ԵԱՔԴ/0085/01/17


ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ


Նախագահությամբ` դատավոր Դ. Գրիգորյան
քարտուղարությամբ` Գ.Վարդանյանի
Մասնակցությամբ`
մեղադրող` Բ.Ղազինյանի
պաշտպան` Ա.Ալիխանյանի

Դռնբաց դատական նիստում 2017 թվականի օգոստոսի 10-ին Երևան քաղաքում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի, ծնված 1961 թվականի նոյեմբերի 1-ին Արծվաբերդ գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, չի աշխատում, թոշակառու, նախկինում չդատված, հաշվառված և փաստացի բնակվում է ք.Երևան, Մալաթիա փողոց, տուն 84/Բ տուն:
Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իրեն մեղավոր է ճանաչել լիովին:

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Երիցյանի 2016 թվականի հուլիսի 18-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 16130716 քրեական գործը:
Նախաքննության մարմնի կողմից Յուրիկ Լևոնի Ապերյանին 2017 թվականի մայիսի 28-ին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ նա քրեական գործով չպարզված անձից ձեռք է բերել վերջինիս կամ այլ անձի կողմից նախապես կեղծված` 27.06.1996թ.-ին տրամադրված A N 028972 սերիայի և համարի իրականությանը չհամապատասխանող տվյալներ պարունակող կեղծ <<Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի>> դիպլոմ, և գիտակցելով ձեռք բերված իրավունք վերապահող փաստաթղթի կեղծ լինելու հանգամանքը`2015 թվականի մարտի 25-ին Երևան քաղաքի թիվ 125-րդ դպրոցում որպես տնտեսական աշխատանքների գծով տնօրենի տեղակալ ընդունվելու համար պահանջվող փաստաթղթերի հետ միասին ներկայացնելով դպրոցի տնօրինությանը` օգտագործել է այն և ընդունվել աշխատանքի:
Բացի այդ, նա քրեական գործով չպարզված անձից ձեռք է բերել վերջինիս կամ այլ անձի կողմից նախապես կեղծված` 27.06.1996թ.-ին տրամադրված A N 028972 սերիայի և համարի իրականությանը չհամապատասխանող տվյալներ պարունակող կեղծ <<Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի>> դիպլոմ, և գիտակցելով ձեռք բերված իրավունք վերապահող փաստաթղթի կեղծ լինելու հանգամանքը`2016 թվականի հունիսի 8-ին օգտագործելով այն` ներկայացրել է պահանջվող փաստաթղթերի հետ միասին թիվ 125-րդ հիմնական դպրոցում` <<Զինղեկ-ուսուցիչ>> մրցույթի ժամանակ և մասնակցելով մրցույթին` ընդունվել է աշխատանքի:
Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի նկատմամբ 2017 թվականի մայիսի 28-ի որոշմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2017 թվականի հունիսի 5-ին Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի վերաբերյալ թիվ 16130716 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԱՔԴ/0085/01/17 համարը:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի օգոստոսի 10-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0085/01/17 քրեական գործով ամբաստանյալ Յու.Ապերյանի և նրա շահերի պաշտպան Ա.Ալիխանյանի միջնորդությունը բավարարել է և ամբաստանյալ Յու.Ապերյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով` 2015 թվականի մարտի 25-ին իրավունք վերապահող կեղծ փաստաթուղթ հանդիսացող` <<Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի>> դիպլոմն օգտագործելու դրվագով քրեական հետապնդումը դադարեվել է` վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով:

2. Արագացված դատական քննություն

Մինչ դատաքննություն սկսելն ամբաստանյալ Յուրիկ Լևոնի Ապերյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով: Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ:
Պաշտպան Ա.Ալիխանյանը միացավ միջնորդությանը:
Մեղադրող Բ.Ղազինյանը չառարկեց արագացված կարգով դատական քննություն կիրառելու դեմ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Յուրիկ Լևոնի Ապերյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը:

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ իրավունք վերապահող ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելը, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, որով էլ նա ենթակա է պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն պատիժ նշանակելիս, պատժաչափը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի բնույթն ու հանրության համար դրա վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունը, պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքները, գործի ողջ նյութերը, իսկ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. (…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը):
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն՝
Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
(…)
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
(…)>>:
Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատժի անհատականացման կարևորությունն այն է, որ դա լուրջ երաշխիք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված` պատժի նպատակների իրականացման համար: Հետևաբար, դատարանն անհրաժեշտ է համարում բազմակողմանի հետազոտել ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ Յուրիկ Լևոնի Ապերյանը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, որի համար նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետն երկու տարի է, նախկինում դատված չէ, ամուսնացած է, հանդիսանում է երրորդ խմբի հաշմանդամ, թոշակառու է:
ՀՀ Երկրապահ կամավորական միության վարչության նախագահ Մ.Գրիգորյանի կողմից տրված ,,մարտական ուղի,, վերտառությամբ գրության համաձայն ՀՀ ԵԿՄ անդամ, ազատամարտիկ Յուրիկ Ապերյանը 1990թ. կամավոր անդամագրվել է ՀԱԲ-ի կամավորական ջոկատներին և մասնակցել ինքնապաշտպանական առաջին մարտերին:
1990-92թթ. ընդունվել է Հատուկ գունգ և մասնակցել Գորիսի, Շամշադինի, Իջևանի, Նոյեմբերյանի և ԼՂՀ Շահումյանի շրջանների ինքնապաշտպանական մարտերին: 1992թ. հունիս-հուլիս ամիսներին մասնակցել է ԼՂՀ Շահումյանի շրջանի ինքնապաշտպանական մարտերին: 1992թ. օգոստոս-նոյեմբեր ամիսներին մասնակցել է Լաչինի միջանցքի Տիգիկ և Ղոչազ գյուղերի ինքնապաշտպանական մարտերին և վիրավորվել ոտքից:
1993թ. հունվար ամսից անդամագրվել է 5-րդ կամավորական մոտոհրաձգային բրիգադին և մասնակցել ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանի Դրմբոն, Ումուդլու, Կուսապատ, Մեծ-Շեն, Մաղաավուզ, Հոռաթաղ գյուղերի ազատազգրական մարտերին:
1993թ. ապրիլի 8-ին Մեծ-Շեն գյուղի մոտակայքում ընթացող մարտական գործողությունների ժամանակ մարտական առաջադրանք կատարելիս արկի մոտակա պայթունից ծանր վիրավորվել է ծնոտից և ստացել ցնցակաթված: Ապաքինվելուց հետո կրկին շարք է վերադարձել և բրիգադի կազմում մասնակցել ԼՂՀ Հադրութի շրջանի ինքնապաշտպանությանը:
Յուրիկ Լևոնի Ապերյանը ռազմահայրենասիրական դաստիարակության գործում ունեցած ավանդի, ինչպես նաև մի շարք դասընթացներին մասնակցելու համար պարգևատրվել է դիպլոմներով, վկայականներով, պատվոգրերով, հավաստագրերով, իսկ 1993թ. մայիսի 28-ին ստացել է <<լեյտենանտ>> զինվորական կոչում:
ՀՀ ՊՆ 25863 զորամասի հրամանատար Ս.Սարգսյանի և շտաբի պետ Ա.Շիրվանյանի կողմից տրված 02.05.2016թ. թիվ 472 տեղեկանքի համաձայն Յուրիկ Լևոնի Ապերյանը 12.04.2016թ-ից 02.05.2016թ. ներառյալ կամավորական սկզբունքներով ծառայության է անցել ՀՀ ՊՆ 25863 զորամասում:
<<Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ>> ԲԿ կրծքային վիրաբուժության բաժանմունքի վարիչ Հ.Սարկավագյանի և բուժող բժիշկ Մ.Մարյանյանի կողմից տրված էպիկրիզի համաձայն Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի ախտորոշվել է աջ թոքի տուբերկուլոմա, վիրուսային հեպատիտ <<C>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում: (…)>>:
Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի վերաբերյալ ԵԱՆԴ/0091/01/09 գործով 2011թ. հուլիսի 13-ի որոշման 20-րդ կետում` արձանագրելով, որ.
<<(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)>>:
Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշման համատեքստում ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Յուրիկ Ապերյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, մասնավորապես այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, 1990-1993թթ. մասնակցել է ՀՀ և ԼՂՀ սահմանների պաշտպանության համար մղված մարտերին, 2016թ. ապրիլյան քառօրյա պատերազմական գործողություններին մասնակցելու նպատակով ՀՀ Երկրապահ Կամավորականների Միության ազատամարտիկների հետ կամավոր մեկնել է Արցախ, առաջադրված մեղադրանքի շուրջ խոստովանական ցուցմունքներ տալով աջակցել է քննությանը:
Վերոհիշյալ հանգամանքների համակցությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիման վրա, դատարանը հաշվի է առնում որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ:
Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չկան:
Ամբաստանյալ Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի կողմից կատարված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով, կամ չկիրառել որպես պարտադիր նախատեսված լրացուցիչ պատիժ:
2. Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը>>:
Սույն քրեաիրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում (ՎԲ-55/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-185/07, ՎԲ-11/08, ՎԲ-13/08, ՎԲ-25/08, ԵՔՐԴ/0057/01/08, ՏԴ/0094/01/09, ԱՎԴ2/0057/01/09, ԵԱՔԴ/0164/01/09, ԵԱՔԴ/0195/01/09 և այլն), և կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորվել այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը կարող է կիրառվել առնվազն հետևյալ երկու պայմանների առկայության պարագայում` գործի բացառիկ հանգամանքների և խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում: Օրենքում օգտագործվող <<բացառիկ>> բառը ենթադրում է, որ նշված հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացող մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը դուրս են սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ են, որ վերածվում են բացառության: Մասնավորապես, դրանք կարող են կապված լինել հանցագործության շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի, ինչպես նաև այլ հանգամանքների հետ: Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա:
Վերոշարադրյալի հիման վրա դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա, որպես մեղմացնող հանգամանք գնահատված հանգամանքների համակցությունը, այդ թվում` առաջին անգամ հանցանք կատարելը, նախկինում արատավորված չլինելը, առողջական և նյութական վիճակը (միակ եկամուտը հանդիսանում է 3-րդ խմբի հաշմանդամության համար նշանակված 67.000 ՀՀ դրամ թոշակը), 1990-1993թթ. ՀՀ և ԼՂՀ սահմանների պաշտպանության համար մղված մարտերին մասնակցելը, 2016թ. ապրիլյան քառօրյա պատերազմական գործողություններին մասնակցելու նպատակով ՀՀ Երկրապահ Կամավորականների Միության ազատամարտիկների հետ կամավոր Արցախ մեկնելը, դրական բնութագրվելը, առաջադրված մեղադրանքի շուրջ խոստովանական ցուցմունքներ տալով քննությանն աջակցելը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ Յու.Ապերյանի կողմից հանցագործության կատարման շարժառիթ է հանդիսացել ոչ թե շահադիտական կամ այլ ստոր դրդումները, այլ հանրակրթական բնագավառում զինղեկ աշխատելով հանրօգուտ աշխատանքով զբաղվելը, այն է՝ ՀՀ և ԼՂՀ սահմանների պաշտպանության համար մղված մարտերի ընթացքում կուտակած պրակտիկ մարտական փորձն ապագա սերնդին փոխանցելը, որոնք իրենց բնույթով բացառիկ են, էականորեն նվազեցնում են հանցավորի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և հիմք են` օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար:
Այսպիսով, դատարանը, հիմնվելով օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող վերոգրյալ տվյալների վերլուծության վրա` գտնում է, որ վերը շարադրված բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցությամբ էականորեն նվազեցնում են ինչպես հանցագործության, այնպես էլ հանցավորի վտանգավորության աստիճանը և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում օբյեկտիվ հիմք են` ամբաստանյալ Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար: Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Յու.Ապերյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ պետք է պատիժ նշանակել տուգանք 50.000 /հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով, որը համաչափ է հանցավորի անձին և նրա կատարած արարքին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է` սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Յուրիկ Լևոնի Ապերյանին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
Քննարկելով ամբաստանյալ Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի խափանման միջոցի հարցը, դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը պետք է թողնել անփոփոխ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված /կիրառվելիք/ արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին:
Տվյալ խնդրին անդրադառնալով դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, նրա գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված և Յուրիկ Ապերյանի անվամբ լրացված ՝ <<A թիվ 028972>> սերիայի և համարի դիպլոմը պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին` վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Դատարանը գտնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալ Յուրիկ Լևոնի Ապերյանից ենթակա չեն բռնագանձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական գործով չկա, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով, դատարանը`

Վ Ճ Ռ Ե Ց
Յուրիկ Լևոնի Ապերյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նույն օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտել տուգանքի՝ ՀՀ նվազագույն աշխատավարձի 50 (հիսուն)-ապատիկի` 50.000 (հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը Յուրիկ Լևոնի Ապերյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված` Յուրիկ Ապերյանի անվամբ լրացված <<A թիվ 028972>> սերիայի և համարի դիպլոմը պահել քրեական գործի հետ միասին` վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտնում այն հրապարակվելու պահից մեկամսյա ժամկետում և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով:



ԴԱՏԱՎՈՐ` Դ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ