ԵԱՔԴ/0022/01/17
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Մ. ՊԱՊՈՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա. ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`

ԴԱՏԱԽԱԶ` Ա. ԱՌԱՔԵԼՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ս. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Մ. ԴԱԼԼԱՔՅԱՆԻ

2017 թվականի օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Մարզպետ Հովիկի Դալլաքյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 4-րդ կետերով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետև` Առաջին ատյանի դատարան) 2017 թվականի ապրիլի 14-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Ա. Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքը`

ՊԱՐԶԵՑ

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

2015 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա. Հայրապետյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 4-րդ կետերով հարուցել է թիվ 09129315 քրեական գործը:
2015 թվականի դեկտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 09129315 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մինչև կպարզվի այն անձը, որը պետք է գործով ներգրավվի որպես մեղադրյալ:
2016 թվականի մարտի 11-ին թիվ 09129314 քրեական գործով կասեցված վարույթը վերսկսվել է:
2016 թվականի մարտի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Գ. Գրիգորյանը թիվ 09129315 քրեական գործն ընդունել է վարույթ:
2016 թվականի ապրիլի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ռ. Մախմուդյանը թիվ 09129315 քրեական գործն ընդունել է վարույթ:
2016 թվականի մայիսի 02-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա. Հայրապետյանը թիվ 09129315 քրեական գործն ընդունել է վարույթ:
2016 թվականի հուլիսի 11-ին թիվ 09129315 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է, մինչև կպարզվի այն անձը, որը պետք է գործով ներգրավվի որպես մեղադրյալ:
2017 թվականի փետրվարի 03-ի որոշմամբ` թիվ 09129315 քրեական գործով կասեցված վարույթը վերսկսվել է:
Նախաքննության մարմնի 2017 թվականի փետրվարի 06-ի որոշմամբ` Մարզպետ Հովիկի Դալլաքյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` վերջինիս մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 4-րդ կետերով:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի փետրվարի 06-ի որոշմամբ` նախաքննության մարմնի միջնորդությունը բավարարվել և Մարզպետ Հովիկի Դալլաքյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանվորումը` երկու ամիս ժամանակով:
2017 թվականի փետրվարի 27-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել թիվ 09129315 քրեական գործից մեղադրյալ Մարզպետ Հովիկի Դալլաքյանի վերաբերյալ մասն անջատելու մասին, անջատված մասին շնորհվել է թիվ 09101717 համարը:
2017 թվականի մարտի 06-ին թիվ 09101717 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մարզպետ Հովիկի Դալլաքյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 4-րդ կետերով, մեղադրական եզրակացությամբ` ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, իսկ 2017 թվականի մարտի 01-ին` ընդունվել նույն դատարանի դատավոր Մ. Մելքոնյանի վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի ապրիլի 14-ի դատավճռով (քրեական գործը քննվել է արագացված դատական կարգով)` Մարզպետ Հովիկի Դալլաքյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 4-րդ կետերով և դատապարտվել տուգանքի Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հազարապատիկի` 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 5-րդ մասի կանոններով, դատավճռով նշանակված պատիժը մեղմացվել և վերջնական պատիժ է սահմանվել տուգանք` 800.000 /ութ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Խափանման միջոցը` կալանավորումը, վերացվել է և Մարզպետ Հովիկի Դալլաքյանը անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստի դահլիճում:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2017 թվականի մայիսի 13-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Ա. Առաքելյանը:
Թիվ ԵԱՔԴ/0022/01/17 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2017 թվականի մայիսի 20-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2017 թվականի մայիսի 22-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Ա. Առաքելյան վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մարզպետ Հովիկի Դալլաքյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 4-րդ կետերով, Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել Վճռաբեկության կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 4-րդ կետերով Մարզպետ Հովիկի Դալլաքյանին մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա, խմբի կազմում ուրիշի գույքի խոշոր չափի բացահայտ հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, նախնական համաձայնության գալով գործով չպարզված անձի հետ, 2015 թվականի դեկտեմբերի 19-ին` ժամը 23:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ա. Ահարոնյան 8-րդ շենքի 1-ին մուտքի մոտ, մոտեցել է Գրիգոր Գարեգինի Մնացականյանին, ապա ծածկելով դեմքի մի մասը, ներկայացել է Արմեն անունով, բարևել է և անմիջապես վերջինիս կյանքի և առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելով` բռունցքով հարվածել է նրա դեմքին, իսկ գործով չպարզված անձը՝ ոտքերին, որի հետևանքով Գրիգոր Մնացականյանը վայր է ընկել գետնին, որից հետո Մարզպետ Դալլաքյանը վերջինիս պարանոցից քաշել-պոկելու միջոցով բացահայտ հափշտակել է խոշոր չափերի` 600.000 ՀՀ դրամ արժողության ոսկյա շղթան և դիմել փախուստի:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը ամբաստանյալ Մարզպետ Դալլաքյանի նկատմամբ 800.000 /ութ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանք պատիժ նշանակելու մասով ենթակա է բեկանման:
Մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթները, Վճռաբեկ դատարանի մի շարք նախադեպային որոշումներ, ներկայացնելով և վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածը` բողոքաբերը նշել է, որ վերոգրյալ հանգամանքների ամբողջականությունն Առաջին ատյանի դատարանը սույն գործով սխալ է մեկնաբանել ու հանգել անհիմն եզրակացության դրա հիման վրա նշանակվող պատժի վերաբերյալ։ Իսկ դատարանի այն մատնանշումը, թե վերջինս պատիժ նշանակելուց հաշվի է առնում նաև այս հանցանքի տարածվածությունը, առնվազն տրամաբանությունից դուրս է, քանզի ողջամտության մասին նվազագույն կանոններն անգամ կարող են հուշել, որ տարածված հանցանքների դեմ անհրաժեշտ է պայքարել առավել խիստ ու գործնական միջոցներով, վարել ավելի հետևողական ու գործնական քաղաքականություն, այլ ոչ թե մեղմ վերաբերմունք դրսևորել նմանատիպ հանցագործություններ կատարած անձանց նկատմամբ, ինչով սոցիալական արդարությունն առավելապես կարող է վերականգվել, անձի ուղղման գործընթացն ավելի արդյունավետ կարող է համարվել, քան հակառակ դեպքում, ինչպես որ անհիմն վարվել է դատարանը։
Ամբաստանյալ Մարզպետ Դալլաքյանը գործով չպարզված անձի հետ բացահայտ կերպով հափշտակել է տուժող Գրիգոր Գարեգինի Մնացականյանի 600.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա շղթան։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 4-րդ մասի ուժով՝ հափշտակված գումարի խոշոր չափ է համարվում նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից երեքհազարապատիկը չգերազանցող գումարը։ Նման իրավիճակում հափշտակված 600.000 ՀՀ դրամ գումարը համարվում է խոշոր չափ և այն մոտ է խոշոր չափի համար նախատեսված գումարի նվազագույն շեմին։
Սակայն անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ գումարի չափը տվյալ դեպքում ևս չի կարող վկայել կատարված հանցագործության վտանգավորության ցածր աստիճանի և ըստ այդմ էլ նշանակվող պատժի վրա:
Վկայակոչելով Նարեկ Մադյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 30.03.2016թ. կայացված թիվ ՏԴ2/0045/01/14 որոշումը` բողոքաբերը նշել է, որ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումը լիովին ու ամբողջովին կիրառելի է նաև սույն գործի փաստական հանգամանքների նկատմամբ, քանզի ինչպես ավազակային հարձակման դեպքում կողոպուտի հանցակազմը ևս չի նախատեսում հափշտակության տվյալ տեսակով պատճառված վնասի նվազագույն չափ։ Այլ կերպ ասած՝ տվյալ հանցագործությունների դեպքում նշանակվող պատժի դեպքում նշանակություն չունի հափշտակված գույքի արժեքը, և անկախ դրա չափից այն, ըստ էության, չի կարող ազդել կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության մակարդակի ու աստիճանի վրա։
Միաժամանակ ուշագրավ է նաև հետևյալ կարևոր հանգամանքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված են պատժի հետևյալ տեսակները`
1. տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով կամ,
2. ազատազրկում՝ երեքից հինգ տարի ժամկետով։
Վերոգրյալ օրինադրույթը վկայում է այն մասին, որ վերոգրյալ պատիժները, և հատկապես ազատազրկում պատժատեսակն արդեն իսկ կարելի է նշանակել այն անձի նկատմամբ, ով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ տվյալ հանցագործության ծանրացնող հանգամանքների կետերից թեկուզև միայն մեկով։
Այնինչ քննարկվող իրավիճակում, ամբաստանյալը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված միանգամից 3 կետերով՝ կողոպուտ, որը կատարվել է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ, խոշոր չափերով, զուգորդվել է կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելա սպառնալիքով։
Այլ կերպ ասած՝ հանցավորի կողմից կատարվել է արարք, որով արձանագրվել է տվյալ հանցագործության առավել ծանր տեսակի` թվով երեք կետերով նախատեսված քրեաիրավական խախտում, որոնցից յուրաքանչյուրի համար օրենսդիրն ինքնին նախատեսել է որպես պատիժ ազատազրկում նշանակելու հնարավորությունը, իսկ փաստորեն դրանց ամբողջական դիտարկման դեպքում անհրաժեշտ են այնպիսի խիստ բացառիկ և նշանակալի մեղմացնող հանգամանքներ, որոնք իրենց հատուկ առումով էականորեն կնվազեցնեն և կազդեն նվազ պատիժ կիրառելու անհրաժեշտության վրա, որպիսիք քննարկվող դեպքում բացակայում են։ Նշվածը վկայում է հանցավոր անձի հանրային վտանգավոր բարձր մակարդակի, կատարված հանցագործության բնույթի խիստ աստիճանի մասին։
Անհրաժեշտ է նաև նշել, որ կատարված հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել ոչ միայն կողոպուտ հանցագործության անմիջական օբյեկտին՝ սեփականությանը, այլև տվյալ դեպքում լրացուցիչ օբյեկտին ևս՝ անձի կյանքին և առողջությանը։ Այսինքն` խախտվել են պաշտպանվող հասարակական հարաբերությունների, սոցիալական արժեքների երկու օբյեկտ։
Բացի այդ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածով նախատեսված կողոպուտ հանցագործությունը հանրային մեղադրանքով հետապնդվող քրեական արարք է, ուստի նման դեպքում տուժողի դիրքորոշումը հաշվի առնելը թեպետ անհրաժեշտ է պատժի նշանակման կողմնորոշման առումով, սակայն չունի այն աստիճան գերագնահատված ազդեցություն, ինչպիսին որ ներկայացրել է Դատարանն իր դատավճռում։
Միևնույն ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալն առավել ակտիվ դեր է ունեցել կատարված հանցագործության կատարման մեջ, քանի որ վերջինս իր հանցավոր մտադրությունների իրականացմանը նպաստելու համար ներգրավել է նաև գործով չպարզված այլ անձի ևս՝ նրան դրդելով, վերջինիս մոտ առաջացնելով հանցանք կատարելու ցանկություն, մասնակից դարձնելով հանցավոր գործողություններին։
Բացի այդ, դրական բնութագրվելու հասկացությունը բավականին լայն և ընդգրկուն իմաստ է արտահայտում։ Այսպես, անձի դրական բնութագրումը բաղկացած է նրա վերաբերյալ կազմված որոշակի օբյեկտիվ պատկերացումների, հասարակական կյանքում ունեցած տեղի և դիրքի, օրինապահ վարքագծի, մարդկային բարձր և արժանապատիվ հատկանիշների ամբողջությունից, որոնք պետք է գնահատվեն դատարանների կողմից ըստ իրենց նշանակության և ազդեցության մակարդակի, ինչն էլ իր հերթին թույլ կտա, ի թիվս այլ հանգամանքների, հասնել այդ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու եզրահանգմանը։ Սակայն ինչպես երևում է դատավճռից, ստորադաս դատարանն անգամ չի նշել, թե հատկապես որ դրական հատկանիշներն են թույլ տվել հանգել այն եզրակացությանը, որը թույլ կտա անձի նկատմամբ նշանակել տվյալ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժներից նվազագույնը՝ շրջանցելով ազատազրկումը։
Նման բնութագրերն անշուշտ անհրաժեշտ և որոշ հանգամանքների ու անձանց դեպքում ինքնին ընդունելի և ցանկալի տվյալներ են անձի հասարակական դիրքի և տեղի վերաբերյալ ընդհանուր սոցիալական պատկերացում կազմելու համար, սակայն ամեն դեպքում դրանք ևս պետք է գնահատվեն և վերաբերելի ու արժանահավատ լինեն պատժի անհատականացման հարցում և կրկին մեխանիկական ընկալման չարժանանան, որպիսի հանգամանքն էլ դատարանի կողմից առանց որևէ վերապահման համարվի որպես արժանի և պատշաճ պատժի մեղմացման համար։
Բացի այդ ուշագրավ է նաև այն հանգամանքը, որ դատարանը փաստորեն տուգանք պատիժ է նշանակել այն անձի նկատմամբ, ով ըստ էության չի աշխատում, չունի եկամտի կայուն աղբյուր, սոցիալապես գտնվում է ոչ բարվոք վիճակում, իսկ հանցագործությունը կատարել է ֆինանսական խնդիրները լուծելու նպատակով։
Նման պայմաններում առաջանում է այն տրամաբանական կանխավարկածը, թե ինչպես և ինչ միջոցներով ամբաստանյալը պետք է վճարի այդ գումարը՝ չունենալով համապատասխան նյութական ապահովվածություն, հատկապես այն դեպքում, երբ քրեադատավարական օրենսդրությունը չի նախատեսում համապատասխան ընթացակարգ տուգանքի վճարման անհնարինության դեպքում դրա ապահովման այլընտրանքային միջոցների կիրառման համար։ Տվյալ դեպքում վտանգի տակ կարող է դրվել պատժի նպատակների, այն է` սոցիալական արդարության վերականգման, անձի ուղղման և հանցագործությունները կանխելու ազդակն ուղղված տվյալ դեպքում սույն գործով ամբաստանյալին՝ պատիժը դարձնելով վերացական և օբյեկտիվ իրականությունից կտրված հարկադրանքի միջոցի:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ որպես մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առել նաև այն, որ վերջինս ֆիզիկապես վատառողջ է, հանդիսանում է 3-րդ կարգի հաշմանդամ, զինծառայության ընթացքում ստացել է վնասվածք։
Դատարանը միայն մատնանշել է հիվանդության առկայությունը, բայց որևէ կերպ չի մեկնաբանել ու հիմնավորել, թե դա ինչ տիպի հիվանդություն է, ինչպես է ազդում մարդու առողջության և հոգեկան կայունության վրա, և վերջապես որոնք են այդ հիվանդության հետևանքով առաջացող ֆիզիկական և հոգեկան խնդիրները, որոնք կարող են խոչընդոտ հանդիսանալ անձի կողմից ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու գործընթացի իրականացման վրա, այսինքն` ինչով է աննպատակահարմար, որ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու դեպքում այդ հիվանդությունը` 3-րդ կարգի հաշմանդամ լինելը, կարող է ազդել ամբաստանյալի ֆիզիկական ու հոգեկան բարորրության վրա, հատկապես հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեակատարողական հիմնարկները բազմաթիվ հիվանդությունների դեպքում ապահովում են համապատասխան առողջապահական ծառայություններ դրանցով տառապող ամբաստանյալների համար։ Ուստի նշված հանգամանքը ևս չէր կարող խոչընդոտ հանդիսանալ ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման հետ կապված պատիժ նշանակելուն։
Այնուամենյանիվ պետք է նշել, որ ըստ էության վերոգրյալ հանգամանքները և անձը բնութագրող տվյալները կարող էին հաշվի առնվել դատարանի կողմից որպես պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, որոնք սակայն իրենց համակցությամբ կարող էին միայն ազդել ազատազրկում պատժատեսակի ժամկետի նվազեցման վրա։ Այդ է նաև պատճառը, որ այդ հանգամանքները հաշվի են առնվել նաև գործի դատական քննության ընթացքում մեղադրողի կողմից՝ իր ճառում դատարանին միջնորդելով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել 3 տարի ժամկետով ազատազրկում։
Մեջբերելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ և 399-րդ հոդվածների դրույթները` բողոքաբերը գտել է, որ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավորված և պատճառաբանված չէ Մարզպետ Դալլաքյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու մասին ստորադաս դատարանի հետևությունները։ Ըստ էության խախտվել է կատարված հանցագործության և նշանակված պատժի միջև անհրաժեշտ հավասարակշռությունը և համաչափությունը, չի ապահովվել կատարված արարքի և պատասխանատվության միջև ներքին տրամաբանական կապը։ Տուգանքի տեսքով նշանակված պատիժը չի ծառայելու իր իրական նպատակներին՝ չի ուղղելու անձին, նրան զերծ չի պահելու հետագա հանցանքների կատարումից, դեռ ավելին՝ օբյեկտիվ տրամաբանությունը և գործնական վիճակագրությունը հուշում են, որ նշանակված տուգանքի վճարման հանգամանքն ամբաստանյալին կարող է դրդել նմանատիպ այլ հանցագործությունների կատարմանը։
Վերլուծելով սույն բողոքում շարադրված փաստական հանգամանքները,
ինչպես նաև հիմք ընդունելով բողոքում առկա իրավավերլուծական
դատողությունները՝ բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից
ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնելիս հիմք ընդունված
հանգամանքները, կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության
աստիճանը ճիշտ չեն գնահատվել, Մարզպետ Դալլաքյանի նկատմամբ նշանակված
պատիժը չի կարող ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով
նախատեսված պատժի նպատակները՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը, բացի այդ սույն գործով ստորադաս դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ և 10-րդ հոդվածներով սահմանված՝ օրինականության և արդարության սկզբունքների խախտում, սահմանված պատժատեսակն անարդարացի է ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին և չի բխում պատժի նպատակներից, խախտվել են նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ և 63-րդ հոդվածների պահանջները, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածով նախատեսված՝ քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող անօրինական և չհիմնավորված որոշման կայացմանը։
Ելնելով վերոգրյալից` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է ամբաստանյալ Մարզպետ Դալլաքյանի պատժի մասով բեկանել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. ապրիլի 14-ի թիվ ԵԱՔԴ/0022/01/17 դատավճիռը, կայացնել նոր դատական ակտ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայի սահմաններում ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել արդարացի, համաչափ պատիժ՝ 3 տարի ժամկետով ազատազրկում։
Վերաքննիչ դատարանում դատախազ Ա. Առաքելյանն ամբողջությամբ պնդեց վերաքննիչ բողոքը` խնդրելով բավարարել այն:
Մեղադրյալ Մ. Դալլաքյանը և նրա պաշտպան Ս. Հովհաննիսյանն առարկեցին վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրելով մերժել այն և Առաջին ատյանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:

4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով դատախազ Ա. Առաքելյանի` վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումները, մեղադրյալ Մ. Դալլաքյանի և նրա պաշտպան Ս. Հովհաննիսյանի առարկությունները, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 4-րդ կետերի համաձայն`
<< 1. Կողոպուտը՝ ուրիշի գույքի բացահայտ հափշտակությունը՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
2. Կողոպուտը, որը՝
1) կատարվել է մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ,
2) կատարվել է խոշոր չափերով,
4) զուգորդվել է կյանքի կամ առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով`
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երեքից հինգ տարի ժամկետով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>>:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերլուծությանը Վճռաբեկ դատարանը մանրամասն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշմամբ`(...) <<17.Պատժի անհատականացման սկզբունքի իմաստով դատարանի խնդիրն է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կոնկրետ հանցակազմի սանկցիայի սահմաններում նշանակել կոնկրետ պատիժ։ Կոնկրետ պատժի նշանակումը դատարանի համար խիստ կարևոր և պատասխանատու խնդիր է, որի լուծման համար մեծ նշանակություն ունի պատժի անհատականացման կարգի և չափանիշների հարցը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի անհատականացումն անհրաժեշտ է դիտարկել երկու տեսանկյունից։
1) պատժի անհատականացում օրենքում։ Վերջինս ենթադրում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի նորմերում արտահայտված ընդհանուր դրույթների առկայությունը, որոնք դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի սանկցիայի շրջանակներում պատիժ նշանակելիս։
2) պատժի անհատականացում դատարանում։ Վերջինս ենթադրում է կոնկրետ անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերի դրույթների կիրառում՝ հաշվի առնելով հանցավորի անձի առանձնահատկությունները, հանցագործության կատարման հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի բովանդակում բոլոր այն հանգամանքների սպառիչ ցանկը, որոնք պետք է հաշվի առնվեն դատարանի կողմից կոնկրետ հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս։ Օրենսգիրքը, սակայն, դատարանին տալիս է պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշներ, որոնց հիման վրա դատարանը կարող է նշանակել արդարության պահանջներին համապատասխանող պատիժ։ Նշված չափանիշներն են` ա) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ընդհանրապես, կոնկրետ հանցագործության կատարման հանգամանքների տեսանկյունից մասնավորապես, բ)հանցավորի անձը,
գ) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
18. Պատժի անհատականացման չափանիշներից առաջինին՝ հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին, Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը, կետ 14)։
19. Սույն որոշման նախորդ կետում նշված և, համապատասխանաբար, Գ. Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ վերլուծված՝ արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը սերտորեն կապված են պատժի անհատականացման երկրորդ չափանիշի՝ հանցավորի անձի հետ։ Հ. Հարությունյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեա-իրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)» (տե՛ս Հազարապետ Ալբերտի Հարությունյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը)։
Զարգացնելով մեջբերված դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի («Պատժի նպատակները») իմաստով պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը, ուստի դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն հետազոտել անձի ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական առանձնահատկությունները։ Այս կապակացությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ շատ դեպքերում պատժի տեսակի և չափի վրա ազդում են հանցավորի սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը։
20. Պատժի անհատականացման երրորդ չափանիշը պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն են։ Վերջիններիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ. Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ռ. Խատոյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07, Պ. Բայրամյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07, Դ. Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 և մի շարք այլ որոշումներում։>>:
Վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգմանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետում, անդրադառնալով պատժի արդարացիության պահանջին, Վճռաբեկ դատարանը նշել է`
<< ... Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
...6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Մարզպետ Դալլաքյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս արձանագրել է հետևյալը.
<<... Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, շարժառիթը, հետևանքը, հանցագործության տարածվածությունը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները նկատի ունենալով այն, որ քրեական պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 62 հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետով, նույն հոդվածի 2-րդ մասով, ամբաստանյալ Մարզպետ Հովիկի Դալլաքյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում այն, որ նա իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, հատուցել է տուժողին պատճառված վնասը, ֆիզիկապես վատառողջ է, հանդիսանում է 3-րդ խմբի հաշմանդամ, զինծառայության ընթացքում ստացել է վնասվածք, 23.02.2012 թվականի ՀՀ ՊՆ կենտրոնական ռազմաբժշկական հանձնաժողովի որոշման համաձայն` ՀՀ ՊՆ 26.02.2010 թվականի թիվ 175 հրամանի 48 <<Գ>> հոդվածի 1-ին սյունակի համաձայն Մ. Դալլաքյանը պիտանի չէ խաղաղ ժամանակ, պիտանի է ոչ շարային ծառայության պատերազմի ժամանակ, բնութագրվում է դրական Երևան քաղաքի <<Քնար>> համատիրության, դպրոցական ուսուցիչ Է. Նավոյանի և հարևանների, <<Հայաստանի Հանրապետական կուսակցություն>> Արաբկիրի տարածքային կազմակերպության կազմակերպիչ Հ. Հակոբյանի, ՀՀ <<Երկրապահ կամավորականների միություն>> Արաբկիրի տարածքային բաժանմունքի նախագահ Հ. Հակոբյանի կողմից, ԵԿՄ նախագահ Մ. Գրիգորյանի կողմից պարգևատրվել է պատվոգրով` ապրիլյան քառօրյա պատերազմին թիկունքային աշխատանքներ կազմակերպելու համար, ՀՀԿ Սպիտակի Շ/Կ խորհրդի նախագահ Հ. Սահակյանի կողմից ստացել է <<Շնորհակալագիր>> ՀՀ Զինված ուժերի կազմավորման 20-ամյակի առթիվ, տուժողը բողոք-պահանջ չունի, խնդրել է մեղմ վերաբերվել:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Վերլուծելով և գնահատելով վերը նշված հանգամանքները, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Մարզպետ Հովիկի Դալլաքյանի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանցանքը կատարելուց հետո դրսևորած վարքագիծը` մասնավորապես այն, որ երկու ամսից ավելի ժամկետով գտնվելով անազատության մեջ գիտակցել է կատարած հանցանքի վտանգավորությունը, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, ֆիզիկապես վատառողջ է, բնութագրվում է դրական, նախկինում նրա անձը որևէ ձևով արատավորված չի եղել, ապրիլյան քառօրյա պատերազմին ակտիվորեն մասնակցել է թիկունքային աշխատանքների կազմակերպմանը, վերականգնել է տուժողին հասցված վնասը, տուժողը դատարանին հայտնել է, որ ամբաստանյալի դեմ բողոք կամ պահանջ չունի և խնդրել է մեղմ վերաբերվել, ինչի վերաբերյալ նաև ներկայացրել է համապատասխան դիմում, Դատարանը գտնում է, որ թվարկված հանգամանքներն էականորեն նվազեցնում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու իրենց համակցությամբ հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ ամբաստանյալի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը ու հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 10 և 61 հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Միաժամանակ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի արարքին համապատասխան պատժելիության սահմանումը կնպաստի նաև քրեական օրենքի ընդհանուր կանխարգելիչ ազդեցությանը, դատարանը նման հետևության է հանգել ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից, սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, հիմնվելով կատարված հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների բազմակողմանի և օբյեկտիվ գնահատման վրա:
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 69 հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն` մինչ դատական քննությունը կալանքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով կալանքի տակ պահելու ժամկետը, մեղմացնում է նշանակված պատիժը կամ լրիվ ազատում պատիժը կրելուց: Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզվում է, որ սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Մարզպետ Դալլաքյանը 03.02.2017 թվականից մինչև 14.04.2017 թվականը գտնվել է կալանքի տակ: Նկատի ունենալով, որ Մարզպետ Դալլաքյանը 03.02.2017 թվականից մինչև 14.04.2017 թվականը գտնվել է կալանքի տակ, հետևաբար նրա նկատմամբ վերջնական պատիժը պետք է նշանակվի ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 69 հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված կարգով` տուգանքի ձևով նշանակված պատիժը մեղմացնելու միջոցով:
(...) Միաժամանակ նշված հանգամանքների ամբողջությունը դատարանին հիմք է տալիս հետևության հանգելու, որ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 176 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 4-րդ կետերով կատարած հանցանքի համար ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, արձանագրելով, որ տվյալ պատժատեսակը համաչափ է կատարած արարքին և բավարար պատժի նպատակներին հասնելու համար: Այդպիսի եզրակացության դատարանը գալիս է հաշվի առնելով արարքի բոլոր փաստական ու քրեաիրավական բնութագրերը:...>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 4-րդ կետերով ամբաստանյալ Մարզպետ Դալլաքյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատության է ենթարկել նաև մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում մատնանշված հանգամանքները, այդ թվում ամբաստանյալ Մարզպետ Դալլաքյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթն, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ նա, երկու ամսից ավելի ժամկետով գտնվելով անազատության մեջ, գիտակցել է կատարած հանցանքի վտանգավորությունը, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, ֆիզիկապես վատառողջ է, բնութագրվում է դրական, նախկինում նրա անձը որևէ ձևով արատավորված չի եղել, ապրիլյան քառօրյա պատերազմին ակտիվորեն մասնակցել է թիկունքային աշխատանքների կազմակերպմանը, վերականգնել է տուժողին հասցված վնասը, տուժողը դատարանին հայտնել է, որ ամբաստանյալի դեմ բողոք կամ պահանջ չունի և խնդրել է մեղմ վերաբերվել, ինչի վերաբերյալ նաև ներկայացրել է համապատասխան դիմում և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` վերջինիս նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով նշանակված պատիժը համապատասխանում է Մարզպետ Դալլաքյանի կատարած հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, նրա անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է նրան ուղղելու ու նոր հանցագործությունները կանխելու համար և կարող է ապահովել պատժի նպատակները` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել նրան, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ հիմնավորմամբ` հաշվի է առել ամբաստանյալ Մարզպետ Դալլաքյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ երկու ամսից ավելի ժամկետով գտնվելով անազատության մեջ, գիտակցել է կատարած հանցանքի վտանգավորությունը, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար, ֆիզիկապես վատառողջ է, բնութագրվում է դրական, նախկինում նրա անձը որևէ ձևով արատավորված չի եղել, ապրիլյան քառօրյա պատերազմին ակտիվորեն մասնակցել է թիկունքային աշխատանքների կազմակերպմանը, վերականգնել է տուժողին հասցված վնասը, տուժողը դատարանին հայտնել է, որ ամբաստանյալի դեմ բողոք կամ պահանջ չունի և խնդրել է մեղմ վերաբերվել, ինչի վերաբերյալ նաև ներկայացրել է համապատասխան:
Վերոնշյալը և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը նկատի ունենալով, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ մեղսագրված արարքի սանկցիայով նախատեսված է պատիժ նաև տուգանքի ձևով` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու համար առավել խիստ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Մարզպետ Դալլաքյանի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի է, օրինական ու հիմնավորված, որ դատական ակտ կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել, դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված ու պատճառաբանված, համապատասխանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Վերաքննիչ դատարանի լիազորություններն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի 1-ին պարբերության համաձայն` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ, 404-րդ, 412-րդ և 418-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Ա. Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ամբաստանյալ Մարզպետ Հովիկի Դալլաքյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ, 4-րդ կետերով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ- Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի ապրիլի 14-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ