N - ԵԱՔԴ/0080/01/17

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

՚17ՙ նոյեմբերի 2017թ. ք.Երևան

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲª Ա.ԱՍԼԱՆՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲª
ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ն.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Ա.ՂԱՐԻԲՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Լ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ՆԵՐԿ. Ա.ՄՈՎՍԻՍՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի Արայիկ Կառլենի Ղարիբյանիª ծնված 12.08.1971թվականին, քաղաք Երևան, ազ•ությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջ-
նակար• կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, ֆիզիկապես առողջ,
չի աշխատում,նախկինում դատվածª 15.06.2004թվականին Էրեբունիի ժող/դատարանի կողմից
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 34-104հոդվածի 1-ին մասով,ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 69հոդվածի կի-
րառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման 6/վեց/ ամիս ժամկետով, ազատվել է ժամկետինª
28.06.2004թվականին, դատվածությունը մարված:Հաշվառված է և բնակվում է քաղաք Երևան,
Բաբաջանյան 103շենք բնակարան 7 հասցեում, 03.03.2017թվականին որպես խափանման մի-
ջոց է ընտրվել ստորա•րություն չհեռանալու մասին:
Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 34-177հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով:
Դատաքննությամբ և •ործի տվյալներով դատարանը

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործով ամբաստանյալ Արայիկ Կառլենի Ղարիբյանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա Արթուր Նիկողոսյանի օժանդակությամբ պահեստարան ապօրինի մուտք •ործելու եղանակով կատարել է •ողության փորձ: Այսպես` Արայիկ Ղարիբյանն ուրիշի •ույքի զ•ալի չափերով •աղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ ընկերոջ` Արթուր Նիկողոսյանի հետ, 2017թվականի փետրվարի 12-ին ժամը 05-ի սահմաններում, •նացել է Երևան քաղաքի Կիևյան 12-րդ հասցեում •տնվող ՚Էս Փեյՙ ՍՊ ընկերությանը պատկանող վճարահաշվարկային տերմինալի մոտ, որտեղ Ա.Նիկողոսյանը կան•նել է տերմինալից շուրջ 2 մետր հեռու և հսկել անցուդարձը, իսկ Ա.Ղարբիյանը պտուտակահանի օ•նությամբ փորձել է բացել նշված տերմինալի դուռը, սակայն հանցա•ործությունն իրենց կամքից անկախ հան•ամանքներով ավարտին չեն հասցրել` չկարողանալով բացել վճարահաշվարկային տերմինալի դուռը` հեռացել են:
Վերը նշված հանցավոր արարքը կատարելու համար նախաքննական մարմինը Արայիկ Կառլենի Ղարիբյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 34-177հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 31.05.2017թվականին մեղադրական եզրակացությամբ քրեական •ործն ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Արայիկ Կառլենի Ղարիբյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արա•ացված կար•ով և հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, •իտակցում է արա•ացված կար•ով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ:
Մեղադրողը և տուժողի ներկայացուցիչը միջնորդության դեմ չառարկեցին:
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 3751 և 3752հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշեց արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնել:
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, •տնում է, որ ամբաստանյալ Արայիկ Կառլենի Ղարիբյանը կատարել է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 34-177հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարք և հան•ում է այն հետևության, որ ամբաստանյալին մեղսա•րված արարքը որակված է ճիշտ, ուստի նա պետք է քրեական պատասխանատվության ենթարկվի:
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտան•ավորության աստիճանը, շարժառիթը, հետևանքը, հանցա•ործության տարածվածությունը, ամբաստանյալի անձը բնութա•րող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքները, նկատի ունենալով այն, որ քրեական պատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները:
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին): Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցա•ործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտան•ավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութա•րող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքները, որոշիչ հան•ամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում: Հանցա•ործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցա•ործության, դրա առանձնահատկությունների, •ործի կոնկրետ հան•ամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հան•ամանքների բազմակողմանի •նահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրա•ործման հնարավորությունը:
Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 62հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ, 10-րդ կետերով, նույն հոդվածի 2-րդ մասով, ամբաստանյալ Արայիկ Կառլենի Ղարիբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հան•ամանք է համարում այն, որ նա իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարածի համար, խնամքին •տնվում է մեկ անչափահաս երեխա /ծնված 09.11.2004թվականին/, տուժողը բողոք կամ պահանջ չունի:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքներ չկան:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 177հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցա•ործության համար պատիժ է նախատեսվում տու•անքª նվազա•ույն աշխատավարձի հին•հարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբª երկուսից հին• տարի ժամկետով:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի նշված հոդվածի սանկցիան այլընտրանքային է, այն հնարավորություն է տալիս դատարանին, ելնելով կոնկրետ հանցա•ործության հանրային վտան•ավորության բնույթից և աստիճանից, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ` ընտրելով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժատեսակներից որևէ մեկը` տու•անք կամ ազատազրկում:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 3753հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` դատարանն արա•ացված կար•ով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող •երազանցել կատարված հանցա•ործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցա•ործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը:
Վճռաբեկ դատարանն իր 22.12.2011թվականի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11քրեական •ործով իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՚(...) որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցա•ործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձա•անքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցա•ործության և քրեաիրավական ներ•ործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցա•ործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հան•եցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է նաև, որ արդարությանª որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդ•րկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հան•ամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցա•ործության հանրորեն վտան•ավորությունը, հանցավորի անձը և այլն): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդ•ծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում: Պատժի անհատականացման սկզբունքի իմաստով դատարանի խնդիրն է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կոնկրետ հանցակազմի սանկցիայի սահմաններում նշանակել կոնկրետ պատիժ: Կոնկրետ պատժի նշանակումը դատարանի համար խիստ կարևոր և պատասխանատու խնդիր է, որի լուծման համար մեծ նշանակություն ունի պատժի անհատականացման կար•ի և չափանիշների հարցը: Վերո•րյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ պատժի անհատականացումն անհրաժեշտ է դիտարկել երկու տեսանկյունից: 1) պատժի անհատականացում օրենքում: Վերջինս ենթադրում է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի նորմերում արտահայտված ընդհանուր դրույթների առկայությունը, որոնք դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ՀՀ Քրեական օրենս•րքի սանկցիայի շրջանակներում պատիժ նշանակելիս: 2) պատժի անհատականացում դատարանում: Վերջինս ենթադրում է կոնկրետ անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս ՀՀ Քրեական օրենս•րքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերի դրույթների կիրառումª հաշվի առնելով հանցավորի անձի առանձնահատկությունները, հանցա•ործության կատարման հան•ամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները: ՀՀ Քրեական օրենս•իրքը չի բովանդակում բոլոր այն հան•ամանքների սպառիչ ցանկը, որոնք պետք է հաշվի առնվեն դատարանի կողմից կոնկրետ հանցա•ործության համար պատիժ նշանակելիս: Օրենս•իրքը, սակայն, դատարանին տալիս է պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշներ, որոնց հիման վրա դատարանը կարող է նշանակել արդարության պահանջներին համապատասխանող պատիժ: Նշված չափանիշներն են` ա) հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանն ու բնույթը, ընդհանրապես, կոնկրետ հանցա•ործության կատարման հան•ամանքների տեսանկյունից մասնավորապես, բ) հանցավորի անձը, •) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները: Պատժի անհատականացման չափանիշներից առաջինինª հանցա•ործության` հանրության համար վտան•ավորության աստիճանին ու բնույթին, Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ (տես Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ •ործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը, կետ 14): Սույն որոշման նախորդ կետում նշված և, համապատասխանաբար, Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ վերլուծվածª արարքի հանրային վտան•ավորության աստիճանն ու բնույթը սերտորեն կապված են պատժի անհատականացման երկրորդ չափանիշիª հանցավորի անձի հետ: Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ ՚Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտան•ավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութա•րող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հո•եբանական, սոցիալ-ժողովրդա•րական, քրեաբանական և քրեա-իրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ •նահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքա•իծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)ՙ (տես Հազարապետ Ալբերտի Հարությունյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը): Զար•ացնելով մեջբերված դիրքորոշումըª Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ հանցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48-րդ հոդվածի ¥՚Պատժի նպատակներըՙ) իմաստով պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերական•նելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցա•ործությունների կանխումը, ուստի դատարանը պարտավոր է հան•ամանորեն հետազոտել անձի ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական առանձնահատկությունները: Այս կապակացությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ շատ դեպքերում պատժի տեսակի և չափի վրա ազդում են հանցավորի սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը: Պատժի անհատականացման երրորդ չափանիշը պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքներն են: Վերջիններիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ռ.Խատոյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07, Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07, Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 և մի շարք այլ որոշումներում: Պատժի նշանակման մարդասիրության սկզբունքն ունի երկու կողմ, այն էª 1) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ, որի էությունը տուժողի, հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է: 2) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ. դա նշանակում է մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ, պատվի և արժանապատվության հար•ում, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում:Պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մարդասիրության սկզբունքի վերոնշյալ երկու կողմերը: Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում ձևավորված, ինչպես նաև սույն որոշման 14-21-րդ կետերում շարադրված և զար•ացված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանա•րում է, որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ Քրեական օրենս•րքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավա•իտակցությանը համապատասխան, ՀՀ Քրեական օրենս•րքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպª ուրվա•ծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելա•ույն և նվազա•ույն սահմաններըª ՀՀ Քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն: Վճռաբեկ դատարանը •տնում է, որ ՀՀ Քրեական օրենս•րքի Հատուկ մասի •րեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրա•րված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Վերո•րյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահան•ում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդ•ծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտան•ավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հան•ամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային •նահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածով նախատեսվածª պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (...)ՙ:
Վերլուծելով և •նահատելով վերը նշված հան•ամանքները, հաշվի առնելով ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հան•ամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հան•ամանքների բացակայությունը, հանցանքը կատարելուց հետո դրսևորած վարքա•իծը` մասնավորապես այն, որ •տնվելով անազատության մեջ •իտակցել է կատարած հանցանքի վտան•ավորությունը, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, խնամքին ունի անչափահաս երեխա, տուժողը բողոք կամ պահանջ չունի, հետևաբար Դատարանը •տնում է, որ թվարկված հան•ամանքներն էականորեն նվազեցնում են հանցա•ործության հանրության համար վտան•ավորության աստիճանն ու իրենց համակցությամբ հնարավորություն են տալիս հան•ելու հետևության, որ ամբաստանյալի նկատմամբ տու•անքի ձևով պատիժ նշանակելու միջոցով տվյալ •ործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերական•նմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը ու հանցա•ործությունների կանխմանը: Միաժամանակ դատարանը •տնում է, որ ամբաստանյալի արարքին համապատասխան պատժելիության սահմանումը կնպաստի նաև քրեական օրենքի ընդհանուր կանխար•ելիչ ազդեցությանը, դատարանը նման հետևության է հան•ել ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից, սոցիալական արդարության վերական•նման և պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, հիմնվելով կատարված հանցա•ործության, դրա առանձնահատկությունների, •ործի կոնկրետ հան•ամանքների բազմակողմանի և օբյեկտիվ •նահատման վրա: Վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները կիրառելովª Դատարանը հան•ում է հետևության, որ ամբաստանյալին նպատակահարմար է պատժիչ դաստիարակչական ներ•ործության ենթարկել հասարակությունից չմեկուսացնելու պայմաններում: Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը ելնում է այն իրողությունից, որ օրենքի առաջնային պահանջը պատժի արդարացիությունն է, որըª որպես քրեական իրավունքի սկզբունք, ձևակերպված է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 10հոդվածում, համաձայն որի հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պատիժը պետք է լինի արդարացի, անհրաժեշտ և բավարար նրան ուղղելու և նոր հանցա•ործությունը կանխելու համար: ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածի դրույթների համաձայն պատժի նպատակն է վերական•նել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցա•ործությունները: Դատարանը միաժամանակ հավաստում է, որ նշանակվող պատժի արդարացիության հարցը լուծելիս դատարանը ճիշտ է •նահատել •ործի բոլոր հան•ամանքները, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է տվյալ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Ընդ որում, պատիժ նշանակելիս դատարանն ուղեցույց է ընդունում նաև քրեական օրենքի դրույթն այն մասին, որ հանցա•ործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները /ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 61հոդվածի 3-րդ մաս/: Միաժամանակ նշված հան•ամանքների ամբողջությունը դատարանին հիմք է տալիս հետևության հան•ելու, որ ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 177հոդվածի 2-րդ մասով կատարած հանցանքի համար ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել տու•անք, արձանա•րելով, որ տվյալ պատիժը համաչափ է կատարած արարքին և բավարար պատժի նպատակներին հասնելու համար: Այդպիսի եզրակացության դատարանը •ալիս է հաշվի առնելով արարքի բոլոր փաստական ու քրեաիրավական բնութա•րերը:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից 20.02.2017թվականին տրված ՚ձև 8ՙ տեղեկանքին/•.թ.59/, որի համաձայնª Արայիկ Կառլենի Ղարիբյանը /ծնված 12.08.1971 թվականին/ Ռուսաստանի Դաշնությունում չորս ան•ամ դատապարտվել է, ապա դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանա•րել, որ տեղեկանքում պարունակվող ոչ ամբողջական տվյալներն ու տեղեկությունները բավական չեն ռեցեդիվը /վտան•ավոր ռեցեդիվը, առանձնապես վտան•ավոր ռեցեդիվը/ •նահատելու համար և դրանք չեն կարող հիմք ընդունվել ռեցիդիվը •նահատելիս, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 17հոդվածի համաձայն`
1.Օտարերկրյա պետության դատարանի դատավճիռը կարող է հաշվի առնվել, եթե Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին, օտարերկրյա քաղաքացին կամ քաղաքացիություն չունեցող անձը դատապարտվել է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս կատարած հանցանքի համար և կրկին հանցանք է կատարել Հայաստանի Հանրապետության տարածքում:
2.Սույն հոդվածի առաջին մասին համապատասխան հանցա•ործությունների ռեցիդիվը, չկրած պատիժը կամ օտարերկրյա պետության դատարանի դատավճռի այլ իրավական հետևանքները հաշվի են առնվում նոր հանցանքը որակելիս, պատիժ նշանակելիս, քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելիս:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 499 8հոդվածի համաձայն`
1.Հայաստանի Հանրապետության միջազ•ային պայմանա•րերով նախատեսված դեպքերում օտարերկրյա պետությունների դատարանների դատավճիռները ենթակա են ճանաչման Հայաստանի Հանրապետությունում:
2.Օտարերկրյա պետությունների դատարանների դատավճիռներիª Հայաստանի Հանրապետությունում ճանաչելու հիմքերը, ճանաչման ենթակա դատավճիռների (որոշումների) տեսակները սահմանվում են տվյալ պետության հետ կնքված կամ նրա մասնակցությամբ •ործող Հայաստանի Հանրապետության միջազ•ային պայմանա•րով:
3. Օտարերկրյա պետության դատարանի դատավճիռը Հայաստանի Հանրապետությունում ճանաչում ենª
1) Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը, եթե ճանաչման ենթակա դատավճիռը կայացրել է օտարերկրյա պետության բարձրա•ույն դատական մարմինը,
2) Հայաստանի Հանրապետության քրեական վերաքննիչ դատարանը, եթե ճանաչման ենթակա դատավճիռը կայացրել է օտարերկրյա պետության իրավասու վերաքննիչ դատարանը,
3) Հայաստանի Հանրապետության առաջին ատյանի դատարանըª սույն օրենս•րքով սահմանված ընդդատությանը համապատասխան, եթե ճանաչման ենթակա դատավճիռը կայացրել է օտարերկրյա պետության առաջին ատյանի դատարանը:
4. Օտարերկրյա պետության դատարանի դատավճռի ճանաչման վերաբերյալ սույն հոդվածի երրորդ մասով իրավասու Հայաստանի Հանրապետության դատարանը որոշում է կայացնում:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 108հոդվածի 5-րդ կետի համաձայնª քրեական •ործով վարույթում ստորև նշված հան•ամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով` կասկածյալի և մեղադրյալի մոտ նախկին դատվածության առկայությունը և նրան որոշակի պատիժ նշանակելը` համապատասխան տեղեկանքը, իսկ հնարավորության դեպքում` նաև դատարանի դատավճռի պատճենը:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 22հոդվածի համաձայնª
1.Հանցա•ործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար:
2. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվը վտան•ավոր է համարվումª
1) դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու ան•ամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցա•ործության համար.
3. Հանցա•ործությունների ռեցիդիվն առանձնապես վտան•ավոր է համարվում անձի կողմիցª
1) դիտավորությամբ այնպիսի հանցանք կատարելու դեպքում, որի համար անձը դտապարտվում է ազատազրկման, եթե անձը նախկինում երեք ան•ամից ոչ պակաս ցանկացած հաջորդականությամբ ազատազրկման է դատապարտվել միջին ծանրության դիտավորյալ հանցա•ործության, ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցա•ործության համար:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 84հոդվածի համաձայն.
1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածությունը մարվելու կամ հանվելու պահը:
2. Դատվածությունը, սույն օրենս•րքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցա•ործության ռեցիդիվի դեպքում և պատիժ նշանակելիս:
3. Դատվածություն չունեցող են համարվում այն անձինք, ովքեր դատարանի դատավճռով դատապարտվել են առանց պատիժ նշանակելու կամ դատարանի դատավճռով ազատվել են պատիժը կրելուց կամ պատիժը կրել են այնպիսի արարքի համար, որի հանցավորությունն ու պատժելիությունը վերացված են օրենքով:
4. Դատվածությունը մարվում էª
1) պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքումª փորձաշրջանն անցնելուց հետո.
2) ազատազրկումից ավելի մեղմ պատժի դատապարտված անձանց նկատմամբª նշանակված պատիժը կրելուց մեկ տարի անցնելուց հետո.
3) ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցա•ործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբª պատիժը կրելուց երեք տարի անցնելուց հետո:
4) ծանր հանցա•ործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբª պատիժը կրելուց հին• տարի անցնելուց հետո.
5) առանձնապես ծանր հանցա•ործության համար ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբª պատիժը կրելուց ութ տարի անցնելուց հետո:
5. Եթե անձն օրենքով սահմանված կար•ով պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է պատիժը կրելուց, կամ պատժի չկրած մասը փոխարինվել է ավելի մեղմ պատժով, ապա դատվածությունը մարելու ժամկետը հաշվարկվում է հիմնական պատիժը և լրացուցիչ պատիժը կրելուց ազատելու պահից:/®/
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 17հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենս•րքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները •ործի հան•ամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հան•ամանքները:
Վերը շարադրված իրավադրույթները կիրառելով դատարանն արձանա•րում է, որ տվյալ դեպքում քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի կողմից դատարան չի ներկայացվել և •ործում բացակայում են Ռուսաստանի Դաշնության դատարանների համապատասխան դատական ակտերը, բացակայում է որևէ տվյալ այդ դատավճիռները Հայաստանի Հանրապետությունում ճանաչված լինելու վերաբերյալ, իսկ տեղեկանքում բացակայում են պատժի կրման, պատժից ազատման, նաև հանցա•ործությունների տեսակի վերաբերյալ տվյալները: Հետևաբար նաև չփարատված կասկածները ամբաստանյալի օ•տին մեկնաբանելով, դատարանը •տնում է, որ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից 20.02.2017թվականին տրված պահանջա•րում նշված տվյալները չեն կարող բավարար լինել ամբաստանյալ Արայիկ Կառլենի Ղարիբյանի նախկինում դատված լինելը հաստատված համարելու և ռեցիդիվը •նահատելու համար:
Ամբաստանյալ Արայիկ Կառլենի Ղարիբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորա•րություն չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քննության առնելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, դատարանը հան•ում է այն հետևության, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված ՚Էս Փեյՙ ՍՊԸ-ին պատկանող ՚Իզիփեյՙ մոդելի վճարահաշվարկային տերմինալը, որն ի պահ է հանձնվել ՚Էս Փեյՙ ՍՊԸ-ին, որի իրավահաջորդն է այժմ հանդիսանում ՚Իզի Փեյՙ ՍՊԸ-ն, պետք է թողնել նրա տնօրինությանը:
Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 357-360, 365, 369-375, 3751 - 3753հոդվածներով դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արայիկ Կառլենի Ղարիբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 34-177հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտել տու•անքի Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազա•ույն աշխատավարձի հազարապատիկիª 1.000.000/մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամի չափով:
Խափանման միջոցը` ստորա•րություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված ՚Իզի Փեյՙ ՍՊԸ-ին պատկանող ՚Իզիփեյՙ մոդելի վճարահաշվարկային տերմինալը թողնել ՚Իզի Փեյՙ ՍՊԸ-ի տնօրինությանը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանª հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 395հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի:

ԴԱՏԱՎՈՐª Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ