ԵԱՔԴ/0035/01/17


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն


«07» նոյեմբերի 2017թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝

նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի,
քարտուղարությամբ՝ Հ.Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող Դ.Աղաջանյանի,
տուժողի իրավահաջորդ Լ.Սարգսյանի,
ամբաստանյալ Թ.Մանասերյանի,
պաշտպան Կ.Մեժլումյանի

դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Թերեզա Օնիկի Մանասերյանի՝ ծնված 1957 թվականի մայիսի 08-ին Արտաշատ քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, աշխատում է «Ձորակ» ՊՈԱԿ-ում որպես դայակ, չդատված, հաշվառված և բնակվում է Մասիսի շրջան, Նոր-Խարբերդ 1 փողոց, 33/1 տուն հասցեում, որպես խափանման միջոց է ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի1-ին մասով.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի տեսուչ Կ.Մարուքյանի 2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 14851116 քրեական գործը:
2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ին թիվ 14851116 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին, որն ստացվել է 2017 թվականի հունվարի 10-ին:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ն.Իսկոյանի 2017 թվականի հունվարի 10-ի որոշմամբ թիվ 14851116 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
Նույն օրը որոշում է կայացվել թիվ 14851116 քրեական գործով Սոնա Սամվելի Հակոբյանին տուժող ճանաչելու մասին:
Քննիչի 2017 թվականի փետրվարի 02-ի որոշմամբ թիվ 14851116 քրեական գործով Թերեզա Օնիկի Մանասերյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2017 թվականի փետրվարի 08-ին թիվ 14851116 քրեական գործով Թերեզա Օնիկի Մանասերյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով` մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ.
«[Թերեզա Օնիկի Մանասերյանը] 2016թ. դեկտեմբերի 20-ին` ժամը 20:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շրջանցիկ թունել 52 հասցեում գործող «Ձորակ» հոգեկան խնդիրներ ունեցող անձանց խնամքի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի լոգարանում, նույն կենտրոնի սան, 13.09.1996թ. ծնված, ծանր մտավոր հետամնացություն հիվանդությամբ տառապող Սոնա Հակոբյանին լողացնելիս, դրսևորելով անփութություն` չստուգելով ջրի ջերմաստիճանը, ջրի ցնցուղը պահել է վերջինիս վրա, որի հետևանքով եռման ջուրն այրել է նրա մարմինը` Սոնա Հակոբյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս, որն արտահայտվել է նստատեղի ձախ հատվածի, ձախ ստորին վերջույթի, աջ ոտնաթաթի մաշկային մակերեսների մոտ 20 տոկոսի չափով 1-2-3-րդ աստիճանի ջերմային այրվածքի ձևով :(…)»
2017 թվականի փետրվարի 25-ին որոշում է կայացվել թիվ 14851116 քրեական գործով Սամվել Ֆելիքսի Հակոբյանին որպես տուժող Սոնա Սամվելի Հակոբյանի իրավահաջորդ ճանաչելու մասին:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Աղաջանյանը 2017 թվականի մարտի 24-ին թիվ 14851116 քրեական գործի մեղադրական եզրակացությունը հաստատել է և քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը Դատարանում ստացվել է նույն օրը:
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով քրեական գործը թիվ ԵԱՔԴ/0035/01/17 համարի ներքո մակագրվել և 2017 թվականի մարտի 27-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Մաթևոսյանին:
Դատավոր Ա.Մաթևոսյանի 2017 թվականի մարտի 27-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0035/01/17 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ նշանակվել դատական քննության:
2017 թվականի մայիսի 25-ին դատարան է ստացվել ՀՀ ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության պետի տեղակալի 3/4825 թվակիր գրությունը, որի համաձայն` Սամվել Ֆելիքսի Հակոբյանը ՀՀ պետական սահմանի «Զվարթնոց» օդանավակայանի սահմանային անցակետով 10.04.2017 թվականին մեկնել է ՀՀ-ից: Դատարանի որոշմամբ թիվ 14851116 քրեական գործով տուժող Սոնա Սամվելի Հակոբյանի իրավահաջորդ է ճանաչվել Լուսինե Նորայինի Սարգսյանը:


Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներ
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Թերեզա Օնիկի Մանասերյանը, նախաքննության ընթացքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել:
Դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Թերեզա Մանասերյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «Ձորակ հոգեկան խնդիրներ ունեցող անձանց խնամքի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ում հերթապահության օրերին հատատության սաներին օրը երեք անգամ լողացնում են: Դեպքի օրը, երբ հերթը հասել է Սոնային, նրան ուղեկցել է լոգարան, որպեսզի լողացնի: Սոնան մտավոր խնդիրներ ունի, չի կարողանում խոսել և շարժվել: Մինչ այդ ստուգել է ջրի ջերմաստիճանը, այն եղել է բավարար: Մոտ 5-ից 7 րոպե լողացնելուց հետո զգացել է` ջրի ջերմաստիճանը կտրուկ բարձրացել է և Սոնայի ուժեղ բղավոցից հասկացել է, որ եռման ջուր է թափվել նրա ոտքին: Անմիջապես Սոնային հետ է քաշել ջրի տակից, շտապ կանչել են բժշկուհուն: Այնուհետև, Սոնային տեղափոխել են հիվանդանոց: Լողացնելու պահին ինքն է եղել Սոնայի կողքին, բայց չգիտի, թե ինչպես է դեպքը պատահել: Մինչ Սոնային լողացնելը, լողացրել է նաև այլ երեխաների, ջրի ջերմաստիճանը նորմալ է եղել: Լողացնելիս միշտ ստուգում է ջրի ջերմաստիճանը: Կատարվածի համար շատ է ափսոսում: Այդ օրը Սոնային լոգարան միայնակ է ուղեկցել: Սոնային լողացնելու ամբողջ ընթացքում եղել է նրա կողքին: Չնայած լողացնելու ընթացքում ցնցուղը եղել է իր ձեռքում, սակայն ինքն այրվածքներ չի ստացել: Դեպքը կատարվել է ջրի տաքանալու պատճառով, հնարավոր է, որ կատարվածի մեջ իր անփութությունն էլ է առկա:
Քրեական գործի դատաքննության ընթացքում վկայի դատավարական կարգավիճակով հարցաքննված տուժողի իրավահաջորդ Լուսինե Սարգսյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2016 թվականի դեկտեմբերի 21-ի առավոտյան ավագ բուժքույր Հասմիկը զանգահարել է իրեն և հայտնել, որ իր դստերը լողացնելու ժամանակ նրան պատճառվել է մարմնական վնասվածքներ` այրվածքների տեսքով, և վերջինս գտնվում է հիվանդանոցում: Անձամբ լինելով հիվանդ, չի կարողացել այցելել դստերը, սակայն երեխայի դուրսգրման օրը եղել է «Ձորակ հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց խնամքի կոնտրոն» ՊՈԱԿ-ում, տեսակցել է երեխային: Դրանից հետո իրեն և ամուսնուն հրավիրել են քննչական բաժին, հարցրել բողոքի առկայության մասին, իրենք պատասխանել են, որ բողոք չունեն, քանի որ դիտավորյալ չի արվել և կարծում են, որ դա եղել է անզգուշության արդյունք: Երեկոյան Սոնային լողացնելիս տաք ջրի շիթն այրել է ոտքը, նստատեղը և սրունքի մասը: Իրեն ասել են, որ դայակ Թերեզան լողացնելիս այրել է երեխայի ոտքը: Նախկինում նման դեպք տեղի չի ունեցել: Տնօրեն Խաչատրյանը դեպքի հետ կապված հայտնել է, որ դա եղել է տեխնիկական խնդիր, ջուրն անմիջապես տաքացել է, ջուրն ինչ որ մի պահ կանգ է առել, դրանից հետո ուժեղ շիթով տաք ջուր է եկել, խցանում է եղել խողովակներում, դայակի մեղավորությունը կատարվածում չկա: Իր երեխան քայլում է, սակայն չի կարող խոսել, ոչինչ չի կարող բացատրել: Երեխան չի կարող որևէ բան հասկացնել, բացատրել, պահանջներ ներկայացնել: Դեպքը պատահել է դեկտեմբերի 21-ին, սակայն իր երեխային տեսել է հունվարի 19-ին, որովհետև հիվանդ է եղել: Իրեն առաջարկել են, որ երեխային չտեսակցի, քանի որ կարող է նրան վարակել: Երեխային տեսել է «Ձորակ» կենտրոնում, նա արդեն քայլելիս է եղել: Դայակի հետ չի հանդիպել և ընդհանրապես շատ հազվագյուտ է լինում, որ դայակներին տեսնի, քանի որ երեխաներին տեսակցության բերում է հերթապահ քույրը: Առհասարակ որևէ դժգոհություն չունի, երեխայի նկատմամբ ցուցաբերում են լավ վերաբերմունք, երեխան այնտեղ է գտնվում երկու տարի: Իր կարծիքով դեպքը եղել է տեխնիկական պատճառով: Սոնան ինքնուրույն չի կարող ոչինչ անել, չի կարող իրեն ինքնուրույն սպասարկել:
Դատաքննության ընթացքում վկա Արտյոմ Միքայելի Կահրամանյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է «Ձորակ հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց խնամքի կոնտրոն» ՊՈԱԿ-ում, որպես բժիշկ թերապևտ: Ճանաչում է ամբաստանյալին, կոլեգաներ են, իսկ տուժողն իրենց կենտրոնի սանն է: Դեպքի օրը, երեկոյան, իրեն զանգահարել է բուժքույր Գոհարիկ Եդիգարյանը և տեղեկացրել, որ տուժողը լողանալիս այրվածքներ է ստացել, ներկայացրել է վիճակը, ինքն ասել է, որ շտապ օգնություն կանչեն և տեղափոխեն հիվանդանոց: Կենտրոնում չի եղել, քանի որ այդ օրն իր հանգստյան օրն է եղել: Իրեն չեն ասել, թե Սոնան ինչ պայմաններում է ստացել այրվածքը: Հետագայում տեղեկացել է, որ լողանալու ընթացքում տեխնիկական խնդիրներ են տեղի ունեցել, սակայն ավելի մանրամասն չի հետաքրքրվել: Տուժողը չի կարող ինքնուրույն լողանալ և առհասարակ դայակն է լողացնում, այդ օրվա դայակը եղել է Թերեզա Մանասերյանը, տեղյակ է, որ դեպքը տեղի է ունեցել նրա հերթապահության ժամանակ: Այրվածքներ ստանալու պատճառների մասին ոչ դեպքի ժամանակ, և ոչ էլ հետագայում չի հետաքրքրվել: Պնդում է նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը, որը համապատասխանում է իրականությանը: Նախկինում նման դեպքեր իրենց կենտրոնում չեն եղել: Դա եղել է առաջին դեպքը: Տուժողը խոսելու, իր զգացողություններն արտահայտելու ունակություն չի ունեցել: Հետագայում տեղեկացել է, որ տուժողն ստացել է երկրորդ աստիճանի վնասվածք, երկար ժամանակ բուժվել է այրվածքաբանական կենտրոնում, այնուհետև, տեղափոխվել է իրենց կենտրոն: Վիճակն արդեն եղել է կայուն, բուժումը շարունակվել է իրենց մոտ և Սոնայի վիճակն ամբողջությամբ կարգավորվել է: Դեպքի այլ հանգամանքների մասին տեղյակ չէ: Սոնա Հակոբյանն իրենց մոտ գտնվում է 2015 թվականի հուլիսի սկզբից: Դեպքի պատճառների մասին տեղյակ չի եղել: Ուղղակի իմացել է, որ լողանալիս այրվածքներ է ստացել, բայց թե ոնց, դա իրեն չի հետաքրքրել:
Վկա Արտյոմ Կահրամանյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա հակասությունների կապակցությամբ, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի պահանջները, դատական նիստի ընթացքում հրապարակվեցին վկայի նախաքննական ցուցմունքները:
Նախաքնության ընթացքում` 2017 թվականի փետրվարի 27-ին, վկա Արտյոմ Կահրամանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2016 թվականի դեկտեմբերի 20-ին աշխատանքի մեջ չի գտնվել, քանի որ այդ օրը եղել է իր հանգստյան օրը, սակայն Գոհար Եդիգարյանից տեղեկացել է, որ նշված օրը լոգարանում իրենց սաներից Սոնա Հակոբյանին լողացնելիս ջրի ջերմաստիճանը կտրուկ բարձրացել է, Թերեզա Մանասերյանը պահի տակ ուշադիր չի եղել՝ Սոնան շոգեխաշ է եղել, սակայն նրան անմիջապես բուժօգնություն են ցուցաբերել: Ինքը որևէ մեկին չի մեղադրում կատարվածի մեջ, կարծում է պարզապես Թերեզան չի պատկերացրել, որ կարող է ջուրը պահի տակ այդքան տաքանա, քանի որ նախկինում նման դեպք չի եղել և որոշակի անփութություն է դրսևորել և իր անզգուշության հետևանքով Սոնան շոգեխաշվել է:
Նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա հակասության առումով վկա Արտյոմ Կահրամանյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ նախաքննության ժամանակ զուտ կարծիք է հայտնել: Քննիչն իրեն հարցրել է, թե ինչի հետևանքով էր հնարավոր նման դեպքը, ինքն ասել է, որ Թերեզան հնարավոր է մեղավոր եղած չլինի, ուղղակի հնարավոր է անզգուշության արդյունք լինի: Թերեզան երկար տարիներ աշխատել է այդ ոլորտում և բոլորը նրա աշխատանքից գոհ են եղել, միշտ հոգատար և լավ վերաբերմունք է ցուցաբերել թե՛ երխաների, թե՛ աշխատակիցների նկատմամբ: Իր ասածը հաստատված չէ, ուղղակի հայտնել է իր կարծիքը: Ինքն ասել է, որ հնարավոր է ջրի ջերմաստիճանը բարձրացած լինի պահի տակ և Թերեզան դա չնկատի, ինչը եղել է զուտ իր կարծիքը, քանի որ ինքը մասնագետ չէ: Պնդում է նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը, նաև պնդում է, որ նախաքննության ընթացքում արտահայտել է զուտ իր կարծիքը:
Դատաքննության ընթացքում վկա Գոհար Ռոբերտի Եդիգարյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է այրվածքների ճառագայթային բժշկության կենտրոնում և «Ձորակ հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց խնամքի կոնտրոն» ՊՈԱԿ-ում, որպես բուժքույր: Ճանաչում է ամբաստանյալ Թերեզա Մանասերյանին, աշխատում են իրար հետ, հարաբերությունները զուտ աշխատանքային են: Դեպքը տեղի է ունեցել իր հերթապահության օրը: Երեկոյան ժամը 19:00-ի սահմաններում, ճաշարանից վերադառնալուց հետո, բաժանել է հոգեմետ դեղորայքը, որից հետո գնացել է իր սենյակ: Այդ ժամանակ դուռը թակել է Թերեզան և հայտնել, որ դեպք է տեղի ունեցել: Ինքը երբ գնացել է, նկատել է, որ երեխան այրվածքներ է ստացել և եղել է անկողնում պառկած: Դեպքի մասին հայտնել է տնօրինությանը, զանգահարել է շտապօգնություն և մյուս բուժքրոջ հետ տուժողին տեղափոխել են մասնագիտացված բժշկական կենտրոն: Հաջորդ օրը ներկայացել է աշխատանքի այրվածքների ճառագայթային բժշկության կենտրոնում և զբաղվել Սոնայի խնամքով: Մեկ ամիս բուժվելուց հետո Սոնային տեղափոխել են «Ձորակ» հոգեբուժական կենտրոն: Թերեզան իրեն ասել է, որ Սոնային լողացնելիս պահի տակ ջուրը տաքացել է և լցվել Սոնայի վրա: Նախկինում նման դեպքեր չեն արձանագրվել: Սոնան միայնակ չի կարող լողանալ, նրա կողքին եղել է Թերեզան: Մինչ երեխային լողացնելն ստուգում են ջրի ջերմաստիճանը, հետո միայն լողացնում: Դայակը պետք է ստուգի ջրի ջերմաստիճանը: Ինքը լողանալու ընթացքը չի նկատել, Սոնային տեսել է անկողնում` արդեն այրվածքներ ստացած: Այրավածքները եղել են ոտքի թաթի և նստատեղի հատվածում: Սոնան «Ձորակ» կենտրոն է տեղափոխվել 2017 թվականի հուվարի 30-ին` արդեն ամբողջությամբ ապաքինված:
Վկա Գոհար Եդիգարյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա հակասությունների կապակցությամբ, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի պահանջները, դատական նիստի ընթացքում հրապարակվեցին վկայի նախաքննական ցուցմունքները:
Նախաքնության ընթացքում` 2017 թվականի փետրվարի 16-ին, վկա Գոհար Եդիգարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2016 թվականի դեկտեմբերի 20-ին եղել է աշխատանքի մեջ, ժամը 20:00-ի սահմաններում իրենց մոտ է գնացել Թերեզան և բավական հուզված ու գրեթե լացակումած իրեն և մյուս բուժքույր Էլիզա Սամվելյանին հայտնել է, որ լոգարանում իրենց սաներից Սոնա Հակոբյանին լողացնելիս ջրի ջերմաստիճանը կտրուկ բարձրացել է, ինքը պահի տակ ուշադիր չի եղել՝ չմտածելով, որ ջրի ջերմաստիճանը կբարձրանա և իր անփութության հետևանքով Սոնան շոգեխաշ է եղել: Ինքը որևէ մեկին չի մեղադրում կատարվածի մեջ, կարծում է` պարզապես Թերեզան չի պատկերացրել, որ հնարավոր է ջուրը պահի տակ այդ աստիճան տաքանա, քանի որ նախկինում նման դեպք չի եղել և որոշակի անփութություն է դրսևորել, որի արդյունքում Սոնան շոգեխաշվել է: Ճանաչելով Թերեզային՝ ավելի քան համոզված է, որ նա միանշանակ նպատակ չի ունեցել վնասելու Սոնային կամ որևէ մեկին և դա եղել է Թերեզայի անզգուշության հետևանքով, քանի որ ըստ իրեն` նա պարտավոր էր երբեմն-երբեմն ստուգել ջրի ջերմաստիճանը:
Նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա հակասության առումով վկա Գոհար Եդիգարյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ինքը չի կարող պնդել, որ դեպքը եղել է Թերեզայի անփութության հետևանքով, այլ ընդամենը կարծիք է հայտնել, որ դա կարող էր լիներ նրա անփութության հետևանքով: Չի կարող ասել, թե ինչն է եղել այրվածքներ ստանալու պատճառը, միայն տեղյակ է, որ դա եղել է լողանալու ժամանակ, տաք ջրից: Նախաքննության ընթացքում հայտնածը եղել է միայն իր կարծիքը:
Դատաքննության ընթացքում վկա Էլիզա Վաղարշակի Սամվելյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է որպես բուժքույր «Ձորակ հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց խնամքի կոնտրոն» ՊՈԱԿ-ում: Թերեզա Մանասերյանն աշխատում է որպես դայակ, իսկ Սոնան իրենց կենտրոնի սաներից է: Դեպքին ներկա չի եղել, գտնվել է բուժկետում, դեպքի մասին իրենց հայտնել է Թերեզա Մանասերյանը, այն մասին, որ երեխան լողանալու ժամանակ տաք ջրի պատճառով այրվածքներ է ստացել: Զանգահարել են շտապօգնություն և Սոնային տեղափոխել են հիվանդանոց: Նախկինում նման դեպքեր տեղի չեն ունեցել: Սաներին լողացնում է դայակը: Ըստ Թերեզայի` ջրի ջերմաստիճանը եղել է բավարար, սակայն պահի տակ տաքացել է: Հնարավոր չէ, որ լողացնելիս դայակը չֆիքսի ջրի տատանումը:
Վկա Էլիզա Սամվելյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա հակասությունների կապակցությամբ, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի պահանջները, դատական նիստի ընթացքում հրապարակվեցին վկայի նախաքննական ցուցմունքները:
Նախաքնության ընթացքում` 2017 թվականի փետրվարի 03-ին, վկա Էլիզա Սամվելյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2016 թվականի դեկտեմբերի 20-ին եղել է աշխատանքի մեջ, ժամը 20:00-ի սահմաններում իր մոտ է գնացել Թերեզան և այլայլված ու բավական հուզված իրեն և մյուս բուժքույր Գոհար Եդիգարյանին հայտնել է, որ լոգարանում իրենց սաներից Սոնա Հակոբյանին լողացնելիս ջրի ջերմաստիճանը կտրուկ բարձրացել է, ինքը պահի տակ ուշադիր չի եղել՝ չմտածելով, որ ջրի ջերմաստիճանը կբարձրանա և իր անփութության հետևանքով Սոնան շոգեխաշ է եղել:
Նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա հակասության առումով վկա Էլիզա Սամվելյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ չի հիշում նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը, սակայն այն գրվել է իր բառերից, համապատասխանում է իրականությանը: Թերեզան իրեն դեպքից հետո հայտնել է, որ դա եղել է իր անփութության պատճառով:
Դատաքննության ընթացքում վկա Արթուր Հրաձիգի Ղազարյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է «Ձորակ հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց խնամքի կոնտրոն» ՊՈԱԿ-ում, որպես էլեկտրիկ: Ճանաչում է ամբաստանյալ Թերեզա Մանասերյանին, վերջինս նույնպես աշխատում է «Ձորակ» կենտրոնում: Նրա հետ ունի լավ հարաբերություններ: Բժկուհի Գոհարը զանգահարել է իրեն, հայտնել, որ Սոնան այրվածքներ է ստացել, շտապօգնություն է կանչել: Ինքը գնացել է, օգնել երեխային տեղավորել մեքենայում և նրան տեղափոխել են հիվանդանոց: Իրեն հայտնել են, որ Սոնան այրվածքներն ստացել է լողանալու ժամանակ: Քննիչին հայտնել է իր կարծիքը, որ հնարավոր է Թերեզան սկզբից ստուգած լինի ջրի ջերմաստիճանը, սակայն այն ընթացքում տաքանա: Նախկինում նման դեպքեր չեն եղել: Պնդում է նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը: Տեղյակ չէ կենտրոնում ջրատաքացման համար պատասխանատու անձ առկա է, թե`ոչ: Նշել է, որ կենտրոնում տեղադրված է արևային և էլեկտրական համակարգ, որին ոչ ոք չի կարող միջամտել, այն ավտոմատ է կարգավորվում: Հնարավոր է, որ մեկ այլ տեղ ջուրը բաց թողած լինեն, այդ իսկ պատճառով ջուրը տաքանա, սակայն իրեն հայտնի չեն այդ կենտրոնում նման դեպքերի մասին:
Վկա Արթուր Ղազարյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա հակասությունների կապակցությամբ, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի պահանջները, դատական նիստի ընթացքում հրապարակվեցին վկայի նախաքննական ցուցմունքները:
Նախաքնության ընթացքում` 2017 թվականի հունվարի 30-ին, վկա Արթուր Ղազարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2016 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, ժամը 20:00-ի սահմաններում, «Ձորակ» կենտրոնի բուժքույր Գոհարից տեղեկացել է, որ Թերեզա Մանասերյանի կողմից Սոնա Հակոբյանին լողացնելու ժամանակ հանկարծ ջրի ջերմաստիճանը կտրուկ բարձրացել է, ինչի հետևանքով Սոնան ստացել է այրվածքներ: Նշել է, որ կենտրոնում տեղադրված է արևի և էլեկտրականության միջոցով ջրի տաքացման համակարգ, չի կարող հստակ ասել, թե ինչի հետևանքով է ջուրը միանգամից տաքացել, սակայն իր կարծիքով խողովակի միջով հոսել է սառը ջուրը, որը ցնցուղից դուրս է եկել գոլացած վիճակում, իսկ այնուհետև հաջորդել է տաք ջուր: Ըստ երևույթին Թերեզա Մանասերյանը չի պատկերացրել, որ ջուրը կարող է այդ աստիճան տաքանալ, իսկ ջուրը կարող է տաքանալ մինչև 80 աստիճան: Ջրի տաքացման և սառեցման կարգավորումները տրվում է հենց լոգարանից, ավելի քան համոզված է, որ Թերեզան դիտավորություն չի ունեցել այրվածքներ հասցնել Սոնային, պարզապես դա տեղի է ունեցել Թերեզայի անզգուշության և անհետևողականության արդյունքում: Նախկինում երբևէ նման դեպք իրենց կենտրունում տեղի չի ունեցել: Բացի Թերեզայի անզգուշության հետևանքով առաջացած մարմնական վնասվածքներից այդ հարցում որևէ մեկին չի մեղադրում:
Նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկահՀակասության առումով վկա Արթուր Ղազարյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ պնդում է նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը, այն գրվել է իր կողմից, իր խոսքերից:
Սույն քրեական գործի դատաքննության ընթացքում հետազոտվել է նաև մեղադրանքի հիմքում դրված դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 2845/հ եզրակացությունը, որի համաձայն` Ս.Հակոբյանի մարմնական վնասվածքները` ձախ նստատեղի, ձախ ստորին վերջույթի, աջ ոտնաթաթի, մաշկային մակերեսների մոտ 20 տոկոսի չափով 1-2-3-րդ աստիճանի ջերմային այրվածքի ձևով, որոնք առաջ են բերել այրվածքային հիվանդության, հետևանք են ջերմային տաք գործոնի, ջրի տեղային ներգործության, հնարավոր է նշված ժամկետին և հանգամանքներում, որոնք պատճառել են առողջության ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող:


Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը
Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով վերոգրյալ ապացույցները, այն է՝ ամբաստանյալ Թերեզա Մանասերյանի ցուցմունքները, վկայի դատավարական կարգավիճակով հարցաքննված տուժողի իրավահաջորդ Լուսինե Սարգսյանի ցուցմունքները, վկաներ Արթուր Ղազարյանի, Էլիզա Սամվելյանի, Գոհար Եդիգարյանի, Արտյոմ Կահրամանյանի ցուցմունքները, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 2845/հ եզրակացությունը, գնահատելով դրանք իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված է համարում այն, որ ամբաստանյալ Թերեզա Օնիկի Մանասերյանը, աշխատելով Երևան քաղաքի Շրջանցիկ թունել 52 հասցեում գործող «Ձորակ հոգեկան խնդիրներ ունեցող անձնաց խնամքի կենտրոն» պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունում, որպես դայակ, 2016 թվականի դեկտեմբերի 20-ին, ժամը 20-ի սահմաններում, նշված հաստատության լոգարանում, լողացնելով տուժող՝ ծանր մտավոր հետամնացություն հիվանդությամբ տառապող Սոնա Հակոբյանին, դրսևորել է անփութություն, չի ստուգել ջրի ջերմաստիճանը և ցնցուղը պահել վերջինիս վրա, ինչի հետևանքով եռման ջուրն այրել է Սոնա Հակոբյանի մարմինը՝ առողջությանը պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս, որն արտահայտվել է նստատեղի ձախ հատվածի, ձախ ստորին վերջույթի, աջ ոտնաթաթի, մաշկային մակերեսների մոտ 20 տոկոսի չափով 1-2-3-րդ աստիճանի ջերմային այրվածքի ձևով:
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Թերեզա Մանասերյանը մեղսագրված հանցավոր արարքը որակված է ճիշտ, համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, հետևաբար` ամբաստանյալը քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթակա է այդ հոդվածով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում անզգուշությամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու համար: Քննարկվող հանցագործության օբյեկտը մարդու առողջության անվտանգությունն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են:
Օբյեկտիվ կողմից այն արտահայտվում է որոշակի գործողության կամ անգործության մեջ, որով խախտվում են նախազգուշության այս կամ այն կանոնները և ծանր վնաս է պատճառվում տուժողի առողջությանը: Տվյալ դեպքում խոսքը, որպես կանոն, կենցաղային նախազգուշության կոպիտ խախտման կամ մասնագիտական գործունեության ոլորտի նախազգուշական կանոնները չպահպանելու մասին է:
Անզգուշությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը նյութական հանցակազմ է: Այսինքն՝ արարքը նշված հոդվածով որակելու համար անհրաժեշտ է նշված հետևանքի առաջացումն ու հանրորեն վտանգավոր գործողության կամ անգործության և հանցավոր հետևանքների միջև պատճառական կապի առկայությունը: Այսինքն, յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում պետք է հիմնավորվի, որ տուժողի առողջությանը ծանր վնաս է պատճառվել հենց նախազգուշության այս կամ այն կանոնի խախտման հետևանքով, այլ ոչ թե ուրիշ պատճառներով:
Նշված հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ, որը կարող է դրսևորվել ինչպես ինքնավստահության, այնպես էլ անփութության ձևով:
Ինքնավստահությամբ մեկ ուրիշի առողջությանը ծանր վնասի պատճառումն առկա է, եթե անձը նախատեսել է իր գործողության կամ անգործության արդյունքում նման հետևանքի առաջացման հնարավորությունը, բայց առանց բավարար հիմքերի՝ ինքնավստահորեն հույս է ունեցել, որ դրանք կկանխվեն:
Անփութությամբ տուժողի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը նշանակում է , որ անձը չի նախատեսել իր գործողության կամ անգործության արդյունքում տվյալ հետևանքի առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Հանցանքը համարվում է անփութությամբ կատարված, եթե անձը չի նախատեսել իր գործողության (անգործության) հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք»:
Հանցավոր անփութությունը հստակ տարբերվում է մեղքի մյուս ձևերից և տեսակներից: Հանցավոր անփութության գիտակցական չափանիշը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով: Վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելը հանցավոր անփութության բացասական չափանիշն է: Քանի որ հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, ապա կարելի է կարծել, որ նա չի գիտակցում իր արարքի հանրորեն վտանգավոր բնույթը: Բայց հանցավոր անփութության դեպքում ևս հանցավորը կարող է գիտակցել, որ ինքը խախտում է որոշակի արգելքներ, չի կատարում իր պարտականությունը և այլն:
Անփութության դրական հատկանիշը բնութագրվում է նրանով, որ անձը պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը: Անփութությամբ գործող անձին պարսավում են այն բանի համար, որ նա իրական հնարավորություն ունենալով նախատեսել վտանգավոր հետևանքները՝ բավարար շրջահայեցություն, աւշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը կանխելու և փույլ չտալու համար:
Անփութության դրական հատկանիշը բաղկացած է երկու չափանիշներից՝ օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ: Անփութության օբյեկտիվ չափանիշը դրսևորվում է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը նախատեսելու պարտականության մեջ: Նշված պարտականությունը դրվում է որոշակի անձանց վրա, որոնք պետք է կատարեն իրենց պարտականությունները, խստորեն պահպանեն սահմանված բվարքագծի կանոնները՝ դրսևորելով անհրաժեշտ ուշադրություն և շրջահայեցություն: Վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու պարտականությունը կարող է բխել օրենքից, անձի մասնագիտական պարտականությունից, պայմանագրային, ընտանեկան հարաբերություններից, համակեցության կանոններից:
Անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար կարևոր նշանակություն ունի նաև սուբյեկտիվ չափանիշը, որը դրսևորվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը նախատեսելու կարողության մեջ: Դա նշանակում է, որ այդ կարողությունը որոշվում է կոնկրետ անձի և կոնկրետ իրադրության հաշվարկով, ուստի վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը նախատեսելու կարողությունը կախված է տվյալ անձի հատկություններից, ինչպես նաև իրադրության առանձնահատկությունից: Անձնային հակությունները կարող են վերաբերել անձի կրթական մակարդակին, մասնագիտական պատրաստվածությանը, կյանքի փորձին, առողջական վիճակին և այլն: Նշված անձնային հատկությունների համադրումը այն իրադրության առանձնահատկությունների հետ, որի պայմաններում գործել է անձը, թույլ է տալիս որոշել՝ կարող էր արդյոք տվյալ անձն այդ իրադրությունում նախատեսել հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թե՝ ոչ:
Վերոգրյալ դատողությունների լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանագամանքները՝ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Թերեզա Մանասերյանը դրսևորելով անփութություն, տուժող Սոնա Հակոբյանին լողացնելու ընթացքում չի ստուգել ջրի ջերմաստիճանը և ցնցուղը պահել է վերջինիս վրա, ինչի հետևանքով եռման ջուրն այրել է Սոնա Հակոբյանի մարմինը՝ առողջությանը պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս: Այսինքն, Դատարանի գնահատմամբ ամբաստանյալ Թերեզա Մանասերյանը, հանդիսանալով հոգեկան ծանր հիվանդանությամբ տառապող Սոնա Հակոբյանի խնամքն իրականացնող անձ, վերջինիս լողացնելու ընթացքում ունենալով իրական հնարավորություն նախատեսելու վտանգավոր հետևանքները, բավարար շրջահայացություն և հոգատարություն չի ցուցաբերել այդ հետևանքների առաջացումը կանխելու և թույլ չտալու համար:
Դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալ Թերեզա Մանասերյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցին, արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…)Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Թերեզա Մանասերյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են հանդիսանում այն, որ նա`
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2016 թվականի դեկտեմբերի 24-ի տեղեկանքի համաձայն` դատվածություն չունի,
- «Ձորակ հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող անձանց խնամքի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տնօրենի կողմից տրված տեղեկանքի համաձայն՝ բարեխիղճ, հոգատար, պարտաճանաչ աշխատող է, վայելում է կոլեկտիվի սերն ու հարգանքը, յուրաքանչյուր խնամվողի հետ վերաբերվում է ըստ նրանց նախասիրության, յուրաքանչյուրին ցուցաբերում է անհատական մոտեցում, մայրական գորովանքով ու սիրով լցնում ընտանիքից հեռու ապրող անձանց հոգին, լրացնում նրանց այդքան անհրաժեշտ մայրական սիրո պակասը:
Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքի համար որպես պատժատեսակ նախատեսված են տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի առավելագույնը երկուհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք` մեկից երկու ամիս ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով 2009 թվականի փետրվարի 17–ին կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) [Ա]յլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։»
Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Թերեզա Մանասերյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա կատարած կոնկրետ արարքը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի` տուգանքի կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը:
Այսինքն` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Թերեզա Մանասերյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված առավել նվազ պատժատեսակը` տուգանքը, որպիսի պայմաններում հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացումը: Տվյալ դեպքում տուգանքը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնեը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, ամբաստանյալ Թերեզա Մանասերյանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, քրեական գործում բացակայում են դատական ծախսերի վերաբերյալ տվյալները, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 375-րդ հոդվածներով, Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Թերեզա Օնիկի Մանասերյանինմեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի վաթսունապատիկի` 60.000 ( վաթսուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ամբաստանյալ Թերեզա Օնիկի Մանասերյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ