Գործ No ԵԱՔԴ/0038/01/17

ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՙ22՚ մայիսի 2017 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը,


նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Գրիգոր Ամիրյանի
պաշտպան Արթուր Ալիխանյանի
տուժողներ Արսեն Գալստյանի
Գագիկ Մեսրոպյանի


դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գրիգոր Լեոնիդի Տեր-Ղազարովի /ծնված 1989 թվականի փետրվարի 10-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, բնակվող` քաղաք Երևան, Մամիկոնյանց փողոց, 35-րդ շենք, 63-րդ բնակարան, նախկինում դատված` 1. Տավուշի մարզի առաջին ատյանի դատարանի 21.06.2007թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով դատապարտվել է ազատազրկման` 2 /երկու/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով, 2. Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 15.01.2009թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` ազատազրկման` 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով, նույն դատարանի 21.06.2011թ.որոշմամբ դատավճիռը վերանայվել է և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է ազատազրկման` 3 /երեք/ 6 /վեց/ ամիս ժամկետով, 3. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 26.11.2015թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է ազատազրկման 1 տարի 6 ամիս ժամկետով, ՀՀ Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 15.06.2016թ. որոշմամբ պատժից պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է, դատվածությունը չմարված, ՀՀ ԱՆ ՙՆուբարաշեն՚ ՔԿ հիմնարկի կալանավոր, կալանքի տակ է 2017 թվականի փետրվարի 21-ից/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 179-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

Գործի դատավարական նախապատմությունը

2016 թվականի հոկտեմբերի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 09129816 քրեական գործը:
2016 թվականի դեկտեմբերի 06-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 09174516 քրեական գործը:
2016 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Գրիգոր Տեր-Ղազարովը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին և հայտարարվել է հետախուզում:
2016 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 16182816 քրեական գործը:
2016 թվականի դեկտեմբերի 27-ին թիվ 09174516 քրեական գործով Գրիգոր Տեր-Ղազարովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին, նույն օրը նա ներգրավել է որպես մեղադրյալ` մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ին թիվ 09129816 քրեական գործով կազմվել է մեղադրական եզրակացություն:
2017 թվականի հունվարի 16-ին վերահսկող դատախազի որոշմամն քրեական գործը վերադարձվել է` լրացուցիչ քննություն կատարելու համար:
2017 թվականի հունվարի 19-ին քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է:
2017 թվականի փետրվարի 14-ին թիվ 09174516 քրեական գործը միացվել է թիվ 09129816 քրեական գործին:
2017 թվականի փետրվարի 20-ին Գրիգոր Տեր-Ղազարովին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվաքծի 1-ին մասով և 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և հայտարարվել է հետախուզում:
2017 թվականի փետրվարի 20-ինԳրիգոր Տեր-Ղազարովի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը:
2017 թվականի փետրվարի 21-ին Գրիգոր Տեր-Ղազարովն ինքնակամ ներկայացել է ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժին:
2017 թվականի փետրվարի 24-ին Գրիգոր Տեր-Ղազարովը թիվ 16182816 քրեական գործով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 1-ին մասով
2017 թվականի փետրվարի 28-ին թիվ 16182816 քրեական գործը միացվել է թիվ 09129816 քրեական գործին:
2017 թվականի մարտի 16-ին Գրիգոր Տեր-Ղազարովին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 179-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2017 թվականի մարտի 24-ին թիվ 09129816 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
2017 թվականի մայիսի 16-ին դատարանի որոշմամբ Գրիգոր Տեր-Ղազարովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է:

Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Գրիգոր Լեոնիդի Տեր-Ղազարովին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 179-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙՈւրիշի խոշոր չափի գույքը խարդախությամբ հափշտակելու դիտավորությամբ, 2016թ. նոյեմբերի 15-ին օրավարձով տաքսի ավտոմեքենա վարելու պատրվակով, չարաշահելով Արսեն Աշոտի Գալստյանի վստահությունը, Երևան քաղաքի Դրոյի 15 շենքի բակում Արսեն Գալստյանից վերցրել է խոշոր չափերի` 2.200.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ՙՕպել՚ մակնիշի 34 ZT 640 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և խարդախությամբ հափշտակել այն:
Բացի այդ, 2016թ. նոյեմբերի 21-ին` ժամը 08 :50-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում գտնվող ՙԿիլիկիա՚ ավտոկայանի տարածքում Գագիկ Սարգսի Մեսրոպյանից վերցրել է զգալի չափի` շուրջ 120.000 ՀՀ դրամ արժողության պարենային և տնտեսական տարբեր տեսակի ապրանքներով փաթեթրը` այն Վանաձոր քաղաք տեղափոխելու և Գագիկ Մեսրոպյանի կողմից նշված անձնավորությանը փոխանցելու համար, սակայն իրեն վստահված փաթեթը չի փոխանցել Գ.Մեսրոպյանի կողմից նշված անձին` այդ կերպ յուրացման եղանակով կատարելով ուրիշի գույքի զգալի չափի հափշտակություն:՚:

Արագացված դատական քննություն

Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Գրիգոր Տեր Ղազարովը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Ա.Ալիխանյանը:
Մեղադրող Գ.Ամիրյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել:
Տուժողներ Գագիկ Մեսրոպյանը և Արսեն Գալստյանը նույնպես չեն առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով Գրիգոր Տեր-Ղազարովի կողմից մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու հանգամանքը, հանգում է հետևության, որ նրա մեղավորությունը` խոշոր չափերով խարդախություն` Արսեն Գալստյանի վստահությունը չարաշահելու եղանակով նրա գույքի հափշտակություն կատարելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, և յուրացում` իրեն վստահված Գագիկ Մեսրոպյանի գույքի զգալի չափերով հափշտակություն կատարելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքների կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` ՙԴատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը (...)՚:
Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` արձանագրելով, որ ՙ(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)՚ (տե°ս Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշման 20-րդ կետը):
Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության կատարման շարժառիթը և դրդապատճառները, հանցավորի անձը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը:
Ամբաստանյալ Գրիգոր Տեր-Ղազարովի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ ամուսնացած է: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, խնամքի տակ է գտնվում 2014 թվականին ծնված մանկահասակ որդին:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն`
ՙԴատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը վտանգավոր է համարվում՝
1) դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցագործության համար.
2) ծանր հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում ազատազրկման է դատապարտվել ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության համար:՚:
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Տեր-Ղազարովը, նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս ազատազրկման դատապարտված լինելով դիտավորյալ հանցագործության համար, կատարել է դիտավորյալ հանցանք, այսինքն` առկա է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ:
Վճռաբեկ դատարանը Ա.Պողոսյանի վերաբերյալ ՏԴ/0071/01/13 գործով իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, այն մասին, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասում առկա՝ ՙսույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ՚ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա՝ ՙկատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժ՚ ձևակերպումները ենթադրում են, որ կատարված հանցագործության համար նախատեսված պատիժ հասկացությունը պետք է մեկնաբանել որպես քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում որոշվող օրենքով սահմանված պատիժ, իսկ խնդրո առարկա ձևակերպումների այնպիսի մեկնաբանումը, որի պայմաններում ՙկատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժը՚ որոշվում է արդեն իսկ ռեցիդիվի կանոնների կիրառմամբ որոշված պատժաչափի սահմաններում, անթույլատրելի է:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը՝ պայմանավորված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա կարգավորմամբ, ըստ որի` ՙ(...) եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա [դատարանը նշանակում է] առավել մեղմ պատիժը՚, գրեթե բոլոր դեպքերում հանգեցնում է բացարձակ որոշակի սանկցիայի, ինչը հակասում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի, 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահնաջներին և դրանց վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքին (տես, Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-63/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-55/07, ՎԲ-25/08, ԵՇԴ/0023/01/08, ԵԿԴ/0146/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԱՔԴ/0164/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11, ԼԴ/0287/01/11, ՍԴ/0109/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումները): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառման դեպքում վերջնական պատիժը միշտ առավել մեղմից փոքր է ստացվում, և դատարանը կարող է նշանակել միայն առավել մեղմ պատիժը:
Այլ խոսքով՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը բացառում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների կիրառման հնարավորությունը, և դատարանը զրկվում է կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորությունը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները գնահատելու և անձի նկատմամբ արդարացի պատիժ նշանակելու հնարավորությունից: Բացի այդ, բացառվում է վերադաս դատական ատյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված` դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքի կիրառման հնարավորությունը, որի համաձայն` դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը կամ ամբաստանյալի անձին:
Հետևաբար, գործի քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասով ամրագրված պատիժ նշանակելու հատուկ կանոնների միջև առկա է հակասություն, որը ենթակա է լուծման հօգուտ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի՚:
Նշված պայմաններում, Գրիգոր Տեր-Ղազարովի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասով:
Դատարանը հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվը դիտոմ է որպես ամբաստանյալ Գրիգոր Տեր-Ղազարովի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք:

Դատարանն արձանագրում է, որ Գրիգոր Տեր Ղազարովը Երևան Քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 26.11.2015թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկման, պատժի սկիզբը հաշվվել է 27.10.2015թ.-ից, իսկ 15.06.2016թ. Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ պատժից պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է, պատժից կրելով 7 ամիս 18 օրը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատժի լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, եթե դա կապված չէ ազատազրկման հետ, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը:
3. Դատավճիռների համակցությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել երեսուն տարին:
4. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը պետք է ավելի մեծ լինի ինչպես նոր հանցագործության համար նշանակված պատժից, այնպես էլ նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից:
/.../՚:
Այսպիսով, դատարանը, ամբաստանյալ Գրիգոր Տեր-Ղազարովի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, պետք է ղեկավարվի նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի կանոններով:
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գրիգոր Տեր-Ղազարովի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Տեր-Ղազարովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 179-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով:
Դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալ Գրիգոր Տեր-Ղազարովի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածների կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը և հաշվի առնելով Գրիգոր Տեր-Ղազարովին մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը, հանգում է հետևության, որ տվյալ դեպքում Գ.Տեր Ղազարովի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին:
Վերոգրյալի հիման վրա դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Գրիգոր Տեր-Ղազարովի պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն:
Անդրադառնալով խափանման միջոցին` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Տեր-Ղազարովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:

Քննարկելով քաղաքացիական հայցի և գույքային վնասի հատուցման հարցը` դատարանը գտնում է, որ տուժողներ Արսեն Գալստյանի և Գագիկ Մեսրոպյանի քաղաքացիական հայցը ենթակա է բավարարման` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՔաղաքացիական պատասխանող է ճանաչվում ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի վրա օրենքով, քրեական գործով վարույթի ընթացքում ներկայացված հայցի հիման վրա կարող է դրվել գույքային պատասխանատվություն քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով գույքային վնաս պատճառած մեղադրյալի գործողությունների համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՔաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն` ՙԴատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության՚:
Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ա.Մկրտչյանի և Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում:
Մասնավորապես, Ա.Մկրտչյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ ՙ(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի: (…)՚ (տե'ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը:
Ա.Ստեփանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ ՙ(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում: Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս (…):
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը՚ (տե‘ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշման 21-րդ կետը):
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ քաղաքացիական հայցի առարկան կազմում է հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը: Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար քրեական դատավարության շրջանակներում հատուցման ենթակա չէ այն վնասը, որը, թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով: Այլ կերպ` քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են բացառապես հանցագործությամբ պատճառված վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս):
Սույն քրեական գործի դատական քննությամբ հաստատվել է, որ ամբաստանյալ Գրիգոր Տեր-Ղազարովի հանցավոր գործողությունների հետևանքով տուժող Գագիկ Մեսրոպյանին անմիջականորեն պատճառվել է 120.000 /հարյուր քսան հազար/, իսկ Արսեն Գալստյանին` 2.200.000 /երկու միլիոն երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գույքային վնաս:
Հետևաբար, տուժողների քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել և Գրիգոր Լեոնիդի Տեր-Ղազարովից հօգուտ Գագիկ Մեսրոպյանի պետք է բռնագանձել 120.000 /հարյուր քսան հազար/, և հօգուտ Արսեն Գալստյանի` 2.200.000 /երկու միլիոն երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ, 163-րդ, 357-360-րդ, 3753-րդ, 3754-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`

ՎՃՌԵՑ

Գրիգոր Լեոնիդի Տեր-Ղազարովին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 179-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 1-ին մասով` պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Գրիգոր Տեր-Ղազարովի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի կանոններով, նշանակված պատժին գումարել Երևան Քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 26.11.2015թ. դատավճռով ազատազրկման ձևով նշանակված չկրած պատժից` 10 /տասը/ ամիս 12 /տասներկու/ օրից, մասնակիորեն գումարել 6 /վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկումը և Գրիգոր Լեոնիդի Տեր-Ղազարովի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Պատժի սկիզբը հաշվել 2017 թվականի փետրվարի 21-ից:
Գրիգոր Լեոնիդի Տեր-Ղազարովի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Տուժող Գագիկ Մեսրոպյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել և Գրիգոր Լեոնիդի Տեր-Ղազարովից հօգուտ նրա բռնագանձել 120.000 /հարյուր քսան հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Տուժող Արսեն Գալստյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել և Գրիգոր Տեր-Ղազարովից հօգուտ նրա բռնագանձել 2.200.000 /երկու միլիոն երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված ՙԼենովո՚ Ս 939 տեսակի բջջային հեռախոսը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել տուժող Անդրանիկ Հակոբյանին, իսկ ՙՍամսունգ՚ տեսակի բջջային հեռախոսը` Գրիգոր Տեր-Ղազարովին:
Դատավճիռը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ