ԵԱՔԴ/0014/01/17







ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ


ՈՐՈՇՈւՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


«14» հունիսի 2018թ. ք.Երևան


ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)


Նախագահող դատավոր Ա.Ազարյան
դատավորներ Ն.Հովակիմյան
Մ.Հարությունյան
քարտուղարությամբ՝ Լ.Հայրապետյանի
մասնակցությամբ՝
մեղադրող Ա.Շահբազյանի
ամբաստանյալներ Ռ.Զոհրաբյանի
Մ.Զոհրաբյանի


ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018թ. մարտի 17-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալներ Ռոզա Մուրադի Զոհրաբյանի (ծնված` 1996թ. փետրվարի 7-ին, Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, իննամյա կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Դավթաշեն 4-րդ թաղամասի 6-րդ շենքի թիվ 21 բնակարանում, խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին) և Մարիամ Ռաֆիկի Զոհրաբյանի (ծնված` 1958թ. հունիսի 6-ին, Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Դավթաշեն 4-րդ թաղամասի 6-րդ շենքի թիվ 21 բնակարանում, խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին) վերաքննիչ բողոքը`


ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչ Խ.Մեջլումյանի 2016թ. հոկտեմբերի 24-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հարուցվել է թիվ 62226516 քրեական գործը:
2017թ. փետրվարի 3-ին Մարիամ Զոհրաբյանի և Ռոզա Զոհրաբյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2017թ. փետրվարի 3-ի որոշումներով Մարիամ Զոհրաբյանը և Ռոզա Զոհրաբյանը ներգրավվել են որպես մեղադրյալ, և նրանց մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Մարիամ Զոհրաբյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ նա «նախազգուշացված լինելով սուտ մատնություն կատարելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին, գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է` կատարել է հանցագործության մասին սուտ մատնություն` ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Սարգիս Մարգարյանին հանիրավի մեղադրելով պաշտոնեական լիազորություններն անցնելու` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ:
Այսպես.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում հարուցված թիվ 62232415 քրեական գործի նախաքննության ընթացքում` 2016թ. մայիսի 18-ին, Մարիամ Զոհրաբյանը, նախազգուշացված լինելով սուտ մատնություն կատարելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին, գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է, չի համապատասխանում իրականությանը, հաղորդում է ներկայացրել, թե իբր, դստերը` Ռոզա Զոհրաբյանին առևանգելու դեպքի առթիվ ՀՀ ոստիկանության նախկին ՔԳՎ Մաշտոցի քննչական բաժնում 2014թ. հուլիսի 16-ին հարուցված քրեական գործի նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող քննիչ Սարգիս Մարգարյանին հայտնել է, որ դստերը չեն առևանգել, նման դեպք տեղի չի ունեցել, սակայն վերջինս ստիպել է հարցաքննությունների ընթացքում ցուցմունքներ տալ, որ Ռոզա Զոհրաբյանին առևանգել են` նշելով, որ այդպես գրելու դեպքում թե՛ իր և թե՛ առևանգողների համար լավ կլինի, իսկ առևանգման փաստը հերքող ցուցմունքներ տալու դեպքում, կենթարկվի քրեական պատասխանատվության: Այդ կերպ Մարիամ Զոհրաբյանը Սարգիս Մարգարյանին հանիրավի մեղադրել է պաշտոնեական լիազորություններն անցնելու մեջ»:
Ռոզա Զոհրաբյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ նա «նախազգուշացված լինելով սուտ մատնություն կատարելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին, գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է` կատարել է հանցագործության մասին սուտ մատնություն` ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Սարգիս Մարգարյանին հանիրավի մեղադրելով պաշտոնեական լիազորություններն անցնելու` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ:
Այսպես.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում հարուցված թիվ 62232415 քրեական գործի նախաքննության ընթացքում` 2016թ. մայիսի 17-ին, Ռոզա Զոհրաբյանը, նախազգուշացված լինելով սուտ մատնություն կատարելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին, գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է, չի համապատասխանում իրականությանը, հաղորդում է ներկայացրել, թե իբր, իրեն առևանգելու դեպքի առթիվ ՀՀ ոստիկանության նախկին ՔԳՎ Մաշտոցի քննչական բաժնում 2014թ. հուլիսի 16-ին հարուցված քրեական գործի նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող քննիչ Սարգիս Մարգարյանին հայտնել է, որ իրեն չեն առևանգել, նման դեպք տեղի չի ունեցել, սակայն վերջինս ստիպել է հարցաքննությունների և առերեսումների ընթացքում հայտնել ու պնդել, որ իրեն առևանգել են` նշելով, որ այդպես գրելու դեպքում թե՛ իր և թե՛ առևանգողների համար լավ կլինի: Այդ կերպ Ռոզա Զոհրաբյանը Սարգիս Մարգարյանին հանիրավի մեղադրել է պաշտոնեական լիազորություններն անցնելու մեջ»:
2017թ. փետրվարի 10-ին Մարիամ Զոհրաբյանի և Ռոզա Զոհրաբյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2018թ. մարտի 17-ի դատավճռով Ռոզա Մուրադի Զոհրաբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով և պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Ռոզա Զոհրաբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Նույն դատավճռով Մարիամ Ռաֆիկի Զոհրաբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով և պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Մարիամ Զոհրաբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
2018թ. մայիսի 4-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է ամբաստանյալներ Մարիամ Զոհրաբյանի և Ռոզա Զոհրաբյանի վերաքննիչ բողոքը` Առաջին ատյանի դատարանի վերոհիշյալ դատավճռի դեմ:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում ամբաստանյալներ Մարիամ Զոհրաբյանը և Ռոզա Զոհրաբյանը նշել են, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2018թ. մարտի 17-ի դատավճիռը անհիմն է և չպատճառաբանված, կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի կոպիտ խախտումներով:
Առաջին ատյանի դատարանում, դատական նիստերի ընթացքում իրենք ցուցմունք են տվել այն մասին, որ «ոչ ոք Ռոզային, իր կամքին հակառակ տանից դուրս չի հանել, եթե ուզենային էլ չէին կարող հանել, ոչ ոք նրա նկատմամբ բռնություն չի կիրառել, շենքից դուրս գալուց ոչ ոք նրա բերանը չի փակել, ստիպելով մեքենա չի նստացրել, ինչպես մեքենա նստելուց, այնպես էլ մեքենայում, խանութ մտնելիս, ակումբի աշխատակցին մոտենալիս, որտեղ աշխատում է Ռոզան, որպես մերկապարուհի, Ռոզան ազատ է եղել իր գործողություններում։ Այս ամբողջը քննիչի սարքած գործն է, իր պաշտոնը բարձրացնելու համար, քանի որ երբ մենք դեպքից անմիջապես հետո դիմում ենք ներկայարցրել նրան, որ առևանգում տեղի չի ունեցել քննիչը թույլ չի տվել մեր դիմումը ընդունել, սպառնացել է, ճնշում գործադրել մեզ վրա, հայհոյել, ծեծել /թերթով, գրիչով/, որ եթե բողոքր հետ վերցնենք մեզ է դատելու»:
Քննիչը նման զգուշացումներ է արել, ինչպես գործը դատարան ուղարկելուց առաջ, այնպես էլ դատարանում գտնվելու ժամանակ, ամեն անգամ դատական նիստից հետո մեզ կանչել են ոստիկանության Մաշտոցի բաժին, հետաքննիչը մեզանից հարկադրաբար է բացատրություն վերցրել, նա մեզ թելադրել է, մենք գրել ենք և վերջում ստիպել է ստորագրել: Այսինքն մեր հաղորդումը, նախաքննական ցուցմունքները, այդ թվում դատարանում գործը գտնվելու ժամանակ մեզանից վերցրած բացատրությանները ճիշտ չեն, այդ ամբողջը եղել է քննիչի և դատախազի կողմից ուղղորդված, մեզ թելադրել են, մենք գրել ենք։ Քննիչը և հետաքննիչը մեզ ասում էին, որ եթե նրանց ասելով գրենք, մեզ համար էլ լավ կլինի, հինգ ամբաստանյալների համար էլ, սակայն իրականում նրանք խաբել են, քանի որ այդ սուտ պարտադրված ցուցմունքներով, այդ անմեղ երեխաներին դատարապարտել են չորսական տարի ազատազրկման չկատարած հանցագործության համար:
Բացի այդ, իրենց ստիպեն ցուցմունք տալ, որ «իրականում եղել է առևանգում, բայց քանի որ մեզ խնդրում են ամբաստանյալները, մենք ուզում ենք նրանց օգնել և սուտ ցուցմունք ենք տալիս», սա բացարձակ սուտ է, մենք ոչ թե ցանկացել ենք նրանց օգնել, որպեսզի իբր արածի համար պատասխանատվություն չկրեն, այլ իրականությունն այն է, որ նրանք Ռոզային չեն առևանգել:
Վերաքննիչ դատարանում դարձյալ իր ցուցմունքում Ռոզան հայտնել է, որ «իրեն չեն առևանգել, գիտակցում է իր ասածի պատասխանատվությունը և եթե կապացուցեն, որ ինքը ստում է, ինքը պատրաստ է նույնիսկ քրեական պատասխանատվություն կրել դրա համար, որովհետև իրեն հարկադրած և թելադրած կեղծ ցուցմունքով այդ անմեղ հինգ երեխաները այսօր գտնվում են բանտերում»։
Այդ հինգ երիտասարդները, որոնցից երկուսն աչանափահաս են, իսկ երեքը տակավին երիտասարդ, հինգից երեքը Ռոզայի ծանոթներն էին ու շատ մտերիմները, Լ.Ղուկասյանը նրա համար քրոջ պես էր, անչափահաս Հ.Դավթյանն իր անձնական վարսավիրն էր, իսկ Ժ.Մհերյանի հետ շատ մտերիմ էին: Ռոզային առևանգելու բացարձակ անհրաժեշտություն չի եղել, առավել ևս, երբ նրան «առևանգելու» պատճառը եղել է, որպեսզի Ռոզան նրանց հետ գնար «Դոուս» գիշերային ակումբ, որպեսզի ցույց տար Մարիշին, ով նրանց սեռական բնույթի լկտի հայհոյանքներ էր տվել։ Ռոզան իր կամքով նրանց հետ իջել է, գնացել, նստել ավտոմեքենան, գնացել է գիեշարային ակումբ։ Ճանապարհին մտել են խանութ, գնել հաց, երշիկ, պեպսի, ուտելով, ուրախ անեկդոտներ պատմելով գնացել են գիշերային ակումբ, որտեղ Ռոզան` «առևանգվածը» միայնակ մոտեցել է անվտանգության աշխատակցին, հարցրել Մարիշի այնտեղ գտնվելու մասին և վերադարձել նրանց մոտ: Եթե Ռոզան առևանգված լիներ, նա օգնության կդիմեր անվտանգության աշխատակիցներին, և չէր էլ վերադառնա նրանց մոտ: Նրանք համոզվելով, որ Մարիշն այնտեղ չի Ռոզային նստեցրել են տաքսի և ուղարկել տուն, քանի որ նրանք Ռոզայի հետ ոչ մի խնդիր չեն ունեցել։ Ահա ամբոդջ «առևանգումը», իսկ մնացածը քննիչ Մարգարյանի հանցավոր ֆանտազիայի արդյուքն է, որը խեղաթյուրելով իրականությունը` իր աշխատասենյակում նկարել է ամբողջ գործը:
Առևանգման գործով տրված իրենց նախաքննական ցուցմունքներն անարժանահավատ են, իսկ դատաքննական ցուցմունքներն արժանահավատ, նախաքննական ցուցմունքները քննիչ Մարգարյանը վերցրել է հարկադրաբար, ծեծի, սպառնալիքի, հայհոյանքների, հոգեբանական ճնշումների ազդեցության տակ, որի վերաբերյալ ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում քննիչ Ս.Մարգարյանի նկատմամբ հարուցվել է քրեական գործեր՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով և 349-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, որն էլ հետագայում նույն քննիչ Մեժլումյանի կողմից անօրեն կարճվել է, և իրենց մեղադրանք առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Ամբաստանյալները հատկանշական են համարել այն հանգամանքը, որ թիվ 62226516 քրեական գործով ոչ Հայկ Դավթյանին, ոչ Լիանա Ղուկասյանին, և ոչ էլ Ժենյա Մհերյանին ու մնացած բոլոր վկաներին քննիչ Մեժլումյանը քրեական պատասխանատվության ենթարկելու հարց չի բարձրացրել, չգիտես թե ինչու համարելով, որ վերջիններիս ցուցմունքներն արժանահավատ են, սակայն դրանցում նշված հանգամանքները կողմնակի այլ ապացույցներով չեն հաստատվում, որպեսզի քննիչ Ս.Մարգարյանին մեղադրանք առաջադրի: Սակայն չգիտես թե ինչ՞ու միայն իրենց է մեղադրանք առաջադրել, որով քննչական և դատախազական համակարգը մեկ նպատակ է հետապնդել, որպեսզի իրենց լռեցնի, դրանով իսկ քողարկի այդ մարմինների կողմից կատարած անօրինականությունները: Հակառակ դեպքում առաջանալու էր այդ մարմինների պաշտոնատար անձանց պատասխանատվության ենթարկելու հարց։
Այն դեպքում երբ քննիչ Մարգարյանի նկատմամբ կար ավելի ծանրակշիռ և պատասխանատվության մեղադրանքներ, օրինակ՝ Հայկ Դավթյանը հայտարարել է, որ քննիչ Մարգարյանը պահանջել է 8.000 ԱՄՆ դոլար կաշառք, բայց չգիտես թե ինչու քննիչ Մեժլումյանը դրան ուշադրություն չի դարձրել։ Երկու գործերով անցնող 18 վկաներ /անխտիր բոլոր վկաները/, դատավարության ժամանակ, բոլորն իրենց նախաքննական ցուցմունքները փոխել են, հայտարարելով, որ քննիչ Մարգարյանը ցուցմունքները կորզել է ծեծի, սպառնալիքի, վիրավորանքի միջոցով, նրանց ցուցմունքները թելադրելու ձևով:
Դատավճիռը կայացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ, 395-րդ, 397-րդ և 398-րդ հոդվածների խախտմամբ, քանի որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմնականում անփոփոխ է թողել և հիմք է ընդունել նախաքննական մարմնի և դատախազության հետևությունները, որոնք չեն համապատասխանում գործի իրական փաստական հանգամանքներին, որոնք ընդհանուր հաշվով խեղաթյուրված է ներկայացվել, ընդհանրապես չի նշվել թե երկու գործերով դատարաններում իրենք ինչ ցուցմունքներ են տվել այդ մասով, դատարանը վերլուծություն չի կատարել։
Առաջին ատյանի դատարանն իրենց ցուցմանքները չի գնահատել համակցության մեջ, կատարել է միակողմանի քննություն, այն չի համադրել իրենց ցուցմունքների հետ, դատավճիռը կայացրել է բացառապես նախաքննական ցուցմունքների վրա, մեդադրական ուղղվածությամբ։ Արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 17-րդ, 124-127 հոդվածների պահանջները, քանի որ չի կատարել գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննություն, ինչն էլ հանգեցրել է դատական սխալի։ Դատավճռում բերած Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները հակասում են ապացույցների հետազոտման վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 12.02.2010թ. թիվ ԵԱՔԴ/0632/01/08 որոշմամբ հայտնած դիրքորոշմանը: Այսպես, ինչպես նախաքննական մարմինը, այնպես էլ Առաջին ատյանի դատարանը քրեական գործը քննելիս չեն առաջնորդվել վերը նշված որոշմամբ արտահայտած սկզբունքներով, կանխակալ մոտեցում են դրսևորել գործի նկատմամբ, բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննություն չեն կատարել, ինչն էլ հանգեցրել է դատական սխալի, դատարանը կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասը, որը չպետք է կիրառեր, քանի որ իրենց վերագրած արարքում բացակայում են նշված հոդվածով սահմանված հանցակազմը:
Ելնելով վերոգրյալից, ամբաստանյալներ Մարիամ Զոհրաբյանը և Ռոզա Զոհրաբյանը խնդրել են. «Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 17.03.2018 թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0014/01/17 դատավճիռը և փոփոխել ամբաստանյալներ՝ Մարիամ և Ռոզա Զոհրաբյանների ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով»:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատական նիստի ժամանակ ամբաստանյալներ Մարիամ Զոհրաբյանը և Ռոզա Զոհրաբյանը վերոհիշյալ հիմնավորումներով պնդեցին վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել:
Միաժամանակ, ամբաստանյալներ Մարիամ Զոհրաբյանը և Ռոզա Զոհրաբյանը միջնորդեցին` վերաքննիչ բողոքը չբավարարելու դեպքում, վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճել:
Մեղադրող Ա.Շահբազյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ նշելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն օրինական է, հիմնավորված և փոփոխման ենթակա չէ:
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցներ.
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները.
Առաջադրված մեղադրանքների շուրջ դատարանում հարցաքննվելիս ամբաստանյալներ Ռոզա Զոհրաբյանը և Մարիամ Զոհրաբյանն իրենց մեղավոր չեն ճանաչել:
Դատական քննության ընթացքում ամբաստանյալ Ռոզա Զոհրաբյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իրականում առևանգում տեղի չի ունեցել, Լիաննա Ղուկասյանը և մյուսներն իրեն շատ հարազատ մարդիկ են: Երկար ժամանակ է, ինչ ճանաչում և շփվում է Լիաննա Ղուկասյանի հետ: Այդ ժամանակահատվածում աշխատել է գիշերային ակումբում, որպես պարուհի: Դեպքի օրն իր հեռախոսահամարին է զանգահարել Լիաննան, հեռախոսազանգին պատասխանել է իր ընկերուհին, ով չէր ցանկանում, որ ինքը Լիաննայի հետ շփում ունենա: Երբ այդ ընկերուհին իր փոխարեն պատասխանել է Լիաննայի հեռախոսազանգին, վերջինիս հասցեին վիրավորական արտահայտություններ է արել, այդ պատճառով իրենց բնակարան են եկել Ժենյան և Հայկը, ովքեր էլ իրար հետ նորմալ զրուցել են: Սակայն քանի որ զրույցը եղել է մի փոքր բարձր տոներով, իր մայրը սխալ է հասկացել և մտածել է, որ իրար հետ կռիվ են անում, ուստի զանգահարել է ոստիկանություն: Առևանգում տեղի չի ունեցել, իրենք միասին, նորմալ շփվելով գնացել են, այնուհետև, վերջիններս իրեն նորմալ հետ են ուղարկել տուն: Քննիչ Սարգիս Մարգարյանն իրեն ասել է, որ պնդեն նախկինում իրենց ասածները, հակառակ դեպքում, կդատապարտվեն: Ինքն էլ հայտնել է, որ իրականում ոչ մի առևանգում տեղի չի ունեցել, սակայն քննիչն ասել է, որ գրեն իր ասածով, իբրև թե՛ իրենց համար լավ լինի, թե՛ մյուսների: Քանի որ օրենքից անտեղյակ են եղել, մտածել են, որ այդ կերպ քննիչը ցանկանում է իրենց օգնել: Որոշ ժամանակ անց, մորաքրոջ տղան, ով իրավաբան է, իրենց ասել է, որ, եթե քննիչը նման բան է ասում, ապա նա ցանկանում է, որ իր ծանոթները դատապարտվեն: Այդ ընթացքում իրենք հասկացել են իրենց սխալը, ցանկացել են այն ուղղել, սակայն չի ստացվել, քանի որ գործն արդեն ուղարկվել էր դատարան: Քննիչ Սարգիս Մարգարյանն իրենց ստիպել է, որ իրենք նրա ուզածով ցուցմունք գրեն, նույնիսկ հայհոյել է իրենց: Որոշ ժամանակ անց գնացել են քննիչ Խորեն Մեջլումյանի մոտ և ասել, որ քննիչ Սարգիս Մարգարյանը «շառ է անում իրենց ծանոթների վրա» և ցանկանում է նրանց դատապարտել: Հատուկ քննչական ծառայությունում նույնպես չեն կարողացել հասնել իրենց նպատակին, քանի որ քննիչ Սարգիս Մարգարյանը միշտ հաղթանակած է դուրս եկել:
Մայրը ոստիկանություն ահազանգելիս հայտնել է, որ իբր աղջկան տարել են, սակայն նման բան տեղի չի ունեցել: Ճիշտ է վերելակում բարձր տոներով են զրուցել միմյանց հետ, սակայն դա չի նշանակում, որ իրեն առևանգել են: Ոստիկանություն զանգահարելուց հետո է մայրն իմացել, որ իրականում իրեն չեն առևանգել: Ոստիկանությունում բացատրություն տալու ժամանակ մայրն արդեն տեղյակ է եղել, որ իրեն չեն առևանգել: Ոստիկաններն իրենց չեն ուղղորդել, ուղղակի, քանի որ անքուն են եղել, ամեն ինչ սխալ են հասկացել և այդ սխալի հետևանքով էլ իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ են հաղորդել, շփոթվածության արդյունքում են նման տեղեկություններ հայտնել: Ժենյա Մհերյանին պատահաբար ինքն է մարմնական վնասվածք պատճառել, այլ ոչ՝ իր մայրը: Նյութերի նախապատրաստման ընթացքում այդ մասին չի հայտնել, քանի որ գտել է, որ դրա կարիքը չկա: Քննիչ Սարգիս Մարգարյանն ասել է, որ եթե մեղադրյալների դեմ ցուցմունք չտան, ապա իրենց են անազատության մեջ պահելու: Մեղադրյալներն արդեն իսկ դատապարտվել են այդ քրեական գործով, դատարանում, քրեական գործի քննության ընթացքում, որոշ ժամանակ անց իրենք ասել են, որ իրեն չեն առևանգել, սակայն այդ փաստը դատարանը հաշվի չի առել: Դատարանում, քրեական գործի ըստ էության քննության ընթացքում, սկզբում մեղադրյալների դեմ է ցուցմունք տվել, այնուհետև, հասկացել է, որ իրականում առևանգում տեղի չի ունեցել: Մորաքրոջ տղայի հետ զրուցելուց հետո է հասկացել, որ պետք է իրականությունը հայտնի, որպեսզի մեղադրյալները քրեական պատասխանատվության չենթարկվեն: Նախաքննության ընթացքում` առերեսման ժամանակ, պնդել է, որ իրեն առևանգել են, սակայն իրականում այդպիսի բան տեղի չի ունեցել, պնդել է, քանի որ նախկինում նմանատիպ ցուցմունք է տվել: Գործը դատարանում գտնվելու ընթացքում էլ քննիչն իրենց հրավիրել է քննչական բաժին, սակայն այդ մասին դատարանին չեն հայտնել:
Դատական քննության ընթացքում ամբաստանյալ Մարիամ Զոհրաբյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014թ. հուլիսի 6-ին, առավոտյան ժամը 5-ի սահմաններում, իր դուստր Ռոզան տուն է եկել, ինչից կես ժամ անց իրենց տուն են եկել Ռոզայի ծանոթները: Նրանք միմյանց հետ վիճաբանել են, որից հետո իրենց տուն եկած անձինք հեռացել են, սակայն ինքն այլ բան է հասկացել: Նրանք վերելակի մեջ վիճել են, ինչի պատճառով զանգահարել է ոստիկանություն և հայտնել, որ իր աղջկան տարել են: Ոստիկանները եկել են իրենց տուն, այնուհետև, կես ժամ անց եկել է նաև Ռոզան: Ռոզային ոչինչ չեն արել, ուղղակի տարել են, որպեսզի վերջինս Մարիամի տան տեղը ցույց տա, այնուհետև Ռոզային կրկին հետ են ուղարկել: Իրենք նախաքննության ընթացքում գրել են քննիչ Սարգիս Մարգարյանի թելադրածը: Քննիչի հայտնածն առ այն, որ ինքն իրենց չի ուղղորդել, իրականությանը չի համապատասխանում: Իրենք ոչ հաշտվել և ոչ էլ շփում են ունեցել մեղադրյալների հետ, նրանց նկատմամբ բողոք չեն ունեցել, քանի որ մեղադրյալները երիտասարդ են: Առևանգում որպես այդպիսին չի եղել, քանի որ վերելակում վիճել են, ինքը մտածել է, որ Ռոզային առևանգել են, ուստի զանգահարել է ոստիկանություն: Իրենք քննիչ Սարգիս Մարգարյանին հայտնել են, որ առևանգում տեղի չի ունեցել, սակայն նա այլ բան է գրել, պատճառը եղել է իրենց` օրենքի չիմացությունը: Ինքն իրավապահ մարմիններին հայտնել է, որ իր աղջկան ոչ թե առևանգել են, այլ` տարել են: Ոստիկանությունում իրեն չեն ստիպել, իր նկատմամբ բռնություն չեն գործադրել, չի կարող պատասխանել հարցին, թե ինչու է նման բացատրություն և ցուցմունք տվել: Իրենք հաղորդում են ներկայացրել քննիչ Սարգիս Մարգարյանի կողմից իրենց նկատմամբ բռնություն գործադրելու մասին, սակայն վերջինս հերքել է այդ հանգամանքը: Դատարանում հայտնել են քննիչ Սարգիս Մարգարյանի կողմից թերթով հարվածելու հանգամանքի մասին:
Դատական քննության ընթացքում տուժող Սարգիս Մարգարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում, որպես ավագ քննիչ: Ամբաստանյալներ Ռոզա և Մարիամ Զոհրաբյաններին ճանաչում է 2014 թվականից` իր վարույթում քննված քրեական գործի շրջանակներում: 2014թ. հուլիսի 16-ին, երբ աշխատել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Մաշտոցի բաժնից ստացել է Ռոզա և Մարիամ Զոհրաբյանների հաղորդման հիման վրա նախապատրաստված նյութերը: Քանի որ գործի նյութերում առկա են եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 7-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներ, քրեական գործ հարուցելու բավարար առիթ և հիմք, հարուցել է քրեական գործ և այն ընդունել վարույթ: Հաշվի առնելով, որ քրեական գործի ընթացքում եղել են մեծածավալ քննչական գործողություններ կատարելու անհրաժեշտություն, քննչական բաժնի պետի կողմից ձևավորվել է քննչական խումբ, որի ղեկավար են նշանակել իրեն: Հարուցված քրեական գործով տուժող է ճանաչել և հարցաքննել Ռոզա Զոհրաբյանին, ինչպես նաև վերջինիս մորը՝ Մարիամ Զոհրաբյանին: Հանցագործությունը կատարելու կասկածանքով ձերբակալվել է 5 անձ, որոնց բավարար ապացույցների համակցությամբ մեղադրանք է առաջադրել: Մեղադրյալների և տուժողների ցուցմունքների միջև առկա հակասությունների պատճառով կատարել է առերս հարցաքննություններ: Այնուհետև, քրեական գործը, կազմված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկել է Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազություն` դատարան ուղարկելու միջնորդությամբ: Ամբաստանյալների հաղորդման կապակցությամբ, առ այն, թե իբր ինքը չարաշահել է իր պաշտոնեական լիազորությունները, մասնավորապես` վերջիններիս թելադրել է իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունքներ գրել, հայտնել է, որ նման դեպք տեղի չի ունեցել, վերջիններս հարցաքննվել են օրենքով սահմանված կարգով, որևէ միտում չի ունեցել նրանց ինչ-որ բան թելադրելու, քանի որ դեռևս ոստիկանության Մաշտոցի բաժնում նախապատրաստված նյութերի ընթացքում Ռոզա և Մարիամ Զոհրաբյանները դեպքի վերաբերյալ տվել են հանգամանալից բացատրություն և հարուցված քրեական գործի քննությամբ ըստ էության պնդել են նախկինում իրենց տված բացատրությունները և, առերես հարցաքննվելով մեղադրյալների հետ, պնդել են նույն ցուցմունքները: Ցուցմունքները գրվել են նրանց ձեռքով, նրանք անձամբ են այն արձանագրել: Ոստիկանության Մաշտոցի բաժնում, մինչ նախապատրաստված նութերը քննչական բաժին ուղարկելը, հնարավոր չէ պարզել, թե որ քննիչի վարույթում է այն քննվելու: Տուժողը հավելել է, որ ինչպես սույն քրեական գործով, այնպես էլ իր վարույթում քննված նրանց վերաբերյալ այլ քրեական գործերով, ամբաստանյալները, իր վերաբերյալ իրականությունը խեղաթյուրելու և մեղադրյալներին պաշտպանելու նպատակով, նրանց օգտին տվել են ցուցմունքներ: Նշել է, որ նախաքննության ընթացքում ամբաստանյալների կողմից ներկայացվել է դիմում, այն մասին, որ բողոք չունեն մեղադրյալների դեմ, հաշտվել են նրանց հետ, որը կցվել է քրեական գործին: Ամբաստանյալները հնարավորություն են ունեցել իրենց ցուցմունքներն անձամբ արձանագրելու, դիտողություններ ունենալու դեպքում նաև արձանագրելու դրանք, քննչական գործողություններից առաջ վերջիններիս պարզաբանվել է իրենց իրավունքներն ու պարտականությունները, ներկայացուցիչ ունենալու ցանկություն չեն հայտնել և բացառվում է որևէ այլ աշխատակցի կողմից նրանց նկատմամբ ազդեցություն ունենալու հանգամանքը:
Տուժողը նշել է, որ հայտնում է իրականությունը և պնդում իր ցուցմունքը:
Դատական քննության ընթացքում վկա Գոռ Բաղդասարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Մաշտոցի բաժնի հերթապահ մասում` որպես պետի օգանական: Ամբաստանյալներին ճանաչում է, նրանց կողմից իրենց մոտ հաղորդում տալու շրջանակներում: Ամբաստանյալ Մարիամ Զոհրաբյանը զանգահարել է ոստիկանության օպերատիվ կառավարման կենտրոն և հայտնել, որ աղջկան առևանգել են, ինչից հետո ոստիկանության ծառայողները նրանց հայտնաբերելուց հետո ներկայացրել են բաժին, որտեղ Ռոզա Զոհրաբյանը տվել է հանցագործության մասին հաղորդում, ինչի կապակցությամբ նախապատրաստվել են նյութեր: Նյութերը նախապատրաստելուց հետո, ընթացքը լուծելու համար ուղարկվել է քննչական բաժին: Որքանով հիշում է, ըստ հաղորդման` առևանգումը կատարվել էր գիշերային ակումբում պարելու համար նախատեսված կոշիկների համար: Հաղորդման մեջ նշված հանգամանքները գրի են առնվել հաղորդում տված անձի բառերից, ոչ ոք նրան չի ուղղորդել և ուղղորդման անհրաժեշտություն չի եղել, քանի որ նախապես, մինչ հաղորդում տալը, վերջիններիս կողմից դեպքի վերաբերյալ ահազանգ է ստացվել ոստիկանության 1-02 հեռախոսահամարին: Հաղորդումը տրվել է Ռոզա Զոհրաբյանի կողմից, վերջինս եղել է մայրիկի հետ միասին: Հաղորդում տալուց վերջիններիս նկատմամբ որևիցե ճնշում, բռնություն, սպառնալիք չի եղել և վերջիններիս կողմից էլ այդ մասին հայտարարություններ չեն եղել: Հաղորդումը տրվել է Ռոզա Զոհրաբյանի կողմից, վերջինս հաղորդում տալուց եղել է միայնակ, իսկ մայրիկը միջանցքում նրան է սպասել: Մինչ այդ, Մարիամ Զոհրաբյանից բացատրություն են վերցրել, որը գրի է առնվել վերջինիս կողմից: Հավելեց, որ վերջիններս բացատրություն տալուց պնդել և ցանկացել են, որ ենթադրյալ առևանգողները ենթարկվեն քրեական պատասխանատվության:
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են նաև ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ ավագ քննիչ Խ.Մեջլումյանի 2017թ. փետրվարի 2-ի որոշմամբ այլ ապացույց ճանաչված հետևյալ փաստաթղթերը.
- 2016թ. հոկտեմբերի 25-ի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի` զննության է ենթարկվել 2015թ. դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում հարուցված և 2016թ. հոկտեմբերի 24-ին վարույթը կարճված թիվ 62232415 քրեական գործը,
- 2016թ. հունվարի 15-ի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի` զննության է ենթարկվել թիվ ԵԱՔԴԴ/0060/01/14 (նախաքննական համարը 10133314) քրեական գործը,
- Ռոզա Զոհրաբյանից հաղորդում ընդունելու մասին 2014թ. հուլիսի 16-ի արձանագրությունը, համաձայն որի` վերջինս հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2014թ. հուլիսի 16-ին, ժամը 05:00-ի սահմաններում իրենց տուն են գնացել իր ծանոթներ Հայկոն և Դոնիկը, ովքեր սպառնալով իրեն, որ կսպանեն, եթե իրենց հետ չգնա, իր կամքին հակառակ, ստիպելով իրեն տանից դուրս են հանել, այնուհետև, բռնելով իր ոտքերից և մազերից` քաշելով իջացրել են շենքի բակ, նստեցրել Անդոյի «opel» մակնիշի ավտոմեքենան և տեղափոխել Սախարովի հրապարակ, որտեղ ավտոմեքենայի մեջ Անդոն և վերջինիս ընկերուհի Լիաննան պահանջել են Լիաննայի կոշիկը կամ 100.000 ՀՀ դրամ` հակառակ դեպքում սպառնալով ծեծի ենթարկել: Այնուհետև, իմանալով, որ իրենց պահանջներն ինքը չի կատարի, իրեն բաց են թողել` ասելով, որ երեկոյան ժամը 22-ին կգան կոշիկի կամ գումարի հետևից,
- վկա Մարիամ Զոհրաբյանի 2014թ. հունիսի 17-ի հարցաքննության արձանագրությունը, համաձայն որի` 2014թ. հուլիսի 6-ին, ժամը 05:00-ի սահմաններում դուստը` Ռոզա Զոհրաբյանն աշխատանքից վերադարձել է տուն և մոտ 10 րոպե անց իրենց տուն են գնացել դստեր ընկերները` Լիաննայի ընկեր Հայկոն և Դոնիկ անվամբ մի աղջիկ, ովքեր պահանջել են, որպեսզի Ռոզան գնա իրենց հետ: Սակայն, երբ Ռոզան հրաժարվել է գնալ նրանց հետ, Դոնիկը հայտնել է, որ Հայկոյի մոտ գտնվող դանակով բոլորին կսպանի: Նրանք սպառնալիքի ազդեցության տակ Ռոզայի մազերից քաշելով տանից դուրս են բերել և նրան տարել իրենց հետ: Քանի որ վերջիններիս գալուց առաջ իրեն զանգահարել էր Լիաննան և ճշտել Ռոզայի տանը գտնվելու հանգամանքը, այդ պատճառով կարծել է, թե Լիաննան է կազմակերպել այդ ամենը, զանգահարել է նրան, և բազմաթիվ զանգերից հետո միայն մեկ ժամ անց հեռախոսազանգին պատասխանել է Ռոզան և հայտնել, որ իր հետ ամեն ինչ կարգին է: Ինքը Ռոզային հայտնել է, որ զանգահարել է ոստիկանություն և պատմել կատարվածի մասին: Ժամը 08:00-ի սահմաններում Ռոզան վերադարձել է տուն: Տեղյակ է եղել, որ Լիաննան Ռոզայից իր կոշիկները կամ 100.000 ՀՀ դրամ է պահանջում, ինչպես նաև պահանջել է, որ Ռոզան իրեն մատնացույց անի իր աշխատանքային ընկեր Մարիշին: Ինքն անձամբ դանակ չի տեսել, սակայն վախեցել է` հավատալով նրանց ասածներին:
- Ռոզա Զոհրաբյանի 2014թ. հուլիսի 16-ի բացատրության արձանագրությունը, համաձայն որի` աշխատում է Սախարովի հրապարակում գտնվող «Դուոս» գիշերային ակումբում, որպես պարուհի: Ճանաչում է Լիաննային, ում հետ ծանոթացել է սոցիալական կայքի միջոցով և վերջինիս հետ մի քանի օր աշխատել են միասին: Գումար քիչ վաստակելու պատճառով Լիաննան դուրս է եկել աշխատանքից` այնտեղ թողնելով իր բեմական կոշիկները: Դրանից հետո Լիաննան անընդհատ զանգահարել է իրեն և պահանջել, որպեսզի ինքն ակումբից վերցնի կոշիկները և փոխանցի իրեն, սակայն ինքը նրա ասածը չի կատարել, քանի որ ակումբի տերը չի ցանկացել դրանք վերադարձնել: Լիաննան հասկանալով, որ ինքը նրա պահանջները չի կատարում՝ 2014թ. հուլիսի 16-ին, ժամը 05:00-ի սահմաններում ընկերների հետ եկել են իրենց շենքի բակ, այնուհետև նրա ընկերներից Հայկոն և Դոնիկ մականվամբ ընկերուհին բարձրացել են իրենց բանակարան, ներս մտնելով իրեն սպառնացել են սպանել դանակով, եթե իրենց հետ չգնա գիշերային ակումբ և չվերադարձնի կոշիկները: Դրանից հետո նրանք իր կամքին հակառակ, մազերից քաշելով իջեցրել են շենքի բակ, որտեղ նախօրոք սպասող Լիաննայի և Արտաշի հետ նստացրել են Անդոյի «opel» մակնիշի ավտոմեքենանև իր կամքին հակառակ տեղափոխել են «Դուոս» գիշերային ակումբի մոտ: Ճանապարհին Հայկոն գրպանից հանել է դանակը և ցույց տալով հայտնել է, որ եթե ինքը նրանց հետ չգնար իրեն այդ դանակով կսպաներ: Երբ հասել են գիշերային ակումբի մոտ, Լիաննան իրեն հայտնել է, որ գիշերային ակումբի Մարիշ անվամբ պարուհին, ում դեմքով չի ճանաչում, իրեն հայհոյել է և բացի կոշիկը կամ գումարը պահանջելուց, իրենից պահանջել է նաև մատնացույց անել Մարիշին: Որոշ ժամանակ անց մայրը զանգահարել է Լիաննայի հեռախոսահամարին և հայտնել, որ կատարվածի համար դիմել է ոստիկանություն, որից հետո իրեն նույն ավտոմեքենայով տեղափոխել են Զեյթուն թաղամաս, որտեղից էլ տաքսի ավտոմեքենայով ճանապարհել են տուն: Ավտոմեքենայի մեջ իր նկատմամբ բռնություն չեն գործադրել, միայն Լիաննան և Հայկոն սպառնացել են իրեն, որ եթե իրենց ասածները չանի, իր համար վատ կլինի: Մինչ սպառնալը տանից դուրս չի եկել, իսկ երբ Հայկոն սպառնացել է, որ դանակով կսպանի, ինքն ու մայրը վախեցել են և դիմադրություն ցույց չեն տվել:
- թիվ 10133314 քրեական գործով վկա Մարիամ Զոհրաբյանի և մեղադրյալ Ժենյա Մհերյանի առերեսման մասին 2014թ. սեպտեմբերի 23-ի արձանագրությունը,
- թիվ 10133314 քրեական գործով մեղադրական եզրակացությունը` ըստ մեղադրանքի Անդրանիկ Սպարտակի Սահակյանի, Լիաննա Հուսիկի Ղուկասյանի, Արշակ Անդրանիկի Սարգսյանի, Ժենյա Եփրեմի Մհերյանի և Հայկ Կամոյի Դավթյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով,
- քրեական հետապնդում չիրականացնելու և քրեական գործով վարույթը կարճելու մասին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչ Խ.Մեջլումյանի 2016թ. հոկտեմբերի 24-ի որոշումը, համաձայն որի` թիվ 62232415 քրեական գործով վարույթը հանցակազմի բացակայության հիմքով կարճվել է և Ռոզա ու Մարիամ Զոհրաբյանների դիմումներն ստանալու, դրանք քրեական գործին չկցելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Լիաննա Ղուկասյանի և Ժենյա Մհերյանի նկատմամբ բռնության գործադրմամբ զուգորդված պաշտոնեական լիազորություններն անցնելու` թղթով և գրիչով նրանց հարվածելու, ինչպես նաև ցուցմունքի բովանդակությունը նրանց թելադրելու, ուղղորդելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Արայիկ Մխիթարյանի նկատմամբ սպանության փորձ կատարելու դեպքի առթիվ վարույթում քննված քրեական գործով մեղադրյալ Հայկ Դավթյանին և վկա Ռոզա Զոհրաբյանին ցուցմունքի բովանդակությունը թելադրելու, ուղղորդելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Հայկ Դավթյանից առանձնապես խոշոր չափերով կաշառք ստանալու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով և ծանր հանցագործության վերաբերյալ գործով ապացույց` վկա Ռոզա Աբրահամյանի հարցաքննության արձանագրությունը կեղծելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում տվյալ հոդվածներով նախատեսված հանցակազմերի բացակայության հիմքով, Ռոզա Զոհրաբյանին առևանգելու դեպքի առթիվ հարուցված քրեական գործի նախաքննության ընթացքում վերջինիս և Մարիամ Զոհրաբյանին ցուցմունքի բովանդակությունը թելադրելու, նրանց ուղղորդելու դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նույն գործով մեղադրյալ Լիանա Ղուկասյանին ինքնասպանության հասցնելու կամ հակելու դրվագով Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 110-րդ և 111-րդ հոդվածներով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` հանցագործության դեպքի բացակայության հիմքով, Ժենյա Մհերյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելու` վերջինիս ապտակելու համար ՀՀ ոստիկանության հասարակայնության հետ կապի և լրատվության վարչության տեսուչ Մարտուն Սիմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում տվյալ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի բացակայության հիմքով, վարույթում նյութերի նախապատրաստման ընթացքում բացատրության բովանդակությունը Ռոզա և Մարիամ Զոհրաբյաններին թելադրելու, նրանց ուղղորդելու դրվագով ՀՀ ոստիկանության Մաշտոցի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի տեսուչ Արտակ Աբովյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրա արարքում տվյալ հանցագործության հանցակազմի բացակայության հիմքով, սուտ մատնության համար Լիաննա Ղուկասյանի, Ժենյա Մհերյանի, Ռոզա Աբրահամյանի և Հայկ Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրանց արարքներում տվյալ հանցագործության հանցակազմի բացակայության հիմքով:
- Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազի կողմից ՀՀ ոստիկանության Մաշտոցի բաժնի պետին հասցեագրված գրությունը, համաձայն որի` ուղարկվում է թիվ ԵԱԴԴ/0060/01/14 քրեական գործով մեղադրողի զեկուցագիրը և հայտնվում է, որ անհրաժեշտ է ՀՀ ոստիկանության մաշտոցի բաժին հրավիրել Մարիամ Զոհրաբյանին, վերջինիս նախազգուշացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով նախատեսված պատասխանատվության մասին, նրանից ընդունել համապատասխան հաղորդում և սեղմ ժամկետում լուծել ընթացքը:
- Ռոզա Զոհրաբյանից 2016թ. մայիսի 17-ին հանցագործության մասին հաղորդում ընդունելու վերաբերյալ արձանագրությունը, համաձայն որի` Ռոզա Զոհրաբյանը, սուտ մատնության համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին նախազգուշացված լինելով, հաղորդում է տվել այն մասին, որ իր հաղորդման հիման վրա 2014 թվականի հուլիսին ՀՀ քննչական կոմիտեի Մաշտոցի քննչական բաժնում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում գործը քննող քննիչ Սարգիս Մարգարյանն իրեն ստիպել ու թելադրել է, որ իր ցուցմունքներում գրի, առերեսումների ժամանակ պնդի, որ Լիաննան, Ժենյան, Անդրանիկը, Հայկը և Արշակն իրեն առևանգել են, խոստանալով, որ այդ դեպքում թեʹ իր և թեʹ այդ անձանց համար վատ բան չի լինի: Ինքը հավատալով քննիչ Ս.Մարգարյանին` ցուցմունք է գրել և առերեսումների ժամանակ պնդել է, թե իբր այդ անձինք իրեն առևանգել են, մինչդեռ նրանք իրեն չեն առևանգել և այդ ամենը հորինել, թելադրել ու իրեն ստիպել է, որ գրի քննիչ Սարգիս Մարգարյանը: Բացի այդ, նույն գործի քննության ընթացքում քննիչ Սարգիս Մարգարյանը հարցաքննել է իր տատիկին` Ռոզա Աբրահամյանին, սակայն վերջինիս ցուցմունքի տակ նրա փոխարեն ստորագրել է քննիչ Ս.Մարգարյանը:
- Մարիամ Զոհրաբյանից 2016թ. մայիսի 18-ին հանցագործության մասին հաղորդում ընդունելու վերաբերյալ արձանագրությունը, համաձայն որի` Մարիամ Զոհրաբյանը, սուտ մատնության համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին նախազգուշացված լինելով, հաղորդում է տվել այն մասին, որ աղջկա Ռոզա Զոհրաբյանին առևանգելու դեպքի առթիվ Մաշտոցի քննչական բաժնում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում 2014 թվականի հուլիսին գործը քննող քննիչ Ս.Մարգարյանն իրեն թելադրել է սուտ ցուցմունքներ այն մասին, որ Հայկն ու Ժենյան իբր առևանգել են Ռոզային, խոստանալով, որ այդպես գրելու դեպքում թե՜ իր և թե՜ Հայկի ու Ժենյայի համար լավ կլինի, բացի այդ, ասել է, որ իր թելադրածը չգրելու դեպքում կդատվի, ինչի համար էլ ստիպված գրել է քննիչ Ս.Մարգարյանի թելադրածը, թե իբր Հայկն ու Ժենյան առևանգել են Ռոզային, սակայն այդպիսի դեպք չի եղել, Ռոզան իր կամքով է գնացել Հայկի և Ժենյայի հետ: Ս.Մարգարյանին ասել է, որ իր աղջկան ոչ ոք չի առևանգել, բայց նա գործը տարել է այնպես, որ իբր 2014թ. հուլիսի 16-ին Ռոզայի ընկերներն առևանգել են նրան: Գործը սարքելու համար խնդրում է պատժել քննիչ Ս.Մարգարյանին:
- Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Հ.Չախոյանի 2015թ. հունիսի 22-ի զեկուցագիրը, համաձայն որի՝ թիվ ԵԱԴԴ/0060/01/14 քրեական գործի դատական քննության ընթացքում, ապացույցների հետազոտման փուլում, վկա` տուժող Ռոզա Զոհրաբյանի մայրը` Մարիամ Զոհրաբյանը 2015թ. հունիսի 22-ի դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ դստերն ամբաստանյալները չեն առևանգել և այդ կապակցությամբ դեպքից մի քանի օր անց գրավոր դիմում է ներկայացրել ՀՀ ոստիկանության Մաշտոցի բաժին, որը քրեական գործի նյութերում բացակայում է:
- Մարիամ Զոհրաբյանի 2015թ. հունիսի 24-ի բացատրությունը, համաձայն որի` 2014 թվականի հուլիս ամսին դստեր ծանոթ Հայկն իր ընկերներով առևանգել է դստերը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Մաշտոցի բաժնում հարուցվել է քրեական գործ, որն էլ ուղարկվել է դատարան: 2015թ. հուլիսի 22-ին Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատարանում, դատական նիստի ժամանակ հայտնել է, որ իր դստերն այդ տղաները չեն առևանգել, որի կապակցությամբ դեպքից մի քանի օր անց համապատասխան գրավոր դիմում է ներկայացրել ոստիկանության բաժին, սակայն իրականում այդ դիմումը ոստիկանության բաժին չի ներկայացրել, նշված դիմումը պատռել է ճանապարհին և դեն նետել, սակայն դատական նիստում այդպես է հայտնել, քանի որ դրան կարևորություն չի տվել: Բացի այդ, նշել է, որ բողոք չունեն, քանի որ նրանք երիտասարդներ են և չեն ցանկանում, որ նրանք դատապարտվեն: Իրականում նրանք առևանգել են իր դստերը, սակայն պնդում են, որ բողոք չեն ներկայացնում նրանց նկատմամբ և չեն ցանկանում, որ նրանք ենթարկվեն քրեական պատասխանատվության: Հավելել է, որ ինչպես ոստիկանությունում, այնպես էլ որևիցե այլ կառույցում բողոք չունենալու վերաբերյալ դիմում չի ներկայացրել, ամբաստանյալներն իրեն և դստերը խնդրել են, որպեսզի իրենք հայտնեն, թե առևանգում տեղի չի ունեցել և բողոք չեն ներկայացնում:
- Ռոզա Զոհրաբյանի 2015թ. հունիսի 24-ի բացատրության արձանագրությունը, համաձայն որի` 2014թ. հուլիսի 16-ին իր ծանոթ Հայկ Դավթյանն իր ընկերների հետ իրեն առևանգել է, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Մաշտոցի բաժնում հարուցված քրեական գործն ուղարկվել է դատարան: Դատական նիստի ընթացքում ինչպես ինքը, այնպես էլ մայրը հայտնել են, որ ամբաստանյալների նկատմամբ բողոք չունեն: Իրականում իրեն առևանգել են, սակայն ինքը բողոք չունի ամբաստանյալների նկատմամբ, վերջիններս բազմիցս իրեն խնդրել են, որպեսզի բողոք չներկայացնի:
- ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Մաշտոցի բաժնի 2014թ. հուլիսի 17-ի ամփոփագիրը, համաձայն որի` Մաշտոցի քննչական բաժնում քննվող թիվ 10133314 քրեական գործով ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՁՊՎ-ից 2014թ. հուլիսի 17-ին ստացվել է իրազեկում այն մասին, որ ձերբակալված Ժենյա Մհերյանի մարմնի զննության ժամանակ հայտնաբերվել են հետևյալ վնասվածքները` պոչուկին և սրունքներին առկա են վերքեր, աջ կրծքին, ձախ արմունկին, աջ նախաբազկին, աջ սրունքին առկա են կարմրակապտավուն հետքեր:
- Ժենյա Մհերյանի 2014թ. հուլիսի 17-ի բացատրությունը, համաձայն որի` իր մարմնական վնասվածքներն ստացել է տարբեր ժամանակահատվածներում և տարբեր հանգամանքներում: Կրծքի վրա առկա վնասվածքն ստացել է Ռոզայի տանը, երբ ինքն ու Հայկը ստիպողաբար Ռոզային իրենց տանից քաշելով դուրս են հանել, վերջինիս մայրը չի թողել և այդ ժամանակ վնասել է կուրծքը, չնայած այդ ամենին, իրենք Ռոզային ստիպողաբար հանել են տանից: Մարմնական վնասվածք ստանալու համար Ռոզայի մայրիկի դեմ բողոքներ չունի և չի ցանկանում, որ նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության:
- Մարիամ Զոհրաբյանի 2014թ. հուլիսի 18-ի բացատրությունը, համաձայն որի` իր դստերը` Ռոզային ստիպողաբար տանից դուրս հանելու ժամանակ, երբ ինքը չի թողել, անկախ իր կամքից ճմկտել է Ժենյա Մհերյանի կուրծքը, չնայած դրան` Հայկոն և Ժենյան ստիպողաբար տարել են իր աղջկան:
- փորձագետի թիվ 2023 եզրակացությունը, համաձայն որի` Ժ.Մհերյանի մարմնական վնասվածքները` կրծքագեղձի, աջ և ձախ դաստակների շրջանների արյունազեղումների ձևով, պատճառվել են բութ առարկայով/ներով/, հնարավոր է` փորձաքննվողի կողմից նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որոնք առողջության թեթև վնաս պատճառող հատկանիշներ չեն պարունակում:
- ՀՀ ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մաշտոցի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Վարդանյանի 2014թ. հուլիսի 25-ի որոշումը, համաձայն որի` Մարիամ Զոհրաբյանի կողմից Ժենյա Մհերյանին մարմնական վնասվածք պատճառելու, դեպքի կապակցությամբ նախապատրաստված նյութերով քրեական գործի հարուցումը մերժվել է` արարքը քրեական օրենքով իրավաչափ համարվելու հիմքով:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալներև Մարիամ և Ռոզա Զոհրաբյանների վերաքննիչ բողոքը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն պետք է մերժել՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության մասին սուտ մատնությունը, եթե անձը գործել է` գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է՝ (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) 3) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները»։
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը՝ Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(...) ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկածե (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին։ Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից։
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն։ Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը։ Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին։
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը։ Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում։ Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից։
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը։ Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում։ Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները։
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա։
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված։ Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումներըե։
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար։
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման։
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասինե եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը)։
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ)։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը։
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց։ Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում։
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) ։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում։» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»։
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատաքննությամբ, գործի պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված փաստական տվյալներով, հիմնավորված է համարել հետևյալը.
«2014թ. հուլիսի 16-ին Ռոզա Զոհրաբյանը ՀՀ ոստիկանության Մաշտոցի բաժնում հաղորդում է տվել այն մասին, որ նույն օրը ժամը 5-ի սահմաններում, իր ծանոթներ Ժենյա Մհերյանը, Հայկ Դավթյանը, Լիաննա Ղուկասյանը, Անդրանիկ Սահակյանը և Արշակ Սարգսյանն առևանգել են իրեն: Նույն օրը Ռոզա Զոհրաբյանը և նրա մայրը՝ Մարիամ Զոհրաբյանը, ՀՀ ոստիկանության Մաշտոցի բաժնում տված բացատրություններով պնդել են Ռոզա Զոհրաբյանի առևանգման փաստը, նկարագրել են հանցավոր արարքի հանգամանքները։ Ռոզա Զոհրաբյանի հաղորդման հիման վրա ոստիկանության Մաշտոցի բաժնում նյութեր են նախապատրաստվել, որոնք այնուհետև ուղարկվել են Մաշտոցի քննչական բաժին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 7-րդ կետերով հարուցվել է թիվ 10133314 քրեական գործը։ Ռոզա Զոհրաբյանը ճանաչվել է տուժող։ Վերջինս և Մարիամ Զոհրաբյանը հիշյալ քրեական գործի նախաքննության ընթացքում հարցաքննվել են և ցուցմունքներով մանրամասնել առևանգման դեպքի հանգամանքները։
Ռոզա Զոհրաբյանին առևանգելու կասկածանքով 2014թ. հուլիսի 16-ին ՀՀ ոստիկանության Մաշտոցի բաժին բերման են ենթարկվել Ժենյա Մհերյանը, Հայկ Դավթյանը, Լիանա Ղուկասյանը, Անդրանիկ Սահակյանը և Արշակ Սարգսյանը, ովքեր նույն օրը ձերբակալվել են։
2014թ. հուլիսի 19-ին կայացված որոշումներով Լիաննա Ղուկասյանը, Ժենյա Մհերյանը, Անդրանիկ Սահակյանը, Արշակ Սարգսյանը և Հայկ Դավթյանը քրեական գործով ներգարավվել են որպես մեղադրյալներ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 7-րդ կետերով։ Նախաքննության ընթացքում վերջիններիս առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել է և նրանց կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով։
2014թ. հոկտեմբերի 12-ին մեղադրական եզրակացության կազմմամբ ավարտվել է թիվ 10133314 քրեական գործի նախաքննությունը, որն ըստ մեղադրանքի Լիաննա Ղուկասյանի, Ժենյա Մհերյանի, Անդրանիկ Սահակյանի, Արշակ Սարգսյանի և Հայկ Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, ուղարկվել է Երևանի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
Ռոզա և Մարիամ Զոհրաբյանները, համապատասխանաբար` 2016թ. մայիսի 17-ին և 2016թ. մայիսի 18-ին, նախազգուշացված լինելով սուտ մատնություն կատարելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին, գրավոր հաղորդումներ են տվել այն մասին, որ Ռոզա Զոհրաբյանին առևանգելու դեպքի առթիվ ՀՀ ոստիկանության նախկին ՔԳՎ Մաշտոցի քննչական բաժնում 2014թ. հուլիսի 16-ին հարուցված քրեական գործի նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող քննիչ Սարգիս Մարգարյանին հայտնել են, որ Ռոզա Զոհրաբյանին չեն առևանգել, նման դեպք տեղի չի ունեցել, սակայն վերջինս իրենց ստիպել է քննչական գործողությունների ընթացքում հայտնել ու պնդել, որ Ռոզա Զոհրաբյանին առևանգել են՝ նշելով, որ այդպես գրելու դեպքում թե՛ իրենց և թե՛ առևանգողների համար լավ կլինի։
Մարիամ և Ռոզա Զոհրաբյանների հաղորդումների մեջ նշված հանգամանքները չեն համապատասխանում իրականությանը, այն է` ՀՀ ոստիկանության նախկին ՔԳՎ Մաշտոցի քննչական բաժնի քննիչ Սարգիս Մարգարյանի կողմից պաշտոնեական լիազորություններն անցնելու` Ռոզա և Մարիամ Զոհրաբյաններին ուղղորդելու, ցուցմունքի բովանդակությունը թելադրելու, այդ կերպ վերջիններիս իրավունքներին ու օրինական շահերին էական վնաս պատճառելու հանցագործության դեպք տեղի չի ունեցել։
2016թ. հոկտեմբերի 24-ին որոշում է կայացվել թիվ 62232415 քրեական գործով ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Սարգիս Մարգարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության դեպքի բացակայության հիմքով։
Այսպիսով, Ռոզա և Մարիամ Զոհրաբյանները, նախազգուշացված լինելով սուտ մատնություն կատարելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին, գիտակցելով, որ իրենց տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է՝ կատարել են սուտ մատնություն՝ այդ կերպ Սարգիս Մարգարյանին հանիրավի մեղադրելով պաշտոնեական լիազորություններն անցնելու մեջ»։
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալներ Ռոզա և Մարիամ Զոհրաբյանների անմեղության վերաբերյալ վերջիններիս փաստարկներին, քրեական գործի ուսումնասիրությամբ եզրահանգում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալներ Ռոզա Զոհրաբյանի և Մարիամ Զոհրաբյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավորված ու պատճառաբանված են, իսկ քրեական գործի փաստական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հետազոտված ապացույցներին չհամապատասխանելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալներ Ռոզա Զոհրաբյանին և Մարիամ Զոհրաբյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չլինելու վերաբերյալ ամբաստանյալների փաստարկները քրեական գործի նյութերում իրենց հաստատումը չեն գտել, հետևաբար չեն կարող հիմք հանդիսանալ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար:
Այսպիսով, վերը նշված վերլուծությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Միևնույն ժամանակ, անդրադառնալով ամբաստանյալներ Ռոզա Զոհրաբյանի և Մարիամ Զոհրաբյանի` վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին միջնորդությանը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է և ենթակա է բավարարման` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան պատիժ է նախատեսում տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը (...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) երկու տարի` ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
(…)
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը։ (…)
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք։ Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից»։
Վերոնշյալ քրեաիրավական նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասում նկարագրված արարքը դիտավորյալ հանցագործություն է, իսկ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի ժամկետը չի գերազանցում 2 տարին, ուստի քննարկվող հանցավոր արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին։ Հետևաբար այն կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահն անցել է երկու տարի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված նորմի վերլուծությունից հետևում է, որ դրանով նախատեսված հանցակազմն առկա է այն դեպքում, երբ երևակայական հանցագործության կամ հանցագործի մասին տեղեկությունները հաղորդվում են այն պետական մարմիններին, որոնք քրեական գործ հարուցելու իրավունք ունեն։
Քննարկվող հանցակազմը ձևական է. հանցագործությունը համարվում է ավարտված այն պահից, երբ հասցեատերը ստանում է հանցագործության կամ հանցավորի մասին կեղծ տեղեկությունները։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն` «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` «Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ [կետում նշված հիմքով] գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը։ Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով»։
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։ Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով։ Այսինքն` այն դեպքում, երբ անձը համաձայն չէ վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով քրեական գործի հարուցումը մերժելու, իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու հետ, նրան պետք է հնարավորություն ընձեռվի դատական քննության միջոցով հասնելու իր անմեղության ապացուցման։
Այն դեպքում, երբ անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը լրանում է գործի դատական քննության փուլում, այդ հիմքով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ընթացակարգի իրականացման պարտականությունը կրում է դատարանը։ Ընդ որում, դատական քննությունը ենթադրում է վարույթն ինչպես առաջին ատյանի, այնպես էլ վերաքննիչ ու վճռաբեկ դատարաններում (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի և 6-րդ մասի մանրամասն վերլուծությունը mutatis mutandis տե՛ս Անահիտ Սաղաթելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ5/0022/01/10 որոշումը, Սիրաժ Ղամբարյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0055/01/11 որոշումը, Հրանտ Մազմանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ԵԿԴ/0121/11/14 որոշումը)։
Մասնավորապես, դատարանը պետք է պարզի, թե արդյոք ամբաստանյալը համաձայն է, որ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով։ Անձի համաձայնությունն ստանալու դեպքում դատարանը պարտավոր է դադարեցնել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը, իսկ համաձայնության բացակայության դեպքում պետք է դատական քննությունը շարունակի ընդհանուր կարգով, սակայն դատավճիռ կայացնելիս` դադարեցնի անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը։
Ընդ որում, երբ անձն արդեն հնարավորություն է ունեցել առաջին ատյանի, վերաքննիչ և վճռաբեկ դատարաններում (վերջին դեպքում՝ վճռաբեկ բողոք բերելու միջոցով) վիճարկելու իրեն առաջադրված մեղադրանքը, ապա քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս նրա դիրքորոշումը լրացուցիչ ճշտելու անհրաժեշտությունը բացակայում է (տե՛ս Սիրաժ Ղամբարյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0055/01/11 որոշման 25-րդ կետը)։
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ ամբաստանյալներ Ռոզա և Մարիամ Զոհրաբյանները մեղավոր են ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված այն արարքի համար, որ թիվ 62232415 քրեական գործի նախաքննության ընթացքում` համապատասխանաբար 2016թ. մայիսի 17-ին և 18-ին, վերջիններս, նախազգուշացված լինելով սուտ մատնություն կատարելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին, գիտակցելով, որ իրենց տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է, չի համապատասխանում իրականությանը, կատարել են հանցագործության մասին սուտ մատնություն:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրված հանցագործությունները կատարելու մեջ Ռոզա և Մարիամ Զոհրաբյանների մեղքը հաստատող մեղադրական դատավճիռը կայացվել է 2016թ. մայիսի 17-ին, որը դեռևս օրինական ուժի մեջ չի մտել։
Վերը մեջբերված փաստերը գնահատելով վերը շարադրված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալներ Ռոզա և Մարիամ Զոհրաբյաններին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրված արարքներն ավարտվել են համապատասխանաբար 2016թ. մայիսի 17-ին և 18-ին, որպիսի պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար վաղեմության ժամկետը ենթակա է հաշվարկման համապատասխանաբար 2016թ. մայիսի 17-ից և 18-ից:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հաշվարկվող վաղեմության ժամկետները չեն ընդհատվել։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Ռոզա և Մարիամ Զոհրաբյանների նկատմամբ կայացված մեղադրական դատավճիռը համապատասխանաբար 2018թ. մայիսի 17-ի և 18-ի դրությամբ օրինական ուժի մեջ մտած չի եղել, հետևաբար նրանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված վաղեմության ժամկետն անցել է։
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Ռոզա և Մարիամ Զոհրաբյանների նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ քրեական գործի վարույթը՝ կարճման՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով։
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալների նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն չհեռանալու մասին, պետք է վերացնել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1-րդ, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ, 398-րդ, 399-րդ, 400-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Ամբաստանյալներ Ռոզա Զոհրաբյանի և Մարիամ Զոհրաբյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018թ. մարտի 17-ի թիվ ԵԱՔԴ/0014/01/17 դատավճիռը բեկանել:
Ռոզա Մուրադի Զոհրաբյանի և Մարիամ Ռաֆիկի Զոհրաբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանությամբ։
Ռոզա Մուրադի Զոհրաբյանի և Մարիամ Ռաֆիկի Զոհրաբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն չհեռանալու մասին, վերացնել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ




ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ




Մ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ