Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0104/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
2.1
Պատասխանող
Արսեն Պետրոսյան
Արսեն Պետրոսյան Խաչիկ
Արսեն Պետրոսյան
Արսեն Պետրոսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Տիգրան Սահակյան
Սեվակ Համբարձումյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Մարինե Մելքոնյան
Հոդվածներ
Վճռաբեկ
Հոդված 16-րդ, 35-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 361.1-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ, 426.1-426.2-րդ, 426.4-րդ, 426.7-րդ և 426.9-րդ
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Տիգրան Սահակյան
Սեվակ Համբարձումյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Մարինե Մելքոնյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Վճռաբեկ | 2019-12-20 | 15:00 | 2 | Կայացել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-04-10 | 13:30 | 5 | Կայացվել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2017-11-21 | 14:00 | 1-ին | Կայացել է | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-11-20 | 17:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-10-26 | 16:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-10-18 | 12:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-10-12 | 12:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-09-29 | 12:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-09-20 | 17:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևան քաղաքի դատարան | 2017-09-11 | 15:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2017-07-14 | 14:00 | 1-ին | Կայացել է |
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն գործ № ԵԱՔԴ/0104/01/17
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
Նախագահող դատավոր` Մ.Մելքոնյան
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ք. Երևանում
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահող դատավոր` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ
դատավորներ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
պաշտպան` Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
2018 թվականի ապրիլի 10-ին դռնբաց դատական նիստում մեղադրող Ա.Սմբատյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով և 268-րդ հոդվածի 14-ին մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
Պետրոս Պետրոսյանը 2015 թվականի դեկտեմբերի 09-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչությունում հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2014 թվականի սեպտեմբերի 5-ից մինչև 2015 թվականի դեկտեմբերի 9-ն ընկած ժամանակահատվածում Կարեն Հովհաննիսյանը նախնական համաձայնությամբ մի խումբ անձանց հետ, իր նկատմամբ բռնություն գործադրելով, ինչպես նաև իր ընտանիքի անդամների նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով ստիպել է նրան հանձնել առանձնապես խոշոր չափերի՝ 100.000 ԱՄՆ դոլար գումար կամ դրան համարժեք գույք կամ գույքի նկատմամբ իրավունք:
Դեպքի առթիվ 2015 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում հարուցվել է թիվ 59104215 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
2015 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Կարեն և Սերոբ Հովհաննիսյաններին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: Վերջիններիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը:
Կարեն Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխել, լրացվել և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրել՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով՝ 2 դրվագ և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
Սերոբ Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրել՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
2016 թվականի փետրվարի 23-ին Արթուր Գևորկյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով ներգրավել է որպես մեղադրյալ: Նույն օրը վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է կալանավորումը և հայտարարվել հետախուզում:
2016 թվականի փետրվարի 23-ին Արսեն Պետրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով ներգրավել է որպես մեղադրյալ: Վերջինիս նկատմամբ նույն օրը հայտարարվել է հետախուզում և որպես խափանման միջոց ընտրվել կալանավորումը:
2016 թվականի ապրիլի 8-ին Արսեն Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը փոփոխվել և նա կրկին ներգրավել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով:
2016 թվականի ապրիլի 12-ին թիվ 59104215 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալներ Կարեն և Սերոբ Հովհաննիսյանների վերաբերյալ գործի մասը, շնորհվել է թիվ 59102216 հերթական համարը և 2016 թվականի մայիսի 2-ին նշված քրեական գործը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի կարգով ուղարկվել է դատարան՝ ըստ էության քննության առնելու համար:
2017 թվականի մայիսի 13-ին բերման է ենթարկվել հետախուզման մեջ գտնվող մեղադրյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը:
2017 թվականի մայիսի 13-ին Արսեն Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով:
2017 թվականի հունիսի 21-ին Արսեն Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան մեղադրանք է առաջադրվել՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ «նա Երևան քաղաքի բնակիչ Պետրոս Պետրոսյանին առևանգելու նպատակով նախնական համաձայնության գալով իր ընկերներ` Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի հետ 2015թվականի նոյեմբերի 22-ին ժամը 01-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի 16 հասցեում գործող «Արևելյան խոհանոց» կոչվող սրճարանի դիմաց հանդիպել է Պետրոս Պետրոսյանին, ապա Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի կողմից Պետրոս Պետրոսյանի կյանքի և առողջության նկատմամբ վտանգավոր բռնություն գործադրելու, այն է` վերջինիս կողմից վարվող «Մերսեդես» մակնիշի 60 ԼՏ 060 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան չնստելու դեպքում ծեծելով տեղափոխելու և սպանելու սպառնալիքով, շահադիտական դրդումներով, նրան, իր կամքին հակառակ բնական միկրոսոցիալական միջավայրից դուրս հանելուց, նշված ավտոմեքենայով Արարատի մարզի Նորմարգ գյուղ ժամանակավորապես տեղափոխելուց հետո իրեն պատկանող ձկնաբուծարանի տարածքում գտնվող տնակը տրամադրել է Պետրոս Պետրոսյանին պահելու նպատակով` այդ կերպ օժանդակել վերջինիս առևանգմանը:
Բացի այդ, Արսեն Պետրոսյանը քննությամբ չպարզված օրը, Արարատի մարզի Արբաթ գյուղին հարակից դաշտից, առանց իրացնելու նպատակի, քաղելու միջոցով ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զգալի չափերով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է, իսկ մնացած` զգալի չափերի 0,83 գրամը հետագայում օգտագործելու նպատակով փաթեթավորել է «Պառլամենտ» տեսակի ծխախոտի տուփի մեջ և այն դրել ձկնաբուծարանի փայտե տնակի պահարանի վերևի հատվածում, որը հայտնաբերվել և առգրավվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 11-ին կատարված խուզարկությամբ»:
2017 թվականի հունիսի 23-ին թիվ 59104215 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արսեն Պետրոսյանի վերաբերյալ գործի մասն անջատելու մասին, որին շնորհվել է թիվ 59101717 համարը:
2017 թվականի հունիսի 28-ին քրեական գործը` հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)՝ ըստ էության քննության առնելու համար:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճռով ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով 4 (չորս) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով, հանցանքների համակցությամբ, նշանակված պատիժները լրիվ գումարելով՝ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 4 (չորս) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
Ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվել է փորձաշրջան` 3 (երեք) տարի ժամկետով, իսկ նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը վերացվել է:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել մեղադրող Ա.Սմբատյանը:
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան է ներկայացրել պաշտպան Հ.Պետրոսյանը` խնդրելով մերժել մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը:
Թիվ ԵԱՔԴ/0104/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Տ.Սահակյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 2018 թվականի հունվարի 23-ին և Վերաքննիչ դատարանի նույն թվականի փետրվարի 08-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
2. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Ըստ մեղադրողի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի` Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճռով ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող նպաստել պատժի նպատակների իրականացմանը, ուստի նշված դատավճիռը ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Մեղադրողը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է գնահատել գործի փաստական հանգամանքներն, արհեստականորեն ընդլայնել է ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների շրջանակը, ինչի բացակայությամբ առավել տեսանելի է դառնում ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության անհամապատասխանությունն ամբաստանյալի անձին և նրա կատարած արարքի հանրային բարձր վտանգավորությանը:
Մեղադրողը փաստել է, որ ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը լրիվ և բազմակողմանի գնահատման չի ենթարկել նրան մեղսագրված արարքի և նրա անձի հանրային վտանգավորության աստիճանը: Մասնավորապես Դատարանը հաշվի չի առել ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի կողմից հանցանք կատարելուց հետո դրսևորած վարքագիծը, ուշադրության չի արժանացրել այն, որ հանցանք կատարելուց՝ 2015 թվականի նոյեմբերի 22-ից հետո՝ շուրջ 2 տարի խուսափել է քննությունից և տևական ժամանակ հետախուզման մեջ գտնվելուց հետո՝ 2017 թվականի մայիսի 13-ին, բերման է ենթարկվել:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճռում որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ գնահատվել են՝ այն, որ վերջինիս դրական է բնութագրվում Արարատի մարզի «Արբաթ» համայնքի ղեկավար Ա.Պետրոսյանի կողմից, ինչպես նաև այն, որ համաձայն «Արբաթ» համայնքի ղեկավար Ա.Պետրոսյանի կողմից տրված տեղեկանքի՝ ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանի խնամքին են գտնվում զառամյալ տատը /ծնված 1916թվականին/ և հայրը /ծնված 1940թվականին/:
Ըստ մեղադրողի` ուշագրավ է այն իրողությունը, որ դեռևս նախաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննվել է Արարատի մարզի «Արբաթ» համայնքի ղեկավար Արայիկ Խաչիկի Պետրոսյանը, ով հայտնել է, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի եղբայրը /հատոր 2, գ.թ 83/: Մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը նշված հանգամանքը պատշաճ ուշադրության չի արժանացրել և ամբաստանյալի եղբոր կողմից նրան տրված դրական բնութագիրը և տեղեկանքը գնահատել է որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը հաստատող օբյեկտիվ ապացույցներ:
Մեղադրողը նաև նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից տեղեկանքում նշված հանգամանքը՝ Արսեն Պետրոսյանի խնամքին զառամյալ տատի և հոր գտնվելու վերաբերյալ, դատաքննության փուլում պատշաճ չեն ստուգվել և չեն հիմնավորվել:
Ինչ վերաբերում է դատավճռում նշված՝ որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալը հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, ապա մեղադրողը նշել է, որ քրեական գործի նյութերում նման տեղեկություն առկա չէ, և Առաջին ատյանի դատարանը, ըստ էության, հիմք ընդունելով միայն ամբաստանյալի մերկապարանոց հայտարարությունն այն մասին, որ հանդիսանում է տան միակ կերակրողը, նշվածը դատավճռում ներկայացրել է որպես հաստատված հանգամանք և դրա վրա կառուցել է նաև իր պատճառաբանությունը, մասնավորապես նշելով, որ ամբաստանյալը հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, ուստի ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրանց կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ: Ըստ մեղադրողի` Դատարանի կողմից նշված այդ պատճառաբանությունը, որ Արսեն Պետրոսյանը հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, ուշագրավ է նաև նրանով, որ ամբաստանյալի եղբայրը՝ Արայիկ Խաչիկի Պետրոսյանը, բնակվելով նույն գյուղի հարևան փողոցում, նույնպես աշխատում է և զբաղեցնում Արարատի մարզի «Արբաթ» համայնքի ղեկավարի պաշտոնը: Արայիկ Խաչիկի Պետրոսյանը հաշվառված և բնակվում է Արարատի մարզի Արբաթ գյուղի 4-րդ փողոցի 12-րդ տանը, իսկ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը, դարձյալ հաշվառված է նույն հասցեում և բնակվում է նույն գյուղի 1-ին փողոցի 1-ին նրբանցքում գտնվող հողամասին կից տնակում:
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի կողմից կատարված արարքի համար զղջալուն, ապա մեղադրողը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտով նույնպես չի պատճառաբանել, թե ինչպե՞ս, ի՞նչ եղանակով է արտահայտվել ամբաստանյալի զղջալը, այնինչ հանցավորի կողմից մասնակի՝ միայն հայտնաբերված զգալի չափերի՝ 0,83 գրամ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի մասով, խոստովանական ցուցմունքներ տալը դեռևս չի վկայում նրա զղջալու մասին:
Ընդ որում, նախաքննության ընթացում Արսեն Պետրոսյանի արարքի որակման ժամանակ հաշվի են առնվել գործով առկա բոլոր ապացույցներն իրենց համակցությամբ, ուստի նույնիսկ վերջինիս կողմից մասնակի ինքնախոստովանական ցուցմունքներ չտալու դեպքում, նրան առաջադրված մեղադրանքի փոփոխման կամ նրա արարքին այլ քրեաիրավական որակում տալու անհրաժեշտություն չէր առաջանա:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածով չթույլատրված արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանին և մասնավորապես սույն գործով մեղսագրվող արարքի բնույթին և վտանգավորության աստիճանին, մեղադրողը փաստել է, որ առևանգումը մարդու ազատության դեմ ուղղված հանցագործություններից ամենավտանգավորն ու ծանրն է: Ի տարբերություն ազատության դեմ ուղղված այլ հանցագործությունների, առևանգման դեպքում հանցավորը անձին միաժամանակ զրկում է իր գտնվելու վայրն ընտրելու և ազատ տեղաշարժվելու իրավունքից: Հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանով առանձնանում է բռնության գործադրմամբ կամ դրա գործադրման սպառնալիքով կատարված առևանգումը: Բռնի ուժի գործադրմամբ կամ դրա սպառնալիքով սեփական հանցավոր նպատակներն իրականացնելը վկայում է հանցանք կատարած անձի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին:
Սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով նախատեսված ծանր հանցագործություն, որով նախատեսում է պատիժ բացառապես ազատազրկման ձևով՝ 4-8 տարի ժամկետով: Դատելով սանկցիայով սահմանված պատժաչափից, ակնհայտ է, որ այդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքն ունի բարձր հանրային վտանգավորություն:
Ամփոփելով վերոգրյալը` մեղադրողը գտել է, որ ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառելն անհամատեղելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջների ու ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ որոշումների հետ և հակասում է արդարության ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, չի նպաստում սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը, հանցագործությունների կանխմանը, չի համապատասխանում ամբաստանյալին մեղսագրված արարքի և նրա անձի հանրային վտանգավորության աստիճանին, կատարած հանցանքի ծանրությանը, դրա կատարելու հանգամանքներին, ամբաստանյալի անձին և Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
«Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, մասնակիորեն՝ պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ին թիվ ԵԱՔԴ/0104/01/17 քրեական գործով կայացված դատավճիռը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը ճանաչել անթույլատրելի և Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1֊-ին մասով վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 տարի 3 ամիս ժամկետով»:
3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված հարցը հետևյալն է` արդյո՞ք ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելը բխում է քրեական գործի փաստական տվյալներից և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, թե՞ ոչ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 39-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն`«Հանցակիցներին պատասխանատվության ենթարկելիս հաշվի են առնվում հանցագործությանը նրանցից յուրաքանչյուրի մասնակցության բնույթը և աստիճանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ (...)»։
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։
Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է սահմանում մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ, կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, շահադիտական դրդումներով մարդուն գաղտնի կամ բացահայտ առևանգելու համար, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 218-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշները:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն պարագայում ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանին մեղսագրվող արարքներից առաջինը ծանր հանցագործության օժանդակությունն է, որը դրսևորվել է հետևյալում` ամբաստանյալը նախնական համաձայնության գալով իր ընկերներ Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի հետ, Պետրոս Պետրոսյանին առևանգելու նպատակով Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի 16 հասցեում գործող «Արևելյան խոհանոց» կոչվող սրճարանի դիմաց հանդիպել է Պետրոս Պետրոսյանին, ապա Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի կողմից Պետրոս Պետրոսյանի կյանքի և առողջության նկատմամբ վտանգավոր բռնություն գործադրելու, այն է` վերջինիս կողմից վարվող «Մերսեդես» մակնիշի 60 ԼՏ 060 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան չնստելու դեպքում ծեծելով տեղափոխելու և սպանելու սպառնալիքով, շահադիտական դրդումներով, նրան, իր կամքին հակառակ բնական միկրոսոցիալական միջավայրից դուրս հանելուց, նշված ավտոմեքենայով Արարատի մարզի Նորմարգ գյուղ ժամանակավորապես տեղափոխելուց հետո իրեն պատկանող ձկնաբուծարանի տարածքում գտնվող տնակը տրամադրել է Պետրոս Պետրոսյանին պահելու նպատակով:
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալին մեղսագրվող երկրորդ արարքին, ապա այն նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
-թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
-դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
-արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս (տե´ս Վճռաբեկ դատարանի Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով որոշումը):
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Արսեն Պետրոսյանին մեղսագրված հանցագործության առարկան «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց է, որը, դատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածից, համեմատաբար նվազ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է, քանի որ հարաբերականորեն ավելի մեծ քաշն է համարվում պատժելի, իսկ Արսեն Պետրոսյանի մոտից հայտնաբերված թմրամիջոցի քաշը (0.83 գրամ) ի համեմատ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետով թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի (0.5-5 գրամ) այդքան էլ մեծ չէ և առավել մոտ է հավելվածով գալի չափի նվազագույն սահմանին։
Քրեական գործի նյութերից երևում է նաև, որ Արսեն Պետրոսյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել` տալով խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, խնամքին են գտնվում զառամյալ տատը (ծնված 1916թվականին) և հայրը (ծնված 1940թվականին), ինչպես նաև վերջինս բնութագրվում է դրական և հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը:
Ըստ Վերաքննիչ դատարան ներկայացրած` ՀՀ Արարատի մարզի «Արբաթի բժշկական ամբուլատորիա» համայնքային ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից 14.03.2018թ. տրված ամբուլատոր քարտից տրված քաղվածքի` ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է «արտերիալ հիպերտոնիա II˚»:
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործի նյութերում դրանք բացակայում են:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը` հաշվի առնելով կատարված հանցանքների բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանն, Արսեն Պետրոսյանի անձը բնութագրող վերը նշված տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները օրինական են և հիմնավոր:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ և 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով և 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ մեղադրող Ա.Սմբատյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն գործ № ԵԱՔԴ/0104/01/17
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
Նախագահող դատավոր` Մ.Մելքոնյան
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ք. Երևանում
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահող դատավոր` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ
դատավորներ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
պաշտպան` Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
2018 թվականի ապրիլի 10-ին դռնբաց դատական նիստում մեղադրող Ա.Սմբատյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով և 268-րդ հոդվածի 14-ին մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
Պետրոս Պետրոսյանը 2015 թվականի դեկտեմբերի 09-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչությունում հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2014 թվականի սեպտեմբերի 5-ից մինչև 2015 թվականի դեկտեմբերի 9-ն ընկած ժամանակահատվածում Կարեն Հովհաննիսյանը նախնական համաձայնությամբ մի խումբ անձանց հետ, իր նկատմամբ բռնություն գործադրելով, ինչպես նաև իր ընտանիքի անդամների նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով ստիպել է նրան հանձնել առանձնապես խոշոր չափերի՝ 100.000 ԱՄՆ դոլար գումար կամ դրան համարժեք գույք կամ գույքի նկատմամբ իրավունք:
Դեպքի առթիվ 2015 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում հարուցվել է թիվ 59104215 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
2015 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Կարեն և Սերոբ Հովհաննիսյաններին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: Վերջիններիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը:
Կարեն Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխել, լրացվել և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրել՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով՝ 2 դրվագ և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
Սերոբ Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրել՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
2016 թվականի փետրվարի 23-ին Արթուր Գևորկյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով ներգրավել է որպես մեղադրյալ: Նույն օրը վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է կալանավորումը և հայտարարվել հետախուզում:
2016 թվականի փետրվարի 23-ին Արսեն Պետրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով ներգրավել է որպես մեղադրյալ: Վերջինիս նկատմամբ նույն օրը հայտարարվել է հետախուզում և որպես խափանման միջոց ընտրվել կալանավորումը:
2016 թվականի ապրիլի 8-ին Արսեն Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը փոփոխվել և նա կրկին ներգրավել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով:
2016 թվականի ապրիլի 12-ին թիվ 59104215 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալներ Կարեն և Սերոբ Հովհաննիսյանների վերաբերյալ գործի մասը, շնորհվել է թիվ 59102216 հերթական համարը և 2016 թվականի մայիսի 2-ին նշված քրեական գործը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի կարգով ուղարկվել է դատարան՝ ըստ էության քննության առնելու համար:
2017 թվականի մայիսի 13-ին բերման է ենթարկվել հետախուզման մեջ գտնվող մեղադրյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը:
2017 թվականի մայիսի 13-ին Արսեն Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով:
2017 թվականի հունիսի 21-ին Արսեն Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան մեղադրանք է առաջադրվել՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ «նա Երևան քաղաքի բնակիչ Պետրոս Պետրոսյանին առևանգելու նպատակով նախնական համաձայնության գալով իր ընկերներ` Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի հետ 2015թվականի նոյեմբերի 22-ին ժամը 01-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի 16 հասցեում գործող «Արևելյան խոհանոց» կոչվող սրճարանի դիմաց հանդիպել է Պետրոս Պետրոսյանին, ապա Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի կողմից Պետրոս Պետրոսյանի կյանքի և առողջության նկատմամբ վտանգավոր բռնություն գործադրելու, այն է` վերջինիս կողմից վարվող «Մերսեդես» մակնիշի 60 ԼՏ 060 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան չնստելու դեպքում ծեծելով տեղափոխելու և սպանելու սպառնալիքով, շահադիտական դրդումներով, նրան, իր կամքին հակառակ բնական միկրոսոցիալական միջավայրից դուրս հանելուց, նշված ավտոմեքենայով Արարատի մարզի Նորմարգ գյուղ ժամանակավորապես տեղափոխելուց հետո իրեն պատկանող ձկնաբուծարանի տարածքում գտնվող տնակը տրամադրել է Պետրոս Պետրոսյանին պահելու նպատակով` այդ կերպ օժանդակել վերջինիս առևանգմանը:
Բացի այդ, Արսեն Պետրոսյանը քննությամբ չպարզված օրը, Արարատի մարզի Արբաթ գյուղին հարակից դաշտից, առանց իրացնելու նպատակի, քաղելու միջոցով ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զգալի չափերով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է, իսկ մնացած` զգալի չափերի 0,83 գրամը հետագայում օգտագործելու նպատակով փաթեթավորել է «Պառլամենտ» տեսակի ծխախոտի տուփի մեջ և այն դրել ձկնաբուծարանի փայտե տնակի պահարանի վերևի հատվածում, որը հայտնաբերվել և առգրավվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 11-ին կատարված խուզարկությամբ»:
2017 թվականի հունիսի 23-ին թիվ 59104215 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արսեն Պետրոսյանի վերաբերյալ գործի մասն անջատելու մասին, որին շնորհվել է թիվ 59101717 համարը:
2017 թվականի հունիսի 28-ին քրեական գործը` հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)՝ ըստ էության քննության առնելու համար:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճռով ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով 4 (չորս) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով, հանցանքների համակցությամբ, նշանակված պատիժները լրիվ գումարելով՝ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 4 (չորս) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
Ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվել է փորձաշրջան` 3 (երեք) տարի ժամկետով, իսկ նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը վերացվել է:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել մեղադրող Ա.Սմբատյանը:
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան է ներկայացրել պաշտպան Հ.Պետրոսյանը` խնդրելով մերժել մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը:
Թիվ ԵԱՔԴ/0104/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Տ.Սահակյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 2018 թվականի հունվարի 23-ին և Վերաքննիչ դատարանի նույն թվականի փետրվարի 08-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
2. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Ըստ մեղադրողի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի` Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճռով ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող նպաստել պատժի նպատակների իրականացմանը, ուստի նշված դատավճիռը ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Մեղադրողը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է գնահատել գործի փաստական հանգամանքներն, արհեստականորեն ընդլայնել է ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների շրջանակը, ինչի բացակայությամբ առավել տեսանելի է դառնում ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության անհամապատասխանությունն ամբաստանյալի անձին և նրա կատարած արարքի հանրային բարձր վտանգավորությանը:
Մեղադրողը փաստել է, որ ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը լրիվ և բազմակողմանի գնահատման չի ենթարկել նրան մեղսագրված արարքի և նրա անձի հանրային վտանգավորության աստիճանը: Մասնավորապես Դատարանը հաշվի չի առել ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի կողմից հանցանք կատարելուց հետո դրսևորած վարքագիծը, ուշադրության չի արժանացրել այն, որ հանցանք կատարելուց՝ 2015 թվականի նոյեմբերի 22-ից հետո՝ շուրջ 2 տարի խուսափել է քննությունից և տևական ժամանակ հետախուզման մեջ գտնվելուց հետո՝ 2017 թվականի մայիսի 13-ին, բերման է ենթարկվել:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճռում որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ գնահատվել են՝ այն, որ վերջինիս դրական է բնութագրվում Արարատի մարզի «Արբաթ» համայնքի ղեկավար Ա.Պետրոսյանի կողմից, ինչպես նաև այն, որ համաձայն «Արբաթ» համայնքի ղեկավար Ա.Պետրոսյանի կողմից տրված տեղեկանքի՝ ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանի խնամքին են գտնվում զառամյալ տատը /ծնված 1916թվականին/ և հայրը /ծնված 1940թվականին/:
Ըստ մեղադրողի` ուշագրավ է այն իրողությունը, որ դեռևս նախաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննվել է Արարատի մարզի «Արբաթ» համայնքի ղեկավար Արայիկ Խաչիկի Պետրոսյանը, ով հայտնել է, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի եղբայրը /հատոր 2, գ.թ 83/: Մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը նշված հանգամանքը պատշաճ ուշադրության չի արժանացրել և ամբաստանյալի եղբոր կողմից նրան տրված դրական բնութագիրը և տեղեկանքը գնահատել է որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը հաստատող օբյեկտիվ ապացույցներ:
Մեղադրողը նաև նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից տեղեկանքում նշված հանգամանքը՝ Արսեն Պետրոսյանի խնամքին զառամյալ տատի և հոր գտնվելու վերաբերյալ, դատաքննության փուլում պատշաճ չեն ստուգվել և չեն հիմնավորվել:
Ինչ վերաբերում է դատավճռում նշված՝ որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալը հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, ապա մեղադրողը նշել է, որ քրեական գործի նյութերում նման տեղեկություն առկա չէ, և Առաջին ատյանի դատարանը, ըստ էության, հիմք ընդունելով միայն ամբաստանյալի մերկապարանոց հայտարարությունն այն մասին, որ հանդիսանում է տան միակ կերակրողը, նշվածը դատավճռում ներկայացրել է որպես հաստատված հանգամանք և դրա վրա կառուցել է նաև իր պատճառաբանությունը, մասնավորապես նշելով, որ ամբաստանյալը հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, ուստի ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրանց կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ: Ըստ մեղադրողի` Դատարանի կողմից նշված այդ պատճառաբանությունը, որ Արսեն Պետրոսյանը հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, ուշագրավ է նաև նրանով, որ ամբաստանյալի եղբայրը՝ Արայիկ Խաչիկի Պետրոսյանը, բնակվելով նույն գյուղի հարևան փողոցում, նույնպես աշխատում է և զբաղեցնում Արարատի մարզի «Արբաթ» համայնքի ղեկավարի պաշտոնը: Արայիկ Խաչիկի Պետրոսյանը հաշվառված և բնակվում է Արարատի մարզի Արբաթ գյուղի 4-րդ փողոցի 12-րդ տանը, իսկ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը, դարձյալ հաշվառված է նույն հասցեում և բնակվում է նույն գյուղի 1-ին փողոցի 1-ին նրբանցքում գտնվող հողամասին կից տնակում:
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի կողմից կատարված արարքի համար զղջալուն, ապա մեղադրողը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտով նույնպես չի պատճառաբանել, թե ինչպե՞ս, ի՞նչ եղանակով է արտահայտվել ամբաստանյալի զղջալը, այնինչ հանցավորի կողմից մասնակի՝ միայն հայտնաբերված զգալի չափերի՝ 0,83 գրամ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի մասով, խոստովանական ցուցմունքներ տալը դեռևս չի վկայում նրա զղջալու մասին:
Ընդ որում, նախաքննության ընթացում Արսեն Պետրոսյանի արարքի որակման ժամանակ հաշվի են առնվել գործով առկա բոլոր ապացույցներն իրենց համակցությամբ, ուստի նույնիսկ վերջինիս կողմից մասնակի ինքնախոստովանական ցուցմունքներ չտալու դեպքում, նրան առաջադրված մեղադրանքի փոփոխման կամ նրա արարքին այլ քրեաիրավական որակում տալու անհրաժեշտություն չէր առաջանա:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածով չթույլատրված արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանին և մասնավորապես սույն գործով մեղսագրվող արարքի բնույթին և վտանգավորության աստիճանին, մեղադրողը փաստել է, որ առևանգումը մարդու ազատության դեմ ուղղված հանցագործություններից ամենավտանգավորն ու ծանրն է: Ի տարբերություն ազատության դեմ ուղղված այլ հանցագործությունների, առևանգման դեպքում հանցավորը անձին միաժամանակ զրկում է իր գտնվելու վայրն ընտրելու և ազատ տեղաշարժվելու իրավունքից: Հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանով առանձնանում է բռնության գործադրմամբ կամ դրա գործադրման սպառնալիքով կատարված առևանգումը: Բռնի ուժի գործադրմամբ կամ դրա սպառնալիքով սեփական հանցավոր նպատակներն իրականացնելը վկայում է հանցանք կատարած անձի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին:
Սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով նախատեսված ծանր հանցագործություն, որով նախատեսում է պատիժ բացառապես ազատազրկման ձևով՝ 4-8 տարի ժամկետով: Դատելով սանկցիայով սահմանված պատժաչափից, ակնհայտ է, որ այդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքն ունի բարձր հանրային վտանգավորություն:
Ամփոփելով վերոգրյալը` մեղադրողը գտել է, որ ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառելն անհամատեղելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջների ու ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ որոշումների հետ և հակասում է արդարության ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, չի նպաստում սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը, հանցագործությունների կանխմանը, չի համապատասխանում ամբաստանյալին մեղսագրված արարքի և նրա անձի հանրային վտանգավորության աստիճանին, կատարած հանցանքի ծանրությանը, դրա կատարելու հանգամանքներին, ամբաստանյալի անձին և Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
«Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, մասնակիորեն՝ պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ին թիվ ԵԱՔԴ/0104/01/17 քրեական գործով կայացված դատավճիռը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը ճանաչել անթույլատրելի և Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1֊-ին մասով վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 տարի 3 ամիս ժամկետով»:
3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված հարցը հետևյալն է` արդյո՞ք ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելը բխում է քրեական գործի փաստական տվյալներից և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, թե՞ ոչ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 39-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն`«Հանցակիցներին պատասխանատվության ենթարկելիս հաշվի են առնվում հանցագործությանը նրանցից յուրաքանչյուրի մասնակցության բնույթը և աստիճանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ (...)»։
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։
Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է սահմանում մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ, կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, շահադիտական դրդումներով մարդուն գաղտնի կամ բացահայտ առևանգելու համար, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 218-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշները:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն պարագայում ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանին մեղսագրվող արարքներից առաջինը ծանր հանցագործության օժանդակությունն է, որը դրսևորվել է հետևյալում` ամբաստանյալը նախնական համաձայնության գալով իր ընկերներ Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի հետ, Պետրոս Պետրոսյանին առևանգելու նպատակով Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի 16 հասցեում գործող «Արևելյան խոհանոց» կոչվող սրճարանի դիմաց հանդիպել է Պետրոս Պետրոսյանին, ապա Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի կողմից Պետրոս Պետրոսյանի կյանքի և առողջության նկատմամբ վտանգավոր բռնություն գործադրելու, այն է` վերջինիս կողմից վարվող «Մերսեդես» մակնիշի 60 ԼՏ 060 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան չնստելու դեպքում ծեծելով տեղափոխելու և սպանելու սպառնալիքով, շահադիտական դրդումներով, նրան, իր կամքին հակառակ բնական միկրոսոցիալական միջավայրից դուրս հանելուց, նշված ավտոմեքենայով Արարատի մարզի Նորմարգ գյուղ ժամանակավորապես տեղափոխելուց հետո իրեն պատկանող ձկնաբուծարանի տարածքում գտնվող տնակը տրամադրել է Պետրոս Պետրոսյանին պահելու նպատակով:
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալին մեղսագրվող երկրորդ արարքին, ապա այն նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
-թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
-դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
-արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս (տե´ս Վճռաբեկ դատարանի Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով որոշումը):
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Արսեն Պետրոսյանին մեղսագրված հանցագործության առարկան «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց է, որը, դատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածից, համեմատաբար նվազ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է, քանի որ հարաբերականորեն ավելի մեծ քաշն է համարվում պատժելի, իսկ Արսեն Պետրոսյանի մոտից հայտնաբերված թմրամիջոցի քաշը (0.83 գրամ) ի համեմատ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետով թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի (0.5-5 գրամ) այդքան էլ մեծ չէ և առավել մոտ է հավելվածով գալի չափի նվազագույն սահմանին։
Քրեական գործի նյութերից երևում է նաև, որ Արսեն Պետրոսյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել` տալով խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, խնամքին են գտնվում զառամյալ տատը (ծնված 1916թվականին) և հայրը (ծնված 1940թվականին), ինչպես նաև վերջինս բնութագրվում է դրական և հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը:
Ըստ Վերաքննիչ դատարան ներկայացրած` ՀՀ Արարատի մարզի «Արբաթի բժշկական ամբուլատորիա» համայնքային ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից 14.03.2018թ. տրված ամբուլատոր քարտից տրված քաղվածքի` ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է «արտերիալ հիպերտոնիա II˚»:
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործի նյութերում դրանք բացակայում են:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը` հաշվի առնելով կատարված հանցանքների բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանն, Արսեն Պետրոսյանի անձը բնութագրող վերը նշված տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները օրինական են և հիմնավոր:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ և 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով և 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ մեղադրող Ա.Սմբատյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
N - ԵԱՔԴ/0104/01/17
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
՚21ՙ նոյեմբերի 2017թ. ք.Երևան
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ
ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲª Ա.ԱՍԼԱՆՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲª
ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ա.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական •ործն ըստ մեղադրանքիԱրսեն Խաչիկի Պետրոսյանի`ծնված 14.02.1975թվականին,Արարատի մարզ,•յուղ Արբաթ,ազ•ությամբ
հայ,ՀՀ քաղաքացի,միջնակար•կրթությամբ, ամուրի, ֆիզիկապեսառողջ,
խնամքին երկու անձ, չի աշխատում,նախկինումչդատված,հաշվառված է
Արարատի մարզ,•յուղ Արբաթ4-րդ փողոց12տուն հասցեում, բնակվում է
Արարատի մարզ,•յուղ Արբաթ,1-ին փողոցի1-ին նրբանցքում•տնվող
հողամասին կից տնակում,23.02.2016թվականին որպես խափանման միջոց
է կիրառվել կալանավորումը և նույն օրը հայտարարվել էհետախուզում,
13.05.2017թվականինհայտնաբերվել է և նույնօրըորոշում է կայացվել
որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը անփոփոխ թողնելու
մասին:
Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով, 268հոդվածի 1-ին մասով:
Դատաքննությամբ և •ործի տվյալներով դատարանը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործով ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա Երևան քաղաքի բնակիչ Պետրոս Պետրոսյանին առևան•ելու նպատակով նախնական համաձայնության •ալով իր ընկերներ` Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի հետ 2015թվականի նոյեմբերի 22-ին ժամը 01-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի 16 հասցեում •ործող ՚Արևելյան խոհանոցՙ կոչվող սրճարանի դիմաց հանդիպել է Պետրոս Պետրոսյանին, ապա Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի կողմից Պետրոս Պետրոսյանի կյանքի և առողջության նկատմամբ վտան•ավոր բռնություն •ործադրելու, այն է` վերջինիս կողմից վարվող ՚Մերսեդեսՙ մակնիշի 60 ԼՏ 060 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան չնստելու դեպքում ծեծելով տեղափոխելու և սպանելու սպառնալիքով, շահադիտական դրդումներով, նրան, իր կամքին հակառակ բնական միկրոսոցիալական միջավայրից դուրս հանելուց, նշված ավտոմեքենայով Արարատի մարզի Նորմար• •յուղ ժամանակավորապես տեղափոխելուց հետո իրեն պատկանող ձկնաբուծարանի տարածքում •տնվող տնակը տրամադրել է Պետրոս Պետրոսյանին պահելու նպատակով` այդ կերպ օժանդակել վերջինիս առևան•մանը:
Բացի այդ, Արսեն Պետրոսյանը քննությամբ չպարզված օրը, Արարատի մարզի Արբաթ •յուղին հարակից դաշտից, առանց իրացնելու նպատակի, քաղելու միջոցով ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զ•ալի չափերով ՚Մարիխուանաՙ տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օ•տա•ործել է, իսկ մնացած` զ•ալի չափերի 0,83•րամը հետա•այում օ•տա•ործելու նպատակով փաթեթավորել է ՚Պառլամենտՙ տեսակի ծխախոտի տուփի մեջ և այն դրել ձկնաբուծարանի փայտե տնակի պահարանի վերևի հատվածում, որը հայտնաբերվել և առ•րավվել է 2015թվականի դեկտեմբերի 11-ին կատարված խուզարկությամբ:
Վերը նշված հանցավոր արարքները կատարելու համար նախաքննական մարմինը Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով, 268հոդվածի 1-ին մասով:
Քրեական •ործը 29.06.2017թվականին մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Մինչ դատաքննությունն սկսելը ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արա•ացված կար•ով և հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, •իտակցում է արա•ացված կար•ով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ:
Մեղադրողը միջնորդության դեմ չառարկեց:
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 3751 և 3752 հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշեց արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնել:
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, •տնում է, որ ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը կատարել է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով, 268հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքներ և հան•ում է այն հետևության, որ ամբաստանյալին մեղսա•րված արարքները որակված են ճիշտ, ուստի նա պետք է քրեական պատասխանատվության ենթարկվի:
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտան•ավորության աստիճանը, շարժառիթը, հետևանքը, հանցա•ործության տարածվածությունը, ամբաստանյալի անձը բնութա•րող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքները, նկատի ունենալով այն, որ քրեական պատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները:
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին): Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցա•ործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտան•ավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքները, որոշիչ հան•ամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում: Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցա•ործության, դրա առանձնահատկությունների, •ործի կոնկրետ հան•ամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքների բազմակողմանի •նահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրա•ործման հնարավորությունը:
Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 62հոդվածի 2-րդ մասով, ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հան•ամանքներ հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է մասնակի խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, խնամքին են •տնվում զառամյալ տատը /ծնված 1916թվականին/ և հայրը /ծնված 1940թվականին/,նա հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, բնութա•րվում է դրական Արարատի մարզի ՚Արբաթՙ համայնքի ղեկավար Ա.Պետրոսյանի կողմից:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքներ չկան:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 3753հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` դատարանն արա•ացված կար•ով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող •երազանցել կատարված հանցա•ործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցա•ործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 360հոդվածի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը մի շարք այլ հարցերի հետ միասին պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե ամբաստանյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թեª ոչ£
Պատիժ նշանակելը քրեական •ործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրա•րված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 10հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª պատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածի համաձայնª
1.Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններումª հաշվի առնելով սույն օրենս•րքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա•ործությանª հանրության համար վտան•ավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներով:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 70հոդվածի համաձայնª
1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կար•ապահական •ումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հան•ում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները:
Պատիժ նշանակելու և այն կրելու նպատակահարմարության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ԱՎԴ/0082/01/12 և այլ որոշումներում և դիրքորոշում հայտնել այն մասին, որ արարքի հանրային վտան•ավորության բնույթը հանցա•ործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցա•ործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությանվերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտան•ավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտան•ավորության վրա` հանցա•ործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցա•ործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցա•ործությանը նրա մասնակցության աստիճանը /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 17.02.2009 թվականի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշում/: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ Քրեական օրենս•իրքը ինչպես հանցա•ործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածովնախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցա•ործությանª հանրության համար վտան•ավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցա•ործության վտան•ավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցա•ործության կատարման հան•ամանքները, եղանակը, •ործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցա•ործության հանրորեն վտան•ավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 18.12.2009թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշում/: Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցա•ործության, դրա առանձնահատկությունների, •ործի կոնկրետ հան•ամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքների բազմակողմանի •նահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրա•ործման հնարավորությունը /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 26.10.2007թվականի թիվ ՎԲ-192/07 որոշում/: Հիմք ընդունելով սույն որոշման 13-14-րդ կետերում մեջբերված օրենսդրական կար•ավորումները և դրանց հիման վրա Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներըª Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր դիրքորոշումն առ այն, որ հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցա•ործության, դրա առանձնահատկությունների, •ործի կոնկրետ հան•ամանքների, հանցավորի անձի, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքների բազմակողմանի •նահատման վրաª արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներին համապատասխանª նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրա•ործման հնարավորությունը:Վճռաբեկ դատարանն իր 13.09.2013թվականի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ արտահայտել էհետևյալ դիրքորոշումըª Հ.Հարությունյանի, Ն.Սար•սյանի •ործերով կայացված որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները Վճռաբեկ դատարանը զար•ացրել է Ս.Սար•սյանի •ործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ (...)՚հանցավորի անձնավորությունՙ եզրույթն ի տարբերություն ՚հանցա•ործության սուբյեկտՙ եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդա•րական, բարոյահո•եբանական և քրեաիրավական բնութա•րերով: ՀՀ •ործող քրեական օրենսդրության իմաստով ՚հանցավորի անձնավորությունՙ եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութա•րող առանձին հատկանիշները և վարքա•իծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման:(...)պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հար•ման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ: (...) հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները չեն կարող սահմանափակվել միայն անձի բարոյական հատկանիշներով և ներառում են նաև անձի ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, կրթությունը, նրա դրական կամ բացասական բնութա•իրը, խրախուսանքների կամ տույժերի առկայությունը և այլն: Անձը բնութա•րող տվյալների նշված մեկնաբանությունը վերաբերելի է հատկապես հանցանք կատարած զինծառայողների անձնավորությանը, ինչը պայմանավորված է զինվորական ծառայությանª որպես պետական ծառայության առանձնահատուկ տեսակով և այդ ծառայությունը կրող զինծառայողների հատուկ կար•ավիճակով /01.11.2012 թվականի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում/:Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալըª Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր դիրքորոշումն առ այն, որ յուրաքանչյուր •ործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հան•ամանքների (կատարված հանցա•ործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցա•ործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու •նահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Վճռաբեկ դատարանն ընդ•ծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հո•եկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութա•րի և մի շարք այլ հան•ամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հան•ամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա/13.09.2013թվականի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12որոշում/:Վճռաբեկ դատարանը •տնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժը անխուսափելիորեն ազդում է նրա ընտանիքի անդամների վրա, և կախված ընտանիքի կյանքում անձի ունեցած դերից, այն կարող է նաև ծանր կացության մեջ դնել վերջիններիս:Վճռաբեկ դատարանը •տնում է, որ ընտանեկան դրությունըª որպես այլ մեղմացնող հան•ամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, և այդ կապակցությամբ դատարանը յուրաքանչյուր ան•ամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերինª 1.արդյոք ամբաստանյալը հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կերակրողը, 2.արդյոք նրա խնամքին •տնվում են անչափահաս երեխան կամ զառամյալ ծնողները, 3.արդյոք առկա են ընտանիքում նրա բացասական վարքա•իծը (հարբեցողություն, թմրամոլություն, դաժան վերաբերմունք ընտանիքի անդամների նկատմամբ և այլն) հիմնավորող փաստական տվյալներ /02.06.2009թվականի թիվ ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08որոշում/: Միաժամանակ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 05.11.2010թվականի թիվ ԵԷԴ/0032/01/10 որոշումը, որում զար•ացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը •տնում է, որ հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հան•ամանքների կոնկրետ համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար` անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հան•ամանքի առկայությունից: Այլ կերպ` պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հան•ամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 70հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հան•ում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու:
Այսպիսով,վերը նշված օրենսդրական կար•ավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունըպետք է հիմնված լինի •ործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հան•ամանորեն քննության առնի ինչպես հանցա•ործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները:Հիմք ընդունելովվկայակոչված որոշումներում շարադրված իրավական դիրքորոշումներըª դատարանն արձանա•րում է, որ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ •ործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հան•ամանքները վերաբերում են ինչպես հանցա•ործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութա•րում են հանցա•ործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հան•ամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցա•ործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտան•ավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց •նահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ •ործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Դատարանը ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 70հոդվածի պահանջների համատեքստում քննության առնելով սույն քրեական •ործի հան•ամանքները, արձանա•րում է հետևյալը:
Վերը շարադրված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից և սույն •ործի կոնկրետ հան•ամանքներից ելնելով, քննության առնելով ինչպես հանցա•ործության կատարման, այնպես էլ ամբաստանյալին վերաբերող բոլոր հան•ամանքները, անձը բնութա•րող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հան•ամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հան•ամանքների բացակայությունը,անկեղծորեն զղջալը կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին զառամյալ տատի /ծնված 1916թվականին/ և հոր /ծնված 1940թվականին/ •տնվելը,ընտանիքի միակ կերակրողը հանդիսանալը, և մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրանց կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ,դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 10, 11, 48, 61հոդվածներով ամրա•րված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար, հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, դատարանը հան•ում է հետևության, որ սույն •ործում առկա տվյալները, մասնավորապես` ամբաստանյալի անձը բնութա•րող տվյալների, պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հան•ամանքների առկայությունն իրենց ամբողջության ու համակցության մեջ նվազեցնում են ամբաստանյալի կատարած արարքի` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանն ու նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմք են ստեղծում, իսկ նշանակված պատժի պայմանականորեն չկիրառումը տվյալ դեպքում կապահովի ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակների իրականացումը և Արսեն Պետրոսյանի ուղղումն ու վերադաստիարակումը հնարավոր է առանց հասարակությունից մեկուսացնելու, ուստի նպատակահարմար չէ հանցավորի կողմից պատիժը կրելը, և նրա նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 70հոդվածը, որը կապահովի սոցիալական արդարությունը վերական•նելու, պատժի ենթարկված անձին ուղղելու, ինչպես նաև հանցա•ործությունները կանխելու պատժի նպատակները, որն էլ երաշխիք է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի իրականացման:
Ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանինկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը պետք է վերացնել և նրան անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստի դահլիճում:
Քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, դատարանը հան•ում է այն հետևության, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված 0,74•րամ հաստատուն քաշով ՚Մարիխուանաՙ տեսակի թմրամիջոցը պետք է ոչնչացնել:
ՀՀ Քրեական դատավարություն օրերնս•րքի 238հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª •ույքը, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ, ազատվում է կալանքից, եթե քաղաքացիական հայցը հետ վերցվելու, կասկածյալին կամ մեղադրյալին վերա•րվող արարքի որակումը փոխվելու հետևանքով կամ այլ պատճառներով վերացել է •ույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը:
ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Ս.Սամվելյանի կողմից 23.06.2017թվականին ՚Գույքի վրա կալանք դնելու մասինՙ որոշում է կայացվել, որով կալանք է դրվել մեղադրյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանին պատկանող •ույքի վրա:
Քննության առնելով •ույքի վրա դրված կալանքի հարցըª ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 238հոդվածի 1-ին մասի համաձայն դատարանը •տնում է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0104/01/17քրեական •ործով /նախաքննական համար 59101717/ •ույքի վրա դրված կալանքը /շարժական և անշարժ/ պետք է վերացնել, քանի որ վերացել է •ույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը:
Քննության առնելով դատական ծախսերի հարցըª դատարանը •տնում է, որ դրանք ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնա•անձման, քանի որ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 168հոդվածի առաջին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական •ործով առկա չէ, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը դատական քննության արա•ացված կար• կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենս•րքի 375.3հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնա•անձման:
Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 357-360, 365, 369-375, 3751 - 3753հոդվածներով դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով, 268հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով դատապարտել ազատազրկման 4/չորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 268հոդվածի 1-ին մասով դատապարտել ազատազրկման 3/երեք/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 66հոդվածի կանոններով, հանցանքների համակցությամբ, ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով նշանակված պատժին լրիվ •ումարել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի268հոդվածի 1-ին մասովնախատեսված հանցա•ործության համար նշանակված պատիժը և Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 4/չորս/ տարի 3/երեք/ ամիս ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի70հոդվածը և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` նշանակելով փորձաշրջան 3/երեք/ տարի ժամկետով:
Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի վարքա•ծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի պետական ծառայության բնակության վայրի համապատասխան բաժնի վրա:
Խափանման միջոցը` կալանավորումը, վերացնել և Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանին անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստի դահլիճում:
Քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված թմրամիջոցըª 0,74•րամ հաստատուն քաշով ՚Մարիխուանաՙ տեսակի թմրամիջոցը` ոչնչացնել:
Ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի •ույքի վրա դրված կալանքը /շարժական և անշարժ/ վերացնել:
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանª հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 395հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի:
ԴԱՏԱՎՈՐª Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
՚21ՙ նոյեմբերի 2017թ. ք.Երևան
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ
ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲª Ա.ԱՍԼԱՆՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲª
ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ա.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական •ործն ըստ մեղադրանքիԱրսեն Խաչիկի Պետրոսյանի`ծնված 14.02.1975թվականին,Արարատի մարզ,•յուղ Արբաթ,ազ•ությամբ
հայ,ՀՀ քաղաքացի,միջնակար•կրթությամբ, ամուրի, ֆիզիկապեսառողջ,
խնամքին երկու անձ, չի աշխատում,նախկինումչդատված,հաշվառված է
Արարատի մարզ,•յուղ Արբաթ4-րդ փողոց12տուն հասցեում, բնակվում է
Արարատի մարզ,•յուղ Արբաթ,1-ին փողոցի1-ին նրբանցքում•տնվող
հողամասին կից տնակում,23.02.2016թվականին որպես խափանման միջոց
է կիրառվել կալանավորումը և նույն օրը հայտարարվել էհետախուզում,
13.05.2017թվականինհայտնաբերվել է և նույնօրըորոշում է կայացվել
որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը անփոփոխ թողնելու
մասին:
Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով, 268հոդվածի 1-ին մասով:
Դատաքննությամբ և •ործի տվյալներով դատարանը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործով ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա Երևան քաղաքի բնակիչ Պետրոս Պետրոսյանին առևան•ելու նպատակով նախնական համաձայնության •ալով իր ընկերներ` Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի հետ 2015թվականի նոյեմբերի 22-ին ժամը 01-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի 16 հասցեում •ործող ՚Արևելյան խոհանոցՙ կոչվող սրճարանի դիմաց հանդիպել է Պետրոս Պետրոսյանին, ապա Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի կողմից Պետրոս Պետրոսյանի կյանքի և առողջության նկատմամբ վտան•ավոր բռնություն •ործադրելու, այն է` վերջինիս կողմից վարվող ՚Մերսեդեսՙ մակնիշի 60 ԼՏ 060 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան չնստելու դեպքում ծեծելով տեղափոխելու և սպանելու սպառնալիքով, շահադիտական դրդումներով, նրան, իր կամքին հակառակ բնական միկրոսոցիալական միջավայրից դուրս հանելուց, նշված ավտոմեքենայով Արարատի մարզի Նորմար• •յուղ ժամանակավորապես տեղափոխելուց հետո իրեն պատկանող ձկնաբուծարանի տարածքում •տնվող տնակը տրամադրել է Պետրոս Պետրոսյանին պահելու նպատակով` այդ կերպ օժանդակել վերջինիս առևան•մանը:
Բացի այդ, Արսեն Պետրոսյանը քննությամբ չպարզված օրը, Արարատի մարզի Արբաթ •յուղին հարակից դաշտից, առանց իրացնելու նպատակի, քաղելու միջոցով ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զ•ալի չափերով ՚Մարիխուանաՙ տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օ•տա•ործել է, իսկ մնացած` զ•ալի չափերի 0,83•րամը հետա•այում օ•տա•ործելու նպատակով փաթեթավորել է ՚Պառլամենտՙ տեսակի ծխախոտի տուփի մեջ և այն դրել ձկնաբուծարանի փայտե տնակի պահարանի վերևի հատվածում, որը հայտնաբերվել և առ•րավվել է 2015թվականի դեկտեմբերի 11-ին կատարված խուզարկությամբ:
Վերը նշված հանցավոր արարքները կատարելու համար նախաքննական մարմինը Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով, 268հոդվածի 1-ին մասով:
Քրեական •ործը 29.06.2017թվականին մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Մինչ դատաքննությունն սկսելը ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արա•ացված կար•ով և հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, •իտակցում է արա•ացված կար•ով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ:
Մեղադրողը միջնորդության դեմ չառարկեց:
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 3751 և 3752 հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշեց արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնել:
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, •տնում է, որ ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը կատարել է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով, 268հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքներ և հան•ում է այն հետևության, որ ամբաստանյալին մեղսա•րված արարքները որակված են ճիշտ, ուստի նա պետք է քրեական պատասխանատվության ենթարկվի:
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտան•ավորության աստիճանը, շարժառիթը, հետևանքը, հանցա•ործության տարածվածությունը, ամբաստանյալի անձը բնութա•րող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքները, նկատի ունենալով այն, որ քրեական պատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները:
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին): Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցա•ործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտան•ավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքները, որոշիչ հան•ամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում: Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցա•ործության, դրա առանձնահատկությունների, •ործի կոնկրետ հան•ամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքների բազմակողմանի •նահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրա•ործման հնարավորությունը:
Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 62հոդվածի 2-րդ մասով, ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հան•ամանքներ հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է մասնակի խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, խնամքին են •տնվում զառամյալ տատը /ծնված 1916թվականին/ և հայրը /ծնված 1940թվականին/,նա հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, բնութա•րվում է դրական Արարատի մարզի ՚Արբաթՙ համայնքի ղեկավար Ա.Պետրոսյանի կողմից:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքներ չկան:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 3753հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` դատարանն արա•ացված կար•ով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող •երազանցել կատարված հանցա•ործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցա•ործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 360հոդվածի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը մի շարք այլ հարցերի հետ միասին պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե ամբաստանյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թեª ոչ£
Պատիժ նշանակելը քրեական •ործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրա•րված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 10հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª պատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածի համաձայնª
1.Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններումª հաշվի առնելով սույն օրենս•րքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա•ործությանª հանրության համար վտան•ավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներով:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 70հոդվածի համաձայնª
1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կար•ապահական •ումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հան•ում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները:
Պատիժ նշանակելու և այն կրելու նպատակահարմարության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ԱՎԴ/0082/01/12 և այլ որոշումներում և դիրքորոշում հայտնել այն մասին, որ արարքի հանրային վտան•ավորության բնույթը հանցա•ործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցա•ործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությանվերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտան•ավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտան•ավորության վրա` հանցա•ործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցա•ործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցա•ործությանը նրա մասնակցության աստիճանը /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 17.02.2009 թվականի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշում/: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ Քրեական օրենս•իրքը ինչպես հանցա•ործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածովնախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցա•ործությանª հանրության համար վտան•ավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցա•ործության վտան•ավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցա•ործության կատարման հան•ամանքները, եղանակը, •ործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցա•ործության հանրորեն վտան•ավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 18.12.2009թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշում/: Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցա•ործության, դրա առանձնահատկությունների, •ործի կոնկրետ հան•ամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքների բազմակողմանի •նահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրա•ործման հնարավորությունը /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 26.10.2007թվականի թիվ ՎԲ-192/07 որոշում/: Հիմք ընդունելով սույն որոշման 13-14-րդ կետերում մեջբերված օրենսդրական կար•ավորումները և դրանց հիման վրա Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներըª Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր դիրքորոշումն առ այն, որ հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցա•ործության, դրա առանձնահատկությունների, •ործի կոնկրետ հան•ամանքների, հանցավորի անձի, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքների բազմակողմանի •նահատման վրաª արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներին համապատասխանª նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրա•ործման հնարավորությունը:Վճռաբեկ դատարանն իր 13.09.2013թվականի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ արտահայտել էհետևյալ դիրքորոշումըª Հ.Հարությունյանի, Ն.Սար•սյանի •ործերով կայացված որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները Վճռաբեկ դատարանը զար•ացրել է Ս.Սար•սյանի •ործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ (...)՚հանցավորի անձնավորությունՙ եզրույթն ի տարբերություն ՚հանցա•ործության սուբյեկտՙ եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդա•րական, բարոյահո•եբանական և քրեաիրավական բնութա•րերով: ՀՀ •ործող քրեական օրենսդրության իմաստով ՚հանցավորի անձնավորությունՙ եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութա•րող առանձին հատկանիշները և վարքա•իծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման:(...)պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հար•ման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ: (...) հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները չեն կարող սահմանափակվել միայն անձի բարոյական հատկանիշներով և ներառում են նաև անձի ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, կրթությունը, նրա դրական կամ բացասական բնութա•իրը, խրախուսանքների կամ տույժերի առկայությունը և այլն: Անձը բնութա•րող տվյալների նշված մեկնաբանությունը վերաբերելի է հատկապես հանցանք կատարած զինծառայողների անձնավորությանը, ինչը պայմանավորված է զինվորական ծառայությանª որպես պետական ծառայության առանձնահատուկ տեսակով և այդ ծառայությունը կրող զինծառայողների հատուկ կար•ավիճակով /01.11.2012 թվականի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում/:Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալըª Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր դիրքորոշումն առ այն, որ յուրաքանչյուր •ործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հան•ամանքների (կատարված հանցա•ործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցա•ործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու •նահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Վճռաբեկ դատարանն ընդ•ծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հո•եկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութա•րի և մի շարք այլ հան•ամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հան•ամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա/13.09.2013թվականի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12որոշում/:Վճռաբեկ դատարանը •տնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժը անխուսափելիորեն ազդում է նրա ընտանիքի անդամների վրա, և կախված ընտանիքի կյանքում անձի ունեցած դերից, այն կարող է նաև ծանր կացության մեջ դնել վերջիններիս:Վճռաբեկ դատարանը •տնում է, որ ընտանեկան դրությունըª որպես այլ մեղմացնող հան•ամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, և այդ կապակցությամբ դատարանը յուրաքանչյուր ան•ամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերինª 1.արդյոք ամբաստանյալը հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կերակրողը, 2.արդյոք նրա խնամքին •տնվում են անչափահաս երեխան կամ զառամյալ ծնողները, 3.արդյոք առկա են ընտանիքում նրա բացասական վարքա•իծը (հարբեցողություն, թմրամոլություն, դաժան վերաբերմունք ընտանիքի անդամների նկատմամբ և այլն) հիմնավորող փաստական տվյալներ /02.06.2009թվականի թիվ ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08որոշում/: Միաժամանակ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 05.11.2010թվականի թիվ ԵԷԴ/0032/01/10 որոշումը, որում զար•ացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը •տնում է, որ հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հան•ամանքների կոնկրետ համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար` անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հան•ամանքի առկայությունից: Այլ կերպ` պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հան•ամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 70հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հան•ում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու:
Այսպիսով,վերը նշված օրենսդրական կար•ավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունըպետք է հիմնված լինի •ործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հան•ամանորեն քննության առնի ինչպես հանցա•ործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները:Հիմք ընդունելովվկայակոչված որոշումներում շարադրված իրավական դիրքորոշումներըª դատարանն արձանա•րում է, որ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ •ործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հան•ամանքները վերաբերում են ինչպես հանցա•ործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութա•րում են հանցա•ործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հան•ամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցա•ործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտան•ավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց •նահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ •ործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Դատարանը ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 70հոդվածի պահանջների համատեքստում քննության առնելով սույն քրեական •ործի հան•ամանքները, արձանա•րում է հետևյալը:
Վերը շարադրված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից և սույն •ործի կոնկրետ հան•ամանքներից ելնելով, քննության առնելով ինչպես հանցա•ործության կատարման, այնպես էլ ամբաստանյալին վերաբերող բոլոր հան•ամանքները, անձը բնութա•րող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հան•ամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հան•ամանքների բացակայությունը,անկեղծորեն զղջալը կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին զառամյալ տատի /ծնված 1916թվականին/ և հոր /ծնված 1940թվականին/ •տնվելը,ընտանիքի միակ կերակրողը հանդիսանալը, և մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրանց կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ,դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 10, 11, 48, 61հոդվածներով ամրա•րված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար, հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, դատարանը հան•ում է հետևության, որ սույն •ործում առկա տվյալները, մասնավորապես` ամբաստանյալի անձը բնութա•րող տվյալների, պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հան•ամանքների առկայությունն իրենց ամբողջության ու համակցության մեջ նվազեցնում են ամբաստանյալի կատարած արարքի` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանն ու նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմք են ստեղծում, իսկ նշանակված պատժի պայմանականորեն չկիրառումը տվյալ դեպքում կապահովի ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակների իրականացումը և Արսեն Պետրոսյանի ուղղումն ու վերադաստիարակումը հնարավոր է առանց հասարակությունից մեկուսացնելու, ուստի նպատակահարմար չէ հանցավորի կողմից պատիժը կրելը, և նրա նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 70հոդվածը, որը կապահովի սոցիալական արդարությունը վերական•նելու, պատժի ենթարկված անձին ուղղելու, ինչպես նաև հանցա•ործությունները կանխելու պատժի նպատակները, որն էլ երաշխիք է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի իրականացման:
Ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանինկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը պետք է վերացնել և նրան անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստի դահլիճում:
Քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, դատարանը հան•ում է այն հետևության, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված 0,74•րամ հաստատուն քաշով ՚Մարիխուանաՙ տեսակի թմրամիջոցը պետք է ոչնչացնել:
ՀՀ Քրեական դատավարություն օրերնս•րքի 238հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª •ույքը, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ, ազատվում է կալանքից, եթե քաղաքացիական հայցը հետ վերցվելու, կասկածյալին կամ մեղադրյալին վերա•րվող արարքի որակումը փոխվելու հետևանքով կամ այլ պատճառներով վերացել է •ույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը:
ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Ս.Սամվելյանի կողմից 23.06.2017թվականին ՚Գույքի վրա կալանք դնելու մասինՙ որոշում է կայացվել, որով կալանք է դրվել մեղադրյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանին պատկանող •ույքի վրա:
Քննության առնելով •ույքի վրա դրված կալանքի հարցըª ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 238հոդվածի 1-ին մասի համաձայն դատարանը •տնում է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0104/01/17քրեական •ործով /նախաքննական համար 59101717/ •ույքի վրա դրված կալանքը /շարժական և անշարժ/ պետք է վերացնել, քանի որ վերացել է •ույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը:
Քննության առնելով դատական ծախսերի հարցըª դատարանը •տնում է, որ դրանք ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնա•անձման, քանի որ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 168հոդվածի առաջին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական •ործով առկա չէ, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը դատական քննության արա•ացված կար• կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենս•րքի 375.3հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնա•անձման:
Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 357-360, 365, 369-375, 3751 - 3753հոդվածներով դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով, 268հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով դատապարտել ազատազրկման 4/չորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 268հոդվածի 1-ին մասով դատապարտել ազատազրկման 3/երեք/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 66հոդվածի կանոններով, հանցանքների համակցությամբ, ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով նշանակված պատժին լրիվ •ումարել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի268հոդվածի 1-ին մասովնախատեսված հանցա•ործության համար նշանակված պատիժը և Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 4/չորս/ տարի 3/երեք/ ամիս ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի70հոդվածը և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` նշանակելով փորձաշրջան 3/երեք/ տարի ժամկետով:
Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի վարքա•ծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի պետական ծառայության բնակության վայրի համապատասխան բաժնի վրա:
Խափանման միջոցը` կալանավորումը, վերացնել և Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանին անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստի դահլիճում:
Քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված թմրամիջոցըª 0,74•րամ հաստատուն քաշով ՚Մարիխուանաՙ տեսակի թմրամիջոցը` ոչնչացնել:
Ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի •ույքի վրա դրված կալանքը /շարժական և անշարժ/ վերացնել:
Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանª հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 395հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի:
ԴԱՏԱՎՈՐª Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ԵԱՔԴ/0104/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` նաև Վճռաբեկ դատարան),
նախագահությամբ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
2019 թվականի դեկտեմբերի 23-ին ք. Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով նոր հանգամանքի հիմքով դատապարտյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճռով Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով և 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով Ա.Պետրոսյանը դատապարտվել է ազատազրկման՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկման՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ, հանցանքների համակցությամբ, նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով:
2. Մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճիռը:
3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2018 թվականի հուլիսի 25-ի՝ «իրեղեն ապացույցի ոչնչացման մասին» ակտի համաձայն՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացվել է (1):
4. Դատապարտյալ Ա.Պետրոսյանի կողմից նոր հանգամանքի հիմքով բերված բողոքի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը 2019 թվականի հուլիսի 8-ի որոշմամբ հարուցել է դատական ակտի վերանայման վարույթ և վճռաբեկ բողոքն ընդունել է վարույթ:
Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
5. Արսեն Պետրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է այն բանի համար, որ «(…) քննությամբ չպարզված օրը, Արարատի մարզի Արբաթ գյուղին հարակից դաշտից, առանց իրացնելու նպատակի, քաղելու միջոցով ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զգալի չափերով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է, իսկ մնացած` զգալի չափերի 0.83 գրամը հետագայում օգտագործելու նպատակով փաթեթավորել է «Պառլամենտ» տեսակի ծխախոտի տուփի մեջ և այն դրել ձկնաբուծարանի փայտե տնակի պահարանի վերևի հատվածում, որը հայտնաբերվել և առգրավվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 11-ին կատարված խուզարկությամբ (…)» (2):
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոշարադրյալ հիմնավորումներով.
6. Բողոք բերած անձը, հղում կատարելով թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի չափերի վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխություններին, ինչպես նաև վկայակոչելով ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասը, փաստարկել է, որ նշված փոփոխություններով բարելավվել է իր վիճակը, հետևաբար դրանք ենթակա են կիրառման իր նկատմամբ:
7. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է հարուցել դատական ակտերի վերանայման վարույթ, բեկանել և փոփոխել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն արդարացնել:
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
8. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշման ուժով «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ի թիվ ՀՕ-241-Ն ՀՀ օրենքը նոր հանգամանք է դատապարտյալ Արսեն Պետրոսյանի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշումը վերանայելու համար:
9. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն՝ տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն»:
10. Քրեական օրենքը հետադարձ ուժով կիրառելու նորմերի համակարգային վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր: Այն բացառիկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար, նշված սկզբունքից շեղումը բացարձակապես անթույլատրելի է: Դրա հետ մեկտեղ, ժամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության ընդհանուր կանոնն ունի նաև բացառություն: Մասնավորապես, քրեական օրենքի հետադարձության կանոնը սկսում է գործել այն դեպքերում, երբ նոր օրենքը կա'մ վերացնում է արարքի հանցավորությունը (ապաքրեականացում), կա'մ մեղմացնում է պատիժը, կա'մ այլ կերպ բարելավում է հանցանք կատարած անձի վիճակը: Թվարկված պայմաններն ունեն իմպերատիվ բնույթ, և նոր օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանցից առնվազն մեկի առկայության պարագայում նոր օրենքի գործողությունը տարածվում է մինչև այն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են այն, սակայն ունեն դատվածություն (3):
11. ՀՀ սահմանադրական դատարանը (այսուհետ` նաև Սահմանադրական դատարան), 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշման շրջանակներում անդրադառնալով արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքը հետադարձությամբ կիրառելու կառուցակարգին, արձանագրել է. «(...) [Ե]լնելով ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի անմիջական գործողությունից և վերջինիս` սույն որոշման մեջ բացահայտված բովանդակությամբ կիրառումն ապահովելու համար իրավակիրառ պրակտիկայի շրջանակներում արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքի հետադարձ կիրառումը պատիժ կրող անձանց նկատմամբ անհրաժեշտ է իրականացնել նոր հանգամանքի հիմքով դատական ակտի վերանայման վերաբերյալ իրավակարգավորումների շրջանակներում՝ արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքի ուժի մեջ մտնելը դիտարկելով որպես դատական ակտը վերանայելու համար նոր հանգամանք (…)» (4):
Արդյունքում, Սահմանադրական դատարանն արձանագրել է. «(...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.2-րդ հոդվածը և դրա հետ համակարգային առումով փոխկապակցվածության մեջ գտնվող` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.4-րդ հոդվածի 1-ին մասը համապատասխանում են ՀՀ Սահմանադրությանն այնպիսի սահմանադրաիրավական բովանդակությամբ, համաձայն որի` ելնելով ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի անմիջական գործողությունից` արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքն ուժի մեջ մտնելն իրավակիրառ պրակտիկայի շրջանակներում պետք է ընկալվի որպես նոր հանգամանք, և օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը նոր հանգամանքի հիմքով ենթակա է վերանայման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգով (...)» (5):
12. Նախորդ կետում մեջբերված Սահմանադրական դատարանի իրավական դիրքորոշումների հաշվառմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքի ընդունմամբ նախկինում կայացված և օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտերը ենթակա են վերանայման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 491-րդ գլխով սահմանված` նոր հանգամանքներով դատական ակտերի վերանայման կանոններով: Այլ կերպ` Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը նոր հանգամանք է օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտերը վերանայելու համար։
13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ապօրինի պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, փոխադրելը կամ առաքելը՝
պատժվում է կալանքով` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով»։
Մինչև «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ի թիվ ՀՕ-241-Ն ՀՀ օրենքն ուժի մեջ մտնելը թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1-ին հավելվածում «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի համար որպես զգալի չափ է սահմանված եղել 0.5 գրամից մինչև 5.0 գրամը ներառյալ:
Վերոնշյալ օրենքի 4-րդ հոդվածով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1-5-րդ հավելվածներն ուժը կորցրած ճանաչելուց հետո ՀՀ կառավարության` 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի համար որպես մանր չափ է սահմանվել՝ 0.5 գրամից մինչև 2.5 գրամը ներառյալ, իսկ որպես զգալի չափ՝ 2.5 գրամից մինչև 12.5 գրամը ներառյալ:
14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Արսեն Պետրոսյանը դատապարտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի՝ 0.83 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու և պահելու համար (6):
15. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 9-13-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների և արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ թմրամիջոցների չափերի վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխությունները վերացնում են Ա.Պետրոսյանի վերաբերյալ կայացված և օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտերով հաստատված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի հանցավորությունը։
Մասնավորապես, «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափի նվազագույն և առավելագույն սահմանների օրենսդրական փոփոխությունների համեմատական ուսումնասիրությունից երևում է, որ դրանց արդյունքում 0.83 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն այսուհետ ոչ թե զգալի, այլ մանր չափի է: Այսինքն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հիմքով, այն է՝ արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
Նման պայմաններում թմրամիջոցների չափերի վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխություններին պետք է տալ հետադարձ ուժ և գործողությունը տարածել մինչև դրանց ուժի մեջ մտնելը Ա.Պետրոսյանի կողմից կատարված արարքի վրա:
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշման ուժով «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ի թիվ ՀՕ-241-Ն ՀՀ օրենքը նոր հանգամանք է դատապարտյալ Ա.Պետրոսյանի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշումը վերանայելու համար։
16. Վերանայման արդյունքում անհրաժեշտ է դատապարտյալ Ա.Պետրոսյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշումը բեկանել ու փոփոխել, Ա.Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ: Միևնույն ժամանակ, Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով նշանակված 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկումը, այն պայմանականորեն չկիրառելը և 3 (երեք) տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանը պետք է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 171-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքի 11-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 35-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ, 4261-4262-րդ, 4264-րդ, 4267-րդ և 4269-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Դատապարտյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշումը նոր հանգամանքի հիմքով վերանայել:
2. Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշումը բեկանել ու փոփոխել:
3. Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
4. Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով նշանակված 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկումը, այն պայմանականորեն չկիրառելը և 3 (երեք) տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանը թողնել անփոփոխ:
5. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում՝ հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման:
Նախագահող` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
(1)Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 7-րդ, թերթ 72:
(2)Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 6-րդ, թերթ 297:
(3)Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Գասպար Պողոսյանի գործով 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ1/0013/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը։
(4)Տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշման 7-րդ կետը:
(5)Տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշման եզրափակիչ մասը:
(6)Տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը:
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` նաև Վճռաբեկ դատարան),
նախագահությամբ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
2019 թվականի դեկտեմբերի 23-ին ք. Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով նոր հանգամանքի հիմքով դատապարտյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճռով Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով և 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով Ա.Պետրոսյանը դատապարտվել է ազատազրկման՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկման՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ, հանցանքների համակցությամբ, նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով:
2. Մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճիռը:
3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2018 թվականի հուլիսի 25-ի՝ «իրեղեն ապացույցի ոչնչացման մասին» ակտի համաձայն՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացվել է (1):
4. Դատապարտյալ Ա.Պետրոսյանի կողմից նոր հանգամանքի հիմքով բերված բողոքի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը 2019 թվականի հուլիսի 8-ի որոշմամբ հարուցել է դատական ակտի վերանայման վարույթ և վճռաբեկ բողոքն ընդունել է վարույթ:
Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
5. Արսեն Պետրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է այն բանի համար, որ «(…) քննությամբ չպարզված օրը, Արարատի մարզի Արբաթ գյուղին հարակից դաշտից, առանց իրացնելու նպատակի, քաղելու միջոցով ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զգալի չափերով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է, իսկ մնացած` զգալի չափերի 0.83 գրամը հետագայում օգտագործելու նպատակով փաթեթավորել է «Պառլամենտ» տեսակի ծխախոտի տուփի մեջ և այն դրել ձկնաբուծարանի փայտե տնակի պահարանի վերևի հատվածում, որը հայտնաբերվել և առգրավվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 11-ին կատարված խուզարկությամբ (…)» (2):
Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոշարադրյալ հիմնավորումներով.
6. Բողոք բերած անձը, հղում կատարելով թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի չափերի վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխություններին, ինչպես նաև վկայակոչելով ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասը, փաստարկել է, որ նշված փոփոխություններով բարելավվել է իր վիճակը, հետևաբար դրանք ենթակա են կիրառման իր նկատմամբ:
7. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է հարուցել դատական ակտերի վերանայման վարույթ, բեկանել և փոփոխել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն արդարացնել:
Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
8. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշման ուժով «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ի թիվ ՀՕ-241-Ն ՀՀ օրենքը նոր հանգամանք է դատապարտյալ Արսեն Պետրոսյանի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշումը վերանայելու համար:
9. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն՝ տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն»:
10. Քրեական օրենքը հետադարձ ուժով կիրառելու նորմերի համակարգային վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր: Այն բացառիկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար, նշված սկզբունքից շեղումը բացարձակապես անթույլատրելի է: Դրա հետ մեկտեղ, ժամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության ընդհանուր կանոնն ունի նաև բացառություն: Մասնավորապես, քրեական օրենքի հետադարձության կանոնը սկսում է գործել այն դեպքերում, երբ նոր օրենքը կա'մ վերացնում է արարքի հանցավորությունը (ապաքրեականացում), կա'մ մեղմացնում է պատիժը, կա'մ այլ կերպ բարելավում է հանցանք կատարած անձի վիճակը: Թվարկված պայմաններն ունեն իմպերատիվ բնույթ, և նոր օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանցից առնվազն մեկի առկայության պարագայում նոր օրենքի գործողությունը տարածվում է մինչև այն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են այն, սակայն ունեն դատվածություն (3):
11. ՀՀ սահմանադրական դատարանը (այսուհետ` նաև Սահմանադրական դատարան), 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշման շրջանակներում անդրադառնալով արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքը հետադարձությամբ կիրառելու կառուցակարգին, արձանագրել է. «(...) [Ե]լնելով ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի անմիջական գործողությունից և վերջինիս` սույն որոշման մեջ բացահայտված բովանդակությամբ կիրառումն ապահովելու համար իրավակիրառ պրակտիկայի շրջանակներում արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքի հետադարձ կիրառումը պատիժ կրող անձանց նկատմամբ անհրաժեշտ է իրականացնել նոր հանգամանքի հիմքով դատական ակտի վերանայման վերաբերյալ իրավակարգավորումների շրջանակներում՝ արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքի ուժի մեջ մտնելը դիտարկելով որպես դատական ակտը վերանայելու համար նոր հանգամանք (…)» (4):
Արդյունքում, Սահմանադրական դատարանն արձանագրել է. «(...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.2-րդ հոդվածը և դրա հետ համակարգային առումով փոխկապակցվածության մեջ գտնվող` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.4-րդ հոդվածի 1-ին մասը համապատասխանում են ՀՀ Սահմանադրությանն այնպիսի սահմանադրաիրավական բովանդակությամբ, համաձայն որի` ելնելով ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի անմիջական գործողությունից` արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքն ուժի մեջ մտնելն իրավակիրառ պրակտիկայի շրջանակներում պետք է ընկալվի որպես նոր հանգամանք, և օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը նոր հանգամանքի հիմքով ենթակա է վերանայման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգով (...)» (5):
12. Նախորդ կետում մեջբերված Սահմանադրական դատարանի իրավական դիրքորոշումների հաշվառմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքի ընդունմամբ նախկինում կայացված և օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտերը ենթակա են վերանայման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 491-րդ գլխով սահմանված` նոր հանգամանքներով դատական ակտերի վերանայման կանոններով: Այլ կերպ` Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը նոր հանգամանք է օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտերը վերանայելու համար։
13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ապօրինի պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, փոխադրելը կամ առաքելը՝
պատժվում է կալանքով` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով»։
Մինչև «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ի թիվ ՀՕ-241-Ն ՀՀ օրենքն ուժի մեջ մտնելը թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1-ին հավելվածում «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի համար որպես զգալի չափ է սահմանված եղել 0.5 գրամից մինչև 5.0 գրամը ներառյալ:
Վերոնշյալ օրենքի 4-րդ հոդվածով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1-5-րդ հավելվածներն ուժը կորցրած ճանաչելուց հետո ՀՀ կառավարության` 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի համար որպես մանր չափ է սահմանվել՝ 0.5 գրամից մինչև 2.5 գրամը ներառյալ, իսկ որպես զգալի չափ՝ 2.5 գրամից մինչև 12.5 գրամը ներառյալ:
14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Արսեն Պետրոսյանը դատապարտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի՝ 0.83 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու և պահելու համար (6):
15. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 9-13-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների և արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ թմրամիջոցների չափերի վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխությունները վերացնում են Ա.Պետրոսյանի վերաբերյալ կայացված և օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտերով հաստատված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի հանցավորությունը։
Մասնավորապես, «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափի նվազագույն և առավելագույն սահմանների օրենսդրական փոփոխությունների համեմատական ուսումնասիրությունից երևում է, որ դրանց արդյունքում 0.83 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն այսուհետ ոչ թե զգալի, այլ մանր չափի է: Այսինքն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հիմքով, այն է՝ արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
Նման պայմաններում թմրամիջոցների չափերի վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխություններին պետք է տալ հետադարձ ուժ և գործողությունը տարածել մինչև դրանց ուժի մեջ մտնելը Ա.Պետրոսյանի կողմից կատարված արարքի վրա:
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշման ուժով «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ի թիվ ՀՕ-241-Ն ՀՀ օրենքը նոր հանգամանք է դատապարտյալ Ա.Պետրոսյանի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշումը վերանայելու համար։
16. Վերանայման արդյունքում անհրաժեշտ է դատապարտյալ Ա.Պետրոսյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշումը բեկանել ու փոփոխել, Ա.Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ: Միևնույն ժամանակ, Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով նշանակված 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկումը, այն պայմանականորեն չկիրառելը և 3 (երեք) տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանը պետք է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 171-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքի 11-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 35-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ, 4261-4262-րդ, 4264-րդ, 4267-րդ և 4269-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Դատապարտյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշումը նոր հանգամանքի հիմքով վերանայել:
2. Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշումը բեկանել ու փոփոխել:
3. Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
4. Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով նշանակված 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկումը, այն պայմանականորեն չկիրառելը և 3 (երեք) տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանը թողնել անփոփոխ:
5. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում՝ հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման:
Նախագահող` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
(1)Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 7-րդ, թերթ 72:
(2)Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 6-րդ, թերթ 297:
(3)Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Գասպար Պողոսյանի գործով 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ1/0013/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը։
(4)Տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշման 7-րդ կետը:
(5)Տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշման եզրափակիչ մասը:
(6)Տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը:
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0104/01/17
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 29-06-2017 |
|---|---|
| Դատախազություն | Երևան քաղաքի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 59101717 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արսեն Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Պետրոս Պետրոսյանին առևանգելու նպատակով նախնական համաձայնության գալով իր ընկերներ` Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի հետ 22.11.2015թ. Կոմիտասի պողոտայում հանդիպել է Պետրոս Պետրոսյանին, ապա Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի կողմից Պ.Պետրոսյանի կյանքի և առողջության նկատմամբ վտանգավոր բռնություն գործադրելու միջոցով, շահադիտական դրդումներով, վերջինիս, իր կամքին հակառակ տեղափոխել են Արարատի մարզի Նորամարգ գյուղ իրեն պատկանող ձկնաբուծարանի տարածքում գտնվող տնակը տրամադրել է Պ.Պետրոսյանին պահելու նպատակով` այդ կերպ օժանդակել վերջինիս առևանգմանը: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հայրանուն | Խաչիկ |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 38-131 Մաս 2 Կետ 1,2,7 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 2.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 29-06-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 30-06-2017 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 30-06-2017 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 14-07-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Պետրոս |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Խորեն |
| Ազգանուն | Երեմյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-09-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-09-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-09-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատական նիստերի դահլիճ չլինելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-11-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-11-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 21-11-2017 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 21-11-2017 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
| Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 70 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | N - ԵԱՔԴ/0104/01/17 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՚21ՙ նոյեմբերի 2017թ. ք.Երևան ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲª Ա.ԱՍԼԱՆՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲª ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ա.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական •ործն ըստ մեղադրանքիԱրսեն Խաչիկի Պետրոսյանի`ծնված 14.02.1975թվականին,Արարատի մարզ,•յուղ Արբաթ,ազ•ությամբ հայ,ՀՀ քաղաքացի,միջնակար•կրթությամբ, ամուրի, ֆիզիկապեսառողջ, խնամքին երկու անձ, չի աշխատում,նախկինումչդատված,հաշվառված է Արարատի մարզ,•յուղ Արբաթ4-րդ փողոց12տուն հասցեում, բնակվում է Արարատի մարզ,•յուղ Արբաթ,1-ին փողոցի1-ին նրբանցքում•տնվող հողամասին կից տնակում,23.02.2016թվականին որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը և նույն օրը հայտարարվել էհետախուզում, 13.05.2017թվականինհայտնաբերվել է և նույնօրըորոշում է կայացվել որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը անփոփոխ թողնելու մասին: Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով, 268հոդվածի 1-ին մասով: Դատաքննությամբ և •ործի տվյալներով դատարանը Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործով ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա Երևան քաղաքի բնակիչ Պետրոս Պետրոսյանին առևան•ելու նպատակով նախնական համաձայնության •ալով իր ընկերներ` Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի հետ 2015թվականի նոյեմբերի 22-ին ժամը 01-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի 16 հասցեում •ործող ՚Արևելյան խոհանոցՙ կոչվող սրճարանի դիմաց հանդիպել է Պետրոս Պետրոսյանին, ապա Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի կողմից Պետրոս Պետրոսյանի կյանքի և առողջության նկատմամբ վտան•ավոր բռնություն •ործադրելու, այն է` վերջինիս կողմից վարվող ՚Մերսեդեսՙ մակնիշի 60 ԼՏ 060 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան չնստելու դեպքում ծեծելով տեղափոխելու և սպանելու սպառնալիքով, շահադիտական դրդումներով, նրան, իր կամքին հակառակ բնական միկրոսոցիալական միջավայրից դուրս հանելուց, նշված ավտոմեքենայով Արարատի մարզի Նորմար• •յուղ ժամանակավորապես տեղափոխելուց հետո իրեն պատկանող ձկնաբուծարանի տարածքում •տնվող տնակը տրամադրել է Պետրոս Պետրոսյանին պահելու նպատակով` այդ կերպ օժանդակել վերջինիս առևան•մանը: Բացի այդ, Արսեն Պետրոսյանը քննությամբ չպարզված օրը, Արարատի մարզի Արբաթ •յուղին հարակից դաշտից, առանց իրացնելու նպատակի, քաղելու միջոցով ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զ•ալի չափերով ՚Մարիխուանաՙ տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օ•տա•ործել է, իսկ մնացած` զ•ալի չափերի 0,83•րամը հետա•այում օ•տա•ործելու նպատակով փաթեթավորել է ՚Պառլամենտՙ տեսակի ծխախոտի տուփի մեջ և այն դրել ձկնաբուծարանի փայտե տնակի պահարանի վերևի հատվածում, որը հայտնաբերվել և առ•րավվել է 2015թվականի դեկտեմբերի 11-ին կատարված խուզարկությամբ: Վերը նշված հանցավոր արարքները կատարելու համար նախաքննական մարմինը Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով, 268հոդվածի 1-ին մասով: Քրեական •ործը 29.06.2017թվականին մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: Մինչ դատաքննությունն սկսելը ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արա•ացված կար•ով և հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, •իտակցում է արա•ացված կար•ով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ: Մեղադրողը միջնորդության դեմ չառարկեց: Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 3751 և 3752 հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշեց արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնել: Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, •տնում է, որ ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը կատարել է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով, 268հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքներ և հան•ում է այն հետևության, որ ամբաստանյալին մեղսա•րված արարքները որակված են ճիշտ, ուստի նա պետք է քրեական պատասխանատվության ենթարկվի: Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտան•ավորության աստիճանը, շարժառիթը, հետևանքը, հանցա•ործության տարածվածությունը, ամբաստանյալի անձը բնութա•րող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքները, նկատի ունենալով այն, որ քրեական պատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները: Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին): Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցա•ործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտան•ավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքները, որոշիչ հան•ամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում: Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցա•ործության, դրա առանձնահատկությունների, •ործի կոնկրետ հան•ամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքների բազմակողմանի •նահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրա•ործման հնարավորությունը: Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 62հոդվածի 2-րդ մասով, ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հան•ամանքներ հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է մասնակի խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, խնամքին են •տնվում զառամյալ տատը /ծնված 1916թվականին/ և հայրը /ծնված 1940թվականին/,նա հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, բնութա•րվում է դրական Արարատի մարզի ՚Արբաթՙ համայնքի ղեկավար Ա.Պետրոսյանի կողմից: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքներ չկան: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 3753հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` դատարանն արա•ացված կար•ով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող •երազանցել կատարված հանցա•ործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցա•ործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 360հոդվածի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը մի շարք այլ հարցերի հետ միասին պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե ամբաստանյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թեª ոչ£ Պատիժ նշանակելը քրեական •ործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրա•րված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 10հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª պատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածի համաձայնª 1.Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենս•րքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններումª հաշվի առնելով սույն օրենս•րքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցա•ործությանª հանրության համար վտան•ավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներով: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 70հոդվածի համաձայնª 1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կար•ապահական •ումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հան•ում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները: Պատիժ նշանակելու և այն կրելու նպատակահարմարության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ԱՎԴ/0082/01/12 և այլ որոշումներում և դիրքորոշում հայտնել այն մասին, որ արարքի հանրային վտան•ավորության բնույթը հանցա•ործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցա•ործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությանվերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտան•ավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտան•ավորության վրա` հանցա•ործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցա•ործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցա•ործությանը նրա մասնակցության աստիճանը /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 17.02.2009 թվականի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշում/: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ Քրեական օրենս•իրքը ինչպես հանցա•ործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածովնախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցա•ործությանª հանրության համար վտան•ավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցա•ործության վտան•ավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցա•ործության կատարման հան•ամանքները, եղանակը, •ործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցա•ործության հանրորեն վտան•ավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 18.12.2009թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշում/: Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցա•ործության, դրա առանձնահատկությունների, •ործի կոնկրետ հան•ամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքների բազմակողմանի •նահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրա•ործման հնարավորությունը /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 26.10.2007թվականի թիվ ՎԲ-192/07 որոշում/: Հիմք ընդունելով սույն որոշման 13-14-րդ կետերում մեջբերված օրենսդրական կար•ավորումները և դրանց հիման վրա Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներըª Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր դիրքորոշումն առ այն, որ հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցա•ործության, դրա առանձնահատկությունների, •ործի կոնկրետ հան•ամանքների, հանցավորի անձի, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքների բազմակողմանի •նահատման վրաª արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներին համապատասխանª նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրա•ործման հնարավորությունը:Վճռաբեկ դատարանն իր 13.09.2013թվականի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ արտահայտել էհետևյալ դիրքորոշումըª Հ.Հարությունյանի, Ն.Սար•սյանի •ործերով կայացված որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները Վճռաբեկ դատարանը զար•ացրել է Ս.Սար•սյանի •ործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ (...)՚հանցավորի անձնավորությունՙ եզրույթն ի տարբերություն ՚հանցա•ործության սուբյեկտՙ եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդա•րական, բարոյահո•եբանական և քրեաիրավական բնութա•րերով: ՀՀ •ործող քրեական օրենսդրության իմաստով ՚հանցավորի անձնավորությունՙ եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութա•րող առանձին հատկանիշները և վարքա•իծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման:(...)պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հար•ման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ: (...) հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները չեն կարող սահմանափակվել միայն անձի բարոյական հատկանիշներով և ներառում են նաև անձի ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, կրթությունը, նրա դրական կամ բացասական բնութա•իրը, խրախուսանքների կամ տույժերի առկայությունը և այլն: Անձը բնութա•րող տվյալների նշված մեկնաբանությունը վերաբերելի է հատկապես հանցանք կատարած զինծառայողների անձնավորությանը, ինչը պայմանավորված է զինվորական ծառայությանª որպես պետական ծառայության առանձնահատուկ տեսակով և այդ ծառայությունը կրող զինծառայողների հատուկ կար•ավիճակով /01.11.2012 թվականի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում/:Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալըª Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր դիրքորոշումն առ այն, որ յուրաքանչյուր •ործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հան•ամանքների (կատարված հանցա•ործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցա•ործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու •նահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Վճռաբեկ դատարանն ընդ•ծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հո•եկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութա•րի և մի շարք այլ հան•ամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հան•ամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա/13.09.2013թվականի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12որոշում/:Վճռաբեկ դատարանը •տնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժը անխուսափելիորեն ազդում է նրա ընտանիքի անդամների վրա, և կախված ընտանիքի կյանքում անձի ունեցած դերից, այն կարող է նաև ծանր կացության մեջ դնել վերջիններիս:Վճռաբեկ դատարանը •տնում է, որ ընտանեկան դրությունըª որպես այլ մեղմացնող հան•ամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, և այդ կապակցությամբ դատարանը յուրաքանչյուր ան•ամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերինª 1.արդյոք ամբաստանյալը հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կերակրողը, 2.արդյոք նրա խնամքին •տնվում են անչափահաս երեխան կամ զառամյալ ծնողները, 3.արդյոք առկա են ընտանիքում նրա բացասական վարքա•իծը (հարբեցողություն, թմրամոլություն, դաժան վերաբերմունք ընտանիքի անդամների նկատմամբ և այլն) հիմնավորող փաստական տվյալներ /02.06.2009թվականի թիվ ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08որոշում/: Միաժամանակ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 05.11.2010թվականի թիվ ԵԷԴ/0032/01/10 որոշումը, որում զար•ացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը •տնում է, որ հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հան•ամանքների կոնկրետ համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար` անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հան•ամանքի առկայությունից: Այլ կերպ` պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հան•ամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 70հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հան•ում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու: Այսպիսով,վերը նշված օրենսդրական կար•ավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունըպետք է հիմնված լինի •ործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հան•ամանորեն քննության առնի ինչպես հանցա•ործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները:Հիմք ընդունելովվկայակոչված որոշումներում շարադրված իրավական դիրքորոշումներըª դատարանն արձանա•րում է, որ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ •ործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հան•ամանքները վերաբերում են ինչպես հանցա•ործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութա•րում են հանցա•ործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հան•ամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցա•ործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտան•ավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց •նահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ •ործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: Դատարանը ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 70հոդվածի պահանջների համատեքստում քննության առնելով սույն քրեական •ործի հան•ամանքները, արձանա•րում է հետևյալը: Վերը շարադրված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից և սույն •ործի կոնկրետ հան•ամանքներից ելնելով, քննության առնելով ինչպես հանցա•ործության կատարման, այնպես էլ ամբաստանյալին վերաբերող բոլոր հան•ամանքները, անձը բնութա•րող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հան•ամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հան•ամանքների բացակայությունը,անկեղծորեն զղջալը կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին զառամյալ տատի /ծնված 1916թվականին/ և հոր /ծնված 1940թվականին/ •տնվելը,ընտանիքի միակ կերակրողը հանդիսանալը, և մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրանց կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ,դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 10, 11, 48, 61հոդվածներով ամրա•րված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներ•ործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հան•ամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունները կանխելու համար, հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, դատարանը հան•ում է հետևության, որ սույն •ործում առկա տվյալները, մասնավորապես` ամբաստանյալի անձը բնութա•րող տվյալների, պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հան•ամանքների առկայությունն իրենց ամբողջության ու համակցության մեջ նվազեցնում են ամբաստանյալի կատարած արարքի` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանն ու նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմք են ստեղծում, իսկ նշանակված պատժի պայմանականորեն չկիրառումը տվյալ դեպքում կապահովի ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակների իրականացումը և Արսեն Պետրոսյանի ուղղումն ու վերադաստիարակումը հնարավոր է առանց հասարակությունից մեկուսացնելու, ուստի նպատակահարմար չէ հանցավորի կողմից պատիժը կրելը, և նրա նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 70հոդվածը, որը կապահովի սոցիալական արդարությունը վերական•նելու, պատժի ենթարկված անձին ուղղելու, ինչպես նաև հանցա•ործությունները կանխելու պատժի նպատակները, որն էլ երաշխիք է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի իրականացման: Ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանինկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը պետք է վերացնել և նրան անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստի դահլիճում: Քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, դատարանը հան•ում է այն հետևության, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված 0,74•րամ հաստատուն քաշով ՚Մարիխուանաՙ տեսակի թմրամիջոցը պետք է ոչնչացնել: ՀՀ Քրեական դատավարություն օրերնս•րքի 238հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª •ույքը, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ, ազատվում է կալանքից, եթե քաղաքացիական հայցը հետ վերցվելու, կասկածյալին կամ մեղադրյալին վերա•րվող արարքի որակումը փոխվելու հետևանքով կամ այլ պատճառներով վերացել է •ույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը: ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Ս.Սամվելյանի կողմից 23.06.2017թվականին ՚Գույքի վրա կալանք դնելու մասինՙ որոշում է կայացվել, որով կալանք է դրվել մեղադրյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանին պատկանող •ույքի վրա: Քննության առնելով •ույքի վրա դրված կալանքի հարցըª ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 238հոդվածի 1-ին մասի համաձայն դատարանը •տնում է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0104/01/17քրեական •ործով /նախաքննական համար 59101717/ •ույքի վրա դրված կալանքը /շարժական և անշարժ/ պետք է վերացնել, քանի որ վերացել է •ույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը: Քննության առնելով դատական ծախսերի հարցըª դատարանը •տնում է, որ դրանք ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնա•անձման, քանի որ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 168հոդվածի առաջին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական •ործով առկա չէ, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը դատական քննության արա•ացված կար• կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենս•րքի 375.3հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնա•անձման: Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 357-360, 365, 369-375, 3751 - 3753հոդվածներով դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով, 268հոդվածի 1-ին մասով: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով դատապարտել ազատազրկման 4/չորս/ տարի ժամկետով: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 268հոդվածի 1-ին մասով դատապարտել ազատազրկման 3/երեք/ ամիս ժամկետով: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 66հոդվածի կանոններով, հանցանքների համակցությամբ, ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 38-131հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով նշանակված պատժին լրիվ •ումարել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի268հոդվածի 1-ին մասովնախատեսված հանցա•ործության համար նշանակված պատիժը և Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 4/չորս/ տարի 3/երեք/ ամիս ժամկետով: Կիրառել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի70հոդվածը և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` նշանակելով փորձաշրջան 3/երեք/ տարի ժամկետով: Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի վարքա•ծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի պետական ծառայության բնակության վայրի համապատասխան բաժնի վրա: Խափանման միջոցը` կալանավորումը, վերացնել և Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանին անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստի դահլիճում: Քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա: Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված թմրամիջոցըª 0,74•րամ հաստատուն քաշով ՚Մարիխուանաՙ տեսակի թմրամիջոցը` ոչնչացնել: Ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի •ույքի վրա դրված կալանքը /շարժական և անշարժ/ վերացնել: Դատական ծախսերի հարցն համարել լուծված: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանª հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 395հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի: ԴԱՏԱՎՈՐª Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 21-11-2017 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 19-01-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Բաղկացած 6հատորից՝ համապատասխանաբար 282, 266, 255, 256, 212, 319164թերթերից: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 19-01-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 6 հատոր՝ 250, 266, 255, 256, 212, 319 թերթից |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 12-01-2018 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 19-01-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 6 հատոր՝ 250, 266, 255, 256, 212, 319 թերթից |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-904/18 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 20-07-2018 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 25-07-2018 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 13-08-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր` 250 թերթ, 2-րդ հատոր` 266 թերթ, 3-րդ հատոր` 255 թերթ, 4-րդ հատոր` 256 թերթ |
| Էջերի քանակ | 5-րդ հատոր` 212 թերթ, 6-րդ հատոր` 319 թերթ, 7-րդ հատոր` 73 թերթ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 21-08-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր` 250 թերթ |
| Էջերի քանակը | 2-րդ հատոր` 266 թերթ |
| Էջերի քանակը | 3-րդ հատոր` 255 թերթ |
| Էջերի քանակը | 4-րդ հատոր` 256 թերթ |
| Էջերի քանակը | 5-րդ հատոր` 212 թերթ |
| Էջերի քանակը | 6-րդ հատոր` 319 թերթ |
| Էջերի քանակը | 7-րդ հատոր` 73 թերթ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 15-01-2019 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 16-01-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 7 հատորից. 250, 266, 255, 256, 212, 319, 74 թերթից |
| ՈՒր(դատարան) | Վճռաբեկ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-4614/18 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 09-04-2019 |
|---|
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 09-04-2019 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 15-04-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր՝ <<250>> թերթից, 2-րդ հատոր՝ <<266>> թերթից, 3-րդ հատոր` <<255>> թերթից, 4-րդ հատոր` <<256>> թերթից, 5-րդ հատոր` <<212>> թերթից, 6-րդ հատոր` <<319 |
| ՈՒր(դատարան) | Վճռաբեկ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-72360/19 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 01-02-2020 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 03-02-2020 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 10-02-2020 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր՝ <<250>> թերթից, 2-րդ հատոր՝ <<266>> թերթից, 3-րդ հատոր` <<255>> թերթից, 4-րդ հատոր` <<256>> թերթից, |
| Էջերի քանակ | 5-րդ հատոր` <<212>> թերթից, 6-րդ հատոր` <<319>> թերթից, 7-րդ հատոր` <<172>> թերթից |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0104/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 12-01-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 11-01-2018 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Սմբատյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արսեն Պետրոսյան Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Մասնակիորեն` պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի /ՀՀ քր. օր-ի 38-131 հոդ. 2-րդ մասի 1-ին ,2-րդ, 7-րդ կետերով և 268 հոդ. 1-ին մասով , ՀՀ քր.օր. 66 հոդ. վերջնական պատիժ - ազատազրկում 4 տարի 3 ամիս ժամկետով , ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդ.` 3 տարի փորձաշրջան / վերաբերյալ 21.11.2017թ. կայացված դատավճիռը , ՀՀ քր. օր-ի 70 հոդվածի համաձայն` ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը ճանաչել անթույլատրելի և Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քր. օր-ի 38-131 հոդ. 2-րդ մասի 1-ին ,2-րդ, 7-րդ կետերով և 268 հոդ. 1-ին մասով վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 տարի 3 ամիս ժամկետով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 23-01-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 23-01-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Սահակյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սեվակ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 08-02-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 10-04-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 10-04-2018 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն գործ № ԵԱՔԴ/0104/01/17 վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ Նախագահող դատավոր` Մ.Մելքոնյան Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ք. Երևանում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) նախագահող դատավոր` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ դատավորներ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ մասնակցությամբ` մեղադրող` Ա.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ պաշտպան` Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ ամբաստանյալ` Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ 2018 թվականի ապրիլի 10-ին դռնբաց դատական նիստում մեղադրող Ա.Սմբատյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով և 268-րդ հոդվածի 14-ին մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. Պետրոս Պետրոսյանը 2015 թվականի դեկտեմբերի 09-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչությունում հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2014 թվականի սեպտեմբերի 5-ից մինչև 2015 թվականի դեկտեմբերի 9-ն ընկած ժամանակահատվածում Կարեն Հովհաննիսյանը նախնական համաձայնությամբ մի խումբ անձանց հետ, իր նկատմամբ բռնություն գործադրելով, ինչպես նաև իր ընտանիքի անդամների նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիքով ստիպել է նրան հանձնել առանձնապես խոշոր չափերի՝ 100.000 ԱՄՆ դոլար գումար կամ դրան համարժեք գույք կամ գույքի նկատմամբ իրավունք: Դեպքի առթիվ 2015 թվականի դեկտեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում հարուցվել է թիվ 59104215 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: 2015 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Կարեն և Սերոբ Հովհաննիսյաններին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: Վերջիններիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանավորումը: Կարեն Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխել, լրացվել և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրել՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով՝ 2 դրվագ և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: Սերոբ Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան կրկին մեղադրանք է առաջադրել՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: 2016 թվականի փետրվարի 23-ին Արթուր Գևորկյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով ներգրավել է որպես մեղադրյալ: Նույն օրը վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է կալանավորումը և հայտարարվել հետախուզում: 2016 թվականի փետրվարի 23-ին Արսեն Պետրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով ներգրավել է որպես մեղադրյալ: Վերջինիս նկատմամբ նույն օրը հայտարարվել է հետախուզում և որպես խափանման միջոց ընտրվել կալանավորումը: 2016 թվականի ապրիլի 8-ին Արսեն Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշումը փոփոխվել և նա կրկին ներգրավել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով: 2016 թվականի ապրիլի 12-ին թիվ 59104215 քրեական գործից անջատվել է մեղադրյալներ Կարեն և Սերոբ Հովհաննիսյանների վերաբերյալ գործի մասը, շնորհվել է թիվ 59102216 հերթական համարը և 2016 թվականի մայիսի 2-ին նշված քրեական գործը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 277-րդ հոդվածի կարգով ուղարկվել է դատարան՝ ըստ էության քննության առնելու համար: 2017 թվականի մայիսի 13-ին բերման է ենթարկվել հետախուզման մեջ գտնվող մեղադրյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը: 2017 թվականի մայիսի 13-ին Արսեն Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով: 2017 թվականի հունիսի 21-ին Արսեն Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և նրան մեղադրանք է առաջադրվել՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ «նա Երևան քաղաքի բնակիչ Պետրոս Պետրոսյանին առևանգելու նպատակով նախնական համաձայնության գալով իր ընկերներ` Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի հետ 2015թվականի նոյեմբերի 22-ին ժամը 01-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի 16 հասցեում գործող «Արևելյան խոհանոց» կոչվող սրճարանի դիմաց հանդիպել է Պետրոս Պետրոսյանին, ապա Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի կողմից Պետրոս Պետրոսյանի կյանքի և առողջության նկատմամբ վտանգավոր բռնություն գործադրելու, այն է` վերջինիս կողմից վարվող «Մերսեդես» մակնիշի 60 ԼՏ 060 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան չնստելու դեպքում ծեծելով տեղափոխելու և սպանելու սպառնալիքով, շահադիտական դրդումներով, նրան, իր կամքին հակառակ բնական միկրոսոցիալական միջավայրից դուրս հանելուց, նշված ավտոմեքենայով Արարատի մարզի Նորմարգ գյուղ ժամանակավորապես տեղափոխելուց հետո իրեն պատկանող ձկնաբուծարանի տարածքում գտնվող տնակը տրամադրել է Պետրոս Պետրոսյանին պահելու նպատակով` այդ կերպ օժանդակել վերջինիս առևանգմանը: Բացի այդ, Արսեն Պետրոսյանը քննությամբ չպարզված օրը, Արարատի մարզի Արբաթ գյուղին հարակից դաշտից, առանց իրացնելու նպատակի, քաղելու միջոցով ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զգալի չափերով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է, իսկ մնացած` զգալի չափերի 0,83 գրամը հետագայում օգտագործելու նպատակով փաթեթավորել է «Պառլամենտ» տեսակի ծխախոտի տուփի մեջ և այն դրել ձկնաբուծարանի փայտե տնակի պահարանի վերևի հատվածում, որը հայտնաբերվել և առգրավվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 11-ին կատարված խուզարկությամբ»: 2017 թվականի հունիսի 23-ին թիվ 59104215 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Արսեն Պետրոսյանի վերաբերյալ գործի մասն անջատելու մասին, որին շնորհվել է թիվ 59101717 համարը: 2017 թվականի հունիսի 28-ին քրեական գործը` հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)՝ ըստ էության քննության առնելու համար: Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճռով ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել ազատազրկման՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով 4 (չորս) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով, հանցանքների համակցությամբ, նշանակված պատիժները լրիվ գումարելով՝ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 4 (չորս) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ, պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվել է փորձաշրջան` 3 (երեք) տարի ժամկետով, իսկ նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը վերացվել է: Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել մեղադրող Ա.Սմբատյանը: Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան է ներկայացրել պաշտպան Հ.Պետրոսյանը` խնդրելով մերժել մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը: Թիվ ԵԱՔԴ/0104/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Տ.Սահակյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 2018 թվականի հունվարի 23-ին և Վերաքննիչ դատարանի նույն թվականի փետրվարի 08-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով: 2. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Ըստ մեղադրողի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքի` Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճռով ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող նպաստել պատժի նպատակների իրականացմանը, ուստի նշված դատավճիռը ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ. Մեղադրողը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է գնահատել գործի փաստական հանգամանքներն, արհեստականորեն ընդլայնել է ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների շրջանակը, ինչի բացակայությամբ առավել տեսանելի է դառնում ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության անհամապատասխանությունն ամբաստանյալի անձին և նրա կատարած արարքի հանրային բարձր վտանգավորությանը: Մեղադրողը փաստել է, որ ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը լրիվ և բազմակողմանի գնահատման չի ենթարկել նրան մեղսագրված արարքի և նրա անձի հանրային վտանգավորության աստիճանը: Մասնավորապես Դատարանը հաշվի չի առել ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի կողմից հանցանք կատարելուց հետո դրսևորած վարքագիծը, ուշադրության չի արժանացրել այն, որ հանցանք կատարելուց՝ 2015 թվականի նոյեմբերի 22-ից հետո՝ շուրջ 2 տարի խուսափել է քննությունից և տևական ժամանակ հետախուզման մեջ գտնվելուց հետո՝ 2017 թվականի մայիսի 13-ին, բերման է ենթարկվել: Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճռում որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ գնահատվել են՝ այն, որ վերջինիս դրական է բնութագրվում Արարատի մարզի «Արբաթ» համայնքի ղեկավար Ա.Պետրոսյանի կողմից, ինչպես նաև այն, որ համաձայն «Արբաթ» համայնքի ղեկավար Ա.Պետրոսյանի կողմից տրված տեղեկանքի՝ ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանի խնամքին են գտնվում զառամյալ տատը /ծնված 1916թվականին/ և հայրը /ծնված 1940թվականին/: Ըստ մեղադրողի` ուշագրավ է այն իրողությունը, որ դեռևս նախաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննվել է Արարատի մարզի «Արբաթ» համայնքի ղեկավար Արայիկ Խաչիկի Պետրոսյանը, ով հայտնել է, որ հանդիսանում է մեղադրյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի եղբայրը /հատոր 2, գ.թ 83/: Մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը նշված հանգամանքը պատշաճ ուշադրության չի արժանացրել և ամբաստանյալի եղբոր կողմից նրան տրված դրական բնութագիրը և տեղեկանքը գնահատել է որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը հաստատող օբյեկտիվ ապացույցներ: Մեղադրողը նաև նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից տեղեկանքում նշված հանգամանքը՝ Արսեն Պետրոսյանի խնամքին զառամյալ տատի և հոր գտնվելու վերաբերյալ, դատաքննության փուլում պատշաճ չեն ստուգվել և չեն հիմնավորվել: Ինչ վերաբերում է դատավճռում նշված՝ որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալը հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, ապա մեղադրողը նշել է, որ քրեական գործի նյութերում նման տեղեկություն առկա չէ, և Առաջին ատյանի դատարանը, ըստ էության, հիմք ընդունելով միայն ամբաստանյալի մերկապարանոց հայտարարությունն այն մասին, որ հանդիսանում է տան միակ կերակրողը, նշվածը դատավճռում ներկայացրել է որպես հաստատված հանգամանք և դրա վրա կառուցել է նաև իր պատճառաբանությունը, մասնավորապես նշելով, որ ամբաստանյալը հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, ուստի ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրանց կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ: Ըստ մեղադրողի` Դատարանի կողմից նշված այդ պատճառաբանությունը, որ Արսեն Պետրոսյանը հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը, ուշագրավ է նաև նրանով, որ ամբաստանյալի եղբայրը՝ Արայիկ Խաչիկի Պետրոսյանը, բնակվելով նույն գյուղի հարևան փողոցում, նույնպես աշխատում է և զբաղեցնում Արարատի մարզի «Արբաթ» համայնքի ղեկավարի պաշտոնը: Արայիկ Խաչիկի Պետրոսյանը հաշվառված և բնակվում է Արարատի մարզի Արբաթ գյուղի 4-րդ փողոցի 12-րդ տանը, իսկ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը, դարձյալ հաշվառված է նույն հասցեում և բնակվում է նույն գյուղի 1-ին փողոցի 1-ին նրբանցքում գտնվող հողամասին կից տնակում: Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի կողմից կատարված արարքի համար զղջալուն, ապա մեղադրողը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտով նույնպես չի պատճառաբանել, թե ինչպե՞ս, ի՞նչ եղանակով է արտահայտվել ամբաստանյալի զղջալը, այնինչ հանցավորի կողմից մասնակի՝ միայն հայտնաբերված զգալի չափերի՝ 0,83 գրամ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի մասով, խոստովանական ցուցմունքներ տալը դեռևս չի վկայում նրա զղջալու մասին: Ընդ որում, նախաքննության ընթացում Արսեն Պետրոսյանի արարքի որակման ժամանակ հաշվի են առնվել գործով առկա բոլոր ապացույցներն իրենց համակցությամբ, ուստի նույնիսկ վերջինիս կողմից մասնակի ինքնախոստովանական ցուցմունքներ չտալու դեպքում, նրան առաջադրված մեղադրանքի փոփոխման կամ նրա արարքին այլ քրեաիրավական որակում տալու անհրաժեշտություն չէր առաջանա: Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածով չթույլատրված արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանին և մասնավորապես սույն գործով մեղսագրվող արարքի բնույթին և վտանգավորության աստիճանին, մեղադրողը փաստել է, որ առևանգումը մարդու ազատության դեմ ուղղված հանցագործություններից ամենավտանգավորն ու ծանրն է: Ի տարբերություն ազատության դեմ ուղղված այլ հանցագործությունների, առևանգման դեպքում հանցավորը անձին միաժամանակ զրկում է իր գտնվելու վայրն ընտրելու և ազատ տեղաշարժվելու իրավունքից: Հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանով առանձնանում է բռնության գործադրմամբ կամ դրա գործադրման սպառնալիքով կատարված առևանգումը: Բռնի ուժի գործադրմամբ կամ դրա սպառնալիքով սեփական հանցավոր նպատակներն իրականացնելը վկայում է հանցանք կատարած անձի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանի մասին: Սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով նախատեսված ծանր հանցագործություն, որով նախատեսում է պատիժ բացառապես ազատազրկման ձևով՝ 4-8 տարի ժամկետով: Դատելով սանկցիայով սահմանված պատժաչափից, ակնհայտ է, որ այդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքն ունի բարձր հանրային վտանգավորություն: Ամփոփելով վերոգրյալը` մեղադրողը գտել է, որ ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառելն անհամատեղելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջների ու ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ որոշումների հետ և հակասում է արդարության ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, չի նպաստում սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը, հանցագործությունների կանխմանը, չի համապատասխանում ամբաստանյալին մեղսագրված արարքի և նրա անձի հանրային վտանգավորության աստիճանին, կատարած հանցանքի ծանրությանը, դրա կատարելու հանգամանքներին, ամբաստանյալի անձին և Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է. «Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, մասնակիորեն՝ պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ին թիվ ԵԱՔԴ/0104/01/17 քրեական գործով կայացված դատավճիռը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ ամբաստանյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը ճանաչել անթույլատրելի և Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1֊-ին մասով վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 տարի 3 ամիս ժամկետով»: 3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված հարցը հետևյալն է` արդյո՞ք ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելը բխում է քրեական գործի փաստական տվյալներից և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, թե՞ ոչ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 39-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն`«Հանցակիցներին պատասխանատվության ենթարկելիս հաշվի են առնվում հանցագործությանը նրանցից յուրաքանչյուրի մասնակցության բնույթը և աստիճանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։ Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։ 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ (...)»։ Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։ Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝ ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։ Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է սահմանում մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ, կյանքի կամ առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով, շահադիտական դրդումներով մարդուն գաղտնի կամ բացահայտ առևանգելու համար, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 218-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշները: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն պարագայում ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանին մեղսագրվող արարքներից առաջինը ծանր հանցագործության օժանդակությունն է, որը դրսևորվել է հետևյալում` ամբաստանյալը նախնական համաձայնության գալով իր ընկերներ Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի հետ, Պետրոս Պետրոսյանին առևանգելու նպատակով Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի 16 հասցեում գործող «Արևելյան խոհանոց» կոչվող սրճարանի դիմաց հանդիպել է Պետրոս Պետրոսյանին, ապա Կարեն Հովհաննիսյանի և Արթուր Գևորկյանի կողմից Պետրոս Պետրոսյանի կյանքի և առողջության նկատմամբ վտանգավոր բռնություն գործադրելու, այն է` վերջինիս կողմից վարվող «Մերսեդես» մակնիշի 60 ԼՏ 060 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան չնստելու դեպքում ծեծելով տեղափոխելու և սպանելու սպառնալիքով, շահադիտական դրդումներով, նրան, իր կամքին հակառակ բնական միկրոսոցիալական միջավայրից դուրս հանելուց, նշված ավտոմեքենայով Արարատի մարզի Նորմարգ գյուղ ժամանակավորապես տեղափոխելուց հետո իրեն պատկանող ձկնաբուծարանի տարածքում գտնվող տնակը տրամադրել է Պետրոս Պետրոսյանին պահելու նպատակով: Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալին մեղսագրվող երկրորդ արարքին, ապա այն նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար։ Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի. -թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը), -դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը), -արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։ Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս (տե´ս Վճռաբեկ դատարանի Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով որոշումը): Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Արսեն Պետրոսյանին մեղսագրված հանցագործության առարկան «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց է, որը, դատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածից, համեմատաբար նվազ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է, քանի որ հարաբերականորեն ավելի մեծ քաշն է համարվում պատժելի, իսկ Արսեն Պետրոսյանի մոտից հայտնաբերված թմրամիջոցի քաշը (0.83 գրամ) ի համեմատ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետով թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի (0.5-5 գրամ) այդքան էլ մեծ չէ և առավել մոտ է հավելվածով գալի չափի նվազագույն սահմանին։ Քրեական գործի նյութերից երևում է նաև, որ Արսեն Պետրոսյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել` տալով խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, խնամքին են գտնվում զառամյալ տատը (ծնված 1916թվականին) և հայրը (ծնված 1940թվականին), ինչպես նաև վերջինս բնութագրվում է դրական և հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը: Ըստ Վերաքննիչ դատարան ներկայացրած` ՀՀ Արարատի մարզի «Արբաթի բժշկական ամբուլատորիա» համայնքային ոչ առևտրային կազմակերպության կողմից 14.03.2018թ. տրված ամբուլատոր քարտից տրված քաղվածքի` ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է «արտերիալ հիպերտոնիա II˚»: Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալ Արսեն Պետրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործի նյութերում դրանք բացակայում են: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը` հաշվի առնելով կատարված հանցանքների բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանն, Արսեն Պետրոսյանի անձը բնութագրող վերը նշված տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները օրինական են և հիմնավոր: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ և 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճիռը` քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով և 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ մեղադրող Ա.Սմբատյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 10-04-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 11-07-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 7 հատոր` 1-250, 2-266, 3-255, 4-256, 5-212, 6-319, 7-66 թերթից: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 11-07-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 7 հատոր` 1-250, 2-266, 3-255, 4-256, 5-212, 6-319, 7-66 թերթից: |
| Ուր | Երևան քաղաքի դատարան |
| Գրության համարը | Ե-23282/18 |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0104/01/17
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 11-01-2019 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Դատապարտյալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքը վերադարձվել է սխալները շտկելու համար |
| Որոշման ամսաթիվ | 13-02-2019 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԱՔԴ/0104/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԵՐԱԴԱՐՁՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 13 փետրվարի 2019 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով դատապարտյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի կողմից նոր հանգամանքի հիմքով բերված բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 21-րդ մասի համաձայն` բողոքին կցվում են բողոքի պատճենը, գործը քննած դատարան և դատավարության մասնակիցներին (բացառությամբ քննիչի և հետաքննության մարմնի) ուղարկված լինելը հավաստող փաստաթղթերը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ Բողոք ներկայացնող անձը դրա պատճենը, նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքը հաստատող նյութերի պատճենների հետ պատշաճորեն ուղարկում է դատավարության մասնակիցներին (…): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ …) Վճռաբեկ բողոքին կցվում է …) վճռաբեկ բողոքի էլեկտրոնային տարբերակը (էլեկտրոնային կրիչը: Բողոքի և կից փաստաթղթերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ բացակայում են բողոքի պատճենը գործը քննած դատարան և դատախազին ուղարկված լինելը հավաստող փաստաթղթերը, ինչպես նաև առկա չէ վճռաբեկ բողոքի էլեկտրոնային տարբերակը (էլեկտրոնային կրիչը): Այսինքն՝ պահպանված չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 21-րդ, 5-րդ մասերի և 426.7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջները: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վերադարձվում է, եթե այն չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի պահանջներին, ուստի ներկայացված բողոքը ենթակա է վերադարձման: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` Վճռաբեկ դատարանը բողոքը վերադարձնելու մասին որոշմամբ սահմանում է մինչև մեկամսյա ժամկետ՝ ձևական սխալները շտկելու և վճռաբեկ բողոքը կրկին ներկայացնելու համար: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 4-րդ մասի հիման վրա բողոք բերած անձին պետք է տրամադրել 15-օրյա ժամկետ՝ ձևական սխալները շտկելու և վճռաբեկ բողոքը կրկին ներկայացնելու համար: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 1-ին, 3-րդ և 4-րդ մասերով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Դատապարտյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի կողմից նոր հանգամանքի հիմքով բերված բողոքը վերադարձնել: Վճռաբեկ բողոքի ձևական սխալները շտկելու և այն կրկին ներկայացնելու համար սահմանել 15-օրյա ժամկետ` սույն որոշումը ստանալու պահից: Սահմանված ժամկետում բողոքը չներկայացնելու դեպքում այն համարվում է չտրված: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 14-02-2019 |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 17-01-2019 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 17-01-2019 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Սերժիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 05-04-2019 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | 7 հատոր` 250, 266, 255, 256, 212, 319, 84 թերթ |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 08-04-2019 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Դատապարտյալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքը վերադարձվել է սխալները շտկելու համար |
| Որոշման ամսաթիվ | 13-02-2019 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԱՔԴ/0104/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԵՐԱԴԱՐՁՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 13 փետրվարի 2019 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով դատապարտյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի կողմից նոր հանգամանքի հիմքով բերված բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 21-րդ մասի համաձայն` բողոքին կցվում են բողոքի պատճենը, գործը քննած դատարան և դատավարության մասնակիցներին (բացառությամբ քննիչի և հետաքննության մարմնի) ուղարկված լինելը հավաստող փաստաթղթերը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ Բողոք ներկայացնող անձը դրա պատճենը, նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքը հաստատող նյութերի պատճենների հետ պատշաճորեն ուղարկում է դատավարության մասնակիցներին (…): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ …) Վճռաբեկ բողոքին կցվում է …) վճռաբեկ բողոքի էլեկտրոնային տարբերակը (էլեկտրոնային կրիչը: Բողոքի և կից փաստաթղթերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ բացակայում են բողոքի պատճենը գործը քննած դատարան և դատախազին ուղարկված լինելը հավաստող փաստաթղթերը, ինչպես նաև առկա չէ վճռաբեկ բողոքի էլեկտրոնային տարբերակը (էլեկտրոնային կրիչը): Այսինքն՝ պահպանված չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի 21-րդ, 5-րդ մասերի և 426.7-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջները: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վերադարձվում է, եթե այն չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 407-րդ հոդվածի պահանջներին, ուստի ներկայացված բողոքը ենթակա է վերադարձման: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` Վճռաբեկ դատարանը բողոքը վերադարձնելու մասին որոշմամբ սահմանում է մինչև մեկամսյա ժամկետ՝ ձևական սխալները շտկելու և վճռաբեկ բողոքը կրկին ներկայացնելու համար: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 4-րդ մասի հիման վրա բողոք բերած անձին պետք է տրամադրել 15-օրյա ժամկետ՝ ձևական սխալները շտկելու և վճռաբեկ բողոքը կրկին ներկայացնելու համար: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 1-ին, 3-րդ և 4-րդ մասերով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Դատապարտյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի կողմից նոր հանգամանքի հիմքով բերված բողոքը վերադարձնել: Վճռաբեկ բողոքի ձևական սխալները շտկելու և այն կրկին ներկայացնելու համար սահմանել 15-օրյա ժամկետ` սույն որոշումը ստանալու պահից: Սահմանված ժամկետում բողոքը չներկայացնելու դեպքում այն համարվում է չտրված: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Սահմանված ժամկետում կրկին ներկայացվել է | 08-04-2019 |
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 14-02-2019 |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 17-04-2019 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 17-04-2019 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Սերժիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 08-07-2019 |
|---|---|
| Որոշման առաքման ամսաթիվը | 09-07-2019 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-12-2019 |
|---|---|
| Ուղարկվել է ծանուցագիր | 12-12-2019 |
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
| Չկայացման պատճառը | նիստը հետաձգվել է 23.12.2019թ. |
Վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 23-12-2019 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 23-12-2019 |
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է դատական ակտը եվ փոփոխվել |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԱՔԴ/0104/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` նաև Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Ն.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ 2019 թվականի դեկտեմբերի 23-ին ք. Երևանում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով նոր հանգամանքի հիմքով դատապարտյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի վճռաբեկ բողոքը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճռով Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 7-րդ կետերով և 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով Ա.Պետրոսյանը դատապարտվել է ազատազրկման՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ազատազրկման՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ, հանցանքների համակցությամբ, նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով: 2. Մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճիռը: 3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2018 թվականի հուլիսի 25-ի՝ «իրեղեն ապացույցի ոչնչացման մասին» ակտի համաձայն՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացվել է (1): 4. Դատապարտյալ Ա.Պետրոսյանի կողմից նոր հանգամանքի հիմքով բերված բողոքի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը 2019 թվականի հուլիսի 8-ի որոշմամբ հարուցել է դատական ակտի վերանայման վարույթ և վճռաբեկ բողոքն ընդունել է վարույթ: Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել: Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները. 5. Արսեն Պետրոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է այն բանի համար, որ «(…) քննությամբ չպարզված օրը, Արարատի մարզի Արբաթ գյուղին հարակից դաշտից, առանց իրացնելու նպատակի, քաղելու միջոցով ապօրինի ձեռք է բերել և պահել զգալի չափերով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է, իսկ մնացած` զգալի չափերի 0.83 գրամը հետագայում օգտագործելու նպատակով փաթեթավորել է «Պառլամենտ» տեսակի ծխախոտի տուփի մեջ և այն դրել ձկնաբուծարանի փայտե տնակի պահարանի վերևի հատվածում, որը հայտնաբերվել և առգրավվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 11-ին կատարված խուզարկությամբ (…)» (2): Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոշարադրյալ հիմնավորումներով. 6. Բողոք բերած անձը, հղում կատարելով թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի չափերի վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխություններին, ինչպես նաև վկայակոչելով ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասը, փաստարկել է, որ նշված փոփոխություններով բարելավվել է իր վիճակը, հետևաբար դրանք ենթակա են կիրառման իր նկատմամբ: 7. Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է հարուցել դատական ակտերի վերանայման վարույթ, բեկանել և փոփոխել ստորադաս դատարանների դատական ակտերը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն արդարացնել: Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 8. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. արդյո՞ք ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշման ուժով «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ի թիվ ՀՕ-241-Ն ՀՀ օրենքը նոր հանգամանք է դատապարտյալ Արսեն Պետրոսյանի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշումը վերանայելու համար: 9. ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն՝ տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն»: 10. Քրեական օրենքը հետադարձ ուժով կիրառելու նորմերի համակարգային վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր: Այն բացառիկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար, նշված սկզբունքից շեղումը բացարձակապես անթույլատրելի է: Դրա հետ մեկտեղ, ժամանակի ընթացքում քրեական օրենքի գործողության ընդհանուր կանոնն ունի նաև բացառություն: Մասնավորապես, քրեական օրենքի հետադարձության կանոնը սկսում է գործել այն դեպքերում, երբ նոր օրենքը կա'մ վերացնում է արարքի հանցավորությունը (ապաքրեականացում), կա'մ մեղմացնում է պատիժը, կա'մ այլ կերպ բարելավում է հանցանք կատարած անձի վիճակը: Թվարկված պայմաններն ունեն իմպերատիվ բնույթ, և նոր օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանցից առնվազն մեկի առկայության պարագայում նոր օրենքի գործողությունը տարածվում է մինչև այն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են այն, սակայն ունեն դատվածություն (3): 11. ՀՀ սահմանադրական դատարանը (այսուհետ` նաև Սահմանադրական դատարան), 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշման շրջանակներում անդրադառնալով արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքը հետադարձությամբ կիրառելու կառուցակարգին, արձանագրել է. «(...) [Ե]լնելով ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի անմիջական գործողությունից և վերջինիս` սույն որոշման մեջ բացահայտված բովանդակությամբ կիրառումն ապահովելու համար իրավակիրառ պրակտիկայի շրջանակներում արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքի հետադարձ կիրառումը պատիժ կրող անձանց նկատմամբ անհրաժեշտ է իրականացնել նոր հանգամանքի հիմքով դատական ակտի վերանայման վերաբերյալ իրավակարգավորումների շրջանակներում՝ արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքի ուժի մեջ մտնելը դիտարկելով որպես դատական ակտը վերանայելու համար նոր հանգամանք (…)» (4): Արդյունքում, Սահմանադրական դատարանն արձանագրել է. «(...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.2-րդ հոդվածը և դրա հետ համակարգային առումով փոխկապակցվածության մեջ գտնվող` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 426.4-րդ հոդվածի 1-ին մասը համապատասխանում են ՀՀ Սահմանադրությանն այնպիսի սահմանադրաիրավական բովանդակությամբ, համաձայն որի` ելնելով ՀՀ Սահմանադրության 72-րդ հոդվածի անմիջական գործողությունից` արարքի պատժելիությունը վերացնող օրենքն ուժի մեջ մտնելն իրավակիրառ պրակտիկայի շրջանակներում պետք է ընկալվի որպես նոր հանգամանք, և օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը նոր հանգամանքի հիմքով ենթակա է վերանայման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգով (...)» (5): 12. Նախորդ կետում մեջբերված Սահմանադրական դատարանի իրավական դիրքորոշումների հաշվառմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքի ընդունմամբ նախկինում կայացված և օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտերը ենթակա են վերանայման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 491-րդ գլխով սահմանված` նոր հանգամանքներով դատական ակտերի վերանայման կանոններով: Այլ կերպ` Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը նոր հանգամանք է օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտերը վերանայելու համար։ 13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութեր ապօրինի պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, փոխադրելը կամ առաքելը՝ պատժվում է կալանքով` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով»։ Մինչև «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ի թիվ ՀՕ-241-Ն ՀՀ օրենքն ուժի մեջ մտնելը թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1-ին հավելվածում «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի համար որպես զգալի չափ է սահմանված եղել 0.5 գրամից մինչև 5.0 գրամը ներառյալ: Վերոնշյալ օրենքի 4-րդ հոդվածով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 1-5-րդ հավելվածներն ուժը կորցրած ճանաչելուց հետո ՀՀ կառավարության` 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի համար որպես մանր չափ է սահմանվել՝ 0.5 գրամից մինչև 2.5 գրամը ներառյալ, իսկ որպես զգալի չափ՝ 2.5 գրամից մինչև 12.5 գրամը ներառյալ: 14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Արսեն Պետրոսյանը դատապարտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափի՝ 0.83 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու և պահելու համար (6): 15. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման 9-13-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների և արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ թմրամիջոցների չափերի վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխությունները վերացնում են Ա.Պետրոսյանի վերաբերյալ կայացված և օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտերով հաստատված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի հանցավորությունը։ Մասնավորապես, «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափի նվազագույն և առավելագույն սահմանների օրենսդրական փոփոխությունների համեմատական ուսումնասիրությունից երևում է, որ դրանց արդյունքում 0.83 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն այսուհետ ոչ թե զգալի, այլ մանր չափի է: Այսինքն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հիմքով, այն է՝ արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ: Նման պայմաններում թմրամիջոցների չափերի վերաբերյալ օրենսդրական փոփոխություններին պետք է տալ հետադարձ ուժ և գործողությունը տարածել մինչև դրանց ուժի մեջ մտնելը Ա.Պետրոսյանի կողմից կատարված արարքի վրա: Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշման ուժով «ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2017 թվականի դեկտեմբերի 6-ի թիվ ՀՕ-241-Ն ՀՀ օրենքը նոր հանգամանք է դատապարտյալ Ա.Պետրոսյանի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշումը վերանայելու համար։ 16. Վերանայման արդյունքում անհրաժեշտ է դատապարտյալ Ա.Պետրոսյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշումը բեկանել ու փոփոխել, Ա.Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ: Միևնույն ժամանակ, Ա.Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով նշանակված 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկումը, այն պայմանականորեն չկիրառելը և 3 (երեք) տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանը պետք է թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 171-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքի 11-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 35-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ, 4261-4262-րդ, 4264-րդ, 4267-րդ և 4269-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Դատապարտյալ Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշումը նոր հանգամանքի հիմքով վերանայել: 2. Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի վերաբերյալ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2018 թվականի ապրիլի 10-ի որոշումը բեկանել ու փոփոխել: 3. Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել` հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ: 4. Արսեն Խաչիկի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով նշանակված 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկումը, այն պայմանականորեն չկիրառելը և 3 (երեք) տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանը թողնել անփոփոխ: 5. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում՝ հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ (1)Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 7-րդ, թերթ 72: (2)Տե՛ս քրեական գործ, հատոր 6-րդ, թերթ 297: (3)Տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Գասպար Պողոսյանի գործով 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ1/0013/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը։ (4)Տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշման 7-րդ կետը: (5)Տե՛ս ՀՀ սահմանադրական դատարանի` 2017 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ՍԴՈ-1348 որոշման եզրափակիչ մասը: (6)Տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը: |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 23-12-2019 |
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին
| Ամսաթիվ | 24-01-2020 |
|---|
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 30-01-2020 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | քրեական գործը 7 հատոր՝ 250, 266, 255, 256, 212, 319, 168 թերթ: |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0104/01/17
Երևան քաղաքի դատարան
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 01-02-2020 |
|---|