ԵԱՔԴ/0024/01/17





ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«25» փետրվարի 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)


Նախագահող դատավոր
դատավորներ

դատական նիստերի քարտուղար
քրեական վարույթով մասնավոր մասնակից չհանդիսացող անձի ներկայացուցիչ

Մ.Պապոյան
Ռ.Պապոյան
Ա.Բեկթաշյան
Ք.Բադալյան


Գ.Հովհաննիսյան


դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշման դեմ թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 քրեական գործով կողմ չհանդիսացող անձ Արտավազդ Տիգրանի Հարոյանի ներկայացուցիչ Գոռ Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքը՝

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015 թվականի նոյեմբերի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հովհաննիսյանի որոշմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 14822915 քրեական գործը:
2015 թվականի նոյեմբերի 24-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հովհաննիսյանի որոշմամբ թիվ 14136215 քրեական գործով Տիգրան Վալերիկի Ուստյանը ճանաչվել է տուժող:
2016 թվականի փետրվարի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Պողոսյանի որոշմամբ թիվ 14822915 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2016 թվականի մարտի 9-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հովհաննիսյանի որոշմամբ թիվ 14822915 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2016 թվականի հունիսի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հովհաննիսյանի որոշմամբ թիվ 14822915 քրեական գործով Սերգեյ Սմբատի Օհանյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
2016 թվականի հունիսի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հովհաննիսյանի որոշմամբ թիվ 14822915 քրեական գործով մեղադրյալ Սերգեյ Սմբատի Օհանյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի հունիսի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0490/06/16 որոշմամբ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հովհաննիսյանի միջնորդությունը բավարարվել է: Թիվ 14822915 քրեական գործով մեղադրյալ Սերգեյ Սմբատի Օհանյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով: Կալանքի սկիզբը որոշվել է հաշվել Սերգեյ Օհանյանի փաստացի անազատության մեջ գտնվելու պահից:
2016 թվականի հունիսի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հովհաննիսյանի որոշմամբ թիվ 14822915 քրեական գործի նյութերով Հրանտ Աշոտի Մկրտչյանի կողմից 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված՝ խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերով գույք հափշտակելուն օժանդակելու փաստով մասն անջատվել է, շնորհվել է թիվ 14135016 համար և ընդունվել է վարույթ:
2016 թվականի հուլիսի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հովհաննիսյանի որոշմամբ թիվ 14822915 քրեական գործով կալանք է դրվել ՀՀ տարածքում առկա Սերգեյ Սմբատի Օհանյանին սեփականության իրավունքով պատկանող անշարժ և շարժական գույքի վրա:
2016 թվականի հուլիսի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հովհաննիսյանի որոշմամբ թիվ 14822915 քրեական գործով վարույթը կասեցվել է՝ Սերգեյ Սմբատի Օհանյանի քննությունից թաքնվելու, նրա գտնվելու վայրը պարզված չլինելու և որպես մեղադրյալ ներգրավման ենթակա մի խումբ անձանց հայտնի չլինելու հիմքով:
2017 թվականի փետրվարի 3-ին հայտնաբերվել և ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժին է բերման ենթարկվել հետախուզման մեջ գտնվող Սերգեյ Սմբատի Օհանյանը:
2017 թվականի փետրվարի 3-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Պողոսյանի որոշմամբ թիվ 14822915 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և կասեցված վարույթը վերսկսկվել է:
2017 թվականի փետրվարի 3-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Պողոսյանի որոշմամբ թիվ 14822915 քրեական գործով Սերգեյ Սմբատի Օհանյանին մեղադրանք է առաջադրվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով՝ այն արարքի համար, որ նա, հանցակցելով Հրանտ Մկրտչյանի և ինքնությունը չպարզված անձանց հետ, 2015 թվականի օգոստոսից մինչև նոյեմբերի 13-ն ընկած ժամանակահատվածում, մեկ միասնական դիտավորությամբ խաբեությամբ՝ շինանյութ գնելու, վերավաճառելու և դրանից ստացված եկամտից Տիգրան Վալերիկի Ուստյանին բաժնեմաս տալու պատրվակով, հափշտակել է վերջինի առանձնապես խոշոր չափերով գույքը՝ շուրջ 16.080.000 ՀՀ դրամ գումարը:
Այսպես.
Սերգեյ Օհանյանը 2015 թվականի ամռանը գործով տուժող Տիգրան Ուստյանին պատկանող՝ Երևան քաղաքի Ամիրյան 8/3 հասցեում գործող հագուստի խանութում կատարել Է վարձու շինարարական աշխատանքներ, որի ընթացքում մտերմացել վերջինի հետ:
Միաժամանակ, հասկանալով, որ Տ.Ուստյանը ֆինանսական բավարար միջոցներ ունի, որոշել է խաբեությամբ հափշտակել տուժողին պատկանող գույքը: Այդ նպատակով 2015 թվականի օգոստոսի սկզբին Ս.Օհանյանը Տ.Ուստյանին հայտնել է, որ իբր շինանյութի առք ու վաճառքի հետ կապված եկամտաբեր գործարքներ կատարելու հնարավորություն ունի, սակայն ֆինանսական միջոցներ չունի՝ առաջարկելով ֆինանսական ներդրում կատարել նշված գործում: Տ.Ուստյանը, հավատալով և վստահելով Ս.Օհանյանին, համաձայնվել է և վերջինի առաջարկով նրան տվել է 200.000 ՀՀ դրամ գումար: Ս.Օհանյանը հայտնել է, որ այդ գումարով իբր էժան գնով գնելու է և թանկ գնով «Վերին Անտառային» հասցեում շենքեր կառուցող «Արտեմ Կոմ» ՍՊԸ-ին վաճառելու գիպսակարտոնի մետաղական կոնստրուկցիաներ՝ պրոֆիլներ: Ս.Օհանյանն իր նկատմամբ Ուստյանի ձևավորված վստահությունն ամրապնդելու և հետագայում այն չարաշահելով իր վերջնական հանցավոր նպատակին հասնելու համար գումարը վերցնելուց 3-4 օր անց 100.000 ՀՀ դրամ գումար վերադարձրել է Տ.Ուստյանին որպես գործարքից ստացված եկամուտ, որից 65.000 դրամ գումարը Տ.Ուստյանը պահել է իրեն, 35.000 ՀՀ դրամը՝ տվել Ս.Օհանյանին, իսկ իբր մնացած մայր գումարը՝ 200.000 ՀՀ դրամը, Ս.Օհանյանի առաջարկով թողել է կրկին գործարք կատարելու համար: Դրանից 3-4 օր անց, կրկին պայմանավորվածության համաձայն Ս.Օհանյանը հանդիպել է Տ.Ուստյանին և կրկին տվել 100.000 ՀՀ դրամ գումար որպես նոր գործարքից ստացված եկամուտ, որից 65.000 ՀՀ դրամ գումարը Տ.Ուստյանը վերցրել է իրեն, իսկ 35.000 ՀՀ դրամը տվել Ս.Օհանյանին:
Համոզվելով, որ Տ.Ուստյանը ոգևորված է իր գործողություններից և արդեն իսկ վերջինի մոտ վստահություն է առկա իր նկատմամբ՝ Ս.Օհանյանը նույն օրը հայտնել է, թե իբր «Արտեմ Կոմ» ՍՊԸ-ն մեծ քանակությամբ է ապրանք ուզում, այդ թվում նաև գիպսակարտոն, և անհրաժեշտ է ևս 500.000 ՀՀ դրամ՝ իբր 700.000 ՀՀ դրամի չափով ապրանքներ գնելու և վերավաճառելու համար: Տ.Ուստյանն անմիջապես համաձայնվել է և խոշոր եկամուտ ստանալու ակնկալիքով, հավատալով Ս.Օհանյանի կեղծ խոստումներին, նրան է հանձնել 500.000 ՀՀ դրամ գումարը: 5 օր անց պայմանավորվածության համաձայն կրկին հանդիպել են և Ս.Օհանյանը հայտնել է, որ եկամուտը կազմում է 350.000 ՀՀ դրամ, սակայն իբր մեկ այլ ընկերություն էլ կա, որն ավելի մեծ քանակությամբ է ապրանք ցանկանում գնել: Այդ ժամանակ Տ.Ուստյանն առանց տեսնելու, թե Ս.Օհանյանը որքան գումար է բերել, ասել է, որ այդ եկամտից 120.000 ՀՀ դրամը պահի իրեն, իսկ եկամտի մնացած և մայր գումարով՝ այսինքն 930.000 ՀՀ դրամով, կրկին ապրանք գնի և վերավաճառի:
Դրանից հետո, 2015 թվականի սեպտեմբերին, Տ.Ուստյանին է զանգահարել Ս.Օհանյանի՝ ինքնությունը չպարզված հանցակիցը և ներկայանալով որպես Ս.Օհանյանի ծանոթ, Բանգլադեշ համայնքի շինանյութի խանութի տեր Եղո, ապրանքներ պատվիրել, ինչի համար Տ.Ուստյանը Ս.Օհանյանին է տվել 1.000.000 ՀՀ դրամ գումար, որից հետո, մի քանի օր անց Տ.Ուստյանին կրկին զանգահարել է ոմն Եղոն՝ ասելով, որ Ս.Օհանյանին ուղարկի ապրանքների գումարը վերցնելու և պատվիրել ևս 5.000.000 ՀՀ դրամ գումարի ապրանք, որը նա տվել է Ս.Օհանյանին, սակայն երբ Ս.Օհանյանը գնացել է իբր նախորդ ապրանքի ու եկամտի 1.200.000 ՀՀ դրամ գումարը վերցնելու՝ իր հետ գումար չի բերել՝ Տ.Ուստյանին հայտնելով, որ այդ գումարով մեկ այլ անձի է ապրանք տվել:
Բացի այդ, Ս.Օհանյանը կրկին խաբել է Տ.Ուստյանին՝ հայտնելով, թե իբր ապրանք է ուղարկելու ոմն Խչոյին՝ Արմավիր քաղաք: Տ.Ուստյանը, շարունակելով հավատալ և վստահել Ս.Օհանյանին, տվել է 1.980.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն Ս.Օհանյանը, տեսնելով, որ Տ.Ուստյանի պահանջով նրա եղբայրը՝ Երվանդ Ուստյանն էլ է գնալու իր հետ գործարքի, որոշել է իր նկատմամբ ձևավորված վստահությունը պահպանելու և ժամանակից շուտ չմերկացվելու նպատակով այդ գումարը հափշտակել իրական գործարքի տպավորություն թողնելով: Այդ նպատակով Արմավիր քաղաքի Երևանյան 50 հասցեում գործող շինանյութի խանութի սեփականատիրոջ Սերյոժա Աբրահամյանի հետ պայմանավորվել է էժան գնով շինանյութ առաքել ու 2015 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Երևան քաղաքի Արշակունյաց 204 հասցեում գործող «Շին Լիդեր» ՍՊԸ-ին պատկանող շինանյութի խանութից 1 հատը 2.500 ՀՀ դրամ գումարով գնված 792 հատ գիպսակարտոնը 2.200 ՀՀ դրամով վաճառել է վերջինին հետևյալ եղանակով՝ բեռնատար ավտոմեքենայով Տ.Ուստյանի եղբոր՝ Երվանդ Ուստյանի ուղեկցությամբ ուղարկել է Արմավիր քաղաքի Երևանյան 50 հասցեում գործող շինանյութի խանութ, մինչ այդ զանգահարելով և շինանյութի խանութի տնօրեն Ս.Աբրահամյանին ասելով, որ ոչ ոքի գումար չտա մինչև որ նա այլ անձի կուղարկի գումարի հետևից, և որոշ ժամանակ անց զանգահարելով Երվանդ Ուստյանին, հայտնել է, որ ապրանքի գումարն ավելի ուշ են տալու ու ասել է, որ հետ գա, որից հետո իր հանցակից՝ հանցագործությանը միջոցներ տրամադրելով օժանդակող Հրանտ Մկրտչյանին ուղարկել է Արմավիր քաղաքի Երևանյան 50 հասցեում գործող շինանյութի խանութ, որտեղից Հ.Մկրտչյանին տվել են 1.740.000 ՀՀ դրամ գումար, ինչը, վերադառնալով Երևան, տվել է Ս.Օհանյանին:
Դրանից հետո, սեպտեմբերի վերջերին, Ս.Օհանյանի պահանջով Տ.Ուստյանին է զանգահարել խոչընդոտները վերացնելով հանցագործությանն օժանդակող Հրանտ Մկրտչյանը՝ ներկայանալով իբրև Երևան քաղաքի «Անտառային» թաղամասը կառուցող «Արտեմ Կոմ» ՍՊԸ-ի տիրոջ՝ Արամ Սարգսյանի որդի՝ Արթուր և պատվիրել 4.000.000 ՀՀ դրամ գումարի ապրանք, հայտնելով, որ դրա գումարը կտա 7 օրից: Տ.Ուստյանն այդ գումարը տվել է Ս.Օհանյանին, որից պայմանավորվածության համաձայն, Ս.Օհանյանի պահանջով հանցագործությանն օժանդակող Հ.Մկրտչյանը՝ կրկին որպես «Արտեմ Կոմ» ՍՊԸ-ի տիրոջ՝ Արամ Սարգսյանի որդի զանգահարել է Տ.Ուստյանին և ասել, որ 5.000.000 ՀՀ դրամ գումարը, այսինքն մայր և եկամուտը միասին, տալիս է Ս.Օհանյանին՝ պատվիրելով ևս 7.000.000 ՀՀ դրամ ապրանք ու ասելով, որ ապրանքի ցուցակը Ս.Օհանյանի հետ կուղարկի: Նույն օրը հանդիպելով Տ.Ուստյանին, նրան է ներկայացրել իբր Արթուրի պահանջած ցուցակը և Տ.Ուստյանից վերցրել է ևս 2.000.000 ՀՀ դրամ գումար:
Դրանից հետո Ս.Օհանյանն իր հանցավոր նպատակին հասնելու համար ժամանակ ձգելու և կրկին ժամանակից շուտ չմերկացվելու նպատակով, որպեսզի տպավորություն ստեղծի, թե իբր ստացված ամբողջ եկամուտը շրջանառության մեջ է, խոչընդոտները վերացնելով հանցագործությանն օժանդակող Հ.Մկրտչյանին հանձնարարել է զանգահարել Տ.Ուստյանին և ներկայանալով, որպես վերը հիշատակված Արթուր ԼՂՀ շինանյութ առաքելու պատվեր տալ: Հ.Մկրտչյանն ի կատարումն հանցավոր նպատակների զանգահարել է Տ.Ուստյանին և պատվիրել 12.000.000 ՀՀ դրամ գումարի ապրանք՝ իբր իր հոր ընկերոջ համար, որը պետք է ուղարկվի ԼՂՀ՝ Ստեփանակերտի հիվանդանոց՝ խոստանալով ապրանքը հասնելուն պես գումարը տալ: Տ.Ուստյանը հայտնել է, որ գումար չունի և առաջարկել, որ նա խոսի Ս.Օհանյանի հետ ու եթե ստանալիք գումարները լինեն, ապա թող ուղարկի: Դրանից հետո, 2015 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Ս.Օհանյանը համապատասխան գրառումներով փաստաթղթեր է ներկայացրել Տ.Ուստյանին, թե իբր նշված չափով եկամտի ձևով գումար են ունեցել և ինքն արդեն ուղարկել է ԼՂՀ, որից հետո, նույն օրը, Ս.Օհանյանը տեղեկանալով, որ եղբայրը՝ Երվանդ Ուստյանը գնում է ԼՂՀ գումարի հետևից, այդ մասին հայտնել է Հ.Մկրտչյանին, ով կրկին որպես Արթուր զանգահարել է Տ.Ուստյանին, համոզել և ասել, որ ապրանքի գումարը հաջորդ օրը նրան կտան Երևանում, որից հետո Տ.Ուստյանը զանգահարել է եղբորը, ով արդեն իսկ հասած է եղել Սյունիքի մարզ, ու հետ կանչել: Սակայն հաջորդ օրը Հ.Մկրտչյանը կրկին որպես Արթուր զանգահարել է Տ.Ուստյանին, հայտնել, որ սխալ տեսակի գիպսակարտոն են ուղարկել, սակայն որպեսզի հետ չուղարկեն առաջարկել է իբր 12.000.000 ՀՀ գումարի ապրանքը մնա ԼՂՀ-ում՝ մինչ ինքը դրանք վաճառի և գումարը փոխանցի, ինչին Տ.Ուստյանը տվել է իր համաձայնությունը:
Այնուհետև, 2015 թվականի նոյեմբերի 13-ին Տ.Ուստյանին զանգահարել է Հ.Մկրտչյանը, կրկին որպես Արթուր և ասել, որ իրենց սարքած շենքերը հանձնելու համար ապրանքների հաշիվ-ապրանքագրեր են պետք: Տ.Ուստյանը հանդիպել է Ս.Օհանյանին, ով ասել է, թե իբր հարկեր չվճարելու նպատակով առանց հաշիվ-ապրանքագրերի «Ռ ընդ Վ» ընկերությունից 38.000.000 ՀՀ դրամ գումարի ապրանք է գնել և մատակարարել «Արտեմ Կոմ» ՍՊ ընկերությանը և հիմա խնդիրներ են առաջացել: Դրանից հետո Ս.Օհանյանը զանգահարել է ինքնությունը չպարզված հանցակցին, սակայն Տ.Ուստյանին ներկայացրել է, թե իբր խոսում է «Ռ ընդ Վ» ընկերության տնօրեն Կարենի հետ, և հեռախոսը փոխանցել Տ.Ուստյանին: Հեռախոսազրույցի ժամանակ Ս.Օհանյանի հանցակիցը Տ.Ուստյանին առաջարկել է վճարել 38.000.000 ՀՀ դրամ ապրանքի 5 տոկոս եկամտահարկը և կտրոնը ներկայացնել հարկային ծառայություն, որպեսզի դրա հիման վրա հաշիվ-ապրանքագիր կազմեն, տրամադրեն Ս.Օհանյանին, ով իր հերթին փոխանցի Արթուրին, որպեսզի վերջինը կարողանա նորակառույց շենքերի հանձնելու հարցերը լուծել: Տ.Ուստյանը հաշվելով, որ այդ գումարը կազմում է 1.900.000 ՀՀ դրամ՝ Ս.Օհանյանին ասել է, որ գումար չունի: Դրանից մոտ մեկ ժամ անց Ս.Օհանյանը զանգահարել է Տ.Ուստյանին, ասել, որ 500.000 ՀՀ դրամ գումար նա ճարել է, մնում է մնացածը, այդ ժամանակ Տ.Ուստյանը պայմանավորվածության համաձայն, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում գտնվող «Հարկային» ծառայության շենքի դիմացի մայթին հանդիպել է Ս.Օհանյանին և տվել 1.400.000 ՀՀ դրամ գումար:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի փետրվարի 4-ի թիվ ԵԱՔԴ/0490/06/16 որոշմամբ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Պողոսյանի միջնորդությունը բավարարվել է: Թիվ 14822915 քրեական գործով մեղադրյալ Սերգեյ Սմբատի Օհանյանի նկատմամբ 2 (երկու) ամիս ժամկետով որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը վերահաստատվել է: Կալանքի սկիզբը հաշվվել է 2017 թվականի փետրվարի 3-ից:
2017 թվականի փետրվարի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Պողոսյանի որոշմամբ թիվ 14822915 քրեական գործի նյութերով մեղադրյալ Սերգեյ Օհանյանի կողմից Հրանտ Մկրտչյանի և ինքնությունը չպարզված անձանց հետ հանցկացելով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված՝ խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերով հափշտակություն կատարելու փաստով անջատվել է մաս, որին շնորհվել է թիվ 14102017 համարը և ընդունվել է վարույթ:
2017 թվականի մարտի 6-ին Սերգեյ Օհանյանի վերաբերյալ թիվ 14102017 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԱՔԴ/0024/01/17 համարը։
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի մարտի 24-ի թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 որոշմամբ մեղադրյալ Սերգեյ Սմբատի Օհանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 7-ի թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 դատավճռով Սերգեյ Սմբատի Օհանյանը մեղավոր է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքում և պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման: Քաղաքացիական հայցը բավարարվել է՝ ամբաստանյալ Սերգեյ Օհանյանից հօգուտ տուժող Տիգրան Ուստյանի որոշվել է բռնագանձել 16.080.000 ՀՀ դրամ, որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում: Սերգեյ Օհանյանի անվամբ հաշվառված «ԲՄՎ 325» մակնիշի 15 ՕՏ 438 համարանիշի ավտոմոբիլի վրա դրված կալանքը պահպանվել է՝ մինչև սույն դատական ակտով բավարարված քաղաքացիական հայցի կատարումը: Սերգեյ Օհանյանի նկատմամբ, որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ: Պատժի սկիզբը հաշվվել է 2016 թվականի օգոստոսի 17-ից:
2024 թվականի նոյեմբերի 28-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել սույն քրեական գործով կողմ չհանդիսացող անձ Արտավազդ Հարոյանի ներկայացուցիչ Գոռ Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 7-ի թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 դատավճռի դեմ:
Բողոքաբերը միջնորդել է վերաքննիչ բողոք ներկայացնելու բաց թողնված ժամկետը վերականգնել՝ հաշվի առնելով, որ թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 քրեական գործով կայացված դատավճռի մասին բողոքաբեր կողմն իմացել է ՀՀ քննչական կոմիտեի տարածքային քննչական վարչությունների գործունեության վերահսկողության գլխավոր վարչության 2024 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ 06/06/335210-24 գրությունից՝ միջնորդությանը կցելով նշված գրության պատճենը:
Թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին էլեկտրոնային մակագրությամբ թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 քրեական գործը մակագրվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավորներ Մ.Պապոյանին, Վ.Ռշտունուն և Ռ.Պապոյանին (նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին):
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին դատավոր Վ.Ռշտունու` արձակուրդում գտնվելու կապակցությամբ թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 քրեական գործով դատական կազմում ընդգրկվել է դատավոր Ա.Բեկթաշյանը:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 7-ի թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 դատավճիռը՝ Սերգեյ Օհանյանի անվամբ հաշվառված ավտոմոբիլի վրա դրված կալանքը մինչև դատական ակտով բավարարված քաղաքացիական հայցի կատարումը պահպանելու մասով, և կայացնել նոր դատական ակտ:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Արտավազդ Հարոյանը դեռևս 2010 թվականի մարտի 25-ին Սերգեյ Օհանյանից 4.400.000 ՀՀ դրամով գնել է վերջինին սեփականության իրավունքով պատկանող «ԲՄՎ 325» մակնիշի 15 OS 438 հաշվառման համարանիշի /նույնացման համարը՝ WBAAV33401FU89971, արտադրության տարեթիվը՝ 2011թ./ ավտոմեքենան /հիմք՝ 2010 թվականի մարտի 25-ին նոտարական կարգով վավերացված ավտոմեքենայի առուվաճառքի պայմանագիր/: Պայմանագրի 4.1 կետով սահմանված է, որ մինչև սույն պայմանագրի կնքելը 1.1 կետում նշված ավտոմեքենան այլ անձի չի վաճառվել, գրավ չի դրվել, վեճի առարկա չէ, արգելանքի տակ չի գտնվում: Նշված պայմանագրից բխող իր սեփականության իրավունքը հայցվորը չի գրանցել համապատասխան մարմնում, և վերը նշված ավտոմեքենան շարունակել է հաշվառված մնալ Սերգեյ Օհանյանի անվամբ: Նշված 2010 թվականի մարտի 25-ի նոտարական կարգով վավերացված ավտոմեքենայի առուվաճառքի պայմանագրից բխող իր սեփականության իրավունքը «ԲՄՎ 325» մակնիշի 15 OS 438 հաշվառման համարանիշի /նույնացման համարը՝ WBAAV33401FU89971, արտադրության տարեթիվը՝ 2011թ./ ավտոմեքենայի նկատմամբ գրանցելու համար Արտավազդ Հարոյանը փաստաբան Գոռ Հովհաննիսյանի միջոցով 2024 թվականի օգոստոսի 29-ին դիմել է ՀՀ ՆԳՆ համապատասխան հաշվառման-քննական բաժնին: ՀՀ ՆԳՆ հաշվառման-քննական ծառայությունների մատուցման, թույլտվությունների և լիցենզավորման վարչության Երևանի հաշվառման-քննական բաժնի 2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ի թիվ 14/7/3/165108-24 գրությամբ, համաձայն «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 6-րդ կետի, տրանսպորտային միջոցի պետական գրանցումը մերժել է այն պատճառաբանությամբ, որ վերոնշյալ ավտոմոբիլի նկատմամբ համաձայն ՆԳՆ էլեկտրոնային ռեգիստրի տվյալների, կիրառված են արգելադրումներ: Ի պատասխան փաստաբան Գոռ Հովհաննիսյանի հարցման՝ ՀՀ ՆԳՆ հաշվառման-քննական ծառայությունների մատուցման, թույլտվությունների և լիցենզավորման վարչության Երևանի հաշվառման-քննական բաժինը 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ի թիվ 14/7/3/185977-24 գրությամբ հայտնել է, որ համաձայն ՆԳՆ էլեկտրոնային ռեգիստրի տվյալների 2024 թվականի հոկտեմբերի 12-ի դրությամբ Սերգեյ Օհանյանի անվամբ 2008 թվականի հունիսի 17-ից մինչ օրս հաշվառված «BMW 325» մակնիշի 15 OS 438 հաշվառման համարանիշի, WBAAV33401FU89971 նույնացման համարով ավտոմոբիլի նկատմամբ 2010 թվականի դեկտեմբերի 15-ին կիրառվել է արգելադրում Մաշտոցի քննչական բաժնի կողմից՝ համաձայն 02.12.2010թ. թիվ 7/11 գրության համաձայն, 2016 թվականի հուլիսի 19-ին կիրառվել է կալանք ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի կողմից՝ համաձայն 2016 թվականի հուլիսի 14-ի թիվ 45/4954 գրությանը կից «Գույքի վրա կալանք դնելու մասին» որոշման: Միաժամանակ հայտնել է, որ 2010 թվականի դեկտեմբերի 15-ին կիրառված արգելանքի հիմք հանդիսացող փաստաթղթերը ոչնչացվել են՝ պահպանման ժամկետը լրանալու կապակցությամբ, կից ուղարկվել է 2016 թվականի հուլիսի 1-ին կիրառված արգելանքի հիմք հանդիսացող փաստաթղթի լուսապատճենը: Համաձայն 2016 թվականի հուլիսի 19-ի «Գույքի վրա կալանք դնելու մասին» ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հովհաննիսյանի որոշման՝ թիվ 14822915 քրեական գործով կալանք է դրվել ՀՀ տարածքում առկա Սերգեյ Օհանյանին սեփականության իրավունքով պատկանող անշարժ և շարժական գույքի վրա: Ի պատասխան փաստաբան Գոռ Հովհաննիսյանի հարցման՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի տարածքային քննչական վարչությունների գործունեության վերահսկողության գլխավոր վարչությունը 2024 թվականի հոկտեմբերի 24-ի թիվ 06/06/335210-24 գրությամբ հայտնել է, որ ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի Մաշտոցի քննչական բաժնում քննված թիվ 10129410 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերգեյ Օհանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեղադրական եզրակացությամբ 2011 թվականի հուլիսի 11-ին մուտքագրվել է դատարան: Բացի այդ, ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում քննված թիվ 14102017 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերգեյ Օհանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեղադրական եզրակացությամբ 2017 թվականի մարտի 7-ին մուտքագրվել է դատարան: Համաձայն «Datalex.am» դատական տեղեկատվական համակարգում առկա տվյալների՝ թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 գործով կայացված դատավճռով անդրադարձ է կատարվել նաև «ԲՄՎ 325» մակնիշի 15 OS 438 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վրա դրված կալանքին: Համաձայն «Datalex.am» դատական տեղեկատվական համակարգում առկա տեղեկատվության՝ Երևան քաղաքի Մաշտոցի քննչական բաժնում քննված թիվ 10129410 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերգեյ Օհանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 2011 թվականի փետրվարի 11-ին մուտքագրվել է Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան և ստացել է թիվ ԵԱԴԴ/0009/01/11 գործի համարը: Դատարանը 2011 թվականի ապրիլի 13-ի դատավճռով վճռել է. «Ամբաստանյալ Սերգեյ Սմբատի Օհանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքում և նշանակել պատիժ ազատազրկում 4 տարի ժամկետով՝ առանց գույքի բռնագրավման»: Տվյալ դեպքում, 2010 թվականի մարտի 25-ին, երբ հայցվորը գնել է վերը նշված ավտոմեքենան, օրենքով սահմանված չի եղել պարտադիր պահանջ առ այն, որ տրանսպորտային միջոցի սեփականության իրավունքը ենթակա է պետական գրանցման։ Այսինքն՝ ավտոմեքենայի նկատմամբ հայցվորի սեփականության իրավունքը ծագել է հենց գործարքի կայացման և ավտոմեքենան նրան հանձնելու պահից։ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ են կատարվել 2010 թվականի ապրիլի 8-ին և գործարքը ստորագրելու օրվանից սկսած 15-օրյա ժամկետում սեփականության իրավունքի պետական գրանցում կատարելը պարտադիր պայման է դարձել 2010 թվականի հուլիսի 1-ից հետո, այսինքն՝ դրանից հետո ծագած իրավահարաբերությունների նկատմամբ։ Օրենքում կատարված փոփոխությունից հետո դրա 13-րդ հոդվածի 16-րդ մասով նշվել է, որ այն անձը, ով տրանսպորտային միջոցի սեփականության իրավունք է ձեռք բերել մինչև 2010 թվականի հուլիսի 1-ը և չունի այդ տրանսպորտային միջոցի համար հաշվառման վկայագիր, կարող է 2010 թվականի հուլիսի 1-ից հետո տրանսպորտային միջոցի գրանցման և հաշվառման փաստաթղթեր ստանալու համար նշված օրենքով սահմանված կարգով դիմում ներկայացնել պետական լիազոր մարմին։ Քանի որ 2010 թվականի մարտի 25-ին ավտոմեքենան ձեռք բերելուց հետո օրենքով դրա նկատմամբ սեփականության իրավունքի պետական գրանցման պարտադիր պահանջ նախատեսված չի եղել, ուստի դրա նկատմամբ Արտավազդ Հարոյանի սեփականության իրավունքը ծագել է առուվաճառքի պայմանագիրը կնքելու և ավտոմեքենան վերջինին հանձնելու պահից։ Քանի որ պայմանագիրը կնքելու պահին ավտոմեքենայի նկատմամբ սեփականության իրավունք ձեռք բերելու համար օրենքը չի սահմանել դրա պետական գրանցման պահանջ, հետևաբար 2010 թվականի մարտի 25-ին պայմանագիրը կնքելուց հետո, երբ ավտոմեքենան արդեն փաստացի անցել է Արտավազդ Հարոյանի տիրապետման ներքո, վերջինին է անցել նաև դրա նկատմամբ սեփականության իրավունքը՝ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի դրույթին համապատասխան։ Ավտոմեքենան դեռևս 2010 թվականի մարտի 25-ից որպես սեփականություն, դուրս է եկել Սերգեյ Օհանյանի օգտագործման, տիրապետման և տնօրինման ոլորտից, և այդ պահից ավտոմեքենայի նկատմամբ դադարել է նրա սեփականության իրավունքը։ Սույն գործի փաստերի համաձայն` Արտավազդ Հարոյանը 2010 թվականի մարտի 25-ին կնքված առուվաճառքի պայմանագրով Սերգեյ Օհանյանից ձեռք է բերել վերջինին սեփականության իրավունքով պատկանող «ԲՄՎ 325» մակնիշի 15 OS 438 հաշվառման համարանիշի /նույնացման համարը՝ WBAAV33401FU89971, արտադրության տարեթիվը՝ 2011թ./ ավտոմեքենան: Նշված պայմանագիրը վավերացվել է նոտարական կարգով: Արտավազդ Հարոյանը նշված պայմանագրից ծագող իր իրավունքը չի գրանցել համապատասխան իրավասու մարմնում և ավտոմեքենան շարունակել է մնալ հաշվառված Սերգեյ Օհանյանի անվամբ, քանի որ այդ ժամանակ օրենքով ավտոմեքենայի նկատմամբ իրավունքի պետական գրանցման պարտադիր պահանջ սահմանված չի եղել և դրա նկատմամբ սեփականության իրավունքը ծագել է պայմանագիրը կնքելու և գույքը հանձնելու պահից: Արտավազդ Հարոյանը թիվ 14822915 քրեական գործով որևէ կարգավիճակ չի ունեցել, ուստի թիվ 14822915 քրեական գործի շրջանակներում քննիչի որոշմամբ «ԲՄՎ 325» մակնիշի 15 OS 438 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի նկատմամբ կիրառված արգելանքը խախտում է այդ գույքից անարգել օգտվելու՝ Կոնվենցիոն իմաստով սեփականատիրոջ՝ Արտավազդ Հարոյանի իրավունքը: Հետևաբար՝ Արտավազդ Հարոյանը հանդիսանում է Կոնվենցիայի թիվ 1 արձանագրության 1-ին հոդվածի իմաստով իրավական շահագրգռվածություն ունեցող անձ: Տվյալ դեպքում ակնհայտ է, որ Արտավազդ Հարոյանը 2010 թվականի մարտի 25-ի առուվաճառքի պայմանագրի հիմքով հանդիսանում է նշված ավտոմեքենայի սեփականատերը /անկախ նրա իրավունքը գրանցված լինելու հանգամանքից, քանի որ իրավահարաբերության ծագման ժամանակ շարժական գույքի նկատմամբ իրավունքի պետական գրանցման պահանջ սահմանված չի եղել/: Քննիչի որոշմամբ թիվ 14822915 քրեական գործի շրջանակներում արգելադրվել է հայցվորին սեփականության իրավունքով պատկանող վերը նշված տրանսպորտային միջոցը և Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով որոշվել է դրա վրա կիրառված կալանքը պահպանել մինչև բավարարված քաղաքացիական հայցի կատարումը: Տվյալ դեպքում ևս հատկանշական է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 քրեական գործով մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտել 2018 թվականի դեկտեմբերի 11-ին, իսկ բավարարված քաղաքացիական հայցի մասով պահանջատիրոջ դիմումի հիման վրա կատարողական թերթ մինչ օրս կատարման չի ներկայացվել հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայություն: Նշված դատական ակտի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո անցել է շուրջ վեց տարի, ուստի նշված պայմաններում ևս բավարարված քաղաքացիական հայցի հնարավոր կատարման համար վերը նշված ավտոմեքենայի նկատմամբ արգելանքի պահպանումն ինքնանպատակ է և խախտում է Արտավազդ Հարոյանի՝ ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային նորմերով երաշխավորված սեփականության անձեռնմխելիության իրավունքը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի (այսուհետ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրք) համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը, գտնում է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 քրեական գործով կողմ չհանդիսացող անձ Արտավազդ Տիգրանի Հարոյանի ներկայացուցիչ Գոռ Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է բավարարման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ Սահմանադրության 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետությունում ճանաչվում և հավասարապես պաշտպանվում են սեփականության բոլոր ձևերը:
ՀՀ Սահմանադրության 60-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` յուրաքանչյուր ոք ունի օրինական հիմքով ձեռք բերած սեփականությունն իր հայեցողությամբ տիրապետելու, օգտագործելու և տնօրինելու իրավունք:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ սեփականության իրավունքը կարող է սահմանափակվել միայն օրենքով` հանրության շահերի կամ այլոց հիմնական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության նպատակով:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ ոչ ոք չի կարող զրկվել սեփականությունից, բացառությամբ դատական կարգով` օրենքով սահմանված դեպքերի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 232-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Գույքի վրա կալանք դնելը կիրառվում է քաղաքացիական հայցը, գույքի հնարավոր բռնագրավումը, բռնագանձումը և դատական ծախսերն ապահովելու համար:
2. Կալանք դրվում է կասկածյալի և մեղադրյալի, ինչպես նաև այն անձանց գույքի վրա, որոնց վրա, կասկածյալի և մեղադրյալի գործողությունների համար, կարող է դրվել նյութական պատասխանատվություն` անկախ նրանից, թե ինչպիսի գույք է և ում մոտ է գտնվում:
2.1. Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 103.1-ին հոդվածի համաձայն` բռնագանձման ենթակա գույքի վրա կալանքը դրվում է անկախ հանցանք կատարած անձի կամ որևէ երրորդ անձի սեփականությունը հանդիսանալու կամ նրանց կողմից տիրապետելու հանգամանքից:
3. Ամուսինների կամ ընտանիքի համատեղ սեփականության դեպքում կալանքը դրվում է մեղադրյալի բաժնի վրա: Բավարար ապացույցների առկայության դեպքում, որ համատեղ սեփականությունն ավելացել կամ ձեռք է բերվել հանցավոր ճանապարհով վաստակած միջոցների հաշվին, կալանքը կարող է դրվել ամուսինների կամ ընտանիքի ամբողջ գույքի կամ դրա որոշակի բաժնի վրա:
4. Կալանք չի կարող դրվել այն գույքի վրա, որի վրա օրենքի համաձայն չի կարող տարածվել բռնագանձում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Գույքը, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ, ազատվում է կալանքից, եթե քաղաքացիական հայցը հետ վերցվելու, կասկածյալին կամ մեղադրյալին վերագրվող արարքի որակումը փոխվելու հետևանքով կամ այլ պատճառներով վերացել է գույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը:
1.1. Գրավի առարկան կալանքի տակ լինելու դեպքում քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը գրավառուի միջնորդությամբ կայացնում է որոշում այդ գույքն իրացնելու նպատակով կալանքից ազատելու մասին, եթե գրավի առարկան չի հանդիսանում՝
ա) հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույք.
բ) ահաբեկչության ֆինանսավորմանն ուղղված գույք.
գ) քաղաքացիական հայցվորին հանցագործությամբ պատճառված վնասների հատուցման համար անհրաժեշտ գույք, որի նկատմամբ գրավի կամ սեփականության իրավունքը երրորդ անձինք դատական կարգով վիճարկում են:
Գրավառուի պահանջները բավարարելուց ու գույքի իրացման ծախսերը նվազեցնելուց հետո մնացած միջոցները գրավառուն փոխանցում է քրեական վարույթ իրականացնող մարմնի դեպոզիտ:
2. Քաղաքացիական հայցվորի կամ այլ շահագրգիռ անձանց միջնորդությամբ դատարանն իրավունք ունի գույքի վրա դրված կալանքը պահպանել նաև քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տրանսպորտային միջոցների պետական գրանցման պարտադիր պահանջը սահմանվել է միայն «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին ՀՕ-36-ն օրենքով, որն ընդունվել է 2010 թվականի ապրիլի 8-ին և ուժի մեջ է մտել 2010 թվականի հուլիսի 1-ից:
Նշված օրենքի 13-րդ հոդվածի 1-ին կետով սահմանվել է, որ տրանսպորտային միջոցների սեփականության, գրավի և լիզինգի պայմանագրով վարձակալության իրավունքները ենթակա են պետական գրանցման:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասով սահմանվել է, որ տրանսպորտային միջոցի հետ կատարվող գործարքներից ծագող սեփականության իրավունքը ենթակա է (պետք է ներկայացվի) ճանապարհային ոստիկանությունում պետական գրանցման կողմերի` գործարքն ստորագրելու օրվանից սկսած 15-oրյա ժամկետում, իսկ տրանսպորտային միջոցը «ներմուծում ազատ շրջանառության համար» մաքսային ռեժիմով Հայաստանի Հանրապետություն ներմուծված լինելու դեպքում` հայտարարագրելու օրվանից հետո` 15-օրյա ժամկետում, բացառությամբ տրանսպորտային միջոցը խոտանելու հետ կապված հաշվառումից հանելու դեպքերի:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասով սահմանվել է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում տրանսպորտային միջոցի հետ կատարվող գործարքներից ծագող տրանսպորտային միջոցի սեփականության, գրավի և լիզինգի պայմանագրով վարձակալության իրավունքը ծագում է (պետությունը ճանաչում է) պետական գրանցման պահից:
Նույն հոդվածի 16-րդ կետով սահմանվել է, որ այն անձը, ով տրանսպորտային միջոցի սեփականության իրավունք է ձեռք բերել մինչև 2010 թվականի հուլիսի 1-ը և չունի այդ տրանսպորտային միջոցի համար հաշվառման վկայագիր, կարող է 2010 թվականի հուլիսի 1-ից հետո տրանսպորտային միջոցի գրանցման և հաշվառման փաստաթղթեր ստանալու համար սույն օրենքով սահմանված կարգով դիմում ներկայացնել պետական լիազոր մարմին:
Նույն հոդվածի 20-րդ կետի համաձայն՝ տրանսպորտային միջոցը հաշվառվում է սեփականատիրոջ անվամբ (մեկից ավելի սեփականատերերի դեպքում տրանսպորտային միջոցը բոլոր սեփականատերերի համաձայնությամբ հաշվառվում է նրանցից մեկի անվամբ):
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը, քննության առնելով տուժողի ներկայացուցչի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը, արձանագրել է, որ ամբաստանյալի դեմ ներկայացված՝ 16.080.000 ՀՀ դրամի չափով քաղաքացիական հայցը ենթակա է ամբողջությամբ բավարարման, քանի որ այն բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ, 154-րդ, 158-րդ հոդվածների և ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1058-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջներից և բացի այդ, գումարի չափն անառարկելիորեն և ամբողջությամբ ընդունվել է ամբաստանյալի կողմից:
Առաջին ատյանի դատարանը, անդրադառնալով Սերգեյ Օհանյանի անվամբ հաշվառված «ԲՄՎ 325» մակնիշի 15 ՕՏ 438 համարանիշի ավտոմոբիլի վրա դրված արգելանքի հարցին, գտել է, որ այն պետք է պահպանել մինչև քաղաքացիական հայցի կատարումը:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով Սերգեյ Օհանյանի անվամբ հաշվառված «ԲՄՎ 325» մակնիշի 15 ՕՏ 438 համարանիշի ավտոմոբիլի վրա դրված արգելանքը մինչև քաղաքացիական հայցի կատարումը պահպանելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դիրքորոշմանը, գտնում է, որ այն իրավաչափ չէ, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 238-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանվել է գույքի վրա դրված կալանքի պահպանման առավելագույն ժամկետ, այն է՝ քաղաքացիական հայցվորի կամ այլ շահագրգիռ անձանց միջնորդությամբ դատարանն իրավունք ունի գույքի վրա դրված կալանքը պահպանել նաև քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում: Այսինքն, նշվածից հետևում է, որ գործի ավարտից հետո՝ մեկ ամիսը, օրենսդրորեն սահմանված գույքի վրա դրված կալանքի պահպանման առավելագույն ժամկետն է, որը տվյալ դեպքում լրացել է 2019 թվականի հունվարի 11-ին (ըստ «Datalex.am» դատական տեղեկատվական համակարգում առկա տեղեկատվության՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 7-ի թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 դատավճիռը հանձնվել է կատարման 2018 թվականի դեկտեմբերի 11-ին): Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով նշված հանգամանքը, գտնում է, որ Սերգեյ Օհանյանի անվամբ գրանցված շարժական գույքի վրա դրված կալանքը ոչ թե պետք է պահպանվեր մինչև քաղաքացիական հայցի կատարումը, այլ վերացվեր՝ քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո՝ մեկ ամսվա ընթացքում:
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ վերաքննիչ բողոքին կից ներկայացվել է նաև 2010 թվականի մարտի 25-ին կնքված ավտոմեքենայի առուվաճառքի պայմանագրի պատճենը, համաձայն որի՝ Արտավազդ Հարոյանը Սերգեյ Օհանյանից 4.400.000 (չորս միլիոն չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամով գնել է վերջինին սեփականության իրավունքով պատկանող «ԲՄՎ 325» մակնիշի 15 OS 438 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: Այսինքն, նշվածն առերևույթ վկայում է այն մասին, որ արգելադրված «ԲՄՎ 325» մակնիշի 15 ՕՏ 438 համարանիշի ավտոմոբիլն ամբաստանյալի սեփականությունը չէ, այլ պատկանում է Արտավազդ Հարոյանին, որպիսի եզրահանգման հիմքում ընկած է նաև այն հանգամանքը, որ 2010 թվականի մարտի 25-ին, երբ Արտավազդ Հարոյանը գնել է վերը նշված ավտոմեքենան, օրենքով սահմանված չի եղել պարտադիր պահանջ այն մասին, որ տրանսպորտային միջոցի սեփականության իրավունքը ենթակա է պետական գրանցման։ Այսինքն՝ այն ժամանակ ավտոմեքենայի նկատմամբ Արտավազդ Հարոյանի սեփականության իրավունքը ծագել է հենց գործարքի կայացման և ավտոմեքենան նրան հանձնելու պահից։ Իսկ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխություններ են կատարվել 2010 թվականի ապրիլի 8-ին և գործարքը ստորագրելու օրվանից սկսած 15-օրյա ժամկետում սեփականության իրավունքի պետական գրանցում կատարելը պարտադիր պայման է դարձել 2010 թվականի հուլիսի 1-ից հետո:
Այսպիսով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել՝ մասնակի բեկանելով Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 7-ի թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 դատավճիռը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-395-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 քրեական գործով կողմ չհանդիսացող անձ Արտավազդ Տիգրանի Հարոյանի ներկայացուցիչ Գոռ Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 7-ի թիվ ԵԱՔԴ/0024/01/17 դատավճիռը մասնակի բեկանել և փոփոխել՝ վերացնելով «ԲՄՎ 325» մակնիշի 15 ՕՏ 438 համարանիշի ավտոմոբիլի վրա դրված կալանքը:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ


Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ