Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0067/01/17
Վիճակագրական տողի համար :
6.4
Պատասխանող
Հերմինե Շափաղաթյան
Հերմինե Շափաղաթյան Նապոլեոն
Հերմինե Շափաղաթյան
Հերմինե Շափաղաթյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Մհեր Արղամանյան
Նարինե Հովակիմյան
Ալեքսանդր Ազարյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Աննա Մաթևոսյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Մհեր Արղամանյան
Նարինե Հովակիմյան
Ալեքսանդր Ազարյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Աննա Մաթևոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2019-07-23 | 15:00 | 1 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2019-07-08 | 15:00 | 1 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2019-06-24 | 14:00 | 1 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2019-05-23 | 16:00 | 1 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2019-04-30 | 12:00 | 1 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2019-03-25 | 14:00 | 1 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2019-02-26 | 14:00 | 3 | Չի կայացվել | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2018-12-14 | 09:25 | 7 | Կայացել է | ||
| Վճռաբեկ | 2018-12-13 | 09:30 | 7 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-11-23 | 09:30 | 7 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-10-30 | 09:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-10-11 | 09:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-09-17 | 09:30 | 6 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-08-06 | 11:00 | 6 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-07-03 | 17:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-06-14 | 10:00 | 6 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-05-17 | 17:00 | 6 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-04-26 | 14:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-03-30 | 11:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-03-17 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-02-28 | 12:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-02-08 | 14:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-01-17 | 12:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-12-04 | 15:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-11-10 | 12:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-10-16 | 14:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-09-22 | 14:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-08-03 | 14:30 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-07-13 | 11:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2017-06-09 | 11:00 | 1 | Կայացել է |
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
Հ Ա Ն Ո Ւ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ո Ւ Թ Յ Ա Ն
23.07.2019թ. ք.Երևան
ԳՈՐԾ.N-ԵԱՔԴ/0067/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ
ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ` Ա.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ԴԱՏԱԽԱԶ` Դ.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂՆԵՐ՝ Դ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆԻ
Ն.ՄԵՍՐՈՊՅԱՆԻ
Ն.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Տ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Հ.ՇԱՓԱՂԱԹՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Հ.Շափաթաղյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հերմինե Նապոլեոնի Շափաթաղյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի փաստական հանգամանքներն ու դատավարական ընթացքը
Նախաքննական մարմնի կողմից Հերմինե Նապոլեոնի Շափաթաղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երեք դրվագով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի երկու դրվագով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա խարդախությամբ՝ խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով, կատարել է ուրիշի գույքի զգալի և խոշոր չափերով հափշտակություններ։
Այսպես.
Հերմինե Շափաղաթյանը, ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, Հայաստանի Հանրապետության Սփյուռքի նախարարությունում որպես գործավար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի հուլիսին Սոսե Սաֆարյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց-Շիրվանզադե փողոցների խաչմերուկի մոտակայքում ստացել է շուրջ 476.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար, այնուհետև նշված նախարարությունում վճարումներ կատարելու պատրվակով Սոսե Սաֆարյանից պահանջել և մաս-մաս ստացել է ևս 87.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով Սոսե Սաֆարյանի օգտին, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով՝ շուրջ 563.000 ՀՀ դրամ գումարը։
Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանը, դարձյալ ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն չունենալով, Փարաքար համայնքի դպրոցում որպես դասվար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի դեկտեմբերին Դուխիկ Ավագյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 313.300 ՀՀ դրամին համարժեք 650 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Դուխիկ Ավագյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։
Նույն ժամանակահատվածում Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, Դուխիկ Ավագյանի դստերը՝ Ֆլորա Եղիազարյանին Երևանի մանկապարտեզներից մեկում որպես անգլերեն լեզվի մասնագետ աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, իբր պետական վճարումներ կատարելու նպատակով 2016 թվականի դեկտեմբերին Ֆլորա Եղիազարյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 96.400 ՀՀ դրամին համարժեք 200 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Ֆլորա Եղիազարյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։
Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, ՀՀ կառավարության աշխատակազմի կադրերի բաժնում որպես մասնագետ աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, իբր պետական վճարումներ կատարելու նպատակով 2016 թվականի դեկտեմբերին Նարինե Հակոբյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 723.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Նարինե Հակոբյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով գումարը։
Բացի այդ, Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, «Բաբլոյան» բժշկական կենտրոնում որպես բուժքույր աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2017 թվականի հունվարին Նեկտար Մեսրոպյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 242.500 ՀՀ դրամին համարժեք 500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։
2017 թվականի մայիսի 15-ին թիվ 14167317 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` ըստ էության քննության:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի արագացված դատաքննության արդյունքում 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ին կայացված դատավճռով Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեղադրանքով (տուժող Ֆլորա Եղիազարյանից կատարված հափշտակության դրվագ) քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` տուժողի հետ փոխադարձ հաշտության հիմքով:
Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանը մեղավոր է ճանաչվել երկու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքներում և երկու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտվել.
- առաջին դրվագով (տուժող Սոսե Սաֆարյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով,
- երկրորդ դրվագով (տուժող Դուխիկ Ավագյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով,
- երրորդ դրվագով (տուժող Նարինե Հակոբյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով,
- չորրորդ դրվագով (տուժող Նեկտար Մեսրոպյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարվել է երրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժից ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, երկրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նշանակված պատժից` ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և չորրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով նշանակված 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 (երեք) տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է սահմանվել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է ամբաստանյալ Շափաղաթյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Դատարանը որոշել է նաև -
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Սոսե Սաֆարյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ նրա բռնագանձել 563.000 (հինգ հարյուր վաթսուներեք հազար) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Դուխիկ Ավագյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ նրա բռնագանձել 313.300 (երեք հարյուր տասներեք հազար երեք հարյուր) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Նարինե Հակոբյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ նրա բռնագանձել 723.000 (յոթ հարյուր քսաներեք հազար) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Նեկտար Մեսրոպյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ նրա բռնագանձել 242.500 (երկու հարյուր քառասուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Ֆլորա Եղիազարյանի քաղաքացիական հայցը`96.400 (իննսունվեց հազար չորս հարյուր) ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու մասով, կարճել` քաղաքացիական հայցից հրաժարվելու հիմքով:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջները
Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը վերաքննիչ բողոք է բերել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռի դեմ` միջնորդելով պատժի մասով բեկանել և փոփոխել այն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով երկու դրվագով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասով երկու դրվագով նախատեսված հանցագործություն կատարելու համար իր նկատմամբ 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել կամ մեղմացնել պատիժը։
Իր վերաքննիչ բողոքն ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով.
<<(…) Դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա։
Մասնավորապես, դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների դրույթները, չի կիրառել նույն օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, որը կարող էր կիրառել։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝
1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը, և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Դատարանն ընդհանրապես չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության հարցին, չի քննարկել արդյոք Հ. Շափաղաթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի համապատասխանում արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին և ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է բացառապես ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու արդյունքում։
Անձի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև ՎԲ–192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 և այլ որոշումներում, որոնցում հայտնել և վերահաստատել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնելով նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորություն աստիճանին ու բնույթին։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը (տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ի ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 18 կետը)։
Զարգացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ, համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար՝ անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունից։ Այլ կերպ՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հանգում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու։
Հաշվի առնելով Հ.Շափաղաթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, նրա անձը բնութագրող տվյալները. (…)>>:
Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանը և պաշտպան Տ.Ղազարյանը նույն հիմքերով ու հիմնավորումներով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պնդեցին, դատախազ Դ.Մնացականյանը բողոքի դեմ առարկեց` միջնորդելով վերաքննիչ բողոքը մերժել, առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
Տուժողները գրավոր հայտնել են, որ իրենց պատճառված նյութական վնասն ամբողջությամբ հատուցվել է և Հերմինե Շափաղաթյանից որևէ պահանջ չունեն, Դուխիկ Ավագյանը և Նեկտար Մեսրոպյանը խնդրել են իրենց մասով քրեական գործի մասը կարճել ամբաստանյալի հետ հաշտվելու հիմքով, իսկ Սոսե Սաֆարյանը և Նարինե Հակոբյանը խնդրել են նրա նկատմամբ մեղմ պատիժ սահմանել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումները
Ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դատաքննության ընթացքում լսելով բողոքում ներկայացված իրենց հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալի և պաշտպանի պատճառաբանությունները, դատախազի առարկությունները, տուժողների արտահայտած դիրքորոշումը, վերաքննիչ քրեական դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճիռը պետք է բեկանել և փոփոխել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երկու դրվագներով Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ տուժողների հետ հաշտության հիմքով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի երկու դրվագներով նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառել, հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է սահմանում խարդախության համար, որի 1-ին մասի համաձայն` «Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կատարված հանցագործության ծանրությունից և բնույթից ելնելով՝ քրեական դատավարությունում հետապնդումն իրականացվում է հանրային և մասնավոր կարգով։
2. Մասնավոր հետապնդման գործեր են համարվում սույն օրենսգրքի 183 հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը։(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի (…) 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, (…)
5) եթե` սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ(…).
12) եթե` անձը Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից(…)»։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տուժողներ Նեկտար Նորայրի Մեսրոպյանը և Դուխիկ Միշիկի Ավագյանը վերաքննիչ դատարանում հայտնեցին, որ Հերմինե Շափաղաթյանի կողմից ամբողջությամբ հատուցվել է իրենց պատճառված նյութական վնասը, նրա հետ հաշտվել են, որևէ պահանջ չունեն և խնդրեցին իրենց մասով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել:
Տվյալ պայմաններում վերաքննիչ դատարանը փաստելով հանդերձ, որ Հերմինե Շափաղաթյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագ) նախատեսված հանցագործություն, գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի հիման այդ դրվագներով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել տուժողներ Ն. Մեսրոպյանի և Դ. Ավագյանի հետ հաշտվելու հիմքով:
Քննության առնելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պատժի հարցը, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը նրա նկատմամբ պատժի նշանակումը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով:
<<(…) Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում այն, որ նա.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2018 թվականի դեկտեմբերի 03-ի տեղեկանքի համաձայն` դատվածություն չունի,
- ունի առողջական խնդիրներ (հիմք` «Վ.Ավագյանի անվան բժշկական կենտրոն» ՍՊԸ-ի կոնսուլտացիոն թերթիկը):
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները, որպես ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարած արարքի համար:
Դատարանն ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
Քննարկելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատժատեսակ և պատժաչափ նշանակելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասը որպես պատիժ նախատեսում է տուգանք`նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը՝ տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկում` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա կատարած կոնկրետ արարքները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցավոր արարքների արդյունքում պատճառված գույքային վնասի չափերը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` յուրաքանչյուր դրվագով անհրաժեշտ է պատիժ նշանակել ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ յուրաքանչյուր դրվագով ազատազրկում 2 (երկու) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման կանոնների կիրառմամբ ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի նկատմամբ առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժին անհրաժեշտ է մասնակիորեն գումարել երրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժից ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, երկրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և չորրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը և հաշվի առնելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին մեղսագրված արարքների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը, հանգում է հետևության, որ տվյալ դեպքում ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին, ուստի Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով դատապարտվել է 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքի և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելու 3 (երեք) տարի ժամկետով: Հետևաբար, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով ամբաստանյալ Հ. Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակվող պատժին անհրաժեշտ է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոգրյալ դատավճռով նշանակված 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 (երեք) տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով: (…)>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»:
Սույն քրեաիրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու. նման հետևությունները պետք է հիմնված լինեն հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, արարքում մեկից ավելի ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն:
Մասնավորապես, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Գ. Հայրապետյանի գործով 2018 թվականի մարտի 28-ին կայացրած թիվ ԿԴ3/0006/01/17 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...)Անդրադառնալով սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու խնդրին, իր որոշումներում մշտապես ընդգծել է, որ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի նվազման տեսանկյունից հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասն ամբողջությամբ վերականգնված լինելու հանգամանքն էական նշանակություն ունի (տե՛ս, mutatis mutandis, Ա.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2009 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ՀՅՔՐԴ/0109/01/08, Գ.Պետրոսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ ԵԿԴ/0126/01/10 որոշումները)։
Ս.Հովսեփյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «(...)[Հ]ափշտակությունների և սեփականության դեմ ուղղված այլ հանցագործությունների դեպքում պատճառված նյութական վնասը հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող կարևոր գործոն է, ինչը դատարանի կողմից պատիժ նշանակելու գործընթացում պետք է պատշաճ գնահատականի արժանանա։ Մասնավորապես, որքան մեծ է հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, այնքան բարձր է արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, հետևաբար վնասը վերականգնված չլինելու պարագայում ինքնին նվազում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը։ Ուստի քննարկվող հանցագործություններով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը որոշելիս դատարանը պետք է, ի թիվս այլ հանգամանքների, գնահատման ենթարկի հանցագործությամբ պատճառված վնասը, դրա չափը, ինչպես նաև՝ որքանով է այն մոտ կոնկրետ հանցակազմի հասարակ կամ որակյալ տեսակի առավելագույն կամ նվազագույն չափին, վնասը վերականգնված լինելու կամ չլինելու կամ մասնակի վերականգնված լինելու հանգամանքը և այլն։ Միևնույն ժամանակ, հանցագործությամբ պատճառված վնասը վերականգնված չլինելու պարագայում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները (տարիք, առողջական վիճակ և այլն), ինչպես նաև առկա մեղմացնող հանգամանքները սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափ սահմանելու հիմք են։
Վերոնշյալ դիրքորոշումը նաև պայմանավորված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ գույքային բնույթի հանցագործություններում սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է ապահովել պատճառված վնասի համարժեք հատուցմամբ և նախքան հանցագործությունը եղած իրադրության հնարավորինս վերականգնմամբ, իսկ քանի դեռ հանցագործությամբ տուժողին պատճառված վնասը չի հատուցվել, խոսք չի կարող լինել սոցիալական արդարությունը վերականգնված լինելու մասին։ Ուստի հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պետք է ընտրվի այնպիսի ներգործության միջոց, որը կապահովի սոցիալական արդարության վերականգնումը, ինչպես նաև հանցավորի ուղղումը և նոր հանցագործությունների կանխումը» (տե՛ս Սամվել Անդրանիկի Հովսեփյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԼԴ/0193/01/10 որոշման 21.1-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ գույքային բնույթի հանցագործություններում արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող հիմնական և կարևոր գործոնը հենց պատճառված վնասն է և այն վերականգնված լինելու կամ չլինելու հանգամանքը, ինչը յուրաքանչյուր դեպքում արդարացի պատիժ նշանակելիս և այն պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է համարժեք գնահատականի արժանանա։ (...)»(տե՛ս Գարիկ Հայրապետյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2018 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԿԴ3/0006/01/17 որոշման 11-րդ, 13-րդ կետերը)։
Վերոգրյալի համատեքստում քննության առնելով Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, հաշվի առնելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատական ակտում շարադրված ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երկու դրվագներով Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով նրա նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից պետք է հանել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երկու դրվագներով նշանակված 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկումը՝ թողնելով կրելու ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամանակով, միաժամանակ նկատի ունենալով, որ Հերմինե Շափաղաթյանը Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով դատապարտվել է 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքի և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելու 3 (երեք) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով նշանակվող պատժին անհրաժեշտ է լրիվ գումարել վերոնշյալ պատիժը՝ վերջնական պատիժ սահմանելով ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Հաշվի առնելով նաև այն, որ ամբաստանյալի կողմից ամբողջությամբ վերականգնվել է բոլոր տուժողներին հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասը, ինչն էականորեն նվազեցնում է հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, վերաքննիչ դատարանը հանգում այն հետևության, որ Հերմինե Շափաղաթյանը ուղղվելու համար նշանակված պատիժը ռեալ կրելու անհրաժեշտություն չունի, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգքրի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանն ու ամբաստանյալի ուղղմանը, հանցագործությունների կանխմանը, ուստի ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռիռը բեկանել և փոփոխել, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի երկու դրվագներով Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ ազատազրկում 2 տարի 6 ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 տարի ժամկետով:
Միաժամանակ նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալի կողմից ամբողջությամբ հատուցվել են տուժողներին պատճառված նյութական վնասները և վերջիններս ըստ էության հրաժարվել են իրենց կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերից, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 161-րդ հոդվածի հիման վրա քաղաքացիական հայցերի մասով վարույթը ենթակա է կարճման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 399-րդ հոդվածներով վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել։
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երկու դրվագներով՝ (տուժողներ Դուխիկ Ավագյանից և Նեկտար Մեսրոպյանից կատարված հափշտակություններ) Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ տուժողների հետ հաշտության հիմքով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի երկու դրվագներից յուրաքանչյուրով (տուժողներ Սոսե Սաֆարյանից և Նարինե Հակոբյանից կատարված հափշտակություններ) Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռով նշանակված համապատասխանաբար 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը մասնակիորեն գումարելով՝ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 տարի 6 ամիս ժամանակով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով նշանակվող պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով նշանակված 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, տուգանք 1.000.000 ՀՀ դրամ և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու ե պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում՝ 3 տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 տարի ժամկետով՝ նրա վարքի հսկողությունը դնելով ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Տուժող-քաղաքացիական հայցվորներ Դուխիկ Ավագյանի, Նեկտար Մեսրոպյանի, Սոսե Սաֆարյանի և Նարինե Հակոբյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերի մասով գործի վարույթր կարճել։
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակումից մեկամսյա ժամկետում
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ
Հ Ա Ն Ո Ւ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ո Ւ Թ Յ Ա Ն
23.07.2019թ. ք.Երևան
ԳՈՐԾ.N-ԵԱՔԴ/0067/01/17
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ
ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ` Ա.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ԴԱՏԱԽԱԶ` Դ.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂՆԵՐ՝ Դ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆԻ
Ն.ՄԵՍՐՈՊՅԱՆԻ
Ն.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Տ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Հ.ՇԱՓԱՂԱԹՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Հ.Շափաթաղյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հերմինե Նապոլեոնի Շափաթաղյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի փաստական հանգամանքներն ու դատավարական ընթացքը
Նախաքննական մարմնի կողմից Հերմինե Նապոլեոնի Շափաթաղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երեք դրվագով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի երկու դրվագով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա խարդախությամբ՝ խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով, կատարել է ուրիշի գույքի զգալի և խոշոր չափերով հափշտակություններ։
Այսպես.
Հերմինե Շափաղաթյանը, ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, Հայաստանի Հանրապետության Սփյուռքի նախարարությունում որպես գործավար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի հուլիսին Սոսե Սաֆարյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց-Շիրվանզադե փողոցների խաչմերուկի մոտակայքում ստացել է շուրջ 476.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար, այնուհետև նշված նախարարությունում վճարումներ կատարելու պատրվակով Սոսե Սաֆարյանից պահանջել և մաս-մաս ստացել է ևս 87.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով Սոսե Սաֆարյանի օգտին, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով՝ շուրջ 563.000 ՀՀ դրամ գումարը։
Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանը, դարձյալ ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն չունենալով, Փարաքար համայնքի դպրոցում որպես դասվար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի դեկտեմբերին Դուխիկ Ավագյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 313.300 ՀՀ դրամին համարժեք 650 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Դուխիկ Ավագյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։
Նույն ժամանակահատվածում Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, Դուխիկ Ավագյանի դստերը՝ Ֆլորա Եղիազարյանին Երևանի մանկապարտեզներից մեկում որպես անգլերեն լեզվի մասնագետ աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, իբր պետական վճարումներ կատարելու նպատակով 2016 թվականի դեկտեմբերին Ֆլորա Եղիազարյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 96.400 ՀՀ դրամին համարժեք 200 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Ֆլորա Եղիազարյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։
Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, ՀՀ կառավարության աշխատակազմի կադրերի բաժնում որպես մասնագետ աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, իբր պետական վճարումներ կատարելու նպատակով 2016 թվականի դեկտեմբերին Նարինե Հակոբյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 723.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Նարինե Հակոբյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով գումարը։
Բացի այդ, Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, «Բաբլոյան» բժշկական կենտրոնում որպես բուժքույր աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2017 թվականի հունվարին Նեկտար Մեսրոպյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 242.500 ՀՀ դրամին համարժեք 500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։
2017 թվականի մայիսի 15-ին թիվ 14167317 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` ըստ էության քննության:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի արագացված դատաքննության արդյունքում 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ին կայացված դատավճռով Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեղադրանքով (տուժող Ֆլորա Եղիազարյանից կատարված հափշտակության դրվագ) քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` տուժողի հետ փոխադարձ հաշտության հիմքով:
Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանը մեղավոր է ճանաչվել երկու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքներում և երկու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտվել.
- առաջին դրվագով (տուժող Սոսե Սաֆարյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով,
- երկրորդ դրվագով (տուժող Դուխիկ Ավագյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով,
- երրորդ դրվագով (տուժող Նարինե Հակոբյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով,
- չորրորդ դրվագով (տուժող Նեկտար Մեսրոպյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարվել է երրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժից ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, երկրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նշանակված պատժից` ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և չորրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով նշանակված 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 (երեք) տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է սահմանվել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է ամբաստանյալ Շափաղաթյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Դատարանը որոշել է նաև -
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Սոսե Սաֆարյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ նրա բռնագանձել 563.000 (հինգ հարյուր վաթսուներեք հազար) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Դուխիկ Ավագյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ նրա բռնագանձել 313.300 (երեք հարյուր տասներեք հազար երեք հարյուր) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Նարինե Հակոբյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ նրա բռնագանձել 723.000 (յոթ հարյուր քսաներեք հազար) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Նեկտար Մեսրոպյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ նրա բռնագանձել 242.500 (երկու հարյուր քառասուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Ֆլորա Եղիազարյանի քաղաքացիական հայցը`96.400 (իննսունվեց հազար չորս հարյուր) ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու մասով, կարճել` քաղաքացիական հայցից հրաժարվելու հիմքով:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջները
Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը վերաքննիչ բողոք է բերել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռի դեմ` միջնորդելով պատժի մասով բեկանել և փոփոխել այն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով երկու դրվագով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասով երկու դրվագով նախատեսված հանցագործություն կատարելու համար իր նկատմամբ 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել կամ մեղմացնել պատիժը։
Իր վերաքննիչ բողոքն ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով.
<<(…) Դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա։
Մասնավորապես, դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների դրույթները, չի կիրառել նույն օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, որը կարող էր կիրառել։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝
1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը, և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Դատարանն ընդհանրապես չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության հարցին, չի քննարկել արդյոք Հ. Շափաղաթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի համապատասխանում արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին և ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է բացառապես ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու արդյունքում։
Անձի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև ՎԲ–192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 և այլ որոշումներում, որոնցում հայտնել և վերահաստատել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնելով նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորություն աստիճանին ու բնույթին։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը (տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ի ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 18 կետը)։
Զարգացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ, համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար՝ անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունից։ Այլ կերպ՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հանգում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու։
Հաշվի առնելով Հ.Շափաղաթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, նրա անձը բնութագրող տվյալները. (…)>>:
Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանը և պաշտպան Տ.Ղազարյանը նույն հիմքերով ու հիմնավորումներով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պնդեցին, դատախազ Դ.Մնացականյանը բողոքի դեմ առարկեց` միջնորդելով վերաքննիչ բողոքը մերժել, առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
Տուժողները գրավոր հայտնել են, որ իրենց պատճառված նյութական վնասն ամբողջությամբ հատուցվել է և Հերմինե Շափաղաթյանից որևէ պահանջ չունեն, Դուխիկ Ավագյանը և Նեկտար Մեսրոպյանը խնդրել են իրենց մասով քրեական գործի մասը կարճել ամբաստանյալի հետ հաշտվելու հիմքով, իսկ Սոսե Սաֆարյանը և Նարինե Հակոբյանը խնդրել են նրա նկատմամբ մեղմ պատիժ սահմանել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումները
Ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դատաքննության ընթացքում լսելով բողոքում ներկայացված իրենց հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալի և պաշտպանի պատճառաբանությունները, դատախազի առարկությունները, տուժողների արտահայտած դիրքորոշումը, վերաքննիչ քրեական դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճիռը պետք է բեկանել և փոփոխել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երկու դրվագներով Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ տուժողների հետ հաշտության հիմքով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի երկու դրվագներով նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառել, հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է սահմանում խարդախության համար, որի 1-ին մասի համաձայն` «Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կատարված հանցագործության ծանրությունից և բնույթից ելնելով՝ քրեական դատավարությունում հետապնդումն իրականացվում է հանրային և մասնավոր կարգով։
2. Մասնավոր հետապնդման գործեր են համարվում սույն օրենսգրքի 183 հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը։(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի (…) 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, (…)
5) եթե` սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ(…).
12) եթե` անձը Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից(…)»։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տուժողներ Նեկտար Նորայրի Մեսրոպյանը և Դուխիկ Միշիկի Ավագյանը վերաքննիչ դատարանում հայտնեցին, որ Հերմինե Շափաղաթյանի կողմից ամբողջությամբ հատուցվել է իրենց պատճառված նյութական վնասը, նրա հետ հաշտվել են, որևէ պահանջ չունեն և խնդրեցին իրենց մասով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել:
Տվյալ պայմաններում վերաքննիչ դատարանը փաստելով հանդերձ, որ Հերմինե Շափաղաթյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագ) նախատեսված հանցագործություն, գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի հիման այդ դրվագներով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել տուժողներ Ն. Մեսրոպյանի և Դ. Ավագյանի հետ հաշտվելու հիմքով:
Քննության առնելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պատժի հարցը, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը նրա նկատմամբ պատժի նշանակումը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով:
<<(…) Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում այն, որ նա.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2018 թվականի դեկտեմբերի 03-ի տեղեկանքի համաձայն` դատվածություն չունի,
- ունի առողջական խնդիրներ (հիմք` «Վ.Ավագյանի անվան բժշկական կենտրոն» ՍՊԸ-ի կոնսուլտացիոն թերթիկը):
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները, որպես ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարած արարքի համար:
Դատարանն ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
Քննարկելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատժատեսակ և պատժաչափ նշանակելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասը որպես պատիժ նախատեսում է տուգանք`նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը՝ տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկում` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա կատարած կոնկրետ արարքները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցավոր արարքների արդյունքում պատճառված գույքային վնասի չափերը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` յուրաքանչյուր դրվագով անհրաժեշտ է պատիժ նշանակել ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ յուրաքանչյուր դրվագով ազատազրկում 2 (երկու) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման կանոնների կիրառմամբ ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի նկատմամբ առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժին անհրաժեշտ է մասնակիորեն գումարել երրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժից ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, երկրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և չորրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը և հաշվի առնելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին մեղսագրված արարքների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը, հանգում է հետևության, որ տվյալ դեպքում ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին, ուստի Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով դատապարտվել է 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքի և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելու 3 (երեք) տարի ժամկետով: Հետևաբար, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով ամբաստանյալ Հ. Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակվող պատժին անհրաժեշտ է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոգրյալ դատավճռով նշանակված 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 (երեք) տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով: (…)>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»:
Սույն քրեաիրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու. նման հետևությունները պետք է հիմնված լինեն հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, արարքում մեկից ավելի ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն:
Մասնավորապես, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Գ. Հայրապետյանի գործով 2018 թվականի մարտի 28-ին կայացրած թիվ ԿԴ3/0006/01/17 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...)Անդրադառնալով սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու խնդրին, իր որոշումներում մշտապես ընդգծել է, որ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի նվազման տեսանկյունից հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասն ամբողջությամբ վերականգնված լինելու հանգամանքն էական նշանակություն ունի (տե՛ս, mutatis mutandis, Ա.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2009 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ՀՅՔՐԴ/0109/01/08, Գ.Պետրոսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ ԵԿԴ/0126/01/10 որոշումները)։
Ս.Հովսեփյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «(...)[Հ]ափշտակությունների և սեփականության դեմ ուղղված այլ հանցագործությունների դեպքում պատճառված նյութական վնասը հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող կարևոր գործոն է, ինչը դատարանի կողմից պատիժ նշանակելու գործընթացում պետք է պատշաճ գնահատականի արժանանա։ Մասնավորապես, որքան մեծ է հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, այնքան բարձր է արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, հետևաբար վնասը վերականգնված չլինելու պարագայում ինքնին նվազում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը։ Ուստի քննարկվող հանցագործություններով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը որոշելիս դատարանը պետք է, ի թիվս այլ հանգամանքների, գնահատման ենթարկի հանցագործությամբ պատճառված վնասը, դրա չափը, ինչպես նաև՝ որքանով է այն մոտ կոնկրետ հանցակազմի հասարակ կամ որակյալ տեսակի առավելագույն կամ նվազագույն չափին, վնասը վերականգնված լինելու կամ չլինելու կամ մասնակի վերականգնված լինելու հանգամանքը և այլն։ Միևնույն ժամանակ, հանցագործությամբ պատճառված վնասը վերականգնված չլինելու պարագայում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները (տարիք, առողջական վիճակ և այլն), ինչպես նաև առկա մեղմացնող հանգամանքները սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափ սահմանելու հիմք են։
Վերոնշյալ դիրքորոշումը նաև պայմանավորված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ գույքային բնույթի հանցագործություններում սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է ապահովել պատճառված վնասի համարժեք հատուցմամբ և նախքան հանցագործությունը եղած իրադրության հնարավորինս վերականգնմամբ, իսկ քանի դեռ հանցագործությամբ տուժողին պատճառված վնասը չի հատուցվել, խոսք չի կարող լինել սոցիալական արդարությունը վերականգնված լինելու մասին։ Ուստի հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պետք է ընտրվի այնպիսի ներգործության միջոց, որը կապահովի սոցիալական արդարության վերականգնումը, ինչպես նաև հանցավորի ուղղումը և նոր հանցագործությունների կանխումը» (տե՛ս Սամվել Անդրանիկի Հովսեփյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԼԴ/0193/01/10 որոշման 21.1-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ գույքային բնույթի հանցագործություններում արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող հիմնական և կարևոր գործոնը հենց պատճառված վնասն է և այն վերականգնված լինելու կամ չլինելու հանգամանքը, ինչը յուրաքանչյուր դեպքում արդարացի պատիժ նշանակելիս և այն պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է համարժեք գնահատականի արժանանա։ (...)»(տե՛ս Գարիկ Հայրապետյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2018 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԿԴ3/0006/01/17 որոշման 11-րդ, 13-րդ կետերը)։
Վերոգրյալի համատեքստում քննության առնելով Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, հաշվի առնելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատական ակտում շարադրված ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երկու դրվագներով Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով նրա նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից պետք է հանել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երկու դրվագներով նշանակված 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկումը՝ թողնելով կրելու ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամանակով, միաժամանակ նկատի ունենալով, որ Հերմինե Շափաղաթյանը Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով դատապարտվել է 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքի և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելու 3 (երեք) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով նշանակվող պատժին անհրաժեշտ է լրիվ գումարել վերոնշյալ պատիժը՝ վերջնական պատիժ սահմանելով ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Հաշվի առնելով նաև այն, որ ամբաստանյալի կողմից ամբողջությամբ վերականգնվել է բոլոր տուժողներին հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասը, ինչն էականորեն նվազեցնում է հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, վերաքննիչ դատարանը հանգում այն հետևության, որ Հերմինե Շափաղաթյանը ուղղվելու համար նշանակված պատիժը ռեալ կրելու անհրաժեշտություն չունի, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգքրի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանն ու ամբաստանյալի ուղղմանը, հանցագործությունների կանխմանը, ուստի ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռիռը բեկանել և փոփոխել, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի երկու դրվագներով Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ ազատազրկում 2 տարի 6 ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 տարի ժամկետով:
Միաժամանակ նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալի կողմից ամբողջությամբ հատուցվել են տուժողներին պատճառված նյութական վնասները և վերջիններս ըստ էության հրաժարվել են իրենց կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերից, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 161-րդ հոդվածի հիման վրա քաղաքացիական հայցերի մասով վարույթը ենթակա է կարճման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 399-րդ հոդվածներով վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել։
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երկու դրվագներով՝ (տուժողներ Դուխիկ Ավագյանից և Նեկտար Մեսրոպյանից կատարված հափշտակություններ) Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ տուժողների հետ հաշտության հիմքով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի երկու դրվագներից յուրաքանչյուրով (տուժողներ Սոսե Սաֆարյանից և Նարինե Հակոբյանից կատարված հափշտակություններ) Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռով նշանակված համապատասխանաբար 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը մասնակիորեն գումարելով՝ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 տարի 6 ամիս ժամանակով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով նշանակվող պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով նշանակված 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, տուգանք 1.000.000 ՀՀ դրամ և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու ե պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում՝ 3 տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 տարի ժամկետով՝ նրա վարքի հսկողությունը դնելով ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Տուժող-քաղաքացիական հայցվորներ Դուխիկ Ավագյանի, Նեկտար Մեսրոպյանի, Սոսե Սաֆարյանի և Նարինե Հակոբյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերի մասով գործի վարույթր կարճել։
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակումից մեկամսյա ժամկետում
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ
ԵԱՔԴ/0067/01/17
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
«14 » դեկտեմբերի 2018թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝
նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի,
քարտուղարությամբ` Հ.Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ Ն.Աշրաֆյանի, Գ.Ալոյանի, Դ.Մնացականյանի,
տուժողներ Դ.Ավագյանի, Ս.Սաֆարյանի,
Ն.Մեսրոպյանի, Ն.Հակոբյանի, Ֆ.Եղիազարյանի,
տուժող Ս.Սաֆարյանի ներկայացուցիչ Ա.Մնացականյանի,
ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի,
պաշտպան Լ.Ղազարյանի
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի`ծնված 1972 թվականի ապրիլի 16-ին Գորիս քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, ամուսնացած, խնամքին երկու երեխա, դատվածություն չունեցող, հաշվառված է Երևան քաղաքի Աճեմյան փողոցի թիվ 91/1 տանը, բնակվում է Երևան քաղաքի Մ.Մաշտոցի 40ա շենքի 44-րդ բնակարանում, որպես խափանման միջոց է ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին, մեղադրվում է երեք դրվագ հանցանքներում նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և երկու դրվագ հանցանքներում` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի մարտի 17-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է 14167317 քրեական գործը:
Նույն օրը 14167317 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի 2017 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ 14167317 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
Քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Սոսե Կամոյի Սաֆարյանը 14167317 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող:
2017 թվականի մարտի 17-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է 14167517 քրեական գործը, որն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին և 2017 թվականի մարտի 20-ին ընդունվել ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի վարույթ:
Քննիչ Էդ.Խալաթյանի որոշմամբ Նեկտար Նորիկի Մեսրոպյանը 14167517 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող:
ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնում 2017 թվականի ապրիլի 04-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է 14171317 քրեական գործը, որը կրկին ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Արաբկիրի քննչական բաժին և 2017 թվականի ապրիլի 05-ին ընդունվել ավագ քննիչ Էդ. Խալաթյանի վարույթ:
Քննիչ Էդ.Խալաթյանի 2017 թվականի ապրիլի 05-ի որոշմամբ Դուխիկ Միշիկի Ավագյանը 14171317 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող:
Բացի այդ, 2017 թվականի ապրիլի 04-ին ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է նաև 14171417 քրեական գործը, որը 2017 թվականի ապրիլի 05-ին ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի վարույթ:
Նույն օրը որոշում է կայացվել Ֆլորա Ռաֆայելի Եղիազարյանին 14171417 քրեական գործով տուժող ճանաչելու մասին:
2017 թվականի ապրիլի 04-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 14171517 քրեական գործը, որը 2017 թվականի ապրիլի 05-ին ընունվել է Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի վարույթ, ում նույն օրվա որոշմամբ Նարինե Գրիգորի Հակոբյանը թիվ 14171517 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի 2017 թվականի ապրիլի 13-ի որոշմամբ թիվ 14167517, 14171317, 14171417 և 14171517 քրեական գործերը միացվել են թիվ 14167317 քրեական գործին` նախաքննությունը շարունակելով թիվ 14167317 համարի ներքո:
Քննիչի 2017 թվականի ապրիլի 19-ի որոշմամբ թիվ 14167317 քրեական գործով Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Քննիչի 2017 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանը թիվ 14167317 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երեք դրվագով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` երկու դրվագով, մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ.
«[Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանը] խարդախությամբ՝ խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով, կատարել է ուրիշի գույքի զգալի և խոշոր չափերով հափշտակություններ։
Այսպես.
Հերմինե Շափաղաթյանը, ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, Հայաստանի Հանրապետության Սփյուռքի նախարարությունում որպես գործավար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի հուլիսին Սոսե Սաֆարյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց-Շիրվանզադե փողոցների խաչմերուկի մոտակայքում ստացել է շուրջ 476.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար, այնուհետև նշված նախարարությունում վճարումներ կատարելու պատրվակով Սոսե Սաֆարյանից պահանջել և մաս-մաս ստացել է ևս 87.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով Սոսե Սաֆարյանի օգտին, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով՝ շուրջ 563.000 ՀՀ դրամ գումարը։
Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանը, դարձյալ ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն չունենալով, Փարաքար համայնքի դպրոցում որպես դասվար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի դեկտեմբերին Դուխիկ Ավագյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 313.300 ՀՀ դրամին համարժեք 650 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Դուխիկ Ավագյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։
Նույն ժամանակահատվածում Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, Դուխիկ Ավագյանի դստերը՝ Ֆլորա Եղիազարյանին Երևանի մանկապարտեզներից մեկում որպես անգլերեն լեզվի մասնագետ աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, իբր պետական վճարումներ կատարելու նպատակով 2016 թվականի դեկտեմբերին Ֆլորա Եղիազարյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 96.400 ՀՀ դրամին համարժեք 200 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Ֆլորա Եղիազարյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։
Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, ՀՀ կառավարության աշխատակազմի կադրերի բաժնում որպես մասնագետ աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, իբր պետական վճարումներ կատարելու նպատակով 2016 թվականի դեկտեմբերին Նարինե Հակոբյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 723.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Նարինե Հակոբյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով գումարը։
Բացի այդ, Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, «Բաբլոյան» բժշկական կենտրոնում որպես բուժքույր աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2017 թվականի հունվարին Նեկտար Մեսրոպյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 242.500 ՀՀ դրամին համարժեք 500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։(…)»
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Աշրաֆյանը 2017 թվականի մայիսի 15-ին հաստատել է թիվ 14167317 քրեական գործի մեղադրական եզրակացությունը և քրեական գործը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որտեղ ստացվել է նույն օրը:
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով քրեական գործը թիվ ԵԱՔԴ/0067/01/17 համարի ներքո մակագրվել և 2017 թվականի մայիսի 16-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Մաթևոսյանին:
Դատավոր Ա.Մաթևոսյանի 2017 թվականի մայիսի 16-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0067/01/17 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի մայիսի 31-ի որոշմամբ նշանակվել դատական քննության:
Արագացված դատական քննություն
Մինչ դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պաշտպան Լ.Ղազարյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով` հայտարարելով, որ խորհրդակցել է իր պաշտպանյալ Հ.Շափաղաթյանի հետ:
Միևնույն ժամանակ, պաշտպան Լ.Ղազարյանը հավաստեց, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին բացատրել է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու իրավական հետևանքները: Պաշտպանը Դատարանին ներկայացրեց նաև ամբաստանյալի` արագացված դատական քննություն կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության գրավոր տարբերակը:
Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը պնդեց արագացված դատական քննություն կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությանը: Հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու իրավական հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և ընդունում է այն ամբողջ ծավալով: Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը հավելեց, որ ընդունում է նաև տուժողների կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերը:
Դատական նիստի ընթացքում տուժող Սոսե Սաֆարյանի ներկայացուցիչ Ա.Մնացականյանը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չեն առարկում:
2017 թվականի դեկտեմբերի 04-ին դատարան էր ստացվել տուժող Ֆլորա Եղիազարյանի դիմումը, որով վերջինս հայտնել էր, որ ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի կողմից իրեն պատճառված վնասն ամբողջությամբ հատուցված է, հաշտվել է նրա հետ և խնդրել էր ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել: Դատական նիստի ընթացքում տուժող Ֆ.Եղիազարյանը պնդեց իր դիրքորոշումը, հավելեց, որ հրաժարվում է իր կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցից:
Տուժող Նեկտար Մեսրոպյանն առարկեց դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ, նշելով, որ չի հասկանում դատական քննության արագացված կարգի կիրառման էությունը, կարծում է, որ եթե կիրառվի դատական քննության արագացված կարգ, իրեն պատճառված նյութական վնասը ավելի քիչ կհատուցվի: Անհրաժեշտ է, որ հատուցվի իրեն պատճառված վնասը, այլ բան իրեն չի հետաքրքրում, իսկ դատական քնության արագացված կարգի դեմ առարկում է, քանի որ ամբողջությամբ այդ գործընթացին չի տիրապետում:
Ինչ վերաբերում է տուժողներ Դուխիկ Ավագյանին ու Նարինե Հակոբյանին, ապա վերջիններս դատարնից բազմիցս ժամանակ են խնդրել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ դիրքորոշում հայտնելու համար, նրանց միջնորդությունները բավարարվել են, ժամանակ տրամադրվել է, սակայն պատշաճ ծանուցված լինելով չեն ներկայացել դատական նիստին:
Մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս մեղադրողը չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, լսելով ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի դիրքորոշումն իրեն առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ, հաշվի առնելով մինչ դատաքննությունն սկսելը դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ ամբաստանյալի միջնորդությունը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ մեղադրողի դիրքորոշումը, գտնում է, որ սույն քրեական գործի քննությունը պետք է անցկացնել արագացված դատական քննության կարգով` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Մինչև դատաքննությունն սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե`
1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, և
2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և
3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի այդպիսին։
3. Դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին։
(…)
Այն դեպքում, երբ տուժողը փաստարկված առարկում է դատարանում արագացված կարգ կիրառելու միջնորդության դեմ, ապա դատարանը կարող է որոշում կայացնել ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի 375.1 հոդվածով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնում արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հակառակ դեպքում դատական քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով։
5. Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում։ Սակայն ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
8. Սույն օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 քրեական գործով Շ.Ամիրխանյանի և Գ.Ֆարմանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24–ին կայացված որոշման 24–րդ կետերում հայտնել է հետևյալը.
«(…) [Դ]ատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները.
1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2-րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը,
4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
Դատարանը, սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով վերը շարադրված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, արձանագրում է հետևյալը.
ա) ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքների հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
բ) ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
գ) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպան Լ.Ղազարյանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2–րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, մինչև դատաքննությունն սկսելը։
դ) մեղադրողը չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
ե) Հերմինե Շափաղաթյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երեք դրվագով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` երկու դրվագով նախատեսված հանցանքներ գործելու մեջ, որոնց համար նախատեսված պատիժն ազատազրկման ձևով կազմում է առավելագույնը համապատասխանաբար երկու և հինգ տարի, հետևաբար այն չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Անդրադառնալով դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ տուժող Ն.Մեսրոպյանի առարկությանը՝ դատարանը գտնում է, որ արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ ամբաստանյալի միջնորդությունը քննարկելիս տուժողի դիրքորոշումը կարող է վճռական նշանակություն ունենալ միայն այն դեպքում, երբ վերջինս փաստարկված առարկում է ներկայացված միջնորդության դեմ: Մինչդեռ, տուժող Ն.Մեսրոպյանը որպես իր առարկության հիմնավորում նշել է, որ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկում է, քանի որ այդ գործընթացն իր համար ամբողջությամբ պարզ չէ, ինչը դատարանի գնահատմամբ չի կարող համարվել պատշաճ փաստարկված առարկություն: Ինչ վերաբերում է տուժողի այն պնդմանը, որ հանցագործությամբ պատճառված վնասը հատուցված չէ, ապա դատարանը հարկ է համարում ընդգծելու, որ Ն.Մեսրոպյանի կողմից քաղաքացիական հայց է ներկայացվել, որն ամբողջությամբ ամբաստանյալի կողմից ընդունվել է: Ամփոփելով վերոգրյալը՝ դատարանը գտնում է, որ տուժող Նեկտար Մեսրոպյանի առարկությունը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու համար խոչընդոտ հանդիսանալ չի կարող: Ուստի, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով, Դատարանը որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Հաշվի առնելով վերը շարադրված փաստական հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմաններն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ §Մասնավոր հետապնդման գործեր են հանդիսանում սույն օրենսգրքի 183 հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը¦:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`§Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ¥...¤, 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ¥...¤ նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման: Հաշտությունը թույլատրվում է մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը¦:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ §Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե.
¥...¤
5. սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ.
¥...¤¦:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 36-րդ հոդվածի՝ §Սույն օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի երկրորդ մասում նշված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով վարույթը կարճվում է և փաստվում է քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարում, երբ տուժողը հաշտվում է մեղադրյալի հետ¦:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի համաձայն`§Ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հաշտվել է տուժողի հետ և հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է նրան պատճառած վնասը¦:
Ոչ մեծ ծանրության հանցանքի հասկացությունը տրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն՝ §Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը¦:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, Աշոտ Սիմոնի Բաբայանի վերաբերյալ գործով 2011 թվականի հուլիսի 13-ի ԵԱՔԴ/0157/01/10 որոշմամբ, վերլուծելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի ձևակերպումները, արձանագրել է, որ տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտության վերաբերյալ դրանցում առկա ձևակերպումները տարբեր են: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետը` որպես հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու նախապայման, նշում է հանցանք կատարած անձի հետ տուժողի հաշտվելը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածն ընդհակառակը՝ տուժողի հետ հանցանք կատարած անձի հաշտվելը: Այլ կերպ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի իմաստով հաշտության փաստի հաստատման համար բավարար է արձանագրել, որ հաշտվել է տուժողը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի իմաստով՝ հանցանք կատարած անձը:
Նույն որոշմամբ՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ հաշտության կամավոր և փոխադարձ բնույթի բացակայության դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը չի կարող որոշում կայացնել հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ: Այլ կերպ՝ հաշտությունը երկու կողմերի փոխադարձ կամահայտնությունն է, այն երբեք չի կարող կրել միակողմանի բնույթ, և եթե տուժողը ցանկություն է հայտնում հաշտվելու, իսկ հանցանք կատարած անձը դրա դեմ առարկում է, կամ հակառակը, ապա հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական հիմքը բացակայում է: Նույն կերպ, հաշտությունը կամավոր և փոխադարձ չի կարող համարվել, հետևաբար՝ այդ հիմքով քրեական գործի վարույթը չի կարող դադարեցվել, եթե հաշտությունը հետևանք է տուժողի նկատմամբ հանցանք կատարած անձի գործադրած ոչ իրավաչափ ներգործության ¥ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Աշոտ Սիմոնի Բաբայանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հուլիսի 13-ի որոշումը¤:
Շարադրված իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական տվյալները՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի և տուժող Ֆլորա Ռաֆայելի Եղիազարյանի միջև հաշտությունը կամավոր է և փոխադարձ, որպիսի հանգամանքը՝ տվյալ դեպքում, այլևս բացառում է ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի նկատմամբ Ֆլորա Եղիազարյանից խաբեությամբ հափշտակություն կատարելու, այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումն ու այն ենթակա է դադարեցման:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 161-րդ հոդվածի համաձայն «1. Քաղաքացիական հայց ներկայացրած անձն իրավունք ունի հրաժարվել հայցից քրեական գործով վարույթի ցանկացած պահի, եթե դրանով չեն խախտվում այլ անձանց իրավունքները և օրինական շահերը: (...):
2. Քաղաքացիական հայցից հրաժարվելն ընդունելը հանգեցնում է քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցով վարույթի կարճման և համապատասխան անձին զրկում է տվյալ քաղաքացիական հայցը քրեական դատավարության կարգով կրկին հարուցելուց:»:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալ իրավական նորմերը՝ Դատարանը գտնում է, որ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Ֆլորա Ռաֆայելի Եղիազարյանի քաղաքացիական հայցը`96.400 ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու մասով, անհրաժեշտ է կարճել` քաղաքացիական հայցից հրաժարվելու հիմքով:
Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, Հայաստանի Հանրապետության Սփյուռքի նախարարությունում որպես գործավար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի հուլիսին Սոսե Սաֆարյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց-Շիրվանզադե փողոցների խաչմերուկի մոտակայքում ստացել է շուրջ 476.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար, այնուհետև նշված նախարարությունում վճարումներ կատարելու պատրվակով Սոսե Սաֆարյանից պահանջել և մաս-մաս ստացել է ևս 87.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով Սոսե Սաֆարյանի օգտին, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով՝ շուրջ 563.000 ՀՀ դրամ գումարը։
Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանը, դարձյալ ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն չունենալով, Փարաքար համայնքի դպրոցում որպես դասվար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի դեկտեմբերին Դուխիկ Ավագյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 313.300 ՀՀ դրամին համարժեք 650 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Դուխիկ Ավագյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։
Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, ՀՀ կառավարության աշխատակազմի կադրերի բաժնում որպես մասնագետ աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, իբր պետական վճարումներ կատարելու նպատակով 2016 թվականի դեկտեմբերին Նարինե Հակոբյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 723.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Նարինե Հակոբյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով գումարը։
Բացի այդ, Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, «Բաբլոյան» բժշկական կենտրոնում որպես բուժքույր աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2017 թվականի հունվարին Նեկտար Մեսրոպյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 242.500 ՀՀ դրամին համարժեք 500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը:
Այսինքն` ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը կատարել է արարքներ՝ երկու դրվագ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և երկու դրվագ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
Ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանը նշված արարքները կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը ՀՀ քրեական դատավարության 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` չի կարող գերազանցել նշված հանցագործությունների համար օրենքով նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը:
Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս ՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…)Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում այն, որ նա.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2018 թվականի դեկտեմբերի 03-ի տեղեկանքի համաձայն` դատվածություն չունի,
- ունի առողջական խնդիրներ (հիմք` «Վ.Ավագյանի անվան բժշկական կենտրոն» ՍՊԸ-ի կոնսուլտացիոն թերթիկը):
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները, որպես ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարած արարքի համար:
Դատարանն ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
Քննարկելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատժատեսակ և պատժաչափ նշանակելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասը որպես պատիժ նախատեսում է տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը՝ տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկում` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա կատարած կոնկրետ արարքները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցավոր արարքների արդյունքում պատճառված գույքային վնասի չափերը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` յուրաքանչյուր դրվագով անհրաժեշտ է պատիժ նշանակել ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ յուրաքանչյուր դրվագով ազատազրկում 2 (երկու) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման կանոնների կիրառմամբ ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի նկատմամբ առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժին անհրաժեշտ է մասնակիորեն գումարել երրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժից ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, երկրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և չորրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը և հաշվի առնելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին մեղսագրված արարքների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը, հանգում է հետևության, որ տվյալ դեպքում ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին, ուստի Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով դատապարտվել է 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքի և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելու 3 (երեք) տարի ժամկետով: Հետևաբար, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով ամբաստանյալ Հ. Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակվող պատժին անհրաժեշտ է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոգրյալ դատավճռով նշանակված 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 (երեք) տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Անդրադառնալով «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված օրենքի (այսուհետ նաև՝ Համաներման մասին օրենք) կիրառմամբ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին դատավճռով նշանակված պատժից ազատելու հարցին՝ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Համաներման մասին օրենքի 4-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝
«Հանցագործությունների և դատավճիռների համակցության դեպքերում համաներումը կիրառվում է վերջնական պատժի նկատմամբ՝ հանցագործությունների կամ դատավճիռների համակցության կանոններով այն սահմանելուց հետո։ Սույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված կանոնները հանցագործությունների համակցության նկատմամբ կիրառվում են, եթե սույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված դեպքերում մեղսագրվող արարքների համար նախատեսված առավելագույն պատիժների հանրագումարը չի գերազանցում չորս տարի ժամկետով ազատազրկումը, սույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված դեպքերում՝ վեց տարի ժամկետով ազատազրկումը, իսկ սույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված դեպքերում՝ վեց տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
«Դատալեքս» դատական տեղեկատվական համակարգի համաձայն՝ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Խաչատրյանի վարույթում է գտնվում ԵԱՔԴ/0373/01/18 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հերմինե Շափաղաթյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ դատավոր Գ. Պողոսյանի վարույթում՝ ԵԱՔԴ/0708/01/18 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հերմինե Շափաղաթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ դատարանը գտնում է, որ Համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին դատավճռով նշանակված պատժից ազատելու հարցին հնարավոր կլինի անդրադառնալ միայն հանցագործությունների համակցության կանոններով վերջնական պատիժ սահմանելուց հետո:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցերի հարցին` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Քաղաքացիական դատավարական օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն սույն օրենսգրքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն` «Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝
«Եթե տվյալ գործով հարուցված է նաև քաղաքացիական հայց, և ամբաստանյալը (մեղադրյալը) կամ քաղաքացիական պատասխանողը ընդունում է այն, ապա դատարանը դատավճռով բավարարում է նաև քաղաքացիական հայցը, եթե այն չի հակասում օրենքին: Այդ դեպքում դատարանը պետք է լրացուցիչ պարզի, թե արդյոք հայցի ընդունումը կամավոր է, և արդյոք այն վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին: Դատարանը, գտնելով, որ հայցի ընդունումը հակասում է օրենքին կամ կամավոր չէ կամ վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին, հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը:
Իսկ այն դեպքում, երբ ամբաստանյալը կամ քաղաքացիական պատասխանողը քաղաքացիական հայցը չի ընդունում, ապա դատարանը քաղաքացիական հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը»:
Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ավետիս Մկրտչյանի և Ալվարդ Ստեփանյանի վերաբերյալ գործերով կայացված որոշումներում.
Մասնավորապես` Ավետիս Մկրտչյանի վերաբերյալ ՎԲ-150/07 գործով 2007թ. նոյեմբերի 30-ի որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «4. (…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի (…)»։
Քրեական գործի դատական քննությամբ ապացուցվել է ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի կատարած հանցագործությունների հետևանքով տուժողներ Սոսե Սաֆարյանին 563.000 (հինգ հարյուր վաթսուներեք հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, Դուխիկ Ավագյանին 313.300 (երեք հարյուր տասներեք հազար երեք հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով, Նարինե Հակոբյանին 723.000 (յոթ հարյուր քսաներեք հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, Նեկտար Մեսրոպյանին 242.500 (երկու հարյուր քառասուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով անմիջականորեն գույքային վնաս պատճառված լինելու հանգամանքը։
Հետևաբար, հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված, տուժողներ Սոսե Սաֆարյանից հափշտակված 563.000 (հինգ հարյուր վաթսուներեք հազար), Դուխիկ Ավագյանից 313.300 (երեք հարյուր տասներեք հազար երեք հարյուր), Նարինե Հակոբյանից 723.000 (յոթ հարյուր քսաներեք հազար), Նեկտար Մեսրոպյանից 242.500 (երկու հարյուր քառասուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի պահանջի մասով ներկայացված քաղաքացիական հայցերը հիմնավորված են և ենթակա են բավարարման ամբողջությամբ:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցն ընտրված է ճիշտ, ուստի վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին պատկանող անշարժ և շարժական գույքի վրա ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի 2017 թվականի ապրիլի 27-ի որոշմամբ դրված կալանքին, ապա Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ`մինչև դատավճռի կատարումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, քրեական գործում բացակայում են դատական ծախսերի վերաբերյալ տվյալները (այդպիսիք առկա լինելու պարագայում էլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու դեպքում դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման), սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեղադրանքով (տուժող Ֆլորա Եղիազարյանից կատարված հափշտակության դրվագ) քրեական հետապնդումը դադարեցնել` տուժողի հետ փոխադարձ հաշտության հիմքով:
Ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանին մեղավոր ճանաչել երկու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքներում և երկու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել.
- առաջին դրվագով (տուժող Սոսե Սաֆարյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով,
- երկրորդ դրվագով (տուժող Դուխիկ Ավագյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով,
- երրորդ դրվագով (տուժող Նարինե Հակոբյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով,,
- չորրորդ դրվագով (տուժող Նեկտար Մեսրոպյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարել երրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժից ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, երկրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և չորրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով նշանակվող պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով նշանակված 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 (երեք) տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվել ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Սոսե Սաֆարյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` ամբաստանյալ և քաղքացիական պատասխանող Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ տուժող և քաղքացիական հայցվոր Սոսե Սաֆարյանի բռնագանձել 563.000 (հինգ հարյուր վաթսուներեք հազար) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Դուխիկ Ավագյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` ամբաստանյալ և քաղքացիական պատասխանող Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ տուժող և քաղքացիական հայցվոր Դուխիկ Ավագյանի բռնագանձել 313.300 (երեք հարյուր տասներեք հազար երեք հարյուր) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Նարինե Հակոբյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` ամբաստանյալ և քաղքացիական պատասխանող Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ տուժող և քաղքացիական հայցվոր Նարինե Հակոբյանի բռնագանձել 723.000 (յոթ հարյուր քսաներեք հազար) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Նեկտար Մեսրոպյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` ամբաստանյալ և քաղքացիական պատասխանող Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ տուժող և քաղքացիական հայցվոր Նեկտար Մեսրոպյանի բռնագանձել 242.500 (երկու հարյուր քառասուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Ֆլորա Եղիազարյանի քաղաքացիական հայցը`96.400 (իննսունվեց հազար չորս հարյուր) ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու մասով, կարճել` քաղաքացիական հայցից հրաժարվելու հիմքով:
Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին պատկանող անշարժ և շարժական գույքի վրա ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի 2017 թվականի ապրիլի 27-ի որոշմամբ դրված կալանքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի կատարումը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1–ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն
«14 » դեկտեմբերի 2018թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝
նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի,
քարտուղարությամբ` Հ.Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ Ն.Աշրաֆյանի, Գ.Ալոյանի, Դ.Մնացականյանի,
տուժողներ Դ.Ավագյանի, Ս.Սաֆարյանի,
Ն.Մեսրոպյանի, Ն.Հակոբյանի, Ֆ.Եղիազարյանի,
տուժող Ս.Սաֆարյանի ներկայացուցիչ Ա.Մնացականյանի,
ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի,
պաշտպան Լ.Ղազարյանի
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի`ծնված 1972 թվականի ապրիլի 16-ին Գորիս քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, ամուսնացած, խնամքին երկու երեխա, դատվածություն չունեցող, հաշվառված է Երևան քաղաքի Աճեմյան փողոցի թիվ 91/1 տանը, բնակվում է Երևան քաղաքի Մ.Մաշտոցի 40ա շենքի 44-րդ բնակարանում, որպես խափանման միջոց է ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին, մեղադրվում է երեք դրվագ հանցանքներում նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և երկու դրվագ հանցանքներում` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2017 թվականի մարտի 17-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է 14167317 քրեական գործը:
Նույն օրը 14167317 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի 2017 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ 14167317 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
Քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Սոսե Կամոյի Սաֆարյանը 14167317 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող:
2017 թվականի մարտի 17-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է 14167517 քրեական գործը, որն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին և 2017 թվականի մարտի 20-ին ընդունվել ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի վարույթ:
Քննիչ Էդ.Խալաթյանի որոշմամբ Նեկտար Նորիկի Մեսրոպյանը 14167517 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող:
ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնում 2017 թվականի ապրիլի 04-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է 14171317 քրեական գործը, որը կրկին ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Արաբկիրի քննչական բաժին և 2017 թվականի ապրիլի 05-ին ընդունվել ավագ քննիչ Էդ. Խալաթյանի վարույթ:
Քննիչ Էդ.Խալաթյանի 2017 թվականի ապրիլի 05-ի որոշմամբ Դուխիկ Միշիկի Ավագյանը 14171317 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող:
Բացի այդ, 2017 թվականի ապրիլի 04-ին ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է նաև 14171417 քրեական գործը, որը 2017 թվականի ապրիլի 05-ին ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի վարույթ:
Նույն օրը որոշում է կայացվել Ֆլորա Ռաֆայելի Եղիազարյանին 14171417 քրեական գործով տուժող ճանաչելու մասին:
2017 թվականի ապրիլի 04-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 14171517 քրեական գործը, որը 2017 թվականի ապրիլի 05-ին ընունվել է Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի վարույթ, ում նույն օրվա որոշմամբ Նարինե Գրիգորի Հակոբյանը թիվ 14171517 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի 2017 թվականի ապրիլի 13-ի որոշմամբ թիվ 14167517, 14171317, 14171417 և 14171517 քրեական գործերը միացվել են թիվ 14167317 քրեական գործին` նախաքննությունը շարունակելով թիվ 14167317 համարի ներքո:
Քննիչի 2017 թվականի ապրիլի 19-ի որոշմամբ թիվ 14167317 քրեական գործով Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Քննիչի 2017 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանը թիվ 14167317 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երեք դրվագով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` երկու դրվագով, մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ.
«[Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանը] խարդախությամբ՝ խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով, կատարել է ուրիշի գույքի զգալի և խոշոր չափերով հափշտակություններ։
Այսպես.
Հերմինե Շափաղաթյանը, ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, Հայաստանի Հանրապետության Սփյուռքի նախարարությունում որպես գործավար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի հուլիսին Սոսե Սաֆարյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց-Շիրվանզադե փողոցների խաչմերուկի մոտակայքում ստացել է շուրջ 476.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար, այնուհետև նշված նախարարությունում վճարումներ կատարելու պատրվակով Սոսե Սաֆարյանից պահանջել և մաս-մաս ստացել է ևս 87.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով Սոսե Սաֆարյանի օգտին, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով՝ շուրջ 563.000 ՀՀ դրամ գումարը։
Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանը, դարձյալ ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն չունենալով, Փարաքար համայնքի դպրոցում որպես դասվար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի դեկտեմբերին Դուխիկ Ավագյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 313.300 ՀՀ դրամին համարժեք 650 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Դուխիկ Ավագյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։
Նույն ժամանակահատվածում Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, Դուխիկ Ավագյանի դստերը՝ Ֆլորա Եղիազարյանին Երևանի մանկապարտեզներից մեկում որպես անգլերեն լեզվի մասնագետ աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, իբր պետական վճարումներ կատարելու նպատակով 2016 թվականի դեկտեմբերին Ֆլորա Եղիազարյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 96.400 ՀՀ դրամին համարժեք 200 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Ֆլորա Եղիազարյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։
Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, ՀՀ կառավարության աշխատակազմի կադրերի բաժնում որպես մասնագետ աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, իբր պետական վճարումներ կատարելու նպատակով 2016 թվականի դեկտեմբերին Նարինե Հակոբյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 723.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Նարինե Հակոբյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով գումարը։
Բացի այդ, Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, «Բաբլոյան» բժշկական կենտրոնում որպես բուժքույր աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2017 թվականի հունվարին Նեկտար Մեսրոպյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 242.500 ՀՀ դրամին համարժեք 500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։(…)»
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Աշրաֆյանը 2017 թվականի մայիսի 15-ին հաստատել է թիվ 14167317 քրեական գործի մեղադրական եզրակացությունը և քրեական գործը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որտեղ ստացվել է նույն օրը:
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով քրեական գործը թիվ ԵԱՔԴ/0067/01/17 համարի ներքո մակագրվել և 2017 թվականի մայիսի 16-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Մաթևոսյանին:
Դատավոր Ա.Մաթևոսյանի 2017 թվականի մայիսի 16-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0067/01/17 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի մայիսի 31-ի որոշմամբ նշանակվել դատական քննության:
Արագացված դատական քննություն
Մինչ դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պաշտպան Լ.Ղազարյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով` հայտարարելով, որ խորհրդակցել է իր պաշտպանյալ Հ.Շափաղաթյանի հետ:
Միևնույն ժամանակ, պաշտպան Լ.Ղազարյանը հավաստեց, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին բացատրել է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու իրավական հետևանքները: Պաշտպանը Դատարանին ներկայացրեց նաև ամբաստանյալի` արագացված դատական քննություն կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության գրավոր տարբերակը:
Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը պնդեց արագացված դատական քննություն կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությանը: Հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու իրավական հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և ընդունում է այն ամբողջ ծավալով: Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը հավելեց, որ ընդունում է նաև տուժողների կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերը:
Դատական նիստի ընթացքում տուժող Սոսե Սաֆարյանի ներկայացուցիչ Ա.Մնացականյանը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չեն առարկում:
2017 թվականի դեկտեմբերի 04-ին դատարան էր ստացվել տուժող Ֆլորա Եղիազարյանի դիմումը, որով վերջինս հայտնել էր, որ ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի կողմից իրեն պատճառված վնասն ամբողջությամբ հատուցված է, հաշտվել է նրա հետ և խնդրել էր ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել: Դատական նիստի ընթացքում տուժող Ֆ.Եղիազարյանը պնդեց իր դիրքորոշումը, հավելեց, որ հրաժարվում է իր կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցից:
Տուժող Նեկտար Մեսրոպյանն առարկեց դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ, նշելով, որ չի հասկանում դատական քննության արագացված կարգի կիրառման էությունը, կարծում է, որ եթե կիրառվի դատական քննության արագացված կարգ, իրեն պատճառված նյութական վնասը ավելի քիչ կհատուցվի: Անհրաժեշտ է, որ հատուցվի իրեն պատճառված վնասը, այլ բան իրեն չի հետաքրքրում, իսկ դատական քնության արագացված կարգի դեմ առարկում է, քանի որ ամբողջությամբ այդ գործընթացին չի տիրապետում:
Ինչ վերաբերում է տուժողներ Դուխիկ Ավագյանին ու Նարինե Հակոբյանին, ապա վերջիններս դատարնից բազմիցս ժամանակ են խնդրել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ դիրքորոշում հայտնելու համար, նրանց միջնորդությունները բավարարվել են, ժամանակ տրամադրվել է, սակայն պատշաճ ծանուցված լինելով չեն ներկայացել դատական նիստին:
Մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս մեղադրողը չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, լսելով ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի դիրքորոշումն իրեն առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ, հաշվի առնելով մինչ դատաքննությունն սկսելը դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ ամբաստանյալի միջնորդությունը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ մեղադրողի դիրքորոշումը, գտնում է, որ սույն քրեական գործի քննությունը պետք է անցկացնել արագացված դատական քննության կարգով` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Մինչև դատաքննությունն սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե`
1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, և
2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և
3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի այդպիսին։
3. Դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին։
(…)
Այն դեպքում, երբ տուժողը փաստարկված առարկում է դատարանում արագացված կարգ կիրառելու միջնորդության դեմ, ապա դատարանը կարող է որոշում կայացնել ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի 375.1 հոդվածով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնում արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հակառակ դեպքում դատական քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով։
5. Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում։ Սակայն ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
8. Սույն օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 քրեական գործով Շ.Ամիրխանյանի և Գ.Ֆարմանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24–ին կայացված որոշման 24–րդ կետերում հայտնել է հետևյալը.
«(…) [Դ]ատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները.
1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2-րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը,
4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
Դատարանը, սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով վերը շարադրված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, արձանագրում է հետևյալը.
ա) ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքների հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
բ) ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
գ) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպան Լ.Ղազարյանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2–րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, մինչև դատաքննությունն սկսելը։
դ) մեղադրողը չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
ե) Հերմինե Շափաղաթյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երեք դրվագով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` երկու դրվագով նախատեսված հանցանքներ գործելու մեջ, որոնց համար նախատեսված պատիժն ազատազրկման ձևով կազմում է առավելագույնը համապատասխանաբար երկու և հինգ տարի, հետևաբար այն չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Անդրադառնալով դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ տուժող Ն.Մեսրոպյանի առարկությանը՝ դատարանը գտնում է, որ արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ ամբաստանյալի միջնորդությունը քննարկելիս տուժողի դիրքորոշումը կարող է վճռական նշանակություն ունենալ միայն այն դեպքում, երբ վերջինս փաստարկված առարկում է ներկայացված միջնորդության դեմ: Մինչդեռ, տուժող Ն.Մեսրոպյանը որպես իր առարկության հիմնավորում նշել է, որ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկում է, քանի որ այդ գործընթացն իր համար ամբողջությամբ պարզ չէ, ինչը դատարանի գնահատմամբ չի կարող համարվել պատշաճ փաստարկված առարկություն: Ինչ վերաբերում է տուժողի այն պնդմանը, որ հանցագործությամբ պատճառված վնասը հատուցված չէ, ապա դատարանը հարկ է համարում ընդգծելու, որ Ն.Մեսրոպյանի կողմից քաղաքացիական հայց է ներկայացվել, որն ամբողջությամբ ամբաստանյալի կողմից ընդունվել է: Ամփոփելով վերոգրյալը՝ դատարանը գտնում է, որ տուժող Նեկտար Մեսրոպյանի առարկությունը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու համար խոչընդոտ հանդիսանալ չի կարող: Ուստի, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով, Դատարանը որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Հաշվի առնելով վերը շարադրված փաստական հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմաններն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ §Մասնավոր հետապնդման գործեր են հանդիսանում սույն օրենսգրքի 183 հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը¦:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`§Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ¥...¤, 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ¥...¤ նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման: Հաշտությունը թույլատրվում է մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը¦:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ §Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե.
¥...¤
5. սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ.
¥...¤¦:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 36-րդ հոդվածի՝ §Սույն օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի երկրորդ մասում նշված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով վարույթը կարճվում է և փաստվում է քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարում, երբ տուժողը հաշտվում է մեղադրյալի հետ¦:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի համաձայն`§Ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հաշտվել է տուժողի հետ և հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է նրան պատճառած վնասը¦:
Ոչ մեծ ծանրության հանցանքի հասկացությունը տրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն՝ §Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը¦:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, Աշոտ Սիմոնի Բաբայանի վերաբերյալ գործով 2011 թվականի հուլիսի 13-ի ԵԱՔԴ/0157/01/10 որոշմամբ, վերլուծելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի ձևակերպումները, արձանագրել է, որ տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտության վերաբերյալ դրանցում առկա ձևակերպումները տարբեր են: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետը` որպես հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու նախապայման, նշում է հանցանք կատարած անձի հետ տուժողի հաշտվելը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածն ընդհակառակը՝ տուժողի հետ հանցանք կատարած անձի հաշտվելը: Այլ կերպ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի իմաստով հաշտության փաստի հաստատման համար բավարար է արձանագրել, որ հաշտվել է տուժողը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի իմաստով՝ հանցանք կատարած անձը:
Նույն որոշմամբ՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ հաշտության կամավոր և փոխադարձ բնույթի բացակայության դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը չի կարող որոշում կայացնել հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ: Այլ կերպ՝ հաշտությունը երկու կողմերի փոխադարձ կամահայտնությունն է, այն երբեք չի կարող կրել միակողմանի բնույթ, և եթե տուժողը ցանկություն է հայտնում հաշտվելու, իսկ հանցանք կատարած անձը դրա դեմ առարկում է, կամ հակառակը, ապա հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական հիմքը բացակայում է: Նույն կերպ, հաշտությունը կամավոր և փոխադարձ չի կարող համարվել, հետևաբար՝ այդ հիմքով քրեական գործի վարույթը չի կարող դադարեցվել, եթե հաշտությունը հետևանք է տուժողի նկատմամբ հանցանք կատարած անձի գործադրած ոչ իրավաչափ ներգործության ¥ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Աշոտ Սիմոնի Բաբայանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հուլիսի 13-ի որոշումը¤:
Շարադրված իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական տվյալները՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի և տուժող Ֆլորա Ռաֆայելի Եղիազարյանի միջև հաշտությունը կամավոր է և փոխադարձ, որպիսի հանգամանքը՝ տվյալ դեպքում, այլևս բացառում է ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի նկատմամբ Ֆլորա Եղիազարյանից խաբեությամբ հափշտակություն կատարելու, այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումն ու այն ենթակա է դադարեցման:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 161-րդ հոդվածի համաձայն «1. Քաղաքացիական հայց ներկայացրած անձն իրավունք ունի հրաժարվել հայցից քրեական գործով վարույթի ցանկացած պահի, եթե դրանով չեն խախտվում այլ անձանց իրավունքները և օրինական շահերը: (...):
2. Քաղաքացիական հայցից հրաժարվելն ընդունելը հանգեցնում է քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցով վարույթի կարճման և համապատասխան անձին զրկում է տվյալ քաղաքացիական հայցը քրեական դատավարության կարգով կրկին հարուցելուց:»:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալ իրավական նորմերը՝ Դատարանը գտնում է, որ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Ֆլորա Ռաֆայելի Եղիազարյանի քաղաքացիական հայցը`96.400 ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու մասով, անհրաժեշտ է կարճել` քաղաքացիական հայցից հրաժարվելու հիմքով:
Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, Հայաստանի Հանրապետության Սփյուռքի նախարարությունում որպես գործավար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի հուլիսին Սոսե Սաֆարյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց-Շիրվանզադե փողոցների խաչմերուկի մոտակայքում ստացել է շուրջ 476.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար, այնուհետև նշված նախարարությունում վճարումներ կատարելու պատրվակով Սոսե Սաֆարյանից պահանջել և մաս-մաս ստացել է ևս 87.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով Սոսե Սաֆարյանի օգտին, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով՝ շուրջ 563.000 ՀՀ դրամ գումարը։
Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանը, դարձյալ ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն չունենալով, Փարաքար համայնքի դպրոցում որպես դասվար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի դեկտեմբերին Դուխիկ Ավագյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 313.300 ՀՀ դրամին համարժեք 650 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Դուխիկ Ավագյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։
Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, ՀՀ կառավարության աշխատակազմի կադրերի բաժնում որպես մասնագետ աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, իբր պետական վճարումներ կատարելու նպատակով 2016 թվականի դեկտեմբերին Նարինե Հակոբյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 723.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Նարինե Հակոբյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով գումարը։
Բացի այդ, Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, «Բաբլոյան» բժշկական կենտրոնում որպես բուժքույր աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2017 թվականի հունվարին Նեկտար Մեսրոպյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 242.500 ՀՀ դրամին համարժեք 500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը:
Այսինքն` ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը կատարել է արարքներ՝ երկու դրվագ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և երկու դրվագ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
Ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանը նշված արարքները կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը ՀՀ քրեական դատավարության 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` չի կարող գերազանցել նշված հանցագործությունների համար օրենքով նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը:
Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս ՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…)Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում այն, որ նա.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2018 թվականի դեկտեմբերի 03-ի տեղեկանքի համաձայն` դատվածություն չունի,
- ունի առողջական խնդիրներ (հիմք` «Վ.Ավագյանի անվան բժշկական կենտրոն» ՍՊԸ-ի կոնսուլտացիոն թերթիկը):
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները, որպես ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարած արարքի համար:
Դատարանն ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
Քննարկելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատժատեսակ և պատժաչափ նշանակելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասը որպես պատիժ նախատեսում է տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը՝ տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկում` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա կատարած կոնկրետ արարքները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցավոր արարքների արդյունքում պատճառված գույքային վնասի չափերը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` յուրաքանչյուր դրվագով անհրաժեշտ է պատիժ նշանակել ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ յուրաքանչյուր դրվագով ազատազրկում 2 (երկու) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման կանոնների կիրառմամբ ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի նկատմամբ առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժին անհրաժեշտ է մասնակիորեն գումարել երրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժից ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, երկրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և չորրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը և հաշվի առնելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին մեղսագրված արարքների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը, հանգում է հետևության, որ տվյալ դեպքում ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին, ուստի Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով դատապարտվել է 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքի և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելու 3 (երեք) տարի ժամկետով: Հետևաբար, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով ամբաստանյալ Հ. Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակվող պատժին անհրաժեշտ է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոգրյալ դատավճռով նշանակված 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 (երեք) տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Անդրադառնալով «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված օրենքի (այսուհետ նաև՝ Համաներման մասին օրենք) կիրառմամբ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին դատավճռով նշանակված պատժից ազատելու հարցին՝ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Համաներման մասին օրենքի 4-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝
«Հանցագործությունների և դատավճիռների համակցության դեպքերում համաներումը կիրառվում է վերջնական պատժի նկատմամբ՝ հանցագործությունների կամ դատավճիռների համակցության կանոններով այն սահմանելուց հետո։ Սույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված կանոնները հանցագործությունների համակցության նկատմամբ կիրառվում են, եթե սույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված դեպքերում մեղսագրվող արարքների համար նախատեսված առավելագույն պատիժների հանրագումարը չի գերազանցում չորս տարի ժամկետով ազատազրկումը, սույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված դեպքերում՝ վեց տարի ժամկետով ազատազրկումը, իսկ սույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված դեպքերում՝ վեց տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
«Դատալեքս» դատական տեղեկատվական համակարգի համաձայն՝ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Խաչատրյանի վարույթում է գտնվում ԵԱՔԴ/0373/01/18 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հերմինե Շափաղաթյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ դատավոր Գ. Պողոսյանի վարույթում՝ ԵԱՔԴ/0708/01/18 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հերմինե Շափաղաթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ դատարանը գտնում է, որ Համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին դատավճռով նշանակված պատժից ազատելու հարցին հնարավոր կլինի անդրադառնալ միայն հանցագործությունների համակցության կանոններով վերջնական պատիժ սահմանելուց հետո:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցերի հարցին` դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով»։
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Քաղաքացիական դատավարական օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն սույն օրենսգրքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն` «Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝
«Եթե տվյալ գործով հարուցված է նաև քաղաքացիական հայց, և ամբաստանյալը (մեղադրյալը) կամ քաղաքացիական պատասխանողը ընդունում է այն, ապա դատարանը դատավճռով բավարարում է նաև քաղաքացիական հայցը, եթե այն չի հակասում օրենքին: Այդ դեպքում դատարանը պետք է լրացուցիչ պարզի, թե արդյոք հայցի ընդունումը կամավոր է, և արդյոք այն վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին: Դատարանը, գտնելով, որ հայցի ընդունումը հակասում է օրենքին կամ կամավոր չէ կամ վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին, հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը:
Իսկ այն դեպքում, երբ ամբաստանյալը կամ քաղաքացիական պատասխանողը քաղաքացիական հայցը չի ընդունում, ապա դատարանը քաղաքացիական հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը»:
Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ավետիս Մկրտչյանի և Ալվարդ Ստեփանյանի վերաբերյալ գործերով կայացված որոշումներում.
Մասնավորապես` Ավետիս Մկրտչյանի վերաբերյալ ՎԲ-150/07 գործով 2007թ. նոյեմբերի 30-ի որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «4. (…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի (…)»։
Քրեական գործի դատական քննությամբ ապացուցվել է ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի կատարած հանցագործությունների հետևանքով տուժողներ Սոսե Սաֆարյանին 563.000 (հինգ հարյուր վաթսուներեք հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, Դուխիկ Ավագյանին 313.300 (երեք հարյուր տասներեք հազար երեք հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով, Նարինե Հակոբյանին 723.000 (յոթ հարյուր քսաներեք հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, Նեկտար Մեսրոպյանին 242.500 (երկու հարյուր քառասուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով անմիջականորեն գույքային վնաս պատճառված լինելու հանգամանքը։
Հետևաբար, հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված, տուժողներ Սոսե Սաֆարյանից հափշտակված 563.000 (հինգ հարյուր վաթսուներեք հազար), Դուխիկ Ավագյանից 313.300 (երեք հարյուր տասներեք հազար երեք հարյուր), Նարինե Հակոբյանից 723.000 (յոթ հարյուր քսաներեք հազար), Նեկտար Մեսրոպյանից 242.500 (երկու հարյուր քառասուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի պահանջի մասով ներկայացված քաղաքացիական հայցերը հիմնավորված են և ենթակա են բավարարման ամբողջությամբ:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցն ընտրված է ճիշտ, ուստի վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին պատկանող անշարժ և շարժական գույքի վրա ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի 2017 թվականի ապրիլի 27-ի որոշմամբ դրված կալանքին, ապա Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ`մինչև դատավճռի կատարումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, քրեական գործում բացակայում են դատական ծախսերի վերաբերյալ տվյալները (այդպիսիք առկա լինելու պարագայում էլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու դեպքում դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման), սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեղադրանքով (տուժող Ֆլորա Եղիազարյանից կատարված հափշտակության դրվագ) քրեական հետապնդումը դադարեցնել` տուժողի հետ փոխադարձ հաշտության հիմքով:
Ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանին մեղավոր ճանաչել երկու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքներում և երկու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել.
- առաջին դրվագով (տուժող Սոսե Սաֆարյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով,
- երկրորդ դրվագով (տուժող Դուխիկ Ավագյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով,
- երրորդ դրվագով (տուժող Նարինե Հակոբյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով,,
- չորրորդ դրվագով (տուժող Նեկտար Մեսրոպյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարել երրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժից ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, երկրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և չորրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով նշանակվող պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով նշանակված 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 (երեք) տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվել ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Սոսե Սաֆարյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` ամբաստանյալ և քաղքացիական պատասխանող Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ տուժող և քաղքացիական հայցվոր Սոսե Սաֆարյանի բռնագանձել 563.000 (հինգ հարյուր վաթսուներեք հազար) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Դուխիկ Ավագյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` ամբաստանյալ և քաղքացիական պատասխանող Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ տուժող և քաղքացիական հայցվոր Դուխիկ Ավագյանի բռնագանձել 313.300 (երեք հարյուր տասներեք հազար երեք հարյուր) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Նարինե Հակոբյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` ամբաստանյալ և քաղքացիական պատասխանող Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ տուժող և քաղքացիական հայցվոր Նարինե Հակոբյանի բռնագանձել 723.000 (յոթ հարյուր քսաներեք հազար) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Նեկտար Մեսրոպյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` ամբաստանյալ և քաղքացիական պատասխանող Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ տուժող և քաղքացիական հայցվոր Նեկտար Մեսրոպյանի բռնագանձել 242.500 (երկու հարյուր քառասուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Ֆլորա Եղիազարյանի քաղաքացիական հայցը`96.400 (իննսունվեց հազար չորս հարյուր) ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու մասով, կարճել` քաղաքացիական հայցից հրաժարվելու հիմքով:
Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին պատկանող անշարժ և շարժական գույքի վրա ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի 2017 թվականի ապրիլի 27-ի որոշմամբ դրված կալանքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի կատարումը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1–ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0067/01/17
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 15-05-2017 |
|---|---|
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 14167317 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հերմինե Շափաղաթյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա խարդախությամբ` խաբության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով, կատարել է ուրիշի գույքի զգալի և խոշոր չափերով հափշտակություններ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հերմինե |
| Ազգանուն | Շափաղաթյան |
| Հայրանուն | Նապոլեոն |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 15-05-2017 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 16-05-2017 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-06-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Նելլի |
| Ազգանուն | Աշրաֆյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սոսե |
| Ազգանուն | Սաֆարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Դուխիկ |
| Ազգանուն | Ավագյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ֆլորա |
| Ազգանուն | Եղիազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Նեկտար |
| Ազգանուն | Մեսրոպյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հերմինե |
| Ազգանուն | Շափաղաթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-07-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-08-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-09-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-11-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-12-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-01-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 28-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 30-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-04-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-05-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 14-06-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-07-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-08-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-09-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Կառավարության որոշումներ 10 Հոկտեմբերի 2018, 1101 - Ն ԱՇԽԱՏԱՆՔԱՅԻՆ ՕՐԵՐԸ ՏԵՂԱՓՈԽԵԼՈՒ Մ Ա Ս Ի Ն Հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության տոների և հիշատակի օրերի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 19-րդ հոդվածը` Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը որոշում է. 1. 2018 թվականի հոկտեմբերի 11-ի և 12-ի աշխատանքային օրերը տեղափոխել համապատասխանաբար 2018 թվականի հոկտեմբերի 27-ը և նոյեմբերի 3-ը` շաբաթ օրերը: 2. Սույն որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող oրվանից: Նիկոլ Փաշինյան |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 30-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատավոր Ա.Մաթևոսյանի թիվ 544-Ա հրամանի հիման վրա արձակուրդում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատավոր Ա.Մաթևոսյանի վարույթում գտնվեղ թիվ ԵԴ/0680/01/18 քրեական գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-12-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 14-12-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 09:25 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 14-12-2018 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Հերմինե |
| Ազգանուն | Շափաղաթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Ամսաթիվ | 14-12-2018 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի պաշտոններ զբաղվելու կամ որոշակի գործողությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկել |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԱՔԴ/0067/01/17 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն «14 » դեկտեմբերի 2018թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝ նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի, քարտուղարությամբ` Հ.Արտաշեսյանի, մասնակցությամբ` մեղադրողներ Ն.Աշրաֆյանի, Գ.Ալոյանի, Դ.Մնացականյանի, տուժողներ Դ.Ավագյանի, Ս.Սաֆարյանի, Ն.Մեսրոպյանի, Ն.Հակոբյանի, Ֆ.Եղիազարյանի, տուժող Ս.Սաֆարյանի ներկայացուցիչ Ա.Մնացականյանի, ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի, պաշտպան Լ.Ղազարյանի դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի`ծնված 1972 թվականի ապրիլի 16-ին Գորիս քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, ամուսնացած, խնամքին երկու երեխա, դատվածություն չունեցող, հաշվառված է Երևան քաղաքի Աճեմյան փողոցի թիվ 91/1 տանը, բնակվում է Երևան քաղաքի Մ.Մաշտոցի 40ա շենքի 44-րդ բնակարանում, որպես խափանման միջոց է ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին, մեղադրվում է երեք դրվագ հանցանքներում նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և երկու դրվագ հանցանքներում` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2017 թվականի մարտի 17-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է 14167317 քրեական գործը: Նույն օրը 14167317 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին: ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի 2017 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ 14167317 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: Քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Սոսե Կամոյի Սաֆարյանը 14167317 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող: 2017 թվականի մարտի 17-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է 14167517 քրեական գործը, որն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին և 2017 թվականի մարտի 20-ին ընդունվել ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի վարույթ: Քննիչ Էդ.Խալաթյանի որոշմամբ Նեկտար Նորիկի Մեսրոպյանը 14167517 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող: ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնում 2017 թվականի ապրիլի 04-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է 14171317 քրեական գործը, որը կրկին ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Արաբկիրի քննչական բաժին և 2017 թվականի ապրիլի 05-ին ընդունվել ավագ քննիչ Էդ. Խալաթյանի վարույթ: Քննիչ Էդ.Խալաթյանի 2017 թվականի ապրիլի 05-ի որոշմամբ Դուխիկ Միշիկի Ավագյանը 14171317 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող: Բացի այդ, 2017 թվականի ապրիլի 04-ին ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է նաև 14171417 քրեական գործը, որը 2017 թվականի ապրիլի 05-ին ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի վարույթ: Նույն օրը որոշում է կայացվել Ֆլորա Ռաֆայելի Եղիազարյանին 14171417 քրեական գործով տուժող ճանաչելու մասին: 2017 թվականի ապրիլի 04-ին ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 14171517 քրեական գործը, որը 2017 թվականի ապրիլի 05-ին ընունվել է Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի վարույթ, ում նույն օրվա որոշմամբ Նարինե Գրիգորի Հակոբյանը թիվ 14171517 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող: ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի 2017 թվականի ապրիլի 13-ի որոշմամբ թիվ 14167517, 14171317, 14171417 և 14171517 քրեական գործերը միացվել են թիվ 14167317 քրեական գործին` նախաքննությունը շարունակելով թիվ 14167317 համարի ներքո: Քննիչի 2017 թվականի ապրիլի 19-ի որոշմամբ թիվ 14167317 քրեական գործով Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին: Քննիչի 2017 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանը թիվ 14167317 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երեք դրվագով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` երկու դրվագով, մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ. «[Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանը] խարդախությամբ՝ խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով, կատարել է ուրիշի գույքի զգալի և խոշոր չափերով հափշտակություններ։ Այսպես. Հերմինե Շափաղաթյանը, ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, Հայաստանի Հանրապետության Սփյուռքի նախարարությունում որպես գործավար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի հուլիսին Սոսե Սաֆարյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց-Շիրվանզադե փողոցների խաչմերուկի մոտակայքում ստացել է շուրջ 476.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար, այնուհետև նշված նախարարությունում վճարումներ կատարելու պատրվակով Սոսե Սաֆարյանից պահանջել և մաս-մաս ստացել է ևս 87.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով Սոսե Սաֆարյանի օգտին, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով՝ շուրջ 563.000 ՀՀ դրամ գումարը։ Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանը, դարձյալ ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն չունենալով, Փարաքար համայնքի դպրոցում որպես դասվար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի դեկտեմբերին Դուխիկ Ավագյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 313.300 ՀՀ դրամին համարժեք 650 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Դուխիկ Ավագյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։ Նույն ժամանակահատվածում Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, Դուխիկ Ավագյանի դստերը՝ Ֆլորա Եղիազարյանին Երևանի մանկապարտեզներից մեկում որպես անգլերեն լեզվի մասնագետ աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, իբր պետական վճարումներ կատարելու նպատակով 2016 թվականի դեկտեմբերին Ֆլորա Եղիազարյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 96.400 ՀՀ դրամին համարժեք 200 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Ֆլորա Եղիազարյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։ Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, ՀՀ կառավարության աշխատակազմի կադրերի բաժնում որպես մասնագետ աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, իբր պետական վճարումներ կատարելու նպատակով 2016 թվականի դեկտեմբերին Նարինե Հակոբյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 723.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Նարինե Հակոբյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով գումարը։ Բացի այդ, Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, «Բաբլոյան» բժշկական կենտրոնում որպես բուժքույր աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2017 թվականի հունվարին Նեկտար Մեսրոպյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 242.500 ՀՀ դրամին համարժեք 500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։(…)» Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Աշրաֆյանը 2017 թվականի մայիսի 15-ին հաստատել է թիվ 14167317 քրեական գործի մեղադրական եզրակացությունը և քրեական գործը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որտեղ ստացվել է նույն օրը: Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով քրեական գործը թիվ ԵԱՔԴ/0067/01/17 համարի ներքո մակագրվել և 2017 թվականի մայիսի 16-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Մաթևոսյանին: Դատավոր Ա.Մաթևոսյանի 2017 թվականի մայիսի 16-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0067/01/17 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի մայիսի 31-ի որոշմամբ նշանակվել դատական քննության: Արագացված դատական քննություն Մինչ դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պաշտպան Լ.Ղազարյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով` հայտարարելով, որ խորհրդակցել է իր պաշտպանյալ Հ.Շափաղաթյանի հետ: Միևնույն ժամանակ, պաշտպան Լ.Ղազարյանը հավաստեց, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին բացատրել է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու իրավական հետևանքները: Պաշտպանը Դատարանին ներկայացրեց նաև ամբաստանյալի` արագացված դատական քննություն կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության գրավոր տարբերակը: Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը պնդեց արագացված դատական քննություն կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությանը: Հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու իրավական հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և ընդունում է այն ամբողջ ծավալով: Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը հավելեց, որ ընդունում է նաև տուժողների կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերը: Դատական նիստի ընթացքում տուժող Սոսե Սաֆարյանի ներկայացուցիչ Ա.Մնացականյանը հայտնեց, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ չեն առարկում: 2017 թվականի դեկտեմբերի 04-ին դատարան էր ստացվել տուժող Ֆլորա Եղիազարյանի դիմումը, որով վերջինս հայտնել էր, որ ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի կողմից իրեն պատճառված վնասն ամբողջությամբ հատուցված է, հաշտվել է նրա հետ և խնդրել էր ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել: Դատական նիստի ընթացքում տուժող Ֆ.Եղիազարյանը պնդեց իր դիրքորոշումը, հավելեց, որ հրաժարվում է իր կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցից: Տուժող Նեկտար Մեսրոպյանն առարկեց դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ, նշելով, որ չի հասկանում դատական քննության արագացված կարգի կիրառման էությունը, կարծում է, որ եթե կիրառվի դատական քննության արագացված կարգ, իրեն պատճառված նյութական վնասը ավելի քիչ կհատուցվի: Անհրաժեշտ է, որ հատուցվի իրեն պատճառված վնասը, այլ բան իրեն չի հետաքրքրում, իսկ դատական քնության արագացված կարգի դեմ առարկում է, քանի որ ամբողջությամբ այդ գործընթացին չի տիրապետում: Ինչ վերաբերում է տուժողներ Դուխիկ Ավագյանին ու Նարինե Հակոբյանին, ապա վերջիններս դատարնից բազմիցս ժամանակ են խնդրել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ դիրքորոշում հայտնելու համար, նրանց միջնորդությունները բավարարվել են, ժամանակ տրամադրվել է, սակայն պատշաճ ծանուցված լինելով չեն ներկայացել դատական նիստին: Մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս մեղադրողը չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ: Դատարանը, լսելով ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի դիրքորոշումն իրեն առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ, հաշվի առնելով մինչ դատաքննությունն սկսելը դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ ամբաստանյալի միջնորդությունը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ մեղադրողի դիրքորոշումը, գտնում է, որ սույն քրեական գործի քննությունը պետք է անցկացնել արագացված դատական քննության կարգով` հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։ Մինչև դատաքննությունն սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում։ 2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե` 1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, և 2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և 3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի այդպիսին։ 3. Դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին։ (…) Այն դեպքում, երբ տուժողը փաստարկված առարկում է դատարանում արագացված կարգ կիրառելու միջնորդության դեմ, ապա դատարանը կարող է որոշում կայացնել ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի 375.1 հոդվածով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնում արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հակառակ դեպքում դատական քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով։ 5. Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում։ Սակայն ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։ 6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։ (…) 8. Սույն օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 քրեական գործով Շ.Ամիրխանյանի և Գ.Ֆարմանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24–ին կայացված որոշման 24–րդ կետերում հայտնել է հետևյալը. «(…) [Դ]ատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները. 1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին, 2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները, 3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2-րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը, 4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ, 5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը»: Դատարանը, սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով վերը շարադրված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, արձանագրում է հետևյալը. ա) ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքների հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին, բ) ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները, գ) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպան Լ.Ղազարյանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2–րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, մինչև դատաքննությունն սկսելը։ դ) մեղադրողը չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ե) Հերմինե Շափաղաթյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` երեք դրվագով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` երկու դրվագով նախատեսված հանցանքներ գործելու մեջ, որոնց համար նախատեսված պատիժն ազատազրկման ձևով կազմում է առավելագույնը համապատասխանաբար երկու և հինգ տարի, հետևաբար այն չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։ Անդրադառնալով դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ տուժող Ն.Մեսրոպյանի առարկությանը՝ դատարանը գտնում է, որ արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ ամբաստանյալի միջնորդությունը քննարկելիս տուժողի դիրքորոշումը կարող է վճռական նշանակություն ունենալ միայն այն դեպքում, երբ վերջինս փաստարկված առարկում է ներկայացված միջնորդության դեմ: Մինչդեռ, տուժող Ն.Մեսրոպյանը որպես իր առարկության հիմնավորում նշել է, որ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկում է, քանի որ այդ գործընթացն իր համար ամբողջությամբ պարզ չէ, ինչը դատարանի գնահատմամբ չի կարող համարվել պատշաճ փաստարկված առարկություն: Ինչ վերաբերում է տուժողի այն պնդմանը, որ հանցագործությամբ պատճառված վնասը հատուցված չէ, ապա դատարանը հարկ է համարում ընդգծելու, որ Ն.Մեսրոպյանի կողմից քաղաքացիական հայց է ներկայացվել, որն ամբողջությամբ ամբաստանյալի կողմից ընդունվել է: Ամփոփելով վերոգրյալը՝ դատարանը գտնում է, որ տուժող Նեկտար Մեսրոպյանի առարկությունը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու համար խոչընդոտ հանդիսանալ չի կարող: Ուստի, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով, Դատարանը որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հաշվի առնելով վերը շարադրված փաստական հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմաններն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ §Մասնավոր հետապնդման գործեր են հանդիսանում սույն օրենսգրքի 183 հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը¦: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`§Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ¥...¤, 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ¥...¤ նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման: Հաշտությունը թույլատրվում է մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը¦: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ §Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե. ¥...¤ 5. սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ. ¥...¤¦: Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 36-րդ հոդվածի՝ §Սույն օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի երկրորդ մասում նշված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով վարույթը կարճվում է և փաստվում է քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարում, երբ տուժողը հաշտվում է մեղադրյալի հետ¦: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի համաձայն`§Ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հաշտվել է տուժողի հետ և հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է նրան պատճառած վնասը¦: Ոչ մեծ ծանրության հանցանքի հասկացությունը տրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն՝ §Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը¦: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, Աշոտ Սիմոնի Բաբայանի վերաբերյալ գործով 2011 թվականի հուլիսի 13-ի ԵԱՔԴ/0157/01/10 որոշմամբ, վերլուծելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի ձևակերպումները, արձանագրել է, որ տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտության վերաբերյալ դրանցում առկա ձևակերպումները տարբեր են: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետը` որպես հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու նախապայման, նշում է հանցանք կատարած անձի հետ տուժողի հաշտվելը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածն ընդհակառակը՝ տուժողի հետ հանցանք կատարած անձի հաշտվելը: Այլ կերպ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի իմաստով հաշտության փաստի հաստատման համար բավարար է արձանագրել, որ հաշտվել է տուժողը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի իմաստով՝ հանցանք կատարած անձը: Նույն որոշմամբ՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ հաշտության կամավոր և փոխադարձ բնույթի բացակայության դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը չի կարող որոշում կայացնել հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ: Այլ կերպ՝ հաշտությունը երկու կողմերի փոխադարձ կամահայտնությունն է, այն երբեք չի կարող կրել միակողմանի բնույթ, և եթե տուժողը ցանկություն է հայտնում հաշտվելու, իսկ հանցանք կատարած անձը դրա դեմ առարկում է, կամ հակառակը, ապա հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական հիմքը բացակայում է: Նույն կերպ, հաշտությունը կամավոր և փոխադարձ չի կարող համարվել, հետևաբար՝ այդ հիմքով քրեական գործի վարույթը չի կարող դադարեցվել, եթե հաշտությունը հետևանք է տուժողի նկատմամբ հանցանք կատարած անձի գործադրած ոչ իրավաչափ ներգործության ¥ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Աշոտ Սիմոնի Բաբայանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հուլիսի 13-ի որոշումը¤: Շարադրված իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական տվյալները՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի և տուժող Ֆլորա Ռաֆայելի Եղիազարյանի միջև հաշտությունը կամավոր է և փոխադարձ, որպիսի հանգամանքը՝ տվյալ դեպքում, այլևս բացառում է ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի նկատմամբ Ֆլորա Եղիազարյանից խաբեությամբ հափշտակություն կատարելու, այն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումն ու այն ենթակա է դադարեցման: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 161-րդ հոդվածի համաձայն «1. Քաղաքացիական հայց ներկայացրած անձն իրավունք ունի հրաժարվել հայցից քրեական գործով վարույթի ցանկացած պահի, եթե դրանով չեն խախտվում այլ անձանց իրավունքները և օրինական շահերը: (...): 2. Քաղաքացիական հայցից հրաժարվելն ընդունելը հանգեցնում է քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցով վարույթի կարճման և համապատասխան անձին զրկում է տվյալ քաղաքացիական հայցը քրեական դատավարության կարգով կրկին հարուցելուց:»: Հիմք ընդունելով վերոգրյալ իրավական նորմերը՝ Դատարանը գտնում է, որ տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Ֆլորա Ռաֆայելի Եղիազարյանի քաղաքացիական հայցը`96.400 ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու մասով, անհրաժեշտ է կարճել` քաղաքացիական հայցից հրաժարվելու հիմքով: Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, Հայաստանի Հանրապետության Սփյուռքի նախարարությունում որպես գործավար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի հուլիսին Սոսե Սաֆարյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց-Շիրվանզադե փողոցների խաչմերուկի մոտակայքում ստացել է շուրջ 476.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար, այնուհետև նշված նախարարությունում վճարումներ կատարելու պատրվակով Սոսե Սաֆարյանից պահանջել և մաս-մաս ստացել է ևս 87.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով Սոսե Սաֆարյանի օգտին, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով՝ շուրջ 563.000 ՀՀ դրամ գումարը։ Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանը, դարձյալ ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն չունենալով, Փարաքար համայնքի դպրոցում որպես դասվար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի դեկտեմբերին Դուխիկ Ավագյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 313.300 ՀՀ դրամին համարժեք 650 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Դուխիկ Ավագյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։ Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, ՀՀ կառավարության աշխատակազմի կադրերի բաժնում որպես մասնագետ աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, իբր պետական վճարումներ կատարելու նպատակով 2016 թվականի դեկտեմբերին Նարինե Հակոբյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 723.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Նարինե Հակոբյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով գումարը։ Բացի այդ, Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, «Բաբլոյան» բժշկական կենտրոնում որպես բուժքույր աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2017 թվականի հունվարին Նեկտար Մեսրոպյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 242.500 ՀՀ դրամին համարժեք 500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը: Այսինքն` ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը կատարել է արարքներ՝ երկու դրվագ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և երկու դրվագ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով: Ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանը նշված արարքները կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը ՀՀ քրեական դատավարության 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` չի կարող գերազանցել նշված հանցագործությունների համար օրենքով նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը: Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս ՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով: 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»: Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը. «(…)Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: (…) Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։ Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում այն, որ նա. - ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2018 թվականի դեկտեմբերի 03-ի տեղեկանքի համաձայն` դատվածություն չունի, - ունի առողջական խնդիրներ (հիմք` «Վ.Ավագյանի անվան բժշկական կենտրոն» ՍՊԸ-ի կոնսուլտացիոն թերթիկը): Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները, որպես ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարած արարքի համար: Դատարանն ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել: Քննարկելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատժատեսակ և պատժաչափ նշանակելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասը որպես պատիժ նախատեսում է տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը՝ տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկում` երկուսից հինգ տարի ժամկետով: Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա կատարած կոնկրետ արարքները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցավոր արարքների արդյունքում պատճառված գույքային վնասի չափերը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` յուրաքանչյուր դրվագով անհրաժեշտ է պատիժ նշանակել ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ յուրաքանչյուր դրվագով ազատազրկում 2 (երկու) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման կանոնների կիրառմամբ ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի նկատմամբ առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժին անհրաժեշտ է մասնակիորեն գումարել երրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժից ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, երկրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և չորրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով: Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը և հաշվի առնելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին մեղսագրված արարքների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը, հանգում է հետևության, որ տվյալ դեպքում ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին, ուստի Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը: Միևնույն ժամանակ, Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով դատապարտվել է 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքի և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելու 3 (երեք) տարի ժամկետով: Հետևաբար, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով ամբաստանյալ Հ. Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակվող պատժին անհրաժեշտ է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոգրյալ դատավճռով նշանակված 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 (երեք) տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով: Անդրադառնալով «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ Ազգային ժողովի 2018 թվականի նոյեմբերի 1-ին ընդունված օրենքի (այսուհետ նաև՝ Համաներման մասին օրենք) կիրառմամբ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին դատավճռով նշանակված պատժից ազատելու հարցին՝ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Համաներման մասին օրենքի 4-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ «Հանցագործությունների և դատավճիռների համակցության դեպքերում համաներումը կիրառվում է վերջնական պատժի նկատմամբ՝ հանցագործությունների կամ դատավճիռների համակցության կանոններով այն սահմանելուց հետո։ Սույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված կանոնները հանցագործությունների համակցության նկատմամբ կիրառվում են, եթե սույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված դեպքերում մեղսագրվող արարքների համար նախատեսված առավելագույն պատիժների հանրագումարը չի գերազանցում չորս տարի ժամկետով ազատազրկումը, սույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված դեպքերում՝ վեց տարի ժամկետով ազատազրկումը, իսկ սույն օրենքի 2-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված դեպքերում՝ վեց տարի ժամկետով ազատազրկումը»: «Դատալեքս» դատական տեղեկատվական համակարգի համաձայն՝ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Խաչատրյանի վարույթում է գտնվում ԵԱՔԴ/0373/01/18 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հերմինե Շափաղաթյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ դատավոր Գ. Պողոսյանի վարույթում՝ ԵԱՔԴ/0708/01/18 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հերմինե Շափաղաթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ դատարանը գտնում է, որ Համաներման մասին օրենքի կիրառմամբ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին դատավճռով նշանակված պատժից ազատելու հարցին հնարավոր կլինի անդրադառնալ միայն հանցագործությունների համակցության կանոններով վերջնական պատիժ սահմանելուց հետո: Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցերի հարցին` դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով»։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Քաղաքացիական դատավարական օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն սույն օրենսգրքով»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն` «Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ «Եթե տվյալ գործով հարուցված է նաև քաղաքացիական հայց, և ամբաստանյալը (մեղադրյալը) կամ քաղաքացիական պատասխանողը ընդունում է այն, ապա դատարանը դատավճռով բավարարում է նաև քաղաքացիական հայցը, եթե այն չի հակասում օրենքին: Այդ դեպքում դատարանը պետք է լրացուցիչ պարզի, թե արդյոք հայցի ընդունումը կամավոր է, և արդյոք այն վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին: Դատարանը, գտնելով, որ հայցի ընդունումը հակասում է օրենքին կամ կամավոր չէ կամ վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին, հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը: Իսկ այն դեպքում, երբ ամբաստանյալը կամ քաղաքացիական պատասխանողը քաղաքացիական հայցը չի ընդունում, ապա դատարանը քաղաքացիական հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը»: Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ավետիս Մկրտչյանի և Ալվարդ Ստեփանյանի վերաբերյալ գործերով կայացված որոշումներում. Մասնավորապես` Ավետիս Մկրտչյանի վերաբերյալ ՎԲ-150/07 գործով 2007թ. նոյեմբերի 30-ի որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «4. (…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին։ Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի (…)»։ Քրեական գործի դատական քննությամբ ապացուցվել է ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի կատարած հանցագործությունների հետևանքով տուժողներ Սոսե Սաֆարյանին 563.000 (հինգ հարյուր վաթսուներեք հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, Դուխիկ Ավագյանին 313.300 (երեք հարյուր տասներեք հազար երեք հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով, Նարինե Հակոբյանին 723.000 (յոթ հարյուր քսաներեք հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, Նեկտար Մեսրոպյանին 242.500 (երկու հարյուր քառասուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով անմիջականորեն գույքային վնաս պատճառված լինելու հանգամանքը։ Հետևաբար, հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված, տուժողներ Սոսե Սաֆարյանից հափշտակված 563.000 (հինգ հարյուր վաթսուներեք հազար), Դուխիկ Ավագյանից 313.300 (երեք հարյուր տասներեք հազար երեք հարյուր), Նարինե Հակոբյանից 723.000 (յոթ հարյուր քսաներեք հազար), Նեկտար Մեսրոպյանից 242.500 (երկու հարյուր քառասուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի պահանջի մասով ներկայացված քաղաքացիական հայցերը հիմնավորված են և ենթակա են բավարարման ամբողջությամբ: Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցն ընտրված է ճիշտ, ուստի վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին պատկանող անշարժ և շարժական գույքի վրա ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի 2017 թվականի ապրիլի 27-ի որոշմամբ դրված կալանքին, ապա Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ`մինչև դատավճռի կատարումը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, քրեական գործում բացակայում են դատական ծախսերի վերաբերյալ տվյալները (այդպիսիք առկա լինելու պարագայում էլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու դեպքում դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման), սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով` Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեղադրանքով (տուժող Ֆլորա Եղիազարյանից կատարված հափշտակության դրվագ) քրեական հետապնդումը դադարեցնել` տուժողի հետ փոխադարձ հաշտության հիմքով: Ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանին մեղավոր ճանաչել երկու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքներում և երկու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտել. - առաջին դրվագով (տուժող Սոսե Սաֆարյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով, - երկրորդ դրվագով (տուժող Դուխիկ Ավագյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով, - երրորդ դրվագով (տուժող Նարինե Հակոբյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով,, - չորրորդ դրվագով (տուժող Նեկտար Մեսրոպյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարել երրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժից ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, երկրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և չորրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով նշանակվող պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով նշանակված 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 (երեք) տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Պատժի կրման սկիզբը հաշվել ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Սոսե Սաֆարյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` ամբաստանյալ և քաղքացիական պատասխանող Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ տուժող և քաղքացիական հայցվոր Սոսե Սաֆարյանի բռնագանձել 563.000 (հինգ հարյուր վաթսուներեք հազար) ՀՀ դրամ: Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Դուխիկ Ավագյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` ամբաստանյալ և քաղքացիական պատասխանող Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ տուժող և քաղքացիական հայցվոր Դուխիկ Ավագյանի բռնագանձել 313.300 (երեք հարյուր տասներեք հազար երեք հարյուր) ՀՀ դրամ: Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Նարինե Հակոբյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` ամբաստանյալ և քաղքացիական պատասխանող Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ տուժող և քաղքացիական հայցվոր Նարինե Հակոբյանի բռնագանձել 723.000 (յոթ հարյուր քսաներեք հազար) ՀՀ դրամ: Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Նեկտար Մեսրոպյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` ամբաստանյալ և քաղքացիական պատասխանող Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ տուժող և քաղքացիական հայցվոր Նեկտար Մեսրոպյանի բռնագանձել 242.500 (երկու հարյուր քառասուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ: Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Ֆլորա Եղիազարյանի քաղաքացիական հայցը`96.400 (իննսունվեց հազար չորս հարյուր) ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու մասով, կարճել` քաղաքացիական հայցից հրաժարվելու հիմքով: Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին պատկանող անշարժ և շարժական գույքի վրա ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Էդ.Խալաթյանի 2017 թվականի ապրիլի 27-ի որոշմամբ դրված կալանքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի կատարումը: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում: Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1–ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 14-12-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 29-01-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 286, 105, 105, 120 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 29-01-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 286, 105, 105, 120 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-13916 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 20-11-2019 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 22-11-2019 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 06-12-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 286, 105, 105, 120, 166 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 16-12-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 286, 105, 105, 120, 166 |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0067/01/17
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 15-01-2019 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 15-01-2019 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Ամբաստանյալ |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Հերմինե |
| Ազգանուն | Շափաղաթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հերմինե Շափաղաթյան Պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Կենտրոն/` Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի /ՀՀ քր. օր-ի 178 հոդ. 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` տուժողի հետ փոխադարձ հաշտության հիմքով , ՀՀ քր. օր-ի 178 հոդ. 1-ին մասով` 2 դրվագով և 178 հոդ. 2-րդ մասի 2-րդ կետով` 2 դրվագով , ՀՀ քր.օր. 66 հոդ. կարգով վերջնական պատիժ - ազատազրկում 3 տարի ժամկետով , տուգանք 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով և նյութական ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում`3 տարի ժամկետով / վերաբերյալ 14.12.2018թ. դատավճիռը , Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել կամ մեղմացնել պատիժը : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 30-01-2019 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 30-01-2019 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Արղամանյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ալեքսանդր |
| Ազգանուն | Ազարյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 31-01-2019 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 26-02-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի հիմնադրման 20-ամյակին նվիրված միջոցառումների պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 25-03-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 30-04-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 23-05-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-06-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-07-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 23-07-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 23-07-2019 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է դատական ակտը և փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հերմինե |
| Ազգանուն | Շափաղաթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ Հ Ա Ն Ո Ւ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ո Ւ Թ Յ Ա Ն 23.07.2019թ. ք.Երևան ԳՈՐԾ.N-ԵԱՔԴ/0067/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ` Ա.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱԽԱԶ` Դ.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻ ՏՈՒԺՈՂՆԵՐ՝ Դ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ Ս.ՍԱՖԱՐՅԱՆԻ Ն.ՄԵՍՐՈՊՅԱՆԻ Ն.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ` Տ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Հ.ՇԱՓԱՂԱԹՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Հ.Շափաթաղյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հերմինե Նապոլեոնի Շափաթաղյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի փաստական հանգամանքներն ու դատավարական ընթացքը Նախաքննական մարմնի կողմից Հերմինե Նապոլեոնի Շափաթաղյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երեք դրվագով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի երկու դրվագով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա խարդախությամբ՝ խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով, կատարել է ուրիշի գույքի զգալի և խոշոր չափերով հափշտակություններ։ Այսպես. Հերմինե Շափաղաթյանը, ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, Հայաստանի Հանրապետության Սփյուռքի նախարարությունում որպես գործավար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի հուլիսին Սոսե Սաֆարյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց-Շիրվանզադե փողոցների խաչմերուկի մոտակայքում ստացել է շուրջ 476.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար, այնուհետև նշված նախարարությունում վճարումներ կատարելու պատրվակով Սոսե Սաֆարյանից պահանջել և մաս-մաս ստացել է ևս 87.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով Սոսե Սաֆարյանի օգտին, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով՝ շուրջ 563.000 ՀՀ դրամ գումարը։ Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանը, դարձյալ ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն չունենալով, Փարաքար համայնքի դպրոցում որպես դասվար աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2016 թվականի դեկտեմբերին Դուխիկ Ավագյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 313.300 ՀՀ դրամին համարժեք 650 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Դուխիկ Ավագյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։ Նույն ժամանակահատվածում Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, Դուխիկ Ավագյանի դստերը՝ Ֆլորա Եղիազարյանին Երևանի մանկապարտեզներից մեկում որպես անգլերեն լեզվի մասնագետ աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, իբր պետական վճարումներ կատարելու նպատակով 2016 թվականի դեկտեմբերին Ֆլորա Եղիազարյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 96.400 ՀՀ դրամին համարժեք 200 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Ֆլորա Եղիազարյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։ Այնուհետև Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, ՀՀ կառավարության աշխատակազմի կադրերի բաժնում որպես մասնագետ աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, իբր պետական վճարումներ կատարելու նպատակով 2016 թվականի դեկտեմբերին Նարինե Հակոբյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 723.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն Նարինե Հակոբյանի օգտին որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ խոշոր չափերով գումարը։ Բացի այդ, Հերմինե Շափաղաթյանն ուրիշի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ, չունենալով համապատասխան լծակներ և իր խոստումը կատարելու իրական հնարավորություն, «Բաբլոյան» բժշկական կենտրոնում որպես բուժքույր աշխատանքի ընդունվելու հարցում օգնելու և աջակցելու պատրվակով, 2017 թվականի հունվարին Նեկտար Մեսրոպյանից պահանջել ու Երևան քաղաքի Օրբելի 63/1 հասցեում գործող մանկական զարգացման կենտրոնում ստացել է շուրջ 242.500 ՀՀ դրամին համարժեք 500 ԱՄՆ դոլար գումար, սակայն որևէ գործողություն չկատարելով, խաբեությամբ հափշտակել է վերջինիս՝ զգալի չափերով գումարը։ 2017 թվականի մայիսի 15-ին թիվ 14167317 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` ըստ էության քննության: Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի արագացված դատաքննության արդյունքում 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ին կայացված դատավճռով Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեղադրանքով (տուժող Ֆլորա Եղիազարյանից կատարված հափշտակության դրվագ) քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` տուժողի հետ փոխադարձ հաշտության հիմքով: Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանը մեղավոր է ճանաչվել երկու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքներում և երկու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներում և դատապարտվել. - առաջին դրվագով (տուժող Սոսե Սաֆարյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով, - երկրորդ դրվագով (տուժող Դուխիկ Ավագյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով, - երրորդ դրվագով (տուժող Նարինե Հակոբյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` ազատազրկման 2 (երկու) տարի ժամկետով, - չորրորդ դրվագով (տուժող Նեկտար Մեսրոպյանից կատարված հափշտակության դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկման 6 (վեց) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքի կիրառմամբ, առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարվել է երրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժից ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, երկրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նշանակված պատժից` ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և չորրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով նշանակված 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 (երեք) տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է սահմանվել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է ամբաստանյալ Շափաղաթյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: Դատարանը որոշել է նաև - Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Սոսե Սաֆարյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ նրա բռնագանձել 563.000 (հինգ հարյուր վաթսուներեք հազար) ՀՀ դրամ: Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Դուխիկ Ավագյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ նրա բռնագանձել 313.300 (երեք հարյուր տասներեք հազար երեք հարյուր) ՀՀ դրամ: Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Նարինե Հակոբյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ նրա բռնագանձել 723.000 (յոթ հարյուր քսաներեք հազար) ՀՀ դրամ: Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Նեկտար Մեսրոպյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել` Հերմինե Շափաղաթյանից հօգուտ նրա բռնագանձել 242.500 (երկու հարյուր քառասուներկու հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամ: Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր Ֆլորա Եղիազարյանի քաղաքացիական հայցը`96.400 (իննսունվեց հազար չորս հարյուր) ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու մասով, կարճել` քաղաքացիական հայցից հրաժարվելու հիմքով: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջները Ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը վերաքննիչ բողոք է բերել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռի դեմ` միջնորդելով պատժի մասով բեկանել և փոփոխել այն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով երկու դրվագով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասով երկու դրվագով նախատեսված հանցագործություն կատարելու համար իր նկատմամբ 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել կամ մեղմացնել պատիժը։ Իր վերաքննիչ բողոքն ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով. <<(…) Դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա։ Մասնավորապես, դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների դրույթները, չի կիրառել նույն օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, որը կարող էր կիրառել։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով։ 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝ 1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։ 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը, և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Դատարանն ընդհանրապես չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության հարցին, չի քննարկել արդյոք Հ. Շափաղաթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի համապատասխանում արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին և ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է բացառապես ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու արդյունքում։ Անձի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև ՎԲ–192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 և այլ որոշումներում, որոնցում հայտնել և վերահաստատել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնելով նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորություն աստիճանին ու բնույթին։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը (տես Վճռաբեկ դատարանի՝ Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009թ. դեկտեմբերի 18-ի ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 18 կետը)։ Զարգացնելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իր իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ, համակցությունը կարող է բավարար լինել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար՝ անկախ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունից։ Այլ կերպ՝ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունն ինքնին չի բացառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը, եթե դատարանը հանգում է հիմնավոր եզրակացության, որ հանցանք կատարած անձի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու։ Հաշվի առնելով Հ.Շափաղաթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, նրա անձը բնութագրող տվյալները. (…)>>: Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանը և պաշտպան Տ.Ղազարյանը նույն հիմքերով ու հիմնավորումներով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պնդեցին, դատախազ Դ.Մնացականյանը բողոքի դեմ առարկեց` միջնորդելով վերաքննիչ բողոքը մերժել, առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ: Տուժողները գրավոր հայտնել են, որ իրենց պատճառված նյութական վնասն ամբողջությամբ հատուցվել է և Հերմինե Շափաղաթյանից որևէ պահանջ չունեն, Դուխիկ Ավագյանը և Նեկտար Մեսրոպյանը խնդրել են իրենց մասով քրեական գործի մասը կարճել ամբաստանյալի հետ հաշտվելու հիմքով, իսկ Սոսե Սաֆարյանը և Նարինե Հակոբյանը խնդրել են նրա նկատմամբ մեղմ պատիժ սահմանել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումները Ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դատաքննության ընթացքում լսելով բողոքում ներկայացված իրենց հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալի և պաշտպանի պատճառաբանությունները, դատախազի առարկությունները, տուժողների արտահայտած դիրքորոշումը, վերաքննիչ քրեական դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Երևանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճիռը պետք է բեկանել և փոփոխել` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երկու դրվագներով Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ տուժողների հետ հաշտության հիմքով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի երկու դրվագներով նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառել, հետևյալ պատճառաբանությամբ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է սահմանում խարդախության համար, որի 1-ին մասի համաձայն` «Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կատարված հանցագործության ծանրությունից և բնույթից ելնելով՝ քրեական դատավարությունում հետապնդումն իրականացվում է հանրային և մասնավոր կարգով։ 2. Մասնավոր հետապնդման գործեր են համարվում սույն օրենսգրքի 183 հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը։(…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի (…) 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման(…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, (…) 5) եթե` սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ(…). 12) եթե` անձը Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից(…)»։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տուժողներ Նեկտար Նորայրի Մեսրոպյանը և Դուխիկ Միշիկի Ավագյանը վերաքննիչ դատարանում հայտնեցին, որ Հերմինե Շափաղաթյանի կողմից ամբողջությամբ հատուցվել է իրենց պատճառված նյութական վնասը, նրա հետ հաշտվել են, որևէ պահանջ չունեն և խնդրեցին իրենց մասով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել: Տվյալ պայմաններում վերաքննիչ դատարանը փաստելով հանդերձ, որ Հերմինե Շափաղաթյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագ) նախատեսված հանցագործություն, գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի հիման այդ դրվագներով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել տուժողներ Ն. Մեսրոպյանի և Դ. Ավագյանի հետ հաշտվելու հիմքով: Քննության առնելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պատժի հարցը, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը: Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը նրա նկատմամբ պատժի նշանակումը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով: <<(…) Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում այն, որ նա. - ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2018 թվականի դեկտեմբերի 03-ի տեղեկանքի համաձայն` դատվածություն չունի, - ունի առողջական խնդիրներ (հիմք` «Վ.Ավագյանի անվան բժշկական կենտրոն» ՍՊԸ-ի կոնսուլտացիոն թերթիկը): Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի դրույթները, որպես ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարած արարքի համար: Դատարանն ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել: Քննարկելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատժատեսակ և պատժաչափ նշանակելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասը որպես պատիժ նախատեսում է տուգանք`նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետը՝ տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկում` երկուսից հինգ տարի ժամկետով: Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա կատարած կոնկրետ արարքները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցավոր արարքների արդյունքում պատճառված գույքային վնասի չափերը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով` յուրաքանչյուր դրվագով անհրաժեշտ է պատիժ նշանակել ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ յուրաքանչյուր դրվագով ազատազրկում 2 (երկու) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժների մասնակի գումարման կանոնների կիրառմամբ ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի նկատմամբ առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժին անհրաժեշտ է մասնակիորեն գումարել երրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նշանակված պատժից ազատազրկում 6 (վեց) ամիս ժամկետով, երկրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և չորրորդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժից ազատազրկում 3 (երեք) ամիս ժամկետով և ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով: Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը և հաշվի առնելով ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանին մեղսագրված արարքների հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը, հանգում է հետևության, որ տվյալ դեպքում ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին, ուստի Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը: Միևնույն ժամանակ, Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Հերմինե Շափաղաթյանը Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով դատապարտվել է 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքի և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելու 3 (երեք) տարի ժամկետով: Հետևաբար, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով ամբաստանյալ Հ. Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակվող պատժին անհրաժեշտ է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոգրյալ դատավճռով նշանակված 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 (երեք) տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով: (…)>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)»: Սույն քրեաիրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու. նման հետևությունները պետք է հիմնված լինեն հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, արարքում մեկից ավելի ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն: Մասնավորապես, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Գ. Հայրապետյանի գործով 2018 թվականի մարտի 28-ին կայացրած թիվ ԿԴ3/0006/01/17 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...)Անդրադառնալով սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու խնդրին, իր որոշումներում մշտապես ընդգծել է, որ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի նվազման տեսանկյունից հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասն ամբողջությամբ վերականգնված լինելու հանգամանքն էական նշանակություն ունի (տե՛ս, mutatis mutandis, Ա.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2009 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ՀՅՔՐԴ/0109/01/08, Գ.Պետրոսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ ԵԿԴ/0126/01/10 որոշումները)։ Ս.Հովսեփյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «(...)[Հ]ափշտակությունների և սեփականության դեմ ուղղված այլ հանցագործությունների դեպքում պատճառված նյութական վնասը հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող կարևոր գործոն է, ինչը դատարանի կողմից պատիժ նշանակելու գործընթացում պետք է պատշաճ գնահատականի արժանանա։ Մասնավորապես, որքան մեծ է հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, այնքան բարձր է արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, հետևաբար վնասը վերականգնված չլինելու պարագայում ինքնին նվազում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը։ Ուստի քննարկվող հանցագործություններով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը որոշելիս դատարանը պետք է, ի թիվս այլ հանգամանքների, գնահատման ենթարկի հանցագործությամբ պատճառված վնասը, դրա չափը, ինչպես նաև՝ որքանով է այն մոտ կոնկրետ հանցակազմի հասարակ կամ որակյալ տեսակի առավելագույն կամ նվազագույն չափին, վնասը վերականգնված լինելու կամ չլինելու կամ մասնակի վերականգնված լինելու հանգամանքը և այլն։ Միևնույն ժամանակ, հանցագործությամբ պատճառված վնասը վերականգնված չլինելու պարագայում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները (տարիք, առողջական վիճակ և այլն), ինչպես նաև առկա մեղմացնող հանգամանքները սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափ սահմանելու հիմք են։ Վերոնշյալ դիրքորոշումը նաև պայմանավորված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ գույքային բնույթի հանցագործություններում սոցիալական արդարության վերականգնումը հնարավոր է ապահովել պատճառված վնասի համարժեք հատուցմամբ և նախքան հանցագործությունը եղած իրադրության հնարավորինս վերականգնմամբ, իսկ քանի դեռ հանցագործությամբ տուժողին պատճառված վնասը չի հատուցվել, խոսք չի կարող լինել սոցիալական արդարությունը վերականգնված լինելու մասին։ Ուստի հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պետք է ընտրվի այնպիսի ներգործության միջոց, որը կապահովի սոցիալական արդարության վերականգնումը, ինչպես նաև հանցավորի ուղղումը և նոր հանցագործությունների կանխումը» (տե՛ս Սամվել Անդրանիկի Հովսեփյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԼԴ/0193/01/10 որոշման 21.1-րդ կետը): Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ գույքային բնույթի հանցագործություններում արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող հիմնական և կարևոր գործոնը հենց պատճառված վնասն է և այն վերականգնված լինելու կամ չլինելու հանգամանքը, ինչը յուրաքանչյուր դեպքում արդարացի պատիժ նշանակելիս և այն պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է համարժեք գնահատականի արժանանա։ (...)»(տե՛ս Գարիկ Հայրապետյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2018 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԿԴ3/0006/01/17 որոշման 11-րդ, 13-րդ կետերը)։ Վերոգրյալի համատեքստում քննության առնելով Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, հաշվի առնելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատական ակտում շարադրված ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երկու դրվագներով Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով նրա նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից պետք է հանել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երկու դրվագներով նշանակված 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկումը՝ թողնելով կրելու ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամանակով, միաժամանակ նկատի ունենալով, որ Հերմինե Շափաղաթյանը Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով դատապարտվել է 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքի և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելու 3 (երեք) տարի ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով նշանակվող պատժին անհրաժեշտ է լրիվ գումարել վերոնշյալ պատիժը՝ վերջնական պատիժ սահմանելով ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով: Հաշվի առնելով նաև այն, որ ամբաստանյալի կողմից ամբողջությամբ վերականգնվել է բոլոր տուժողներին հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասը, ինչն էականորեն նվազեցնում է հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, վերաքննիչ դատարանը հանգում այն հետևության, որ Հերմինե Շափաղաթյանը ուղղվելու համար նշանակված պատիժը ռեալ կրելու անհրաժեշտություն չունի, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգքրի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանն ու ամբաստանյալի ուղղմանը, հանցագործությունների կանխմանը, ուստի ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռիռը բեկանել և փոփոխել, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի երկու դրվագներով Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ ազատազրկում 2 տարի 6 ամիս ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 տարի ժամկետով: Միաժամանակ նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալի կողմից ամբողջությամբ հատուցվել են տուժողներին պատճառված նյութական վնասները և վերջիններս ըստ էության հրաժարվել են իրենց կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերից, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 161-րդ հոդվածի հիման վրա քաղաքացիական հայցերի մասով վարույթը ենթակա է կարճման: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 399-րդ հոդվածներով վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել։ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երկու դրվագներով՝ (տուժողներ Դուխիկ Ավագյանից և Նեկտար Մեսրոպյանից կատարված հափշտակություններ) Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ տուժողների հետ հաշտության հիմքով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի երկու դրվագներից յուրաքանչյուրով (տուժողներ Սոսե Սաֆարյանից և Նարինե Հակոբյանից կատարված հափշտակություններ) Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռով նշանակված համապատասխանաբար 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը մասնակիորեն գումարելով՝ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 տարի 6 ամիս ժամանակով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով նշանակվող պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 02-ի դատավճռով նշանակված 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, տուգանք 1.000.000 ՀՀ դրամ և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու ե պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում՝ 3 տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկում 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 տարի ժամկետով՝ նրա վարքի հսկողությունը դնելով ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։ Տուժող-քաղաքացիական հայցվորներ Դուխիկ Ավագյանի, Նեկտար Մեսրոպյանի, Սոսե Սաֆարյանի և Նարինե Հակոբյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերի մասով գործի վարույթր կարճել։ Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակումից մեկամսյա ժամկետում ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 23-07-2019 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 17-09-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 5 հատորից. 286, 105, 105, 120, 99 թերթերից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 17-09-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 5 հատորից. 286, 105, 105, 120, 99 թերթերից: |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-32459/19 |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0067/01/17
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 09-09-2019 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազի տեղակալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Դ |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Հերմինե |
| Ազգանուն | Շափաղաթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 01-11-2019 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԱՔԴ/0067/01/17 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 1 նոյեմբերի 2019 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ` դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2019 թվականի հուլիսի 23-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)` 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռով, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, Հերմինե Շափաղաթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեղադրանքով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` տուժողի հետ հաշտության հիմքով: Ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով (երկու դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով (երկու դրվագ) նախատեսված հանցանքներում և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ կիրառմամբ` պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքով, վերջինիս նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով նշանակվող պատժին լրիվ գումարվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 2-ի դատավճռով նշանակված` 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 (երեք) տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է սահմանվել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով: Ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)` 2019 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ ամբաստանյալի բողոքը բավարարվել է, Առաջին ատյանի դատարանի` 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճիռը բեկանվել և փոփոխվել է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի երկու դրվագներով Հ.Շափաղաթյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ տուժողների հետ հաշտության հիմքով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի երկու դրվագներից յուրաքանչյուրով Հ.Շափաղաթյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի` 2018 թվականի դեկտեմբերի 14-ի դատավճռով նշանակված համապատասխանաբար 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկումը մասնակիորեն գումարելով՝ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով նշանակվող պատժին լրիվ գումարվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 2-ի դատավճռով նշանակված` 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից 3 (երեք) տարի ժամկետով զրկումը և ամբաստանյալ Հ.Շափաղաթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է սահմանվել ազատազրկում` 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով, տուգանք 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ և կրթության ոլորտում գործունեությամբ զբաղվելու և պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա Հ.Շափաղաթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան` 2 (երկու) տարի ժամկետով։ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի վերոգրյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը՝ խնդրելով մասնակիորեն` պատժի մասով, բեկանել այն և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան` նոր քննության: Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում: Բողոքաբերը նշել է ստորադաս դատարանի դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի` Գարուշ Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Դավիթ Հովհաննիսյանի գործով 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, Վանյա Բեգյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0252/01/13 որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին: Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ ստորադաս դատարանը, ի թիվս այլնի, խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ, 61-63-րդ, 70-րդ հոդվածների պահանջները: Բողոքաբերի փաստարկների, սույն գործի նյութերի, Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշումների և ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չի հիմնավորվել, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և որ առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում: Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հիմքերը հիմնավորված չեն: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Հերմինե Նապոլեոնի Շափաղաթյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2019 թվականի հուլիսի 23-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 19-09-2019 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 19-09-2019 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Համլետ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 15-11-2019 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | քրեական գործ 5 հատոր՝ 285, 105, 105, 120, 147 թերթ: |