ԵԱՔԴ/0060/01/17

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն

«03» հոկտեմբերի 2017թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝

նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի,
քարտուղարությամբ՝ Հ.Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ Խ.Երեմյանի, Է.Պետրոսյանի,
ամբաստանյալ Կ.Հակոբյանի,
պաշտպան Ա.Հայրապետյանի

դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարեն Կամոյի Հակոբյանի՝ ծնված 1972 թվականի փետրվարի 25-ին Գյումրի քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, «Ալյանս» կուսակցության Գյումրի քաղաքի գրասենյակի պատասխանատու, նախկինում չդատված, հաշվառված` ք.Գյումրի, Բագրատունյաց փողոց, 8-րդ շենք, 3-րդ բնակարան, բնակվող` ք.Գյումրի, Կրուպսկայա փողոց, 73 տուն հասցեում, որպես խափանման միջոց է ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ռ.Մախմուդյանի 2016 թվականի հոկտեմբերի 17-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 09128816 քրեական գործը:
2016 թվականի հոկտեմբերի 19-ին թիվ 09128816 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ավագ քննիչ Գ.Մադոյանի վարույթ:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության պետ Ջ.Ֆարխոյանի 2016 թվականի հոկտեմբերի 19-ի որոշմամբ թիվ 09128816 քրեական գործով նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է քննչական խմբին, որի ղեկավար է նշանակվել ավագ քննիչ Գ.Մադոյանը:
2016 թվականի հոկտեմբերի 19-ին թիվ 09128816 քրեական գործով Արտյոմ Ալեքսանդրի Խաչատրյանը ճանաչվել է տուժող:
Քննիչի նույն օրվա որոշմամբ թիվ 09128816 քրեական գործով Կարեն Կամոյի Հակոբյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2016 թվականի հոկտեմբերի 25-ին թիվ 09128816 քրեական գործով Կարեն Կամոյի Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Գ.Մադոյանի 2016 թվականի դեկտեմբերի 24-ի որոշմամբ թիվ 09128816 քրեական գործն ըստ քննչական ենթակայության ուղարկվել է ՀՀ հատուկ քննչական ծառայություն:
Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Խ.Երեմյանի 2017 թվականի հունվարի 09-ի որոշմամբ վերացվել է թիվ 09128816 քրեական գործն ըստ քննչական ենթակայության ուղարկելու մասին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Գ.Մադոյանի 24.12.2016 թվականի որոշումը:
2017 թվականի հունվարի 11-ին թիվ 09128816 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Գ.Հովհաննիսյանի վարույթ:
Քննիչի 2017 թվականի հունվարի 16-ի որոշմամբ մեղադրյալ Կարեն Կամոյի Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով:
Նույն օրը թիվ 09128816 քրեական գործով Կարեն Կամոյի Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով:
2017 թվականի փետրվարի 24-ին թիվ 09128816 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Գ.Մադոյանի վարույթ:
2017 թվականի մարտի 24-ին թիվ 09128816 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչ Խ.Մեջլումյանի վարույթ:
ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչ Խ.Մեջլումյանի 2017 թվականի ապրիլի 11-ի որոշմամբ ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Տիգրան Ուրիխանյանի նկատմամբ թիվ 09128816 քրեական գործով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքներում դիտավորությամբ առողջությանը թեթև վնաս պատճառաելու` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով, ծեծի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով, ազատությունից ապօրինի զրկելու` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 133-րդ հոդվածով, ինչպես նաև հիշյալ արարաքները կազմակերպելու` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-117-րդ, 38-118-րդ և 38-133-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցագործությունների հանցակազմերի բացակայության հիմքով:
2017 թվականի ապրիլի 21-ին թիվ 09128816 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Գ.Մադոյանի վարույթ:
Քննիչի 2017 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ Սամվել Գրիգորի Չորեքչյանի, Արթուր Վիկտորի Ազարյանի, Վրեժ Խաչիկի Ղազարյանի, Սարգիս Լեռնիկի Հարությունյանի և Հայկ Սամվելի Գալստյանի նկատմամբ թիվ 09128816 քրեական գործով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրանց արարքներում դիտավորությամբ առողջությանը թեթև վնաս պատճառաելու` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով, ծեծի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով, ազատությունից ապօրինի զրկելու` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 133-րդ հոդվածով, ինչպես նաև հիշյալ արարաքների կատարմանը հանցակցելու` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-117-րդ, 38-118-րդ և 38-133-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցագործությունների հանցակազմերի բացակայության հիմքով:
Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Խ.Երեմյանը 2017 թվականի մայիսի 02-ին հաստատել է թիվ 09128816 քրեական գործի մեղադրական եզրակացությունը և քրեական գործը` հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը Դատարանում ստացվել է 2017 թվականի մայիսի 04-ին:
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով քրեական գործը թիվ ԵԱՔԴ/0060/01/17 համարի ներքո մակագրվել և 2017 թվականի մայիսի 05-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Մաթևոսյանին:
Դատավոր Ա.Մաթևոսյանի 2017 թվականի մայիսի 05-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0060/01/17 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի մայիսի 20-ի որոշմամբ նշանակվել դատական քննության:
Կարեն Կամոյի Հակոբյանին նախաքննության մարմինը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրել հետևյալ ձևակերպմամբ.
«[Կարեն Կամոյի Հակոբյանը] մեղադրվում է այն բանի համար, որ նա Արտյոմ Ալեքսանդրի Խաչատրյանի առողջությանը դիտավորությամբ պատճառել է թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով։
Այսպես. 2016 թվականի հոկտեմբերի 5-ին «Ալյանս» կուսակցության Գյումրի քաղաքի գրասենյակի պատասխանատու Կարեն Հակոբյանը և «Շեյմ.ամ» լրատվական կայքի խմբագիր Արտյոմ Խաչատրյանը ճաշելու նպատակով միասին գնացել են Երևան քաղաքի Թբիլիսյան փողոցի 24/11 հասցեում գործող «Դալար» ռեստորանային համալիր։ Ռեստորանային համալիրի առանձնասենյակներից մեկում գտնվելու ընթացքում Կարեն Հակոբյանը հեռախոսազրույց է ունեցել «Ալյանս» կուսակցության կենտրոնական գրասենյակի ղեկավար Սարգիս Հարությունյանի հետ և նրան տեղեկացրել իր և Արտյոմ Խաչատրյանի գտնվելու վայրի մասին։ ժամը 18:00-ի սամաններում «Դալար» ռեստորանային համալիրում Արտյոմ Խաչատրյանին և Կարեն Հակոբյանին այցելել են Սարգիս Հարությունյանը, ՀՀ ազգային ժողովի պատգամավոր Տիգրան Ուրիխանյանը, «Ալյանս» կուսակցության վարչության անդամներ Վրեժ Ղազարյանը, Արթուր Ազարյանը, նույն կուսակցության անդամ Սամվել Չորեքչյանը։ Առանձնասենյակում Տիգրան Ուրիխանյանն Արտյոմ Խաչատրյանից պարզաբանում է պահանջել իր և այլ անձանց վերաբերյալ վերջինիս կողմից վիրավորական բնույթի հոդվածներ հրապարակելու համար, իսկ Վրեժ Ղազարյանը և Սամվել Չորեքչյանն իրենց բջջային հեռախոսներով տեսանկարահանել են նրանց զրույցը։ Զրույցի ընթացքում Արտյոմ Խաչատրյանը հարվածել և Վրեժ Ղազարյանի ձեռքից վայր է գցել նրա բջջային հեռախոսը, որից հետո Կարեն Հակոբյանի և Արտյոմ Խաչատրյանի միջև առաջացած վիճաբանության ընթացքում Կարեն Հակոբյանը ձեռքերով մի քանի անգամ հարվածել է Արտյոմ Խաչատրյանին և վերջինիս գլխի աջ և ձախ կողմնային շրջանների ճանկռվածքների, աջ բազկի ստորին երրորդականի հետին մակերեսի քերծվածքի, աջ և ձախ աչքերի ստորին կոպերի արյունազեղումների, գլխի աջ քունքային շրջանի սալջարդ վերքի և քթոսկրի կոտրվածքի ձևով մարմնական վնասվածքներ հասցնելով՝ նրա առողջության դիտավորությամբ պատճառել թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով: (…)»

Արագացված դատական քննություն
Մինչ դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Կարեն Հակոբյանի պաշտպան Ա.Հայրապետյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով` հայտարարելով, որ խորհրդակցել է իր պաշտպանյալ Կարեն Հակոբյանի հետ:
Միևնույն ժամանակ, պաշտպան Ա.Հայրապետյանը հավաստեց, որ ամբաստանյալ Կարեն Հակոբյանին բացատրել է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու իրավական հետևանքները:
Ամբաստանյալ Կարեն Հակոբյանը միացավ պաշտպանի միջնորդությանը: Հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու իրավական հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և ընդունում է այն ամբողջ ծավալով:
Մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս մեղադրող Խ.Երեմյանը չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, լսելով ամբաստանյալ Կ.Հակոբյանի դիրքորոշումն իրեն առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ, հաշվի առնելով մինչ դատաքննություն սկսելը դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը, ինչպես նաև հաշվի առնելով այդ կապակցությամբ մեղադրողի դիրքորոշումը, գտնում է, որ սույն քրեական գործի քննությունը պետք է անցկացնել արագացված դատական քննության կարգով` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Մինչև դատաքննությունն սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե`
1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, և
2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և
3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի այդպիսին։
3. Դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի 375.1 հոդվածով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնում արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հակառակ դեպքում դատական քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով։
5. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում։ Սակայն, ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
8. Սույն օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 քրեական գործով Շ.Ամիրխանյանի և Գ.Ֆարմանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24-ին կայացրած որոշման 24-րդ կետերում հայտնել է հետևյալը.
«(…) [Դ]ատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները.
1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2-րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը,
4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
Դատարանը, սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով վերը շարադրված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, արձանագրում է հետևյալը.
ա) ամբաստանյալ Կարեն Հակոբյանն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
բ) ամբաստանյալ Կարեն Հակոբյանը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
գ) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպան Ա.Հայրապետյանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2–րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, մինչև դատաքննությունն սկսելը։
դ) մեղադրողը չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
ե) Կարեն Հակոբյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք գործելու մեջ, որը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին։
Դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ տուժող Արտյոմ Խաչատրյանի դիրքորոշումը պարզելու հանգամանքի կապակցությամբ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵՇԴ/0097/01/09 քրեական գործով Տ.Քամալյանի վերաբերյալ 2001 թվականի մարտի 26-ին կայացված որոշման 19-20-րդ կետերում հայտնել է հետևյալը.
«(…) [Տ]ուժողի համար իր գործի «արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ» քննությունը, inter alia, ենթադրում է, որ
ա. Դատախազը (մեղադրողը) արագացված դատական քննության դեմ առարկելու կամ չառարկելու հարցը լուծելիս, պետք է հաշվի առնի տուժողի դիրքորոշումը՝ որպես մեղադրանքի կողմի սուբյեկտի (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6–րդ հոդվածի 21–րդ կետ):
բ. Դատարանը չի կարող անցնել դատական քննության արագացված կարգի՝ առանց այդ հարցի կապակցությամբ տուժողի դիրքորոշումը պարզելու:
գ. Դատարանը կարող է դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը մերժել, եթե դրա դեմ առարկում է տուժողը: Այդ դեպքում դատարանը կայացնում է առանձին որոշում, որում պատճառաբանում է արագացված դատական քննության արդյունքում տուժողի օրինական շահերի վտանգման հանգամանքը:
Դատախազի (մեղադրողի) և դատարանի համար, սույն որոշման նախորդ կետի հիման վրա, համապատասխանաբար, դատական քննության արագացված կարգի դեմ առարկելու և ամբաստանյալի համապատասխան միջնորդությունը մերժելու հարցը լուծելիս տուժողի դիրքորոշումը պետք է վճռական նշանակություն ունենա մասնավորապես այն դեպքերում, երբ տուժողը՝
ա. ողջամտորեն հիմնավորում է, որ իրեն հասցված վնասն ամբողջությամբ հատուցված չէ,
բ. փաստարկված առարկում է գործի փաստական հանգամանքների դեմ: »:
Այսպես.
2017 թվականի մայիսի 30-ին, հունիսի 13-ին և 29-ին, օգոստոսի 02-ին, սեպտեմբերի 25-ին կայացած դատական նիստերին տուժող Ա.Խաչատրյանը, պատշաճ ծանուցված լինելով, չի ներկայացել: Դատարանի կողմից 2017 թվականի հունիսի 29-ին որոշում է կայացվել 2017 թվականի հուլիսի 14-ին կայալանիք դատական նիստին տուժող Ա.Խաչատրյանին բերման ենթարկելու վերաբերյալ:
2017 թվականի հուլիսի 14-ին դատարան է ստացվել տուժող Ա.Խաչատրյանի դիմումը հետևյալ բովանդակությամբ. «Երեկ ոստիկանությունից ինձ հայտնեցին, որ այսօր՝ 17:00-ին, տեղի է ունենալու դատական նիստ, և կա ինձ բերման ենթարկելու որոշում: Այդ առիթով ուզում եմ հայտնել հետևյալը:
Խնդրում եմ հիմք ընդունել նախաքննության ընթացքում տված իմ ցուցմունքները, որոնց ավելացնելու ոչինչ չունեմ: Խնդրում եմ նաև հաշվի առնել դատարանին ուղարկած իմ գրությունը, որտեղ ես հիմնավորում եմ նախաքննության ընթացքում կատարված կեղծիքները, ինչի հետևանքով սույն դատաքննությունը կորցնում է իմաստը:
Նաև տեղեկացնում եմ Ձեզ, որ այսօր անգամ մեծ ցանկության դեպքում չեմ կարողանա մասնակցել դատական նիստին, ունեմ առողջական խնդիրներ, և այսօր ժամը 15-ին ենթարկվելու եմ լուրջ բժշկական միջամտության:»
2017 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Դատարանի կողմից կրկին անգամ որոշում է կայացվել տուժող Ա.Խաչատրյանին բերման ենթարկելու վերաբերյալ: Սակայն ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի ՀՈԲ տեսուչ Տ.Ենգիբարյանի բնակարան այցելության մասին 2017 թվականի հոկտեմբերի 03-ի արձանագրության համաձայն՝ տուժող Ա.Խաչատրյանի կնոջ Զ.Բալյանի բանավոր հայտարարությամբ իր ամուսինը գտնվում է Երևան քաղաքից դուրս, նրա հստակ գտնվելու վայրը պարզ չէ և տեղյակ չէ վերջինս երբ է վերադառնալու:
Նման հանգամանքներում Դատարանը գտնում է, որ ձեռնարկել է հնարավոր բոլոր միջոցները տուժող Ա. Խաչատրյանի մասնակցությունը դատաքննությանն ապահովելու և վերջինիս կարծիքը դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու միջնորդության մասին լսելու համար, սակայն ձեռնարկված միջոցներն արդյունք չեն տվել:
Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ նաև տուժողի կողմից 2017 թվականի հունիսի 13-ին դատարանին հասցեագրած «Բողոք» վերտառությամբ փաստաթղթին, որով վերջինս դիրքորոշում էր հայտնել առ այն, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում մեղադրյալների թվում պետք է լինեն բոլոր վկաները՝ Տիգրան Ուրիխանյանի գլխավորությամբ:
Վերոգրյալի կապակցությամբ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել:»
Սույն իրավական նորմի բովանդակությունից բխում է, որ դատարանում յուրաքանչյուր քրեական գործի դատական քննությունը սահմանափակված է այն անձի կամ անձանց շրջանակով, ում նկատմամբ գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և կայացվել է դատական քննություն նշանակելու մասին որոշում՝ այդ անձանց նկատմամբ առաջադրված մեղադրանքի ծավալով: Դատարանը, որպես արդարադատություն իրականացնող մարմին, չի կարող ինքնուրույն ձևակերպել նոր մեղադրանք՝ հանդես գալով որպես քրեական հետապնդման մարմին, այսինքն, քրեական գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն նրան առաջադրած մեղադրանքի սահմաններում:
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում մեղադրանք է առաջադրվել միայն Կարեն Հակոբյանին և միայն նրա նկատմամբ է քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել դատարան, ուստի Դատարանը գտնում է, որ իրավասու չէ դուրս գալ դատական քննության՝ մեղադրական եզրակացության նախանշած սահմաններից, ինքնուրույն ձևակերպել նոր մեղադրանք՝ վկա Տիգրան Ուրիխանյանին կամ այլ վկաներին մեղսագրելով ենթադրյալ հանցավոր արարքի կամ արարքների կատարում:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ Տիգրան Ուրիխանյանի կողմից Արտյոմ Խաչատրյանին ծեծելու, դիտավորությամբ նրա առողջությանը թեթև վնաս պատճառելու, նրան ազատությունից ապօրինի զրկելու կամ այդպիսի արարքներ կազմակերպելու փաստի առթիվ ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում թիվ 09128816 նախաքննական համարով քրեական գործի շրջանակներում իրականացվել է քննություն և 2017 թվականի ապրիլի 11-ին որոշում է կայացվել Տ.Ուրիխանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին՝ նրա արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ, 118-րդ և 133-րդ, ինչպես նաև 38-117-րդ, 38-118-րդ և 38-133-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցագործությունների հանցակազմերի բացակայության հիմքով:
Բացի այդ, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության կողմից Սամվել Չորեքչյանի, Արթուր Ազարյանի, Վրեժ Ղազարյանի, Սարգիս Հարությունյանի և Հայկ Գալստյանի կողմից Արտյոմ Խաչատրյանին ծեծելու, դիտավորությամբ նրա առողջությանը թեթև վնաս պատճառելու, նրան ազատությունից ապօրինի զրկելու կամ այդպիսի արարքներ կատարելուն հանցակցելու փաստի առթիվ քննություն է իրականացվել և 2017 թվականի ապրիլի 26-ին որոշում է կայացվել նշված անձանց նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին՝ նրանց արարքներում 117-րդ, 118-րդ և 133-րդ, ինչպես նաև 38-117-րդ, 38-118-րդ և 38-133-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցագործությունների հանցակազմերի բացակայության հիմքով:
Նշված որոշումները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 290-րդ հոդվածով սահմանված կարգով կարող են հանդիսանալ մինչդատական վարույթի նկատմամբ հետագա դատական վերահսկողության առարկա:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ տուժող Ա.Խաչատրյանի՝ «Բողոք» վերտառությամբ փաստաթղթում շարադրված դատողությունները չեն կարող դիտվել է որպես վերջինիս կողմից փաստարկված առարկություններ սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների դեմ, հետևաբար, դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու համար խոչընդոտ հանդիսանալ չեն կարող: Այսպիսով, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով, Դատարանը որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։


Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը
Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հանգում է այն հետևության, որ 2016 թվականի հոկտեմբերի 5-ին ամբաստանյալ Կարեն Հակոբյանի և Արտյոմ Խաչատրյանի միջև առաջացած վիճաբանության ընթացքում Կարեն Հակոբյանը ձեռքերով մի քանի անգամ հարվածել է Արտյոմ Խաչատրյանին և վերջինիս գլխի աջ և ձախ կողմնային շրջանների ճանկռվածքների, աջ բազկի ստորին երրորդականի հետին մակերեսի քերծվածքի, աջ և ձախ աչքերի ստորին կոպերի արյունազեղումների, գլխի աջ քունքային շրջանի սալջարդ վերքի և քթոսկրի կոտրվածքի ձևով մարմնական վնասվածքներ հասցնելով՝ նրա առողջության դիտավորությամբ պատճառել թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով:
Այսինքն, ամբաստանյալ Կարեն Հակոբյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով իրեն մեղսագրվող արարքը, դա կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը ՀՀ քրեական դատավարության 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` չի կարող գերազանցել նշված հանցագործության համար օրենքով նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…)Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Կարեն Հակոբյանի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում այն, որ նա` ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2016 թվականի դեկտեմբերի 16-ի տեղեկանքի համաձայն` դատվածություն չունի:
Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Կարեն Հակոբյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ:
Դատարանն ամբաստանյալ Կարեն Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով սահմանված հանցանքի համար նախատեսված են պատժի այլընտրանքային տեսակներ, մասնավորապես, տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկից հարյուրհիսնապատիկի չափով, կամ կալանք` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով 2009 թվականի փետրվարի 17–ին կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) [Ա]յլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։»
Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Կարեն Հակոբյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա կատարած կոնկրետ արարքը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի` տուգանքի կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Այսինքն` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Կարեն Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված առավել նվազ պատժատեսակը` տուգանքը, որպիսի պայմաններում հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացումը: Տվյալ դեպքում տուգանքը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ այն վերացնելու կամ փոփոխելու հիմքեր չկան,այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնեը:
Քրեական գործի նյութերի համաձայն՝ դատական ծախս է հանդիսանում դատաքիմիական փորձաքննության արժեքը՝ 38.472 ՀՀ դրամը, սակայն Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի դրույթը, որի համաձայն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու դեպքում դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման, դատական ծախսերի հարցը համարում է լուծված:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, ամբաստանյալ Կ.Հակոբյանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով` Դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Կարեն Կամոյի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի` 100.000 (հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ամբաստանյալ Կարեն Կամոյի Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1–ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ