ԵԱՔԴ/0086/01/17





Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական
գործի վարույթը կարճելու մասին

«21» նոյեմբերի 2019թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),

նախագահությամբ` դատավոր Ա.Մաթևոսյանի,
քարտուղարությամբ` Հ.Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող Բ.Ղազինյանի,
տուժող Ա.Աբգարյանի,
ամբաստանյալ Գ.Բարսեղյանի,
պաշտպաններ Ս.Հարությունյանի, Ա.Ղազարյանի, Դ.Ղազարյանի

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Գ.Բարսեղյանի պաշտպան Ս.Հարությունյանի` ԵԱՔԴ/0086/01/17 (09161217) քրեական գործով ամբաստանյալ Գայանե Համլետի Բարսեղյանի (ծնված 1975 թվականի հունվարի 08-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնալուծված, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվող` ք.Երևան, Նոր Արեշ 5-րդ փողոց, 11 տուն, որպես խափանման միջոց է ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին) նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին միջնորդությունը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի մարտի 30-ին ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնում Արթուր Ստեփանի Աբգարյանը հաղորդում է տվել այն մասին, որ Գայանե Համլետի Բարսեղյանը, ծանոթանալով իր կողմից «Լիստ.էյեմ» կայքէջում զետեղված գազի գլանանոթի և դրա համակարգի վաճառքի վերաբերյալ հայտարարությանը և ներկայանալով որպես ռազմական ոստիկանության ճաշարանի աշխատակից՝ նշված գազի գլանանոթն ու համակարգը 420 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 203.280 ՀՀ դրամ գումարով գնելու և գումարը ս.թ. փետրվարի 10-ին վճարելու պայմանով, 24.01.2017 թվականին Զեյթունի շուկայի մոտ վերցրել է դրանք, սակայն մինչ օրս որևէ գումար չի վճարել և խարդախությամբ տիրացել է գազի գլանանոթին ու դրա համակարգին՝ պատճառելով զգալի չափերի 203.280 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։
2017 թվականի ապրիլի 08-ին դեպքի առթիվ ՀՀ ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է 09161217 քրեական գործը:
2017 թվականի ապրիլի 10-ին 09161217 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Լ.Հարությունյանի վարույթ:
Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Արթուր Աբգարյանը ճանաչվել է տուժող ։
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Գ.Ամիրյանի 2017 թվականի հունիսի 06-ին հաստատել է 09161217 քրեական գործի մեղադրական եզրակացությունը և քրեական գործը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որտեղ ստացվել է նույն թվականի հունիսի 07-ին:
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով քրեական գործը ԵԱՔԴ/0086/01/17 համարի ներքո մակագրվել և 2017 թվականի հունիսի 08-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Մաթևոսյանին:
Դատավոր Ա.Մաթևոսյանի 2017 թվականի հունիսի 08-ի որոշմամբ ԵԱՔԴ/0086/01/17 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի հունիսի 23-ի որոշմամբ նշանակվել դատական քննության:

Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները.
2017 թվականի ապրիլի 25-ին որոշմամբ Գայանե Համլետի Բարսեղյանը 09161217 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ.
«[Գայանե Համլետի Բարսեղյանը] խարդախությամբ ուրիշի գույքի զգալի չափերի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ «Լիստ.էյեմ» ինտերնետային կայքի միջոցով տեղեկանալով, որ Արթուր Ստեփանի Աբգարյանը վաճառում է իր ավտոմեքենայի գազի գլանանոթն ու համակարգը, 2017թ. հունվարի 24-ին զանգահարել է նրան և ցանկություն հայտնել գնել գազի գլանանոթն ու համակարգը, ներկայացել է որպես ռազմական ոստիկանության ճաշարանի աշխատող և խնդրել է գումարը վճարել մի քանի օրից, այնուհետև նույն օրը հանդիպել է Ա.Աբգարյանի հետ Երևանի Պ.Սևակ 51/16 հասցեում գործող ավտոտեխսպասարկման կետում, որտեղ վերջինիս վստահությունը ձեռք բերելու համար գրել է պարտավորագիր այն մասին, որ գումարը կվճարի 10.02.2017թ–ին, ներկայացրել է անձնագրի պատճեն և խաբեությամբ հափշտակել 203.280 ՀՀ դրամ արժողությամբ Ա.Աբգարյանին պատկանող գազի գլանանոթը և համակարգը՝ պատճառելով զգալի չափերի գույքային վնաս։(…) »:
2019 թվականի նոյեմբերի 21-ին կայացած դատական նիստի ընթացքում ամբաստանյալ Գայանե Բարսեղյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանը միջնորդել է իր պաշտպանյալին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության վաղեմության ժամկետներն անցնելու հետևանքով վերջինիս նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել:
Ամբաստանյալ Գայանե Բարսեղյանի դատվածության վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքի համաձայն` Գայանե Բարսեղյանի քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետներն ընդհատված չեն եղել:
Ամբաստանյալ Գայանե Բարսեղյանը միացել է իր պաշտպանի միջնորդությանը, նշել է, որ չի առարկում պաշտպանի միջնորդության դեմ, և, գիտակցելով հանդերձ քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցման ոչ արդարացնող բնույթը, ցանկանում է, որպեսզի իր նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցվի:
Մեղադրող Բ.Ղազինյանն առարկել է պաշտպանի միջնորդության դեմ և նշել է, որ բացակայում է բավարար տեղակատվություն առ այն, թե ՀՀ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածներով է ներկա դրությամբ քրեական հետապնդում իրականացվում Գայանե Բարսեղյանի նկատմամբ:

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարվելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) երկու տարի` ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից (…):
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը (…):
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք: Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկը սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից:
4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից կամ դատից: Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
(…)
6) անցել են վաղեմության ժամկետները.
(…)»:
Նույն հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` «Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով»:
Շարադրված իրավանորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ կապված հանցանքի ծանրության աստիճանից և անձի դրսևորած հետագա վարքագծից` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը նախատեսում է քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում` նա ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից: Մասնավորապես, ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահն անցել է երկու տարի: Իսկ, եթե նշված ժամկետի ընթացքում կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք, ապա այդ դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկը սկսվում է նոր հանցանքն ավարտված համարելու պահից։ Դրա հետ մեկտեղ, եթե խուսափում է քննությունից կամ դատից, ապա այս դեպքում վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է և այն վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից:
Վերը շարադրված իրավանորմերի վերլուծությունից նաև հետևում է, որ վաղեմության ժամկետն անցնելը բացառում է ինչպես քրեական գործի հարուցումը, այնպես էլ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը, իսկ արդեն իսկ հարուցված քրեական գործի և սկսված քրեական հետապնդման պարագայում` օրենսդրական այդ արգելքի կիրառումն այլևս պայմանավորվում է միայն կասկածյալի կամ մեղադրյալի (գործը դատական քննության նշանակված լինելու դեպքում` ամբաստանյալի) հայեցողությամբ:
Ընդ որում, Դատարանի այս վերլուծություններն ու դատողությունները համահունչ են նաև Ա. Սաղաթելյանի և Ս.Ղամբարյանի վերաբերյալ գործերով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արձանագրված իրավական դիրքորոշումներին:
Մասնավորապես, Ա.Սաղաթելյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «(…) քրեական օրենսդրությամբ, կապված արարքի բնույթից և հանրության համար վտանգավորության աստիճանից, նախատեսված են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում կատարված արարքը կորցնում է իր վտանգավորությունը, և անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից: Վերոգրյալի հիման վրա քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները:
(…)
Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով: Ինչպես երևում է նշված արգելքը սահմանող իրավանորմի վերլուծությունից, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի կիրառման համար ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունն անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործն արդեն իսկ հարուցված է, և անձը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, այսինքն` նրա նկատմամբ սկսվել է քրեական հետապնդում» (Անահիտ Սաղաթելյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ5/0022/01/10 որոշումը):
Վճռաբեկ դատարանի կողմից Ս.Ղամբարյանի գործով որոշման մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշման համաձայն. «(…) նոր կատարված հանցագործությունն ընդհատում է նախկին հանցագործության վաղեմության ժամկետի ընթացքը հետևյալ պայմանների առկայության դեպքում`
1. նախկին հանցագործությունն ավարտվել է և օրենքով դրա համար սահմանված վաղեմության ժամկետը դեռևս չի անցել,
2. նոր կատարվածը միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություն է:
Վաղեմության ժամկետի ընդհատվելու դեպքում նախորդ հանցանքի համար ընթացող ժամկետը չեղյալ է համարվում, և հաշվարկը վերսկսվում է նոր հանցագործության ավարտման պահից: Այլ կերպ ասած` նոր հանցանքի կատարմամբ նախկին հանցագործության համար նախատեսված վաղեմության ժամկետը չի վերանում, իսկ ինչպես նոր հանցանքի, այնպես էլ նախկին հանցանքի համար օրենքով սահմանված վաղեմության ժամկետները սկսվում են հաշվարկվել նոր հանցանքի ավարտման պահից` յուրաքանչյուր հանցագործության համար ինքնուրույն:
(…) Եթե անձը միաժամանակ կատարում է երկու կամ ավելի հանցագործություն, դրանցից յուրաքանչյուրի համար վաղեմության ժամկետը պետք է հաշվարկվի առանձին: Հետևաբար, հանցագործություններից մեկի համար վաղեմության ժամկետի ավարտի դեպքում` անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից այդ հանցագործության համար, սակայն մյուսների համար, որոնց վաղեմության ժամկետները չեն անցել, անձը պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության ընդհանուր կարգով» (Սիրաժ Ղամբարյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0055/01/11որոշման 21-րդ կետը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Ավարտված հանցագործություն է համարվում այն արարքը, որը պարունակում է սույն օրենսգրքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան իրավադրույթների վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին:
Ուսումնասիրելով սույն քրեական գործի նյութերը՝ դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Գայանե Համլետի Բարսեղյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրեն մեղսագրվող արարաքը կատարել է 2017 թվականի հունվարի 27-ին, հետևաբար նշված հոդվածով մեղսագրվող հանցագործության համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները լրացել են: Դրա հետ մեկտեղ, վերը նշված համապատասխան հոդվածով քրեական հետապնդումը դադարեցնելուն խոչընդոտող որևէ հիմք, այն է՝ միջին, ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության կատարման մեջ Գայանե Համլետի Բարսեղյանին մեղավոր ճանաչելու մասին օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռ չկա, ուստի առկա է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ԵԱՔԴ/0086/01/17 քրեական գործով ամբաստանյալ Գայանե Համլետի Բարսեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեղադրանքով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել` քրեական պատասխանատվության վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հիմքով:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով և 313-րդ հոդվածով` Դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Պաշտպան Ս.Հարությունյանի միջնորդությունը բավարարել:
ԵԱՔԴ/0086/01/17 քրեական գործով ամբաստանյալ Գայանե Համլետի Բարսեղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով,:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ