկտեղ պետք է պատշաճ գնահատման ենթարկի նաև հանցանքի կատարմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, տուժողի վարքագիծը (տե՛ս Հրանտ Պարանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԷԴ/0132/01/13որոշման 15-րդ կետը,Նիկոլայ Չաքմազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՆԴ/0060/01/13որոշման 17-րդ կետը)։ Այսպիսով, դատարանը, հաշվի առնելով գործի առանձնահատկությունները, բազմակողմանիորեն հետազոտելով ամբաստանյալների անձը բնութագրող տվյալները, այն է` վերջիններս երիտասարդ են, բնութագրվում են դրականորեն, Ս.Մարգարյանը Երևանի օլիմպիական հերթափոխի պետական մարզական քոլեջի սան է, բռնցքամարտիկ, նշված մարզաձևում ցուցաբերել է առաջադիմություն և արժանացել է բազմաթիվ պարգևների, միակողմանի ծնողազուրկ է` հայրը` ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայության աշխատակից Կարեն Մարգարյանը, մահացել է ծառայողական պարտականությունների կատարման ժամանակ, իր դրսևորած վարքագծով արժանացել է տուժողի ներողամտությանը, վերջինս բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել նրա նկատմամբ, Կ.Հովսեփյանն առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, զղջացել են կատարած արարքների համար և ընդունել մեղքը, նրանց պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող թվարկված հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը, ինչպես նաև ելնելով մարդասիրության սկզբունքից և բոլոր այս հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ դատարանը գալիս է այն հետևության, որ ամբաստանյալներ Կ.Հովսեփյանի և Ս.Մարգարյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժները կրելու, ուստի նպատակահարմար է գտնում կիրառել ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածը և նշանակված պատիժները պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս` դատարանը հաշվի է առնում նաև Կ.Հովսեփյանի և Ս.Մարգարյանի ծառայությունը պետության առջև` տվյալ դեպքում ՀՀ զինված ուժերում, որը պետական ծառայության առանձնահատուկ տեսակ է, քանի որ զինվորական ծառայության առանձնահատուկ բնույթից ելնելով` որոշվում է նրա գերակայությունը պետական ծառայության ուրիշ ձևերի և ՀՀ քաղաքացիների այլ գործողության նկատմամբ և գտնում է, որ Կարեն Հովսեփյանին և Սարգիս Մարգարյանին պետք է հնարավորություն տալ շարունակելու իրենց ծառայությունը ՀՀ զինված ուժերում։ Այսպիսով, դատարանը հանգում է հետևության, որ Կ.Հովսեփյանի և Ս.Մարգարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժները պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քր. օր-ի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը։ Դատարանի այս հետևությունը բխում է նաև ՀՀ քր. օր-ի 10 և 61 հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։ Քննարկելով խափանման միջոցների հարցը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Սարգիս Մարգարյանի և Կարեն Հովսեփյանի նկատմամբ ընտրված հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը խափանման միջոցները վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան։ Հիմք ընդունելով ամբաստանյալից պահանջ չունենալու պատճառաբանությամբ տուժող Ջ.Ալիխանյանի կողմից քաղաքացիական հայց չհարուցելու հանգամանքը, դատարանը գտնում է, որ այն պետք է համարել լուծված։ Քննարկելով դատական ծախսերի հարցը` դատարանը գտնում է, որ այն նույնպես պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս ՀՀ քր. դատ. օր-ի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալներից ենթակա չեն բռնագանձման։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քր. դատ. օր-ի 357-360 և 3753 հոդվածներով, դատարանը. Վ Ճ Ռ Ե Ց 1. Սարգիս Կարենի Մարգարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով. ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով դատապարտել ազատազրկման` 1(մեկ) տարի ժամկետով, ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով դատապարտել ազատազրկման` 1(մեկ) տարի ժամկետով։ ՀՀ քր. օր-ի 66 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, վերջնական դատապարտել ազատազրկման` 1(մեկ) տարի 3(երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառմամբ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան` 1(մեկ) տարի ժամկետով։ Սարգիս Կարենի Մարգարյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել զորամասի հրամանատարությանը, իսկ զորացրվելու դեպքում` ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնին։ Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել հաշվառման վերցնելու պահից։ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ ընտրված հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը և փաստացի կատարումն ապահովելը։ 2. Կարեն Վրեժի Հովսեփյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման` 3(երեք) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի կիրառմամբ Կարեն Հովսեփյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան` 1(մեկ) տարի ժամկետով։ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել զորամասի հրամանատարությանը, իսկ զորացրվելու դեպքում` ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնին։ Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել հաշվառման վերցնելու պահից։ Կարեն Հովսեփյանի նկատմամբ ընտրված հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը և փաստացի կատարումն ապահովելը։ Քաղաքացիական հայցի և դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։ Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քր. դատ. օր-ի 395 հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա. ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 23-02-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 06-04-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-339, 2-192 |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 22-03-2018 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 06-04-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-339, 2-192 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴ-9.1-Ե-55437 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 14-09-2018 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 19-09-2018 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 25-09-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-339, 2-192, 3-82 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 05-10-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-339, 2-192, 3-82 |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0115/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 23-03-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-03-2018 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Սարգիս Մարգարյան մյուսը`Կարեն Հովսեփյան Կարեն Վրեժի Հովսեփյան Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Մասնակի բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Ավան /` Սարգիս Կարենի Մարգարյանի /ՀՀ քր. օր-ի 359 հոդ. 2-րդ մասի 4-րդ կետով`2 դրվագ , ՀՀ քր. օր-ի 66 հոդ. վերջնական պատիժ - ազատազրկում 1 տարի 3 ամիս ժամկետով , ՀՀ քր.օր. 70 հոդ.`1 տարի փորձաշրջան / վերաբերյալ 23.02.2018թ. դատավճիռը , վերացնել Սարգիս Կարենի Մարգարյանի նկատմամբ ՀՀ քր.օր. 70 հոդվածի կիրառումը : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 09-04-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 09-04-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սահակյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սեվակ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 26-04-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-05-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-05-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-06-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-06-2018 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության գործ № ԵԱՔԴ/0115/01/17 առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը նախագահող դատավոր` Ա.Գաբրիելյան Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ 2018 թվականի հունիսի 08-ին ք. Երևանում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա.ԴԱՎԹՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում ՀՀ զինվորական կենտրոնական դատախազության դատախազ, գործով մեղադրող Ա.Մարտիրոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սարգիս Կարենի Մարգարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով (2 (երկու) դրվագ), Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. 07.03.2017 թվականին ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի քննիչ Ա.Ամիրջանյանը որոշում է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի հատկանիշներով քրեական գործ հարուցելու և վարույթ ընդունելու մասին: 07.04.2017 թվականի որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը: 12.04.2017 թվականի որոշմամբ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը: 14.04.2017 թվականի որոշմամբ մեղադրյալ Կարեն Մարգարյանի իրավունքները և օրինական շահերը պաշտպանելու համար ՀՀ փաստաբանների պալատի հանրային պաշտպանի գրասենյակի միջոցով ներգրավվել է պաշտպան: 14.04.2017 թվականին որոշում է կայացվել Սարգիս Կարենի Մարգարյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և վերջինիս մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով (2 (երկու) դրվագ) այն բանի համար, որ «նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 60925 զորամասի 3-րդ ուսումնական գումարտակի 9-րդ վաշտի 3-րդ դասակի ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատոր, ժամկետային զինծառայող, շարքային, 2017թ. փետրվարի 25-ին՝ ժամը 17:00-ի սահմաններում, զորամասի ակումբի 2-րդ հարկի միջանցքում, խախտելով ՀՀ ԶՈւ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ, 16-րդ և 65-րդ հոդվածներով սահմանված զինվորական ընկերասիրությունը բարձր պահելու, ընկերոջ պատիվն ու արժանապատվությունը հարգելու, այլ զինծառայողների նկատմամբ կոպտություն թույլ չտալու զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության /ենթակայության/ հարաբերությունների բացակայության դեպքում վիճաբանել է նույն դասակի ՀՄՄ1-ի նշանառու օպերատոր, ժամկետային զինծառայող, շարքային Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի հետ, որի ընթացքում հայհոյանքներ է տվել, քաշքշել ու ծեծի է ենթարկել վերջինիս՝ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել նրա դեմքին և մարմնի տարբեր մասերին՝ պատճառելով աջ աչքի վերին և ստորին կոպերի ներսային կեսերի արյունազեղումների, քթի հիմի աջ կեսի շրջանի սալջարդ վերքի և քթոսկրերի տեղախախտված կոտրվածքի ձևով առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ: Բացի այդ, շարքային Սարգիս Մարգարյանը 25.04.2017թ.-ից ստացիոնար բուժման մեջ գտնվելով ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասում /ԿԿԶՀ/, 2017 թվականի հունիսի 6-ին՝ ժամը 18:30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասի ֆիզիոթերապիայի բաժանմունքի հիվանդասենյակում, խախտելով ՀՀ ԶՈւ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ, 16-րդ և 65-րդ հոդվածներով սահմանված զինվորական ընկերասիրությունը բարձր պահելու, ընկերոջ պատիվն ու արժանապատվությունը հարգելու, այլ զինծառայողների նկատմամբ կոպտություն թույլ չտալու զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության /ենթակայության/ հարաբերությունների բացակայության դեպքում, վիճաբանել է ՀՀ ՊՆ 60925 զորամասի 2-րդ ուսումնական գումարտակի 5-րդ վաշտի 1-ին դասակի 1-ին ջոկի ՀՄՄ-1 հրամանատար, շարքային Ջհան Ալիխանյանի հետ, որի ընթացքում այլ բռնի գործողություն է կատարել վերջինիս նկատմամբ՝ գլխով անգամ հարվածել է նրա քթին, պատճառելով քթի շրջանի քերծվածքի՝ ներկայիս գունազրկված տեղամասի, ենթամաշկային արյունահավաքի և քթոսկրի կոտրվածքի ձևով, առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ»: 12.04.2017 թվականի որոշմամբ Սարգիս Կարենի Մարգարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը: 30.06.2017 թվականին քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)` ըստ էության քննության առնելու համար: Առաջին ատյանի դատարանի 23.02.2018 թվականի դատավճռով Սարգիս Կարենի Մարգարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և դատապարտվել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով` ազատազրկման 1 (մեկ) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով` ազատազրկման 1 (մեկ) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, վերջնական դատապարտվել է ազատազրկման 1 (մեկ) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ՀՀ զինվորական կենտրոնական դատախազության դատախազ, գործով մեղադրող Ա.Մարտիրոսյանը: Ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ պատասխան չի ներկայացվել: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով դատապարտվել է նաև ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանն, ում վերաբերյալ վերաքննիչ բողոք չի ստացվել: Թիվ ԵԱՔԴ/0115/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Տ.Սահակյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 10.04.2018 թվականին և Վերաքննիչ դատարանի 26.04.2018 թվականի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով: 2. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Ըստ Ա.Մարտիրոսյանի վերաքննիչ բողոքի` Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում, այն է՝ կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէ կիրառման, ուստի վիճարկվող դատական ակտը ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով ենթակա է մասնակի բեկանման հետևյալ պատճառաբանություններով. Զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունները ոտնձգում են այնպիսի հասարակական հարաբերությունների դեմ, որոնք առաջանում են զինվորական ծառայության՝ որպես պետական ծառայության հատուկ տեսակի, իրականացման ընթացքում: Անվիճարկելի է, որ զինվորական ծառայության կրման կարգը սերտ կապի մեջ է զինվորական պատվի պահպանման կարգի հետ, այն վարվեցողության և զինծառայողների միջև փոխհարաբերությունների զինվորական կանոնադրություններով ամրագրված կարգի հանրագումարն է: Զինվորական կարգուկանոնին լրջորեն վտանգում են զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնների խախտումները՝ նրանց միջև ստորադասության հարաբերությունների բացակայության պայմաններում, որոնք մեծամասնությամբ ուղեկցվում են տարբեր տեսակի բռնության գործադրմամբ՝ ոտնձգելով ոչ միայն զինվորական իրավակարգի դեմ, այլև զինծառայողների կյանքի, առողջության պատվի և արժանապատվության նկատմամբ և հանդիսանում են զինված ուժերում առավել տարածված հանցագործություններից: Այդ կանոնադրական կանոնների պահպանումը, որը բոլոր զինծառայողներից պահանջում է փոխադարձ հարգանք և փոխադարձ քաղաքավարություն, նպաստում է յուրաքանչուր մարտիկի մոտ իր զինվորական արժանապատվության գիտակցության ձևավորմանը, իր դրական ազդեցությունն է ունենում զինվորական ստորաբաժանման համախմբվածության, ասել է թե՝ մարտունակության, վրա: Իսկ կանոնադրային ոչ ճիշտ փոխհարաբերությունները դժվարացնում են զորքերի կառավարումը, առանձին դեպքերում կարող են խաթարել նրանց կազմակերպվածությունը, հանգեցնել զորամիավորումների մարտունակության թուլացմանը, ինչով էլ պայմանավորված է այս հանցագործությունների հանրային վտանգավորությունը: Բողոքաբերը վերլուծելով ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի կատարած հանցավոր արարքները նշել է, որ դրանք ոտնձգում են ոչ միայն զինծառայողների կանոնագրքային փոխհարաբերությունների, այլև անձի առողջության և արժանապատվության դեմ: Այս հանցագործություններով նսեմացվում է զինծառայողի պատիվն ու արժանապատվությունը, նրա նկատմամբ գործադրվում է բռնություն և բնականաբար վերջինս գտնվելով հոգեպես և բարոյապես ճնշված վիճակում չի կարող ըստ արժանվույն կատարել հայրենիքի պաշտպանության իր պարտականությունները: Հատկանշական է այն, որ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանը 2017 թվականի փետրվարի 25-ին՝ ժամը 17:00-ի սահմաններում, մյուս ամբաստանյալ Կարեն Վրեժի Հովսեփյանին հայհոյանքներ է տվել, քաշքշել ու ծեծի է ենթարկել վերջինիս պատճառելով առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ, շուրջ 3 ամիս անց կրկին նույն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված միջին ծանրության հանցագործություն է կատարել, այս անգամ 2017 թվականի հունիսի 6-ին՝ ժամը 18:30-ի սահմաններում, ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասում տուժող Ջհան Ալիխանյանի նկատմամբ այլ բռնի գործողություն է կատարել՝ գլխով մեկ անգամ հարվածել է նրա քթին, պատճառելով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ: Նման պայմաններում ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ դատարանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը չի կարող հիմնավոր համարվել պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ , 61-րդ, 70-րդ հոդվածների համապատասխան դրույթները՝ բողոքաբերը գտել է, որ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն կիրառելով՝ դատարանն անտեսել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մյուս դրույթների պահանջները, որի արդյունքում նշանակել է ոչ արդարացի պատիժ՝ հաշվի չառնելով նրա կատարած հանցագործությունների՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ինչպես նաև նրա պատիժն ու պատասխանատվությունն անհատականացնող հանգամանքների ողջ ծավալն ու հարաբերակցությունը: Ըստ բողոքաբերի, դատարանն իր դատավճռով հետևության է հանգել, որ Սարգիս Մարգարյանի ուղղվելը հնարավոր է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ նրան իր նկատմամբ նշանակված պատժի կրումից ազատելով՝ հաշվի չառնելով այն հանգամանքը, որ պատժի նպատակը միայն անձին ուղղելը չէ, այլ նաև սոցիալական արդարության վերականգնումը և հանցագործությունների կանխումը: Ուստի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը չի վերլուծել պատժի բոլոր նպատակների իրականացման համատեքստում: Այս առումով դատարանի դատավճիռը հակասում է Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված նախադեպային իրավական դիրքորոշմանը, որի համաձայն նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: Դատարանն ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող, ինչպես նաև անձը բնութագրող տվյալներ է համարել այն, որ վերջինս երիտասարդ է, բնութագրվում է դրականորեն, Երևանի օլիմպիական հերթափոխի պետական մարզական քոլեջի սան է, բռնցքամարտիկ, տվյալ մարզաձևում ցուցաբերել է առաջադիմություն՝ արժանանալով բազմաթիվ պարգևների, միակողմանի ծնողազուրկ է ՝ հայրը՝ ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայության աշխատակից Կարեն Մարգարյանը մահացել է ծառայողական պարտականությունների կատարման ժամանակ, իր դրսևորած վարքագծով արժանացել է տուժողի ներողամտությանը՝ վերջինս բողոք չի ներկայացրել, զղջացել է կատարածի համար և ընդունել մեղքը: Բողոքաբերը գտնում է, որ կապված դատարանի այն դիրքորոշման հետ, որ Սարգիս Մարգարյանն ընդունել է մեղքը, զղջացել է կատարած արարքի համար, իր դրսևորած վարքագծով արժանացել է տուժողի ներողամտությանը՝ վերջինս բողոք կամ պահանջ չի ներկայացրել, ապա նշել է, որ հիշյալ հանգամանքները չեն նվազեցնում ամբաստանյալի, ինչպես նաև նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման օբյեկտիվ հիմք չեն համարվում: Մասնավորապես, դատարանը հաշվի չի առել, որ ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանի կողմից կատարված հանցանքներով առաջնային վնաս է պատճառվել զինվորական ծառայության կարգին, որի սոցիալական նշանակությունը, բնույթը, բարձրացնում են նրա կատարած հանցագործության վտանգավորության աստիճանը: Բողոքաբերի պնդմամբ դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել նաև այն, որ շուրջ 3 ամսվա ընթացքում ամբաստանյալ Սարգիս Մարգարյանը 2 անգամ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված միջին ծանրության հանցագործություններ, այն էլ՝ մեկ դեպքում ամբաստանյալ Կարեն Հովսեփյանի կողմից իրեն «արա» արտահայտությամբ դիմելու, իսկ մյուս դեպքում՝ տուժող Ջհան Ալիխանյանի կողմից իր հետ բարձր տոնայնությամբ խոսելու շարժառիթներով, ինչը բնութագրում է վերջինիս որպես հանցանք կատարելու հակում ունեցող անձի, որպիսի պայմաններում ևս նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն անթույլատրելի է: Բողոքաբերը հանգել է այն հետևության, որ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով խախտել է կատարած արարքի և նշանակված պատժի համաչափության վերաբերյալ նյութական իրավունքի պահանջները, խաթարել պատժի նպատակները, խախտել սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը: Ելնելով վերոգրյալից, բողոքաբերը խնդրել է վիճարկվող դատական ակտը բեկանել, Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը վերացնել: 3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները բխում են քրեական գործի փաստական տվյալներից և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, թե՞ ոչ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։ 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»։ Սույն քրեաիրավական նորմը Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել, և մշտապես վերահաստատվել դիրքորոշումն առ այն, որ առանց պատիժը փաստացի կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության վերաբերյալ դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների, հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի համակողմանի ու ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13 և այլն)։ ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագրքի 1-ին հոդվածի համաձայն` «Զորամասում զինծառայողների ամենօրյա կյանքն ու գործունեությունն իրականացվում է ներքին ծառայության պահանջներին համապատասխան։ Ներքին ծառայությունը նախատեսված է զորամասի ներքին կարգուկանոնի և զինվորական կարգապահության պահպանման համար, որոնք ապահովում են նրա մշտական մարտական պատրաստականությունը, անձնակազմի ուսուցումը, առօրյա կյանքում նրանց կողմից այլ խնդիրների կազմակերպված կատարումը և զինծառայողների առողջության պահպանումը (…)»։ ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն` «Զինծառայողը պարտավոր է. (…) - խստորեն պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունն ու օրենքները, կատարել զինվորական կանոնադրությունների պահանջները, (…) - (…) հարգել [ընկերներից] յուրաքանչյուրի պատիվն ու արժանապատվությունը, իր և ուրիշ զինծառայողների նկատմամբ թույլ չտալ կոպտություն և ծաղրուծանակ, (…)»։ ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն` «Զինծառայողները պարտավոր են մշտապես բարձր բարեկրթության, զսպվածության, համեստության օրինակ ծառայել, սրբորեն պահպանել զինվորական պատիվը, պաշտպանել սեփական արժանապատվությունը և հարգել այլոց արժանապատվությունը: Նրանք պետք է հիշեն, որ իրենց վարքով դատում են ոչ միայն իրենց մասին, այլև զինված ուժերի պատվի մասին ընդհանրապես: Զինծառայողների փոխհարաբերությունները կառուցվում են փոխադարձ հարգանքի հիման վրա: Ծառայության հարցերով նրանք պարտավոր են միմյանց դիմել «Դուք»-ով: Անձնապես դիմելու դեպքում զինվորական կոչումներն անվանվում են առանց զորատեսակի կամ ծառայության նշման: Պետերը և ավագները (մեծերը) ծառայության բերումով ենթականերին կամ կրտսերներին դիմելու դեպքում նրանց կոչում են զինվորական կոչումով և ազգանունով կամ միայն կոչումով` ավելացնելով «պարոն» բառը: Օրինակ` «Շարքային Հովհաննիսյան», «Պարո´ն շարքային», «Սերժա´նտ Աբրահամյան», «Պարոն սերժանտ» և այլն: (...) Զինվորական կոչումների աղավաղումը, անպարկեշտ արտահայտությունների, մականունների և ծաղրանունների գործածությունը, կոպտությունն ու արհամարհական վերաբերմունքն անհամատեղելի են զինվորական պատվի հասկացողության և զինծառայողների արժանապատվության հետ»: «ՀՀ զինված ուժերի կարգապահական կանոնագիրք» ՀՀ օրենքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Զինվորական կարգապահությունը պարտավորեցնում է յուրաքանչյուր զինծառայողի` 1) հավատարիմ լինել զինվորական երդմանը, խստորեն պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության և օրենքների պահանջները. (…) 5) պահպանել զինծառայողների միջև կանոնադրային փոխհարաբերությունները, ամրապնդել զորային ընկերականությունը. (…) 7) թույլ չտալ զինծառայողի պատիվն արատավորող արարք»։ «ՀՀ զինված ուժերի կարգապահական կանոնագիրք» ՀՀ օրենքի 4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության, սույն օրենքի, զինված ուժերի ներքին, կայազորային ու պահակային ծառայությունների կանոնագրքերի, շարային և մարտական կանոնադրությունների, Հայաստանի Հանրապետության այլ օրենքների պահանջների կատարումն ապահովելիս հրամանատարը (պետը) պետք է մշտապես դրական օրինակ ծառայի ենթակա անձնակազմին, բարձրացնի վերջիններիս մեջ պատվի և զինվորական պարտքի գիտակցումը, խրախուսի արժանիներին ու պատասխանատվության ենթարկի զինվորական կարգապահությունը խախտողներին»։ Զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ-րդ հոդվածի կիրառման առանձնահատկություններին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է մի շարք գործերով որոշումներում։ Մասնավորապես մեջբերելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին, 13-րդ, 32-րդ, 76-րդ, 329-րդ, 337-րդ, 350-րդ հոդվածների, ինչպես նաև «ՀՀ զինված ուժերի կարգապահական կանոնագիրք» ՀՀ օրենքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 6-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները` Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ յուրաքանչյուրի պատիվն ու արժանապատվությունը հարգելու, օրենքների և զինվորական կանոնագրքերի պահանջները պահպանելու, զինծառայողների միջև կանոնադրային փոխհարաբերություններն ամրապնդելու պարտականություն հավասարապես կրում են թե՛ զինծառայողները, թե՛ հրամանատարները (պետերը)։ Ենթակայի նկատմամբ բռնության կիրառումն օժտված է հասարակական բարձր վտանգավորությամբ, բացասական է ազդում զինվորական կարգապահության, ՀՀ զինված ուժերի մշտական մարտական պատրաստականության վրա, ինչի ապահովումը բոլոր զինծառայողների՝ հատկապես պետերի (հրամանատարների) պարտականությունն է։ Հետևաբար բոլոր դեպքերում, երբ զինծառայողի կողմից հանցավոր արարքի կատարումը պայմանավորված է լինում մեկ այլ զինծառայողի, այդ թվում՝ պետի (հրամանատարի)` իր դեմ ուղղված հանրորեն վտանգավոր արարքով, այդ հանգամանքը պետք է պատշաճ քրեաիրավական գնահատականի արժանանա հանցավորի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս (մանրամասն տե՛ս Նիկոլայ Չաքմազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՆԴ/0060/01/13, Մհեր Ախնոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի հունիսի 6-ի թիվ ՍԴ3/0174/01/14 որոշումները)։ Սույն գործի նյութերից երևում է, որ ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքների համար, որ նա վիճաբանել է Կարեն Վրեժի Հովսեփյանի հետ, որի ընթացքում հայհոյանքներ է տվել, քաշքշել ու ծեծի է ենթարկել վերջինիս՝ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել նրա դեմքին և մարմնի տարբեր մասերին՝ պատճառելով առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ: Բացի այդ, շարքային Ս.Մարգարյանը վիճաբանել է Ջհան Ալիխանյանի հետ, որի ընթացքում այլ բռնի գործողություն է կատարել վերջինիս նկատմամբ՝ գլխով անգամ հարվածել է նրա քթին` պատճառելով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ: Անդրադառնալով կատարված արարքների վտանգավորության աստիճանի գնահատմանը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանց կատարումը պայմանավորված է հետևյալ գործոններով` գործով մյուս ամբաստանյալ Կ.Հովսեփյանը, Ս.Մարգարյանի գտնվելով զինվորական պարտականությունների ուսուցման նպատակով նախատեսված լսարանում, դասընթացի ժամանակ Ս.Մարգարյանին դիմել է «արա» արտահայտությամբ, ինչից հետո Ս.Մարգարյանը պահանջել է իրեն նման արտահայտությամբ չդիմել, սակայն Կ.Հակոբյանը դարձյալ Ս.Մարգարյանին դիմել է «արա» արտահայտությամբ, ինչով էլ պայմանավորված նրանց միջև առաջացել է վիճաբանություն, որն էլ վերածվել է փոխադարձ ծեծկռտուքի: Ինչ վերաբերում է երկրորդ արարքին, ապա դրա կատարման համար հող է հանդիսացել հետևյալը` ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանը խոսակցության ընթացքում Ջ.Ալիխանյանին դիմել է «ընկեր ջան», «ախպեր ջան» արտահայտություններով, որից հետո վերջինս բարձր տոնայնությամբ պահանջել է իրեն նման կերպ չդիմել, ինչին ի պատասխան Ս.Մարգարյանն էլ գլխով մեկ անգամ հարվածել է նրան: Ինչպես երևում է ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանի կողմից նշված արարքների կատարումը պայմանավորված է եղել տուժող կողմի հակաիրավական վարքագծով: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տուժողները թույլ են տվել «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին», «ՀՀ զինված ուժերի կարգապահական կանոնագիրք» ՀՀ օրենքների` սույն որոշման մեջ թվարկված դրույթների խախտումներ, որոնք էլ պատճառ են հանդիսացել կատարված արարքների: Մասնավորապես, վերջիններս, խախտելով միմյանց դիմելու սահմանված կարգն, իրենց իսկ վարքագծով պատճառ են հանդիսացել նշված արարքների կատարման համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի համաձայն` «Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգաման[ք] [է]` (…) տուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը կամ հակաբարոյականությունը, որով պայմանավորվել է հանցագործությունը (…)»։ Վերոնշյալ մեղմացնող հանգամանքի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի գործողությունները հաճախ պայմանավորված են լինում ոչ այնքան նրա անձնական առանձնահատկություններով, հակումներով կամ ձգտումներով, որքան տուժողի վարքագծով։ Մասնավորապես, տուժողն իր սադրիչ` հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծով որոշ դեպքերում նպաստում է հանցավոր իրադրության ստեղծմանը` «դրդելով» այլ անձի կամ անձանց հանցանք կատարելուն։ Տուժողի վարքագծի համակողմանի և օբյեկտիվ գնահատումը թույլ է տալիս բացահայտել հանցագործության շարժառիթները, հանցավորի դիտավորության ուղղվածությունը և պատիժ նշանակելիս որոշել հանցավորի անձի և նրա արարքի հանրային վտանգավորության իրական աստիճանը։ Յուրաքանչյուր դեպքում քննարկվող մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը որոշելու համար անհրաժեշտ է պարզել հետևյալ երկու հանգամանքները` 1) արդյոք տուժողի վարքագիծը կրել է հակաօրինական կամ հակաբարոյական բնույթ, և 2) արդյոք տուժողի վարքագծի հակաօրինական կամ հակաբարոյական բնույթով է պայմանավորված եղել հանցավոր արարքի կատարումը (մանրամասն տե՛ս Մհեր Ախնոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի հունիսի 6-ի թիվ ՍԴ3/0174/01/14 որոշումը)։ 12.1. Տուժողի վարքագծի հակաօրինականության կամ հակաբարոյականության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է. «(…) [Տ]ուժողի վարքագծի հակաօրինականությունը չի սահմանափակվում միայն հանցագործության կատարումով։ Այն իր մեջ ներառում է նաև այլ գործողություններ, որոնք արգելվում են իրավունքի այլ ճյուղերով, օրինակ` վարչական, աշխատանքային, քաղաքացիաիրավական օրենսդրությամբ։ Հակաօրինական վարքագիծը կարող է արտահայտվել ծեծի, խոշտանգման, ծանր վիրավորանքի, մարդկային արժանապատվության նվաստացման ձևով։ Այն կարող է դրսևորվել նաև պաշտոնեական դիրքը չարաշահելու, շանտաժի և այլ գործողությունների ձևով, որոնք չեն հանդիսանում բռնություն, ծաղրանք, ծանր վիրավորանք, սակայն կրում են հակաօրինական բնույթ։ Ինչ վերաբերում է տուժողի վարքագծի հակաբարոյականությանը, ապա այն գնահատելու համար անհրաժեշտ է ելնել հասարակության մեջ համընդհանուր ճանաչում գտած բարոյական և էթիկական կանոնների դիրքերից, այնպիսի կատեգորիաների մասին պատկերացումներից, ինչպիսիք են արդարությունը, պատիվը, բարին ու չարը և այլն։ Հակաբարոյական վարքագծի դրսևորումներից է խաբեությունը, դավաճանությունը, խարդավանքը, պահպանության վստահված փողերը վատնելը, բամբասանքներ տարածելը, ամուսնական դավաճանությունը և այլն (…)» (տե՛ս Խաչիկ Ղազարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի հուլիսի 23-ի թիվ ԵԷԴ/0138/01/09 որոշման 16-րդ կետը)։ Այսպիսով` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Ս.Մարգարյանի կողմից հանցանքների կատարումը պայմանավորված է եղել տուժող կողմից հակաօրինական վարքագծով, ինչը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի համաձայն` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է և վկայում է ինչպես հանցավորի, այնպես էլ նրա կատարած արարքների համեմատաբար նվազ հանրային վտանգավորության մասին։ Անդրադառնալով կատարված արարքի արդյունքում պատճառված վնասին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ արարքների կատարման արդյունքում տուժողների առողջության պատճառվել է թեթև վնաս, ինչը նույնպես վկայում է կատարված արարքի նվազ հանրային վտանգավորության մասին։ Ինչ վերաբերում է կատարված արարքների բնույթին, ապա դրանք դասվում են միջին ծանրության հանցանքների շարքին: Անդրադարձ կատարելով նաև ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանի անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ըստ սույն գործի նյութերի` ամբաստանյալը բնութագրվում է դրական, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել կատարածի համար, տվել խոստովանական ցուցմունքներ, Երևանի օլիմպիական հերթափոխի պետական մարզական քոլեջի սան է, բռնցքամարտիկ, նշված մարզաձևում ցուցաբերել է առաջադիմություն և արժանացել է բազմաթիվ պարգևների, միակողմանի ծնողազուրկ է, մասնավորապես հայրը` հանդիսանալով ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական ծառայության աշխատակից, մահացել է իր ծառայողական պարտականությունները կատարելու ժամանակ, ինչպես նաև հաշտվել է տուժողի հետ, իսկ վերջինս որևէ բողոք-պահանջ նրան չի ներկայացրել: Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներին, ապա այդպիսիք բացակայում են: Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով կատարված արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափն, արարքների կատարման հանգամանքները` եղանակը, նպատակներն ու շարժառիթները գտնում է, որ ամբաստանյալ Ս.Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելով Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է իրավաչափ հետևության` թույլ չտալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-380.1, 385-րդ, 393-րդ, 394-րդ, 395-րդ, 397-րդ և 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 23-ի դատավճիռն` ամբաստանյալ Սարգիս Կարենի Մարգարյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով (2 (երկու) դրվագ), թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրող Ա.Մարտիրոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ Ս.ՄԱՐԱԲՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 08-06-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 07-09-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից. 339, 192, 70 թերթերից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 07-09-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից. 339, 192, 70 թերթերից |
| Ուր | Երևան քաղաքի դատարան |
| Գրության համարը | Ե-30535/18 |