Հիմնական

Գործի համար: ԵԱՔԴ/0091/01/17
Վիճակագրական տողի համար : 7.2

Պատասխանող

Լիպարիտ Գրիգորյան
Արմեն Բարսեղյան
Արսեն Ադամյան
Լիպարիտ Գրիգորյան Ալբերտ
Արմեն Բարսեղյան Ալբերտ
Արսեն Ադամյան Ռաֆիկ
Արսեն Ադամյան
Արմեն Բարսեղյան
Լիպարիտ Գրիգորյան
Արմեն Բարսեղյան
Արսեն Ադամյան

Դատավոր

Քրեական վերաքննիչ

Կարեն Մարդանյան

Անդրանիկ Մնացականյան

Ռուբիկ Մխիթարյան

Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն

Արթուր Մկրտչյան

Հոդվածներ

Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն

ՀՀ Քրեական օրենսգիրք

Հոդված 188 Մաս 3

Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն

ՀՀ Քրեական օրենսգիրք

Հոդված 188 Մաս 3

Դատավոր

Քրեական վերաքննիչ

Կարեն Մարդանյան

Անդրանիկ Մնացականյան

Ռուբիկ Մխիթարյան

Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն

Արթուր Մկրտչյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Լիպարիտ Գրիգորյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա հանդիսանալով <Դավիթ-81> ՍՊԸ-ի տնօրեն, Երևան քաղաքի Լեռ Կամսար փողոցի 30/3 հասցեով շենքում ընկերությանը վարձակալությամբ հանձնված 45/1, 46, 45/1 տարածքներում առանց լիցենզիայի <պոկեր> շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորությամբ, իր ընկերների` Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի հետ ստեղծել են կայուն կազմակերպված խումբ, որում ըստ դերաբաշխման յուրաքանչյուրը ստանձնել է ծանոթներին պոկեր խաղալու համար հրավիրելու, գործընթացը վերահսկելու և խաղացողների հյուրասիրությունը կազմակերպելու պարտականություն:
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Քրեական վերաքննիչ 2019-12-11 10:00 3 Կայացվել է
Քրեական վերաքննիչ 2019-12-10 16:30 3 Կայացվել է
Քրեական վերաքննիչ 2019-11-14 15:00 3 Չի կայացվել
Քրեական վերաքննիչ 2019-10-16 11:00 3 Չի կայացվել
Քրեական վերաքննիչ 2019-09-17 16:00 3 Կայացվել է
Քրեական վերաքննիչ 2019-08-20 10:00 3 Չի կայացվել
Քրեական վերաքննիչ 2019-07-07 11:00 3
Քրեական վերաքննիչ 2019-07-04 11:00 3 Չի կայացվել
Քրեական վերաքննիչ 2019-06-06 12:00 3 Կայացվել է
Քրեական վերաքննիչ 2019-05-06 12:00 3
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2019-03-20 15:30 6 Կայացել է
Վճռաբեկ 2019-03-05 15:00 6 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2019-03-04 15:00 7 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2019-02-19 12:00 6 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2019-01-25 12:30 6 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2019-01-10 12:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2018-12-20 12:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2018-11-30 12:00 3 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2018-11-09 15:00 3 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2018-10-23 15:00 3 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2018-10-03 14:00 3 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2018-09-24 10:30 3 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2018-08-27 15:00 3 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2018-07-12 14:30 3 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2018-06-25 11:00 3 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2018-05-22 10:30 3 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2018-04-19 11:00 3 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2018-03-27 12:00 3 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2018-02-26 16:00 3 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2018-02-05 14:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2018-01-18 15:00 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-12-19 10:30 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-11-28 10:30 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-11-09 10:30 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-10-13 10:30 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-09-20 10:30 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-09-06 11:30 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-08-28 10:30 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Վճռաբեկ 2017-08-08 10:30 5 Նշանակվել է դատական նիստ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-07-03 12:00 5 Կայացել է
ԵԱՔԴ/0091/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«11» դեկտեմբերի 2019թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Կ.Մարդանյան
դատավորներ` Ա.Մնացականյան
Ռ.Մխիթարյան
քարտուղարությամբ` Մ.Մահտեսյանի
մասնակցությամբ` դատախազ Ա.Արամյանի
պաշտպաններ Ա.Թևանյանի
Ա.Մակուչյանի
ամբաստանյալներ Լ.Գրիգորյանի
Ա.Բարսեղյանի
Ա.Ադամյանի


դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի վերաբերյալ քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2019 թվականի մարտի 20-ի դատավճռի դեմ դատախազ Ա.Արամյանի, պաշտպաններ Ա.Թևանյանի և Ա.Մակուչյանի վերաքննիչ բողոքները.
ՊԱՐԶԵՑ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2014 թվականի հուլիսի 24-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 58209114 քրեական գործը:
2016 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանը, Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանը և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանը ներգրավվել են որպես մեղադրյալ, և նրանց մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով։
2017 թվականի մայիսի 11-ին Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին, Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանին և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել ու նրանց մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով։
2017 թվականի հունիսի 02-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2019 թվականի մարտի 20-ի դատավճռով.
- ճանաչել և հռչակել է Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքում և նրան արդարացրել է՝ արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
- Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով` զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Կիրառել է ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը և Լիպարիտ Գրիգորյանին ազատել է հիմնական պատժից:
- Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով` զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Կիրառել է ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` §Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը և Արմեն Բարսեղյանին ազատել է հիմնական պատժից:
- Վճռվել է նաև քաղաքացիական հայցը բավարարել և Լիպարիտ Գրիգորյանից ու Արմեն Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի, բռնագանձել 4.500.003.000 (չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար) ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
- Լիպարիտ Գրիգորյանից և Արմեն Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի` որպես դատական ծախսեր, վճռվել է բռնագանձել նաև 183.240 (հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել ամբաստանյալներ Լ․Գրիգորյանի, Ա․Բարսեղյանի պաշտպաններ Ա.Թևանյանը և Ա․Մակուչյանն ու դատախազ Ա․Արամյանը։
Վերաքննիչ բողոքներին պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Լիպարիտ Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա հանդիսանալով ՙԴավիթ-81՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն, Երևանի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ հասցեով շենքում ընկերությանը վարձակալությամբ հանձնված №45/1, №46 և №45/1 տարածքներում առանց լիցենզիայի ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորությամբ, իր ընկերների` Երևան քաղաքի բնակիչներ Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի հետ ստեղծել են կայուն կազմակերպված խումբ, որում ըստ դերաբաշխման յուրաքանչյուրը ստանձնել է ծանոթներին պոկեր խաղալու համար հրավիրելու, խաղի կազմակերպման համար խաղարկող, համապատասխան խաղասեղանով կահավորված սենյակներ և խաղի պարագաներ` խաղանիշեր և խաղաթղթեր տրամադրելու, գործընթացը վերահսկելու և խաղացողների հյուրասիրությունը կազմակերպելու պարտականություն: Դրանից հետո Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արմեն Բարսեղյանը սկսած 2012 թվականի դեկտեմբերից, իսկ Արսեն Ադամյանը 2014թ. հուլիսի 23-ից հետո` մինչև 2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ն, խախտելով ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի, ՙՀարկերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի, ՙՊետական տուրքի մասին 19-րդ հոդվածի 14-րդ կետի և 16-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջները, նշված տարածքներում իրենց ռիսկով իրականացրել են լիցենզավորման ենթակա այդ ձեռնարկատիրական գործունեությունը, կազմակերպելով ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր՝ մի քանի խաղացողների միաժամանակյա մասնակցության և շահման հնարավորություն ստեղծելու, պարտված անձանցից գումարներ ստանալու և շահումները բաշխելու եղանակով, որի դիմաց ստացել են շահույթ` նախնական փուլում յուրաքանչյուր խաղարկվող բանկի գումարով արտահայտված տոկոսի տեսքով, իսկ հետագայում` խաղացողներից ստացված ժամավճարի և կազմակերպվող հյուրասիրության դիմաց վճարումների տեսքով, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափերի վնաս պատճառելով, քանի որ խուսափել են պետական գրանցման և լիցենզիա ստանալու համար սահմանված տարեկան 4.500.003.000 դրամի չափով պետական տուրքերը վճարելուց։
3. Արմեն Բարսեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա Երևանի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ հասցեով շենքի №45/1, №46 և №45/1 տարածքներում առանց լիցենզիայի ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորությամբ, իր ընկերների` Երևան քաղաքի բնակիչներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արսեն Ադամյանի հետ ստեղծել են կայուն կազմակերպված խումբ, որում ըստ դերաբաշխման յուրաքանչյուրը ստանձնել է ծանոթներին պոկեր խաղալու համար հրավիրելու, խաղի կազմակերպման համար խաղարկող, համապատասխան խաղասեղանով կահավորված սենյակներ և խաղի պարագաներ` խաղանիշեր և խաղաթղթեր տրամադրելու, գործընթացը վերահսկելու և խաղացողների հյուրասիրությունը կազմակերպելու պարտականություն: Դրանից հետո Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արմեն Բարսեղյանը սկսած 2012 թվականի դեկտեմբերից, իսկ Արսեն Ադամյանը 2014թ. հուլիսի 23-ից հետո` մինչև 2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ն, խախտելով ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի, ՙՀարկերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի, ՙՊետական տուրքի մասին 19-րդ հոդվածի 14-րդ կետի և 16-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջները, նշված տարածքներում իրենց ռիսկով իրականացրել են լիցենզավորման ենթակա այդ ձեռնարկատիրական գործունեությունը, կազմակերպելով ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր՝ մի քանի խաղացողների միաժամանակյա մասնակցության և շահման հնարավորություն ստեղծելու, պարտված անձանցից գումարներ ստանալու և շահումները բաշխելու եղանակով, որի դիմաց ստացել են շահույթ` նախնական փուլում յուրաքանչյուր խաղարկվող բանկի գումարով արտահայտված տոկոսի տեսքով, իսկ հետագայում` խաղացողներից ստացված ժամավճարի և կազմակերպվող հյուրասիրության դիմաց վճարումների տեսքով, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափերի վնաս պատճառելով, քանի որ խուսափել են պետական գրանցման և լիցենզիա ստանալու համար սահմանված տարեկան 4.500.003.000 դրամի չափով պետական տուրքերը վճարելուց»:
4. Արսեն Ադամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա եղբոր կազմակերպությանը պատկանող և վարձակալությամբ սանիկին` Լիպարիտ Գրիգորյանին հանձնված Երևանի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ հասցեով շենքի №45/1, №46 և №45/1 տարածքներում առանց լիցենզիայի ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորությամբ, Լիպարիտ Գրիգորյանի և ծանոթի` Արմեն Բարսեղյանի հետ ստեղծել են կայուն կազմակերպված խումբ, որում ըստ դերաբաշխման յուրաքանչյուրը ստանձնել է ծանոթներին պոկեր խաղալու համար հրավիրելու, խաղի կազմակերպման համար խաղարկող, համապատասխան խաղասեղանով կահավորված սենյակներ և խաղի պարագաներ` խաղանիշեր և խաղաթղթեր տրամադրելու, գործընթացը վերահսկելու և խաղացողների հյուրասիրությունը կազմակերպելու պարտականություն: Դրանից հետո Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արմեն Բարսեղյանը սկսած 2012 թվականի դեկտեմբերից, իսկ Արսեն Ադամյանը 2014թ. հուլիսի 23-ից հետո` մինչև 2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ն, խախտելով ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի, ՙՀարկերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի, ՙՊետական տուրքի մասին 19-րդ հոդվածի 14-րդ կետի և 16-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջները, նշված տարածքներում իրենց ռիսկով իրականացրել են լիցենզավորման ենթակա այդ ձեռնարկատիրական գործունեությունը, կազմակերպելով ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր՝ մի քանի խաղացողների միաժամանակյա մասնակցության և շահման հնարավորություն ստեղծելու, պարտված անձանցից գումարներ ստանալու և շահումները բաշխելու եղանակով, որի դիմաց ստացել են շահույթ` նախնական փուլում յուրաքանչյուր խաղարկվող բանկի գումարով արտահայտված տոկոսի տեսքով, իսկ հետագայում` խաղացողներից ստացված ժամավճարի և կազմակերպվող հյուրասիրության դիմաց վճարումների տեսքով, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափերի վնաս պատճառելով, քանի որ խուսափել են պետական գրանցման և լիցենզիա ստանալու համար սահմանված տարեկան 4.500.003.000 դրամի չափով պետական տուրքերը վճարելուց»:
5․ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի մարտի 20-ի դատավճռի համաձայն.
«(...) Համադրելով գործով վկաների նախաքննության և դատաքննության փուլերում տրված ցուցմունքները, դատարանն արժանահավատ է համարում նրանց` ինչպես նախաքննության փուլի ցուցմունքները, որոնք վերաբերում են շահումով պոկեր խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու հանգամանքներին, այնպես էլ` դատաքննության փուլի ցուցմունքները` շահումով խաղին մասնակցություն ունեցող անձանց շրջանակի վերաբերյալ, դրանք թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցներ են, ձեռք են բերվել օրենքով սահմանված քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ և չեն հակասում գործով հետազոտված մյուս ապացույցների համակցությանը:
Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի` Ալեքսանդր Ավագյանի վերաբերյալ կատարված գաղտնալսումների վերծանման արձանագրությունն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու վերաբերյալ միջնորդությանը, դատարանը, գնահատելով նշված ապացույցը գնահատելով վերաբերելիության տեսանկյունից, գտնում է, որ այն վերաբերելի չէ սույն գործին, և պետք է հանել ապացույցների շարքից:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանական կողմի միջնորդությանը` ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանի, վկաներ Հրաչյա Յազիչյանի, Գաննա Բրիլի և Սամվել Գսպոյանի նախաքննության փուլի ցուցմունքները, ինչպես նաև` ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությունը բացահայտելու, դեպքի վայրում հանցագործության հետքերն ամրագրելու արձանագրությունը անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու վերաբերյալ, դատարանը գտնում է, որ դրանք ձեռք են բերվել օրենքով սահմանված քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ և չեն հակասում դատաքննությամբ հետազոտված մյուս ապացույցներին:
Բացի այդ, դատարանն արձանագրում է, որ վերը նշված վկաների` Հրաչյա Յազիչյանի, Գաննա Բրիլի և Սամվել Գսպոյանի ցուցմունքներ, որոնք հիմնավորում են Լիպարիտ Գրիգորյանին և Արմեն Բարսեղյանին առաջադրված մեղադրանքը, ապացույցների զանգվածում միակ և վճռորոշ ապացույցները չեն:
(...)
Դատարանը, գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, վերլուծելով ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքը, ամբաստանյալի, վկաների ցուցմունքները, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատված բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, հանգում է հետևության, որ գործով որևէ հիմնավոր ապացույց ձեռք չի բերվել ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի կողմից կազմակերպված խմբի կազմում առանց պետական գրանցման և առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա գործունեություն իրականացնելու վերաբերյալ, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելով:
Այդ հանգամանքը, հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով, չի հաստատվել և ժխտվել է ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի, Արսեն Ադամյանի, ինչպես նաև` դատաքննության փուլում հարցաքննված շուրջ երկու տասնյակ վկաների, մասնավորապես` Հակոբ Օհանյանի, Մանյա Բարսեղյանի, Արկադի Հովհաննիսյանի, Վաղարշակ Ազիզյանի, Արտաշես Պապիկյանի և մյուսների ցուցմունքներով:
Ինչ վերաբերվում է ՙՀեռախոսային խոսակցությունների վերահսկման՚ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված գաղտնալսումներին, ապա դրանց բովանդակությամբ հաստատվել է միայն Արսեն Ադամյանի մասնակցությունը շահումով խաղերին, խաղին մասնակցող անձանց շրջանակին և խաղացողների միջև տեղի ունեցած պարտք ու պահանջի վերաբերյալ խոսակցություններին:
Դատարանը գտնում է, մեղադրանքի կողմը գործում առկա փաստական տվյալներն օբյեկտիվորեն չի գնահատել, ինչի արդյունքում բազմաթիվ չփարատված կասկածներ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չեն մեկնաբանվել հօգուտ ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի, նրա մեղավորության մասին հետևությունները հիմնվել են միայն ենթադրությունների վրա:
(...)
Այսպիսով, դատարանը փաստում է, որ ինչպես նախաքննությամբ ձեռք բերված, այնպես էլ դատաքննությամբ հետազոտված և գնահատված քրեական գործի փաստական հանգամանքներով չի ապացուցվել ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի մեղավորությունը կազմակերպված խմբի կազմում առանց պետական գրանցման և առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա գործունեություն իրականացնելու մեջ, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելով, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, և նրա արարքում բացակայում է հանցակազմը:
Անդրադառնալով ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանին և Արմեն Բարսեղյանին առաջադրված մեղադրանքներին, դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի մեղավորությունը` կազմակերպված խմբի կազմում առանց պետական գրանցման և առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա գործունեություն իրականացնելու մեջ, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելով, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, ապացուցված է:
(...)
Ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ֆիզիկապես վատառողջ է, խնամքի տակ են գտնվում 2-րդ խմբի հաշմանդամ հայրը, երկու երեխան:
Ամբաստանյալ Արմեն Բարսեղյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ֆիզիկապես վատառողջ է, տառապում է պարբերական հիվանդությամբ խնամքի տակ են գտնվում 2018 և 2003 թվականներին ծնված անչափահաս երկու երեխան:
Ամբաստանյալների պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
(...)
Սույն քրեական գործի դատական քննությամբ հաստատվել է, որ ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի կատարած հանցագործության հետևանքով պետությանը պատճառվել է 4.500.003.000 (չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար) ՀՀ դրամ գույքային վնաս:
Հետևաբար, քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել և Լիպարիտ Գրիգորյանից և Արմեն Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի, բռնագանձել 4.500.003.000 (չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար) ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Քննության առարկա դարձնելով դատական ծախսերի հարցը, դատարանն արձանագրում է, որ որպես ապացույց մեղադրանքի հիմքում դրված` դատահաշվապահական և դատատնտեսագիտական փորձաքննությունների համար կատարված ծախսը կազմել է 183.240 (հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ:
(...)
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի կարգով Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի` որպես դատական ծախսեր, պետք է բռնագանձել 183.240 (հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ»։
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
6. Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
6.1. Պաշտպաններ Ա.Թևանյանը և Ա.Մակուչյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել են, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը հիմնավորված չէ, այն կացավել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի պահանջների խախտումներով։
Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալի բողոք բերած անձինք փաստարկել են, որ վիճարկվող դատական ակտի հիմքում դրված ապացույցներով չի հիմնավորվում ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի մեղավորությունն առաջադրված մեղադրանքում։
Բողոքաբերների պնդմամբ՝ գործում առկա են բազմաթիվ ապացույցներ, որոնք անթույլատրելի են և չեն կարող դրվել մեղադրանքի հիմքում։
Մասնավորապես՝ բողոքաբերները նշել են, որ «ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությունը բացահայտելու (հայտնաբերելու) դեպքի վայրում հանցագործության հետքերն ամրագրելու» վերաբերյալ հետաքննության մարմնի կողմից կազմված արձանագրությունը, որի հիման վրա հարուցվել է սույն քրեական գործն անթույլատրելի է, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նման արձանագրություն նախատեսված չէ։
Բողոք բերած անձինք փաստարկել են, որ Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի նախաքննական ցուցմունքներն անթույլատրելի են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել պաշտպանության իրավունքի խախտմամբ։ Մասնավորապես՝ վերջիններս հարցաքննվել են որպես վկա, չի պահպանվել նրանց լռության և պաշտպանության իրավունքները։
Բողոքի հեղինակները գտնում են, որ 099-10-26-59 հեռախոսահամարով կատարված հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները պետք է ճանաչվեն անթույլատրելի ապացույց, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել օրենքի խախտմամբ։ Մասնավորապես՝ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները հնարավոր էր ստանալ այլ եղանակով՝ քննչական գործողությունների կատարմամբ։
Բողոք բերած անձինք գտնում են, որ Ալեքսանդր Ավագյանի վերաբերյալ հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսումներն անթույլատրելի են, քանի որ դրանք վերաբերելի չէ սույն քրեական գործին, բացի այդ վերոհիշյալ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները գործի նյութերին չեն կցվել օրենքով սահմանված թույլատրելի կարգով։
Բողոքաբերների պնդմամբ՝ դատահաշվապահական և դատատնտեսագիտական փորձաքննությունների թիվ 14-2337 և 45251609 եզրակացություններն անթույլատրելի ապացույցներ են, քանի որ դրանց անցկացմանը մեղադրյալների մասնակցությունը չի ապահովվել։
Բողոքաբերները նշել են, որ Առաջին ատյանի դատարանն առանց որևէ հիմնավոր պատճառաբանության արժանահավատ է համարել գործով անցնող վկաների նախաքննական ցուցմունքները։
Բողոքի հեղինակների պնդմամբ՝ գործով հաստատված չէ այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալներին մեղսագրվող հանցանքը կատարվել է կազմակերպված խմբի կողմից։
Բողոքաբերների պնդմամբ՝ ՀՀ կառավարության թիվ 66-Ն որոշմամբ հաստատված ցանկում չնշված խաղի համար ամբաստանյալներին մեղադրանք չէր կարող առաջադրվել։
Արդյունքում բողոք բերած անձինք խնդրել են բեկանել վիճարկվող դատական ակտը և ճանաչել ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի ու Արմեն Բարսեղյանի անմեղությունն առաջադրված մեղադրանքով։
6.2. Դատախազ Ա.Արամյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանին առաջադրված մեղադրանքով արդարացնելու մասով օրինական և հիմնավոր չէ։
Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալի բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ գործով ձեռք բերված ապացույցները բավարար են Արսեն Ադամյանին առաջադրված մեղադրանքով մեղավոր ճանաչելու համար։
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ գործում առկա ապացույցներով հիմնավորվում է, որ Արսեն Ադամյանն անմիջական մասնակցություն է ունեցել խաղերի կազմակերպմանը և դրանց ընթացքի վերահսկմանը։
Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի հայտնած այն հանգամանքը, որ ինքն անձնապես որևէ առնչություն չի ունեցել տվյալ խաղատան գործունեությանը՝ հերքվել է օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալներով։
Բողոքաբերը հատկանշական է համարել նաև այն հանգամանքը, որ նախաքննության ընթացքում Արսեն Ադամյանն ընդունել է իր անմիջական առնչությունը տվյալ տարածում ձեռնարկված գործունեությանը։
Արդյունքում բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել վիճարկվող դատական ակտը, Արսեն Ադամյանին մեղավոր ճանաչել առաջադրված մեղադրանքով՝ նշանակել համապատասխան պատիժ, քաղաքացիական հայցը բավարարել նաև՝ Արսեն Ադամյանի մասով։
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
7. Պաշտպաններ Ա.Թևանյան և Ա.Մակուչյանը, ամբաստանյալներ Ա.Բարսեղյանը և Լ.Գրիգորյանը պնդեցին վերաքննիչ բողոքը և խնդրեցին այն բավարարել։ Միաժամանակ առարկեցին դատախազի վերաքննիչ բողոքի դեմ։
Դատախազ Ա․Արամյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։ Միաժամանակ առարկեց պաշտպանների վերաքննիչ բողոքի դեմ։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում»:
I. Պաշտպանության կողմի վերաքննիչ բողոքում բարձրացված ապացույցների թույլատրելիության մասով․
9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը պարտավոր են իրենց իրավասության սահմաններում քրեական գործ հարուցել հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու յուրաքանչյուր դեպքում (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Քրեական գործ հարուցելու՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված առիթների և հիմքերի առկայության դեպքում դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը, իրենց իրավասության շրջանակներում, պարտավոր են քրեական գործ հարուցել»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Քրեական գործ հարուցելու առիթներն են`
1) հանցագործությունների մասին ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց հաղորդումները` ուղղված հետաքննության մարմնին, քննիչին, դատախազին.
2) հանցագործությունների մասին լրատվության միջոցների հաղորդումները.
3) հետաքննության մարմնի, քննիչի, դատախազի, դատարանի, դատավորի կողմից հանցագործության մասին տվյալների, հանցագործության նյութական հետքերի և հետևանքների հայտնաբերումը` իրենց լիազորություններն իրականացնելիս»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների մասին հաղորդումները պետք է քննարկվեն և լուծվեն անհապաղ, իսկ գործ հարուցելու առիթի օրինականությունը և հիմքերի բավարար լինելն ստուգելու անհրաժեշտության դեպքում` դրանց ստացման պահից 10 օրվա ընթացքում:
2. Նշված ժամկետում կարող են պահանջվել լրացուցիչ փաստաթղթեր, բացատրություններ, այլ նյութեր, ինչպես նաև կարող է կատարվել դեպքի վայրի զննություն, հանցագործություն կատարելու կասկածանքի բավարար հիմքերի առկայության դեպքում կարող են բերման և անձնական խուզարկության ենթարկվել անձինք, հետազոտման համար վերցվել նմուշներ, նշանակվել փորձաքննություն»։
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթների վերլուծությունից երևում է, որ քրեական գործի հարուցման փուլում վարույթն իրականացնող մարմինը պարզում է քրեական գործ հարուցելու առիթների և հիմքերի առկայության կամ բացակայության փաստը: Վերոգրյալով պայմանավորված` քրեադատավարական օրենսդրությունը սահմանում է քրեական գործի հարուցման հարցը լուծելու համար անհրաժեշտ միասնական և պարտադիր կարգ, որը ենթադրում է հանցագործության մասին հաղորդման ընդունում և գրանցում, դրա մեջ արձանագրված փաստական տվյալների ստուգում և պատճառաբանված որոշման կայացում: Օրենքը համապատասխան իրավասությամբ օժտված պաշտոնատար անձին պարտավորեցնում է հանցագործության մասին հաղորդումները ստուգել և լուծել անհապաղ, իսկ գործ հարուցելու առիթի օրինականությունը և հիմքերի բավարար լինելն ստուգելու անհրաժեշտության դեպքում` հաղորդումը ստանալու պահից 10 օրվա ընթացքում: Ընդ որում, պարզելու համար, թե հաղորդման մեջ մատնանշված փաստական տվյալները պարունակում են արդյոք հանցագործության հատկանիշներ և առկա չեն արդյոք քրեական գործի վարույթը բացառող դատավարական արգելքներ, հետաքննության մարմինը, քննիչը կամ դատախազը լիազորված են կատարելու բացառապես ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված սահմանափակ թվով դատավարական և քննչական գործողություններ:
10. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ ՀՀ ԱԱԾ ԵրՔՎ 2-րդ բաժնի պետ Ն․Պողոսյանը 2014 թվականի հունիսի 21-ին զեկուցագիր է ներկայացրել ՀՀ ԱԱԾ ԵրՔՎ պետին՝ նշելով, որ ստացված օպերատիվ տվյալների համաձայն՝ Երևան քաղաքի Լեռ Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում Արմեն Բարսեղյանը և Լիպարիտ Գրիգորյանն առանց լիցենզիայի կազմակերպում են «պոկեր» շահումով խաղեր և ստանում շահույթ։ Խնդրել է թույլատրել իրացնել ստացված օպերատիվ տվյալները և նախապատրաստել նյութեր։
2014 թվականի հունիսի 22-ին ՀՀ ԱԱԾ ԵրՔՎ 2-րդ բաժնի պետ Ն․Պողոսյանի կողմից արձանագրություն է կազմվել՝ «ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությունը բացահայտելու (հայտնաբերելու) դեպքի վայրում հանցագործության հետքերն ամրագրելու վերաբերյալ»։
Պաշտպանության կողմը վերաքննիչ բողոքում փաստարկել է, որ նշված արձանագրությունը (որը հիմք է հանդիսացել քրեական գործ հարուցելու համար) անթույլատրելի ապացույց է, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նման արձանագրություն նախատեսված չէ։
Առաջին ատյանի դատարանն անդրադառնալով նշված արձանագրությունն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու պաշտպանական կողմի միջնորդությանը գտել է, որ այն ձեռք է բերվել օրենքով սահմանված քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ։
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով նշված արձանագրությունն անթույլատրելի ապացույց լինելու վերաքննիչ բողոքի փաստարկին, գտնում է, որ այն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ այն ձեռք բերելիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջների խախտումներ թույլ չեն տրվել:
Այսպես.
Սույն գործի նյութերից երևում է, որ ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունը տվյալներ է ստացել այն մասին, որ Արմեն Բարսեղյանը և Լիպարիտ Գրիգորյանն առանց լիցենզիայի, կոնկրետ շինությունում, կազմակերպում են «պոկեր» շահումով խաղեր և ստանում շահույթ։ Այսինքն՝ հետաքննության մարմինը տվյալներ է ստացել կոնկրետ շինությունում շարունակվող ենթադրյալ հանցագործության մասին։ Նման պայմաններում նշված շինությունը հանդիսացել է դեպքի վայր, որտեղից կարող էին հայտնաբերվել հանցագործության հետքերը (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 217-րդ հոդված): Հետևաբար, հետաքննության մարմինը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ուժով լիազորված է եղել նախքան քրեական գործ հարուցելը կատարել դեպքի վայրի զննություն։
Ինչ վերաբերում է Բողոքաբերի այն դատողությանը, որ «ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությունը բացահայտելու (հայտնաբերելու) դեպքի վայրում հանցագործության հետքերն ամրագրելու վերաբերյալ» արձանագրության տեսակ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված չէ, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է, հաշվի առնելով, որ դատավարական գործողության ընթացքը և արդյունքներն արտացոլող արձանագրության թույլատրելիությունը պետք է գնահատվի ոչ թե ձևական առումով՝ տվյալ դեպքում արձանագրության զուտ անվանումով, այլ պետք է գնահատվի բովանդակային առումով, այսինքն՝ թե իրականում ինչ դատավարական գործողություն է իրականացվել և պահպանվել են արդյոք տվյալ դատավարական գործողության իրականացման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգը։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ անցկացված դատավարական գործողության ընթացքում պահպանվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 218-րդ հոդվածով սահմանված՝ զննում իրականացնելու կարգը։
11․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Կասկածյալ է այն անձը՝
1) որը ձերբակալվել է հանցանք կատարելու մեջ կասկածվելու պատճառով,
2) որի նկատմամբ մինչև մեղադրանք առաջադրելը խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում է կայացված»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 128-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Ձերբակալումն անձի կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու նպատակով նրան արգելանքի վերցնելն է, հետաքննության կամ վարույթ իրականացնող մարմին բերելը, համապատասխան արձանագրություն կազմելը և այդ մասին նրան հայտարարելը` օրենքով որոշված վայրերում ու պայմաններում արգելանքի տակ կարճաժամկետ պահելու համար»:
Շարադրված դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Ն.Պողոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և արձանագրել, որ. «ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությունը կասկածյալի կարգավիճակ ձեռք բերելը կապում է օրենքով նախատեսված գործողությունների կատարման կամ որոշման կայացման պահի հետ: Մասնավորապես, ձերբակալվածի, հետևաբար նաև կասկածյալի կարգավիճակ ձեռք բերելու համար անձը պետք է (1) փաստացի զրկվի ազատությունից, (2) բերվի իրավասու մարմնի մոտ, (3) պետք է կազմվի ձերբակալման արձանագրություն և (4) այդ մասին պետք է նրան հայտարարվի: Այսպիսով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իմաստով անձը կարող է ձերբակալվածի, հետևաբար նաև կասկածյալի կարգավիճակ ստանալ վերջին` չորրորդ գործողությունը կատարելու պահից, այսինքն` քրեական հետապնդման մարմնում ձերբակալման արձանագրության մասին անձին հայտարարելու պահից: Կամ կասկածյալի կարգավիճակ ձեռք բերելու համար անձի նկատմամբ պետք է խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում կայացվի:
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իմաստով անձը կասկածյալի կարգավիճակ է ձեռք բերում ձևական (փաստաթղթային) ընթացակարգի ավարտման պահից, այսինքն՝ կասկածյալի կարգավիճակի ձեռքբերումը կապվում է ձևական առումով «քրեական մեղադրանքի» առկայության հետ (տե´ս Նորիկ Պողոսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ՀՅՔՐԴ2/0153/01/08 որոշման 19-րդ կետը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ․Միքայելյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի հիման վրա` «քրեական մեղադրանք» հասկացությունը պետք է հասկացվի ոչ թե ձևական (փաստաթղթային), այլ բովանդակային (գործնական) իմաստով (Դեվեերն ընդդեմ Բելգիայի (Deweer v. Belgiսm) գործով վճիռ, 1980թ. փետրվարի 27, գանգատ թիվ 6903/75, կետ 44): Այսինքն` անձի նկատմամբ «մեղադրանքի» առկայության մասին կարող է վկայել նաև այնպիսի միջոցներ ձեռնարկելը, որոնք ենթադրում են հանցագործության մեջ կասկածանքի առկայություն, ինչպես նաև էականորեն ներգործում են կասկածվող անձի դրության վրա (Էկլեն ընդդեմ Գերմանիայի (Eckle v. Germany) գործով վճիռ, 1982թ. հուլիսի 15, գանգատ թիվ 8130/78, կետ 73, Շուբինսկին ընդդեմ Սլովենիայի (Šubinski v. Slovenia) գործով վճիռ, 2007թ. հունվարի 18, գանգատ թիվ 19611/04, կետ 62, Գ.Կ.-ն ընդդեմ Լեհաստանի (G.K. v. Poland) գործով վճիռ, 2004թ. հունվարի 20, գանգատ թիվ 38816/97, կետ 98)» (տե´ս Գագիկ Միքայելյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱԴԴ/0085/06/09 որոշման 21-րդ կետը):
12. Սույն քրեական գործը հարուցելու մասին 2014 թվականի հուլիսի 04-ի որոշման մեջ նախաքննությունն իրականացնող մարմինը շարադրել է հետևյալը․ «2014 թվականի հունիսի 25-ին ՀՀ ԱԱԾ Երևանի քաղաքային վարչությունից ստացվել են նյութեր՝ Երևանի բնակիչ Լիպարիտ Գրիգորյանի կողմից շահումով խաղեր կազմակերպելու փաստը հայտնաբերելու վերաբերյալ։
Պարզվել է, որ Երևան քաղաքի բնակիչ Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանը 2012 թվականի դեկտեմբեր ամսից Երևան քաղաքի Լեռ Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում իրեն վարձակալությամբ հանձնված տարածքում առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) կազմակերպել է «պոկեր» շահումով խաղը և ստանալով շահույթ, իր իսկ ռիսկով տևական ժամանակ իրականացրել է լիցենզավորման ենթակա այդ ձեռնարկատիրական գործունությունը, խուսափելով լիցենզիա ստանալու համար սահմանված տարեկան 4․500․000 դրամի չափով պետական տուրքը վճարելուց, ինչով իսկ պետությանը պատճառել է առանձնապես խոշոր չափի վնաս, սակայն 2014 թվականի հունիսի 22-ին բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ Երևանի քաղաքային աշխատակիցների կողմից»։
Նշված որոշումից երևում է, որ նախաքննությունն իրականացնող մարմնի մոտ առկա է եղել Լիպարիտ Գրիգորյանի կողմից հանցանք կատարելու կասկածանքի առկայություն։
13. Նախորդ կետում շարադրված փաստական տվյալները դիտարկելով սույն որոշման 12-րդ կետում շարադրված դրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նախաքննության ընթացքում ապացույցների ձեռքբերման ժամանակ Լիպարիտ Գրիգորյանը փաստացի եղել է կասկածյալ և պետք է օգտվեր այդ կարգավիճակից բխող իրավունքներից, այդ թվում՝ ունենալ պաշտպան, հարցաքննվել պաշտպանի ներկայությամբ, հրաժարվել ցուցմունքներ տալուց։ Մինչդեռ նախաքննությունն իրականացնող մարմինը վերջինիս քրեական գործի վարույթին ներգրավել և 2014 թվականի օգոստոսի 21-ին հարցաքննել է որպես վկա, նախազգուշացրել ակնհայտ սուտ ցուցմունք տալու և ցուցմունք տալուց խուսափելու կամ հրաժարվելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին։
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում վկայի ունեցած իրավունքները, մասնավորապես՝ իր, ամուսնու կամ մերձավոր ազգականի վերաբերյալ ցուցմունք տալուց հրաժարվելը, փաստաբանի հետ վարույթն իրականացնող մարմին ներկայանալը համարժեք չէ կասկածյալի՝ պաշտպան ունենալու, պաշտպանի ներկայությամբ հարցաքննվելու և ցուցմունքներ տալուց հրաժարվելու ունեցած իրավունքներին և, որ վկայի նշված իրավունքները չեն երաշխավորում փաստացի կասկածյալի կարգավիճակում գտնվող անձի պաշտպանության իրավունքը։
14․ 2014 թվականի օգոստոսի 21-ի դրությամբ գործող խմբագրությամբ գործող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել` (…)
2) կասկածյալի և մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի, դատավարության լեզվին չտիրապետող անձանց իրավունքների` սույն օրենսգրքով նախատեսված լրացուցիչ երաշխիքների էական խախտմամբ. (…)
2. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են այն խախտումները, որոնք, դրսևորվելով մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների կամ սույն օրենսգրքի որևէ պահանջի խախտմամբ, դատավարության մասնակիցներին` օրենքով երաշխավորված իրավունքների զրկմամբ կամ որևէ այլ կերպ ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա (…)»:
Ապացույցների անթույլատրելիության հարցի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Ա․Սարգսյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ. «(…) որպես քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքները պարզելու միջոց կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի ապացույցներ, որոնք ձեռք են բերվել, ամրագրվել և գործին կցվել են քրեադատավարական օրենքով սահմանված և թույլատրելի համարվող կարգով: Ապացույցների ձեռքբերման և ամրագրման թույլատրելիությունը կարգավորող նորմերից հետևում է, որ որպես ապացույց չեն կարող օգտագործվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ ձեռք բերված փաստական տվյալները, հատկապես եթե դրանք իրենց հերթին հանգեցրել են դատավարության մասնակիցների իրավունքների էական խախտման, ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա:
Այսպիսով, ապացույցների հավաքմանը և ստուգմանն ուղղված դատավարական գործողությունների կատարման ընթացքում պետք է ապահովվի անձանց իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը: Հակառակ դեպքում կատարված դատավարական գործողության արդյունքում ստացված փաստական տվյալը, անկախ գործի համար ունեցած նշանակությունից, կորցնում է իր իրավական ուժը, ապացուցողական նշանակությունը և չի կարող ընդգրկվել կոնկրետ քրեական գործով ապացույցների համակցության մեջ և դրվել մեղադրանքի հիմքում» (տե´ս Արմեն Սարգսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԵՔՐԴ/0295/01/08 որոշման 15-րդ կետը):
15. Նախորդ կետում շարադրված դրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն որոշման 14-րդ կետում արված դատողությունները Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ 2014 թվականի օգոստոսի 21-ին Լիպարիտ Գրիգորյանի մասնակցությամբ կատարված քննչական գործողության արդյունքում ձեռք բերված ապացույցը (ցուցմունքը) ստացվել է վերջինիս պաշտպանության իրավունքի խախտման պայմաններում, հետևաբար այն անթույլատրելի է, չի կարող ընդգրկվել ապացույցների ընդհանուր զանգվածում և դրվել ամբաստանյալների մեղքը հաստատող ապացույցների շարքում։
16․ Անդրադառնալով Արմեն Բարսեղյանի՝ որպես վկա տված ցուցմունքի անթույլատրելի լինելու վերաքննիչ բողոքի փաստարկին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործում առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք բավարար հիմք կտային փաստելու, որ որպես վկա հարցաքննվելիս (25․08․2014թ․) Արմեն Բարսեղյանը փաստացի գտնվել է կասկածյալի կարգավիճակում։ Հետևաբար՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշված ապացույցը ձեռք է բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ և այն անթույլատրելի ճանաչելու հիմք առկա չէ։
Ինչ վերաբերում է Արսեն Ադամյանի՝ որպես վկա տված ցուցմունքն անթույլատրելի լինելու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի փաստարկին, ապա Վերաքննիչ դատարանն առարկայազուրկ է համարում դրան անդրադառնալ՝ նկատի ունենալով, որ Արսեն Ադամյանը որպես վկա չի հարցաքննվել։
17. Անդրադառնալով հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները՝ որպես ապացույց անթույլատրելի լինելու վերաքննիչ բողոքի փաստարկին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
«Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 31-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Սույն օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ, 11-րդ, 12-րդ և 15-րդ կետերով նախատեսված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումները կարելի է անցկացնել միայն այն դեպքերում, երբ անձը, ում նկատմամբ պետք է դրանք անցկացվեն, կասկածվում է ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործության կատարման մեջ, և եթե կան հիմնավոր ապացույցներ, որ այլ եղանակով օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն անցկացնող մարմնի կողմից սույն օրենքով իր վրա դրված խնդիրների իրականացման համար անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերումն անհնարին է:
«Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 40-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքները, որոնք ձեռք են բերվել սույն օրենքով սահմանված կարգով, հանդիսանում են ապացույցներ, (…):
(…)
4. Եթե օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների իրականացման ընթացքում ձեռք են բերվում այնպիսի տեղեկություններ, նյութեր և փաստաթղթեր, որոնք չեն վերաբերում այն անձին, որի նկատմամբ իրականացվում են այդ միջոցառումները, և որոնց ստացումը նախատեսված չէր տվյալ միջոցառումներն անցկացնելու մասին որոշմամբ, ապա դրանք չեն հանդիսանում ապացույցներ և ենթակա են ոչնչացման, բացառությամբ, եթե`
1) օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմինները գործել են բարեխղճորեն, և
2) ստացված տեղեկությունները պարունակում են ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության կամ դրա նախապատրաստման վերաբերյալ տեղեկություններ, և
3) այդ տեղեկությունների ձեռքբերման համար սույն օրենքով թույլատրվում է իրականացված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման անցկացումը: Սույն մասով նախատեսված տեղեկությունների, նյութերի և փաստաթղթերի վերաբերյալ կազմվում է առանձին արձանագրություն:
(…)»:
18․ Սույն գործում առկա՝ ՀՀ ԱԱԾ հակահետախուզության գլխավոր վարչության պետի 2016 թվականի օգոստոսի 09-ի որոշման մեջ առկա է հետևյալ ձևակերպումը․ «ՀՀ ԱԱԾ հակահետախուզության գլխավոր վարչությունում տվյալներ են ստացվել այն մասին, որ Ա․Բարսեղյանը և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանը /ծնվ․ 1981թ․ անձ․ AN0352622/ Երևանի տարածքում կազմակերպել են ապօրինի խաղատուն՝ որտեղ ամեն օր անցկացվում են շահումով խաղեր, իսկ կատարված խաղադրույքներից խաղատանը վճարվում են տոկոսներ։
Ա․Բարսեղյանը կասկածվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործություններ կատարելու մեջ։
Նկատի ունենալով, որ Ա․Բարսեղյանի կողմից օգտագործվող 099-10-26-59 բջջային հեռախոսահամարի հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկման արդյունքում ստացված տվյալները կարող են նպաստել հանցագործության բացահայտմանն և ապացույցների ձեռք բերմանը և հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ այլ եղանակով անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերումն անհնար է, ղեկավարվելով (…)»։
Սույն գործում առկա՝ ՀՀ ԱԱԾ ՀՀԳՎ պետի առաջին տեղակալի 2016 թվականի հոկտեմբերի 05-ի գրության մեջ առկա է հետևյալ ձևակերպումը․ «Հայտնում ենք, որ ՀՀ ԱԱԾ ՀՀԳՎ կողմից իրականացված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ ՀՀ քաղաքացիներ Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի /(…) հեռ․ 099-10-26-59/, Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի (…) և Լիպարիտ Գրիգորյանի (…) կողմից ս․թ․ մայիս ամսից ք․Երևան, Լեռ Կամսար 30/3 հասցեում ապօրինի կազմակերպում են շահումով թղթախաղեր։
(…)
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ իրականացվել են «հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում» օպերատիվ հետախուզական միջոցառումներ /արդյունքները կցվում են/, ինչի արդյունքում հաստատվել են ստացված տեղեկությունները։
Պարզվել է նաև, որ ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության վարույթում քննվում է թիվ 58209114 քրեական գործը՝ նույն Լեռ Կամսար 30/3 հասցեում Ա․Բադալյանի և Լ․Գրիգորյանի կողմից նախկինում նմանատիպ ապօրինի գործունեություն իրականացնելու փաստի առթիվ։
Վերոգրյալի մասին հայտնում և օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների իրականացման արդյունքում ստացված տեղեկատվությունը տրամադրում ենք թիվ 58209114 քրեական գործի նախաքննության ընթացքում քննության առնելու նպատակով»։
Նշված ձևակերպումներից երևում է, որ օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմինը օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացման թույլտվություն ստանալու համար դատարան է դիմել սեփական նախաձեռնությամբ՝ օրենքով իրեն վերապահված լիազորությունների իրականացման շրջանակներում, այլ ոչ թե թիվ 58209114 քրեական գործով վարույթն իրականացնող Քննիչի հանձնարարությամբ։
Գործի նյութերից երևում է նաև, որ օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմինը օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները տրամադրել է սույն քրեական գործով Քննիչին, որոնք 2017 թվականի մայիսի 22-ի որոշմամբ քրեական գործով ճանաչվել են ապացույց։
Վերը շարադրվածից ելնելով Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ 099-10-26-59 հեռախոսահամարով կատարված հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում անցկացնելու թույլտվություն ստանալու միջնորդությունը դատարան է ներկայացվել իրավասու մարմնի կողմից, իսկ դրա արդյունքում ստացված փաստական տվյալները՝ որպես ապացույց սույն քրեական գործին են կցվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ և 123-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով։
Ամփոփելով սույն կետում շարադրվածը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ 099-10-26-59 հեռախոսահամարով կատարված հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները՝ որպես ապացույց անթույլատրելի լինելու վերաքննիչ բողոքի փաստարկն, անհիմն է։
19․ Անդրադառնալով Ալեքսանդր Ավագյանի վերաբերյալ հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսումներն անթույլատրելի լինելու վերաքննիչ բողոքի փաստարկին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2016 թվականի հունիսի 06-ի և օգոստոսի 05-ի որոշումներով թույլատրվել է վերահսկել Ալեքսանդր Ավագյանի՝ 098-77-77-07 և 091-43-49-49 բջջային հեռախոսահամարներից կատարված հեռախոսային խոսակցությունները՝ վերջինիս կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված ենթադրյալ հանցագործություններ կատարելու կասկածանքով։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ նշված որոշումների հիման վրա Ալեքսանդր Ավագյանի նկատմամբ իրականացված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում (տե՛ս 098-77-77-07 հեռախոսահամարի 05․07․2016թ․- 24․07․2016թ․ գաղտնալսումները, հ․2․ գ․թ․ 216-219) ձեռք են բերվել ոչ թե Ալեքսանդր Ավագյանի, այլ, այլ անձանց կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու մասին տեղեկություններ, որոնց ստացումը նախատեսված չէր տվյալ միջոցառումն անցկացնելու մասին որոշումներով։ Այլ կերպ՝ սույն գործով ամբաստանյալների կողմից ապօրինի ձեռնարկատիրությամբ զբաղվելու վերաբերյալ տեղեկությունների ստացումը նախատեսված չի եղել օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում անցկացնելու մասին որոշմամբ։ Հետևաբար՝ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնող մարմինը, «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 40-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, պարտավոր էր տվյալ միջոցառումն անցկացնելու մասին որոշմամբ չնախատեսված տեղեկություն ստացվելու վերաբերյալ կազմել առանձին արձանագրություն, ինչը սույն դեպքում չի կատարվել։
Ամփոփելով սույն կետում շարադրվածը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ 098-77-77-07 հեռախոսահամարով կատարված հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները ձեռք են բերվել օրենքի խախտմամբ, ուստի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ անթույլատրելի են և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց։
Նշվածից ելնելով՝ Վերաքննիչ դատարանն այլևս առարկայազուրկ է համարում անդրադառնալ նշված հեռախոսահամարով կատարված հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալների՝ սույն գործով վերաբերելիության հարցին։
20․ Անդրադառնալով դատահաշվապահական և դատատնտեսագիտական փորձաքննությունների թիվ 14-2337 և 45251609 եզրակացություններն անթույլատրելի լինելու պաշտպանների վերաքննիչ բողոքի փաստարկին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղադրյալը քննիչի թույլտվությամբ իրավունք ունի ներկա գտնվելու փորձաքննության կատարմանը, սակայն այդ իրավունքի չապահովումը ինքնին չի կարող անթույլատրելի դարձնել փորձագետի եզրակացությունը։
II. Ամբաստանյալների մեղքի ապացուցվածության մասով․
21. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում Վերաքննիչ դատարանը պետք է պատասխանի նաև հետևյալ հարցին. հիմնավոր է արդյո՞ք իրենց մեղսագրվող արարքներում ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանին և Արմեն Բարսեղյանին մեղավոր ճանաչելու, իսկ Արսեն Ադամյանին արդարացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը։
22. Սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը համադրելով վկաների նախաքննության և դատաքննության փուլերում տրված ցուցմունքները նշել է հետևյալը․ «դատարանն արժանահավատ է համարում նրանց` ինչպես նախաքննության փուլի ցուցմունքները, որոնք վերաբերում են շահումով պոկեր խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու հանգամանքներին, այնպես էլ` դատաքննության փուլի ցուցմունքները` շահումով խաղին մասնակցություն ունեցող անձանց շրջանակի վերաբերյալ, դրանք թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցներ են, ձեռք են բերվել օրենքով սահմանված քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ և չեն հակասում գործով հետազոտված մյուս ապացույցների համակցությանը»:
Վերաքննիչ դատարանը գնահատելով վկաների ցուցմունքները գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը վկաների այն ցուցմունքները որոնք վերաբերել են՝ շահումով պոկեր խաղեր կազմակերպելու և կազմակերպչի կողմից շահույթ ստանալու հանգամանքներին՝ իրավացիորեն դիտել է արժանահավատ։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բոլոր այն վկաները, որոնք նախաքննության փուլում ցուցմունք են տվել շահումով պոկեր խաղեր կազմակերպելու և կազմակերպչի կողմից շահույթ ստանալու հանգամանքների մասին՝ դատաքննության փուլում տվել են այլ բովանդակության ցուցմունք՝ հերքելով իրենց կողմից նախկինում նշված հանգամանքները։ Ընդ որում՝ բոլոր այդ վկաները իրենց ցուցմունքների միջև եղած հակասությունը պատճառաբանել են շփոթված լինելու կամ վատ զգալու հանգամանքով։
Վերաքննիչ դատարանը վկաների նշված փաստարկը արժանահավատ չի դիտում, քանի որ վկաների շփոթված լինելու կամ վատ զգալու դեպքում նրանք չէին կարող նախաքննական մարմնում ցուցմունքներ տային միևնույն հանգամանքների մասին՝ հստակ նշելով խաղավարների անունները և խաղի կազմակերպչին վճարվող տոկոսների չափը։
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել նաև, որ նշված հանգամանքների մասին վկաների ցուցմունքները բխում են նաև ամբաստանյալ Արմեն Բարսեղյանի նախաքննության փուլում տված ցուցմունքից։ Ընդ որում՝ ամբաստանյալ Արմեն Բարսեղյանը նախաքննության և դատաքննության փուլերում իր տված ցուցմունքների միջև առկա հակասությունների վերաբերյալ որևէ ողջամիտ փաստարկ չի ներկայացրել։
23. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
Մեջբերված նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս վերլուծության է ենթարկել իր նախադեպային որոշումների շրջանակներում և իրավական դիրքորոշում ձևավորել առ այն, որ մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 29-30-րդ և 33-րդ կետերը)։
24. Սույն գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված նորմերի և արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում իրականացնելով ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննություն, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի մեղավորության հարցում հանգել է ճիշտ հետևության։
Դրա հետ մեկտեղ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանին առաջադրված մեղադրանքում անմեղ ճանաչելու և արդարացնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և դրանում բերված հետևությունները հիմնավորված չեն։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել 099-10-26-59 հեռախոսահամարի՝ «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկման» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքները։ Առաջին ատյանի դատարանը փաստելով, որ «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկման» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառմամբ ստացված գաղտնալսումների բովանդակությամբ հաստատվել է միայն Արսեն Ադամյանի մասնակցությունը շահումով խաղերին, խաղին մասնակցող անձանց շրջանակին և խաղացողների միջև տեղի ունեցած պարտք ու պահանջի վերաբերյալ խոսակցություններին, անտեսել է այն հանգամանքը, որ այդ հեռախոսային խոսակցություններից երևում է նաև, որ հեռախոսազրույցների ընթացքում Արսեն Ադամյանը խաղերի կազմակերպման և դրանցում անձանց ներգրավման (այդ թվում նաև՝ ընթացող խաղին նոր անձ ներգրավելու), խաղին ներկա գտնվող անձանց լրացուցիչ խաղաքարեր տրամադրելու կամ չտրամադրելու, խաղին ներկա գտնվող անձին գումար չտալու հարցերում խորհուրդներ և ցուցումներ է տալիս Արմեն Բարսեղյանին։ Այսինքն՝ հեռախոսային խոսակցությունների բովանդակությունից երևում է, որ Արսեն Ադամյանն անմիջական մասնակցություն է ունեցել խաղերի կազմակերպմանը, խաղերին անձանց ներգրավմանը, ինչպես նաև խաղերի ընթացքը վերահսկելուն։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկման» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված 099-10-26-59 հեռախոսահամարի խոսակցությունները գործում առկա մյուս ապացույցների հետ համակցությամբ բավարար են հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու Արսեն Ադամյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրվող արարքում։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Լիպարիտ Գրիգորյանի 2014 թվականի օգոստոսի 21-ի ցուցմունքն անթույլատրելի լինելու և ապացույցների ընդհանուր զանգվածից հանելու պայմաններում ևս ամբաստանյալների մեղքն ապացուցված է։
25. Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի վերաքննիչ բողոքի այն փաստարկին, որ ՀՀ կառավարության 29․01․2004թ․ թիվ 66-Ն որոշմամբ հաստատված ցանկում չնշված խաղի համար ամբաստանյալներին չէր կարող մեղադրանք առաջադրվել, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ ՀՀ կառավարության նշված որոշմամբ՝ Հայաստանի Հանրապետությունում խաղատների բնագավառում կենդանի խաղ (խաղեր) անցկացնող կազմակերպիչների միջև, ինչպես նաև այդ կազմակերպիչների և կենդանի խաղ (խաղեր) խաղացողների միջև փոխհարաբերությունները կարգավորվելու նպատակով, հաստատվել է՝ որոշ կենդանի խաղերի գործող կանոնները, ինչը ամենևին չի նշանակում, որ այդ որոշման մեջ չնշված շահումով այլ խաղեր կազմակերպելու համար լիցենզավորում անհրաժեշտ չէ։
26. Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը պետք է պատասխանի նաև հետևյալ հարցին. արդյո՞ք Լիպարիտ Գրիգորյանը, Արմեն Բարսեղյանը և Արսեն Ադամյանը իրենց մեղսագրվող հանցանքը կատարել են կազմակերպված խմբի կազմում։
27. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...)
2. Հանցանքը համարվում է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված, եթե դրան մասնակցել են այնպիսի համակատարողներ, ովքեր նախապես` մինչև հանցագործության սկսելը, պայմանավորվել են հանցանքը համատեղ կատարելու մասին:
3. Հանցանքը համարվում է կազմակերպված խմբի կողմից կատարված, եթե դա կատարվել է այնպիսի անձանց կայուն խմբի կողմից, ովքեր նախապես միավորվել են մեկ կամ մի քանի հանցանքներ կատարելու համար:
(...)»:
Նշված քրեաիրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Հ․Մալխասյանի և մյուսների վերաբերյալ գործով որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «հանցակցության վերոնշյալ երկու ձևերը՝ նախնական համաձայնությամբ գործող անձանց խումբը և կազմակերպված խումբը, միմյանցից տարբերակելու համար էական նշանակություն ունեն հետևյալ երեք չափանիշները՝
ա) կայունությունը,
բ) միավորվածությունը,
գ) մեկ կամ մի քանի հանցանքներ կատարելը:
Կայունության հատկանիշն արարքը կազմակերպված խմբի կողմից որակելու համար անհրաժեշտ, հիմնական չափանիշն է:
Կազմակերպված խմբի կայունությունը դրսևորվում է խմբի ամրությամբ, անդամների կողմից իրենց առջև դրված նպատակներին հասնելու համար անհրաժեշտ կազմակերպվածությամբ, խմբի անդամների ջանքերի համաձայնեցվածությամբ, խմբի մեկ կամ մի քանի անդամների կողմից մյուսներին ղեկավարելով, հատուկ, խմբի գործունեության համար անհրաժեշտ ներխմբային նորմերի առկայությամբ:
Անհրաժեշտ է ընդգծել, որ յուրաքանչյուր դեպքում կայունությունը բնութագրող վերոնշյալ հատկանիշները պետք է գնահատվեն գործի կոնկրետ հանգամանքների լույսի ներքո:
Կազմակերպված խմբի միավորվածության չափանիշը ենթադրում է մեկ կամ մի քանի հանցագործություններ կատարելու մշակված ծրագրերի առկայություն, այդ ծրագրերի ակտիվ իրականացում, ոտնձգությունը համատեղ կատարելու մշակված եղանակների առկայություն, դերերի՝ մշակված տեխնիկական բաշխում, հանցանքի կատարումը դյուրին դարձնելուն ուղղված՝ նախապես պայմանավորված գործողությունների կատարում, հանցանքի կատարման համար բարենպաստ պայմանների ստեղծում:
Կազմակերպված խումբն ստեղծվում է տևական ժամանակ հանցավոր գործունեությամբ զբաղվելու նպատակով, դրա ստեղծման նպատակը, որպես կանոն, մի շարք հանցանքներ, այդ թվում՝ համասեռ հանցագործություններ կատարելն է: ՀՀ քրեական օրենսդրությունը չի բացառել, սակայն, որ խումբը կարող է ստեղծվել մեկ, սակայն երկարատև և մանրակրկիտ պլանավորված հանցագործություն կատարելու նպատակով: Այս առումով կարևորվում են կազմակերպված խմբին բնորոշ վերոնշյալ երկու չափանիշները՝ կայունությունը և միավորվածությունը, քանի որ կազմակերպված խմբի յուրաքանչյուր անդամ գիտակցում է, որ կայուն և միավորված խմբի կազմի մեջ է մտնում, մասնակցում է խմբի անդամների փոխադարձ համաձայնությամբ կատարվող արարքներին կամ դրանց մի մասին:
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ սույն որոշման 12-15-րդ կետերում նշված և վերլուծված չափանիշների հետ մեկտեղ առկա են նաև նախնական համաձայնությամբ գործող անձանց և կազմակերպված խմբի տարբերակման լրացուցիչ չափանիշներ, որոնք պետք է հաշվի առնվեն հիմնական չափանիշները գնահատելիս: Դրանք են՝ կազմակերպված խմբի կողմից կատարվող հանցագործության երկարատև պլանավորումը, տևական ժամանակով հանցավոր գործունեությամբ զբաղվելու նպատակը, խմբի նյութատեխնիկական հագեցվածությունը, ընդհանուր ֆինանսական միջոցների առկայությունը և այլն:
Այսպիսով` կազմակերպված խմբին բնորոշ հիմնական առանձնահատկություններն են՝
ա) հանցանքի կատարմանը երկու կամ ավելի անձանց մասնակցությունը,
բ) մասնակից անձանց միջև առկա ամուր սուբյեկտիվ կապը, հանցանքը համատեղ կատարելու վերաբերյալ նախապես ձեռք բերված համաձայնությունը,
գ) հանցանքի կատարումը խմբի մեկ կամ մի քանի անդամների կողմից՝ այն պայմաններում, երբ խմբի մյուս անդամները կազմակերպել, դրդել կամ օժանդակել են հանցանքի կատարումը,
դ) հանցանքը համատեղ, միասնական ջանքերով կատարելը,
ե) յուրաքանչյուր անձի՝ հանցանքը համատեղ կատարելուն ուղղված դիտավորությունը,
զ) յուրաքանչյուրի գործողության համաձայնեցվածությունը մյուսի գործողության հետ, ինչն արտացոլում է հանցանքի կատարման վերաբերյալ նրանցից յուրաքանչյուրի տեղեկացվածությունը:
Նախնական համաձայնությամբ գործող անձանց պարագայում (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 2-րդ մաս) հանցագործության մասնակիցները մինչև հանցանքի օբյեկտիվ կողմը կազմող գործողություններն սկսելը պայմանավորվում են հանցանքը համատեղ կատարելու մասին: Ընդ որում, համաձայնությունը ձեռք է բերվում խմբի անդամների կողմից գործողությունների համատեղ կատարման ուղղվածության, հանցագործության կատարման տեղի, ժամանակի, եղանակի և միջոցների, ինչպես նաև խմբի անդամների միջև դերաբաշխման շուրջ: Հանցակցության այս ձևում հանցագործության կատարման մեխանիզմների կոնկրետացումը թերի է և ոչ լիարժեք, թերի են նաև հանցակիցների միջև դերակատարման բաշխումը և պայմանները:
Ի համեմատ նախնական համաձայնությամբ խմբի՝ կազմակերպված խմբի պարագայում (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 3-րդ մաս) առկա է կազմակերպվածության առավել բարձր աստիճան: Հանցակցության այս ձևը բնութագրվում է պլանավորվածությամբ, մանրակրկիտ նախապատրաստվածությամբ, ինչպես նաև հանցակիցների միջև դերերի բաշխմամբ ու անդամների մասնագիտացվածությամբ: Կազմակերպված խմբի անդամները ոչ թե պարզապես համաձայնության են գալիս հանցանքը համատեղ կատարելու մասին, ինչպես դա առկա է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, այլ համաձայնություն են ձեռք բերում մեկ կամ մի քանի հանցագործություն համատեղ կատարելու շուրջ» (տե՛ս Հասմիկ Մալխասյանի և մյուսների գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի մայիսի 11-ի թիվ ԼԴ/0136/01/10 որոշման 12-18-րդ կետերը):
28. Նախորդ կետում շարադրված նորմերի և իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործով հետազոտված ապացույցները Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործում առկա ապացույցները բավարար չեն փաստելու, որ ամբաստանյալները հանցանքը կատարել են կազմակերպված խմբի կազմում:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ գործի նյութերով հիմնավորվում է, որ Լիպարիտ Գրիգորյանը, Արմեն Բարսեղյանը և Արսեն Ադամյանը տևական ժամանակ ապօրինի կազմակերպել են շահումով խաղեր՝ խաղերին ներգրավելով տարբեր անձանց:
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ գործում առկա ապացույցները բավարար հնարավորություն չեն տալիս գնահատելու խմբի կայունությունը, խմբի անդամների կողմից իրենց առջև դրված նպատակներին հասնելու համար անհրաժեշտ կազմակերպվածության աստիճանը, ինչպես նաև գործով չի հիմնավորվում, որ խմբում առկա է եղել ընդհանուր ղեկավարում և ներխմբային նորմեր։
Նշվածից ելնելով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալների միջև ձևավորված խումբը օժտված չի եղել «կազմակերպված խմբին» բնորոշ հատկանիշներով։
Ամփոփելով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Լիպարիտ Գրիգորյանին, Արմեն Բարսեղյանին և Արսեն Ադամյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալից պետք է բացառել (հանել) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված որակյալ դարձնող հանգամանքը (կատարվել է կազմակերպված խմբի կողմից), և պետք է նրանց մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
III. Ամբաստանյալների նկատմամբ նշանակվող պատժին վերաբերող հարցերը․
29. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
§Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
§Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները¦:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
§1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները¦:
Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. §(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը¦ (տե°ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Է.Հայրապետյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: (...)
[Պ]ատիժն արդարացի է, եթե դրա տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները» (տե՛ս Էրիկ Հայրապետյանի գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշումը):
Ն.Սարգսյանի գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը)¦:
30. Վերաքննիչ դատարանը որպես ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ՝ արձանագրում է, որ նա ունի բարձրագույն կրթություն, նախկինում դատապարտված չի եղել։
Որպես ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նրա խնամքին է մինչև տասնչորս տարեկան երեխան:
Ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ։
Որպես ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ Վերաքննիչ դատարանը հիմք է ընդունում՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված հանգամանքները (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։
31. Սույն որոշման 29-րդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրանց կատարած կոնկրետ գործողությունները, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, դրանք համադրելով նրանց անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ պետք է նշանակել՝ ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով, և որ այդ պատժի ռեալ (իրական) կիրառման միջոցով միայն հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
32. Անդրադառնալով ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի նկատմամբ «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված ՀՀ օրենքի (այսուհետ նաև` Համաներման մասին օրենք) կիրառելիության հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Լիպարիտ Գրիգորյանը, Արմեն Բարսեղյանը և Արսեն Ադամյանն իրենց վերագրվող արարքը կատարել են նախքան 2018 թվականի հոկտեմբերի 21-ը:
Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 15-ի ձև 8 տեղեկանքներում առկա չեն տվյալներ այն մասին, որ`
- նրանց նկատմամբ վերջին տասը տարվա ընթացքում կիրառվել է համաներման ակտ,
- այլ քրեական գործերով նրանց մեղադրանք է առաջադրվել:
-այլ քրեական գործերով նրանք մեղավոր են ճանաչվել և/կամ պատժի են ենթարկվել:
33. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժատեսակով, կամ կարող է վերացվել դատվածությունը»:
Համաներման մասին օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն` Համաներման մասին օրենքը կարգավորում է 2018 թվականի հոկտեմբերի 21-ը ներառյալ հանցագործություն կատարելու մեջ կասկածվող, մեղադրվող կամ հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ համաներում հայտարարելու հետ կապված հարաբերությունները։
Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` համաներում հայտարարելով՝ պատժից պետք է ազատել առավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի դատապարտված անձանց:
Համաներման մասին օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` համաներման կիրառումը չի ազատում դատարանների դատավճիռներով նշանակված լրացուցիչ պատիժներից:
Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասում սահմանված են այն դեպքերը, որոնց առկայության պայմաններում օրենսդիրը բացառել է համաներման կիրառումը: Մասնավորապես` Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 5-րդ կետում թվարկված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի այն գլուխները, հոդվածները և հոդվածների մասերը, որոնցով նախատեսված արարքները կատարած անձանց նկատմամբ համաներումը կիրառելի չէ: Սակայն հարկ է նկատել, որ թվարկված գլուխների, հոդվածների և հոդվածների մասերի շարքից բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասը կամ այն պարունակող գլուխը, այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքը կատարած անձանց նկատմամբ համաներման կիրառումը սահմանափակված չէ:
Սույն քրեական գործի նյութերում բացակայում են նաև Համաներման մասին օրենքի մեջ նշված այն սահմանափակումները, որոնք կարող են արգելք հանդիսանալ ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի կիրառման համար:
Հիմք ընդունելով վերը նշված եզրահանգումները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Լիպարիտ Գրիգորյանին, Արմեն Բարսեղյանին և Արսեն Ադամյանին Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ պետք է ազատել սույն որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նշանակվող 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում հիմնական պատժից:
Անդրադառնալով քաղաքացիական հայցին և հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի նկատմամբ ևս կայացվում է մեղադրական դատական ակտ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա․Արամյանի քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել։ Լիպարիտ Գրիգորյանից, Արմեն Բարսեղյանից և Արսեն Ադամյանից համապարտության կարգով հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության պետք է բռնագանձել 4․500․003․000 (չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Անդրադառնալով ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության ավագ քննիչ Ս․Պողոսյանի 2017 թվականի մայիսի 15-ի որոշումներով Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի գույքի վրա դրված կալանքին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ։
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Արսեն Ադամյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հիմքեր առկա չեն։
Անդրադառնալով դատական ծախսերին, Վերաքննիչ դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածով գտնում է, որ որպես փորձաքննությունների համար կատարված ծախս՝ Լիպարիտ Գրիգորյանից, Արմեն Բարսեղյանից և Արսեն Ադամյանից համապարտության կարգով հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության պետք է բռնագանձել 183.240 (հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ:
Դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ հոդվածներով`Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝
Վերաքննիչ բողոքները բավարարել մասնակիորեն։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2019 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել։
Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված համաներման մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանին ազատել 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժից:
Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված համաներման մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին ազատել 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժից:
Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված համաներման մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանին ազատել 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժից:
ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել. Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանից համապարտության կարգով հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել 4.500.003.000 (չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում։
ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության ավագ քննիչ Ս.Պողոսյանի 2017 թվականի մայիսի 15-ի որոշումներով Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի գույքի վրա դրված կալանքը թողնել անփոփոխ։
Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանից համապարտության կարգով հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել 183.240 (հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ՝ որպես դատական ծախս։
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ


Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
Գործ No ԵԱՔԴ/0091/01/17

ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՙ20՚ մարտի 2019 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Նարե Այվազյանի
Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ Արամ Արամյանի
Բենիկ Գալստյանի
պաշտպաններ Արմեն Թևանյանի
Արամ Մակուչյանի
Կարեն Քամալյանի

Կենտրոն նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի (ծնված` 09.04.1980թ. Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատված, <<Դավիթ-81>> ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն, բնակվող` քաղաք Երևան, Նար-Դոսի փողոց, 1-ին շենք, 14-րդ բնակարան), մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով,
Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի (ծնված` 15.04.1972թ. Գյումրի քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատված, չի աշխատում, հաշվառված ք.Գյումրի, Գորկու փողոց 68-րդ շենք, 31-րդ բնակարան, բնակվող` Կոտայքի մարզ, գյուղ Առինջ, Մնացականյան փողոց, 54-րդ տուն), մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով,
Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի (ծնված` 04.10.1981թ. Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատված, չի աշխատում, հաշվառված` քաղաք Երևան, Նոր Արեշի 48-րդ փողոց, 46-րդ տուն), մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով,

Գործի դատավարական նախապատմությունը

2014 թվականի հուլիսի 04-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 58209114 քրեական գործը:
2016 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2016 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Արմեն Բարսեղյանը, Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արսեն Ադամյանը ներգրավվել են որպես մեղադրյալ, նրանց մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով:
2017 թվականի մայիսի 11-ին Արսեն Ադամյանին, Արմեն Բարսեղյանին և Լիպարիտ Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, նրանց մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և նրանք ներգրավվել են որպես մեղադրյալ:
2017 թվականի հունիսի 02-ին թիվ 58209114 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:

Գործի փաստական հանգամանքները

Ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել, որ ՙնա հանդիսանալով ՙԴավիթ-81՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն, Երևանի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ հասցեով շենքում ընկերությանը վարձակալությամբ հանձնված №45/1, №46 և №45/1 տարածքներում առանց լիցենզիայի ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորությամբ, իր ընկերների` Երևան քաղաքի բնակիչներ Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի հետ ստեղծել են կայուն կազմակերված խումբ, որում ըստ դերաբաշխման յուրաքանչյուրը ստանձնել է ծանոթներին պոկեր խաղալու համար հրավիրելու, խաղի կազմակերպման համար խաղարկող, համապատասխան խաղասեղանով կահավորված սենյակներ և խաղի պարագաներ` խաղանիշեր և խաղաթղթեր տրամադրելու, գործընթացը վերահսկելու և խաղացողների հյուրասիրությունը կազմակերպելու պարտականություն: Դրանից հետո Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արմեն Բարսեղյանը սկսած 2012 թվականի դեկտեմբերից, իսկ Արսեն Ադամյանը 2014թ. հուլիսի 23-ից հետո` մինչև 2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ն, խախտելով ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի, ՙՀարկերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի, ՙՊետական տուրքի մասին 19-րդ հոդվածի 14-րդ կետի և 16-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջները, նշված տարածքներում իրենց ռիսկով իրականացրել են լիցենզավորման ենթակա այդ ձեռնարկատիրական գործունեությունը, կազմակերպելով ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր՝ մի քանի խաղացողների միաժամանկյա մասնակցության և շահման հնարավորություն ստեղծելու, պարտված անձանցից գումարներ ստանալու և շահումները բաշխելու եղանակով, որից դիմաց ստացել են շահույթ` նախնական փուլում յուրաքանչյուր խաղարկվող բանկի գումարով արտահայտված տոկոսի տեսքով, իսկ հետագայում` խաղացողներից ստացված ժամավճարի և կազմակերպվող հյուրասիրության դիմաց վճարումների տեսքով, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափերի վնաս պատճառելով, քանի որ խուսափել են պետական գրանցման և լիցենզիա ստանալու համար սահմանված տարեկան 4.500.003.000 դրամի չափով պետական տուրքերը վճարելուց։՚:

Ամբաստանյալ Արմեն Բարսեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել, որ ՙնա Երևանի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ հասցեով շենքի №45/1, №46 և №45/1 տարածքներում առանց լիցենզիայի ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորությամբ, իր ընկերների` Երևան քաղաքի բնակիչներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արսեն Ադամյանի հետ ստեղծել են կայուն կազմակերված խումբ, որում ըստ դերաբաշխման յուրաքանչյուրը ստանձնել է ծանոթներին պոկեր խաղալու համար հրավիրելու, խաղի կազմակերպման համար խաղարկող, համապատասխան խաղասեղանով կահավորված սենյակներ և խաղի պարագաներ` խաղանիշեր և խաղաթղթեր տրամադրելու, գործընթացը վերահսկելու և խաղացողների հյուրասիրությունը կազմակերպելու պարտականություն: Դրանից հետո Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արմեն Բարսեղյանը սկսած 2012 թվականի դեկտեմբերից, իսկ Արսեն Ադամյանը 2014թ. հուլիսի 23-ից հետո` մինչև 2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ն, խախտելով ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի, ՙՀարկերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի, ՙՊետական տուրքի մասին 19-րդ հոդվածի 14-րդ կետի և 16-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջները, նշված տարածքներում իրենց ռիսկով իրականացրել են լիցենզավորման ենթակա այդ ձեռնարկատիրական գործունեությունը, կազմակերպելով ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր՝ մի քանի խաղացողների միաժամանակյա մասնակցության և շահման հնարավորություն ստեղծելու, պարտված անձանցից գումարներ ստանալու և շահումները բաշխելու եղանակով, որից դիմաց ստացել են շահույթ` նախնական փուլում յուրաքնչյուր խաղարկվող բանկի գումարով արտահայտված տոկոսի տեսքով, իսկ հետագայում` խաղացողներից ստացված ժամավճարի և կազմակերպվող հյուրասիրության դիմաց վճարումների տեսքով, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափերի վնաս պատճառելով, քանի որ խուսափել են պետական գրանցման և լիցենզիա ստանալու համար սահմանված տարեկան 4.500.003.000 դրամի չափով պետական տուրքերը վճարելուց:՚:

Ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել, որ ՙնա եղբոր կազմակերպությանը պատկանող և վարձակալությամբ սանիկին` Լիպարիտ Գրիգորյանին հանձնված Երևանի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ հասցեով շենքի №45/1, №46 և №45/1 տարածքներում առանց լիցենզիայի ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորությամբ, Լիպարիտ Գրիգորյանի և ծանոթի` Արմեն Բարսեղյանի հետ ստեղծել են կայուն կազմակերված խումբ, որում ըստ դերաբաշխման յուրաքանչյուրը ստանձնել է ծանոթներին պոկեր խաղալու համար հրավիրելու, խաղի կազմակերպման համար խաղարկող, համապատասխան խաղասեղանով կահավորված սենյակներ և խաղի պարագաներ` խաղանիշեր և խաղաթղթեր տրամադրելու, գործընթացը վերահսկելու և խաղացողների հյուրասիրությունը կազմակերպելու պարտականություն: Դրանից հետո Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արմեն Բարսեղյանը սկսած 2012 թվականի դեկտեմբերից, իսկ Արսեն Ադամյանը 2014թ. հուլիսի 23-ից հետո` մինչև 2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ն, խախտելով ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի, ՙՀարկերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի, ՙՊետական տուրքի մասին 19-րդ հոդվածի 14-րդ կետի և 16-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջները, նշված տարածքներում իրենց ռիսկով իրականացրել են լիցենզավորման ենթակա այդ ձեռնարկատիրական գործունեությունը, կազմակերպելով ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր՝ մի քանի խաղացողների միաժամանակյա մասնակցության և շահման հնարավորություն ստեղծելու, պարտված անձանցից գումարներ ստանալու և շահումները բաշխելու եղանակով, որից դիմաց ստացել են շահույթ` նախնական փուլում յուրաքնչյուր խաղարկվող բանկի գումարով արտահայտված տոկոսի տեսքով, իսկ հետագայում` խաղացողներից ստացված ժամավճարի և կազմակերպվող հյուրասիրության դիմաց վճարումների տեսքով, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափերի վնաս պատճառելով, քանի որ խուսափել են պետական գրանցման և լիցենզիա ստանալու համար սահմանված տարեկան 4.500.003.000 դրամի չափով պետական տուրքերը վճարելուց:՚:

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Լեռ-Կամսար 30/3 հասցեում գտնվող տարածքն իր եղբորինն է` Դավիթ Ադամյանինը, որը վարձակալությամբ տվել են Լիպարիտ Գրիգորյանին: Վարձավճարի գումարի վերաբերյալ ինքը որևէ տեղեկություն չունի, քանի որ այդ հարցերով եղբայրն է զբաղվել: Տարածքում առկա է 4 կամ 5 սենյակ, բար, սենյակներում դրված են խաղասեղաններ` տարբեր տեսակի խաղերի համար` մաֆիա, բլոտ, նարդի, պոկեր և այլն: Սենյակները տրվել են վարձով: Հաճախ ինքն էլ է խաղացել: Հեռախոսային խոսակցությունների վերծանումների, Արմենի և Լիպարիտի կողմից իրեն զանգելու և կոնկրետ անձանց ներս թողնել-չթողնելու վերաբերյալ ամբաստանյալը նշեց, որ նախաքննական մարմնի կողմից ճիշտ չի մեկնաբանվել այդ խոսակցությունների բովանդակությունը, եղել են անձինք, որոնք խաղից հետո իրեն գումար են պարտք եղել և կրկին ցանկացել են խաղալ, այդ պատճառով են իրեն զանգահարել, ճշտելու համար պարտքը չտալու պայմաններում թույլատրեն տվյալ անձի մուտքը, թե ոչ: Ամբաստանյալը պնդել է, որ առանց պետական գրանցման ձեռնարկատիրական գործունեություն ծավալելու, շահույթ ստանալու, մասնավորապես` խաղեր կազմակերպելու հետ որևէ առնչություն կամ դերակատարություն չի ունեցել: Իսկ խաղերին մասնակցելը, խաղացողներ հրավիրելը չի կարող իր կողմից ձեռնարկատիրական գործունեությանը մասնակցելու հանգամանք դիտվել:

Նախաքննության փուլում Արսեն Ադամյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ մինչև 2012 թվականն աշխատել է ընտանեկան բիզնեսում, որը զբաղվել է շինարարությամբ: 2015 թվականին ՙՅունիբանկ՚ ՓԲ ընկերությունից եղբոր` Դավիթ Ադամյանի հետ գնել են 4 տարվա մարման պայմանագրով Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում գործող տարածքը, որը հաշվառված է եղբոր անունով: Նշված տարածքը վարձակալությամբ տվել են իր սանիկ Լիպարիտ Գրիգորյանին, ով ամսական իրենց վճարել է 100.000 ՀՀ դրամ գումար: Տարածքը հարկային տեսչությունում եղել է գրանցված և օգտագործվել է որպես ժամավճարով տրվող ժամանցային սենյակներ: Տարածքում առկա է չորս ժամանցային սենյակ, որոնցում առկա են համապատասխանաբար 4 խաղասեղաններ իրենց աթոռներով, ինչպես նաև հանգստի համար նախատեսված այլ սեղաներ, բազմոցներ, բազկաթոռներ և աթոռներ: Սենյակների ժամավճարը յուրաքանչյուր ժամի համար կազմել է 1.500-3.000 ՀՀ դրամ գումար: Հաճախորդները ժամավճարով սենյակներում խաղացել են պոկեռ, բլոտ, մաֆիա, նառդի և նմանատիպ այլ խաղեր: Պոկեռ խաղացողներին իրենց կողմից տրամադրվել են ֆիշկաներ և խաղաքարտեր: Շահույթ ստացել են սենյակների ժամավճարից, ինչպես նաև բառից և խոհանոցից օգտվելու դեպքերում: Շահումներ իրենց կողմից հաճախորդներին չեն տրամադրվել, վերջիններիս կողմից խաղերից իրենց տոկոսներ չեն տրամադրվել: Իրենք նույնպես խաղացողներ են հրավիրել և մասնակցել են այդ խաղերն: ՙՔյաչալ՚ մականվամբ Արմեն Բարսեղյանը իր ծանոթներից է, ով ճանաչում հաճախորդներին, և շատ դեպքերում նաև նրանց հետ կապ է պահպանում` վերջիններիս տեղակացնելով հավաքված հաճախորդների մասին, որպեսզի նրանք էլ միանան տեղում գտնվողներին:
Հատոր 2 Գ/Թ 19-20, 114-116,
հատոր 2 Գ/Թ- 202-203,
հատոր 3 Գ/Թ 38-39

Նախաքննության փուլում տված ցուցմունքը հրապարակելուց հետո ամբաստանյալը նշեց, որ ինքը որևէ եկամուտ չի ունեցել, իր շահույթը եղել է խաղերի մեջ` իր հաղթելու դեպքում, այլ եկամուտ, շահույթ չի ստացել: Ամբաստանյալը միաժամանակ պնդեց դատաքննության փուլում տված ցուցմունքը:

Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Լիպարիտ Արսենի Գրիգորյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Լեռ-Կամսար 30/3 հասցեում հիմնել է <<Դավիթ-81>> ՍՊԸ-ն, որտեղ գործում էր <<Տոտո>> բուքմեյքերական կետ: Տարածքը պատկանում էր իր ընկեր Դավիթ Ադամյանին: ՍՊ ընկերությունն իր մեջ ներառում էր առանձին սենյակներ, որոնք տրվում էին ժամավճարով, բար, տրվել է սնունդ, խմիչք: Տարածքը գրանցված էր Էրեբունու ՀՏ-ում, որի համար վճարել է հարկեր: <<Տեխաս Հոլդեմ պոկեր>> խաղ այնտեղ ընդհանրապես չի կազմակերպվել, սակայն եղել են խաղաքարտեր, խաղանիշեր: Սենյակները տվել են ժամավարձով` ժամը 3000-5000 ՀՀ դրամ, ընկերներով եկել և տարբեր խաղեր են խաղացել: Քանի որ ինքը շատ ժամանակ չի ունեցել, իր խնդրանքով Արմեն Բարսեղյանն իրեն օգնել է աշխատանքում: Խաղացողները եղել են իր ընկերները, դիլերներ չեն եղել, բարմենը եղել է Հակոբ Օհանյանը, իսկ Մանյա Բարսեղյանը և Գաննա Բրիլը եղել են մատուցողուհիներ: Արսեն Ադամյանը բիզնես գործունեությանը որևէ մասնակցություն չի ունեցել: Սկզբում խաղացել են նարդի, շախմատ, իսկ հետագայում Արմենի առաջարկով գնել են նաև սեղաններ թղթախաղի համար: Մի օր էլ ԱԱԾ աշխատակիցները եկել են տարածք և բոլորին բերման ենթարկել, հարցաքննել: Դրանից մոտ երեք ամիս անց ևս իրենց հրավիրել են հարցաքննության: Այդ ժամանակ Արմեն Բարսեղյանը հայտնել է, որ նմանատիպ ձևով նույն արարքի համար իր ընկերջը նույնպես ԱԱԾ-ն բռնել է, նա ընդունել է մեղքը, որից հետո գործը կարճվել է: Իրենք ևս որոշել են այդպես անել, որպեսզի գործը կարճվի, և Արմենը թե խաղացողներին և թե աշխատողներին խնդրել է ցուցմունքների մեջ գրեն այնպես, ինչպես ինքը կասի: Դրանից հետո մոտ մեկ տարի ԱԱԾ-ն որևէ գործողություն չի իրականացրել, իրենք էլ տեսնելով, որ նմանատիպ բազմաթիվ օբյեկտներ կան, որոնց վերաբերյալ ինտերնետում էլ գովազդներ են դրվում, որոշել են նորից շարունակել իրենց գործունեությունը: Սակայն որոշ ժամանակ անց կրկին ԱԱԾ-ն եկել, բոլորին տարել է: Ամբաստանյալը միաժաման նշեց, որ ԱԱԾ աշխատակիցների գալուց վեց ամիս առաջ եկել են ՊԵԿ աշխատակիցները և որևէ խախտում չարձանագրելով գնացել են: Իրենք որևէ հակաօրինական բան չեն կատարել:

Նախաքննության փուլում ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանը ցուցմունք է տվել, որ շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորություն չի ունեցել, հանդիսանում է Էրեբունու ՀՏ-ում գրանցված ՍՊ ընկերության տնօրեն, որը զբաղվում է հասարակական սնունդ կազմակերպելով և առանձնասենյակներ տրամադրելով և դրանից է գոյանում ընկերության շահույթը: Այլ հարց է, որ այդ առանձնասենյակներում հաճախորդները խաղում են շահումով խաղեր, որոնց մասնակցել է նաև ինքը, չի ընդունել կազմակերպված խմբի անդամ լինելը, քանի որ իր երեխաների քավոր Արսեն Ադամյանը տարածքի տիրոջ եղբայն է և օգնել է իրեն սնունդ կազմակերպելու հարցերում: Նշել է նաև, որ նախկինի պես խաղարկողներ իրենք չեն պահել, այլ հարց է, որ այդ սենյակներում խաղացել են շահումով խաղեր: Միաժամանակ իր ցուցմուքներով հայտնել է, որ Դավիթ Ադամյանից անհատույց վերցրել է Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ շենքի 1-ին հարկը: Հիշյալ վարձակալած տարածքում բացել է ՙՏոտո՚ բուքմեյքերական գրասենյակ, դրա համար որպես անհատ պայմանագիր է կնքել բուքմեյքերական ընկերության հետ: ՙՏոտո՚ բուքմեյքերական գրասենյակն աշխատեցնելու հարցում իրեն օգնել է ընկերը` Արմեն Բարսեղյանը, որին յուրաքանչյուր ամիս վճարել է մոտ 230.000 դրամ: Երկար տարիներ հանդիսացել է ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի երկրպագու: Որոշել է բացել իր խաղասրահը Դավիթից վարձակալած տարածքում, որտեղ արդեն իսկ գործում էր ՙՏոտո՚ բուքմեյքերական գրասենյակը: Այդ տարածքը վարձակալելուց անմիջապես հետո հեռախոսի միջոցով պատվիրել է ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի համար նախատեսված սեղան: Ամիսը մոտ 2-3 անգամ գիշերներով այդ սենյակում կազմակերպել է ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղ, որին մասնակցել են իր ծանոթ խաղացողները կամ մտերիմները, իսկ խաղը եղել է գումարով: ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղից առաջ յուրաքանչյուր խաղացող իրենից գնել է 20.000 դրամի խաղանիշ, դրանք սպառելուց հետո խաղացողը իրավունք է ունեցել լրացուցիչ խաղանիշներ գնելու: Նշված կենդանի խաղ կազմակերպելուց իրեն օգնել է Արմեն Բարսեղյանը, ում օգնությունը կայացել է նրանում, որ իր խնդրանքով զանգահարել է մշտական խաղացողներին և հրավիրել խաղալու, կանչել է խաղարկողներին /դիլերներին/, հարկ եղած դեպքերում գնացել է գնումներ կատարելու: Քանի որ յուրաքանչյուր խաղ տևել է բավականին երկար ժամանակ, մոտավորապես երեկոյան ժամը 20-ից մինչև առավոտյան ժամը 4-ը կամ 5-ը, կազմակերպել է խաղացողների հյուրասիրություն` տարբեր ուտեստների, ծխախոտի, սուրճի և ոգելից խմիչքների տեսքով, իսկ ծախսերը հոգացել է իր շահույթից` որպես խաղի կազմակերպիչ: Խաղասրահում աշխատել է բարմեն` Հակոբ Օհանյանը, որպես խաղարկողներ /դիլեր/ աշխատել են Գաննա Բրիլլը և Մանյա Բարսեղյանը: Յուրաքանչյուր խաղի ժամանակ, որը տևել է մինչև առավոտյան ժամը 5-ը, ընդհանուր խաղադրույքների չափը կազմել է մոտ 5 միլիոն դրամ: Մեկ խաղի ընթացքում կատարվել է մոտ 50 խաղադրույք, յուրաքանչյուր խաղադրույքի հաղթողը վճարել է իրեն խաղադրույքի 2 տոկոսը, իսկ նշված 2 տոկոսի գումարը 20.000 դրամը գերազանցելու դեպքում իրեն վճարել են միայն 20.000 դրամ:
Հատոր 1 Գ/Թ 52-55, 225,
հատոր 2 Գ/Թ 87-88,
հատոր 3 Գ/Թ 56-57

Նախաքննության փուլի ցուցմունքները հրապարվելուց հետո ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանը նշեց, որ հրաժարվում է նախկինում տված բոլոր ցուցմունքներից և խնդրեց հիմք ընդունել դատաքննության փուլի ցուցմունքը:

Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2014 թվականին Լիպարիտ Գրիգորյանը տարածք էր վարձակալել և <<Տոտո>> էր բացել, հետագայում հասկացել են, որ հնարավոր է սենյակներ վարձակալությամբ տալ և օրենքի սահմաններում գումար աշխատել: Ինքն օգնել է աշխատանքի կամակերպմանը: Հիմնական խաղացողները խաղացել են նարդի, բլոտ, բիլյարդ, ցանկացել են նաև խաղալ պոկեր խաղ, այդ նպատակով առաջարկել են, որպեսզի խաղին համապատասխան սեղաններ լինեն: Տարածքը նաև հանդիսանում էր սննդի կետ: Այդ ընթացքում միաժամանակ շփվել են տարբեր պոկեր խաղացողների հետ, և տարբեր լուրերից տեղեկացել, որ Հայկ Դեմոյանի վերաբերյալ նմանատիպ գործ է բացվել, և վերջինիս կողմից քննությանը օգնելու շնորհիվ գործը կարճվել է: Առաջին անգամ ԱԱԾ աշխատակիցների գալուց և իրենց բերման ենթարկելուց հետո շուրջ մեկուկես տարի խնդիր գործի վերաբերյալ որևէ տվյալ չի եղել: Այդ ժամանակ <<Տոտո>>-ն վերականգնվել է, բոլոր հարկերը վճարվել են: Հարկայինից եկել, ստուգումներ են անցկացրել, որևէ խախտում չհայտնաբերելով գնացել են: Դրանից մոտ երկու ամիս անց եկել են ԱԱԾ աշխատակիցները, իրենց բերման ենթարկել: Իրենք հայտնել են, որ տարածքում շահումով խաղեր չեն կազմակերպվել:
Ամբաստանյալը միաժամանակ նշել է, որ նախաքննության փուլում տված վերջին ցուցմունքները ճիշտ են: Ինչ վերաբերվում է 2014 թվականի ցուցմունքներին, ապա դրանք տվել են ինքնապաշտպանվելու համար:
Ամբաստանյալը նշել է նաև, որ <<Տեխաս Պոկեր>> խաղ ինքը չի կազմակերպել, հավաքվել են ընկերներով, պարզապես իրեն` որպես տարածքի ադմինիստրատորի, խնդրել են, որպեսզի ինքը զանգահարի և տեղյակ պահի խաղի մասին: Այդ գործունեությանը Արսեն Ադամյանը որևէ մասնակցություն չի ունեցել:

Նախաքննության փուլում ամբաստանյալ Արմեն Բարսեղյանը ցուցմունք է տվել, որ սենյակները վարձով են տրվել խաղացողներին, ովքեր ժամավճար են վճարել սենյակի համար, միաժամանակ տրամադրել են պատվիրած սնունդը, որի դիմաց խաղացողները վճարել են: Վերջիններիս համար ապահովել են մատուցողներ, բարմեն, իսկ օբյեկտի շահույթը գոյացել է սենյակների համար սահմանված ժամավարձից և սննդի վճարներից: Իր պարտականությունը կայացել է միայն խաղերի օրերին կարգ ու կանոնի վերահսկումը: Խաղասրահի հաճախորդները հիմնականում խաղացել են պոկեր: Մի քանի ժամ անցկացնելուց հետո վճարել են ժամավարձը, բառի և խոհանոցի հաշիվը և հեռացել են: Խաղացողներին խաղավար չի տրամադրել, նրանց տրամադրվել է խաղաթուղթ և սնունդ` ըստ նրանց պատվերի: Միաժամանակ որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս պնդել է իր նախկին ցուցմուքները, այն մասին, որ հանդիսացել է ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի երկրպագու: Խաղասրահներից մեկում ծանոթացել է խաղացող Լիպարիտ Գրիգորյանի, խաղավար` Գաննա Բրիլի և Մանյա Բարսեղյանի հետ: 2013թ. Լիպարիտ Գրիգորյանն իրեն տեղեկացրել է, որ ունի վարձակալած տարածք, որտեղ հավաքվում են ընկերներով և ծանոթներով` ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ խաղալու համար ու իրեն առաջարկել է օգնել` խաղասրահի աշխատանքը կազմակերպելու հարցում, ինչին ընքը տվել է իր համաձայնությունը: Գնալով Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ հասցե, ականատես է եղել, որ Լիպարիտ Գրիգորյանի ընկերները և ծանոթները գումարով խաղացել են ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ մրցաշարեր: Սկզբնական շրջանում ինքը հանդես է եկել որպես խաղի խաղարկող /դիլեր/, սակայն հետագայում Լիպարիտ Գրիգորյանի առաջարկով հրավիրել է խաղարկողներ Գաննա Բրիլլին և Մանյա Բարսեղյանին, իսկ ինքը ստանձնել է խաղի կազմակերպչի դերը ու այդ նպատակով զանգահարել է խաղի պրոֆեսիոնալ մասնակիցների, տեղեկացրել խաղի օրերի և ժամերի մասին, հրավիրել է խաղարկողների, կազմակերպել է վերջիններիս համար հյուրասիրություններ: Խաղից առաջ յուրաքնաչյուր խաղացող իրենից կամ Լիպարիտից գնել է 20.000 ՀՀ դրամի խաղանիշ, որոնք սպառելուց հետո վերջիններս հնարավորություն են ունեցել լրացուցիչ խաղանիշեր գնելու: Յուրաքանչյուր խաղ, որը տևել է մինչև առավոտյան ժամը 5-ը, ընդհանուր խաղադրույքների չափը կազմել է մոտ 5 միլիոն դրամ: Մեկ խաղի ընթացքում կատարվել է մոտ 50 խաղադրույք, յուրաքանչյուր խաղադրույքի հաղթողը վճարել է իրեն խաղադրույքի 2 տոկոսը, իսկ նշված 2 տոկոսի գումարը 20.000 դրամը գերազանցելու դեպքում իրեն վճարել են միայն 20.000 դրամ:
Հատոր 1 Գ/Թ 78-81, 233-234,
հատոր 2 Գ/Թ 78-79, 210-212,
հատոր 3 Գ/Թ 47-48

Նախաքննության փուլում տված ցուցմունքները հրապարակելուց հետո ամբաստանյալը նշեց, որ պնդում է դատաքննության փուլում տված ցուցմունքները, իսկ նախաքննությա փուլում տված ցուցմունքները ճիշտ չեն:

Վկա Մանյա Բարսեղյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ճանաչում է Արմենին և Լիպարիտին: Արմեն Բարսեղյանն իրեն աշխատանքի է հրավիրել Ամերիկյան համալսարանի ետնամասում գտնվող օֆիսային տարածքում գործող բուքմեյքերական կետում` որպես մատուցող, ինքը համաձայնվել է, և ըստ անհրաժեշտության Արմենն իրեն կանչել է: Այնտեղ ծանոթացել է Լիպարիտի հետ, որն իր իմանալով, բուքմեյքերական կետի տերն էր: Ինքն այնտեղ աշխատել է որպես մատուցող: Նշված վայրում ընկերներով հավաքվում, զրուցում էին, խաղում էին պոկեր, բլոտ: Ինքը խաղերին մասնակցություն չի ունեցել: Խաղանիշեր չի տեսել, սենյակում եղել է պոկեր խաղալու համար նախատեսված սեղան, համակարգիչներ, բազմոց, բար:
Վկան միաժամանակ նշել է, որ Արսեն Ադամյանին խաղասրահում չի տեսել:
Ինչ վերաբերվում է նախաքննության և դատաքննության փուլերում տված ցուցմունքների միջև առկա հակասություններին, վկան նշել է, որ երբ ԱԱԾ աշխատակիցները եկել են, վախեցել է: Արմենն իրեն ասել է, որ ինքը ներկայանա որպես դիլեր, սակայն իրականում ինքն այնտեղ խաղավար չի եղել: Վկան միաժամանակ նշել է, որ պնդում է դատաքննության փուլում տված ցուցմունքը:

Նախաքննության փուլում վկա Մանյա Բարսեղյանը ցուցմունք է տվել, որ 2005 թվականից աշխատել է տարբեր խաղատներում որպես կենդանի խաղերի, այդ թվում նաև ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի խաղավար /դիլեր/: 2013թ. աշխատելով Արգավանդ գյուղի տարածքում գործող ՙՊոկեր՚ ակումբում, ծանոթացել է Արմեն Բարսեղյանի հետ, որը հաճախ խաղացել է այդտեղ: 2014թ. հունվարի վերջերին կամ փետրվարի սկզբին իրեն է զանգահարել Արմեն Բարսեղյանը և հայտնել, որ ընկերներով և ծանոթներով հավաքվում և խաղում են ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղ ու առաջարկել է իրեն ժամանակ առ ժամանակ վարձատրության դիմաց հանդես գալ հիշյալ խաղի խաղավար: Տալով իր համաձայնությունը գնացել է Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցե, խաղի համար նախատեսված սեղանը տեղադրված է եղել սենյակներից մեկում այնտեղ միայն մի սեղան է եղել, որևիցե գովազդային ցուցանակ ամրացված չեն եղել: Այդ տարածքում գործել է նաև <<Տոտո>> բուքմեյքերական գրաենյակ: Այնտեղ որտեղ ծանոթացել է խաղասրահի տիրոջ` Լիպարիտ Գրիգորյանի հետ, իսկ Արմեն Բարսեղյանն աշխատել է նրա մոտ որպես մենեջեր: Ինքը Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում որպես խաղավար աշխատել է մի քանի ամիս, իսկ խաղերը կազմակերպվել են շաբաթական 2-3 անգամ: Բացի իրենից որպես խաղավար աշխատել է նաև Աննա Բրիլը, ով փոխարինում էր իրեն 30 րոպեն մեկ, իսկ խաղերը կազմակերպվել են գումարով: Խաղից առաջ յուրաքանչյուր խաղացող Արմեն Բարսեղյանից գնել է 20.000 ՀՀ դրամի խաղանիշ, իսկ դրանք սպառելուց հետո խաղացողը իրավունք է ունեցել լրացուցիչ խաղանիշեր գնելու: Յուրաքանչյուր խաղի ժամանակ կատարվել է 50 խաղադրույք, իսկ խաղադրույքի հաղթողը ի օգուտ կազմակերպչի վճարել է տոկոսագումար:
Հատոր 1 Գ/Թ 56-58

Վկա Գաննա Բրիլը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2012թ. հուլիս ամսից որպես դիլեր աշխատել է պոկերի ՙԻպո՚ ակումբում։ Այնտեղ ծանոթացել է Արմեն Բարսեղյանի հետ, ով պարբերաբար հաճախել է այդ ակումբ։ 2016թ. սկզբին, Արմեն Բարսեղյանը զանգահարել է իրեն և առաջարկել ժամանակ առ ժամանակ դիլերական ծառայություններ մատուցել, ավելի ճիշտ, բաժանել խաղաքարտեր ք. Երևան, Լեռ-Կամսար փ. 30/3 հասցեում գտնվող ակումբում։ 10 օրը մեկ Արմենը զանգահարել է իրեն և առաջարկել դիլեր աշխատել վերը նշված ակումբում։ Սովորաբար խաղը սկսվել է երեկոյան, մոտավորապես ժամը 22.00-ին։ Պոկերի մասնակիցների թիվը կազմել է 5-6 մարդ։ Հիմնականում մասնակիցների կազմը չէր փոխվում։ Խաղադրույքները կազմում էին միջինը 500-1000 դրամ։ Թե խաղացողները որտեղից էին վերցնում խաղանիշերը (ֆիշկաները), իրեն հայտնի չէ, սակայն սեղանի շուրջ նրանք նստում էին արդեն խաղանիշերի որոշակի քանակով։ Երբ խաղանիշերը վերջանում էին, ոմանք տուն էին գնում, իսկ ոմանք էլ շարունակում էին խաղը, ըստ երևույթին, վերցնելով Արմենից։ Ինքը թեյավճար էր ստանում մոտավորապես 15 հազար դրամ։ Երբեմն իրեն լրացուցիչ էին վճարում, միջին հաշվով՝ 1000 դրամ։ Խաղի կազմակերպիչները Լիպարիտ Գրիգորյանն ու Արմեն Բարսեղյանն էին։ 2016թ. հունիսի 22-ին իրեն է զանգահարել Արմենը, մոտավորապես ժամը 16-ին, և այդ երեկո աշխատանք առաջարկել: Մոտավորապես ժամը 22:00-ին ինքն եկել է ակումբ և տեսել, որ այնտեղ էին գտնվում մատուցող Հակոբը, Արմեն Բարսեղյանը, Լիպարիտ Գրիգորյանը և մի քանի խաղացողներ, որոնց անունները չգիտի։ Մոտավորապես ժամը 23:00-ին խաղը սկսվել է, սեղանի շուրջ խաղացել են 5 մարդ, և խաղը շարունակվել է մինչ այն պահը, երբ Ազգային անվտանգության ծառայության աշխատակիցները հանկարծակի խաղը ընդհատել են: Իր հաշվարկով խաղն ընթացել էր մոտավորապես 10 ժամ։ Նշված ակումբում որպես դիլեր է աշխատել ինքը և Մանյա Բարսեղյանը և խաղի ընթացքում յուրաքանչյուրն կես ժամը մեկ փոխարինում են իրար։ Խաղի մեկ ժամվա համար Արմեն Բարսեղյանը իրենց վճարել է 1000-ական դրամ։ Եղել են դեպքեր, երբ Արմեն Բարսեղյանն անձամբ է խաղաթղթերը բաժանել որպես դիլեր։ Խաղը միայն փողով է ընթացել և տևել է մի քանի ժամ։ Խաղի կազմակերպիչները որևէ նյութական շահագրգռվածություն ունեին, թե՝ ոչ, չգիտի:
Հատոր 3 Գ/Թ 8-18

Վկա Հակոբ Օհանյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ճանաչում է Լիպարիտ Գրիգորյանին և Արմեն Բարսեղյանին: Մինչև 2014 թվականը աշխատել է ՙՄամա-Միա՚ սրճարանում` որպես մատուցող, որտեղ ծանոթացել է Արմեն Բարսեղյանի հետ, ով 2014 թվականին իրեն առաջարկել է բարմեն-մատուցողի աշխատանք, օրական 10.000-15.000 ՀՀ դրամ աշխատավարձով: Ինքը համաձայնվել է և Լեռ-Կամսար 30/3 հասցեում գործող խաղասրահում անցել է աշխատանքի` որպես բարմեն: Խաղասրահում ընկերներով հավաքվել և թղթաղաղ են խաղացել, թե կոնկրետ ինչ խաղ են խաղացել, ինքը տեղյակ չէ, չգիտի նաև, թե ով է եղել խաղի կազմակերպիչը: Խաղասրահում աշխատել են նաև երկու աղջիկ ` իր հիշելով` Մանյան և Տանյան, ովքեր եղել են մատուցողուհիներ, թղթախաղի հետ առնչություն չեն ունեցել: Խաղասրահում Արսեն Ադամյանին չի տեսել: Իր աշխատանքը սկսվել է ժամը 14:00-ին և ավարտվել 23:00-ին, եղել են դեպքեր, որ ավելի ուշ են ավարտել աշխատանքը: Նշված վայրում աշխատել է 4 ամիս:

Նախաքննության փուլում վկա Հակոբ Օհանյանը ցուցմունք է տվել, որ 2014թ. փետրվար ամսից մինչև հունիսի 22-ն աշխատել է Լեռ-Կամսար 30/3 հասցեում գտնվող խաղատանը` որպես բարմեն: Նախկինում աշխատել է ՙՄամամիա՚ սրճարանում` որպես մատուցող, որտեղ ծանոթացել է Արմեն Բարսեղյանի հետ, որի գործնական առաջարկն ընդունելով տեղափոխվել է աշխատելու Լեռ-Կամսար 30/3 հասցեում` որպես բարմեն, օրական 5.000-8.000 ՀՀ դրամ աշխատավարձով: Իր աշխատած ժամանակահատվածում խաղերը կազմակերպվել են շաբաթական 1 անգամ: Խաղին մասնակցում էին 4-5 հոգի, որոնք հավաքվում էին Արմենի զանգով, խաղը վարում էին 2 դիլերներ` Անյան և Մանյան: Կատարված խաղադրույքների մասին երբևէ տեղեկություն չի ունեցել, քանի որ խաղի ընթացքում գրեթե միշտ գտնվել է սրահից դուրս` բարի մոտ: Խաղը կազմակերպվում էր ժամը 18:00-ից: Երբեմն դիլերների հոգնածության պատճառով խաղը վարել է նաև Արմենը: Խաղասրահում եղել է մեկ սեղան, խաղացողները եղել են միշտ նույն անձինք, խաղասրահում գովազդային ցուցանակներ չեն եղել: Խաղացել են գումարով` պոկեր խաղ, սակայն թե որքան գումար են ներդրել խաղի մեջ, տեղյակ չէ, չգիտի նաև, թե ումից են վերցրել խաղանիշերը, ենթադրել է, որ Արմենից: Քանի որ խաղը երկար է տևել` ժամը 22-ից 05-ը, Արմենի տված 30-40 հազար ՀՀ դրամ գումարով խաղացողների և աշխատողների համար կազմակերպվել է անվճար հյուրասիրություն` զանազան ուտեստների և խմիչքի տեսքով:
Հատոր 1 Գ/Թ 75-76

Ինչ վերաբերում է նախաքննության և դատաքննության փուլում տված ցուցմունքների միջև առկա հակասություններին, վկան նշեց, որ քանի որ գտնվել է ազգային անվտանգության ծառայությունում, վախեցած և շփոթված է եղել: Ներկայումս պնդում է դատաքննության փուլում տված ցուցմունքը:

Վկա Սամվել Գսպոյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի երկրպագու է: 2014թ. հունվարին ՙԿորրիդա՚ խաղասրահում ծանոթացել է Արմեն Բարսեղյանի հետ, ով առաջարկել է իրեն գնալ Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցե, որտեղ մասնավոր կարգով ընկերներով խաղում են պոկեր: 2014թ. ձմռանն առաջին անգամ գնացել է նշված հասցե, որտեղ եղել են այլ խաղացողներ, խաղացել են գումարով, խաղարկողները եղել են Մանյան և Գաննան, եղել է նաև բարմեն-մատուցող: Այդ ընթացքում ծանոթացել է Լիպարիտ Գրիգորյանի հետ, ով ևս խաղացել է իրենց հետ, բացի այդ հանդիսացել է նաև խաղի կազմակերպիչ: Խաղերին հրավիրվել է Արմեն Բարսեղյանի կողմից և խաղից առաջ յուրաքանչյուր խաղացող Լիպարիտից կամ Արմենից գնել է խաղանիշ, իսկ դրանք սպառելուց հետո խաղացողը իրավունք է ունեցել գնել լրացուցիչ խաղանիշեր: Յուրաքանչյուր խաղում, որն տևել է մինչև առավոտյանը ժամը 5-ը, կատարվել է մոտ 50 խաղադրույք, իսկ խաղադրույքի հաղթողը վճարել է ի օգուտ կազմակերպչի խաղադրույքի 2 տոկոսը: Սակայն նշված 2 տոկոսի գումարը 20.000 ՀՀ դրամը գերազանցելու դեպքում ի օգուտ խաղասրահի վճարվել է միայն 20.000 ՀՀ դրամ:
Հատոր 1 Գ/Թ 83-85

Վկա Արկադի Հովհաննիսյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում գործող խաղասրահ հաճախ է այցելել, չի կարող ասել, թե ում էր պատկանում խաղասրահը: Քանի որ նշված տարածքում գործել է նաև <<Վիվառո>> բուքմեյքերական կետ, ինքը նախ այնտեղ է գնացել` խաղադրույքներ կատարելու, որտեղ էլ ծանոթացել է Լիպարիտի և Արմենի հետ: Տարածքում եղել է նաև առանձին սենյակ, որտեղ ընկերներով հավաքվել և պոկեր են խաղացել: Պոկեր խաղացել են 4-5 հոգով, գումարով: միշտ նույն մարդկանցով: Յուրաքանչյուր խաղացող խաղացել է իր գումարով, խաղանիշերը դրված են եղել այնտեղ և յուրաքանչյուրը վերցրել է իր ցանկացած գումարի չափով, կոնկրետ խաղադրույքների չափը ներկայումս չի հիշում: ԱԱԾ աշխատակիցների գալու օրը ինքը ներկա է եղել, ներկա էին նաև Լիպարիտը, Վաղինակը, Վահեն: Ընդհանուր առմամբ խաղերի ժամանակ իր կապը եղել է Արմենի հետ: Արմենի դերակատարությունը եղել է հիմնականում նրանում, որ եթե խաղացողները ուտելիք կամ խմիչք են ցանկացել, ինքը դա կազմակերպել է: Խաղի կազմակերպիչ, որպես այդպիսին, չի եղել, որևէ գումար չեն տվել, միայն վճարել են իրենց ուտելիքի և խմիչքի համար: Դիլերներ չեն եղել:
Վկան միաժամանակ նշել է, որ Արսեն Ադամյանն այդ խաղերի կազմակերպմանը որևէ մասնակցություն չի ունեցել:

Նախաքննության փուլում վկա Արկադի Հովհաննիսյանը ցուցմունք է տվել, որ ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի երկրպագու է: 2014թ. փետրվար-մարտ ամիսներին ընկեր` Տիգրան Հունանյանն իրեն առաջարկել է գնալ Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում գործող, իր ընկերոջ` Լիպարիտ Գրիգորյանին պատկանող ՙՎիվառո՚ բուքմեյկերական գրասենյակ, որտեղ կազմակերպվել են նաև ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղեր: Այդպես ծանոթացել է Լիպարիտ Գրիգորյանի հետ, որը իր կարծիքով, հանդիսացել է այդ խաղասրահի ղեկավարը, ինչպես նաև դրա մենեջերի` Արմեն Բարսեղյանի հետ: Նշված խաղասրահ գնացել է մոտ 10 անգամ, որտեղ եղել են այլ խաղացողներ, խաղացել են գումարով, խաղարկողները եղել են Մանյան և Անյան, եղել է նաև բարմեն-մատուցող: Լիպարիտ Գրիգորյանն հադիսացել է խաղի կազմակերպիչը, միևնույն ժամանակ իրենց հետ մասնակցել է խաղերին: Խաղերին հրավիրվել է Արմեն Բարսեղյանի կողմից և խաղից առաջ յուրաքանչյուր խաղացող Լիպարիտից կամ Արմենից գնել է խաղանիշ, իսկ դրանք սպառելուց հետո խաղացողը իրավունք է ունեցել գնել լրացուցիչ խաղանիշեր: Յուրաքանչյուր խաղում, որը տևել է մինչև առավոտյանը ժամը 5-ը, կատարվել է մոտ 50 խաղադրույք, իսկ խաղադրույքի հաղթողը վճարել է ի օգուտ կազմակերպչի խաղադրույքի որոշակի տոկոս, որը չի գերազանցել 20.000 ՀՀ դրամը: Իր մասնակցությամբ խաղի մասնակիցներն են եղել գրեթե միշտ նույն մարդիկ` Վահեն, Սամվելը, Վաղինակը և Լիպարիտը: Ժամանակ առ ժամանակ խաղին մասնակցել է նաև Արմեն Բարսեղյանը:
Հատոր 1 Գ/Թ 89-91

Նախաքննության և դատաքննության փուլերում տված ցուցմունքների միջև առկա հակասությունների վերաբերյալ վկան նշել է, որ Ազգային անվտանգության ծառայությունում գտնվելիս եղել է շփոթված, այդ պատճառով հայտնել է ոչ ճիշտ տեղեկություններ: Իրականում դիլերներ չեն եղել, Լիպարիտ Գրիգորյանը խաղի կազմակերպիչ չի եղել, և կազմակերպչին որևէ տոկոս չեն տվել, նշված վայրում եղել են զուտ ընկերական հավաքույթներ:

Վկա Վաղարշակ Ազիզյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արսեն Ադամյանն իր ընկերներն են, իսկ Արմեն Բարսեղյանը` ծանոթ: Տեղյակ է եղել, որ Լիպարիտ Գրիգորյանն Ամերիկյան համալսարանի ետնամասում ունի օֆիսային տարածք` <<Տոտո>> կա <<Վիվառո>> բուքմեյքերական գրասենյակ: Նշված վայրում 2014 թվականի ընթացքում ընկերներով հավաքվել և պոկեր են խաղացել: Ինքը 2-3 անգամ է խաղացել: Լիպարիտ Գրիգորյանն իրեն երբևէ թղթախաղի չի հրավրիել: Կոնկրետ խաղի կազմակերպիչ չի եղել, ընկերներով են հավաքվել և խաղացել: Խաղանիշերն իրենք են գնել և, որպեսզի ամեն անգամ չտանեն իրենց հետ, թողել են այնտեղ: Խաղում էին 50-100 հազար դրամ գումարի սահմաններում: Վերջում գումար տվել են միայն ուտելիքի և խմիչքի համար, խաղի կազմակերպչին գումար և տոկոս չեն տվել: Խաղի ժամանակ խաղաթղթերն իրենք են բաժանել, խաղարկողներ չեն եղել, իսկ խաղանիշերը թողել են Արմենի մոտ, և իրենց խաղանիշերն ավարտվելու դեպքում գնում էին Արմենից: Վկան միաժամանակ նշել է, որ Արսեն Ադամյանն այդ խաղերի կազմակերպմանը որևէ մասնակցություն չի ունեցել:

Նախաքննության փուլում վկա Վաղարշակ Ազիզյանը ցուցմունք է տվել, որ 2013թ. ընկերների միջոցով ծանոթացել է Լիպարիտ Գրիգորյանի հետ, և շփման ընթացքում տեղեկացել է, որ վերջինս ունի օֆիսային տարածք Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում: 2014թ. փետրվար կամ մարտ ամսին Լիպարիտ Գրիգորյանը հրավիրել է իրեն հիշյալ հասցե` թղթախաղ խաղալու: Գնալով այնտեղ տեսել է, որ այդ գրասենյակում խաղում են նաև պոկեր խաղ` դիլերի մասնակցությամբ: Մոտ 4-5 անգամ ներկա է գտնվել պոկեր խաղին և աստիճանաբար սովորել այդ թղթախաղի կանոնները: Ի ներկայությամբ հավաքվել են խաղալու մի քանի խաղացողներ, խաղը գումարով է եղել, այն վարել են խաղարկողները` Անյան և Մանյան, եղել է նաև բարմեն-մատուցող: Խաղասրահում ծանոթացել է նաև Արմեն Բարսեղյանի հետ, որը ղեկավարում էր դիլերների աշխատանքը և փաստացի կատարում էր մենեջերի պարտականություններ: 2014թ. մայիսի սկզբներին Լիպարիտին խնդրել է իրեն ընդգրկել պոկեր խաղացողների մեջ, և նա չի մերժել: Թղթաղաղի ընթացքում խաղադրույքները սկսվել են 200 դրամից և հասել են մինչև 1000 դրամ: Խաղանիշերը վերցրել է Արմեն Բարսեղյանից, առանց գումարի, պայմանով, որ պարտվելու դեպքում գումարը կվերադարձնի հաջորդ խաղին: Դրանից հետո ևս 4-5 անգամ գնացել է այդ խաղասրահ` պոկեր խաղին մասնակցելու համար: Խաղից առաջ յուրաքանչյուր խաղացող խաղանիշերը գնել է Արմենից` 20.000 ՀՀ դրամի, որից հետո իրավունք է ունեցել լրացուցիչ խաղանիշ գնելու: Յուրաքանչյուր խաղադրույթի հաղթողը վճարել է ի օգուտ կազմակերպչի խաղադրույքի որոշակի տոկոս: Իր հիշելով, խաղադրույթի շահումից կազմակերպիչների վերցրած առավելագույն գումարը կազմել է 20.000 ՀՀ դրամ:
Հատոր 1 գ/թ 94-96

Ինչ վերաբերում է նախաքննության և դատաքննության փուլերում առկա հակասություններին, վկան նշեց, որ ամբողջ գիշեր չի քնել և հոգնած է եղել, ուշադրություն չի դարձրել, թե ինչ է գրել ցուցմունքում: Վկան միաժամանակ նշեց, որ պնդում է դատաքննության փուլում տված ցուցմունքը:

Վկա Վահե Թադևոսյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ընկերներից է տեղեկացել Ամերիկյան համալսարանի ետնամասում գտնվող տարածքում մասնավոր կարգով պոկեր խաղալու մասին, որտեղ 2014 թվականին ինքն էլ է գնացել պոկեր խաղալու: Ինքն ունեցել է իր խաղանիշերը և ամեն խաղալուց դրանք տարել է իր հետ, իսկ հետագայում դրանք թողել է Արմենի մոտ: Խաղացել են չորս կամ ութ հոգով, դիլերներ չեն եղել, իրենք են բաժանել, խաղացել են 10-20 հազար ՀՀ դրամ գումարով, խաղադրույքները սկսվել են 100 դրամից և հասել մինչև 20.000 դրամ: Կոնկրետ դեպքի օրը խաղացել են Արկադիկի, Սամոյի, Վաղոյի հետ, Լիպարիտը չի խաղացել: Օբյեկտն աշխատեցնողը Արմենն էր, մենեջերն էր: Աղջիկներ կային, որոնց անունները չի հիշում, մատուցողուհիներ էին: Իրենց շահումներից պահումներ չեն արվել, միայն վճարել են իրենց ուտելիքի համար: Վկան միաժամանակ նշել է, որ Լիպարիտը եղել է խաղի կազմակերպիչը, Արմենը` մենեջերը, իսկ Արսենի մասնակցության մասին ոչինչ չի կարող ասել:

Նախաքննության փուլում վկա Վահե Թադևոսյանը ցուցմունք է տվել, որ Լիպարիտ Գրիգորյանի հետ ծանոթացել է <<Շանգրիլա>> խաղատանը 2014 թվականի ապրիլ ամսին` ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի ընթացքում: Լիպարիտ Գրիգորյանի հետ շփման ընթացքում տեղեկացել է, որ նա ունի օֆիսային տարածք` Երևանի Լեռ-Կամսար 30/3 հասցեով, որտեղ մասնավոր կարգով ընկերականով հավաքվում են ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղ խաղալու: Մոտավորապես 2014 թվականի ապրիլ ամսին գնացել է այդ գրասենյակ, որն ունեցել է մոտ 30քմ մակերես, սենյակներից մեկում տեղադրված է եղել 1 խաղասեղան, որևիցե գովազդային ցուցանակ գրասենյակը չի ունեցել: Տեսել է, որ այդ գրասենյակում խաղում են նաև <<Տեխաս Հոլդեմ Պոկեր>> կենդանի խաղ` դիլերի մասնակցությամբ: Նշված խաղասրահում եղել են մի քանի խաղացողներ` Լիպարիտի ծանոթները, խաղացել են գումարով, խաղարկողները եղել են Մանյան և Անյան, եղել է նաև բարմեն-մատուցող: Խաղասրահում ծանոթացել է նաև Արմեն Բարսեղյանի հետ, որը ղեկավարում էր դիլերների աշխատանքը, ժամանակ առ ժամանակ անձամբ էր հանդես գալիս որպես դիլեր և փաստացի կատարում էր մենեջերի պարտականություններ: Թղթախաղի ընթացքում խաղադրույքները սկսվել են 200 դրամից և հասել են մինչև 1000 դրամ: Պոկեր խաղի համար նախատեսված խաղանիշերը գնել է Արմեն Բարսեղյանից: Յուրաքանչյուր խաղացող Արմենից գնել է 20.000 դրամի խաղանիշ, դրանք սպառելուց հետո իրավունք է ունեցել լրացուցիչ խաղանիշեր գնելու: Յուրաքանչյուր խաղում, որը տևել է մինչև առավոտյան ժամը 5-ը, կատարվել է մոտ 50 խաղադրույք, իսկ խաղադրույքի հաղթողը վճարել է ի օգուտ կազմակերպչի որոշակի տոկոս, առավելագույն գումարը կազմել է 20.000 դրամ: Իր մասնակցությամբ խաղի մասնակիներն են եղել գրեթե միշտ նույն մարդիկ` Վաղինակը, Արկադին, Սամվելը և Լիպարիտը:
Հատոր 1 Գ/Թ 99-101

Ինչ վերաբերում է նախաքննության և դատաքննության ցուցմունքներում առկա հակասություններին, վկան նշել է, որ պնդում է դատաքննության փուլում տված ցուցմունքը, իսկ նախաքննության փուլում ցուցմունք տալու ժամանակ լավ չի զգացել և տվել ոչ ճիշտ ցուցմունք:

Վկա Արտաշես Պապիկյանը դատաքննության փուլում պնդել է նախաքննության փուլում տված ցուցմունքը, որ Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցե պարբերաբեր գնացել է ՙՏոտո՚ բուքմեյքերական գրասենյակ` խաղադրույք կատարելու համար: Նշված հասցեում ծանոթացել է Հակոբի հետ, որտեղ էլ տեղակացել է, որ նույն հասցեում գումարով խաղում են պոկեր: Իր տեղեկություններով` խաղը կազմակերպվել է Հակոբի կողմից: Ինքը նույնպես 2016թ. օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին նույն հասցեում գումարով խաղացել է պոկեր կենդանի խաղ: Խաղերի օրերի և ժամերի մասին տեղեկացվել է Արմեն Բարսեղյանից: Նշված վայրում ծանոթացել է նաև Լիպարիտ Գրիգորյանի հետ, տեղյակ է նաև, որ Արսեն Ադամյանը հանդիսանում է հիշյալ տարածքի սեփականատերը:

Վկա Լևոն Մինասյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Արմենի, Լիպարիտի և Արսենի հետ գտնվում է ընկերական հարաբերությունների մեջ: Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում գործող ակումբում 2016 թվականի օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին ընկերների հետ պոկեր են խաղացել: Տարածքն իրենից ներկայացնում է մուտք, բար և առանձին կուպեներ, որոնցում կային սեղաններ, աթոռներ, բազմոց: Խաղաքարտերն իրենք են հերթով բաժանել: Խաղի կազմակերպիչ, որպես այդպիսին, չի եղել, ընկերներով միմյանց հետ պայմանավորվել խաղացել են, եղել են դեպքեր, որ Արմենն է զանգել տեղյակ պահել` ընկերներից մարդ կա ակումբում կամ ոչ: Խաղի մեջ մտնելու համար գումար չեն վճարել, վերցրել են անվանական խաղանիշեր, սակայն դրանց դիմաց գումար չեն վճարել: Խաղանիշերը կամ անձամբ են վերցրել, կամ երբեմն Արմենն է օգնության կարգով տվել: Վերջում պարտվելուց գումարը տվել է հաղթողին: Դիլերներ չեն եղել: Վկան միաժամանակ նշել է, որ տրված գումարների մասին Արմենը տեղյակ չի եղել:

Նախաքննության փուլում վկա Լևոն Վալերիի Մինասյանը ցուցմունք է տվել, որ ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի երկրպագու է: 2016թ. օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին ընկերների հետ գնացել է Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցե, որտեղ կազմակերպվել է ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղեր: Նշված խաղասրահում խաղացել են իր ընկերների հետ, խաղացել են գումարով, խաղի մեջ մտնելու համար նախնական վճարել է 50.000 ՀՀ դրամ գումար: Խաղերի օրերի և ժամերի մասին տեղեկացվել է Արմեն Բարսեղյանից: Իրենց հետ երբեմն խաղացել են նաև Լիպարիտը և Արմենը: Խաղերը վարել է Արմենը, գումարները հավաքել և խաղանիշերը ևս բաժանել է Արմենը: Բացի մատուցողուհուն տրված թեյավճարից և սենյակի վարձավճարից ինքն այլ գումար չի տվել Արմենին կամ որևէ այլ անձի:
Հատոր 1 Գ/Թ 239-241,
հատոր 2 Գ/Թ-157-159

Նախաքննության և դատաքննության փուլերում առկա հակասությունների վերաբերյալ վկան նշել է, որ Արմենի միջոցով գումարը չի փոխանցվել, այլ անձամբ ընկերներով են լուծել գումարային հարցերը: Նախապես որևէ գումար չի վճարել: Նշված տարածքում ընկերներով են հավաքվել, անծանոթ մարդիկ չեն եղել:

Վկա Վկա Մկրտիչ Կարագյոզյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Ամերիկյան համալսարանի ետնամասում գտնվող շենքերից մեկի առաջին հարկում գտնվող տարածքում, որի վրա գրված է եղել <<Toto Gaming>>, ընկերներով հավաքվել, պոկեր են խաղացել, ժամանակ են անցկացրել: Սենյակների համար վճարել են վարձավճար, կոնկերտ չի հիշում, թե որքան: Պոկերը խաղում էին անվանական արժեքներով խաղանիշերով, խաղի կայանալու վերաբերյալ տեղեկություններ իմացել է ընկերներից, եղել են նաև դեպքեր, որ ինքն է զանգահարել ու առաջարկել հավաքվել, խաղալ: Հաղթողը վճարել է պատվիրված սննդի և ըպելիքների համար, նաև իր գրպանից տվել է թեյավճար մատուցողներին:

Վկա Մկրտիչ Կարագյոզյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ընկերների հետ գնացել է Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցե, որտեղ առկա էին վարձավճարով առանձնասենյակներ` ընկերներով հավաքվելու և տարբեր տեսակի խաղեր խաղալու համար: Ինքն իր ընկերների հետ ևս սկսել են ավելի հաճախ հավաքվել այդտեղ` պոկեր, բլոտ և նարդի խաղալու նպատակով: Պոկերը խաղացել են գումարով, խաղանիշերը տրվել են կառույցի կողմից: Եղել են օրեր, երբ պարտվել է 800.000 ՀՀ դրամ, հաղթել է 900.000 ՀՀ դրամ գումար: Խաղերի օրերի և ժամերի մասին տեղեկացվել է Արմեն Բարսեղյանից: Հաղթած գումարից ոչ մեկի ոչինչ չի տվել, միայն վճարել են լավ սպասարկման համար:
Հատոր 1 Գ/Թ 242-245

Նախաքննության փուլում տված ցուցմունքը դատարանում հրապարակվելուց հետո վկան պնդել է այն:

Վկա Արտակ Մանուչարյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ճանաչում է Արմեն Բարսեղյանին, Արսեն Ադամյանին և Լիպարիտ Գրիգորյանին: 2016 թվականի հուլիս ամսին Մոսկվայի իր ընկերոջ` Տիգրանի միջոցով գնացել է Լեռ-Կամսար փողոցում գտնվող խաղասրահ` Պոկեր խաղալու համար: Ընկերն ասել է, որ այդ վայրում ընկերներով հանդիպում և պոկեր են խաղում: Խաղալու համար գումար չեն վճարել, խաղացել են խաղանիշերով: Իր իմանալով, Արսենը և Լիպարիտը տարածքի տերերն են եղել, իսկ Արմենը` աշխատողը: Խաղանիշերը վերցրել են Արմենից, միմյանց մեջ խաղացել են, պարտվելու դեպքում պայմանավորվել են և պարտվողը գումարը տվել է խաղացողներից մեկին: Վկան նշել է նաև, որ սենյակի համար վճարել են 5000 ՀՀ դրամ, ինչպես նաև, եթե օգտվել են բարից` վճարել են ուտելիքի և խմիչքի համար: Միայն մեկ անգամ իր ներկայությամբ Լիպարիտն իրենց հետ պոկեր է խաղացել, իսկ Արսենը խաղերի կազմակերպման հետ որևէ առնչություն չի ունեցել:

Նախաքննության փուլում վկա Արտակ Մանուչարյանը ցուցմունք է տվել, որ 2016թ. հուլիսին ընկերոջ հետ գնացել է Երևան քաղաքի Բաղրամյան պողոտայում գտնվող <<Ամերիկյան Համալսարանի>> հարևանությամբ գործող խաղասրահ, որտեղ ծանոթացել է Արմեն անունով անձնավորության հետ: Ինպես հասկացել է` Արմենն այդ խաղասրահի կազմակերպիչն էր: Խաղասրահում գտնվում էին անհրաժեշտ բոլոր օայմանները` <<Պոկեր>> խաղալու համար: Յուրաքանչյուր խաղացող մեկ ժամ խաղալու համար Արմենին վճարում էր 5000 ՀՀ դրամ գումար: Խաղասրահում գործում էր նաև խոհանոց և բար, որտեղ յուրաքանչյուր խաղացող կարող էր պատվիրել ուտեստ և խմիչք: Ինչ վերաբերում է բուն խաղին, ապա պոկեր հիմնականում խաղացել են 9 հոգով, յուրաքանչյուրն Արմենից ձեռք է բերել տարբեր արժեք ունեցող խաղանիշեր, որից հետո սկսվել է խաղը: Ինքը յուրաքանչյուր խաղի ժամանակ ձեռք է բերել 50-100 հազար ՀՀ դրամի չափով խաղանիշեր: Ինքը տեղյակ էր, որ խաղասրահն ապօրինի էր: Վկան միաժամանակ նշել է, որ Լիպարիտը և Արսենը մշտապես գտնվել են խաղասրահում, որքանով տեղյակ է` նրանք հանդիսացել են այդ խաղասրահի իրական տերերը, իսկ Արմենը` նրանց աշխատողն էր:
Հատոր 2 Գ/Թ 2-5

Վկա Գևորգ Ղազարյանը դատաքննության փուլում ըստ էության պնդել է նախաքննության փուլում տված ցուցմունքը, որ Արսեն Ադամյանը և Լիպարիտ Գրիգորյանն իր ընկերներն են: Արմեն Բարսեղյանը` ծանոթը: Լիպարիտից տեղեկացել է, որ վարձով տարածք է վերցրել Լեռ-Կամսար 30/3 հասցեում, ընկերներով հավաքվել են, սենյակ են վերցրել, պոկեր խաղացել, հաց կերել: Դիլեր չի եղել խաղի ժամանակ, նույնիսկ ԱԱԾ աշխատակիցների գալու ժամանակ ինքն է բաժանել: Սենյակի ժամավճարը 5.000 կամ 10.000 ՀՀ դրամ էր: Վճարել են վերցված խաղանիշերի, պատվիրած սննդի և սենյակի համար: Խաղանիշերը վերցրել են Արմեն Բարսեղյանից:

Վկա Արթուր Զաքոյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել Լեռ-Կամսար փողոցի վրա գտնվող խաղասրահում ընկերների հետ պոկեր է խաղացել, գումարով, խաղանիշերով: Խաղը յուրաքանչյուր անգամ կազմակերպվել է տարբեր մարդկանց նախաձեռնությամբ, դրա մասին պայմանավորվել են զանգով, եղել են դեպքեր, որ Արմենն է զանգել հրավիրել, եղել է նաև, որ ինքն է զանգել: Լիպարիտը երբեմն խաղացել է իրենց հետ: Խաղանիշերը եղել են խաղասրահում` ճամպրուկով, յուրաքանչյուրը վերցրել է իր համար և խաղացել, դրա համար գումար չեն վճարել: Խաղի կազմակերպիչ չի եղել, գումար չեն վճարել: Նշված վայրում եկել են միայն իրենց ընկերները, սենյակի համար ժամավճար են տվել:

Նախաքննության փուլում վկա Արթուր Զաքոյանի ցուցմունք է տվել, որ ընկերոջից տեղեկացել է Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի վրա գործող ակումբի մասին, որտեղ հնարավոր է եղել սենյակ վարձել, պոկեր խաղալ, հաց ւտել և խաղադրույքներ կատարել: Այնտեղ այցելությունների ժամանակ ծանոթացել է Գևորգի, Լիպարիտի, Արմանի, Էդիկի հետ, որոնց հետ սկսել է պոկեր խաղալ: Ակումբում ծանոթացել է նաև Արմենի հետ, ով իր տեղեկություններով, բարմեն է: Իր խնդրանքով պոկերի խաղերի օրերին Արմեն իրեն զանգահարել է և հրավիրել խաղի, եղել են դեպքեր, որ ինքն է զանգահարել և հետաքրքրվել խաղերի օրերից, սակայն հիմնականում իրեն խաղացողներով են կապվել և օր որոշել: Բոլոր խաղերը եղել են գումարով կամ հյուրասիրելու վրա, մուտքավճարները տատանվել են 5000-15.000 ՀՀ դրամի սահմաններում, իսկ նշված գումարը վերջանալու դեպքում հնարավոր էր կրկին գումարով մտնել խաղի մեջ: Եղել է նաև, որ պոկեր խաղացողներն առանց գումարի` պարտքով են խաղացել, վերցրել են ֆիշկաներ և արդյունքում ով ինչքան տարվել է` հաջորդ տեսնելուց տվել է: Խաղերը վարող չի եղել, ակումբից վերցրել են ֆիշկաներ, դրանք համապատասխան գումարի դիմաց բաժանել են իրար մեջ: Սենյակի ժամավարձի` 5000 ՀՀ դրամի հետ մեկտեղ փակել են նաև իրենց օգտագործած ուտելիքի և խմիչքների հաշիվը: Իր կարծիքով` Լիպարիտի շահը եղել է սենյակի ժամավարձից և հացից, ոչ Լիպարիտը, ոչ Արմենը խաղից տոկոս չեն ունեցել:
Հատոր 2 Գ/Թ 11-13
Նախաքննության ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վկան պնդեց այն:

Վկա Էդուարդ Մելիքյանը դատաքննության փուլում պնդել է նախաքննության փուլում տված ցուցմունքը, որ ընկերների հետ շուրջ մեկ տարի պոկեր կենդանի խաղ խաղալու նպատակով հաճախել է Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում գտնվող ակումբ և խաղացել են ակումբի կողմից վարձով տրվող առանձնասենյակներում: Յուրաքանչյուր հավաքից առաջ ակումբի աշխատակից Արմենը զանգահարել է իրենցից որևէ մեկին և նախապես հայտնել խաղի ժամի մասին: Ակումբի առանձնասենյակներում խաղացել են միայն պոկեր` հիմնականում գումարի դիմաց, և յուրաքանչյուր խաղացողի կողմից խաղին հատկացվող գումարի չափը առավելագույնը կազմել է 100.000 ՀՀ դրամ: Ակումբի շահը կայանում էր իրենց կողմից տրվող վարձավճարի մեջ` յուրաքանչյուր ժամը 3000-5000 դրամի չափով, ինչպես նաև իրենց կողմից պատվիրված սննդամթերքի և ըմպելիքների մեջ: Սովորաբար յուրաքանչյուր այցելության ժամանակ ակումբի մատուցած ծառայությունների դիմաց վճարել են 10.000-150.000 դրամ:
Հատոր 2 Գ/Թ 25-26

Վկա Ալեքսանդր Ավագյանը դատաքննության փուլում ըստ էության պնդել է նախաքննության փուլում տված ցուցմունքը, որ Ալեքսանդր Ավագյանը ցուցմունք է տվել, որ ճանաչում է Արսեն Ադամյանին և Լիպարիտ Գրիգորյանին մոտ 10 տարի: 2015 թվականին Արսենը եղբոր` Դավիթի հետ գնել են ք.Երևան, Լեռ-Կամսարի 30/3 հացեում գործող տարածքը, որն օգտագործում են որպես <<Տոտո>> բուքմեյքերական կետ և ժամավճարով տալիս են տարածքում առկա 4 սենյակները, որոնցում առկա են պոկեր խաղասեղաններ` իրենց աթոռներով: Ժամավճարը կազմել է մեկ ժամի համար` 1500-3000 դրամ: Եթե սենյակը վերցնում են պոկեր խաղալու համար, ապա Արսենենց կողմից տրամադրվում են խաղանիշերը և խաղաքարտերը: Այդ նպատակով հաճախել է հիշյալ հասցե և գումարով խաղացել պոկեր կենդանի խաղ: Արմեն Բարսեղյանը զբաղվել է խաղացողներին հավաքելով և խաղերի համար նախատեսված սեղանները տրամադրելով: Այլ տոկոս խաղացողների կողմից նրանց չի տրամադրվում, ինչպես նաև խաղի ժամանակ չեն եղել խաղարկողներ:

Վկա Հրաչյա Յազիչյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ հակում ունի մոլեխաղերի նկատմամբ: 2016թ. ամռանը հաճախել է Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցե, որտեղ տրամադրվում են սենյակներ` պոկեր կենդանի խաղեր խաղալու համար: Նշված հասցեում գումարով խաղացել է պոկեր կենդանի խաղ: Խաղալու դիմաց որևէ մեկին գումար չեն վճարել: Որքանով տեղյակ ` նշված շինության տերը Լիպարիտն է, իսկ Արսենը Լիպարիտի մոտ ընկերն է: Արմենին ևս ճանաչում է, եղել է դեպք, որ նրան է զանգահարել, իմանալու համար իր ծանոթներից մարդ կա այնտեղ, թե ոչ:
Հատոր 2 Գ/Թ 51-53

Վկա Կարեն Աբրահամյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Արսեն Ադամյանն իր հարևանն է եղել, որից հետո սկսել են ընկերություն անել: 2016 թվականի ընթացքում Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում գործող տարածքը պատկանել է Արսեն Ադամյանին, որտեղ ընկերներով հավաքվել, պոկեր են խաղացել: Խաղի ժամանակ դիլերներ չեն եղել, խաղանիշերը կամ իրենց անձնականն են բերել, կամ վերցրել են անմիջապես այնտեղից, հաճախ Արմենն է տվել արկղից, քանի որ այնտեղի աշխատող էր: Իր համար անհասկանալի է ԱԱԾ աշխատակիցների նշված վայր գալը, քանի որ իրենք ընդամենն ընկերներով հավաքվել և միմյանց հետ խաղացել են: Վկան միաժամանակ նշել է, որ ինքն է Արսեն Ադամյանին առաջարկել սենյակի համար վարձավճար տալ և ընկերների հետ թղթախաղ խաղալ: Իսկ Արսենն ու Լիպարիտը խաղին առնչվել են այնքանով, որ միայն խաղացել են իրենց հետ: Արմենին խնդրել են զանգահարել և տեղյակ պահել խաղալու համար հարմար ժամի մասին:

Վկա Կարեն Աբրահամյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ճանաչում է Արսեն Ադամյանին 3-4 տարի, ում հետ գտնվում է լավ փոխհարաբերությունների մեջ, իր հարևանն է եղել: Արսեն Ադամյանից տեղեկացել է, որ Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում վերջինս ունի բուքմեյքերական գրասենյակ, բացի այդ, այդտեղ տրամադրվում են սենյակներ` պոկեր կենդանի խաղեր խաղալու համար: Այդ նպատակով հաճախել է հիշյալ հասցե և գումարով խաղացել պոկեր կենդանի խաղ: Իր հետ խաղացել է նաև Արսեն Ադամյանը և Լիպարիտ Գրիգորյանը, իսկ Արմեն Բարսեղյանի կողմից տեղակացվել է խաղերի օրերի և ժամերի մասին: Վճարել են միայն սենյակի ժամավճարը, պատվիրված սննդի, ծխախոտի, խմիչքի և մատուցողի համար: Խաղին դիլեր չի մասնակցել, Արմենին, Արսենին կամ Լիպարիտին գումար չի տվել: Ենթադրել է, որ Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում կազմակերպվող խաղերն իրականացվել են առանց լիցենզիայի, սակայն այդ մասին երբևէ չի հարցրել Արսենին, Լիպարիտին կամ Արմենին:
Հատոր 3 Գ/Թ 1-5

Նախաքննության փուլի ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վկան պնդել է այն, միայն նշելով, որ լիցենզիայի վերաբերյալ ցուցմունքում նշված վերջին հավածը ճիշտ չէ, ինքը քննիչին նման բան չի ասել:

Վկա Արման Պողոսյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ընկերների միջոցով տեղեկացել է, որ Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում առկա են է պոկեր խաղի համար նախատեսված սեղաններ, որից հետո պոկեր կենդանի խաղեր խաղալու նպատակով գնացել և հիշյալ հասցեում գումարով խաղացել է պոկեր կենդանի խաղ, վճարել են խաղանիշերի, ինչպես նաև պատվիրած սննդի, սենյակի վճարի համար: Խաղերի օրերի և ժամերի մասին իրեն տեղեկացրել է Արմեն Բարսեղյանը:
Հատոր 3 Գ/Թ 19-23

Դատահաշվապահական և դատատնտեսագիտական փորձաքննուգետների թիվ 14-2337 և 45251609 եզրակացությունների համաձայն` Լիպարիտ Գրիգորյանի գործունեությունը չի համապատասխանում ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի, ՙՀարկերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի, ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի, ՙՊետական տուրքի՚ մասին ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի 14-րդ կետի և 16-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջներին:
Լիպարիտ Գրիգորյանի գործունեության հետևանքով պետությանը պատճառվել է 4.500.003.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով վնաս:
Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի, Արսեն Ադամյանի և ՙԴավիթ-81՚ ՍՊ ընկերության պատասխանատու անձանց կողմից 2014թ. հուլիս ամսից մինչև 2016թ. հոտեմբերի 10-ն ընկած ժամանակաշրջանում ծավալված գործունեությունը իր բնույթով ըստ էությամբ համապատասխանում է ՙՇահումով խաղերի և խաղատների մասին՚ ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածով սահմանված հասկացությունների և նույն օրենքի 4-րդ և 5-րդ հոդվածների պահանջներին, ինչպես նաև ՀՀ կառավարության 29.01.2004թ թիվ 66-Ն որոշմամբ հաստատված` կենդանի խաղերի համար ՀՀ գործող կանոններին: Սա նշանակում է, որ վերոհիշյալ անձանց կողմից խախտվել է ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ` ՙԼիցենզավորման ենթակա գործունեության տեսակների ցանկը՚ հոդվածի 1-ին կետի` ՙԳործունեությունը համարվում է լիցենզավորման ենթակա, եթե այն ընդգրկված է սույն հոդվածի աղյուսակում՚ պահանջները:
Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի, Արսեն Ադամյանի և ՙԴավիթ-81՚ ՍՊ ընկերության պատասխանատու անձանց կողմից 2014թ. հուլիս ամսից մինչև 2016թ. հոտեմբերի 10-ն ընկած ժամանակաշրջանում ծավալված ապօրինի ձեռնարկատիրակաան գործունեության հետևանքով պետությանը պատճառվել է 4.500.000.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով վնաս:
ՙԴավիթ-81՚ ՍՊ ընկերության հաշվառման վայրի ՏՀՏ-ի կողմից ընկերության համար ըստ հարկատեսակաների վարվող անձնական հաշվի քարտերում կատարված գրանցումների, ընկերության հարկային պարտավորությունները` 10.11.2016թ. դրությամբ` տույժերով հանդերձ կազմել է ընդամենը 472.428 դրամ:
Հատոր 1 Գ/Թ 113-119,
հատոր 2 Գ/Թ 161-177

Խուզարկություն կատարելու վերաբերյալ արձանագրության համաձայն` ամրագրվել է ապօրինի ձեռնարկատիրությամբ զբաղվելու փաստը և առգրավել են համապատասխան ապացույցներ:
Հատոր 1 Գ/Թ 194-201

Գործով ապացույց է ճանաչվել ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությունը բացահայտելու, դեպքի վայրում հանցագործության հետքերն ամրագրելու արձանագրությունը:
Հատոր 1 Գ/Թ 3-7

Իրեղեն ապացույց են ճանաչվել խաղանիշերը, խաղաքարտերը, զառերը, սեղանները և գումարները:
Հատոր 3 Գ/Թ 288-291

Ապացույց են ճանաչվել Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի, Արսեն Ադամյանի բջջային հեռախոսահամարների, ՙՀեռախոսային խոսակցությունների վերահսկման՚ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքներով ստացված համակարգչային թվով 2 լազերային սկավառակները և դրանց անձնագրերի զննության արձանագրությունը:
Հատոր 2 Գ/Թ 213-318

Գործով ապացույց է ճանաչված և քրեական գործին կցվել գաղտնալսումների թվով 2 լազերային սկավառակը և ՀՀ ֆինանսների նախարությունից ստացված գրությունները:
Հատոր 1 Գ/Թ- 102,
հատոր 2 Գ/Թ- 69-70, 118-119,
հատոր 3 Գ/Թ 292-293

Համադրելով գործով վկաների նախաքննության և դատաքննության փուլերում տրված ցուցմունքները, դատարանն արժանահավատ է համարում նրանց` ինչպես նախաքննության փուլի ցուցմունքները, որոնք վերաբերում են շահումով պոկեր խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու հանգամանքներին, այնպես էլ` դատաքննության փուլի ցուցմունքները` շահումով խաղին մասնակցություն ունեցող անձանց շրջանակի վերաբերյալ, դրանք թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցներ են, ձեռք են բերվել օրենքով սահմանված քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ և չեն հակասում գործով հետազոտված մյուս ապացույցների համակցությանը:
Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի` Ալեքսանդր Ավագյանի վերաբերյալ կատարված գաղտնալսումների վերծանման արձանագրությունն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու վերաբերյալ միջնորդությանը, դատարանը, գնահատելով նշված ապացույցը գնահատելով վերաբերելիության տեսանկյունից, գտնում է, որ այն վերաբերելի չէ սույն գործին, և պետք է հանել ապացույցների շարքից:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանական կողմի միջնորդությանը` ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանի, վկաներ Հրաչյա Յազիչյանի, Գաննա Բրիլի և Սամվել Գսպոյանի նախաքննության փուլի ցուցմունքները, ինչպես նաև` ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությունը բացահայտելու, դեպքի վայրում հանցագործության հետքերն ամրագրելու արձանագրությունը անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու վերաբերյալ, դատարանը գտնում է, որ դրանք ձեռք են բերվել օրենքով սահմանված քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ և չեն հակասում դատաքննությամբ հետազոտված մյուս ապացույցներին:
Բացի այդ, դատարանն արձանագրում է, որ վերը նշված վկաների` Հրաչյա Յազիչյանի, Գաննա Բրիլի և Սամվել Գսպոյանի ցուցմունքներ, որոնք հիմնավորում են Լիպարիտ Գրիգորյանին և Արմեն Բարսեղյանին առաջադրված մեղադրանքը, ապացույցների զանգվածում միակ և վճռորոշ ապացույցները չեն:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 20.10.2011թ. Հ.Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԼԴ/0212/01/10 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
ՙՀիմք ընդունելով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի հաստատուն նախադեպային իրավունքը` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ հակընդդեմ հարցման (կոնֆրոնտացիայի) իրավունքով չապահովված ապացույցը մեղադրական դատավճռի հիմքում դնելը քրեադատավարական օրենքի էական խախտում չի կազմի, եթե այդ ապացույցը վճռական կշիռ չունի անձի մեղքը հաստատող ապացույցների զանգվածում: Այլ կերպ` առանց հակընդդեմ հարցման` ապացույցը մեղադրական դատավճռի հիմքում դնելու արգելքը բացարձակ բնույթ չի կրում: Ուստի այս պարագայում հանրային և մասնավոր իրավաչափ շահերի հավասարակշռությունը հնարավոր է ապահովել հանրային շահերի առավել մեծ ընդգրկմամբ՚:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 27.02.2015թ. Հարություն Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՇԴ/0172/01/12 գործով իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ. ՙՎճռաբեկ դատարանը, հիմք ընդունելով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային պրակտիկան (տե՛ս, օրինակ, AL-Khawaja and Tahery v. the United Kingdom գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 15-ի վճիռը, գանգատ թիվ 26766/05, 22228/06, կետեր 118-119), ընդգծում է, որ հակընդդեմ հարցման իրավունքով չապահովված ապացույցը չի կարող դրվել անձի մեղադրական դատավճռի հիմքում: Միևնույն ժամանակ այս արգելքը բացարձակ բնույթ չի կրում, մասնավորապես` հակընդդեմ հարցման իրավունքով չապահովված վկայի ցուցմունքը մեղադրական դատավճռի հիմքում դնելն արդար դատաքննության իրավունքի խախտման չի հանգեցնի, եթե վկայի բացակայությունը եղել է արդարացված, և եթե այդ ապացույցը վճռական կշիռ չի ունեցել անձի մեղքը հաստատող ապացույցների զանգվածում (տե՛ս mutatis mutandis Արտակ Գաբրիելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ՎԲ-04/13 որոշումը):՚:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Դատարանը, գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, վերլուծելով ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքը, ամբաստանյալի, վկաների ցուցմունքները, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատված բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, հանգում է հետևության, որ գործով որևէ հիմնավոր ապացույց ձեռք չի բերվել ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի կողմից կազմակերպված խմբի կազմում առանց պետական գրանցման և առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա գործունեություն իրականացնելու վերաբերյալ, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելով:
Այդ հանգամանքը, հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով, չի հաստատվել և ժխտվել է ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի, Արսեն Ադամյանի, ինչպես նաև` դատաքննության փուլում հարցաքննված շուրջ երկու տասնյակ վկաների, մասնավորապես` Հակոբ Օհանյանի, Մանյա Բարսեղյանի, Արկադի Հովհաննիսյանի, Վաղարշակ Ազիզյանի, Արտաշես Պապիկյանի և մյուսների ցուցմունքներով:
Ինչ վերաբերվում է ՙՀեռախոսային խոսակցությունների վերահսկման՚ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված գաղտնալսումներին, ապա դրանց բովանդակությամբ հաստատվել է միայն Արսեն Ադամյանի մասնակցությունը շահումով խաղերին, խաղին մասնակցող անձանց շրջանակին և խաղացողների միջև տեղի ունեցած պարտք ու պահանջի վերաբերյալ խոսակցություններին:
Դատարանը գտնում է, մեղադրանքի կողմը գործում առկա փաստական տվյալներն օբյեկտիվորեն չի գնահատել, ինչի արդյունքում բազմաթիվ չփարատված կասկածներ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չեն մեկնաբանվել հօգուտ ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի, նրա մեղավորության մասին հետևությունները հիմնվել են միայն ենթադրությունների վրա:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. ՙՔրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչեւ դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն`
ՙ1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
/.../
2) արարքի մեջ հանցակազմ չկա.՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն
1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետեւյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության հիմքը այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35 հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ:
3. Եթե արդարացման դատավճիռ կայացնելիս անհայտ է մնում այդ հանցանքը կատարած անձը, դատարանը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործն ուղարկում է դատախազին` լուծելու նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման եւ կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը:
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետեւությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
Այսպիսով, դատարանը փաստում է, որ ինչպես նախաքննությամբ ձեռք բերված, այնպես էլ դատաքննությամբ հետազոտված և գնահատված քրեական գործի փաստական հանգամանքներով չի ապացուցվել ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի մեղավորությունը կազմակերպված խմբի կազմում առանց պետական գրանցման և առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա գործունեություն իրականացնելու մեջ, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելով, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, և նրա արարքում բացակայում է հանցակազմը:
Անդրադառնալով ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանին և Արմեն Բարսեղյանին առաջադրված մեղադրանքներին, դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի մեղավորությունը` կազմակերպված խմբի կազմում առանց պետական գրանցման և առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա գործունեություն իրականացնելու մեջ, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելով, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, ապացուցված է:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Առանց պետական գրանցման, հաշվառման (բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի) կամ առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա կամ օրենքով արգելված ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելը, որը զուգորդվել է անձանց կամ կազմակերպություններին կամ պետությանը զգալի վնաս պատճառելով`
/.../
3. Նույն արարքը, որը՝
1) զուգորդվել է անձանց կամ կազմակերպություններին կամ պետությանն առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելով,
2) կատարվել է կազմակերպված խմբի կողմից`
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից վեց տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
4. /.../
Սույն հոդվածի համաձայն` պետությանը պատճառված վնասի հաշվարկում ներառվում է նաև պետական գրանցման, ինչպես նաև հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) համար գանձման ենթակա պետական տուրքի գումարի չափը՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ֆիզիկապես վատառողջ է, խնամքի տակ են գտնվում 2-րդ խմբի հաշմանդամ հայրը, երկու երեխան:
Ամբաստանյալ Արմեն Բարսեղյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ֆիզիկապես վատառողջ է, տառապում է պարբերական հիվանդությամբ խնամքի տակ են գտնվում 2018 և 2003 թվականներին ծնված անչափահաս երկու երեխան:
Ամբաստանյալների պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Հաշվի առնելով ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրանց դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ինչպես նաև` հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արմեն Բարսեղյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա են պատժի ազատազրկման ձևով` երեք տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 13-րդ կետի համաձայն`
ՙՔրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե ընդունվել է համաներման ակտ:՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն`
<<Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով:
Սույն հոդվածի առաջին մասի 13-րդ կետում նշված հիմքով գործի հարուցման մերժում, վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե չի հատուցվել կամ այլ կերպ չի հարթվել պատճառված վնասը, կամ առկա է վեճ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ: Այս դեպքում ևս գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժատեսակով, կամ կարող է վերացվել դատվածությունը:>>:
ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է.
<<1. Համաներում հայտարարելով` պատժից ազատել`
1) առավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի դատապարտված անձանց.
2) /.../>>:
Դատարանը գտնում է, որ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը, և նրանց ազատել պատժից:
Դատարանը միաժամանակ փաստում է, որ օրենքով նախատեսված` համաներումը չկիրառելու սահմանափակումներ առկա չեն:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունում պահվող խաղանիշերը, խաղաքարտերը, զառերը, սեղանները, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է ուղղել հանցագործությամբ պետությանը պատճառված վնասի հատուցմանը, իսկ գումարները` վերադարձնել սեփականատերերին` 80.000 /ութսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Մանուչարյանին, 130.000 /հարյուր երեսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արման Պողոսյանին, 6800 /վեց հազար ութ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը և 41.000 /քառասունմեկ հազար/ ՀՀ դրամը` Էդուարդ Մելիքյանին, 5500 /հինգ հազար հինգ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը` Գևորգ Պողոսյանին, 190.000 /հարյուր իննսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Պարույր Հարությունյանին, 15.000 /տասնհինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Միքայելյանին, 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամը` Գրիգոր Կոսյանին, 5.000 /հինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Էմին Ունանյանին, 110.000 /հարյուր տասը հազար/ ՀՀ դրամը` Արտաշես Պապիկյանին, 186.000 /հարյուր ութսունվեց հազար/ ՀՀ դրամը և 250 /երկու հարյուր հիսուն/ եվրոն` Անդրանիկ Հովհաննիսյանին::
Անդրադառնալով խափանման միջոցին, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերացնել:
Քննարկելով քաղաքացիական հայցի և գույքային վնասի հատուցման հարցը` դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը ենթակա է բավարարման` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՔաղաքացիական պատասխանող է ճանաչվում ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի վրա օրենքով, քրեական գործով վարույթի ընթացքում ներկայացված հայցի հիման վրա կարող է դրվել գույքային պատասխանատվություն քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով գույքային վնաս պատճառած մեղադրյալի գործողությունների համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՔաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն` ՙԴատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության՚:
Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ա.Մկրտչյանի և Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում:
Մասնավորապես, Ա.Մկրտչյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ ՙ(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի: (…)՚ (տե'ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը:
Ա.Ստեփանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ ՙ(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում: Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս (…):
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը՚ (տե‘ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշման 21-րդ կետը):
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ քաղաքացիական հայցի առարկան կազմում է հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը: Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար քրեական դատավարության շրջանակներում հատուցման ենթակա չէ այն վնասը, որը, թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով: Այլ կերպ` քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են բացառապես հանցագործությամբ պատճառված վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս):
Սույն քրեական գործի դատական քննությամբ հաստատվել է, որ ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի կատարած հանցագործության հետևանքով պետությանը պատճառվել է 4.500.003.000 /չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար/ ՀՀ դրամ գույքային վնաս:
Հետևաբար, քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել և Լիպարիտ Գրիգորյանից և Արմեն Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի, բռնագանձել 4.500.003.000 /չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Քննության առարկա դարձնելով Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի գույքի վրա քննիչի 15.07.2017թ. որոշումներով դրված կալանքի հարցը, դատարանը փաստում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙԳույքի վրա կալանք դնելը կիրառվում է քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բռնագրավումը, բռնագանձումը և դատական ծախսերն ապահովելու համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Գույքը, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ, ազատվում է կալանքից, եթե քաղաքացիական հայցը հետ վերցվելու, կասկածյալին կամ մեղադրյալին վերագրվող արարքի որակումը փոխվելու հետևանքով կամ այլ պատճառներով վերացել է գույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը:
2. Քաղաքացիական հայցվորի կամ այլ շահագրգիռ անձանց միջնորդությամբ դատարանն իրավունք ունի գույքի վրա դրված կալանքը պահպանել նաև քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում՚:
Դատարանն արձանագրում է, որ Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի կողմից չի հատուցվել հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, ուստի նրանց շարժական և անշարժ գույքի վրա ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտի քննիչ Ս.Պողոսյանի` 15.07.2017թ. որոշումներով դրված կալանքը պետք է պահպանել` քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում` քաղաքացիական հայցն ապահովելու համար:
Ինչ վերաբերվում է Արսեն Ադամյանի գույքի վրա դրված կալանքին, ապա Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի շարժական և անշարժ գույքի վրա ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտի քննիչ Ս.Պողոսյանի` 15.07.2017թ. որոշմամբ դրված կալանքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերացնել:
Քննության առարկա դարձնելով դատական ծախսերի հարցը, դատարանն արձանագրում է, որ որպես ապացույց մեղադրանքի հիմքում դրված` դատահաշվապահական և դատատնտեսագիտական փորձաքննությունների համար կատաված ծախսը կազմել է 183.240 /հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն/ ՀՀ դրամ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙԴատական ծախսերը բաղկացած են`
/.../
3) մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից.
/.../՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա: /.../՚:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի կարգով Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի` որպես դատական ծախսեր, պետք է բռնագանձել 183.240 /հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն/ ՀՀ դրամ:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 13-րդ կետով, 357-360-րդ, 365-367-րդ, 369-374-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`

ՎՃՌԵՑ

Ճանաչել և հռչակել Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքում և նրան արդարացնել` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել:

Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով` զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը և Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանին ազատել հիմնական պատժից:
Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել:

Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով` զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին ազատել հիմնական պատժից:
Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել:

Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի շարժական և անշարժ գույքի վրա ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտի քննիչ Ս.Պողոսյանի` 15.07.2017թ. որոշումներով դրված կալանքը պահպանել` քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում:
Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի շարժական և անշարժ գույքի վրա ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտի քննիչ Ս.Պողոսյանի` 15.07.2017թ. որոշմամբ դրված կալանքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառայությունում պահվող խաղանիշերը, խաղաքարտերը, զառերը, սեղանները, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, ուղղել հանցագործությամբ պետությանը պատճառված վնասի հատուցմանը, իսկ գումարները` վերադարձնել սեփականատերերին` 80.000 /ութսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Մանուչարյանին, 130.000 /հարյուր երեսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արման Պողոսյանին, 6800 /վեց հազար ութ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը և 41.000 /քառասունմեկ հազար/ ՀՀ դրամը` Էդուարդ Մելիքյանին, 5500 /հինգ հազար հինգ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը` Գևորգ Պողոսյանին, 190.000 /հարյուր իննսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Պարույր Հարությունյանին, 15.000 /տասնհինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Միքայելյանին, 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամը` Գրիգոր Կոսյանին, 5.000 /հինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Էմին Ունանյանին, 110.000 /հարյուր տասը հազար/ ՀՀ դրամը` Արտաշես Պապիկյանին, 186.000 /հարյուր ութսունվեց հազար/ ՀՀ դրամը և 250 /երկու հարյուր հիսուն/ եվրոն` Անդրանիկ Հովհաննիսյանին:
Քաղաքացիական հայցը բավարարել և Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի, բռնագանձել 4.500.003.000 /չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի` որպես դատական ծախսեր, բռնագանձել 183.240 /հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն/ ՀՀ դրամ:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0091/01/17
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 13-06-2017
Դատախազություն ՀՀ Գլխավոր դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 58209114
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Լիպարիտ Գրիգորյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա հանդիսանալով <Դավիթ-81> ՍՊԸ-ի տնօրեն, Երևան քաղաքի Լեռ Կամսար փողոցի 30/3 հասցեով շենքում ընկերությանը վարձակալությամբ հանձնված 45/1, 46, 45/1 տարածքներում առանց լիցենզիայի <պոկեր> շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորությամբ, իր ընկերների` Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի հետ ստեղծել են կայուն կազմակերպված խումբ, որում ըստ դերաբաշխման յուրաքանչյուրը ստանձնել է ծանոթներին պոկեր խաղալու համար հրավիրելու, գործընթացը վերահսկելու և խաղացողների հյուրասիրությունը կազմակերպելու պարտականություն:
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Լիպարիտ
Ազգանուն Գրիգորյան
Հայրանուն Ալբերտ
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Հոդված_1
Հոդված 188 Մաս 3 Կետ 1,2
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Արմեն
Ազգանուն Բարսեղյան
Հայրանուն Ալբերտ
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Հոդված_1
Հոդված 188 Մաս 3 Կետ 1,2
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Արսեն
Ազգանուն Ադամյան
Հայրանուն Ռաֆիկ
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Հոդված_1
Հոդված 188 Մաս 3 Կետ 1,2
Վիճակագրական տողի համարը 7.2
Չափահաս Այո
Մակագրել
Երբ 13-06-2017
Նախագահող դատավոր
Անուն Արթուր
Ազգանուն Մկրտչյան
Ընդունվել է վարույթ
Երբ 14-06-2017
Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը 16-06-2017
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 03-07-2017
Դատավարության կողմեր Մեղադրյալ
Դատավարության կողմեր Մեղադրյալ
Դատավարության կողմեր Մեղադրյալ
Դատավարության կողմեր Պաշտպան
Դատավարության կողմեր Պաշտպան
Դատավարության կողմեր Մեղադրող
Դատավարության կողմեր
Անուն Լիպարիտ
Ազգանուն Գրիգորյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Դատավարության կողմեր
Անուն Արմեն
Ազգանուն Բարսեղյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Դատավարության կողմեր
Անուն Արսեն
Ազգանուն Ադամյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Դատավարության կողմեր
Անուն Կարեն
Ազգանուն Քամալյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Արմեն
Ազգանուն Թևանյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Արամ
Ազգանուն Արամյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 08-08-2017
Ժամ 10:30
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 28-08-2017
Ժամ 10:30
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 06-09-2017
Ժամ 11:30
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 20-09-2017
Ժամ 10:30
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 13-10-2017
Ժամ 10:30
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 09-11-2017
Ժամ 10:30
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 28-11-2017
Ժամ 10:30
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 19-12-2017
Ժամ 10:30
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 18-01-2018
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
Տեսակը Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 05-02-2018
Ժամ 14:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 26-02-2018
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 27-03-2018
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 19-04-2018
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 22-05-2018
Ժամ 10:30
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 25-06-2018
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 12-07-2018
Ժամ 14:30
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 27-08-2018
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 24-09-2018
Ժամ 10:30
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 03-10-2018
Ժամ 14:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 23-10-2018
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 09-11-2018
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Չի կայացել
Չկայացման պատճառը դատավոր Ա.Մկրտչյանի՝ վերապատրաստման դասընթացների մասնակցելու պատճառով
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 30-11-2018
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 20-12-2018
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2019թ.
Տեսակը Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 10-01-2019
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 5
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 25-01-2019
Ժամ 12:30
Նիստերի դահլիճի համարը 6
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 19-02-2019
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 6
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 05-03-2019
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 6
Չկայացման պատճառը ՏԵՂԵԿԱՆՔ

/Թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/17 քրեական գործով
դատական նիստը տեղափոխելու մասին/

27.02.2019թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Մկրտչյանի վարույթում քննվող` Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով/ վերաբերյալ թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/17 քրեական գործով պաշտպան Արմեն Թևանյանը հեռախոսազանգով հայտնել է, որ չի կարող ներկայանալ 2019թ. մարտի 05-ին ժամը 15:00-ին նշանակված դատական նիստին, քանի որ առողջական խնդիրների պատճառով 2019 թվականի մարտի 05-ից շուրջ տասն օր բացակայելու է քաղաքից:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, դատավոր Ա.Մկրտչյանի հանձնարարությամբ, 05.03.2019թ. ժամը 15:00-ին նշանակված դատական նիստը տեղափոխվել է 04.03.2019թ. ժամը` 15:00-ին:
Դատական նիստի տեղափոխման մասին դատավարության մասնակիցները տեղեկացվել են հեռախոսազանգով:



ԴԱՏԱՎՈՐԻ ՕԳՆԱԿԱՆ Շ.ՎԱՆՈՅԱՆ
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 04-03-2019
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 7
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 20-03-2019
Ժամ 15:30
Նիստերի դահլիճի համարը 6
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 20-03-2019
Արդարացման
Ամսաթիվ 20-03-2019
Ամբաստանյալ
Անուն Արսեն
Ազգանուն Ադամյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Հոդված
Մեղադրական
Մեղադրյալ
Անուն Լիպարիտ
Ազգանուն Գրիգորյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Ամսաթիվ 20-03-2019
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Այլ հանցագործության հոդվածներ
Այլ հանցագործության հոդվածներով Դատապարտվել է
Հիմնական պատիժ Որոշակի ժամկետով ազատազրկում
Լրացուցիչ պատիժ Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործողությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկել
Մեղադրական
Մեղադրյալ
Անուն Արմեն
Ազգանուն Բարսեղյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Ամսաթիվ 20-03-2019
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Այլ հանցագործության հոդվածներ
Այլ հանցագործության հոդվածներով Դատապարտվել է
Հիմնական պատիժ Որոշակի ժամկետով ազատազրկում
Լրացուցիչ պատիժ Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործողությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկել
Արագացված վարույթ
Ամսաթիվ 20-03-2019
Այո/Ոչ Ոչ
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը Գործ No ԵԱՔԴ/0091/01/17

ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՙ20՚ մարտի 2019 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Նարե Այվազյանի
Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ Արամ Արամյանի
Բենիկ Գալստյանի
պաշտպաններ Արմեն Թևանյանի
Արամ Մակուչյանի
Կարեն Քամալյանի

Կենտրոն նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի (ծնված` 09.04.1980թ. Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատված, <<Դավիթ-81>> ՍՊ ընկերության հիմնադիր-տնօրեն, բնակվող` քաղաք Երևան, Նար-Դոսի փողոց, 1-ին շենք, 14-րդ բնակարան), մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով,
Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի (ծնված` 15.04.1972թ. Գյումրի քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատված, չի աշխատում, հաշվառված ք.Գյումրի, Գորկու փողոց 68-րդ շենք, 31-րդ բնակարան, բնակվող` Կոտայքի մարզ, գյուղ Առինջ, Մնացականյան փողոց, 54-րդ տուն), մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով,
Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի (ծնված` 04.10.1981թ. Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատված, չի աշխատում, հաշվառված` քաղաք Երևան, Նոր Արեշի 48-րդ փողոց, 46-րդ տուն), մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով,

Գործի դատավարական նախապատմությունը

2014 թվականի հուլիսի 04-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 58209114 քրեական գործը:
2016 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2016 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Արմեն Բարսեղյանը, Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արսեն Ադամյանը ներգրավվել են որպես մեղադրյալ, նրանց մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով:
2017 թվականի մայիսի 11-ին Արսեն Ադամյանին, Արմեն Բարսեղյանին և Լիպարիտ Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, նրանց մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և նրանք ներգրավվել են որպես մեղադրյալ:
2017 թվականի հունիսի 02-ին թիվ 58209114 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:

Գործի փաստական հանգամանքները

Ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել, որ ՙնա հանդիսանալով ՙԴավիթ-81՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն, Երևանի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ հասցեով շենքում ընկերությանը վարձակալությամբ հանձնված №45/1, №46 և №45/1 տարածքներում առանց լիցենզիայի ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորությամբ, իր ընկերների` Երևան քաղաքի բնակիչներ Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի հետ ստեղծել են կայուն կազմակերված խումբ, որում ըստ դերաբաշխման յուրաքանչյուրը ստանձնել է ծանոթներին պոկեր խաղալու համար հրավիրելու, խաղի կազմակերպման համար խաղարկող, համապատասխան խաղասեղանով կահավորված սենյակներ և խաղի պարագաներ` խաղանիշեր և խաղաթղթեր տրամադրելու, գործընթացը վերահսկելու և խաղացողների հյուրասիրությունը կազմակերպելու պարտականություն: Դրանից հետո Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արմեն Բարսեղյանը սկսած 2012 թվականի դեկտեմբերից, իսկ Արսեն Ադամյանը 2014թ. հուլիսի 23-ից հետո` մինչև 2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ն, խախտելով ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի, ՙՀարկերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի, ՙՊետական տուրքի մասին 19-րդ հոդվածի 14-րդ կետի և 16-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջները, նշված տարածքներում իրենց ռիսկով իրականացրել են լիցենզավորման ենթակա այդ ձեռնարկատիրական գործունեությունը, կազմակերպելով ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր՝ մի քանի խաղացողների միաժամանկյա մասնակցության և շահման հնարավորություն ստեղծելու, պարտված անձանցից գումարներ ստանալու և շահումները բաշխելու եղանակով, որից դիմաց ստացել են շահույթ` նախնական փուլում յուրաքանչյուր խաղարկվող բանկի գումարով արտահայտված տոկոսի տեսքով, իսկ հետագայում` խաղացողներից ստացված ժամավճարի և կազմակերպվող հյուրասիրության դիմաց վճարումների տեսքով, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափերի վնաս պատճառելով, քանի որ խուսափել են պետական գրանցման և լիցենզիա ստանալու համար սահմանված տարեկան 4.500.003.000 դրամի չափով պետական տուրքերը վճարելուց։՚:

Ամբաստանյալ Արմեն Բարսեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել, որ ՙնա Երևանի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ հասցեով շենքի №45/1, №46 և №45/1 տարածքներում առանց լիցենզիայի ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորությամբ, իր ընկերների` Երևան քաղաքի բնակիչներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արսեն Ադամյանի հետ ստեղծել են կայուն կազմակերված խումբ, որում ըստ դերաբաշխման յուրաքանչյուրը ստանձնել է ծանոթներին պոկեր խաղալու համար հրավիրելու, խաղի կազմակերպման համար խաղարկող, համապատասխան խաղասեղանով կահավորված սենյակներ և խաղի պարագաներ` խաղանիշեր և խաղաթղթեր տրամադրելու, գործընթացը վերահսկելու և խաղացողների հյուրասիրությունը կազմակերպելու պարտականություն: Դրանից հետո Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արմեն Բարսեղյանը սկսած 2012 թվականի դեկտեմբերից, իսկ Արսեն Ադամյանը 2014թ. հուլիսի 23-ից հետո` մինչև 2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ն, խախտելով ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի, ՙՀարկերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի, ՙՊետական տուրքի մասին 19-րդ հոդվածի 14-րդ կետի և 16-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջները, նշված տարածքներում իրենց ռիսկով իրականացրել են լիցենզավորման ենթակա այդ ձեռնարկատիրական գործունեությունը, կազմակերպելով ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր՝ մի քանի խաղացողների միաժամանակյա մասնակցության և շահման հնարավորություն ստեղծելու, պարտված անձանցից գումարներ ստանալու և շահումները բաշխելու եղանակով, որից դիմաց ստացել են շահույթ` նախնական փուլում յուրաքնչյուր խաղարկվող բանկի գումարով արտահայտված տոկոսի տեսքով, իսկ հետագայում` խաղացողներից ստացված ժամավճարի և կազմակերպվող հյուրասիրության դիմաց վճարումների տեսքով, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափերի վնաս պատճառելով, քանի որ խուսափել են պետական գրանցման և լիցենզիա ստանալու համար սահմանված տարեկան 4.500.003.000 դրամի չափով պետական տուրքերը վճարելուց:՚:

Ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել, որ ՙնա եղբոր կազմակերպությանը պատկանող և վարձակալությամբ սանիկին` Լիպարիտ Գրիգորյանին հանձնված Երևանի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ հասցեով շենքի №45/1, №46 և №45/1 տարածքներում առանց լիցենզիայի ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորությամբ, Լիպարիտ Գրիգորյանի և ծանոթի` Արմեն Բարսեղյանի հետ ստեղծել են կայուն կազմակերված խումբ, որում ըստ դերաբաշխման յուրաքանչյուրը ստանձնել է ծանոթներին պոկեր խաղալու համար հրավիրելու, խաղի կազմակերպման համար խաղարկող, համապատասխան խաղասեղանով կահավորված սենյակներ և խաղի պարագաներ` խաղանիշեր և խաղաթղթեր տրամադրելու, գործընթացը վերահսկելու և խաղացողների հյուրասիրությունը կազմակերպելու պարտականություն: Դրանից հետո Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արմեն Բարսեղյանը սկսած 2012 թվականի դեկտեմբերից, իսկ Արսեն Ադամյանը 2014թ. հուլիսի 23-ից հետո` մինչև 2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ն, խախտելով ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի, ՙՀարկերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի, ՙՊետական տուրքի մասին 19-րդ հոդվածի 14-րդ կետի և 16-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջները, նշված տարածքներում իրենց ռիսկով իրականացրել են լիցենզավորման ենթակա այդ ձեռնարկատիրական գործունեությունը, կազմակերպելով ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր՝ մի քանի խաղացողների միաժամանակյա մասնակցության և շահման հնարավորություն ստեղծելու, պարտված անձանցից գումարներ ստանալու և շահումները բաշխելու եղանակով, որից դիմաց ստացել են շահույթ` նախնական փուլում յուրաքնչյուր խաղարկվող բանկի գումարով արտահայտված տոկոսի տեսքով, իսկ հետագայում` խաղացողներից ստացված ժամավճարի և կազմակերպվող հյուրասիրության դիմաց վճարումների տեսքով, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափերի վնաս պատճառելով, քանի որ խուսափել են պետական գրանցման և լիցենզիա ստանալու համար սահմանված տարեկան 4.500.003.000 դրամի չափով պետական տուրքերը վճարելուց:՚:

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Լեռ-Կամսար 30/3 հասցեում գտնվող տարածքն իր եղբորինն է` Դավիթ Ադամյանինը, որը վարձակալությամբ տվել են Լիպարիտ Գրիգորյանին: Վարձավճարի գումարի վերաբերյալ ինքը որևէ տեղեկություն չունի, քանի որ այդ հարցերով եղբայրն է զբաղվել: Տարածքում առկա է 4 կամ 5 սենյակ, բար, սենյակներում դրված են խաղասեղաններ` տարբեր տեսակի խաղերի համար` մաֆիա, բլոտ, նարդի, պոկեր և այլն: Սենյակները տրվել են վարձով: Հաճախ ինքն էլ է խաղացել: Հեռախոսային խոսակցությունների վերծանումների, Արմենի և Լիպարիտի կողմից իրեն զանգելու և կոնկրետ անձանց ներս թողնել-չթողնելու վերաբերյալ ամբաստանյալը նշեց, որ նախաքննական մարմնի կողմից ճիշտ չի մեկնաբանվել այդ խոսակցությունների բովանդակությունը, եղել են անձինք, որոնք խաղից հետո իրեն գումար են պարտք եղել և կրկին ցանկացել են խաղալ, այդ պատճառով են իրեն զանգահարել, ճշտելու համար պարտքը չտալու պայմաններում թույլատրեն տվյալ անձի մուտքը, թե ոչ: Ամբաստանյալը պնդել է, որ առանց պետական գրանցման ձեռնարկատիրական գործունեություն ծավալելու, շահույթ ստանալու, մասնավորապես` խաղեր կազմակերպելու հետ որևէ առնչություն կամ դերակատարություն չի ունեցել: Իսկ խաղերին մասնակցելը, խաղացողներ հրավիրելը չի կարող իր կողմից ձեռնարկատիրական գործունեությանը մասնակցելու հանգամանք դիտվել:

Նախաքննության փուլում Արսեն Ադամյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ մինչև 2012 թվականն աշխատել է ընտանեկան բիզնեսում, որը զբաղվել է շինարարությամբ: 2015 թվականին ՙՅունիբանկ՚ ՓԲ ընկերությունից եղբոր` Դավիթ Ադամյանի հետ գնել են 4 տարվա մարման պայմանագրով Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում գործող տարածքը, որը հաշվառված է եղբոր անունով: Նշված տարածքը վարձակալությամբ տվել են իր սանիկ Լիպարիտ Գրիգորյանին, ով ամսական իրենց վճարել է 100.000 ՀՀ դրամ գումար: Տարածքը հարկային տեսչությունում եղել է գրանցված և օգտագործվել է որպես ժամավճարով տրվող ժամանցային սենյակներ: Տարածքում առկա է չորս ժամանցային սենյակ, որոնցում առկա են համապատասխանաբար 4 խաղասեղաններ իրենց աթոռներով, ինչպես նաև հանգստի համար նախատեսված այլ սեղաներ, բազմոցներ, բազկաթոռներ և աթոռներ: Սենյակների ժամավճարը յուրաքանչյուր ժամի համար կազմել է 1.500-3.000 ՀՀ դրամ գումար: Հաճախորդները ժամավճարով սենյակներում խաղացել են պոկեռ, բլոտ, մաֆիա, նառդի և նմանատիպ այլ խաղեր: Պոկեռ խաղացողներին իրենց կողմից տրամադրվել են ֆիշկաներ և խաղաքարտեր: Շահույթ ստացել են սենյակների ժամավճարից, ինչպես նաև բառից և խոհանոցից օգտվելու դեպքերում: Շահումներ իրենց կողմից հաճախորդներին չեն տրամադրվել, վերջիններիս կողմից խաղերից իրենց տոկոսներ չեն տրամադրվել: Իրենք նույնպես խաղացողներ են հրավիրել և մասնակցել են այդ խաղերն: ՙՔյաչալ՚ մականվամբ Արմեն Բարսեղյանը իր ծանոթներից է, ով ճանաչում հաճախորդներին, և շատ դեպքերում նաև նրանց հետ կապ է պահպանում` վերջիններիս տեղակացնելով հավաքված հաճախորդների մասին, որպեսզի նրանք էլ միանան տեղում գտնվողներին:
Հատոր 2 Գ/Թ 19-20, 114-116,
հատոր 2 Գ/Թ- 202-203,
հատոր 3 Գ/Թ 38-39

Նախաքննության փուլում տված ցուցմունքը հրապարակելուց հետո ամբաստանյալը նշեց, որ ինքը որևէ եկամուտ չի ունեցել, իր շահույթը եղել է խաղերի մեջ` իր հաղթելու դեպքում, այլ եկամուտ, շահույթ չի ստացել: Ամբաստանյալը միաժամանակ պնդեց դատաքննության փուլում տված ցուցմունքը:

Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Լիպարիտ Արսենի Գրիգորյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Լեռ-Կամսար 30/3 հասցեում հիմնել է <<Դավիթ-81>> ՍՊԸ-ն, որտեղ գործում էր <<Տոտո>> բուքմեյքերական կետ: Տարածքը պատկանում էր իր ընկեր Դավիթ Ադամյանին: ՍՊ ընկերությունն իր մեջ ներառում էր առանձին սենյակներ, որոնք տրվում էին ժամավճարով, բար, տրվել է սնունդ, խմիչք: Տարածքը գրանցված էր Էրեբունու ՀՏ-ում, որի համար վճարել է հարկեր: <<Տեխաս Հոլդեմ պոկեր>> խաղ այնտեղ ընդհանրապես չի կազմակերպվել, սակայն եղել են խաղաքարտեր, խաղանիշեր: Սենյակները տվել են ժամավարձով` ժամը 3000-5000 ՀՀ դրամ, ընկերներով եկել և տարբեր խաղեր են խաղացել: Քանի որ ինքը շատ ժամանակ չի ունեցել, իր խնդրանքով Արմեն Բարսեղյանն իրեն օգնել է աշխատանքում: Խաղացողները եղել են իր ընկերները, դիլերներ չեն եղել, բարմենը եղել է Հակոբ Օհանյանը, իսկ Մանյա Բարսեղյանը և Գաննա Բրիլը եղել են մատուցողուհիներ: Արսեն Ադամյանը բիզնես գործունեությանը որևէ մասնակցություն չի ունեցել: Սկզբում խաղացել են նարդի, շախմատ, իսկ հետագայում Արմենի առաջարկով գնել են նաև սեղաններ թղթախաղի համար: Մի օր էլ ԱԱԾ աշխատակիցները եկել են տարածք և բոլորին բերման ենթարկել, հարցաքննել: Դրանից մոտ երեք ամիս անց ևս իրենց հրավիրել են հարցաքննության: Այդ ժամանակ Արմեն Բարսեղյանը հայտնել է, որ նմանատիպ ձևով նույն արարքի համար իր ընկերջը նույնպես ԱԱԾ-ն բռնել է, նա ընդունել է մեղքը, որից հետո գործը կարճվել է: Իրենք ևս որոշել են այդպես անել, որպեսզի գործը կարճվի, և Արմենը թե խաղացողներին և թե աշխատողներին խնդրել է ցուցմունքների մեջ գրեն այնպես, ինչպես ինքը կասի: Դրանից հետո մոտ մեկ տարի ԱԱԾ-ն որևէ գործողություն չի իրականացրել, իրենք էլ տեսնելով, որ նմանատիպ բազմաթիվ օբյեկտներ կան, որոնց վերաբերյալ ինտերնետում էլ գովազդներ են դրվում, որոշել են նորից շարունակել իրենց գործունեությունը: Սակայն որոշ ժամանակ անց կրկին ԱԱԾ-ն եկել, բոլորին տարել է: Ամբաստանյալը միաժաման նշեց, որ ԱԱԾ աշխատակիցների գալուց վեց ամիս առաջ եկել են ՊԵԿ աշխատակիցները և որևէ խախտում չարձանագրելով գնացել են: Իրենք որևէ հակաօրինական բան չեն կատարել:

Նախաքննության փուլում ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանը ցուցմունք է տվել, որ շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորություն չի ունեցել, հանդիսանում է Էրեբունու ՀՏ-ում գրանցված ՍՊ ընկերության տնօրեն, որը զբաղվում է հասարակական սնունդ կազմակերպելով և առանձնասենյակներ տրամադրելով և դրանից է գոյանում ընկերության շահույթը: Այլ հարց է, որ այդ առանձնասենյակներում հաճախորդները խաղում են շահումով խաղեր, որոնց մասնակցել է նաև ինքը, չի ընդունել կազմակերպված խմբի անդամ լինելը, քանի որ իր երեխաների քավոր Արսեն Ադամյանը տարածքի տիրոջ եղբայն է և օգնել է իրեն սնունդ կազմակերպելու հարցերում: Նշել է նաև, որ նախկինի պես խաղարկողներ իրենք չեն պահել, այլ հարց է, որ այդ սենյակներում խաղացել են շահումով խաղեր: Միաժամանակ իր ցուցմուքներով հայտնել է, որ Դավիթ Ադամյանից անհատույց վերցրել է Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ շենքի 1-ին հարկը: Հիշյալ վարձակալած տարածքում բացել է ՙՏոտո՚ բուքմեյքերական գրասենյակ, դրա համար որպես անհատ պայմանագիր է կնքել բուքմեյքերական ընկերության հետ: ՙՏոտո՚ բուքմեյքերական գրասենյակն աշխատեցնելու հարցում իրեն օգնել է ընկերը` Արմեն Բարսեղյանը, որին յուրաքանչյուր ամիս վճարել է մոտ 230.000 դրամ: Երկար տարիներ հանդիսացել է ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի երկրպագու: Որոշել է բացել իր խաղասրահը Դավիթից վարձակալած տարածքում, որտեղ արդեն իսկ գործում էր ՙՏոտո՚ բուքմեյքերական գրասենյակը: Այդ տարածքը վարձակալելուց անմիջապես հետո հեռախոսի միջոցով պատվիրել է ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի համար նախատեսված սեղան: Ամիսը մոտ 2-3 անգամ գիշերներով այդ սենյակում կազմակերպել է ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղ, որին մասնակցել են իր ծանոթ խաղացողները կամ մտերիմները, իսկ խաղը եղել է գումարով: ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղից առաջ յուրաքանչյուր խաղացող իրենից գնել է 20.000 դրամի խաղանիշ, դրանք սպառելուց հետո խաղացողը իրավունք է ունեցել լրացուցիչ խաղանիշներ գնելու: Նշված կենդանի խաղ կազմակերպելուց իրեն օգնել է Արմեն Բարսեղյանը, ում օգնությունը կայացել է նրանում, որ իր խնդրանքով զանգահարել է մշտական խաղացողներին և հրավիրել խաղալու, կանչել է խաղարկողներին /դիլերներին/, հարկ եղած դեպքերում գնացել է գնումներ կատարելու: Քանի որ յուրաքանչյուր խաղ տևել է բավականին երկար ժամանակ, մոտավորապես երեկոյան ժամը 20-ից մինչև առավոտյան ժամը 4-ը կամ 5-ը, կազմակերպել է խաղացողների հյուրասիրություն` տարբեր ուտեստների, ծխախոտի, սուրճի և ոգելից խմիչքների տեսքով, իսկ ծախսերը հոգացել է իր շահույթից` որպես խաղի կազմակերպիչ: Խաղասրահում աշխատել է բարմեն` Հակոբ Օհանյանը, որպես խաղարկողներ /դիլեր/ աշխատել են Գաննա Բրիլլը և Մանյա Բարսեղյանը: Յուրաքանչյուր խաղի ժամանակ, որը տևել է մինչև առավոտյան ժամը 5-ը, ընդհանուր խաղադրույքների չափը կազմել է մոտ 5 միլիոն դրամ: Մեկ խաղի ընթացքում կատարվել է մոտ 50 խաղադրույք, յուրաքանչյուր խաղադրույքի հաղթողը վճարել է իրեն խաղադրույքի 2 տոկոսը, իսկ նշված 2 տոկոսի գումարը 20.000 դրամը գերազանցելու դեպքում իրեն վճարել են միայն 20.000 դրամ:
Հատոր 1 Գ/Թ 52-55, 225,
հատոր 2 Գ/Թ 87-88,
հատոր 3 Գ/Թ 56-57

Նախաքննության փուլի ցուցմունքները հրապարվելուց հետո ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանը նշեց, որ հրաժարվում է նախկինում տված բոլոր ցուցմունքներից և խնդրեց հիմք ընդունել դատաքննության փուլի ցուցմունքը:

Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2014 թվականին Լիպարիտ Գրիգորյանը տարածք էր վարձակալել և <<Տոտո>> էր բացել, հետագայում հասկացել են, որ հնարավոր է սենյակներ վարձակալությամբ տալ և օրենքի սահմաններում գումար աշխատել: Ինքն օգնել է աշխատանքի կամակերպմանը: Հիմնական խաղացողները խաղացել են նարդի, բլոտ, բիլյարդ, ցանկացել են նաև խաղալ պոկեր խաղ, այդ նպատակով առաջարկել են, որպեսզի խաղին համապատասխան սեղաններ լինեն: Տարածքը նաև հանդիսանում էր սննդի կետ: Այդ ընթացքում միաժամանակ շփվել են տարբեր պոկեր խաղացողների հետ, և տարբեր լուրերից տեղեկացել, որ Հայկ Դեմոյանի վերաբերյալ նմանատիպ գործ է բացվել, և վերջինիս կողմից քննությանը օգնելու շնորհիվ գործը կարճվել է: Առաջին անգամ ԱԱԾ աշխատակիցների գալուց և իրենց բերման ենթարկելուց հետո շուրջ մեկուկես տարի խնդիր գործի վերաբերյալ որևէ տվյալ չի եղել: Այդ ժամանակ <<Տոտո>>-ն վերականգնվել է, բոլոր հարկերը վճարվել են: Հարկայինից եկել, ստուգումներ են անցկացրել, որևէ խախտում չհայտնաբերելով գնացել են: Դրանից մոտ երկու ամիս անց եկել են ԱԱԾ աշխատակիցները, իրենց բերման ենթարկել: Իրենք հայտնել են, որ տարածքում շահումով խաղեր չեն կազմակերպվել:
Ամբաստանյալը միաժամանակ նշել է, որ նախաքննության փուլում տված վերջին ցուցմունքները ճիշտ են: Ինչ վերաբերվում է 2014 թվականի ցուցմունքներին, ապա դրանք տվել են ինքնապաշտպանվելու համար:
Ամբաստանյալը նշել է նաև, որ <<Տեխաս Պոկեր>> խաղ ինքը չի կազմակերպել, հավաքվել են ընկերներով, պարզապես իրեն` որպես տարածքի ադմինիստրատորի, խնդրել են, որպեսզի ինքը զանգահարի և տեղյակ պահի խաղի մասին: Այդ գործունեությանը Արսեն Ադամյանը որևէ մասնակցություն չի ունեցել:

Նախաքննության փուլում ամբաստանյալ Արմեն Բարսեղյանը ցուցմունք է տվել, որ սենյակները վարձով են տրվել խաղացողներին, ովքեր ժամավճար են վճարել սենյակի համար, միաժամանակ տրամադրել են պատվիրած սնունդը, որի դիմաց խաղացողները վճարել են: Վերջիններիս համար ապահովել են մատուցողներ, բարմեն, իսկ օբյեկտի շահույթը գոյացել է սենյակների համար սահմանված ժամավարձից և սննդի վճարներից: Իր պարտականությունը կայացել է միայն խաղերի օրերին կարգ ու կանոնի վերահսկումը: Խաղասրահի հաճախորդները հիմնականում խաղացել են պոկեր: Մի քանի ժամ անցկացնելուց հետո վճարել են ժամավարձը, բառի և խոհանոցի հաշիվը և հեռացել են: Խաղացողներին խաղավար չի տրամադրել, նրանց տրամադրվել է խաղաթուղթ և սնունդ` ըստ նրանց պատվերի: Միաժամանակ որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս պնդել է իր նախկին ցուցմուքները, այն մասին, որ հանդիսացել է ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի երկրպագու: Խաղասրահներից մեկում ծանոթացել է խաղացող Լիպարիտ Գրիգորյանի, խաղավար` Գաննա Բրիլի և Մանյա Բարսեղյանի հետ: 2013թ. Լիպարիտ Գրիգորյանն իրեն տեղեկացրել է, որ ունի վարձակալած տարածք, որտեղ հավաքվում են ընկերներով և ծանոթներով` ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ խաղալու համար ու իրեն առաջարկել է օգնել` խաղասրահի աշխատանքը կազմակերպելու հարցում, ինչին ընքը տվել է իր համաձայնությունը: Գնալով Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ հասցե, ականատես է եղել, որ Լիպարիտ Գրիգորյանի ընկերները և ծանոթները գումարով խաղացել են ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ մրցաշարեր: Սկզբնական շրջանում ինքը հանդես է եկել որպես խաղի խաղարկող /դիլեր/, սակայն հետագայում Լիպարիտ Գրիգորյանի առաջարկով հրավիրել է խաղարկողներ Գաննա Բրիլլին և Մանյա Բարսեղյանին, իսկ ինքը ստանձնել է խաղի կազմակերպչի դերը ու այդ նպատակով զանգահարել է խաղի պրոֆեսիոնալ մասնակիցների, տեղեկացրել խաղի օրերի և ժամերի մասին, հրավիրել է խաղարկողների, կազմակերպել է վերջիններիս համար հյուրասիրություններ: Խաղից առաջ յուրաքնաչյուր խաղացող իրենից կամ Լիպարիտից գնել է 20.000 ՀՀ դրամի խաղանիշ, որոնք սպառելուց հետո վերջիններս հնարավորություն են ունեցել լրացուցիչ խաղանիշեր գնելու: Յուրաքանչյուր խաղ, որը տևել է մինչև առավոտյան ժամը 5-ը, ընդհանուր խաղադրույքների չափը կազմել է մոտ 5 միլիոն դրամ: Մեկ խաղի ընթացքում կատարվել է մոտ 50 խաղադրույք, յուրաքանչյուր խաղադրույքի հաղթողը վճարել է իրեն խաղադրույքի 2 տոկոսը, իսկ նշված 2 տոկոսի գումարը 20.000 դրամը գերազանցելու դեպքում իրեն վճարել են միայն 20.000 դրամ:
Հատոր 1 Գ/Թ 78-81, 233-234,
հատոր 2 Գ/Թ 78-79, 210-212,
հատոր 3 Գ/Թ 47-48

Նախաքննության փուլում տված ցուցմունքները հրապարակելուց հետո ամբաստանյալը նշեց, որ պնդում է դատաքննության փուլում տված ցուցմունքները, իսկ նախաքննությա փուլում տված ցուցմունքները ճիշտ չեն:

Վկա Մանյա Բարսեղյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ճանաչում է Արմենին և Լիպարիտին: Արմեն Բարսեղյանն իրեն աշխատանքի է հրավիրել Ամերիկյան համալսարանի ետնամասում գտնվող օֆիսային տարածքում գործող բուքմեյքերական կետում` որպես մատուցող, ինքը համաձայնվել է, և ըստ անհրաժեշտության Արմենն իրեն կանչել է: Այնտեղ ծանոթացել է Լիպարիտի հետ, որն իր իմանալով, բուքմեյքերական կետի տերն էր: Ինքն այնտեղ աշխատել է որպես մատուցող: Նշված վայրում ընկերներով հավաքվում, զրուցում էին, խաղում էին պոկեր, բլոտ: Ինքը խաղերին մասնակցություն չի ունեցել: Խաղանիշեր չի տեսել, սենյակում եղել է պոկեր խաղալու համար նախատեսված սեղան, համակարգիչներ, բազմոց, բար:
Վկան միաժամանակ նշել է, որ Արսեն Ադամյանին խաղասրահում չի տեսել:
Ինչ վերաբերվում է նախաքննության և դատաքննության փուլերում տված ցուցմունքների միջև առկա հակասություններին, վկան նշել է, որ երբ ԱԱԾ աշխատակիցները եկել են, վախեցել է: Արմենն իրեն ասել է, որ ինքը ներկայանա որպես դիլեր, սակայն իրականում ինքն այնտեղ խաղավար չի եղել: Վկան միաժամանակ նշել է, որ պնդում է դատաքննության փուլում տված ցուցմունքը:

Նախաքննության փուլում վկա Մանյա Բարսեղյանը ցուցմունք է տվել, որ 2005 թվականից աշխատել է տարբեր խաղատներում որպես կենդանի խաղերի, այդ թվում նաև ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի խաղավար /դիլեր/: 2013թ. աշխատելով Արգավանդ գյուղի տարածքում գործող ՙՊոկեր՚ ակումբում, ծանոթացել է Արմեն Բարսեղյանի հետ, որը հաճախ խաղացել է այդտեղ: 2014թ. հունվարի վերջերին կամ փետրվարի սկզբին իրեն է զանգահարել Արմեն Բարսեղյանը և հայտնել, որ ընկերներով և ծանոթներով հավաքվում և խաղում են ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղ ու առաջարկել է իրեն ժամանակ առ ժամանակ վարձատրության դիմաց հանդես գալ հիշյալ խաղի խաղավար: Տալով իր համաձայնությունը գնացել է Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցե, խաղի համար նախատեսված սեղանը տեղադրված է եղել սենյակներից մեկում այնտեղ միայն մի սեղան է եղել, որևիցե գովազդային ցուցանակ ամրացված չեն եղել: Այդ տարածքում գործել է նաև <<Տոտո>> բուքմեյքերական գրաենյակ: Այնտեղ որտեղ ծանոթացել է խաղասրահի տիրոջ` Լիպարիտ Գրիգորյանի հետ, իսկ Արմեն Բարսեղյանն աշխատել է նրա մոտ որպես մենեջեր: Ինքը Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում որպես խաղավար աշխատել է մի քանի ամիս, իսկ խաղերը կազմակերպվել են շաբաթական 2-3 անգամ: Բացի իրենից որպես խաղավար աշխատել է նաև Աննա Բրիլը, ով փոխարինում էր իրեն 30 րոպեն մեկ, իսկ խաղերը կազմակերպվել են գումարով: Խաղից առաջ յուրաքանչյուր խաղացող Արմեն Բարսեղյանից գնել է 20.000 ՀՀ դրամի խաղանիշ, իսկ դրանք սպառելուց հետո խաղացողը իրավունք է ունեցել լրացուցիչ խաղանիշեր գնելու: Յուրաքանչյուր խաղի ժամանակ կատարվել է 50 խաղադրույք, իսկ խաղադրույքի հաղթողը ի օգուտ կազմակերպչի վճարել է տոկոսագումար:
Հատոր 1 Գ/Թ 56-58

Վկա Գաննա Բրիլը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2012թ. հուլիս ամսից որպես դիլեր աշխատել է պոկերի ՙԻպո՚ ակումբում։ Այնտեղ ծանոթացել է Արմեն Բարսեղյանի հետ, ով պարբերաբար հաճախել է այդ ակումբ։ 2016թ. սկզբին, Արմեն Բարսեղյանը զանգահարել է իրեն և առաջարկել ժամանակ առ ժամանակ դիլերական ծառայություններ մատուցել, ավելի ճիշտ, բաժանել խաղաքարտեր ք. Երևան, Լեռ-Կամսար փ. 30/3 հասցեում գտնվող ակումբում։ 10 օրը մեկ Արմենը զանգահարել է իրեն և առաջարկել դիլեր աշխատել վերը նշված ակումբում։ Սովորաբար խաղը սկսվել է երեկոյան, մոտավորապես ժամը 22.00-ին։ Պոկերի մասնակիցների թիվը կազմել է 5-6 մարդ։ Հիմնականում մասնակիցների կազմը չէր փոխվում։ Խաղադրույքները կազմում էին միջինը 500-1000 դրամ։ Թե խաղացողները որտեղից էին վերցնում խաղանիշերը (ֆիշկաները), իրեն հայտնի չէ, սակայն սեղանի շուրջ նրանք նստում էին արդեն խաղանիշերի որոշակի քանակով։ Երբ խաղանիշերը վերջանում էին, ոմանք տուն էին գնում, իսկ ոմանք էլ շարունակում էին խաղը, ըստ երևույթին, վերցնելով Արմենից։ Ինքը թեյավճար էր ստանում մոտավորապես 15 հազար դրամ։ Երբեմն իրեն լրացուցիչ էին վճարում, միջին հաշվով՝ 1000 դրամ։ Խաղի կազմակերպիչները Լիպարիտ Գրիգորյանն ու Արմեն Բարսեղյանն էին։ 2016թ. հունիսի 22-ին իրեն է զանգահարել Արմենը, մոտավորապես ժամը 16-ին, և այդ երեկո աշխատանք առաջարկել: Մոտավորապես ժամը 22:00-ին ինքն եկել է ակումբ և տեսել, որ այնտեղ էին գտնվում մատուցող Հակոբը, Արմեն Բարսեղյանը, Լիպարիտ Գրիգորյանը և մի քանի խաղացողներ, որոնց անունները չգիտի։ Մոտավորապես ժամը 23:00-ին խաղը սկսվել է, սեղանի շուրջ խաղացել են 5 մարդ, և խաղը շարունակվել է մինչ այն պահը, երբ Ազգային անվտանգության ծառայության աշխատակիցները հանկարծակի խաղը ընդհատել են: Իր հաշվարկով խաղն ընթացել էր մոտավորապես 10 ժամ։ Նշված ակումբում որպես դիլեր է աշխատել ինքը և Մանյա Բարսեղյանը և խաղի ընթացքում յուրաքանչյուրն կես ժամը մեկ փոխարինում են իրար։ Խաղի մեկ ժամվա համար Արմեն Բարսեղյանը իրենց վճարել է 1000-ական դրամ։ Եղել են դեպքեր, երբ Արմեն Բարսեղյանն անձամբ է խաղաթղթերը բաժանել որպես դիլեր։ Խաղը միայն փողով է ընթացել և տևել է մի քանի ժամ։ Խաղի կազմակերպիչները որևէ նյութական շահագրգռվածություն ունեին, թե՝ ոչ, չգիտի:
Հատոր 3 Գ/Թ 8-18

Վկա Հակոբ Օհանյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ճանաչում է Լիպարիտ Գրիգորյանին և Արմեն Բարսեղյանին: Մինչև 2014 թվականը աշխատել է ՙՄամա-Միա՚ սրճարանում` որպես մատուցող, որտեղ ծանոթացել է Արմեն Բարսեղյանի հետ, ով 2014 թվականին իրեն առաջարկել է բարմեն-մատուցողի աշխատանք, օրական 10.000-15.000 ՀՀ դրամ աշխատավարձով: Ինքը համաձայնվել է և Լեռ-Կամսար 30/3 հասցեում գործող խաղասրահում անցել է աշխատանքի` որպես բարմեն: Խաղասրահում ընկերներով հավաքվել և թղթաղաղ են խաղացել, թե կոնկրետ ինչ խաղ են խաղացել, ինքը տեղյակ չէ, չգիտի նաև, թե ով է եղել խաղի կազմակերպիչը: Խաղասրահում աշխատել են նաև երկու աղջիկ ` իր հիշելով` Մանյան և Տանյան, ովքեր եղել են մատուցողուհիներ, թղթախաղի հետ առնչություն չեն ունեցել: Խաղասրահում Արսեն Ադամյանին չի տեսել: Իր աշխատանքը սկսվել է ժամը 14:00-ին և ավարտվել 23:00-ին, եղել են դեպքեր, որ ավելի ուշ են ավարտել աշխատանքը: Նշված վայրում աշխատել է 4 ամիս:

Նախաքննության փուլում վկա Հակոբ Օհանյանը ցուցմունք է տվել, որ 2014թ. փետրվար ամսից մինչև հունիսի 22-ն աշխատել է Լեռ-Կամսար 30/3 հասցեում գտնվող խաղատանը` որպես բարմեն: Նախկինում աշխատել է ՙՄամամիա՚ սրճարանում` որպես մատուցող, որտեղ ծանոթացել է Արմեն Բարսեղյանի հետ, որի գործնական առաջարկն ընդունելով տեղափոխվել է աշխատելու Լեռ-Կամսար 30/3 հասցեում` որպես բարմեն, օրական 5.000-8.000 ՀՀ դրամ աշխատավարձով: Իր աշխատած ժամանակահատվածում խաղերը կազմակերպվել են շաբաթական 1 անգամ: Խաղին մասնակցում էին 4-5 հոգի, որոնք հավաքվում էին Արմենի զանգով, խաղը վարում էին 2 դիլերներ` Անյան և Մանյան: Կատարված խաղադրույքների մասին երբևէ տեղեկություն չի ունեցել, քանի որ խաղի ընթացքում գրեթե միշտ գտնվել է սրահից դուրս` բարի մոտ: Խաղը կազմակերպվում էր ժամը 18:00-ից: Երբեմն դիլերների հոգնածության պատճառով խաղը վարել է նաև Արմենը: Խաղասրահում եղել է մեկ սեղան, խաղացողները եղել են միշտ նույն անձինք, խաղասրահում գովազդային ցուցանակներ չեն եղել: Խաղացել են գումարով` պոկեր խաղ, սակայն թե որքան գումար են ներդրել խաղի մեջ, տեղյակ չէ, չգիտի նաև, թե ումից են վերցրել խաղանիշերը, ենթադրել է, որ Արմենից: Քանի որ խաղը երկար է տևել` ժամը 22-ից 05-ը, Արմենի տված 30-40 հազար ՀՀ դրամ գումարով խաղացողների և աշխատողների համար կազմակերպվել է անվճար հյուրասիրություն` զանազան ուտեստների և խմիչքի տեսքով:
Հատոր 1 Գ/Թ 75-76

Ինչ վերաբերում է նախաքննության և դատաքննության փուլում տված ցուցմունքների միջև առկա հակասություններին, վկան նշեց, որ քանի որ գտնվել է ազգային անվտանգության ծառայությունում, վախեցած և շփոթված է եղել: Ներկայումս պնդում է դատաքննության փուլում տված ցուցմունքը:

Վկա Սամվել Գսպոյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի երկրպագու է: 2014թ. հունվարին ՙԿորրիդա՚ խաղասրահում ծանոթացել է Արմեն Բարսեղյանի հետ, ով առաջարկել է իրեն գնալ Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցե, որտեղ մասնավոր կարգով ընկերներով խաղում են պոկեր: 2014թ. ձմռանն առաջին անգամ գնացել է նշված հասցե, որտեղ եղել են այլ խաղացողներ, խաղացել են գումարով, խաղարկողները եղել են Մանյան և Գաննան, եղել է նաև բարմեն-մատուցող: Այդ ընթացքում ծանոթացել է Լիպարիտ Գրիգորյանի հետ, ով ևս խաղացել է իրենց հետ, բացի այդ հանդիսացել է նաև խաղի կազմակերպիչ: Խաղերին հրավիրվել է Արմեն Բարսեղյանի կողմից և խաղից առաջ յուրաքանչյուր խաղացող Լիպարիտից կամ Արմենից գնել է խաղանիշ, իսկ դրանք սպառելուց հետո խաղացողը իրավունք է ունեցել գնել լրացուցիչ խաղանիշեր: Յուրաքանչյուր խաղում, որն տևել է մինչև առավոտյանը ժամը 5-ը, կատարվել է մոտ 50 խաղադրույք, իսկ խաղադրույքի հաղթողը վճարել է ի օգուտ կազմակերպչի խաղադրույքի 2 տոկոսը: Սակայն նշված 2 տոկոսի գումարը 20.000 ՀՀ դրամը գերազանցելու դեպքում ի օգուտ խաղասրահի վճարվել է միայն 20.000 ՀՀ դրամ:
Հատոր 1 Գ/Թ 83-85

Վկա Արկադի Հովհաննիսյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում գործող խաղասրահ հաճախ է այցելել, չի կարող ասել, թե ում էր պատկանում խաղասրահը: Քանի որ նշված տարածքում գործել է նաև <<Վիվառո>> բուքմեյքերական կետ, ինքը նախ այնտեղ է գնացել` խաղադրույքներ կատարելու, որտեղ էլ ծանոթացել է Լիպարիտի և Արմենի հետ: Տարածքում եղել է նաև առանձին սենյակ, որտեղ ընկերներով հավաքվել և պոկեր են խաղացել: Պոկեր խաղացել են 4-5 հոգով, գումարով: միշտ նույն մարդկանցով: Յուրաքանչյուր խաղացող խաղացել է իր գումարով, խաղանիշերը դրված են եղել այնտեղ և յուրաքանչյուրը վերցրել է իր ցանկացած գումարի չափով, կոնկրետ խաղադրույքների չափը ներկայումս չի հիշում: ԱԱԾ աշխատակիցների գալու օրը ինքը ներկա է եղել, ներկա էին նաև Լիպարիտը, Վաղինակը, Վահեն: Ընդհանուր առմամբ խաղերի ժամանակ իր կապը եղել է Արմենի հետ: Արմենի դերակատարությունը եղել է հիմնականում նրանում, որ եթե խաղացողները ուտելիք կամ խմիչք են ցանկացել, ինքը դա կազմակերպել է: Խաղի կազմակերպիչ, որպես այդպիսին, չի եղել, որևէ գումար չեն տվել, միայն վճարել են իրենց ուտելիքի և խմիչքի համար: Դիլերներ չեն եղել:
Վկան միաժամանակ նշել է, որ Արսեն Ադամյանն այդ խաղերի կազմակերպմանը որևէ մասնակցություն չի ունեցել:

Նախաքննության փուլում վկա Արկադի Հովհաննիսյանը ցուցմունք է տվել, որ ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի երկրպագու է: 2014թ. փետրվար-մարտ ամիսներին ընկեր` Տիգրան Հունանյանն իրեն առաջարկել է գնալ Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում գործող, իր ընկերոջ` Լիպարիտ Գրիգորյանին պատկանող ՙՎիվառո՚ բուքմեյկերական գրասենյակ, որտեղ կազմակերպվել են նաև ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղեր: Այդպես ծանոթացել է Լիպարիտ Գրիգորյանի հետ, որը իր կարծիքով, հանդիսացել է այդ խաղասրահի ղեկավարը, ինչպես նաև դրա մենեջերի` Արմեն Բարսեղյանի հետ: Նշված խաղասրահ գնացել է մոտ 10 անգամ, որտեղ եղել են այլ խաղացողներ, խաղացել են գումարով, խաղարկողները եղել են Մանյան և Անյան, եղել է նաև բարմեն-մատուցող: Լիպարիտ Գրիգորյանն հադիսացել է խաղի կազմակերպիչը, միևնույն ժամանակ իրենց հետ մասնակցել է խաղերին: Խաղերին հրավիրվել է Արմեն Բարսեղյանի կողմից և խաղից առաջ յուրաքանչյուր խաղացող Լիպարիտից կամ Արմենից գնել է խաղանիշ, իսկ դրանք սպառելուց հետո խաղացողը իրավունք է ունեցել գնել լրացուցիչ խաղանիշեր: Յուրաքանչյուր խաղում, որը տևել է մինչև առավոտյանը ժամը 5-ը, կատարվել է մոտ 50 խաղադրույք, իսկ խաղադրույքի հաղթողը վճարել է ի օգուտ կազմակերպչի խաղադրույքի որոշակի տոկոս, որը չի գերազանցել 20.000 ՀՀ դրամը: Իր մասնակցությամբ խաղի մասնակիցներն են եղել գրեթե միշտ նույն մարդիկ` Վահեն, Սամվելը, Վաղինակը և Լիպարիտը: Ժամանակ առ ժամանակ խաղին մասնակցել է նաև Արմեն Բարսեղյանը:
Հատոր 1 Գ/Թ 89-91

Նախաքննության և դատաքննության փուլերում տված ցուցմունքների միջև առկա հակասությունների վերաբերյալ վկան նշել է, որ Ազգային անվտանգության ծառայությունում գտնվելիս եղել է շփոթված, այդ պատճառով հայտնել է ոչ ճիշտ տեղեկություններ: Իրականում դիլերներ չեն եղել, Լիպարիտ Գրիգորյանը խաղի կազմակերպիչ չի եղել, և կազմակերպչին որևէ տոկոս չեն տվել, նշված վայրում եղել են զուտ ընկերական հավաքույթներ:

Վկա Վաղարշակ Ազիզյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արսեն Ադամյանն իր ընկերներն են, իսկ Արմեն Բարսեղյանը` ծանոթ: Տեղյակ է եղել, որ Լիպարիտ Գրիգորյանն Ամերիկյան համալսարանի ետնամասում ունի օֆիսային տարածք` <<Տոտո>> կա <<Վիվառո>> բուքմեյքերական գրասենյակ: Նշված վայրում 2014 թվականի ընթացքում ընկերներով հավաքվել և պոկեր են խաղացել: Ինքը 2-3 անգամ է խաղացել: Լիպարիտ Գրիգորյանն իրեն երբևէ թղթախաղի չի հրավրիել: Կոնկրետ խաղի կազմակերպիչ չի եղել, ընկերներով են հավաքվել և խաղացել: Խաղանիշերն իրենք են գնել և, որպեսզի ամեն անգամ չտանեն իրենց հետ, թողել են այնտեղ: Խաղում էին 50-100 հազար դրամ գումարի սահմաններում: Վերջում գումար տվել են միայն ուտելիքի և խմիչքի համար, խաղի կազմակերպչին գումար և տոկոս չեն տվել: Խաղի ժամանակ խաղաթղթերն իրենք են բաժանել, խաղարկողներ չեն եղել, իսկ խաղանիշերը թողել են Արմենի մոտ, և իրենց խաղանիշերն ավարտվելու դեպքում գնում էին Արմենից: Վկան միաժամանակ նշել է, որ Արսեն Ադամյանն այդ խաղերի կազմակերպմանը որևէ մասնակցություն չի ունեցել:

Նախաքննության փուլում վկա Վաղարշակ Ազիզյանը ցուցմունք է տվել, որ 2013թ. ընկերների միջոցով ծանոթացել է Լիպարիտ Գրիգորյանի հետ, և շփման ընթացքում տեղեկացել է, որ վերջինս ունի օֆիսային տարածք Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում: 2014թ. փետրվար կամ մարտ ամսին Լիպարիտ Գրիգորյանը հրավիրել է իրեն հիշյալ հասցե` թղթախաղ խաղալու: Գնալով այնտեղ տեսել է, որ այդ գրասենյակում խաղում են նաև պոկեր խաղ` դիլերի մասնակցությամբ: Մոտ 4-5 անգամ ներկա է գտնվել պոկեր խաղին և աստիճանաբար սովորել այդ թղթախաղի կանոնները: Ի ներկայությամբ հավաքվել են խաղալու մի քանի խաղացողներ, խաղը գումարով է եղել, այն վարել են խաղարկողները` Անյան և Մանյան, եղել է նաև բարմեն-մատուցող: Խաղասրահում ծանոթացել է նաև Արմեն Բարսեղյանի հետ, որը ղեկավարում էր դիլերների աշխատանքը և փաստացի կատարում էր մենեջերի պարտականություններ: 2014թ. մայիսի սկզբներին Լիպարիտին խնդրել է իրեն ընդգրկել պոկեր խաղացողների մեջ, և նա չի մերժել: Թղթաղաղի ընթացքում խաղադրույքները սկսվել են 200 դրամից և հասել են մինչև 1000 դրամ: Խաղանիշերը վերցրել է Արմեն Բարսեղյանից, առանց գումարի, պայմանով, որ պարտվելու դեպքում գումարը կվերադարձնի հաջորդ խաղին: Դրանից հետո ևս 4-5 անգամ գնացել է այդ խաղասրահ` պոկեր խաղին մասնակցելու համար: Խաղից առաջ յուրաքանչյուր խաղացող խաղանիշերը գնել է Արմենից` 20.000 ՀՀ դրամի, որից հետո իրավունք է ունեցել լրացուցիչ խաղանիշ գնելու: Յուրաքանչյուր խաղադրույթի հաղթողը վճարել է ի օգուտ կազմակերպչի խաղադրույքի որոշակի տոկոս: Իր հիշելով, խաղադրույթի շահումից կազմակերպիչների վերցրած առավելագույն գումարը կազմել է 20.000 ՀՀ դրամ:
Հատոր 1 գ/թ 94-96

Ինչ վերաբերում է նախաքննության և դատաքննության փուլերում առկա հակասություններին, վկան նշեց, որ ամբողջ գիշեր չի քնել և հոգնած է եղել, ուշադրություն չի դարձրել, թե ինչ է գրել ցուցմունքում: Վկան միաժամանակ նշեց, որ պնդում է դատաքննության փուլում տված ցուցմունքը:

Վկա Վահե Թադևոսյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ընկերներից է տեղեկացել Ամերիկյան համալսարանի ետնամասում գտնվող տարածքում մասնավոր կարգով պոկեր խաղալու մասին, որտեղ 2014 թվականին ինքն էլ է գնացել պոկեր խաղալու: Ինքն ունեցել է իր խաղանիշերը և ամեն խաղալուց դրանք տարել է իր հետ, իսկ հետագայում դրանք թողել է Արմենի մոտ: Խաղացել են չորս կամ ութ հոգով, դիլերներ չեն եղել, իրենք են բաժանել, խաղացել են 10-20 հազար ՀՀ դրամ գումարով, խաղադրույքները սկսվել են 100 դրամից և հասել մինչև 20.000 դրամ: Կոնկրետ դեպքի օրը խաղացել են Արկադիկի, Սամոյի, Վաղոյի հետ, Լիպարիտը չի խաղացել: Օբյեկտն աշխատեցնողը Արմենն էր, մենեջերն էր: Աղջիկներ կային, որոնց անունները չի հիշում, մատուցողուհիներ էին: Իրենց շահումներից պահումներ չեն արվել, միայն վճարել են իրենց ուտելիքի համար: Վկան միաժամանակ նշել է, որ Լիպարիտը եղել է խաղի կազմակերպիչը, Արմենը` մենեջերը, իսկ Արսենի մասնակցության մասին ոչինչ չի կարող ասել:

Նախաքննության փուլում վկա Վահե Թադևոսյանը ցուցմունք է տվել, որ Լիպարիտ Գրիգորյանի հետ ծանոթացել է <<Շանգրիլա>> խաղատանը 2014 թվականի ապրիլ ամսին` ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի ընթացքում: Լիպարիտ Գրիգորյանի հետ շփման ընթացքում տեղեկացել է, որ նա ունի օֆիսային տարածք` Երևանի Լեռ-Կամսար 30/3 հասցեով, որտեղ մասնավոր կարգով ընկերականով հավաքվում են ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղ խաղալու: Մոտավորապես 2014 թվականի ապրիլ ամսին գնացել է այդ գրասենյակ, որն ունեցել է մոտ 30քմ մակերես, սենյակներից մեկում տեղադրված է եղել 1 խաղասեղան, որևիցե գովազդային ցուցանակ գրասենյակը չի ունեցել: Տեսել է, որ այդ գրասենյակում խաղում են նաև <<Տեխաս Հոլդեմ Պոկեր>> կենդանի խաղ` դիլերի մասնակցությամբ: Նշված խաղասրահում եղել են մի քանի խաղացողներ` Լիպարիտի ծանոթները, խաղացել են գումարով, խաղարկողները եղել են Մանյան և Անյան, եղել է նաև բարմեն-մատուցող: Խաղասրահում ծանոթացել է նաև Արմեն Բարսեղյանի հետ, որը ղեկավարում էր դիլերների աշխատանքը, ժամանակ առ ժամանակ անձամբ էր հանդես գալիս որպես դիլեր և փաստացի կատարում էր մենեջերի պարտականություններ: Թղթախաղի ընթացքում խաղադրույքները սկսվել են 200 դրամից և հասել են մինչև 1000 դրամ: Պոկեր խաղի համար նախատեսված խաղանիշերը գնել է Արմեն Բարսեղյանից: Յուրաքանչյուր խաղացող Արմենից գնել է 20.000 դրամի խաղանիշ, դրանք սպառելուց հետո իրավունք է ունեցել լրացուցիչ խաղանիշեր գնելու: Յուրաքանչյուր խաղում, որը տևել է մինչև առավոտյան ժամը 5-ը, կատարվել է մոտ 50 խաղադրույք, իսկ խաղադրույքի հաղթողը վճարել է ի օգուտ կազմակերպչի որոշակի տոկոս, առավելագույն գումարը կազմել է 20.000 դրամ: Իր մասնակցությամբ խաղի մասնակիներն են եղել գրեթե միշտ նույն մարդիկ` Վաղինակը, Արկադին, Սամվելը և Լիպարիտը:
Հատոր 1 Գ/Թ 99-101

Ինչ վերաբերում է նախաքննության և դատաքննության ցուցմունքներում առկա հակասություններին, վկան նշել է, որ պնդում է դատաքննության փուլում տված ցուցմունքը, իսկ նախաքննության փուլում ցուցմունք տալու ժամանակ լավ չի զգացել և տվել ոչ ճիշտ ցուցմունք:

Վկա Արտաշես Պապիկյանը դատաքննության փուլում պնդել է նախաքննության փուլում տված ցուցմունքը, որ Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցե պարբերաբեր գնացել է ՙՏոտո՚ բուքմեյքերական գրասենյակ` խաղադրույք կատարելու համար: Նշված հասցեում ծանոթացել է Հակոբի հետ, որտեղ էլ տեղակացել է, որ նույն հասցեում գումարով խաղում են պոկեր: Իր տեղեկություններով` խաղը կազմակերպվել է Հակոբի կողմից: Ինքը նույնպես 2016թ. օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին նույն հասցեում գումարով խաղացել է պոկեր կենդանի խաղ: Խաղերի օրերի և ժամերի մասին տեղեկացվել է Արմեն Բարսեղյանից: Նշված վայրում ծանոթացել է նաև Լիպարիտ Գրիգորյանի հետ, տեղյակ է նաև, որ Արսեն Ադամյանը հանդիսանում է հիշյալ տարածքի սեփականատերը:

Վկա Լևոն Մինասյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Արմենի, Լիպարիտի և Արսենի հետ գտնվում է ընկերական հարաբերությունների մեջ: Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում գործող ակումբում 2016 թվականի օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին ընկերների հետ պոկեր են խաղացել: Տարածքն իրենից ներկայացնում է մուտք, բար և առանձին կուպեներ, որոնցում կային սեղաններ, աթոռներ, բազմոց: Խաղաքարտերն իրենք են հերթով բաժանել: Խաղի կազմակերպիչ, որպես այդպիսին, չի եղել, ընկերներով միմյանց հետ պայմանավորվել խաղացել են, եղել են դեպքեր, որ Արմենն է զանգել տեղյակ պահել` ընկերներից մարդ կա ակումբում կամ ոչ: Խաղի մեջ մտնելու համար գումար չեն վճարել, վերցրել են անվանական խաղանիշեր, սակայն դրանց դիմաց գումար չեն վճարել: Խաղանիշերը կամ անձամբ են վերցրել, կամ երբեմն Արմենն է օգնության կարգով տվել: Վերջում պարտվելուց գումարը տվել է հաղթողին: Դիլերներ չեն եղել: Վկան միաժամանակ նշել է, որ տրված գումարների մասին Արմենը տեղյակ չի եղել:

Նախաքննության փուլում վկա Լևոն Վալերիի Մինասյանը ցուցմունք է տվել, որ ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղի երկրպագու է: 2016թ. օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին ընկերների հետ գնացել է Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցե, որտեղ կազմակերպվել է ՙՏեխաս Հոլդեմ պոկեր՚ կենդանի խաղեր: Նշված խաղասրահում խաղացել են իր ընկերների հետ, խաղացել են գումարով, խաղի մեջ մտնելու համար նախնական վճարել է 50.000 ՀՀ դրամ գումար: Խաղերի օրերի և ժամերի մասին տեղեկացվել է Արմեն Բարսեղյանից: Իրենց հետ երբեմն խաղացել են նաև Լիպարիտը և Արմենը: Խաղերը վարել է Արմենը, գումարները հավաքել և խաղանիշերը ևս բաժանել է Արմենը: Բացի մատուցողուհուն տրված թեյավճարից և սենյակի վարձավճարից ինքն այլ գումար չի տվել Արմենին կամ որևէ այլ անձի:
Հատոր 1 Գ/Թ 239-241,
հատոր 2 Գ/Թ-157-159

Նախաքննության և դատաքննության փուլերում առկա հակասությունների վերաբերյալ վկան նշել է, որ Արմենի միջոցով գումարը չի փոխանցվել, այլ անձամբ ընկերներով են լուծել գումարային հարցերը: Նախապես որևէ գումար չի վճարել: Նշված տարածքում ընկերներով են հավաքվել, անծանոթ մարդիկ չեն եղել:

Վկա Վկա Մկրտիչ Կարագյոզյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Ամերիկյան համալսարանի ետնամասում գտնվող շենքերից մեկի առաջին հարկում գտնվող տարածքում, որի վրա գրված է եղել <<Toto Gaming>>, ընկերներով հավաքվել, պոկեր են խաղացել, ժամանակ են անցկացրել: Սենյակների համար վճարել են վարձավճար, կոնկերտ չի հիշում, թե որքան: Պոկերը խաղում էին անվանական արժեքներով խաղանիշերով, խաղի կայանալու վերաբերյալ տեղեկություններ իմացել է ընկերներից, եղել են նաև դեպքեր, որ ինքն է զանգահարել ու առաջարկել հավաքվել, խաղալ: Հաղթողը վճարել է պատվիրված սննդի և ըպելիքների համար, նաև իր գրպանից տվել է թեյավճար մատուցողներին:

Վկա Մկրտիչ Կարագյոզյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ընկերների հետ գնացել է Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցե, որտեղ առկա էին վարձավճարով առանձնասենյակներ` ընկերներով հավաքվելու և տարբեր տեսակի խաղեր խաղալու համար: Ինքն իր ընկերների հետ ևս սկսել են ավելի հաճախ հավաքվել այդտեղ` պոկեր, բլոտ և նարդի խաղալու նպատակով: Պոկերը խաղացել են գումարով, խաղանիշերը տրվել են կառույցի կողմից: Եղել են օրեր, երբ պարտվել է 800.000 ՀՀ դրամ, հաղթել է 900.000 ՀՀ դրամ գումար: Խաղերի օրերի և ժամերի մասին տեղեկացվել է Արմեն Բարսեղյանից: Հաղթած գումարից ոչ մեկի ոչինչ չի տվել, միայն վճարել են լավ սպասարկման համար:
Հատոր 1 Գ/Թ 242-245

Նախաքննության փուլում տված ցուցմունքը դատարանում հրապարակվելուց հետո վկան պնդել է այն:

Վկա Արտակ Մանուչարյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ճանաչում է Արմեն Բարսեղյանին, Արսեն Ադամյանին և Լիպարիտ Գրիգորյանին: 2016 թվականի հուլիս ամսին Մոսկվայի իր ընկերոջ` Տիգրանի միջոցով գնացել է Լեռ-Կամսար փողոցում գտնվող խաղասրահ` Պոկեր խաղալու համար: Ընկերն ասել է, որ այդ վայրում ընկերներով հանդիպում և պոկեր են խաղում: Խաղալու համար գումար չեն վճարել, խաղացել են խաղանիշերով: Իր իմանալով, Արսենը և Լիպարիտը տարածքի տերերն են եղել, իսկ Արմենը` աշխատողը: Խաղանիշերը վերցրել են Արմենից, միմյանց մեջ խաղացել են, պարտվելու դեպքում պայմանավորվել են և պարտվողը գումարը տվել է խաղացողներից մեկին: Վկան նշել է նաև, որ սենյակի համար վճարել են 5000 ՀՀ դրամ, ինչպես նաև, եթե օգտվել են բարից` վճարել են ուտելիքի և խմիչքի համար: Միայն մեկ անգամ իր ներկայությամբ Լիպարիտն իրենց հետ պոկեր է խաղացել, իսկ Արսենը խաղերի կազմակերպման հետ որևէ առնչություն չի ունեցել:

Նախաքննության փուլում վկա Արտակ Մանուչարյանը ցուցմունք է տվել, որ 2016թ. հուլիսին ընկերոջ հետ գնացել է Երևան քաղաքի Բաղրամյան պողոտայում գտնվող <<Ամերիկյան Համալսարանի>> հարևանությամբ գործող խաղասրահ, որտեղ ծանոթացել է Արմեն անունով անձնավորության հետ: Ինպես հասկացել է` Արմենն այդ խաղասրահի կազմակերպիչն էր: Խաղասրահում գտնվում էին անհրաժեշտ բոլոր օայմանները` <<Պոկեր>> խաղալու համար: Յուրաքանչյուր խաղացող մեկ ժամ խաղալու համար Արմենին վճարում էր 5000 ՀՀ դրամ գումար: Խաղասրահում գործում էր նաև խոհանոց և բար, որտեղ յուրաքանչյուր խաղացող կարող էր պատվիրել ուտեստ և խմիչք: Ինչ վերաբերում է բուն խաղին, ապա պոկեր հիմնականում խաղացել են 9 հոգով, յուրաքանչյուրն Արմենից ձեռք է բերել տարբեր արժեք ունեցող խաղանիշեր, որից հետո սկսվել է խաղը: Ինքը յուրաքանչյուր խաղի ժամանակ ձեռք է բերել 50-100 հազար ՀՀ դրամի չափով խաղանիշեր: Ինքը տեղյակ էր, որ խաղասրահն ապօրինի էր: Վկան միաժամանակ նշել է, որ Լիպարիտը և Արսենը մշտապես գտնվել են խաղասրահում, որքանով տեղյակ է` նրանք հանդիսացել են այդ խաղասրահի իրական տերերը, իսկ Արմենը` նրանց աշխատողն էր:
Հատոր 2 Գ/Թ 2-5

Վկա Գևորգ Ղազարյանը դատաքննության փուլում ըստ էության պնդել է նախաքննության փուլում տված ցուցմունքը, որ Արսեն Ադամյանը և Լիպարիտ Գրիգորյանն իր ընկերներն են: Արմեն Բարսեղյանը` ծանոթը: Լիպարիտից տեղեկացել է, որ վարձով տարածք է վերցրել Լեռ-Կամսար 30/3 հասցեում, ընկերներով հավաքվել են, սենյակ են վերցրել, պոկեր խաղացել, հաց կերել: Դիլեր չի եղել խաղի ժամանակ, նույնիսկ ԱԱԾ աշխատակիցների գալու ժամանակ ինքն է բաժանել: Սենյակի ժամավճարը 5.000 կամ 10.000 ՀՀ դրամ էր: Վճարել են վերցված խաղանիշերի, պատվիրած սննդի և սենյակի համար: Խաղանիշերը վերցրել են Արմեն Բարսեղյանից:

Վկա Արթուր Զաքոյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել Լեռ-Կամսար փողոցի վրա գտնվող խաղասրահում ընկերների հետ պոկեր է խաղացել, գումարով, խաղանիշերով: Խաղը յուրաքանչյուր անգամ կազմակերպվել է տարբեր մարդկանց նախաձեռնությամբ, դրա մասին պայմանավորվել են զանգով, եղել են դեպքեր, որ Արմենն է զանգել հրավիրել, եղել է նաև, որ ինքն է զանգել: Լիպարիտը երբեմն խաղացել է իրենց հետ: Խաղանիշերը եղել են խաղասրահում` ճամպրուկով, յուրաքանչյուրը վերցրել է իր համար և խաղացել, դրա համար գումար չեն վճարել: Խաղի կազմակերպիչ չի եղել, գումար չեն վճարել: Նշված վայրում եկել են միայն իրենց ընկերները, սենյակի համար ժամավճար են տվել:

Նախաքննության փուլում վկա Արթուր Զաքոյանի ցուցմունք է տվել, որ ընկերոջից տեղեկացել է Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի վրա գործող ակումբի մասին, որտեղ հնարավոր է եղել սենյակ վարձել, պոկեր խաղալ, հաց ւտել և խաղադրույքներ կատարել: Այնտեղ այցելությունների ժամանակ ծանոթացել է Գևորգի, Լիպարիտի, Արմանի, Էդիկի հետ, որոնց հետ սկսել է պոկեր խաղալ: Ակումբում ծանոթացել է նաև Արմենի հետ, ով իր տեղեկություններով, բարմեն է: Իր խնդրանքով պոկերի խաղերի օրերին Արմեն իրեն զանգահարել է և հրավիրել խաղի, եղել են դեպքեր, որ ինքն է զանգահարել և հետաքրքրվել խաղերի օրերից, սակայն հիմնականում իրեն խաղացողներով են կապվել և օր որոշել: Բոլոր խաղերը եղել են գումարով կամ հյուրասիրելու վրա, մուտքավճարները տատանվել են 5000-15.000 ՀՀ դրամի սահմաններում, իսկ նշված գումարը վերջանալու դեպքում հնարավոր էր կրկին գումարով մտնել խաղի մեջ: Եղել է նաև, որ պոկեր խաղացողներն առանց գումարի` պարտքով են խաղացել, վերցրել են ֆիշկաներ և արդյունքում ով ինչքան տարվել է` հաջորդ տեսնելուց տվել է: Խաղերը վարող չի եղել, ակումբից վերցրել են ֆիշկաներ, դրանք համապատասխան գումարի դիմաց բաժանել են իրար մեջ: Սենյակի ժամավարձի` 5000 ՀՀ դրամի հետ մեկտեղ փակել են նաև իրենց օգտագործած ուտելիքի և խմիչքների հաշիվը: Իր կարծիքով` Լիպարիտի շահը եղել է սենյակի ժամավարձից և հացից, ոչ Լիպարիտը, ոչ Արմենը խաղից տոկոս չեն ունեցել:
Հատոր 2 Գ/Թ 11-13
Նախաքննության ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վկան պնդեց այն:

Վկա Էդուարդ Մելիքյանը դատաքննության փուլում պնդել է նախաքննության փուլում տված ցուցմունքը, որ ընկերների հետ շուրջ մեկ տարի պոկեր կենդանի խաղ խաղալու նպատակով հաճախել է Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում գտնվող ակումբ և խաղացել են ակումբի կողմից վարձով տրվող առանձնասենյակներում: Յուրաքանչյուր հավաքից առաջ ակումբի աշխատակից Արմենը զանգահարել է իրենցից որևէ մեկին և նախապես հայտնել խաղի ժամի մասին: Ակումբի առանձնասենյակներում խաղացել են միայն պոկեր` հիմնականում գումարի դիմաց, և յուրաքանչյուր խաղացողի կողմից խաղին հատկացվող գումարի չափը առավելագույնը կազմել է 100.000 ՀՀ դրամ: Ակումբի շահը կայանում էր իրենց կողմից տրվող վարձավճարի մեջ` յուրաքանչյուր ժամը 3000-5000 դրամի չափով, ինչպես նաև իրենց կողմից պատվիրված սննդամթերքի և ըմպելիքների մեջ: Սովորաբար յուրաքանչյուր այցելության ժամանակ ակումբի մատուցած ծառայությունների դիմաց վճարել են 10.000-150.000 դրամ:
Հատոր 2 Գ/Թ 25-26

Վկա Ալեքսանդր Ավագյանը դատաքննության փուլում ըստ էության պնդել է նախաքննության փուլում տված ցուցմունքը, որ Ալեքսանդր Ավագյանը ցուցմունք է տվել, որ ճանաչում է Արսեն Ադամյանին և Լիպարիտ Գրիգորյանին մոտ 10 տարի: 2015 թվականին Արսենը եղբոր` Դավիթի հետ գնել են ք.Երևան, Լեռ-Կամսարի 30/3 հացեում գործող տարածքը, որն օգտագործում են որպես <<Տոտո>> բուքմեյքերական կետ և ժամավճարով տալիս են տարածքում առկա 4 սենյակները, որոնցում առկա են պոկեր խաղասեղաններ` իրենց աթոռներով: Ժամավճարը կազմել է մեկ ժամի համար` 1500-3000 դրամ: Եթե սենյակը վերցնում են պոկեր խաղալու համար, ապա Արսենենց կողմից տրամադրվում են խաղանիշերը և խաղաքարտերը: Այդ նպատակով հաճախել է հիշյալ հասցե և գումարով խաղացել պոկեր կենդանի խաղ: Արմեն Բարսեղյանը զբաղվել է խաղացողներին հավաքելով և խաղերի համար նախատեսված սեղանները տրամադրելով: Այլ տոկոս խաղացողների կողմից նրանց չի տրամադրվում, ինչպես նաև խաղի ժամանակ չեն եղել խաղարկողներ:

Վկա Հրաչյա Յազիչյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ հակում ունի մոլեխաղերի նկատմամբ: 2016թ. ամռանը հաճախել է Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցե, որտեղ տրամադրվում են սենյակներ` պոկեր կենդանի խաղեր խաղալու համար: Նշված հասցեում գումարով խաղացել է պոկեր կենդանի խաղ: Խաղալու դիմաց որևէ մեկին գումար չեն վճարել: Որքանով տեղյակ ` նշված շինության տերը Լիպարիտն է, իսկ Արսենը Լիպարիտի մոտ ընկերն է: Արմենին ևս ճանաչում է, եղել է դեպք, որ նրան է զանգահարել, իմանալու համար իր ծանոթներից մարդ կա այնտեղ, թե ոչ:
Հատոր 2 Գ/Թ 51-53

Վկա Կարեն Աբրահամյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Արսեն Ադամյանն իր հարևանն է եղել, որից հետո սկսել են ընկերություն անել: 2016 թվականի ընթացքում Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում գործող տարածքը պատկանել է Արսեն Ադամյանին, որտեղ ընկերներով հավաքվել, պոկեր են խաղացել: Խաղի ժամանակ դիլերներ չեն եղել, խաղանիշերը կամ իրենց անձնականն են բերել, կամ վերցրել են անմիջապես այնտեղից, հաճախ Արմենն է տվել արկղից, քանի որ այնտեղի աշխատող էր: Իր համար անհասկանալի է ԱԱԾ աշխատակիցների նշված վայր գալը, քանի որ իրենք ընդամենն ընկերներով հավաքվել և միմյանց հետ խաղացել են: Վկան միաժամանակ նշել է, որ ինքն է Արսեն Ադամյանին առաջարկել սենյակի համար վարձավճար տալ և ընկերների հետ թղթախաղ խաղալ: Իսկ Արսենն ու Լիպարիտը խաղին առնչվել են այնքանով, որ միայն խաղացել են իրենց հետ: Արմենին խնդրել են զանգահարել և տեղյակ պահել խաղալու համար հարմար ժամի մասին:

Վկա Կարեն Աբրահամյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ճանաչում է Արսեն Ադամյանին 3-4 տարի, ում հետ գտնվում է լավ փոխհարաբերությունների մեջ, իր հարևանն է եղել: Արսեն Ադամյանից տեղեկացել է, որ Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում վերջինս ունի բուքմեյքերական գրասենյակ, բացի այդ, այդտեղ տրամադրվում են սենյակներ` պոկեր կենդանի խաղեր խաղալու համար: Այդ նպատակով հաճախել է հիշյալ հասցե և գումարով խաղացել պոկեր կենդանի խաղ: Իր հետ խաղացել է նաև Արսեն Ադամյանը և Լիպարիտ Գրիգորյանը, իսկ Արմեն Բարսեղյանի կողմից տեղակացվել է խաղերի օրերի և ժամերի մասին: Վճարել են միայն սենյակի ժամավճարը, պատվիրված սննդի, ծխախոտի, խմիչքի և մատուցողի համար: Խաղին դիլեր չի մասնակցել, Արմենին, Արսենին կամ Լիպարիտին գումար չի տվել: Ենթադրել է, որ Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում կազմակերպվող խաղերն իրականացվել են առանց լիցենզիայի, սակայն այդ մասին երբևէ չի հարցրել Արսենին, Լիպարիտին կամ Արմենին:
Հատոր 3 Գ/Թ 1-5

Նախաքննության փուլի ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վկան պնդել է այն, միայն նշելով, որ լիցենզիայի վերաբերյալ ցուցմունքում նշված վերջին հավածը ճիշտ չէ, ինքը քննիչին նման բան չի ասել:

Վկա Արման Պողոսյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ընկերների միջոցով տեղեկացել է, որ Երևան քաղաքի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում առկա են է պոկեր խաղի համար նախատեսված սեղաններ, որից հետո պոկեր կենդանի խաղեր խաղալու նպատակով գնացել և հիշյալ հասցեում գումարով խաղացել է պոկեր կենդանի խաղ, վճարել են խաղանիշերի, ինչպես նաև պատվիրած սննդի, սենյակի վճարի համար: Խաղերի օրերի և ժամերի մասին իրեն տեղեկացրել է Արմեն Բարսեղյանը:
Հատոր 3 Գ/Թ 19-23

Դատահաշվապահական և դատատնտեսագիտական փորձաքննուգետների թիվ 14-2337 և 45251609 եզրակացությունների համաձայն` Լիպարիտ Գրիգորյանի գործունեությունը չի համապատասխանում ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի, ՙՀարկերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի, ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի, ՙՊետական տուրքի՚ մասին ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի 14-րդ կետի և 16-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջներին:
Լիպարիտ Գրիգորյանի գործունեության հետևանքով պետությանը պատճառվել է 4.500.003.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով վնաս:
Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի, Արսեն Ադամյանի և ՙԴավիթ-81՚ ՍՊ ընկերության պատասխանատու անձանց կողմից 2014թ. հուլիս ամսից մինչև 2016թ. հոտեմբերի 10-ն ընկած ժամանակաշրջանում ծավալված գործունեությունը իր բնույթով ըստ էությամբ համապատասխանում է ՙՇահումով խաղերի և խաղատների մասին՚ ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածով սահմանված հասկացությունների և նույն օրենքի 4-րդ և 5-րդ հոդվածների պահանջներին, ինչպես նաև ՀՀ կառավարության 29.01.2004թ թիվ 66-Ն որոշմամբ հաստատված` կենդանի խաղերի համար ՀՀ գործող կանոններին: Սա նշանակում է, որ վերոհիշյալ անձանց կողմից խախտվել է ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ` ՙԼիցենզավորման ենթակա գործունեության տեսակների ցանկը՚ հոդվածի 1-ին կետի` ՙԳործունեությունը համարվում է լիցենզավորման ենթակա, եթե այն ընդգրկված է սույն հոդվածի աղյուսակում՚ պահանջները:
Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի, Արսեն Ադամյանի և ՙԴավիթ-81՚ ՍՊ ընկերության պատասխանատու անձանց կողմից 2014թ. հուլիս ամսից մինչև 2016թ. հոտեմբերի 10-ն ընկած ժամանակաշրջանում ծավալված ապօրինի ձեռնարկատիրակաան գործունեության հետևանքով պետությանը պատճառվել է 4.500.000.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով վնաս:
ՙԴավիթ-81՚ ՍՊ ընկերության հաշվառման վայրի ՏՀՏ-ի կողմից ընկերության համար ըստ հարկատեսակաների վարվող անձնական հաշվի քարտերում կատարված գրանցումների, ընկերության հարկային պարտավորությունները` 10.11.2016թ. դրությամբ` տույժերով հանդերձ կազմել է ընդամենը 472.428 դրամ:
Հատոր 1 Գ/Թ 113-119,
հատոր 2 Գ/Թ 161-177

Խուզարկություն կատարելու վերաբերյալ արձանագրության համաձայն` ամրագրվել է ապօրինի ձեռնարկատիրությամբ զբաղվելու փաստը և առգրավել են համապատասխան ապացույցներ:
Հատոր 1 Գ/Թ 194-201

Գործով ապացույց է ճանաչվել ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությունը բացահայտելու, դեպքի վայրում հանցագործության հետքերն ամրագրելու արձանագրությունը:
Հատոր 1 Գ/Թ 3-7

Իրեղեն ապացույց են ճանաչվել խաղանիշերը, խաղաքարտերը, զառերը, սեղանները և գումարները:
Հատոր 3 Գ/Թ 288-291

Ապացույց են ճանաչվել Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի, Արսեն Ադամյանի բջջային հեռախոսահամարների, ՙՀեռախոսային խոսակցությունների վերահսկման՚ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքներով ստացված համակարգչային թվով 2 լազերային սկավառակները և դրանց անձնագրերի զննության արձանագրությունը:
Հատոր 2 Գ/Թ 213-318

Գործով ապացույց է ճանաչված և քրեական գործին կցվել գաղտնալսումների թվով 2 լազերային սկավառակը և ՀՀ ֆինանսների նախարությունից ստացված գրությունները:
Հատոր 1 Գ/Թ- 102,
հատոր 2 Գ/Թ- 69-70, 118-119,
հատոր 3 Գ/Թ 292-293

Համադրելով գործով վկաների նախաքննության և դատաքննության փուլերում տրված ցուցմունքները, դատարանն արժանահավատ է համարում նրանց` ինչպես նախաքննության փուլի ցուցմունքները, որոնք վերաբերում են շահումով պոկեր խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու հանգամանքներին, այնպես էլ` դատաքննության փուլի ցուցմունքները` շահումով խաղին մասնակցություն ունեցող անձանց շրջանակի վերաբերյալ, դրանք թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցներ են, ձեռք են բերվել օրենքով սահմանված քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ և չեն հակասում գործով հետազոտված մյուս ապացույցների համակցությանը:
Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի` Ալեքսանդր Ավագյանի վերաբերյալ կատարված գաղտնալսումների վերծանման արձանագրությունն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու վերաբերյալ միջնորդությանը, դատարանը, գնահատելով նշված ապացույցը գնահատելով վերաբերելիության տեսանկյունից, գտնում է, որ այն վերաբերելի չէ սույն գործին, և պետք է հանել ապացույցների շարքից:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանական կողմի միջնորդությանը` ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանի, վկաներ Հրաչյա Յազիչյանի, Գաննա Բրիլի և Սամվել Գսպոյանի նախաքննության փուլի ցուցմունքները, ինչպես նաև` ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությունը բացահայտելու, դեպքի վայրում հանցագործության հետքերն ամրագրելու արձանագրությունը անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու վերաբերյալ, դատարանը գտնում է, որ դրանք ձեռք են բերվել օրենքով սահմանված քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ և չեն հակասում դատաքննությամբ հետազոտված մյուս ապացույցներին:
Բացի այդ, դատարանն արձանագրում է, որ վերը նշված վկաների` Հրաչյա Յազիչյանի, Գաննա Բրիլի և Սամվել Գսպոյանի ցուցմունքներ, որոնք հիմնավորում են Լիպարիտ Գրիգորյանին և Արմեն Բարսեղյանին առաջադրված մեղադրանքը, ապացույցների զանգվածում միակ և վճռորոշ ապացույցները չեն:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 20.10.2011թ. Հ.Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԼԴ/0212/01/10 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
ՙՀիմք ընդունելով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի հաստատուն նախադեպային իրավունքը` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ հակընդդեմ հարցման (կոնֆրոնտացիայի) իրավունքով չապահովված ապացույցը մեղադրական դատավճռի հիմքում դնելը քրեադատավարական օրենքի էական խախտում չի կազմի, եթե այդ ապացույցը վճռական կշիռ չունի անձի մեղքը հաստատող ապացույցների զանգվածում: Այլ կերպ` առանց հակընդդեմ հարցման` ապացույցը մեղադրական դատավճռի հիմքում դնելու արգելքը բացարձակ բնույթ չի կրում: Ուստի այս պարագայում հանրային և մասնավոր իրավաչափ շահերի հավասարակշռությունը հնարավոր է ապահովել հանրային շահերի առավել մեծ ընդգրկմամբ՚:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 27.02.2015թ. Հարություն Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՇԴ/0172/01/12 գործով իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ. ՙՎճռաբեկ դատարանը, հիմք ընդունելով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային պրակտիկան (տե՛ս, օրինակ, AL-Khawaja and Tahery v. the United Kingdom գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 15-ի վճիռը, գանգատ թիվ 26766/05, 22228/06, կետեր 118-119), ընդգծում է, որ հակընդդեմ հարցման իրավունքով չապահովված ապացույցը չի կարող դրվել անձի մեղադրական դատավճռի հիմքում: Միևնույն ժամանակ այս արգելքը բացարձակ բնույթ չի կրում, մասնավորապես` հակընդդեմ հարցման իրավունքով չապահովված վկայի ցուցմունքը մեղադրական դատավճռի հիմքում դնելն արդար դատաքննության իրավունքի խախտման չի հանգեցնի, եթե վկայի բացակայությունը եղել է արդարացված, և եթե այդ ապացույցը վճռական կշիռ չի ունեցել անձի մեղքը հաստատող ապացույցների զանգվածում (տե՛ս mutatis mutandis Արտակ Գաբրիելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ՎԲ-04/13 որոշումը):՚:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Դատարանը, գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, վերլուծելով ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքը, ամբաստանյալի, վկաների ցուցմունքները, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատված բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, հանգում է հետևության, որ գործով որևէ հիմնավոր ապացույց ձեռք չի բերվել ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի կողմից կազմակերպված խմբի կազմում առանց պետական գրանցման և առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա գործունեություն իրականացնելու վերաբերյալ, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելով:
Այդ հանգամանքը, հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով, չի հաստատվել և ժխտվել է ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի, Արսեն Ադամյանի, ինչպես նաև` դատաքննության փուլում հարցաքննված շուրջ երկու տասնյակ վկաների, մասնավորապես` Հակոբ Օհանյանի, Մանյա Բարսեղյանի, Արկադի Հովհաննիսյանի, Վաղարշակ Ազիզյանի, Արտաշես Պապիկյանի և մյուսների ցուցմունքներով:
Ինչ վերաբերվում է ՙՀեռախոսային խոսակցությունների վերահսկման՚ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված գաղտնալսումներին, ապա դրանց բովանդակությամբ հաստատվել է միայն Արսեն Ադամյանի մասնակցությունը շահումով խաղերին, խաղին մասնակցող անձանց շրջանակին և խաղացողների միջև տեղի ունեցած պարտք ու պահանջի վերաբերյալ խոսակցություններին:
Դատարանը գտնում է, մեղադրանքի կողմը գործում առկա փաստական տվյալներն օբյեկտիվորեն չի գնահատել, ինչի արդյունքում բազմաթիվ չփարատված կասկածներ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չեն մեկնաբանվել հօգուտ ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի, նրա մեղավորության մասին հետևությունները հիմնվել են միայն ենթադրությունների վրա:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. ՙՔրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչեւ դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն`
ՙ1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
/.../
2) արարքի մեջ հանցակազմ չկա.՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն
1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետեւյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության հիմքը այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2. Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35 հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ:
3. Եթե արդարացման դատավճիռ կայացնելիս անհայտ է մնում այդ հանցանքը կատարած անձը, դատարանը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործն ուղարկում է դատախազին` լուծելու նոր անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու հարցը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման եւ կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը:
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետեւությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
Այսպիսով, դատարանը փաստում է, որ ինչպես նախաքննությամբ ձեռք բերված, այնպես էլ դատաքննությամբ հետազոտված և գնահատված քրեական գործի փաստական հանգամանքներով չի ապացուցվել ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի մեղավորությունը կազմակերպված խմբի կազմում առանց պետական գրանցման և առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա գործունեություն իրականացնելու մեջ, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելով, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, և նրա արարքում բացակայում է հանցակազմը:
Անդրադառնալով ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանին և Արմեն Բարսեղյանին առաջադրված մեղադրանքներին, դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի մեղավորությունը` կազմակերպված խմբի կազմում առանց պետական գրանցման և առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա գործունեություն իրականացնելու մեջ, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելով, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, ապացուցված է:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Առանց պետական գրանցման, հաշվառման (բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի) կամ առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա կամ օրենքով արգելված ձեռնարկատիրական գործունեություն իրականացնելը, որը զուգորդվել է անձանց կամ կազմակերպություններին կամ պետությանը զգալի վնաս պատճառելով`
/.../
3. Նույն արարքը, որը՝
1) զուգորդվել է անձանց կամ կազմակերպություններին կամ պետությանն առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելով,
2) կատարվել է կազմակերպված խմբի կողմից`
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից վեց տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
4. /.../
Սույն հոդվածի համաձայն` պետությանը պատճառված վնասի հաշվարկում ներառվում է նաև պետական գրանցման, ինչպես նաև հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) համար գանձման ենթակա պետական տուրքի գումարի չափը՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ֆիզիկապես վատառողջ է, խնամքի տակ են գտնվում 2-րդ խմբի հաշմանդամ հայրը, երկու երեխան:
Ամբաստանյալ Արմեն Բարսեղյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ֆիզիկապես վատառողջ է, տառապում է պարբերական հիվանդությամբ խնամքի տակ են գտնվում 2018 և 2003 թվականներին ծնված անչափահաս երկու երեխան:
Ամբաստանյալների պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Հաշվի առնելով ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրանց դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ինչպես նաև` հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արմեն Բարսեղյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա են պատժի ազատազրկման ձևով` երեք տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 13-րդ կետի համաձայն`
ՙՔրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե ընդունվել է համաներման ակտ:՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն`
<<Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով:
Սույն հոդվածի առաջին մասի 13-րդ կետում նշված հիմքով գործի հարուցման մերժում, վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե չի հատուցվել կամ այլ կերպ չի հարթվել պատճառված վնասը, կամ առկա է վեճ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ: Այս դեպքում ևս գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժատեսակով, կամ կարող է վերացվել դատվածությունը:>>:
ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է.
<<1. Համաներում հայտարարելով` պատժից ազատել`
1) առավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի դատապարտված անձանց.
2) /.../>>:
Դատարանը գտնում է, որ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը, և նրանց ազատել պատժից:
Դատարանը միաժամանակ փաստում է, որ օրենքով նախատեսված` համաներումը չկիրառելու սահմանափակումներ առկա չեն:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունում պահվող խաղանիշերը, խաղաքարտերը, զառերը, սեղանները, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է ուղղել հանցագործությամբ պետությանը պատճառված վնասի հատուցմանը, իսկ գումարները` վերադարձնել սեփականատերերին` 80.000 /ութսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Մանուչարյանին, 130.000 /հարյուր երեսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արման Պողոսյանին, 6800 /վեց հազար ութ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը և 41.000 /քառասունմեկ հազար/ ՀՀ դրամը` Էդուարդ Մելիքյանին, 5500 /հինգ հազար հինգ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը` Գևորգ Պողոսյանին, 190.000 /հարյուր իննսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Պարույր Հարությունյանին, 15.000 /տասնհինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Միքայելյանին, 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամը` Գրիգոր Կոսյանին, 5.000 /հինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Էմին Ունանյանին, 110.000 /հարյուր տասը հազար/ ՀՀ դրամը` Արտաշես Պապիկյանին, 186.000 /հարյուր ութսունվեց հազար/ ՀՀ դրամը և 250 /երկու հարյուր հիսուն/ եվրոն` Անդրանիկ Հովհաննիսյանին::
Անդրադառնալով խափանման միջոցին, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերացնել:
Քննարկելով քաղաքացիական հայցի և գույքային վնասի հատուցման հարցը` դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը ենթակա է բավարարման` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՔաղաքացիական պատասխանող է ճանաչվում ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի վրա օրենքով, քրեական գործով վարույթի ընթացքում ներկայացված հայցի հիման վրա կարող է դրվել գույքային պատասխանատվություն քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով գույքային վնաս պատճառած մեղադրյալի գործողությունների համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՔաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն` ՙԴատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության՚:
Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ա.Մկրտչյանի և Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում:
Մասնավորապես, Ա.Մկրտչյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ ՙ(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի: (…)՚ (տե'ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը:
Ա.Ստեփանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ ՙ(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում: Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս (…):
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը՚ (տե‘ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշման 21-րդ կետը):
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ քաղաքացիական հայցի առարկան կազմում է հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը: Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար քրեական դատավարության շրջանակներում հատուցման ենթակա չէ այն վնասը, որը, թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով: Այլ կերպ` քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են բացառապես հանցագործությամբ պատճառված վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս):
Սույն քրեական գործի դատական քննությամբ հաստատվել է, որ ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի կատարած հանցագործության հետևանքով պետությանը պատճառվել է 4.500.003.000 /չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար/ ՀՀ դրամ գույքային վնաս:
Հետևաբար, քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել և Լիպարիտ Գրիգորյանից և Արմեն Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի, բռնագանձել 4.500.003.000 /չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Քննության առարկա դարձնելով Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի գույքի վրա քննիչի 15.07.2017թ. որոշումներով դրված կալանքի հարցը, դատարանը փաստում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙԳույքի վրա կալանք դնելը կիրառվում է քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բռնագրավումը, բռնագանձումը և դատական ծախսերն ապահովելու համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Գույքը, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ, ազատվում է կալանքից, եթե քաղաքացիական հայցը հետ վերցվելու, կասկածյալին կամ մեղադրյալին վերագրվող արարքի որակումը փոխվելու հետևանքով կամ այլ պատճառներով վերացել է գույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը:
2. Քաղաքացիական հայցվորի կամ այլ շահագրգիռ անձանց միջնորդությամբ դատարանն իրավունք ունի գույքի վրա դրված կալանքը պահպանել նաև քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում՚:
Դատարանն արձանագրում է, որ Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի կողմից չի հատուցվել հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, ուստի նրանց շարժական և անշարժ գույքի վրա ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտի քննիչ Ս.Պողոսյանի` 15.07.2017թ. որոշումներով դրված կալանքը պետք է պահպանել` քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում` քաղաքացիական հայցն ապահովելու համար:
Ինչ վերաբերվում է Արսեն Ադամյանի գույքի վրա դրված կալանքին, ապա Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի շարժական և անշարժ գույքի վրա ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտի քննիչ Ս.Պողոսյանի` 15.07.2017թ. որոշմամբ դրված կալանքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերացնել:
Քննության առարկա դարձնելով դատական ծախսերի հարցը, դատարանն արձանագրում է, որ որպես ապացույց մեղադրանքի հիմքում դրված` դատահաշվապահական և դատատնտեսագիտական փորձաքննությունների համար կատաված ծախսը կազմել է 183.240 /հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն/ ՀՀ դրամ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ՙԴատական ծախսերը բաղկացած են`
/.../
3) մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից.
/.../՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 1-6-րդ կետերում թվարկված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա: /.../՚:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի կարգով Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի` որպես դատական ծախսեր, պետք է բռնագանձել 183.240 /հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն/ ՀՀ դրամ:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 13-րդ կետով, 357-360-րդ, 365-367-րդ, 369-374-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`

ՎՃՌԵՑ

Ճանաչել և հռչակել Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքում և նրան արդարացնել` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել:

Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով` զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը և Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանին ազատել հիմնական պատժից:
Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել:

Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով` զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին ազատել հիմնական պատժից:
Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել:

Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի շարժական և անշարժ գույքի վրա ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտի քննիչ Ս.Պողոսյանի` 15.07.2017թ. որոշումներով դրված կալանքը պահպանել` քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում:
Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի շարժական և անշարժ գույքի վրա ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտի քննիչ Ս.Պողոսյանի` 15.07.2017թ. որոշմամբ դրված կալանքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառայությունում պահվող խաղանիշերը, խաղաքարտերը, զառերը, սեղանները, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, ուղղել հանցագործությամբ պետությանը պատճառված վնասի հատուցմանը, իսկ գումարները` վերադարձնել սեփականատերերին` 80.000 /ութսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Մանուչարյանին, 130.000 /հարյուր երեսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արման Պողոսյանին, 6800 /վեց հազար ութ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը և 41.000 /քառասունմեկ հազար/ ՀՀ դրամը` Էդուարդ Մելիքյանին, 5500 /հինգ հազար հինգ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը` Գևորգ Պողոսյանին, 190.000 /հարյուր իննսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Պարույր Հարությունյանին, 15.000 /տասնհինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Միքայելյանին, 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամը` Գրիգոր Կոսյանին, 5.000 /հինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Էմին Ունանյանին, 110.000 /հարյուր տասը հազար/ ՀՀ դրամը` Արտաշես Պապիկյանին, 186.000 /հարյուր ութսունվեց հազար/ ՀՀ դրամը և 250 /երկու հարյուր հիսուն/ եվրոն` Անդրանիկ Հովհաննիսյանին:
Քաղաքացիական հայցը բավարարել և Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի, բռնագանձել 4.500.003.000 /չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի` որպես դատական ծախսեր, բռնագանձել 183.240 /հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն/ ՀՀ դրամ:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 20-03-2019
Կիրառվել է համաներում
Ամսաթիվ 20-03-2019
Որոշման բովանդակությունը ՎՃՌԵՑ

Ճանաչել և հռչակել Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքում և նրան արդարացնել` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել:

Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով` զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը և Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանին ազատել հիմնական պատժից:
Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել:

Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով` զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին ազատել հիմնական պատժից:
Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել:

Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի շարժական և անշարժ գույքի վրա ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտի քննիչ Ս.Պողոսյանի` 15.07.2017թ. որոշումներով դրված կալանքը պահպանել` քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում:
Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի շարժական և անշարժ գույքի վրա ՀՀ ԱԱԾ քննչական դեպարտամենտի քննիչ Ս.Պողոսյանի` 15.07.2017թ. որոշմամբ դրված կալանքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառայությունում պահվող խաղանիշերը, խաղաքարտերը, զառերը, սեղանները, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, ուղղել հանցագործությամբ պետությանը պատճառված վնասի հատուցմանը, իսկ գումարները` վերադարձնել սեփականատերերին` 80.000 /ութսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Մանուչարյանին, 130.000 /հարյուր երեսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արման Պողոսյանին, 6800 /վեց հազար ութ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը և 41.000 /քառասունմեկ հազար/ ՀՀ դրամը` Էդուարդ Մելիքյանին, 5500 /հինգ հազար հինգ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը` Գևորգ Պողոսյանին, 190.000 /հարյուր իննսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Պարույր Հարությունյանին, 15.000 /տասնհինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Միքայելյանին, 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամը` Գրիգոր Կոսյանին, 5.000 /հինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Էմին Ունանյանին, 110.000 /հարյուր տասը հազար/ ՀՀ դրամը` Արտաշես Պապիկյանին, 186.000 /հարյուր ութսունվեց հազար/ ՀՀ դրամը և 250 /երկու հարյուր հիսուն/ եվրոն` Անդրանիկ Հովհաննիսյանին:
Քաղաքացիական հայցը բավարարել և Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի, բռնագանձել 4.500.003.000 /չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի` որպես դատական ծախսեր, բռնագանձել 183.240 /հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն/ ՀՀ դրամ:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
Համաներման մասին որոշման ընդունման ամսաթիվ 01-11-2018
Համաներման մասին որոշման հոդված 2
Համաներման մասին որոշման մաս 1
Համաներման մասին որոշման կետ/ենթակետ 1
Հոդված
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Մեղադրյալ/Դատապարտյալ
Անուն Լիպարիտ
Ազգանուն Գրիգորյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Մեղադրյալ/Դատապարտյալ
Անուն Արմեն
Ազգանուն Բարսեղյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 07-05-2019
Էջերի քանակ 6 հատոր` 248, 315, 313, 141, 188, 176 թերթից
Այլ նշումներ 6 հատոր` 245, 318, 319, 141, 188, 176 թերթից
Գործն ուղարկվել է
Գործը ուղարկվել է 08-05-2019
Էջերի քանակը 6 հատոր` 248, 315, 313, 141, 188, 176 թերթից
ՈՒր(դատարան) Քրեական վերաքննիչ
Ելքի գրության համարը Ե-88938
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
Ամսաթիվ 17-07-2020
Դատավճռի, որոշման կատարում
Ամսաթիվ 21-07-2020
Դատական որոշման վերաբերյալ կասկածների և անհստակությունների լուծում
Ամսաթիվ 28-07-2020
Բովանդակություն Գործ No ԵԱՔԴ/0091/01/17
ՈՐՈՇՈՒՄ

դատավճռի անհստակությունը վերացնելու մասին

ՙ28՚ հուլիսի 2020թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Մկրտչյանս, վերանայելով թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/17 քրեական գործով 20.03.2019թ. դատավճիռը,

ՊԱՐԶԵՑԻ

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննված` Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով/ վերաբերյալ քրեական գործով 20.03.2019թ. դատավճռի պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերում իրեղեն ապացույցների տնօրինմանն անդրադառնալիս դատարանը որոշել է ՙ/.../ 6800 /վեց հազար ութ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը և 41.000 /քառասունմեկ հազար/ ՀՀ դրամը վերադարձնել Էդուարդ Մելիքյանին, 5500 /հինգ հազար հինգ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը` Գևորգ Պողոսյանին /.../՚:
Մինչդեռ, համաձայն քրեական գործում առկա խուզարկության արձանագրության՝ /հատոր 1-ին, գ/թ 194-201/ Էդուարդ Մելիքյանից առգրավվել է 800 ԱՄՆ դոլար, Գևորգ Ղազարյանից՝ /դատավճռում նշվել է Գևորգ Պողոսյան/ 500 ԱՄՆ դոլար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430-րդ հոդվածի համաձայն` ՙԴատավճիռ կամ այլ դատական որոշում կայացրած դատարանն իրավունք ունի լուծել դրա ի կատար ածման ընթացքում ծագած կասկածները և անհստակությունները, մասնավորապես`
1) հստակ որոշել հաշվարկվող պատժի չափը, եթե դատարանի դատավճռում այն սահմանված չէ.
3) լուծել խափանման միջոցների, դատական ծախսերը վերաբաշխելու և իրեղեն ապացույցների ճակատագրի հարցը, եթե այն լուծված չի եղել կամ լուծված է եղել ոչ հստակ.
4) մեկնաբանել իր որոշումների անհստակությունները՚:
Գտնում եմ, որ դատավճռի մեջ տեղ գտած անհստակությունը պետք է վերացնել և դատավճռի պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերում իրեղեն ապացույցների տնօրինման պարբերությունում ՙԻրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառայությունում պահվող /.../ գումարները վերադարձնել սեփականատերերին` 80.000 /ութսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Մանուչարյանին, 130.000 /հարյուր երեսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արման Պողոսյանին, 6800 /վեց հազար ութ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը և 41.000 /քառասունմեկ հազար/ ՀՀ դրամը` Էդուարդ Մելիքյանին, 5500 /հինգ հազար հինգ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը` Գևորգ Պողոսյանին, 190.000 /հարյուր իննսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Պարույր Հարությունյանին, 15.000 /տասնհինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Միքայելյանին, 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամը` Գրիգոր Կոսյանին, 5.000 /հինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Էմին Ունանյանին, 110.000 /հարյուր տասը հազար/ ՀՀ դրամը` Արտաշես Պապիկյանին, 186.000 /հարյուր ութսունվեց հազար/ ՀՀ դրամը և 250 /երկու հարյուր հիսուն/ եվրոն` Անդրանիկ Հովհաննիսյանին՚ պարբերությունը շարադրել հետևյալ կերպ.
ՙԻրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառայությունում պահվող /.../ գումարները վերադարձնել սեփականատերերին` 80.000 /ութսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Մանուչարյանին, 130.000 /հարյուր երեսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արման Պողոսյանին, 800 /ութ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը և 41.000 /քառասունմեկ հազար/ ՀՀ դրամը` Էդուարդ Մելիքյանին, 500 /հինգ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը` Գևորգ Ղազարյանին, 190.000 /հարյուր իննսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Պարույր Հարությունյանին, 15.000 /տասնհինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Միքայելյանին, 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամը` Գրիգոր Կոսյանին, 5.000 /հինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Էմին Ունանյանին, 110.000 /հարյուր տասը հազար/ ՀՀ դրամը` Արտաշես Պապիկյանին, 186.000 /հարյուր ութսունվեց հազար/ ՀՀ դրամը, 250 /երկու հարյուր հիսուն/ եվրոն` Անդրանիկ Հովհաննիսյանին, կամ նրանց կողմից լիազորված ներկայացուցիչներին:՚:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով,

ՈՐՈՇԵՑԻ

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի վերաբերյալ թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/17 քրեական գործով 20.03.2019թ. դատավճռում կատարել հստակեցում. ՙԻրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառայությունում պահվող /.../ գումարները վերադարձնել սեփականատերերին` 80.000 /ութսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Մանուչարյանին, 130.000 /հարյուր երեսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արման Պողոսյանին, 6800 /վեց հազար ութ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը և 41.000 /քառասունմեկ հազար/ ՀՀ դրամը` Էդուարդ Մելիքյանին, 5500 /հինգ հազար հինգ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը` Գևորգ Պողոսյանին, 190.000 /հարյուր իննսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Պարույր Հարությունյանին, 15.000 /տասնհինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Միքայելյանին, 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամը` Գրիգոր Կոսյանին, 5.000 /հինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Էմին Ունանյանին, 110.000 /հարյուր տասը հազար/ ՀՀ դրամը` Արտաշես Պապիկյանին, 186.000 /հարյուր ութսունվեց հազար/ ՀՀ դրամը և 250 /երկու հարյուր հիսուն/ եվրոն` Անդրանիկ Հովհաննիսյանին՚ պարբերությունը շարադրել հետևյալ կերպ.
ՙԻրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ԿԱ ազգային անվտանգության ծառայությունում պահվող /.../ գումարները վերադարձնել սեփականատերերին` 80.000 /ութսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Մանուչարյանին, 130.000 /հարյուր երեսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Արման Պողոսյանին, 800 /ութ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը և 41.000 /քառասունմեկ հազար/ ՀՀ դրամը` Էդուարդ Մելիքյանին, 500 /հինգ հարյուր/ ԱՄՆ դոլարը` Գևորգ Ղազարյանին, 190.000 /հարյուր իննսուն հազար/ ՀՀ դրամը` Պարույր Հարությունյանին, 15.000 /տասնհինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Արտակ Միքայելյանին, 20.000 /քսան հազար/ ՀՀ դրամը` Գրիգոր Կոսյանին, 5.000 /հինգ հազար/ ՀՀ դրամը` Էմին Ունանյանին, 110.000 /հարյուր տասը հազար/ ՀՀ դրամը` Արտաշես Պապիկյանին, 186.000 /հարյուր ութսունվեց հազար/ ՀՀ դրամը, 250 /երկու հարյուր հիսուն/ եվրոն` Անդրանիկ Հովհաննիսյանին, կամ նրանց կողմից լիազորված ներկայացուցիչներին:՚:




ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 25-08-2020
Էջերի քանակ 8 հատոր` 1-ինը՝ 245, 2-րդը՝ 318, 3-րդը՝ 320, 4-րդը՝ 141, 5-րդը՝ 188, 6-րդը՝ 176, 7-րդը՝ 207, 8-րդը՝ 36 թերթից:
Գործին կից նյութերը 3-րդ հատորին կցված է 2 լազերային սկավառակ
Այլ նշումներ քր․ գործն ուղարկվել է Արաբկիրի նստավայր 31․08․20թ․ արխիվացման նպատակով
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
Ամսաթիվ 31-08-2020
Էջերի քանակը 8 հատոր` 1-ինը՝ 245, 2-րդը՝ 318, 3-րդը՝ 320, 4-րդը՝ 141, 5-րդը՝ 188, 6-րդը՝ 176, 7-րդը՝ 207, 8-րդը՝ 36 թերթից:
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0091/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
Ամսաթիվ 26-04-2019
Ամսաթիվ 25-04-2019
Ում կողմից է բերվել բողոքը Պաշտպան
Ում կողմից է բերվել բողոքը Պաշտպան
Բողոքը բերող անձը
Անուն Արմեն
Ազգանուն Թևանյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Բողոքը բերող անձը
Անուն Արամ
Ազգանուն Մակուչյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Բողոքի բովանդակությունը Լիպարիտ Գրիգորյան ,Արմեն Բարսեղյան մյուսը`Արսեն Ադամյան Արսեն Ռաֆիկի Ադամյան Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Մասնակի բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Կենտրոն/`Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի /ՀՀ քր. օր. 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով - ազատազրկում 3 տարի ժամկետով` զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 տարի ժամկետով , <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>>ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ ազատվել է հիմնական պատժից / և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի /ՀՀ քր. օր. 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով - ազատազրկում 3 տարի ժամկետով` զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 տարի ժամկետով , <<Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին>>ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ ազատվել է հիմնական պատժից /մասով 20.03.2019թ. կայացրած դատական ակտը և ճանաչել ու հռչակել Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի անմեղությունը ՀՀ քր. օր. 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով ` հանցակազմի բացակայությամբ : Վերաքննիչ բողոք բերելու ժամկետը բաց թողնելը համարել հարգելի :
Բողոքի ստացման կարգը Հանձնվել է փոստին
Չափահաս Այո
Չափահաս Այո
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
Ամսաթիվ 13-05-2019
Ամսաթիվ 10-05-2019
Ում կողմից է բերվել բողոքը Մեղադրող
Բողոքը բերող անձը
Անուն Ա
Ազգանուն Արամյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Բողոքի բովանդակությունը Արսեն Ադամյան մյուսները`Լիպարիտ Գրիգորյան ,Արմեն Բարսեղյան մյուսները`Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյան , Վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը վերականգնել : Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Կենտրոն/` Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի /ՀՀ քր. օր. 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով արդարացվել է` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով / վերաբերյալ 20.03.2019թ. դատավճիռը` ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանին արդարացնելու մասով , վերջինիս մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր. օր. 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և նշանակել արդարացի և համաչափ պատիժ :
Բողոքի ստացման կարգը Հանձնվել է փոստին
Չափահաս Այո
Գործը ստացվել է
Գործի ստացման ամսաթիվ 13-05-2019
Գործը ստացվել է Երևան քաղաքի դատարան
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
Ըստ էության լուծող դատական ակտեր Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական)
Մակագրել
Ամսաթիվ 13-05-2019
Նախագահող դատավոր
Անուն Կարեն
Ազգանուն Մարդանյան
Դատավոր
Անուն Անդրանիկ
Ազգանուն Մնացականյան
Դատավոր
Անուն Ռուբիկ
Ազգանուն Մխիթարյան
Ընդունվել է վարույթ
Ամսաթիվ 15-05-2019
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 06-05-2019
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Պատճառը Տեղի է ունեցել վրիպում`դատական նիստի նշանակման ամսաթվի հետ կապված`06.06.2019թ.փոխարեն, համակարգում նշվել է 06.05.2019թ. ամսաթիվը:
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 06-06-2019
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացվել է
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 07-07-2019
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Պատճառը Տեղի է ունեցել վրիպում`դատական նիստի ամսաթվի հետ կապված, 07.07.2019թ. փոխարեն պետք է նշվի 04.07.2019թ.
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 04-07-2019
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Չի կայացվել
Պատճառը Նախագահող դատավոր Կ.Մարդանյանը թիվ ԵԴ/0362/06/19 դատական գործով գտնվել է խորհրդակցական սենյակում
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 20-08-2019
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Չի կայացվել
Պատճառը Կազմի դատավոր Ռ.Մխիթարյանը թիվ ԵԴ/0208/06/19 դատական գործով գտնվել է խորհրդակցական սենյակում
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 17-09-2019
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացվել է
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 16-10-2019
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Չի կայացվել
Պատճառը Նախագահող դատավոր Կ.Մարդանյանը թիվ ԱՎԴ1/0007/11/18 դատական գործով գտնվել է խորհրդակցական սենյակում,իսկ կազմի դատավոր Ա.Մնացականյանը` թիվ ԵԴ/0263/06/19 դատական գործով է գտնվել խորհրդակցական սենյակում:
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 14-11-2019
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Չի կայացվել
Պատճառը Նախագահող դատավոր Կ.Մարդանյանի, կազմի դատավորներ Ռ.Մխիթարյանի և Ա.Մնացականյանի`արձակուրդի մեջ գտնվելու պատճառով:
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 10-12-2019
Ժամ 16:30
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացվել է
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 11-12-2019
Ժամ 10:00
Նիստերի դահլիճի համարը 3
Նիստը Կայացվել է
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
Ամսաթիվ 11-12-2019
Ամսաթիվ 11-12-2019
Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի Մասնակի բեկանվել է դատական ակտը և բեկանված մասով փոփոխվել
Ամբաստանյալ
Անուն Լիպարիտ
Ազգանուն Գրիգորյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Ամբաստանյալ
Անուն Արմեն
Ազգանուն Բարսեղյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Ամբաստանյալ
Անուն Արսեն
Ազգանուն Ադամյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Քր. դատ. օր. հոդված
Քր. օր. հոդված
Այլ նշումներ «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված համաներման մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանին ազատել 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժից:
Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված համաներման մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին ազատել 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժից:
Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված համաներման մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանին ազատել 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժից:
ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել. Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանից համապարտության կարգով հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել 4.500.003.000 (չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում։
ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության ավագ քննիչ Ս.Պողոսյանի 2017 թվականի մայիսի 15-ի որոշումներով Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի գույքի վրա դրված կալանքը թողնել անփոփոխ։
Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանից համապարտության կարգով հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել 183.240 (հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ՝ որպես դատական ծախս։
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ


Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
Դատական ակտ
Դատական ակտ ԵԱՔԴ/0091/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«11» դեկտեմբերի 2019թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Կ.Մարդանյան
դատավորներ` Ա.Մնացականյան
Ռ.Մխիթարյան
քարտուղարությամբ` Մ.Մահտեսյանի
մասնակցությամբ` դատախազ Ա.Արամյանի
պաշտպաններ Ա.Թևանյանի
Ա.Մակուչյանի
ամբաստանյալներ Լ.Գրիգորյանի
Ա.Բարսեղյանի
Ա.Ադամյանի


դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի վերաբերյալ քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2019 թվականի մարտի 20-ի դատավճռի դեմ դատախազ Ա.Արամյանի, պաշտպաններ Ա.Թևանյանի և Ա.Մակուչյանի վերաքննիչ բողոքները.
ՊԱՐԶԵՑ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2014 թվականի հուլիսի 24-ին ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 58209114 քրեական գործը:
2016 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանը, Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանը և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանը ներգրավվել են որպես մեղադրյալ, և նրանց մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով։
2017 թվականի մայիսի 11-ին Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին, Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանին և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել ու նրանց մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով։
2017 թվականի հունիսի 02-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2019 թվականի մարտի 20-ի դատավճռով.
- ճանաչել և հռչակել է Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքում և նրան արդարացրել է՝ արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
- Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով` զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Կիրառել է ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը և Լիպարիտ Գրիգորյանին ազատել է հիմնական պատժից:
- Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով` զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Կիրառել է ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի` §Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետը և Արմեն Բարսեղյանին ազատել է հիմնական պատժից:
- Վճռվել է նաև քաղաքացիական հայցը բավարարել և Լիպարիտ Գրիգորյանից ու Արմեն Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի, բռնագանձել 4.500.003.000 (չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար) ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
- Լիպարիտ Գրիգորյանից և Արմեն Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի` որպես դատական ծախսեր, վճռվել է բռնագանձել նաև 183.240 (հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել ամբաստանյալներ Լ․Գրիգորյանի, Ա․Բարսեղյանի պաշտպաններ Ա.Թևանյանը և Ա․Մակուչյանն ու դատախազ Ա․Արամյանը։
Վերաքննիչ բողոքներին պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Լիպարիտ Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա հանդիսանալով ՙԴավիթ-81՚ ՍՊ ընկերության տնօրեն, Երևանի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ հասցեով շենքում ընկերությանը վարձակալությամբ հանձնված №45/1, №46 և №45/1 տարածքներում առանց լիցենզիայի ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորությամբ, իր ընկերների` Երևան քաղաքի բնակիչներ Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի հետ ստեղծել են կայուն կազմակերպված խումբ, որում ըստ դերաբաշխման յուրաքանչյուրը ստանձնել է ծանոթներին պոկեր խաղալու համար հրավիրելու, խաղի կազմակերպման համար խաղարկող, համապատասխան խաղասեղանով կահավորված սենյակներ և խաղի պարագաներ` խաղանիշեր և խաղաթղթեր տրամադրելու, գործընթացը վերահսկելու և խաղացողների հյուրասիրությունը կազմակերպելու պարտականություն: Դրանից հետո Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արմեն Բարսեղյանը սկսած 2012 թվականի դեկտեմբերից, իսկ Արսեն Ադամյանը 2014թ. հուլիսի 23-ից հետո` մինչև 2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ն, խախտելով ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի, ՙՀարկերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի, ՙՊետական տուրքի մասին 19-րդ հոդվածի 14-րդ կետի և 16-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջները, նշված տարածքներում իրենց ռիսկով իրականացրել են լիցենզավորման ենթակա այդ ձեռնարկատիրական գործունեությունը, կազմակերպելով ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր՝ մի քանի խաղացողների միաժամանակյա մասնակցության և շահման հնարավորություն ստեղծելու, պարտված անձանցից գումարներ ստանալու և շահումները բաշխելու եղանակով, որի դիմաց ստացել են շահույթ` նախնական փուլում յուրաքանչյուր խաղարկվող բանկի գումարով արտահայտված տոկոսի տեսքով, իսկ հետագայում` խաղացողներից ստացված ժամավճարի և կազմակերպվող հյուրասիրության դիմաց վճարումների տեսքով, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափերի վնաս պատճառելով, քանի որ խուսափել են պետական գրանցման և լիցենզիա ստանալու համար սահմանված տարեկան 4.500.003.000 դրամի չափով պետական տուրքերը վճարելուց։
3. Արմեն Բարսեղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա Երևանի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ հասցեով շենքի №45/1, №46 և №45/1 տարածքներում առանց լիցենզիայի ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորությամբ, իր ընկերների` Երևան քաղաքի բնակիչներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արսեն Ադամյանի հետ ստեղծել են կայուն կազմակերպված խումբ, որում ըստ դերաբաշխման յուրաքանչյուրը ստանձնել է ծանոթներին պոկեր խաղալու համար հրավիրելու, խաղի կազմակերպման համար խաղարկող, համապատասխան խաղասեղանով կահավորված սենյակներ և խաղի պարագաներ` խաղանիշեր և խաղաթղթեր տրամադրելու, գործընթացը վերահսկելու և խաղացողների հյուրասիրությունը կազմակերպելու պարտականություն: Դրանից հետո Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արմեն Բարսեղյանը սկսած 2012 թվականի դեկտեմբերից, իսկ Արսեն Ադամյանը 2014թ. հուլիսի 23-ից հետո` մինչև 2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ն, խախտելով ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի, ՙՀարկերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի, ՙՊետական տուրքի մասին 19-րդ հոդվածի 14-րդ կետի և 16-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջները, նշված տարածքներում իրենց ռիսկով իրականացրել են լիցենզավորման ենթակա այդ ձեռնարկատիրական գործունեությունը, կազմակերպելով ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր՝ մի քանի խաղացողների միաժամանակյա մասնակցության և շահման հնարավորություն ստեղծելու, պարտված անձանցից գումարներ ստանալու և շահումները բաշխելու եղանակով, որի դիմաց ստացել են շահույթ` նախնական փուլում յուրաքանչյուր խաղարկվող բանկի գումարով արտահայտված տոկոսի տեսքով, իսկ հետագայում` խաղացողներից ստացված ժամավճարի և կազմակերպվող հյուրասիրության դիմաց վճարումների տեսքով, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափերի վնաս պատճառելով, քանի որ խուսափել են պետական գրանցման և լիցենզիա ստանալու համար սահմանված տարեկան 4.500.003.000 դրամի չափով պետական տուրքերը վճարելուց»:
4. Արսեն Ադամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա եղբոր կազմակերպությանը պատկանող և վարձակալությամբ սանիկին` Լիպարիտ Գրիգորյանին հանձնված Երևանի Լեռ-Կամսար փողոցի 30/3-րդ հասցեով շենքի №45/1, №46 և №45/1 տարածքներում առանց լիցենզիայի ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու դիտավորությամբ, Լիպարիտ Գրիգորյանի և ծանոթի` Արմեն Բարսեղյանի հետ ստեղծել են կայուն կազմակերպված խումբ, որում ըստ դերաբաշխման յուրաքանչյուրը ստանձնել է ծանոթներին պոկեր խաղալու համար հրավիրելու, խաղի կազմակերպման համար խաղարկող, համապատասխան խաղասեղանով կահավորված սենյակներ և խաղի պարագաներ` խաղանիշեր և խաղաթղթեր տրամադրելու, գործընթացը վերահսկելու և խաղացողների հյուրասիրությունը կազմակերպելու պարտականություն: Դրանից հետո Լիպարիտ Գրիգորյանը և Արմեն Բարսեղյանը սկսած 2012 թվականի դեկտեմբերից, իսկ Արսեն Ադամյանը 2014թ. հուլիսի 23-ից հետո` մինչև 2016 թվականի հոկտեմբերի 10-ն, խախտելով ՙԼիցենզավորման մասին՚ ՀՀ օրենքի 43-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի, ՙՀարկերի մասին՚ ՀՀ օրենքի 26-րդ հոդվածի, ՙՊետական տուրքի մասին 19-րդ հոդվածի 14-րդ կետի և 16-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջները, նշված տարածքներում իրենց ռիսկով իրականացրել են լիցենզավորման ենթակա այդ ձեռնարկատիրական գործունեությունը, կազմակերպելով ՙպոկեր՚ շահումով խաղեր՝ մի քանի խաղացողների միաժամանակյա մասնակցության և շահման հնարավորություն ստեղծելու, պարտված անձանցից գումարներ ստանալու և շահումները բաշխելու եղանակով, որի դիմաց ստացել են շահույթ` նախնական փուլում յուրաքանչյուր խաղարկվող բանկի գումարով արտահայտված տոկոսի տեսքով, իսկ հետագայում` խաղացողներից ստացված ժամավճարի և կազմակերպվող հյուրասիրության դիմաց վճարումների տեսքով, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափերի վնաս պատճառելով, քանի որ խուսափել են պետական գրանցման և լիցենզիա ստանալու համար սահմանված տարեկան 4.500.003.000 դրամի չափով պետական տուրքերը վճարելուց»:
5․ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2019 թվականի մարտի 20-ի դատավճռի համաձայն.
«(...) Համադրելով գործով վկաների նախաքննության և դատաքննության փուլերում տրված ցուցմունքները, դատարանն արժանահավատ է համարում նրանց` ինչպես նախաքննության փուլի ցուցմունքները, որոնք վերաբերում են շահումով պոկեր խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու հանգամանքներին, այնպես էլ` դատաքննության փուլի ցուցմունքները` շահումով խաղին մասնակցություն ունեցող անձանց շրջանակի վերաբերյալ, դրանք թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցներ են, ձեռք են բերվել օրենքով սահմանված քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ և չեն հակասում գործով հետազոտված մյուս ապացույցների համակցությանը:
Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի` Ալեքսանդր Ավագյանի վերաբերյալ կատարված գաղտնալսումների վերծանման արձանագրությունն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու վերաբերյալ միջնորդությանը, դատարանը, գնահատելով նշված ապացույցը գնահատելով վերաբերելիության տեսանկյունից, գտնում է, որ այն վերաբերելի չէ սույն գործին, և պետք է հանել ապացույցների շարքից:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանական կողմի միջնորդությանը` ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանի, վկաներ Հրաչյա Յազիչյանի, Գաննա Բրիլի և Սամվել Գսպոյանի նախաքննության փուլի ցուցմունքները, ինչպես նաև` ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությունը բացահայտելու, դեպքի վայրում հանցագործության հետքերն ամրագրելու արձանագրությունը անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու վերաբերյալ, դատարանը գտնում է, որ դրանք ձեռք են բերվել օրենքով սահմանված քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ և չեն հակասում դատաքննությամբ հետազոտված մյուս ապացույցներին:
Բացի այդ, դատարանն արձանագրում է, որ վերը նշված վկաների` Հրաչյա Յազիչյանի, Գաննա Բրիլի և Սամվել Գսպոյանի ցուցմունքներ, որոնք հիմնավորում են Լիպարիտ Գրիգորյանին և Արմեն Բարսեղյանին առաջադրված մեղադրանքը, ապացույցների զանգվածում միակ և վճռորոշ ապացույցները չեն:
(...)
Դատարանը, գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, վերլուծելով ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքը, ամբաստանյալի, վկաների ցուցմունքները, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատված բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, հանգում է հետևության, որ գործով որևէ հիմնավոր ապացույց ձեռք չի բերվել ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի կողմից կազմակերպված խմբի կազմում առանց պետական գրանցման և առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա գործունեություն իրականացնելու վերաբերյալ, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելով:
Այդ հանգամանքը, հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով, չի հաստատվել և ժխտվել է ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի, Արսեն Ադամյանի, ինչպես նաև` դատաքննության փուլում հարցաքննված շուրջ երկու տասնյակ վկաների, մասնավորապես` Հակոբ Օհանյանի, Մանյա Բարսեղյանի, Արկադի Հովհաննիսյանի, Վաղարշակ Ազիզյանի, Արտաշես Պապիկյանի և մյուսների ցուցմունքներով:
Ինչ վերաբերվում է ՙՀեռախոսային խոսակցությունների վերահսկման՚ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված գաղտնալսումներին, ապա դրանց բովանդակությամբ հաստատվել է միայն Արսեն Ադամյանի մասնակցությունը շահումով խաղերին, խաղին մասնակցող անձանց շրջանակին և խաղացողների միջև տեղի ունեցած պարտք ու պահանջի վերաբերյալ խոսակցություններին:
Դատարանը գտնում է, մեղադրանքի կողմը գործում առկա փաստական տվյալներն օբյեկտիվորեն չի գնահատել, ինչի արդյունքում բազմաթիվ չփարատված կասկածներ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում չեն մեկնաբանվել հօգուտ ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի, նրա մեղավորության մասին հետևությունները հիմնվել են միայն ենթադրությունների վրա:
(...)
Այսպիսով, դատարանը փաստում է, որ ինչպես նախաքննությամբ ձեռք բերված, այնպես էլ դատաքննությամբ հետազոտված և գնահատված քրեական գործի փաստական հանգամանքներով չի ապացուցվել ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի մեղավորությունը կազմակերպված խմբի կազմում առանց պետական գրանցման և առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա գործունեություն իրականացնելու մեջ, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելով, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, և նրա արարքում բացակայում է հանցակազմը:
Անդրադառնալով ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանին և Արմեն Բարսեղյանին առաջադրված մեղադրանքներին, դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի մեղավորությունը` կազմակերպված խմբի կազմում առանց պետական գրանցման և առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) լիցենզավորման ենթակա գործունեություն իրականացնելու մեջ, որը զուգորդվել է պետությանն առանձնապես խոշոր չափի վնաս պատճառելով, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, ապացուցված է:
(...)
Ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ֆիզիկապես վատառողջ է, խնամքի տակ են գտնվում 2-րդ խմբի հաշմանդամ հայրը, երկու երեխան:
Ամբաստանյալ Արմեն Բարսեղյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, ամուսնացած է: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ֆիզիկապես վատառողջ է, տառապում է պարբերական հիվանդությամբ խնամքի տակ են գտնվում 2018 և 2003 թվականներին ծնված անչափահաս երկու երեխան:
Ամբաստանյալների պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
(...)
Սույն քրեական գործի դատական քննությամբ հաստատվել է, որ ամբաստանյալ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի կատարած հանցագործության հետևանքով պետությանը պատճառվել է 4.500.003.000 (չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար) ՀՀ դրամ գույքային վնաս:
Հետևաբար, քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել և Լիպարիտ Գրիգորյանից և Արմեն Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի, բռնագանձել 4.500.003.000 (չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար) ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Քննության առարկա դարձնելով դատական ծախսերի հարցը, դատարանն արձանագրում է, որ որպես ապացույց մեղադրանքի հիմքում դրված` դատահաշվապահական և դատատնտեսագիտական փորձաքննությունների համար կատարված ծախսը կազմել է 183.240 (հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ:
(...)
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի կարգով Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից և Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից, համապարտության կարգով` հօգուտ պետական բյուջեի` որպես դատական ծախսեր, պետք է բռնագանձել 183.240 (հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ»։
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
6. Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
6.1. Պաշտպաններ Ա.Թևանյանը և Ա.Մակուչյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել են, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը հիմնավորված չէ, այն կացավել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի պահանջների խախտումներով։
Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալի բողոք բերած անձինք փաստարկել են, որ վիճարկվող դատական ակտի հիմքում դրված ապացույցներով չի հիմնավորվում ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի մեղավորությունն առաջադրված մեղադրանքում։
Բողոքաբերների պնդմամբ՝ գործում առկա են բազմաթիվ ապացույցներ, որոնք անթույլատրելի են և չեն կարող դրվել մեղադրանքի հիմքում։
Մասնավորապես՝ բողոքաբերները նշել են, որ «ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությունը բացահայտելու (հայտնաբերելու) դեպքի վայրում հանցագործության հետքերն ամրագրելու» վերաբերյալ հետաքննության մարմնի կողմից կազմված արձանագրությունը, որի հիման վրա հարուցվել է սույն քրեական գործն անթույլատրելի է, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նման արձանագրություն նախատեսված չէ։
Բողոք բերած անձինք փաստարկել են, որ Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի նախաքննական ցուցմունքներն անթույլատրելի են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել պաշտպանության իրավունքի խախտմամբ։ Մասնավորապես՝ վերջիններս հարցաքննվել են որպես վկա, չի պահպանվել նրանց լռության և պաշտպանության իրավունքները։
Բողոքի հեղինակները գտնում են, որ 099-10-26-59 հեռախոսահամարով կատարված հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները պետք է ճանաչվեն անթույլատրելի ապացույց, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել օրենքի խախտմամբ։ Մասնավորապես՝ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները հնարավոր էր ստանալ այլ եղանակով՝ քննչական գործողությունների կատարմամբ։
Բողոք բերած անձինք գտնում են, որ Ալեքսանդր Ավագյանի վերաբերյալ հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսումներն անթույլատրելի են, քանի որ դրանք վերաբերելի չէ սույն քրեական գործին, բացի այդ վերոհիշյալ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները գործի նյութերին չեն կցվել օրենքով սահմանված թույլատրելի կարգով։
Բողոքաբերների պնդմամբ՝ դատահաշվապահական և դատատնտեսագիտական փորձաքննությունների թիվ 14-2337 և 45251609 եզրակացություններն անթույլատրելի ապացույցներ են, քանի որ դրանց անցկացմանը մեղադրյալների մասնակցությունը չի ապահովվել։
Բողոքաբերները նշել են, որ Առաջին ատյանի դատարանն առանց որևէ հիմնավոր պատճառաբանության արժանահավատ է համարել գործով անցնող վկաների նախաքննական ցուցմունքները։
Բողոքի հեղինակների պնդմամբ՝ գործով հաստատված չէ այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալներին մեղսագրվող հանցանքը կատարվել է կազմակերպված խմբի կողմից։
Բողոքաբերների պնդմամբ՝ ՀՀ կառավարության թիվ 66-Ն որոշմամբ հաստատված ցանկում չնշված խաղի համար ամբաստանյալներին մեղադրանք չէր կարող առաջադրվել։
Արդյունքում բողոք բերած անձինք խնդրել են բեկանել վիճարկվող դատական ակտը և ճանաչել ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի ու Արմեն Բարսեղյանի անմեղությունն առաջադրված մեղադրանքով։
6.2. Դատախազ Ա.Արամյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանին առաջադրված մեղադրանքով արդարացնելու մասով օրինական և հիմնավոր չէ։
Ի հիմնավորումն վերոշարադրյալի բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ գործով ձեռք բերված ապացույցները բավարար են Արսեն Ադամյանին առաջադրված մեղադրանքով մեղավոր ճանաչելու համար։
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ գործում առկա ապացույցներով հիմնավորվում է, որ Արսեն Ադամյանն անմիջական մասնակցություն է ունեցել խաղերի կազմակերպմանը և դրանց ընթացքի վերահսկմանը։
Բողոքի հեղինակը փաստարկել է, որ ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի հայտնած այն հանգամանքը, որ ինքն անձնապես որևէ առնչություն չի ունեցել տվյալ խաղատան գործունեությանը՝ հերքվել է օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալներով։
Բողոքաբերը հատկանշական է համարել նաև այն հանգամանքը, որ նախաքննության ընթացքում Արսեն Ադամյանն ընդունել է իր անմիջական առնչությունը տվյալ տարածում ձեռնարկված գործունեությանը։
Արդյունքում բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել վիճարկվող դատական ակտը, Արսեն Ադամյանին մեղավոր ճանաչել առաջադրված մեղադրանքով՝ նշանակել համապատասխան պատիժ, քաղաքացիական հայցը բավարարել նաև՝ Արսեն Ադամյանի մասով։
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
7. Պաշտպաններ Ա.Թևանյան և Ա.Մակուչյանը, ամբաստանյալներ Ա.Բարսեղյանը և Լ.Գրիգորյանը պնդեցին վերաքննիչ բողոքը և խնդրեցին այն բավարարել։ Միաժամանակ առարկեցին դատախազի վերաքննիչ բողոքի դեմ։
Դատախազ Ա․Արամյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։ Միաժամանակ առարկեց պաշտպանների վերաքննիչ բողոքի դեմ։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում»:
I. Պաշտպանության կողմի վերաքննիչ բողոքում բարձրացված ապացույցների թույլատրելիության մասով․
9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը պարտավոր են իրենց իրավասության սահմաններում քրեական գործ հարուցել հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու յուրաքանչյուր դեպքում (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Քրեական գործ հարուցելու՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված առիթների և հիմքերի առկայության դեպքում դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը, իրենց իրավասության շրջանակներում, պարտավոր են քրեական գործ հարուցել»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Քրեական գործ հարուցելու առիթներն են`
1) հանցագործությունների մասին ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց հաղորդումները` ուղղված հետաքննության մարմնին, քննիչին, դատախազին.
2) հանցագործությունների մասին լրատվության միջոցների հաղորդումները.
3) հետաքննության մարմնի, քննիչի, դատախազի, դատարանի, դատավորի կողմից հանցագործության մասին տվյալների, հանցագործության նյութական հետքերի և հետևանքների հայտնաբերումը` իրենց լիազորություններն իրականացնելիս»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների մասին հաղորդումները պետք է քննարկվեն և լուծվեն անհապաղ, իսկ գործ հարուցելու առիթի օրինականությունը և հիմքերի բավարար լինելն ստուգելու անհրաժեշտության դեպքում` դրանց ստացման պահից 10 օրվա ընթացքում:
2. Նշված ժամկետում կարող են պահանջվել լրացուցիչ փաստաթղթեր, բացատրություններ, այլ նյութեր, ինչպես նաև կարող է կատարվել դեպքի վայրի զննություն, հանցագործություն կատարելու կասկածանքի բավարար հիմքերի առկայության դեպքում կարող են բերման և անձնական խուզարկության ենթարկվել անձինք, հետազոտման համար վերցվել նմուշներ, նշանակվել փորձաքննություն»։
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթների վերլուծությունից երևում է, որ քրեական գործի հարուցման փուլում վարույթն իրականացնող մարմինը պարզում է քրեական գործ հարուցելու առիթների և հիմքերի առկայության կամ բացակայության փաստը: Վերոգրյալով պայմանավորված` քրեադատավարական օրենսդրությունը սահմանում է քրեական գործի հարուցման հարցը լուծելու համար անհրաժեշտ միասնական և պարտադիր կարգ, որը ենթադրում է հանցագործության մասին հաղորդման ընդունում և գրանցում, դրա մեջ արձանագրված փաստական տվյալների ստուգում և պատճառաբանված որոշման կայացում: Օրենքը համապատասխան իրավասությամբ օժտված պաշտոնատար անձին պարտավորեցնում է հանցագործության մասին հաղորդումները ստուգել և լուծել անհապաղ, իսկ գործ հարուցելու առիթի օրինականությունը և հիմքերի բավարար լինելն ստուգելու անհրաժեշտության դեպքում` հաղորդումը ստանալու պահից 10 օրվա ընթացքում: Ընդ որում, պարզելու համար, թե հաղորդման մեջ մատնանշված փաստական տվյալները պարունակում են արդյոք հանցագործության հատկանիշներ և առկա չեն արդյոք քրեական գործի վարույթը բացառող դատավարական արգելքներ, հետաքննության մարմինը, քննիչը կամ դատախազը լիազորված են կատարելու բացառապես ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված սահմանափակ թվով դատավարական և քննչական գործողություններ:
10. Սույն գործի նյութերից երևում է, որ ՀՀ ԱԱԾ ԵրՔՎ 2-րդ բաժնի պետ Ն․Պողոսյանը 2014 թվականի հունիսի 21-ին զեկուցագիր է ներկայացրել ՀՀ ԱԱԾ ԵրՔՎ պետին՝ նշելով, որ ստացված օպերատիվ տվյալների համաձայն՝ Երևան քաղաքի Լեռ Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում Արմեն Բարսեղյանը և Լիպարիտ Գրիգորյանն առանց լիցենզիայի կազմակերպում են «պոկեր» շահումով խաղեր և ստանում շահույթ։ Խնդրել է թույլատրել իրացնել ստացված օպերատիվ տվյալները և նախապատրաստել նյութեր։
2014 թվականի հունիսի 22-ին ՀՀ ԱԱԾ ԵրՔՎ 2-րդ բաժնի պետ Ն․Պողոսյանի կողմից արձանագրություն է կազմվել՝ «ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությունը բացահայտելու (հայտնաբերելու) դեպքի վայրում հանցագործության հետքերն ամրագրելու վերաբերյալ»։
Պաշտպանության կողմը վերաքննիչ բողոքում փաստարկել է, որ նշված արձանագրությունը (որը հիմք է հանդիսացել քրեական գործ հարուցելու համար) անթույլատրելի ապացույց է, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նման արձանագրություն նախատեսված չէ։
Առաջին ատյանի դատարանն անդրադառնալով նշված արձանագրությունն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու պաշտպանական կողմի միջնորդությանը գտել է, որ այն ձեռք է բերվել օրենքով սահմանված քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ։
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով նշված արձանագրությունն անթույլատրելի ապացույց լինելու վերաքննիչ բողոքի փաստարկին, գտնում է, որ այն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ այն ձեռք բերելիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջների խախտումներ թույլ չեն տրվել:
Այսպես.
Սույն գործի նյութերից երևում է, որ ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայությունը տվյալներ է ստացել այն մասին, որ Արմեն Բարսեղյանը և Լիպարիտ Գրիգորյանն առանց լիցենզիայի, կոնկրետ շինությունում, կազմակերպում են «պոկեր» շահումով խաղեր և ստանում շահույթ։ Այսինքն՝ հետաքննության մարմինը տվյալներ է ստացել կոնկրետ շինությունում շարունակվող ենթադրյալ հանցագործության մասին։ Նման պայմաններում նշված շինությունը հանդիսացել է դեպքի վայր, որտեղից կարող էին հայտնաբերվել հանցագործության հետքերը (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 217-րդ հոդված): Հետևաբար, հետաքննության մարմինը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ուժով լիազորված է եղել նախքան քրեական գործ հարուցելը կատարել դեպքի վայրի զննություն։
Ինչ վերաբերում է Բողոքաբերի այն դատողությանը, որ «ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությունը բացահայտելու (հայտնաբերելու) դեպքի վայրում հանցագործության հետքերն ամրագրելու վերաբերյալ» արձանագրության տեսակ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված չէ, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է, հաշվի առնելով, որ դատավարական գործողության ընթացքը և արդյունքներն արտացոլող արձանագրության թույլատրելիությունը պետք է գնահատվի ոչ թե ձևական առումով՝ տվյալ դեպքում արձանագրության զուտ անվանումով, այլ պետք է գնահատվի բովանդակային առումով, այսինքն՝ թե իրականում ինչ դատավարական գործողություն է իրականացվել և պահպանվել են արդյոք տվյալ դատավարական գործողության իրականացման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգը։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ անցկացված դատավարական գործողության ընթացքում պահպանվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 218-րդ հոդվածով սահմանված՝ զննում իրականացնելու կարգը։
11․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Կասկածյալ է այն անձը՝
1) որը ձերբակալվել է հանցանք կատարելու մեջ կասկածվելու պատճառով,
2) որի նկատմամբ մինչև մեղադրանք առաջադրելը խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում է կայացված»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 128-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Ձերբակալումն անձի կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու նպատակով նրան արգելանքի վերցնելն է, հետաքննության կամ վարույթ իրականացնող մարմին բերելը, համապատասխան արձանագրություն կազմելը և այդ մասին նրան հայտարարելը` օրենքով որոշված վայրերում ու պայմաններում արգելանքի տակ կարճաժամկետ պահելու համար»:
Շարադրված դրույթները ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Ն.Պողոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և արձանագրել, որ. «ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությունը կասկածյալի կարգավիճակ ձեռք բերելը կապում է օրենքով նախատեսված գործողությունների կատարման կամ որոշման կայացման պահի հետ: Մասնավորապես, ձերբակալվածի, հետևաբար նաև կասկածյալի կարգավիճակ ձեռք բերելու համար անձը պետք է (1) փաստացի զրկվի ազատությունից, (2) բերվի իրավասու մարմնի մոտ, (3) պետք է կազմվի ձերբակալման արձանագրություն և (4) այդ մասին պետք է նրան հայտարարվի: Այսպիսով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իմաստով անձը կարող է ձերբակալվածի, հետևաբար նաև կասկածյալի կարգավիճակ ստանալ վերջին` չորրորդ գործողությունը կատարելու պահից, այսինքն` քրեական հետապնդման մարմնում ձերբակալման արձանագրության մասին անձին հայտարարելու պահից: Կամ կասկածյալի կարգավիճակ ձեռք բերելու համար անձի նկատմամբ պետք է խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում կայացվի:
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իմաստով անձը կասկածյալի կարգավիճակ է ձեռք բերում ձևական (փաստաթղթային) ընթացակարգի ավարտման պահից, այսինքն՝ կասկածյալի կարգավիճակի ձեռքբերումը կապվում է ձևական առումով «քրեական մեղադրանքի» առկայության հետ (տե´ս Նորիկ Պողոսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ՀՅՔՐԴ2/0153/01/08 որոշման 19-րդ կետը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ․Միքայելյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի հիման վրա` «քրեական մեղադրանք» հասկացությունը պետք է հասկացվի ոչ թե ձևական (փաստաթղթային), այլ բովանդակային (գործնական) իմաստով (Դեվեերն ընդդեմ Բելգիայի (Deweer v. Belgiսm) գործով վճիռ, 1980թ. փետրվարի 27, գանգատ թիվ 6903/75, կետ 44): Այսինքն` անձի նկատմամբ «մեղադրանքի» առկայության մասին կարող է վկայել նաև այնպիսի միջոցներ ձեռնարկելը, որոնք ենթադրում են հանցագործության մեջ կասկածանքի առկայություն, ինչպես նաև էականորեն ներգործում են կասկածվող անձի դրության վրա (Էկլեն ընդդեմ Գերմանիայի (Eckle v. Germany) գործով վճիռ, 1982թ. հուլիսի 15, գանգատ թիվ 8130/78, կետ 73, Շուբինսկին ընդդեմ Սլովենիայի (Šubinski v. Slovenia) գործով վճիռ, 2007թ. հունվարի 18, գանգատ թիվ 19611/04, կետ 62, Գ.Կ.-ն ընդդեմ Լեհաստանի (G.K. v. Poland) գործով վճիռ, 2004թ. հունվարի 20, գանգատ թիվ 38816/97, կետ 98)» (տե´ս Գագիկ Միքայելյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱԴԴ/0085/06/09 որոշման 21-րդ կետը):
12. Սույն քրեական գործը հարուցելու մասին 2014 թվականի հուլիսի 04-ի որոշման մեջ նախաքննությունն իրականացնող մարմինը շարադրել է հետևյալը․ «2014 թվականի հունիսի 25-ին ՀՀ ԱԱԾ Երևանի քաղաքային վարչությունից ստացվել են նյութեր՝ Երևանի բնակիչ Լիպարիտ Գրիգորյանի կողմից շահումով խաղեր կազմակերպելու փաստը հայտնաբերելու վերաբերյալ։
Պարզվել է, որ Երևան քաղաքի բնակիչ Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանը 2012 թվականի դեկտեմբեր ամսից Երևան քաղաքի Լեռ Կամսար փողոցի 30/3 հասցեում իրեն վարձակալությամբ հանձնված տարածքում առանց հատուկ թույլտվության (լիցենզիայի) կազմակերպել է «պոկեր» շահումով խաղը և ստանալով շահույթ, իր իսկ ռիսկով տևական ժամանակ իրականացրել է լիցենզավորման ենթակա այդ ձեռնարկատիրական գործունությունը, խուսափելով լիցենզիա ստանալու համար սահմանված տարեկան 4․500․000 դրամի չափով պետական տուրքը վճարելուց, ինչով իսկ պետությանը պատճառել է առանձնապես խոշոր չափի վնաս, սակայն 2014 թվականի հունիսի 22-ին բռնվել է ՀՀ ԱԱԾ Երևանի քաղաքային աշխատակիցների կողմից»։
Նշված որոշումից երևում է, որ նախաքննությունն իրականացնող մարմնի մոտ առկա է եղել Լիպարիտ Գրիգորյանի կողմից հանցանք կատարելու կասկածանքի առկայություն։
13. Նախորդ կետում շարադրված փաստական տվյալները դիտարկելով սույն որոշման 12-րդ կետում շարադրված դրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նախաքննության ընթացքում ապացույցների ձեռքբերման ժամանակ Լիպարիտ Գրիգորյանը փաստացի եղել է կասկածյալ և պետք է օգտվեր այդ կարգավիճակից բխող իրավունքներից, այդ թվում՝ ունենալ պաշտպան, հարցաքննվել պաշտպանի ներկայությամբ, հրաժարվել ցուցմունքներ տալուց։ Մինչդեռ նախաքննությունն իրականացնող մարմինը վերջինիս քրեական գործի վարույթին ներգրավել և 2014 թվականի օգոստոսի 21-ին հարցաքննել է որպես վկա, նախազգուշացրել ակնհայտ սուտ ցուցմունք տալու և ցուցմունք տալուց խուսափելու կամ հրաժարվելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին։
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում վկայի ունեցած իրավունքները, մասնավորապես՝ իր, ամուսնու կամ մերձավոր ազգականի վերաբերյալ ցուցմունք տալուց հրաժարվելը, փաստաբանի հետ վարույթն իրականացնող մարմին ներկայանալը համարժեք չէ կասկածյալի՝ պաշտպան ունենալու, պաշտպանի ներկայությամբ հարցաքննվելու և ցուցմունքներ տալուց հրաժարվելու ունեցած իրավունքներին և, որ վկայի նշված իրավունքները չեն երաշխավորում փաստացի կասկածյալի կարգավիճակում գտնվող անձի պաշտպանության իրավունքը։
14․ 2014 թվականի օգոստոսի 21-ի դրությամբ գործող խմբագրությամբ գործող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել` (…)
2) կասկածյալի և մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի, դատավարության լեզվին չտիրապետող անձանց իրավունքների` սույն օրենսգրքով նախատեսված լրացուցիչ երաշխիքների էական խախտմամբ. (…)
2. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են այն խախտումները, որոնք, դրսևորվելով մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների կամ սույն օրենսգրքի որևէ պահանջի խախտմամբ, դատավարության մասնակիցներին` օրենքով երաշխավորված իրավունքների զրկմամբ կամ որևէ այլ կերպ ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա (…)»:
Ապացույցների անթույլատրելիության հարցի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Ա․Սարգսյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ. «(…) որպես քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքները պարզելու միջոց կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի ապացույցներ, որոնք ձեռք են բերվել, ամրագրվել և գործին կցվել են քրեադատավարական օրենքով սահմանված և թույլատրելի համարվող կարգով: Ապացույցների ձեռքբերման և ամրագրման թույլատրելիությունը կարգավորող նորմերից հետևում է, որ որպես ապացույց չեն կարող օգտագործվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ ձեռք բերված փաստական տվյալները, հատկապես եթե դրանք իրենց հերթին հանգեցրել են դատավարության մասնակիցների իրավունքների էական խախտման, ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա:
Այսպիսով, ապացույցների հավաքմանը և ստուգմանն ուղղված դատավարական գործողությունների կատարման ընթացքում պետք է ապահովվի անձանց իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը: Հակառակ դեպքում կատարված դատավարական գործողության արդյունքում ստացված փաստական տվյալը, անկախ գործի համար ունեցած նշանակությունից, կորցնում է իր իրավական ուժը, ապացուցողական նշանակությունը և չի կարող ընդգրկվել կոնկրետ քրեական գործով ապացույցների համակցության մեջ և դրվել մեղադրանքի հիմքում» (տե´ս Արմեն Սարգսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԵՔՐԴ/0295/01/08 որոշման 15-րդ կետը):
15. Նախորդ կետում շարադրված դրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն որոշման 14-րդ կետում արված դատողությունները Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ 2014 թվականի օգոստոսի 21-ին Լիպարիտ Գրիգորյանի մասնակցությամբ կատարված քննչական գործողության արդյունքում ձեռք բերված ապացույցը (ցուցմունքը) ստացվել է վերջինիս պաշտպանության իրավունքի խախտման պայմաններում, հետևաբար այն անթույլատրելի է, չի կարող ընդգրկվել ապացույցների ընդհանուր զանգվածում և դրվել ամբաստանյալների մեղքը հաստատող ապացույցների շարքում։
16․ Անդրադառնալով Արմեն Բարսեղյանի՝ որպես վկա տված ցուցմունքի անթույլատրելի լինելու վերաքննիչ բողոքի փաստարկին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործում առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք բավարար հիմք կտային փաստելու, որ որպես վկա հարցաքննվելիս (25․08․2014թ․) Արմեն Բարսեղյանը փաստացի գտնվել է կասկածյալի կարգավիճակում։ Հետևաբար՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշված ապացույցը ձեռք է բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ և այն անթույլատրելի ճանաչելու հիմք առկա չէ։
Ինչ վերաբերում է Արսեն Ադամյանի՝ որպես վկա տված ցուցմունքն անթույլատրելի լինելու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի փաստարկին, ապա Վերաքննիչ դատարանն առարկայազուրկ է համարում դրան անդրադառնալ՝ նկատի ունենալով, որ Արսեն Ադամյանը որպես վկա չի հարցաքննվել։
17. Անդրադառնալով հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները՝ որպես ապացույց անթույլատրելի լինելու վերաքննիչ բողոքի փաստարկին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
«Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 31-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Սույն օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ, 11-րդ, 12-րդ և 15-րդ կետերով նախատեսված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումները կարելի է անցկացնել միայն այն դեպքերում, երբ անձը, ում նկատմամբ պետք է դրանք անցկացվեն, կասկածվում է ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործության կատարման մեջ, և եթե կան հիմնավոր ապացույցներ, որ այլ եղանակով օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումն անցկացնող մարմնի կողմից սույն օրենքով իր վրա դրված խնդիրների իրականացման համար անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերումն անհնարին է:
«Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 40-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքները, որոնք ձեռք են բերվել սույն օրենքով սահմանված կարգով, հանդիսանում են ապացույցներ, (…):
(…)
4. Եթե օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների իրականացման ընթացքում ձեռք են բերվում այնպիսի տեղեկություններ, նյութեր և փաստաթղթեր, որոնք չեն վերաբերում այն անձին, որի նկատմամբ իրականացվում են այդ միջոցառումները, և որոնց ստացումը նախատեսված չէր տվյալ միջոցառումներն անցկացնելու մասին որոշմամբ, ապա դրանք չեն հանդիսանում ապացույցներ և ենթակա են ոչնչացման, բացառությամբ, եթե`
1) օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմինները գործել են բարեխղճորեն, և
2) ստացված տեղեկությունները պարունակում են ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության կամ դրա նախապատրաստման վերաբերյալ տեղեկություններ, և
3) այդ տեղեկությունների ձեռքբերման համար սույն օրենքով թույլատրվում է իրականացված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման անցկացումը: Սույն մասով նախատեսված տեղեկությունների, նյութերի և փաստաթղթերի վերաբերյալ կազմվում է առանձին արձանագրություն:
(…)»:
18․ Սույն գործում առկա՝ ՀՀ ԱԱԾ հակահետախուզության գլխավոր վարչության պետի 2016 թվականի օգոստոսի 09-ի որոշման մեջ առկա է հետևյալ ձևակերպումը․ «ՀՀ ԱԱԾ հակահետախուզության գլխավոր վարչությունում տվյալներ են ստացվել այն մասին, որ Ա․Բարսեղյանը և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանը /ծնվ․ 1981թ․ անձ․ AN0352622/ Երևանի տարածքում կազմակերպել են ապօրինի խաղատուն՝ որտեղ ամեն օր անցկացվում են շահումով խաղեր, իսկ կատարված խաղադրույքներից խաղատանը վճարվում են տոկոսներ։
Ա․Բարսեղյանը կասկածվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործություններ կատարելու մեջ։
Նկատի ունենալով, որ Ա․Բարսեղյանի կողմից օգտագործվող 099-10-26-59 բջջային հեռախոսահամարի հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկման արդյունքում ստացված տվյալները կարող են նպաստել հանցագործության բացահայտմանն և ապացույցների ձեռք բերմանը և հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ այլ եղանակով անհրաժեշտ տեղեկատվության ձեռքբերումն անհնար է, ղեկավարվելով (…)»։
Սույն գործում առկա՝ ՀՀ ԱԱԾ ՀՀԳՎ պետի առաջին տեղակալի 2016 թվականի հոկտեմբերի 05-ի գրության մեջ առկա է հետևյալ ձևակերպումը․ «Հայտնում ենք, որ ՀՀ ԱԱԾ ՀՀԳՎ կողմից իրականացված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ ՀՀ քաղաքացիներ Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի /(…) հեռ․ 099-10-26-59/, Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի (…) և Լիպարիտ Գրիգորյանի (…) կողմից ս․թ․ մայիս ամսից ք․Երևան, Լեռ Կամսար 30/3 հասցեում ապօրինի կազմակերպում են շահումով թղթախաղեր։
(…)
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ իրականացվել են «հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում» օպերատիվ հետախուզական միջոցառումներ /արդյունքները կցվում են/, ինչի արդյունքում հաստատվել են ստացված տեղեկությունները։
Պարզվել է նաև, որ ՀՀ ԱԱԾ քննչական վարչության վարույթում քննվում է թիվ 58209114 քրեական գործը՝ նույն Լեռ Կամսար 30/3 հասցեում Ա․Բադալյանի և Լ․Գրիգորյանի կողմից նախկինում նմանատիպ ապօրինի գործունեություն իրականացնելու փաստի առթիվ։
Վերոգրյալի մասին հայտնում և օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների իրականացման արդյունքում ստացված տեղեկատվությունը տրամադրում ենք թիվ 58209114 քրեական գործի նախաքննության ընթացքում քննության առնելու նպատակով»։
Նշված ձևակերպումներից երևում է, որ օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմինը օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացման թույլտվություն ստանալու համար դատարան է դիմել սեփական նախաձեռնությամբ՝ օրենքով իրեն վերապահված լիազորությունների իրականացման շրջանակներում, այլ ոչ թե թիվ 58209114 քրեական գործով վարույթն իրականացնող Քննիչի հանձնարարությամբ։
Գործի նյութերից երևում է նաև, որ օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմինը օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման իրականացման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները տրամադրել է սույն քրեական գործով Քննիչին, որոնք 2017 թվականի մայիսի 22-ի որոշմամբ քրեական գործով ճանաչվել են ապացույց։
Վերը շարադրվածից ելնելով Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ 099-10-26-59 հեռախոսահամարով կատարված հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում անցկացնելու թույլտվություն ստանալու միջնորդությունը դատարան է ներկայացվել իրավասու մարմնի կողմից, իսկ դրա արդյունքում ստացված փաստական տվյալները՝ որպես ապացույց սույն քրեական գործին են կցվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ և 123-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով։
Ամփոփելով սույն կետում շարադրվածը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ 099-10-26-59 հեռախոսահամարով կատարված հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները՝ որպես ապացույց անթույլատրելի լինելու վերաքննիչ բողոքի փաստարկն, անհիմն է։
19․ Անդրադառնալով Ալեքսանդր Ավագյանի վերաբերյալ հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսումներն անթույլատրելի լինելու վերաքննիչ բողոքի փաստարկին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2016 թվականի հունիսի 06-ի և օգոստոսի 05-ի որոշումներով թույլատրվել է վերահսկել Ալեքսանդր Ավագյանի՝ 098-77-77-07 և 091-43-49-49 բջջային հեռախոսահամարներից կատարված հեռախոսային խոսակցությունները՝ վերջինիս կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված ենթադրյալ հանցագործություններ կատարելու կասկածանքով։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ նշված որոշումների հիման վրա Ալեքսանդր Ավագյանի նկատմամբ իրականացված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում (տե՛ս 098-77-77-07 հեռախոսահամարի 05․07․2016թ․- 24․07․2016թ․ գաղտնալսումները, հ․2․ գ․թ․ 216-219) ձեռք են բերվել ոչ թե Ալեքսանդր Ավագյանի, այլ, այլ անձանց կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու մասին տեղեկություններ, որոնց ստացումը նախատեսված չէր տվյալ միջոցառումն անցկացնելու մասին որոշումներով։ Այլ կերպ՝ սույն գործով ամբաստանյալների կողմից ապօրինի ձեռնարկատիրությամբ զբաղվելու վերաբերյալ տեղեկությունների ստացումը նախատեսված չի եղել օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում անցկացնելու մասին որոշմամբ։ Հետևաբար՝ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառում իրականացնող մարմինը, «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 40-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, պարտավոր էր տվյալ միջոցառումն անցկացնելու մասին որոշմամբ չնախատեսված տեղեկություն ստացվելու վերաբերյալ կազմել առանձին արձանագրություն, ինչը սույն դեպքում չի կատարվել։
Ամփոփելով սույն կետում շարադրվածը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ 098-77-77-07 հեռախոսահամարով կատարված հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալները ձեռք են բերվել օրենքի խախտմամբ, ուստի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ անթույլատրելի են և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց։
Նշվածից ելնելով՝ Վերաքննիչ դատարանն այլևս առարկայազուրկ է համարում անդրադառնալ նշված հեռախոսահամարով կատարված հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված փաստական տվյալների՝ սույն գործով վերաբերելիության հարցին։
20․ Անդրադառնալով դատահաշվապահական և դատատնտեսագիտական փորձաքննությունների թիվ 14-2337 և 45251609 եզրակացություններն անթույլատրելի լինելու պաշտպանների վերաքննիչ բողոքի փաստարկին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղադրյալը քննիչի թույլտվությամբ իրավունք ունի ներկա գտնվելու փորձաքննության կատարմանը, սակայն այդ իրավունքի չապահովումը ինքնին չի կարող անթույլատրելի դարձնել փորձագետի եզրակացությունը։
II. Ամբաստանյալների մեղքի ապացուցվածության մասով․
21. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում Վերաքննիչ դատարանը պետք է պատասխանի նաև հետևյալ հարցին. հիմնավոր է արդյո՞ք իրենց մեղսագրվող արարքներում ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանին և Արմեն Բարսեղյանին մեղավոր ճանաչելու, իսկ Արսեն Ադամյանին արդարացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը։
22. Սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը համադրելով վկաների նախաքննության և դատաքննության փուլերում տրված ցուցմունքները նշել է հետևյալը․ «դատարանն արժանահավատ է համարում նրանց` ինչպես նախաքննության փուլի ցուցմունքները, որոնք վերաբերում են շահումով պոկեր խաղեր կազմակերպելու և շահույթ ստանալու հանգամանքներին, այնպես էլ` դատաքննության փուլի ցուցմունքները` շահումով խաղին մասնակցություն ունեցող անձանց շրջանակի վերաբերյալ, դրանք թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցներ են, ձեռք են բերվել օրենքով սահմանված քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ և չեն հակասում գործով հետազոտված մյուս ապացույցների համակցությանը»:
Վերաքննիչ դատարանը գնահատելով վկաների ցուցմունքները գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը վկաների այն ցուցմունքները որոնք վերաբերել են՝ շահումով պոկեր խաղեր կազմակերպելու և կազմակերպչի կողմից շահույթ ստանալու հանգամանքներին՝ իրավացիորեն դիտել է արժանահավատ։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բոլոր այն վկաները, որոնք նախաքննության փուլում ցուցմունք են տվել շահումով պոկեր խաղեր կազմակերպելու և կազմակերպչի կողմից շահույթ ստանալու հանգամանքների մասին՝ դատաքննության փուլում տվել են այլ բովանդակության ցուցմունք՝ հերքելով իրենց կողմից նախկինում նշված հանգամանքները։ Ընդ որում՝ բոլոր այդ վկաները իրենց ցուցմունքների միջև եղած հակասությունը պատճառաբանել են շփոթված լինելու կամ վատ զգալու հանգամանքով։
Վերաքննիչ դատարանը վկաների նշված փաստարկը արժանահավատ չի դիտում, քանի որ վկաների շփոթված լինելու կամ վատ զգալու դեպքում նրանք չէին կարող նախաքննական մարմնում ցուցմունքներ տային միևնույն հանգամանքների մասին՝ հստակ նշելով խաղավարների անունները և խաղի կազմակերպչին վճարվող տոկոսների չափը։
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել նաև, որ նշված հանգամանքների մասին վկաների ցուցմունքները բխում են նաև ամբաստանյալ Արմեն Բարսեղյանի նախաքննության փուլում տված ցուցմունքից։ Ընդ որում՝ ամբաստանյալ Արմեն Բարսեղյանը նախաքննության և դատաքննության փուլերում իր տված ցուցմունքների միջև առկա հակասությունների վերաբերյալ որևէ ողջամիտ փաստարկ չի ներկայացրել։
23. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
Մեջբերված նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս վերլուծության է ենթարկել իր նախադեպային որոշումների շրջանակներում և իրավական դիրքորոշում ձևավորել առ այն, որ մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 29-30-րդ և 33-րդ կետերը)։
24. Սույն գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված նորմերի և արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում իրականացնելով ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննություն, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի մեղավորության հարցում հանգել է ճիշտ հետևության։
Դրա հետ մեկտեղ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանին առաջադրված մեղադրանքում անմեղ ճանաչելու և արդարացնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը և դրանում բերված հետևությունները հիմնավորված չեն։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել 099-10-26-59 հեռախոսահամարի՝ «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկման» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքները։ Առաջին ատյանի դատարանը փաստելով, որ «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկման» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառմամբ ստացված գաղտնալսումների բովանդակությամբ հաստատվել է միայն Արսեն Ադամյանի մասնակցությունը շահումով խաղերին, խաղին մասնակցող անձանց շրջանակին և խաղացողների միջև տեղի ունեցած պարտք ու պահանջի վերաբերյալ խոսակցություններին, անտեսել է այն հանգամանքը, որ այդ հեռախոսային խոսակցություններից երևում է նաև, որ հեռախոսազրույցների ընթացքում Արսեն Ադամյանը խաղերի կազմակերպման և դրանցում անձանց ներգրավման (այդ թվում նաև՝ ընթացող խաղին նոր անձ ներգրավելու), խաղին ներկա գտնվող անձանց լրացուցիչ խաղաքարեր տրամադրելու կամ չտրամադրելու, խաղին ներկա գտնվող անձին գումար չտալու հարցերում խորհուրդներ և ցուցումներ է տալիս Արմեն Բարսեղյանին։ Այսինքն՝ հեռախոսային խոսակցությունների բովանդակությունից երևում է, որ Արսեն Ադամյանն անմիջական մասնակցություն է ունեցել խաղերի կազմակերպմանը, խաղերին անձանց ներգրավմանը, ինչպես նաև խաղերի ընթացքը վերահսկելուն։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ «Հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկման» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ստացված 099-10-26-59 հեռախոսահամարի խոսակցությունները գործում առկա մյուս ապացույցների հետ համակցությամբ բավարար են հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու Արսեն Ադամյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրվող արարքում։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Լիպարիտ Գրիգորյանի 2014 թվականի օգոստոսի 21-ի ցուցմունքն անթույլատրելի լինելու և ապացույցների ընդհանուր զանգվածից հանելու պայմաններում ևս ամբաստանյալների մեղքն ապացուցված է։
25. Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի վերաքննիչ բողոքի այն փաստարկին, որ ՀՀ կառավարության 29․01․2004թ․ թիվ 66-Ն որոշմամբ հաստատված ցանկում չնշված խաղի համար ամբաստանյալներին չէր կարող մեղադրանք առաջադրվել, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ ՀՀ կառավարության նշված որոշմամբ՝ Հայաստանի Հանրապետությունում խաղատների բնագավառում կենդանի խաղ (խաղեր) անցկացնող կազմակերպիչների միջև, ինչպես նաև այդ կազմակերպիչների և կենդանի խաղ (խաղեր) խաղացողների միջև փոխհարաբերությունները կարգավորվելու նպատակով, հաստատվել է՝ որոշ կենդանի խաղերի գործող կանոնները, ինչը ամենևին չի նշանակում, որ այդ որոշման մեջ չնշված շահումով այլ խաղեր կազմակերպելու համար լիցենզավորում անհրաժեշտ չէ։
26. Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանը պետք է պատասխանի նաև հետևյալ հարցին. արդյո՞ք Լիպարիտ Գրիգորյանը, Արմեն Բարսեղյանը և Արսեն Ադամյանը իրենց մեղսագրվող հանցանքը կատարել են կազմակերպված խմբի կազմում։
27. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...)
2. Հանցանքը համարվում է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ կատարված, եթե դրան մասնակցել են այնպիսի համակատարողներ, ովքեր նախապես` մինչև հանցագործության սկսելը, պայմանավորվել են հանցանքը համատեղ կատարելու մասին:
3. Հանցանքը համարվում է կազմակերպված խմբի կողմից կատարված, եթե դա կատարվել է այնպիսի անձանց կայուն խմբի կողմից, ովքեր նախապես միավորվել են մեկ կամ մի քանի հանցանքներ կատարելու համար:
(...)»:
Նշված քրեաիրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Հ․Մալխասյանի և մյուսների վերաբերյալ գործով որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «հանցակցության վերոնշյալ երկու ձևերը՝ նախնական համաձայնությամբ գործող անձանց խումբը և կազմակերպված խումբը, միմյանցից տարբերակելու համար էական նշանակություն ունեն հետևյալ երեք չափանիշները՝
ա) կայունությունը,
բ) միավորվածությունը,
գ) մեկ կամ մի քանի հանցանքներ կատարելը:
Կայունության հատկանիշն արարքը կազմակերպված խմբի կողմից որակելու համար անհրաժեշտ, հիմնական չափանիշն է:
Կազմակերպված խմբի կայունությունը դրսևորվում է խմբի ամրությամբ, անդամների կողմից իրենց առջև դրված նպատակներին հասնելու համար անհրաժեշտ կազմակերպվածությամբ, խմբի անդամների ջանքերի համաձայնեցվածությամբ, խմբի մեկ կամ մի քանի անդամների կողմից մյուսներին ղեկավարելով, հատուկ, խմբի գործունեության համար անհրաժեշտ ներխմբային նորմերի առկայությամբ:
Անհրաժեշտ է ընդգծել, որ յուրաքանչյուր դեպքում կայունությունը բնութագրող վերոնշյալ հատկանիշները պետք է գնահատվեն գործի կոնկրետ հանգամանքների լույսի ներքո:
Կազմակերպված խմբի միավորվածության չափանիշը ենթադրում է մեկ կամ մի քանի հանցագործություններ կատարելու մշակված ծրագրերի առկայություն, այդ ծրագրերի ակտիվ իրականացում, ոտնձգությունը համատեղ կատարելու մշակված եղանակների առկայություն, դերերի՝ մշակված տեխնիկական բաշխում, հանցանքի կատարումը դյուրին դարձնելուն ուղղված՝ նախապես պայմանավորված գործողությունների կատարում, հանցանքի կատարման համար բարենպաստ պայմանների ստեղծում:
Կազմակերպված խումբն ստեղծվում է տևական ժամանակ հանցավոր գործունեությամբ զբաղվելու նպատակով, դրա ստեղծման նպատակը, որպես կանոն, մի շարք հանցանքներ, այդ թվում՝ համասեռ հանցագործություններ կատարելն է: ՀՀ քրեական օրենսդրությունը չի բացառել, սակայն, որ խումբը կարող է ստեղծվել մեկ, սակայն երկարատև և մանրակրկիտ պլանավորված հանցագործություն կատարելու նպատակով: Այս առումով կարևորվում են կազմակերպված խմբին բնորոշ վերոնշյալ երկու չափանիշները՝ կայունությունը և միավորվածությունը, քանի որ կազմակերպված խմբի յուրաքանչյուր անդամ գիտակցում է, որ կայուն և միավորված խմբի կազմի մեջ է մտնում, մասնակցում է խմբի անդամների փոխադարձ համաձայնությամբ կատարվող արարքներին կամ դրանց մի մասին:
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ սույն որոշման 12-15-րդ կետերում նշված և վերլուծված չափանիշների հետ մեկտեղ առկա են նաև նախնական համաձայնությամբ գործող անձանց և կազմակերպված խմբի տարբերակման լրացուցիչ չափանիշներ, որոնք պետք է հաշվի առնվեն հիմնական չափանիշները գնահատելիս: Դրանք են՝ կազմակերպված խմբի կողմից կատարվող հանցագործության երկարատև պլանավորումը, տևական ժամանակով հանցավոր գործունեությամբ զբաղվելու նպատակը, խմբի նյութատեխնիկական հագեցվածությունը, ընդհանուր ֆինանսական միջոցների առկայությունը և այլն:
Այսպիսով` կազմակերպված խմբին բնորոշ հիմնական առանձնահատկություններն են՝
ա) հանցանքի կատարմանը երկու կամ ավելի անձանց մասնակցությունը,
բ) մասնակից անձանց միջև առկա ամուր սուբյեկտիվ կապը, հանցանքը համատեղ կատարելու վերաբերյալ նախապես ձեռք բերված համաձայնությունը,
գ) հանցանքի կատարումը խմբի մեկ կամ մի քանի անդամների կողմից՝ այն պայմաններում, երբ խմբի մյուս անդամները կազմակերպել, դրդել կամ օժանդակել են հանցանքի կատարումը,
դ) հանցանքը համատեղ, միասնական ջանքերով կատարելը,
ե) յուրաքանչյուր անձի՝ հանցանքը համատեղ կատարելուն ուղղված դիտավորությունը,
զ) յուրաքանչյուրի գործողության համաձայնեցվածությունը մյուսի գործողության հետ, ինչն արտացոլում է հանցանքի կատարման վերաբերյալ նրանցից յուրաքանչյուրի տեղեկացվածությունը:
Նախնական համաձայնությամբ գործող անձանց պարագայում (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 2-րդ մաս) հանցագործության մասնակիցները մինչև հանցանքի օբյեկտիվ կողմը կազմող գործողություններն սկսելը պայմանավորվում են հանցանքը համատեղ կատարելու մասին: Ընդ որում, համաձայնությունը ձեռք է բերվում խմբի անդամների կողմից գործողությունների համատեղ կատարման ուղղվածության, հանցագործության կատարման տեղի, ժամանակի, եղանակի և միջոցների, ինչպես նաև խմբի անդամների միջև դերաբաշխման շուրջ: Հանցակցության այս ձևում հանցագործության կատարման մեխանիզմների կոնկրետացումը թերի է և ոչ լիարժեք, թերի են նաև հանցակիցների միջև դերակատարման բաշխումը և պայմանները:
Ի համեմատ նախնական համաձայնությամբ խմբի՝ կազմակերպված խմբի պարագայում (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 3-րդ մաս) առկա է կազմակերպվածության առավել բարձր աստիճան: Հանցակցության այս ձևը բնութագրվում է պլանավորվածությամբ, մանրակրկիտ նախապատրաստվածությամբ, ինչպես նաև հանցակիցների միջև դերերի բաշխմամբ ու անդամների մասնագիտացվածությամբ: Կազմակերպված խմբի անդամները ոչ թե պարզապես համաձայնության են գալիս հանցանքը համատեղ կատարելու մասին, ինչպես դա առկա է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, այլ համաձայնություն են ձեռք բերում մեկ կամ մի քանի հանցագործություն համատեղ կատարելու շուրջ» (տե՛ս Հասմիկ Մալխասյանի և մյուսների գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի մայիսի 11-ի թիվ ԼԴ/0136/01/10 որոշման 12-18-րդ կետերը):
28. Նախորդ կետում շարադրված նորմերի և իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործով հետազոտված ապացույցները Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործում առկա ապացույցները բավարար չեն փաստելու, որ ամբաստանյալները հանցանքը կատարել են կազմակերպված խմբի կազմում:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ գործի նյութերով հիմնավորվում է, որ Լիպարիտ Գրիգորյանը, Արմեն Բարսեղյանը և Արսեն Ադամյանը տևական ժամանակ ապօրինի կազմակերպել են շահումով խաղեր՝ խաղերին ներգրավելով տարբեր անձանց:
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ գործում առկա ապացույցները բավարար հնարավորություն չեն տալիս գնահատելու խմբի կայունությունը, խմբի անդամների կողմից իրենց առջև դրված նպատակներին հասնելու համար անհրաժեշտ կազմակերպվածության աստիճանը, ինչպես նաև գործով չի հիմնավորվում, որ խմբում առկա է եղել ընդհանուր ղեկավարում և ներխմբային նորմեր։
Նշվածից ելնելով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալների միջև ձևավորված խումբը օժտված չի եղել «կազմակերպված խմբին» բնորոշ հատկանիշներով։
Ամփոփելով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Լիպարիտ Գրիգորյանին, Արմեն Բարսեղյանին և Արսեն Ադամյանին առաջադրված մեղադրանքի ծավալից պետք է բացառել (հանել) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված որակյալ դարձնող հանգամանքը (կատարվել է կազմակերպված խմբի կողմից), և պետք է նրանց մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
III. Ամբաստանյալների նկատմամբ նշանակվող պատժին վերաբերող հարցերը․
29. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն`
§Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
§Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները¦:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
§1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները¦:
Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. §(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը¦ (տե°ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Է.Հայրապետյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: (...)
[Պ]ատիժն արդարացի է, եթե դրա տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները» (տե՛ս Էրիկ Հայրապետյանի գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշումը):
Ն.Սարգսյանի գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը)¦:
30. Վերաքննիչ դատարանը որպես ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ՝ արձանագրում է, որ նա ունի բարձրագույն կրթություն, նախկինում դատապարտված չի եղել։
Որպես ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նրա խնամքին է մինչև տասնչորս տարեկան երեխան:
Ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ։
Որպես ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի և Արմեն Բարսեղյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ Վերաքննիչ դատարանը հիմք է ընդունում՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված հանգամանքները (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։
31. Սույն որոշման 29-րդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրանց կատարած կոնկրետ գործողությունները, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, դրանք համադրելով նրանց անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ պետք է նշանակել՝ ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով, և որ այդ պատժի ռեալ (իրական) կիրառման միջոցով միայն հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
32. Անդրադառնալով ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի նկատմամբ «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված ՀՀ օրենքի (այսուհետ նաև` Համաներման մասին օրենք) կիրառելիության հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Լիպարիտ Գրիգորյանը, Արմեն Բարսեղյանը և Արսեն Ադամյանն իրենց վերագրվող արարքը կատարել են նախքան 2018 թվականի հոկտեմբերի 21-ը:
Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 15-ի ձև 8 տեղեկանքներում առկա չեն տվյալներ այն մասին, որ`
- նրանց նկատմամբ վերջին տասը տարվա ընթացքում կիրառվել է համաներման ակտ,
- այլ քրեական գործերով նրանց մեղադրանք է առաջադրվել:
-այլ քրեական գործերով նրանք մեղավոր են ճանաչվել և/կամ պատժի են ենթարկվել:
33. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժատեսակով, կամ կարող է վերացվել դատվածությունը»:
Համաներման մասին օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն` Համաներման մասին օրենքը կարգավորում է 2018 թվականի հոկտեմբերի 21-ը ներառյալ հանցագործություն կատարելու մեջ կասկածվող, մեղադրվող կամ հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ համաներում հայտարարելու հետ կապված հարաբերությունները։
Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` համաներում հայտարարելով՝ պատժից պետք է ազատել առավելագույնը չորս տարի ժամկետով ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի դատապարտված անձանց:
Համաներման մասին օրենքի 4-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` համաներման կիրառումը չի ազատում դատարանների դատավճիռներով նշանակված լրացուցիչ պատիժներից:
Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասում սահմանված են այն դեպքերը, որոնց առկայության պայմաններում օրենսդիրը բացառել է համաներման կիրառումը: Մասնավորապես` Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 5-րդ կետում թվարկված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի այն գլուխները, հոդվածները և հոդվածների մասերը, որոնցով նախատեսված արարքները կատարած անձանց նկատմամբ համաներումը կիրառելի չէ: Սակայն հարկ է նկատել, որ թվարկված գլուխների, հոդվածների և հոդվածների մասերի շարքից բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասը կամ այն պարունակող գլուխը, այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքը կատարած անձանց նկատմամբ համաներման կիրառումը սահմանափակված չէ:
Սույն քրեական գործի նյութերում բացակայում են նաև Համաներման մասին օրենքի մեջ նշված այն սահմանափակումները, որոնք կարող են արգելք հանդիսանալ ամբաստանյալներ Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի նկատմամբ Համաներման մասին օրենքի կիրառման համար:
Հիմք ընդունելով վերը նշված եզրահանգումները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Լիպարիտ Գրիգորյանին, Արմեն Բարսեղյանին և Արսեն Ադամյանին Համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ պետք է ազատել սույն որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նշանակվող 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում հիմնական պատժից:
Անդրադառնալով քաղաքացիական հայցին և հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Արսեն Ադամյանի նկատմամբ ևս կայացվում է մեղադրական դատական ակտ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա․Արամյանի քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել։ Լիպարիտ Գրիգորյանից, Արմեն Բարսեղյանից և Արսեն Ադամյանից համապարտության կարգով հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության պետք է բռնագանձել 4․500․003․000 (չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Անդրադառնալով ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության ավագ քննիչ Ս․Պողոսյանի 2017 թվականի մայիսի 15-ի որոշումներով Լիպարիտ Գրիգորյանի, Արմեն Բարսեղյանի և Արսեն Ադամյանի գույքի վրա դրված կալանքին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ։
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Արսեն Ադամյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հիմքեր առկա չեն։
Անդրադառնալով դատական ծախսերին, Վերաքննիչ դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածով գտնում է, որ որպես փորձաքննությունների համար կատարված ծախս՝ Լիպարիտ Գրիգորյանից, Արմեն Բարսեղյանից և Արսեն Ադամյանից համապարտության կարգով հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության պետք է բռնագանձել 183.240 (հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ:
Դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ հոդվածներով`Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝
Վերաքննիչ բողոքները բավարարել մասնակիորեն։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2019 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել։
Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված համաներման մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանին ազատել 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժից:
Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված համաներման մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանին ազատել 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժից:
Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
«Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված համաներման մասին ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանին ազատել 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժից:
ՀՀ գլխավոր դատախազության հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Արամյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել. Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանից համապարտության կարգով հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել 4.500.003.000 (չորս միլիարդ հինգ հարյուր միլիոն երեք հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում։
ՀՀ ԿԱ ԱԱԾ քննչական վարչության ավագ քննիչ Ս.Պողոսյանի 2017 թվականի մայիսի 15-ի որոշումներով Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի գույքի վրա դրված կալանքը թողնել անփոփոխ։
Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանից, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանից և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանից համապարտության կարգով հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել 183.240 (հարյուր ութսուներեք հազար երկու հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամ՝ որպես դատական ծախս։
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ


Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 11-12-2019
Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ
Անուն Կարեն
Ազգանուն Մարդանյան
Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ
Անուն Անդրանիկ
Ազգանուն Մնացականյան
Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ
Անուն Ռուբիկ
Ազգանուն Մխիթարյան
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Ամսաթիվ 02-04-2020
Էջերի քանակը 245,318,320,141,188,176,163
Այլ նշումներ 2 լազերային սկավառակ
Գործն ուղարկվել է
Գործն ուղարկվել է 02-04-2020
Էջերի քանակը 7 հատորից. 245 , 318 , 320 , 141 , 188 , 176, 163 թերթ
Գործին կից նյութերը Կից` 2 լազերային սկավառակ
Ուր Վճռաբեկ
Գրության համարը Ե-11246/20
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0091/01/17
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
Բողոքի ստացման ամսաթիվ 24-03-2020
Բողոք բերող անձինք Ամբաստանյալի պաշտպան
Բողոք բերող անձինք Ամբաստանյալի պաշտպան
Բողոք բերող անձինք
Անուն Արմեն
Ազգանուն Թևանյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Բողոք բերող անձինք
Անուն Արամ
Ազգանուն Մուկուչյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ
Անուն Լիպարիտ
Ազգանուն Գրիգորյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ
Անուն Արմեն
Ազգանուն Բարսեղյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ
Անուն Արսեն
Ազգանուն Ադամյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Չափահաս Այո
Բողոքը ստացվել է Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
Կայացվել է որոշում Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է
Որոշման ամսաթիվ 06-07-2020
Որոշման բովանդակություն ԵԱՔԴ/0091/01/17






ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ
ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

6 հուլիսի 2020 թվական ք.Երևան

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

քննարկելով ամբաստանյալներ Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2019 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշման դեմ պաշտպաններ Ա.Թևանյանի և Ա.Մակուչյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)` 2019 թվականի մարտի 20-ի դատավճռով
ճանաչվել և հռչակվել է Արսեն Ադամյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքում՝ արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Նույն դատավճռով Լիպարիտ Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին, 2-րդ կետերով և դատապարտվել ազատազրկման՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով՝ զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիման վրա Լ.Գրիգորյանն ազատվել է հիմնական պատժից:
Նույն դատավճռով Արմեն Բարսեղյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին, 2-րդ կետերով և դատապարտվել ազատազրկման՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով՝ զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիման վրա Ա.Բարսեղյանն ազատվել է հիմնական պատժից:
Մեղադրողի և պաշտպանների վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) 2019 թվականի դեկտեմբերի 11-ին որոշում է կայացրել բողոքները մասնակիորեն բավարարելու և Առաջին ատյանի դատարանի` 2019 թվականի մարտի 20-ի դատավճիռը` մասնակիորեն բեկանելու ու փոփոխելու մասին:
Նույն որոշմամբ Լ.Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել ազատազրկման՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիման վրա Լ.Գրիգորյանն ազատվել է ազատազրկում պատժից:
Նույն որոշմամբ Ա.Բարսեղյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել ազատազրկման՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիման վրա Ա.Բարսեղյանն ազատվել է ազատազրկում պատժից:
Նույն որոշմամբ Ա.Ադամյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել ազատազրկման՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով՝ զրկելով լիցենզավորման ենթակա ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 (մեկ) տարի ժամկետով: «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ի ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիման վրա Ա.Ադամյանն ազատվել է ազատազրկում պատժից:
Վերոգրյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք են բերել պաշտպաններ Ա.Թևանյանը և Ա.Մակուչյանը՝ խնդրելով բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2019 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշումը և ճանաչել ու հռչակել Լ.Գրիգորյանի, Ա.Բարսեղյանի և Ա.Ադամյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում և նրանց նկատմամբ կայացնել արդարացման դատական ակտ՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Բողոք բերած անձինք փաստարկել են, որ բողոքը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի իմաստով՝ Վերաքննիչ դատարանը, ի թիվս այլնի, խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ, 24-րդ, 35-րդ, 127-րդ և 358-րդ հոդվածների պահանջները:
Բողոք բերած անձանց փաստարկների, սույն գործի նյութերի, ինչպես նաև բողոքարկվող դատական ակտի պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերների կողմից չի հիմնավորվել, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և որ առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում:
Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հիմքերը հիմնավորված չեն:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման:
Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալներ Լիպարիտ Ալբերտի Գրիգորյանի, Արմեն Ալբերտի Բարսեղյանի և Արսեն Ռաֆիկի Ադամյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2019 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշման դեմ պաշտպաններ Ա.Թևանյանի և Ա.Մակուչյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել:
Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման:

Նախագահող՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Գործը ստացվել է
Ամսաթիվ 07-04-2020
Գործը ստացվել է Քրեական վերաքննիչ
Զեկուցող դատավոր
Ամսաթիվ 07-04-2020
Զեկուցող դատավոր
Անուն Արթուր
Ազգանուն Պողոսյան
Գործի առաքում
Գործի առաքման ամսաթիվ 14-07-2020
Դատարան Երևան քաղաքի դատարան
Այլ նշումներ քրեական գործը 7 հատորից՝ 1-ինը՝ 245 թերթ, 2-րդը՝ 318 թերթ, 3-րդը՝ 320 թերթ, 4-րդը՝ 141 թերթ, 5-րդը՝ 188 թերթ, 6-րդը՝ 176 թերթ, 7-րդը՝ 207 թերթ և կից 2 լազերային սկավառակ կցված քրեական գործի 3-րդ հատորին: