ԵԱՔԴ/0059/01/17

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ԱՆՁԻՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՎՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԵՎ ՊԱՏԺԻՑ ԱԶԱՏԵԼՈՒ,
ՆՐԱ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԲՆՈՒՅԹԻ ՀԱՐԿԱԴՐԱԿԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

<<01>> սեպտեմբերի 2017թ. ք.Երևան

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

Նախագահող դատավոր` Դ.Գրիգորյան
քատուղարությամբ` Հ.Դաջունցի
Մասնակցությամբ`
դատախազ` Լ.Մանուկյանի
պաշտպան` Լ.Գրիգորյանի
օրինական ներկայացուցիչ` Հ.Ավետիսյանի
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով անմեղսունակության վիճակում քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարած Արսեն Հովսեփի Նիկոյանի (ծնված 02.11.1981թ., Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, նախկինում չդատված, չի աշխատում, 2-րդ կարգի հաշմանդամ, հաշվառված և փաստացի բնակվում է Երևան քաղաքի Հովսեփ Էմինի 110-րդ տանը) նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վերաբերյալ վարույթը

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Ռաֆաելյանի 2017 թվականի ապրիլի 2-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-153-րդ հոդվածի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14104417 քրեական գործը:
Նախաքննության մարմնի կողմից Արսեն Հովսեփի Նիկոյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-153-րդ հոդվածով այն բանի համար, որ նա, 2017 թվականի ապրիլի 2-ին` ժամը 08:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հովսեփ Էմին 123 հասցեում 2017թ. ՀՀ ԱԺ ընտրությունների կապակցությամբ կազմակերպված թիվ 4/35 ընտրատեղամասում արդեն իսկ մասնակցած լինելով քվեարկությանը, նույն օրը` ժամը 13:49-ին մեկից ավելի անգամ քվեարկելու դիտավորությամբ մուտք է գործել նույն տեղամաս, գրանցվելու համար անձնագիրը հանձնել նշված տեղամասի ընտրական հանձնաժողովի անդամ Ռուզաննա Կարապետյանին, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներով հանցավոր արարքն ավարտին չի հասցրել` միացել է նույնականացնող սարքի ազդանշանը, որից հետո, թողնելով անձնագիրը, հեռացել է:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Ռաֆաելյանի 2017 թվականի ապրիլի 3-ի որոշմամբ Արսեն Հովսեփի Նիկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2017 թվականի ապրիլի 18-ի որոշումներով Արսեն Հովսեփի Նիկոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացվել է, վերջինս հանձնվել է ազգականի` եղբոր` Էդգար Նիկոյանի հսկողությանը և Ա.Նիկոյանի նկատմամբ հարուցվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ:
Նկատի ունենալով, որ Արսեն Հովսեփի Նիկոյանը ճանաչվել է անմեղսունակ իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ, նախաքննական մարմինը որոշում է կայացրել <<Բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին>> և 03.05.2017 թվականին Արսեն Հովսեփի Նիկոյանի վերաբերյալ գործը ուղարկել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Դատաքննությամբ հետազոտվեց կողմերի ներկայացրած ներքոհիշյալ ապացույցները.
Գործով վկա Հայաստան Միքայելյանը, օգտվելով իր դատավարական իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ մերձավոր ազգական հանդիսացող որդու` Ա.Նիկոյանի դեմ:
Վկա Հայաստան Միքայելյանի նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի 2017 թվականի ապրիլի 2-ին՝ ժամը 08:30-ի սահմաններում, որդու հետ միասին գնացել են Երևան քաղաքի Հովսեփ Էմին 123 հասցեում գտնվող՝ ՀՀ ԱԺ ընտրությունների կապակցությամբ կազմակերպված թիվ 4/35 ընտրատեղամաս՝ քաղաքացիական պարտքը կատարելու: Ընտրությունից հետո, ժամը 09:00-ի սահմաններում, վերադարձել են տուն, որտեղ իր ու Արսենի անձնագրերը դրել է հյուրասենյակի պահարանի վրա: 03.04.2017թ. առավոտյան՝ ժամը 09-ի սահմաններում, մոտեցել է պահարանին, որպեսզի վերցնի անձնագրերը և դնի անտեսանելի վայրում, սակայն հայտնաբերել է, որ Արսենի անձնագիրը բացակայում է: Անմիջապես Արսենին հարցրել է, թե որտեղ է նրա անձնագիրը, արդյոք ինքն է վերցրել, թե ոչ, իսկ Արսենը պատասխանել է, որ <Ապեր>-ին է տվել: Չի հասկացել, թե <Ապեր>-ն ինչ որ մեկի անունն է, թե ուղղակի նրան այդ կերպ են դիմում: Հետաքրքրվել է, թե անձնագիրն ինչ գործ ունի <Ապեր>-ի մոտ, իսկ Արսենը պատասխանել է, որ ընտրության մասնակցելու համար 4/35 ընտրատեղամասի մոտ իրեն մոտեցել է ինչ որ <Ապեր>, ով իրեն առաջարկել է մասնակցել քվեարկությանը և դրա դիմաց խոստացել է վճարել 10.000 ՀՀ դրամ գումար: Ինքը մտել է ընտրատեղամաս, անձնագիրը ներկայացրել է համապատասխան աշխատակցին, սակայն անձնագրի ստուգման ժամանակ միացել է նույնականացման սարքի ազդանշանը, որից հետո ինքը, թողնելով անձնագիրն ընտրատեղամասում, հեռացել է: Որևէ գումար հիշյալ <Ապեր>-ից չի վերցրել:
Հրապարակման կապակցությամբ պատասխանելով դատարանի հարցերին վկա Հ.Միքայելյանը նշեց, որ հրապարակված ցուցմունքը ճիշտ է և պնդում է այն: Միաժամանակ նշեց, որ որդու` Ա.Նիկոյանի առողջական վիճակը չի փոխվել, ներկայումս նա գտնվում է նույն վիճակում, ինչ որ նախաքննության ընթացքում:

(Դատական նիստի արձանագրություն)

Վկա Պետրոս Արզիկյանի նախաքննչական ցուցմունքը, համաձայն որի 2017 թվականի ապրիլի 2-ին անցկացված ՀՀ ԱԺ ընտրությունների օրը հանդիսացել է Երևան քաղաքի Հովսեփ Էմինի 123 հասցեում կազմակերպված թիվ 4/35 ընտրատեղամասի հանձնաժողովի նախագահը: 2017 թվականի ապրիլի 2-ին՝ առավոտյան ժամը 07:00-ին, հանձնաժողովը սկսել է նիստը: Ի սկզբանե կատարել են վիճակահանությունը, թե ով, որ ժամին ինչ պարտականություն պետք է կատարի, բաշխվել է յուրաքանչյուրի անհատական դրոշմակնիքները, ընտրողների ցուցակների մատյանները դրվել են սեղաններին՝ ծրարների և թերթիկների հետ միասին, բոլորի ներկայությամբ կնքվել է քվեատուփը, որից հետո ժամը 08:00-ին ընտրատեղամասը բացվել է և սկսվել է քվեարկությունը: Ժամը 13:55-ի սահմաններում իրեն է մոտեցել մասնագետ Ռուզաննա Կարապետյանը և հայտնել, որ քիչ առաջ իրեն է մոտեցել մի տղամարդ, ներկայացրել անձնագիրը: Ինքը նրա անձնագիրն անցկացրել է սկանավորող սարքի միջով, որից հետո վառվել է կարմիր գույնի ազդանշանը և դուրս է եկել կտրոն այն մասին, որ հիշյալ անձը՝ Արսեն Նիկոյանը, AN0691039 համարի անձնագրով նույն օրը՝ ժամը 08:48-ին, արդեն իսկ գրանցված է եղել նույն տեղամասում: Մինչ Ռուզաննան իրեն տեղեկացրել է կատարվածի մասին՝ Արսեն Նիկոյանը դուրս է եկել ընտրական տեղամասից: Ռուզաննան իրեն է փոխանցել գրանցող սարքի տպած կտրոնը, որից անմիջապես հետո ինքը կատարվածի մասին տեղեկացրել է տարածքում ծառայություն իրականացնող ոստիկանության աշխատակցին, Ռուզաննան էլ ներկայացրել է Արսեն Նիկոյանի՝ իր մոտ մնացած անձնագիրը: Քիչ անց եկել են ոստիկանության աշխատակիցները, վերջիններիս է ներկայացրել անդորրագիրն ու Արսեն Նիկոյանի անձնագիրը, որի մասին կազմվել է համապատասխան արձանագրություն:

(Դատական նիստի արձանագրություն)

Վկա Ռուզաննա Կարապետյանի նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի մասնակցել է համապատասխան դասընթացների և 2017 թվականի ապրիլի 2-ին կայացած ՀՀ ԱԺ ընտրությունների օրը հանդիսացել է Երևան քաղաքի Հովսեփ Էմինի 123 հասցեում կազմակերպված թիվ 4/35 ընտրական տեղամասի ԿԸՀ-ի կողմից նշանակված անդամ՝ մասնագետ: Տեղամասային հանձնաժողովի նախագահն է եղել Պետրոս Արզիկյանը: 2017 թվականի ապրիլի 2-ին՝ առավոտյան ժամը 07:00-ին, հանձնաժողովը սկսել է նիստը: Ժամը 08:00-ին ընտրատեղամասը բացվել է և սկսվել է քվեարկությունը: Ժամը 08:00-ից 20:00-ն ընկած ժամանակահատվածում նստած է եղել ընտրողներին գրանցող թիվ 2 սարքի մոտ: Ժամը 13:49-ին իրեն է մոտեցել մի տղամարդ, ներկայացրել անձնագիրը: Սովորականի նման նրա անձնագիրն անց է կացրել սկանավորող սարքի միջով, որից հետո վառվել է կարմիր գույնի ազդանշանը և դուրս է եկել կտրոն այն մասին, որ հիշյալ անձը՝ Արսեն Նիկոյանը, AN0691039 համարի անձնագրով նույն օրը՝ ժամը 08:48-ին, արդեն իսկ գրանցված է եղել նույն տեղամասում: Մինչ կատարվածի մասին տեղեկացրել է հանձնաժողովի նախագահին, Արսեն Նիկոյանը դուրս է եկել ընտրական տեղամասից: Հանձնաժողովի նախագահին է փոխանցել գրանցող սարքի տպած կտրոնը, իսկ Արսեն Նիկոյանի՝ իր մոտ մնացած անձնագիրը փոխանցել է տարածքում ծառայություն իրականացնող ոստիկանության աշխատակցին:
(Դատական նիստի արձանագրություն)
Ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված՝ թիվ 4/35 ընտրական տեղամասում տեղադրված քաղաքացու ինքնությունը հավաստող սարքի կողմից տպված անդորրագիրը:
(Դատական նիստի արձանագրություն)

Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 99/17 եզրակացությունը, համաձայան որի Արսեն Հովսեփի Նիկոյանն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելիս տառապել և ներկայումս նույնպես տառապում է խրոնիկական հոգեկան հիվանդությամբ` <Թեթև աստիճանի մտավոր հետամնացություն, արտահայտված դեբիլություն խուլհամրի մոտ> ախտորոշմամբ սակավամտությամբ: Տվյալ եզրակացությունը հիմնավորվում է ինչպես կենսագրական տվյալներով, այնպես էլ ներկա հետազոտության արդյունքներով, որոնք թույլ տվեցին փորձաքննվողի մոտ հայտնաբերել տվյալ ախտորոշմանը բնորոշ ցածր ինտելեկտ, մտածողության կոնկրետություն, դատողությունների պարզունակություն, թեթևակշռություն, տարրական գիտելիքների սակավություն, հուզական ռեակցիաների աղքատություն, սակավ տարբերակվածություն, անադեկվատություն, սեփական գործողությունների հետևանքները կանխատեսելու ունակության և սեփական վիճակի նկատմամբ քննադատական ունակությունների բացակայություն, որոնք իրավիճակի ամբողջական ընկալման բացակայության հետ մեկտեղ, իրավախախտումները կատարելու պահին զրկել է նրան իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու և դրանք կառավարելու ունակությունից: Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Արսեն Հովսեփի Նիկոյանին հարկ է ճանաչել անմեղսունակ: Կարիք ունի արտահիվանդանոցային հարկադիր բուժման և հսկողության՝ տարածքային հոգեբույժի հսկողության տակ, քանի որ իր և շրջապատի հանդեպ սոցիալապես վտանգ չի ներկայացնում: Իր ներկա հոգեկան վիճակով նա չի կարող մասնակցել քննչական կամ դատավարական գործողություններին: Մեղադրյալ Արսեն Նիկոյանը հանցավոր արարքի կատարման, ինչպես նաև փորձաքննության կատարման պահին ունակ չէր ճիշտ ընկալելու և վերարտադրելու քրեական գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները:
(Դատական նիստի արձանագրություն)

ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից ստացված դատվածության մասին վկայող պահանջագիրը, համաձայն որի անմեղսունակ մեղադրյալ Արսեն Նիկոյանը նախկինում դատված չէ:
(Դատական նիստի արձանագրություն)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 462-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Դատաքննությունն սկսվում է քրեական օրենքով չթույլատրված արարք կատարած անձի նկատմամբ` բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու անհրաժեշտության մասին դատախազի զեկույցով: Այնուհետև` դատարանը հետազոտում է կողմերի ներկայացրած ապացույցները և լսում է այն անձին, որի նկատմամբ իրականացվում է վարույթը, նրա պաշտպանին և օրինական ներկայացուցչին, ինչպես նաև դատախազի կարծիքը:
2. Այնուհետև դատարանը հեռանում է խորհրդակցական սենյակ` որոշում կայացնելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական պատասխանատվության ենթակա չէ այն անձը, ով հանրության համար վտանգավոր արարք կատարելու պահին գտնվել է անմեղսունակության վիճակում, այսինքն` քրոնիկ հոգեկան հիվանդության, հոգեկան գործունեության ժամանակավոր խանգարման, տկարամտության կամ հոգեկան այլ հիվանդագին վիճակի հետևանքով չէր կարող գիտակցել իր գործողության /անգործության/ վտանգավորությունը կամ ղեկավարել դա: Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է` հանրության համար վտանգավոր արարքն անմեղսունակության վիճակում կատարած անձի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ դատարանը կարող է նշանակել այն անձի նկատմամբ, ով սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի հոդվածով նախատեսված արարքը կատարել է անմեղսունակության վիճակում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցները սույն հոդվածի առաջին մասում նշված անձանց նկատմամբ նշանակվում են միայն այն դեպքերում, երբ հոգեկան խանգարումները կապված են այդ անձանց կողմից այլ էական վնաս պատճառելու հնարավորության կամ իր կամ այլ անձանց համար վտանգավորության հետ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 99-րդ հոդվածի համաձայն` հոգեբույժի մոտ արտահիվանդանոցային հսկողություն և հարկադիր բուժում կարող է նշանակվել, եթե անձն իր հոգեկան վիճակով հոգեբուժական հիվանդանոցում տեղավորման կարիք չունի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում անձի հոգեկան հիվանդությունը, նրա կատարած արարքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` գտնելով, որ ամբաuտանյալը արարքը կատարելու պահին եղել է անմեղuունակ վիճակում, կամ հանցագործությունը կատարելուց հետո հիվանդացել է հոգեկան հիվանդությամբ, որը զրկել է նրան իր գործողությունների համար իրեն հաշիվ տալու կամ այդ գործողությունները ղեկավարելու հնարավորությունից, դատարանն ընդունում է համապատաuխան որոշում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 450-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցները դատարանը կիրառում է այն անձանց նկատմամբ, ովքեր քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարել են անմեղսունակ վիճակում, եթե այդ անձինք շարունակում են վտանգավոր լինել հասարակության համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 463-րդ հոդվածի համաձայն` գործով որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է լուծի հետևյալ հարցերը`
1) կատարվել է արդյոք հանրորեն վտանգավոր արարք.
2) արարքը կատարել է արդյոք այն անձը, որի նկատմամբ իրականացվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ.
3) արարքը կատարվել է արդյոք անմեղսունակության վիճակում, անձը գտնվում է արդյոք տվյալ վիճակում դատական քննության պահին.
4) անձը կարիք ունի արդյոք իր նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու և հատկապես ինչպիսի միջոցներ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` անձի կողմից քրեական օրենքով չթույլատրված արարքն անմեղսունակության վիճակում կատարելն ապացուցված համարելով` դատարանը որոշում է կայացնում անձին քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելու ու նրա նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու մասին:
Դատարանը լսելով Արսեն Հովսեփի Նիկոյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու անհրաժեշտության մասին դատախազի զեկույցը, հետազոտելով ներկայացված ապացույցները, լսելով պաշտպանի և օրինական ներկայացուցչի կարծիքը, հանգում է հետևության, որ Արսեն Հովսեփի Նիկոյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարք, սակայն այն կատարելու պահին գտնվել է անմեղսունակության վիճակում, իր ներկա հոգեկան վիճակով չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողություններին և կարիք ունի հարկադրական բուժման արտահիվանդանոցային պայմաններում` տարածքային հոգեբույժի մոտ:
Քաղաքացիական հայցի պահանջ չի ներկայացվել, դատական ծախսեր, իրեղեն ապացույցներ չկան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 450-րդ, 462-րդ, 463-րդ, 464-րդ հոդվածներով, դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Արսեն Հովսեփի Նիկոյանին ազատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-153-րդ հոդվածով չթույլատրված արարք կատարելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից և պատժից:
Ամեղսունակության վիճակում վերոհիշյալ արարքը կատարած և դատական քննության պահին նույն վիճակում գտնվող Արսեն Հովսեփի Նիկոյանի նկատմամբ նշանակել հարկադիր բուժում` արտահիվանդանոցային պայմաններում` տարածքային հոգեբույժի մոտ:
Արսեն Հովսեփի Նիկոյանի նկատմամբ կիրառված անվտանգության միջոցը` հսկողության համար ազգականներին հանձնելը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ` Դ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ