N – ԵԱՔԴ/0018/01/17
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

՚19ՙ ապրիլի 2017թ. ք.Երևան

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲª Մ.ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲª
ՄԵՂԱԴՐՈՂ Է.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼԻ ՕՐԻՆԱԿԱՆ ՆԵՐԿ. Հ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Ս.ԽՉԵՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական •ործն ըստ մեղադրանքի Հայկ Հովիկի Հովհաննիսյանիª ծնված 15.01.2000թվականին, Արարատի մարզ, քաղաք Արտաշատ, ազ•ությամբ հայ,
ՀՀ քաղաքացի, սովորում է թիվ 118ավա• դպրոցի 12-րդ դասարանում, չամուսնացած,ֆիզի-
կապես առողջ, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված է Արարատի մարզ,
•յուղ Դվին, Արշակունյաց փողոց 1տուն, բնակվում է քաղաք Երևան, Սեպուհի փողոց
20տուն հասցեում, 09.02.2017թվականին որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորա•րու-
թյուն չհեռանալու մասին:
Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 235հոդվածի 4-րդ մասով:
Դատաքննությամբ և •ործի տվյալներով դատարանը

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործով ամբաստանյալ Հայկ Հովիկի Հովհաննիսյանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա ապօրինի կերպով կրել է սառը զենք հանդիսացող կռփազենք: Այսպես. Հայկ Հովհաննիսյանը 2017թվականի հունվարի 27-ին, Երևան քաղաքի Սեպուհի փողոցի 20տան դիմացի հատվածից •տել է արհեստա•ործական եղանակով պատրաստված կռփազենքերի նմանողությամբ հարվածող-փշրող սառը զենք հանդիսացող կռփազենք, որն ապօրինի կրել է բաճկոնի աջ •րպանում, ինչն էլ 2017թվականի հունվարի 28-ին հայտնաբերվել է ՀՀ Ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում վերջինիս անձնական խուզարկությամբ:
Վերը նշված հանցավոր արարքը կատարելու համար նախաքննական մարմինը Հայկ Հովիկի Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 235հոդվածի 4-րդ մասով:
Քրեական •ործը 24.02.2017թվականին մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Մինչ դատաքննությունն սկսելը ամբաստանյալ Հայկ Հովիկի Հովհաննիսյանը միջնորդեց դատա-
կան քննությունն անցկացնել արա•ացված կար•ով և հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, •իտակցում է արա•ացված կար•ով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ:
Մեղադրողը միջնորդության դեմ չառարկեց:
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 3751 և 3752 հոդվածներով նախատեսված պայմանները` որոշեց արա•ացված կար•ով դատական քննություն անցկացնել:
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, •տնում է, որ ամբաստանյալ Հայկ Հովիկի Հովհաննիսյանը կատարել է ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 235հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված արարք և հան•ում է այն հետևության, որ ամբաստանյալին մեղսա•րված արարքը որակված է ճիշտ, սակայն •տնում է, որ նրա ուղղումը հնարավոր է առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, ուստի նա ենթակա է ազատման քրեական պատժից և նրա նկատմամբ կարող է կիրառվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոց, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
՚Անչափահասների նկատմամբ արդարադատություն իրականացնելու վերաբերյալՙ ՄԱԿ-ի նվազա•ույն ստանդարտ կանոնների /՚Պեկինյան կանոններՙ/ 5-րդ կետի համաձայն` անչափահասների վերաբերյալ արդարադատության համակար•ը ուղղված է առաջին հերթին անչափահասի բարեկեցության ապահովմանը, որպեսզի անչափահաս իրավախախտների վրա ազդեցություն •ործող ցանկացած միջոց միշտ համաչափ լինի ինչպես իրավախախտի անհատական առանձնահատկություններին, այնպես էլ իրավախախտման հան•ամանքներին:
՚Պեկինյան կանոններիՙ 17.1-րդ կետի համաձայն` ներ•ործության միջոցների ընտրության ժամանակ իրավասու մարմինը պետք է ղեկավարվի հետևյալ սկզբունքներով.
• ա)ներ•ործության միջոցները միշտ պետք է համարժեք լինեն ոչ միայն իրավախախտման հան•ամանքներին և ծանրությանը, այլև անչափահասի դրությանը և պահանջներին, ինչպես նաև հասարակության պահանջներին.
• բ) անչափահասի անձնական ազատության սահմանափակման մասին որոշումը պետք է ընդունվի միայն հարցի մանրազնին քննարկումից հետո, և սահմանափակումը հնարավորության սահմաններում պետք է հասցնել նվազա•ույնի.
• •) անչափահաս իրավախախտին պետք չէ ազատազրկել« եթե միայն նա մեղավոր չի ճանաչվում այլ անձի դեմ բռնությամբ լուրջ արարք •ործելու կամ բազմաթիվ լուրջ իրավախախտումներ կատարելու մեջ« ինչպես նաև ներ•ործության ուրիշ համապատասխան միջոցի բացակայության դեպքում. ®:
՚Երեխայի իրավունքների մասինՙ ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 37հոդվածի համաձայնª մասնակից պետությունները ապահովում են, որ.(...) (բ) ոչ մի երեխա չզրկվի ազատությունից անօրինական կամ կամայական կերպով: Երեխայի ձերբակալությունը, կալանքը կամ ազատազրկումն իրականացվում են համաձայն օրենքի և •ործադրվում են միայն որպես ծայրահեղ միջոց և որքան հնարավոր էª կարճ ժամանակամիջոցով,(...):
՚Ազատազրկված անչափահաս անձանց պաշտպանության վերաբերյալՙ ՄԱԿ-ի կանոնների /՚Հավանայի կանոններՙ/ 2-րդ կետը սահմանում էª անչափահասին ազատությունից զրկելը պետք է կիրառվի որպես ներ•ործության ծայրահեղ միջոցª անհրաժեշտ նվազա•ույն ժամկետով: Այն պետք է սահմանափակվի բացառիկ դեպքերում (...):
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերո•րյալ իրավանորմերը վերլուծության է ենթարկել Ա.Նունուշյանի •ործով և իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որª (...) անչափահասները, պայմանավորված իրենց տարիքային և սոցիալ-հո•եբանական առանձնահատկություններով, ունեն հատուկ հո•ածության և խնամքի կարիք, ուստի արդարադատություն իրականացնելիս պետք է հաշվի առնել ձեռնարկվող միջոցառումների հնարավոր ազդեցությունը նրանց բարեկեցության վրա: Մասնավորապես, կիրառվող ներ•ործության միջոցների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի ոչ միայն կատարված իրավախախտման ծանրությամբ, այլև անձի անհատական առանձնահատկություններով: Հասարակությունից մեկուսացնելու հետ կապված պատժատեսակները անչափահասների նկատմամբ պետք է կիրառվեն որպես ծայրահեղ միջոց` հնարավոր նվազա•ույն ժամկետներով և սահմանափակ ու բացառիկ դեպքերում, քանի որ ի տարբերություն չափահասներիª ազատազրկման բացասական հետևանքները նրանց վրա ավելի մեծ ազդեցություն են թողնում: Վճռաբեկ դատարանը ընդ•ծում է նաև, որ անչափահասի նկատմամբ կիրառվող քրեաիրավական ներ•ործության միջոցը, ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 48հոդվածով ամրա•րված պատժի ընդհանուր նպատակներից բացի (սոցիալական արդարության վերական•նում, պատժի ենթարկված անձի ուղղում, հանցա•ործությունների կանխում), պետք է հետապնդի նաև անչափահասի հո•եկան և ֆիզիկական բնականոն զար•ացման, նրա բարեկեցությունն ապահովելու հատուկ նպատակ /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 28.08.2015թվականի թիվ ԵԱՆԴ/0094/01/13 որոշում/:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 443հոդվածի համաձայն` դատարանը, դատավճիռ կայացնելիս, •ալով այն եզրակացության, որ անչափահասը կարող է ուղղվել առանց քրեական պատժի միջոցներ կիրառելու, կարող է անչափահասին ազատել պատժից և նրա նկատմամբ կիրառել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 85հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` անչափահասները քրեական պատասխանատվության են ենթարկվում, և նրանց նկատմամբ պատիժ է նշանակվում սույն օրենս•րքի դրույթներին համապատասխանª հաշվի առնելով սույն բաժնում նախատեսված կանոնները: Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում էª հանցանք կատարած անչափահասի նկատմամբ կարող է նշանակվել պատիժ կամ կարող են նշանակվել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 91հոդվածի համաձայնª
1.Առաջին ան•ամ ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք կատարած անչափահասը դատարանի կողմից կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե դատարանը •տնի, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ:
2.Անչափահասի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի հետևյալ միջոցները.
1)նախազ•ուշացում
2)ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ տեղական ինքնակառավարման կամ դատապարտյալի վարքա•ծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողությանը հանձնելն առավելա•ույնը վեց ամիս ժամկետով /.../
Այսպիսով, դատարանը փաստում է, որ դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցը քրեական պատիժ չհանդիսացող պետական հարկադրանքի հատուկ միջոց է, որը կարող է կիրառվել չափահասության տարիքի չհասած անձանց նկատմամբ:
ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 92հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հսկողության հանձնելը ծնողների կամ նրանց փոխարինող անձանց կամ դատապարտյալի վարքա•ծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի վրա անչափահասի նկատմամբ դաստիարակչական ներ•ործության և նրա վարքա•ծի նկատմամբ վերահսկողության պարտականություն դնելն է:
Դատարանն արձանա•րում է, որ ամբաստանյալ Հայկ Հովիկի Հովհաննիսյանը կատարել է արարք` նախատեսված ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 235հոդվածի 4-րդ մասով, որը նույն օրենս•րքի 19հոդվածի համաձայն դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցա•ործությունների շարքին£
Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 62հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով, նույն հոդվածի 2-րդ մասով ª ամբաստանյալ Հայկ Հովիկի Հովհաննիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հան•ամանքներ հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, հանցանքը կատարելու պահին եղել է անչափահաս, բնութա•րվում է դրական թիվ 118 ավա• դպրոցի տնօրենի կողմից:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հան•ամանքներ չկան:
Վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները կիրառելովª դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալի անձը բնութա•րող հան•ամանքներըª այն, որ նա ՀՀ Ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատված կամ որևէ այլ կերպ արատավորված չի եղել, նրա անձի և կատարած արարքի հանրային վտան•ավորության աստիճանը, ինչպես նաև հանրորեն վտան•ավոր արարքը բնութա•րող տվյալները, նրան արատավորող որևէ փաստի բացակայությունն ու հանցանքը կատարելիս նրա անչափահաս լինելու փաստը, ծանրացնող հան•ամանքների բացակայությունը, ինչպես նաևª անչափահաս Հայկ Հովհաննիսյանի հո•եկան և ֆիզիկական բնականոն զար•ացումը, նրա բարեկեցությունն ապահովելու անհրաժեշտությունն ու հիմք ընդունելով ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 10հոդվածի 1-ին, 48հոդվածի 2-րդ մասերի և 61, 85, 91հոդվածների պահանջները, •տնում է, որ առաջին ան•ամ ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած ամբաստանյալ Հայկ Հովիկի Հովհաննիսյանի ուղղվելը հնարավոր է դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառմամբ, ուստի նրան պետք է ազատել քրեական պատասխանատվությունից և նրա նկատմամբ կիրառել դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոցª դատապարտյալի վարքա•ծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնիª այն է ՀՀ Արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության համապատասխան բաժնի, հսկողությանը հանձնելը` 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
Ամբաստանյալ Հայկ Հովիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորա•րություն չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Քննության առնելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, դատարանը հան•ում է այն հետևության, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված սև •ույնի մետաղյա արհեստա•ործական եղանակով պատրաստված կռփազենքը պետք է ոչնչացնել:
Ելնելով վերո•րյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 357-360, 365, 369-375, 3751 - 3753, 443հոդվածներով դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Հայկ Հովիկի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ Քրեական օրենս•րքի 235հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցա•ործության կատարման մեջ և ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ կիրառելով դաստիարակչական բնույթի հարկադրանքի միջոց` դատապարտյալի վարքա•ծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնիª այն է ՀՀ Արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության համապատասխան բաժնի հսկողությանը հանձնելը` 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
Խափանման միջոցը` ստորա•րություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված սև •ույնի մետաղյա արհեստա•ործական եղանակով պատրաստված կռփազենքըª ոչնչացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանª հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենս•րքի 395հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի:

ԴԱՏԱՎՈՐª Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ