ԵԱՔԴ/0013/01/17






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

30 մայիսի 2017թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ե.Կարապետյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա.Առաքելյանի,
պաշտպան` Կ.Մեժլումյանի,
ամբաստանյալ` Մ.Մնացականյանի,
տուժող` Մ.Մնացականյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Մհեր Կարենի Մնացականյանի (ծնված 22.02.1988թ., Երևան քաղաքում, ազգությամբ՝ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, չի աշխատում, 7-ամյա կրթությամբ, նախկինում դատված, բնակվող Երևան քաղաքի Զ.Սարկավագ 32 տանը) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի դեկտեմբերի 15–ին ՀՀ ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնի հետաքննության բաժանմունքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 09175616 նախաքննական համարով քրեական գործը։
Նույն օրը Մնացական Մնացականյանը ճանաչվել է տուժող:
2017 թվականի հունվարի 10-ին որոշում է կայացվել Մհեր Մնացականի Մնացականյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ստորագրությունը՝ չհեռանալու մասին ընտրելու վերաբերյալ:
2017 թվականի հունվարի 16–ին որոշում է կայացվել Մհեր Մնացականի Մնացականյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265–րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2017 թվականի հունվարի 31–ին կազմվել է քրեական գործով մեղադրական եզրակացությունը, որը 2017 թվականի փետրվարի 10–ին հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանի կողմից։
2. 2017 թվականի փետրվարի 13–ին քրեական գործը ստացվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում։
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, քրեական գործը` թիվ ԵԱՔԴ/0013/01/17 համարի ներքո, մակագրվել և 2017 թվականին փետրվարի 14-ին հանձնվել է նույն դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։
2017 թվականի փետրվարի 14-ին որոշում է կայացվել քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին։
2017 թվականի մարտի 1–ին որոշում է կայացվել քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին։
3. Մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասի համաձայն` Մհեր Մնացականի Մնացականյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265–րդ հոդվածի 1-ին մասով այն ենթադրյալ հանցանքը կատարելու համար, որ նա 2016 թվականի դեկտեմբերի 2–ի ժամը 23:30–ից մինչև դեկտեմբերի 3-ի ժամը 09:45-ն ընկած ժամանակահատվածում դիտավորյալ վնասել է հանգուցյալ հորեղբոր՝ Արմեն Հուրմիկի Մնացականյանի՝ Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն գերեզմանատանը գտնվող շիրմաքարը:

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
4. Սույն քրեական գործով Դատարանը հաստատված է համարում, որ`
ա) 2016 թվականի դեկտեմբերի 2–ի` ժամը 23։30–ից մինչև դեկտեմբերի 3-ի՝ ժամը 09:45-ն ընկած ժամանակահատվածում վնասվել է Արմեն Հուրմիկի Մնացականյանի՝ Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն գերեզմանատանը գտնվող շիրմաքարը:
բ) «ա» ենթակետում նշված դեպքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին:
5. Դատարանի կողմից հաստատված վերոնշյալ հանգամանքների համակցությունը հիմնված է ներքոշարադրյալ փաստական տվյալների վրա.
Դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Մհեր Մնացականյանը հայտնեց, որ չի ընդունում իր մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265–րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում։
6. Դատաքննության ընթացքում ըստ սահմանված ապացույցների հետազոտման կարգի՝ սկզբում Դատարանը լսեց տուժողին, վկաներին, այնուհետև` հետազոտվեցին քրեական գործի նյութերը, որից հետո Դատարանը լսեց ամբաստանյալին։
Տուժող Մնաց Մնացականյանը, դատաքննության փուլում օգտվելով իր իրավունքից, հրաժարվեց ցուցմունք տալուց:
Մեղադրողը միջնորդեց հրապարակել Տուժող Մնաց Մնացականյանի նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը, քանի որ այն պարունակում է գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ։
Հիշյալ միջնորդությունը բավարարվեց Դատարանի կողմից` հաշվի առնելով, որ օրենսդիրը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342–րդ հոդվածի 1–ին մասում ամրագրել է նաև վկայի նախաքննական ցուցմունքի հրապարակման հնարավորություն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում նախատեսված այլ դեպքերում, իսկ նույն օրենսգրքի 349–րդ հոդվածը նախատեսում է, որ «Նախաքննության ժամանակ գործին կցված (…) փաստաթղթերը հրապարակվում են, եթե դրանցում արտացոլված կամ հաստատված են գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ»։
Այսպես, Տուժող Մնաց Մնացականյանի նախաքննական ցուցմունքի համաձայն` 2016 թվականի դեկտեմբերի 2-ին, երեկոյան հանդիպել է եղբորը Կարեն Մնացականյանին: Վերջինս իրեն հայտնել է, որ գերեզմանատնից է գալիս և իրենց հանգուցյալ եղբոր` Արմեն Մնացականյանի, շիրմաքարը չկա: 2016 թվականի դեկտեմբերի 3-ին ինքը գնացել է գերեզմանատուն տեսել է, որ Ա.Մնացականյանի շիրմաքարը չկա, այնուհետև գտել է Արմեն Մնացականյանի շիրմաքարը գերեզմանից մի քանի մետր հեռավորության վրա՝ վնասված վիճակում: Այդ ժամանակ զանգահարել է Կարեն Մնացականյանին, հայտնել է, որ գտել է շիրմաքարը, որից հետո գերեզմանատուն են գնացել Կարեն Մնացականյանը կնոջ՝ Անժելա Գևորգյանի հետ միասին և ինքը ցույց է տվել վնասված շիրմաքարը: 2016 թվականի դեկտեմբերի 5-ին եղբայրը՝ Կարեն Մնացականյանը, զանգահարել է իրեն և հեռախոսազրույցի ընթացքում ասել է, որ իրենց եղբոր շիրմաքարը Մհեր Մնացականյանն է կոտրել: Կարեն Մնացականյանը Մհեր Մնացականյանի հետ վիճաբանության ընթացքում հարցրել է, թե արդյոք եղբոր շիրմաքարն ինքն է կոտրել, Մհեր Մնացականյանը պատասխանելով ասել է, որ հենց ինքն է կոտրել: Կարեն Մնացականյանն իրեն խնդրել է զանգահարել ոստիկանության և հայտնել այդ ամենը և ինքը զանգահարել է ոստիկանություն (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 24-27)։
Մեղադրողի հարցին, թե Դուք նախաքննության ընթացքում ասել եք, որ. «Կարենը զանգահարել է Ձեզ, ասել է, որ տղաս եկել է տուն, հայհոյանքներ տալով ասել է, որ ես եմ կոտրել, հետո նոր Դուք երեկոյան զանգահարել եք ոստիկանություն», Տուժողը պատասխանեց. «Հենց այդ օրն է եղել, որ ես ոստիկանին տեսել եմ գերեզմանատանը եղբորս հետ, հենց նույն օրն է եղել խոսակցությունը, երեկոյան զանգել ասել էր, հետո, որ ոստիկանությանը տեսա գերեզմանատան մոտ իրենցից եմ լսել արդեն»:
Պաշտպանի հարցին թե, Դուք նախաքննության ընթացքում ցուցմունք եք տվել, որ դեկտեմբերի 2-ին երեկոյան ժամին Դուք եղել եք «Միքայելյան» հիվանդանոցի դիմաց և Ձեզ է մոտեցել Ձեր եղբայր Կարեն Մնացականյանը և հայտնել, որ Ձեր եղբոր գերեզմանաքարը չկա, եթե Դուք դեկտեմբերի 2-ին իմացել եք այդ մասին, ապա ինչի՞ համար եք հենց դեկտեմբերի 5-ին զանգել ոստիկանություն, Տուժողը պատասխանեց. «Ես զանգել եմ իմ եղբոր խնդրանքով, իրանց հեռախոսը միակողմանի է աշխատում, այդ զանգը էտա եղել, թե չէ ուրիշ բան չի եղել»:
Պաշտպանի հարցին թե ի՞նչ եք ասել այդ զանգով, Տուժողը պատասխանեց. «Զանգեմ, որ գան հանգստացնեն այդքան բան»:
Պաշտպանի հարցին թե իսկ չէր ասում, որ քարի հետ կապված խնդիր կա, Տուժողը պատասխանեց. «Քարի հետ կապված ինձ ասում էր, ես լսել եմ իրանից ու օրգանի աշխատողից»:
Պաշտպանի հարցին թե, առաջին անգամ Դուք ե՞ք իմացել, որ քարը կոտրվել է, Տուժողը պատասխանեց. «Առաջին անգամ ինձ Կարենն է ասել, ես չեմ իմացել առաջին անգամ»:
Պաշտպանի հարցին թե, Կարենը ի՞նչ է ասել Ձեզ, Տուժողը պատասխանեց. «Ասել է, որ քարը ջարդվել է, չի ասել թե ով է ջարդել»:
Դատական նիստը նախագահողի հարցին, թե Դուք ասացիք այդ ժամանակ Կարենը չի ասել, որ քարը կոտրել է Մհերը, իսկ երբ ասեց Կարենն այդ մասին, Տուժողը պատասխանեց. «Կարենից եմ լսել ու օրգանի աշխատողներից՝ ոստիկանության աշխատողներից, ուրիշ ոչ ոքից չեմ լսել, երբ, որ ես եկա ու օրգանի աշխատողը Կարենը ընդեղ էր՝ գերեզմանատանը, հարցրեցի, ասեցի ինչա, մի բան պարզվումա, օրգանի աշխատողը ինքը ասեց, որ հենա եղբայրդ ասումա, որ տղեսա ջարդել»:
Դատական նիստը նախագահողի հարցին, թե այսինքն, որ զանգեց Ձեզ ասեց վեճի մասին, ասեց, որ քարը ջարդել է Մհերը, Տուժողը պատասխանեց. «Կարենից լսել եմ հեռախոսով»:
Դատական նիստը նախագահողի հարցին, թե այսինքն՝ առաջինը Դուք լսել եք հեռախոսով Ձեր եղբորից, նոր հետո ոստիկանության աշխատակիցներից, Տուժողը պատասխանեց. «Այո»:
Դատական նիստը նախագահողի հարցին, թե Դուք մեկ ասում եք ոստիկանության աշխատողներից եմ առաջինը լսել, մեկ ասում եք եղբորիցս եմ լսել առաջինը, ինչով կբացատրեք առաջացած հակասությունը, ճիշտը ո՞րն է, Տուժողը պատասխանեց. «Ճիշտը այն է, որ ես առաջինը լսել եմ ոստիկանության աշխատողից»:
Դատական նիստը նախագահողի հարցին, թե Ձեր եղբայրը, ե՞րբ զանգեց, Տուժողը պատասխանեց. «Օրը չեմ հիշում»:
Դատական նիստը նախագահողի հարցին, թե զանգեց խոսեցիք այդ քարը ջարդվելու մասին, ինքն ասե՞ց, որ Մհերն է ջարդել քարը, Տուժողը պատասխանեց. «Ասեց»:
Վկա Կարեն Մնացականյանը, դատաքննության փուլում օգտվելով իր իրավունքից, հրաժարվեց ցուցմունք տալուց:
Մեղադրողը միջնորդեց հրապարակել վկա Կարեն Մնացականյանի նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը, քանի որ այն պարունակում է գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ։
Հիշյալ միջնորդությունը բավարարվեց Դատարանի կողմից` հաշվի առնելով, որ օրենսդիրը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342–րդ հոդվածի 1–ին մասում ամրագրել է նաև վկայի նախաքննական ցուցմունքի հրապարակման հնարավորություն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում նախատեսված այլ դեպքերում, իսկ նույն օրենսգրքի 349–րդ հոդվածը նախատեսում է, որ «Նախաքննության ժամանակ գործին կցված (…) փաստաթղթերը հրապարակվում են, եթե դրանցում արտացոլված կամ հաստատված են գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ»։
Այսպես, վկա Կարեն Մնացականյանի նախաքննական ցուցմունքի համաձայն` իր կողմից ՀՀ ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնում տված հաղորդման և բացատրության մեջ նշված տեղեկություններն իրականում ճիշտ են, որ իր որդին՝ Մհեր Մնացականյանը կոտրել է հանգուցյալ եղբոր՝ Արմեն Մնացականյանի շիրմաքարը: Մհեր Մնացականյանն ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում գնացել է տուն և վիճաբանել իր հետ: Վիճաբանության ընթացքում ինքը Մհեր Մնացականյանից հարցրել է, թե արդյոք ինքն է կոտրել իր եղբոր Արմեն Մնացականյանի շիրմաքարը, Մհեր Մնացականյանը պատասխանել է, որ այո, ինքն է կոտրել և սեռական բնույթի հայհոյանքներ է հնչեցնել իր և հանգուցյալ Արմեն Մնացականյանի հասցեին: Այնուհետև ինքը զանգահարել է եղբորը՝ Մնաց Մնացականյանին, հայտնել է այդ ամենը և խնդրել, որ նա զանգահարի ոստիկանություն: Այդ ամենը համապատասխանում է իրականությանը, ճիշտ է, սակայն հրաժարվել է ցուցմունք տալուց պատճառաբանելով, որ Մհեր Մնացականյանը հանդիսանում է իր որդին, և չի ցանկանում, որ իրենց միջև թշնամություն առաջանա (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 33)։
Մեղադրողի հարցին, թե հաղորդումը, հարցաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը, առերես հարցաքննության ժամանակ տված ցուցմունքը, Դուք Ձեր կամքով եք գրել, դա իրականություն է, վկան պատասխանեց. «Իրականություն է»:
Մեղադրողի հարցին, թե ինքն է կոտրել քարը, վկան պատասխանեց. «Քանի որ ինքն ասել է, որ ինքն է կոտրել, ուրեմն ինքն է կոտրել»:
Պաշտպանի հարցին, թե ե՞րբ է ասել Ձեզ, որ կոտրել է քարը, վկան պատասխանեց. «Մինչև կոտրելը՝ իրիկունը, երբ է կոտրել չեմ իմանում, ես առավոտը գնացել եմ, տեսել եմ՝ կոտրած է»:
Պաշտպանի հարցին, թե երբ Ձեզ ասել է, որ գնալու է կոտրի, որևէ մեկը ներկա եղել է Ձեր խոսակցությանը, վկան պատասխանեց. «Կնիկս է եղել և ոստիկանության աշխատողը»:
Մեղադրողի հարցին, թե Դուք նախաքննության ընթացքում ցուցմունքում նշել եք, որ բացատրության մեջ նշված հանգամանքը ճիշտ է, որ տղադ եկել է տուն ասել է, որ հեսա կգնամ կկոտրեմ քարը, դրանից հետո Դուք ե՞րբ գնացիք գերեզմանոց, վկան պատասխանեց. «Հաջորդ առավոտը»:
Մեղադրողի հարցին, թե, իսկ Ձեր եղբորը ե՞րբ զանգահարեցիք, վկան պատասխանեց. «Այդ օրը՝ առավոտը, թե իրիկունն եմ զանգել, վայթե իրիկունը զանգեցի, ասեցի՝ քարը չկա, հետո առավոտը զանգեց, եկել էր գերեզման, գտել էր քարը ջարդած, ես ման եկա, չգտա»:
Մեղադրողի հարցին, թե ասեցիք Ձեր եղբորը ով է կոտրել, վկան պատասխանեց. «Ասեցի, որ ինձ ասել էր էթալու եմ՝ կոտրեմ»:
Մեղադրողի հարցին, թե իսկ ասեցիք, որ կոտրել է, վկան պատասխանեց. «Դե, որ արդեն կոտրած էր, ինչ ասեի, տասնքանի տարի է դրված է, չի կոտրվել»:
Այնուհետև, Դատաքննության ընթացքում հետազոտվեցին ներքոշարադրյալ փաստաթղթերը.
ա) 2016 թվականի դեկտեմբերի 12-ին կատարված դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի. «Դեպքի վայրը հանդիսանում է Երևան քաղաքի Հասրաթյան փողոցին հարակից գերեզմանատունը: Նշված փողոցից մոտ 100 մետր հեռավորության վրա գտնվում է Կարեն Մնացականյանի եղբոր՝ Արմեն Մնացականյանի գերեզմանը, որն ունի մոտ 4 մետր երկարություն, 2.70 մետր լայնություն: Չորս կողմից առկա է մոտ 15 սմ բարձրությամբ, 17 սմ լայնությամբ բետոնե եզրագիծ: Գերեզմանի ձախ վերևի հատվածում առկա է երկաթե, օվալաձև սեղան: Նշված սեղանից մոտ 2 մետր հեռավորության վրա՝ գերեզմանի աջ հատվածում, առկա է շիրմաքարի համար նախատեսված մեկ մետր երկարությամբ, 8սմ լայնությամբ սալաքար, որի դիմաց առկա է երեք կոմից սալաքարով եզերված 80 սմ երկարությամբ, 45 սմ լայնությամբ հատված, որը նախատեսված է որպես ծաղկանոց: Գերեզմանոցի ամբողջ մակերեսը պատված է բազալտե մանրաքարերով: Զննության պահին շիրմաքարի համար նախատեսված սալաքարի վրա շիրմաքար առկա չէր: Զննության մասնակից Կարեն Մնացականյանը հայտարարեց, որ նշված սալաքարի վրա մինչև 2016 թվականի դեկտեմբերի 3-ի ժամը 09:45-ն ընկած ժամանակահատվածում առկա է եղել իր հանգուցյալ եղբոր՝ Արմեն Մնացականյանի շիրմաքարը: Շիրմաքարի ներքևի հատվածում՝ ծաղկանոցի աջ մասում առկա էր սալաքար՝ մոտ 15 սմ լայնությամբ և 25 սմ երկարությամբ, որը նախատեսված է որպես տակդիր խնկամանի համար: Զննության պահին գերեզմանի նշված հատվածում շիրմաքարը առկա չէր, առկա չէին նաև շիրմաքարից մնացած կտորները: Մասնակից Կարեն Մնացականյանը մատնացույց արեց գերեզմանից մոտ 10 մետր դեպի աջ գտնվող հատվածը, որտեղ առկա էին թվով 2 կոտրված սալաքարեր, որոնք, ըստ Կարեն Մնացականյանի հայտարարության՝ իր եղբոր՝ Արմեն Մնացականյանի շիրմաքարի կոտրված կտորներն են: Կոտրված 2 սալաքարերից մեկն ուներ մոտ 35 սմ լայնություն և մոտ 45 սմ երկարություն, ձախ հատվածում առկա էր «Մնաց» ուղղահայաց գրառումը: Երկրորդ սալաքարն ուներ մոտ 35 սմ լայնություն և մոտ 55 սմ երկարություն, ձախ հատվածում առկա էր «Կանյա» ուղղահայաց գրառումը»: (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 9-10):
բ) 2016 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Կարեն Մնացականյանի՝ ՀՀ ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնում տված հաղորդումը, համաձայն որի. «Տալիս եմ հաղորդում այն մասին, որ 2016 թվականի դեկտեմբերի 2-ին ժամը 23:30-ից մինչև դեկտեմբերի 3-ի ժամը 09:45-ն ընկած ժամանակահատվածում որդիս՝ Մհեր Կարենի Մնացականյանը (ծնվ. 22.02.1987թ. բն. Զ.Սարկավագի 32տ) դիտավորյալ կոտրել է Հասրաթյան փողոցի հարակից Քանաքեռ գերեզմանատանը հուղարկավորված եղբորս` Արմեն Մնացականյանի շիրմաքարը:
Հաղորդումը գրվածա իմ կողմից, իմ բառերով, ճիշտ է, որի համար ստորագրում եմ» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 2):
գ) ՀՀ ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնի օպեր հերթապահ ավագ լեյտենանտ Տ.Խաչատրյանի զեկուցագիրը, համաձայն որի. «05.12.2016թ.՝ ժամը 16:00-ին, քաղաքացի Մնացական Մնացականյանի 099-28-06-67 հեռախոսահամարից ահազանգ է ստացվել, որ «Միքայելյանի» հիվանդանոցի դիմացի տնակներում բնակվող իր եղբոր որդին վիճում է եղբոր հետ և սպառնում կոտրել գերեզմանաքարը» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ1):
7. Ամբաստանյալ Մհեր Մնացականյանը դատաքննության փուլում տվեց հետևյալ բովանդակությամբ ցուցմունքը. «Այս մարդը, չեմ ուզում ասեմ իմ հայրը, որովհետև ինքն իմ հայրը չի, ես իրան հեր չեմ ճանաչում, ինքը նշեց, որ մենք իրար հետ թշնամիներ ենք, ինքը շառա անում, ես 28 տարեկան տղա եմ, ես 17 տարի է իրա հետ չեմ խոսում, ոչ էլ իրա հետ հարաբերության մեջ եմ, եթե ես ջարդելու լինեի այդքան ժամանակահատվածում կջարդեի, կամ այդ մարդը ինչա արել ինձ, որ ես եթամ իրա քարը ջարդեմ, ինքը մահացած գնացած մարդա, ես էլ էդ հորեղբորս շատ եմ սիրել, խի պիտի ջարդեմ իրա քարը, իրան կջարդեի, խի քարը պիտի ջարդեի:
Ձմեռվա կեսին կնգաս, երեխուս հետ, ձունը թափվումա երեսներից, հանեց շպրտեց դուրս, ասեց հելեք, գնացեք, սաղ օրը քֆուր քյաֆար, ինքը իրա արածները խի չի ասում, որ մեզա մեղադրում:
Ներկա պահին ես իր հետ չեմ բնակվում, ես իրա հետ ոչ մի առնչություն չունեմ, էն, որ ձմեռը ձյուն ուզի, ես իրան չեմ տա, այ ըտենց ես լցված եմ իրա հանդեպ:
Ես այլևս ոչ մի խոսք չունեմ ասելու, խնդրում եմ ինձ հարցեր մի տվեք, չեմ կարող պատասխանել»:
Այնուհետև, Մեղադրողի միջնորդությամբ Դատարանում որպես վկա հարցաքննվեց նաև Գոհար Արասխանյանը, ով տվեց հետևյալ բովանդակությամբ ցուցմունք. «Աշխատել եմ որպես հետաքննիչ, և Մհեր Մնացականյանի վերաբերյալ նյութերը իմ մոտ են եղել, աշխատում եմ նաև այժմ:
Դեպքը եղել է իմ հերթապահության օրը, դեկտեմբերի 5-ին, ժամը հստակ չեմ հիշում, բայց ժամը 16:30-ի սահմաններում հայտնեցին, որ ահազանգ ունենք, հեռախոսահամարը տվեցին, ես անմիջապես զանգահարեցի զանգահարողին՝ Մնացականին: Ահազանգողն ինքն էր, ինքը եկավ եղբոր հետ՝ Կարեն Մնացականյանի հետ: Արդեն իրանք եկան բաժին ու բարձրացան միանգամից իմ սենյակ, որտեղ ընդհանուր պատմեցին հանգամանքները, դրանից հետո հաղորդում տվեց Կարեն Մնացականյանը, որ իր որդին ամսի 2-ի լույս 3-ի գիշերը կոտրել է գերեզմանաքարը՝ Հասրաթյան փողոցում գտնվող Արմեն Մնացականյանի գերեզմանաքարը, որովհետև ամսի 2-ի գիշերը վեճ էր եղել տանը Մհեր Մնացականյանի և Կարեն Մնացականյանի միջև, և այդ օրը սպառնացել է իրեն, որ կկոտրի քարը, ու գնացել էր տնից: Ամսի 3-ի առավոտյան Մնացականյանն էր եղել գերեզմանատանը և տեսել էր, որ գերեզմանը կոտրվածա ու հայտնել էր նաև Կարենին, ով գնացել տեսել էր, որ իրոք կոտրվածա, իսկ ինչի էր ամսի 5-ին հայտնել, որովհետև ամսի 5-ին որդու հետ նորից վիճել էին տանը ու էդ վիճաբանության ընթացքում ասել էր, որ ինքնա կոտրել ու լավա արել, որ կոտրելա ու քանի որ ինչքան գիտեմ այնտեղ րոպե չունենալու խնդիր կար, ինքը զանգել էր Մնացական Մնացականյանին ու ասել, որ զանգի ոստիկանություն ու հայտնի, էդ վիճաբանության ընթացքում, դրանից հետո հաղորդումը վերցրել ենք, ընթացք տվել ենք, բացատրությունները վերցրել ենք ու արդեն քրեական գործ ենք հարուցել ուղարկել ենք նախաքննության:
Մեղադրողի հարցին, թե ահազանգը ինչի շուրջ է եղել, քանի որ ամսի 5-ին Դուք հերթապահ եք եղել, Ձեր ցուցմունքում Դուք նշեցիք, որ երկու եղբայրներ են եկել և հաղորդում են տվել, որ 2-ի լույս 3-ի գիշերը կոտրվել է քարը, վկան պատասխանեց. «Ահազանգի և իրանց գալու մեջ տարբերությունը պետք է լինի 30 րոպե, ահազանգը ձևակերպված էր այսպես, որ զանգել է Մնացական Մնացականյանը և ինչքան հիշում եմ հայտնել է, որ իր եղբայրը վիճում է որդու հետ և սպառնացել է, որ կկոտրի գերեզմանի քարը, արդեն ահազանգից հետո, որ իրանք միանգամից եկան ընդհանուր հարցերի պարզաբանման համար, ես այդ ժամանակ կոնկրետ օր, ժամանակ և հաղորդում ընդունեցի և դրա վերաբերյալ, որ սպառնացել է, որ կկոտրի, էդ եզրույթին չեմ անդրադարձել ընդհանրապես, որովհետև կար կոնկրետ ժամ, կար կոնկրետ իրադարձություններ ժամանակագրական հաջորդականությամբ, դրա համար էդ ահազանգին, որ սպառնումա, որ կկոտրի դրան չեմ անդրադարձել ընդհանրապես, Մնացականն ասեց, որ եղբայրը վիճաբանության ժամանակա զանգել իրան խառնված վիճակում ու ինքը հայտնել է, որ կոտրել է գերեզմանի քարը»:
Մեղադրողի հարցին, թե հիմա գերեզմանաքարը ամսի 2-ի լույս 3-ի գիշերն է կոտրվել, թե՞ ամսի 5-ին, վկան պատասխանեց «Ամսի 2-ի լույս 3-ի գիշերը, որովհետև նախ Կարեն Մնացականյանը նշեց, որ իրանք 2-ին են վիճաբանել և ինքը 2-ինա սպառնացել, որ կկոտրի գերեզմանաքարը ու որից հետո գնացել է, իսկ ամսի 3-ի առավոտյան արդեն՝ 9-ի սահմաններում, Մնացական Մնացականյանը եղել է գերեզմանատանը, ու քարը կոտրվածա եղել, որի մասին ինքը հայտնել է Կարենին, ու Կարենը գնացելա, տեսելա, որ գերեզմանաքարը առկա է կոտրված վիճակում, իսկ ամսի 5-ին ինչի են հայտնել, որովհետև մինչև 5-ը ինքը չի իմացել՝ ով է կոտրել, մտածելա, թող մնա իմանան ովա, ինչա կոտրել քարը, արդեն որդին, որ ամսի 5-ին հայտնելա, որ ինքնա կոտրել նոր զանգահարելա»:
Պաշտպանի հարցին, թե նյութերի նախապատրաստման ընթացքում Դուք ի՞նչ դատավարական գործողություններ եք կատարել, վկան պատասխանեց. «Բացատրություններ եմ վերցրել, համապատասխան հանձնարարություն տվել եմ Մհերին ներկայացնելու համար, սակայն այդ ընթացքում հնարավոր չի եղել իրան բաժին ներկայացնել, դեպքի վայրի զննություն եմ կատարել հենց անմիջապես հաջորդ օրը, որովհետև ուշ ժամ էր, դրա համար հաջորդ օրը Կարեն Մնացականյանի մասնակցությամբ, ընթերականների ներկայությամբ դեպքի վայրի զննություն ենք կատարել ու մատնացույցա արել այնտեղ քարի կտորներ կար, իմ հիշելով երկու կտոր էր, մնացածը հայտարարեց, որ ինքը չի տեսել որտեղ են»:
Պաշտպանի հարցին, թե ումի՞ց եք բացատրություն վերցրել, վկան պատասխանեց. «Բացատրություն եմ վերցրել Կարեն Մնացականյանից, մի հատ էլ լրացուցիչ բացատրություն եմ վերցրել Մնացական Մնացականյանից»:
Պաշտպանի հարցին, թե ե՞րբ եք բացատրություն վերցրել Մնացական Մնացականյանից, վկան պատասխանեց. «Նույն օրը, ամսի 5-ին, երկու բացատրությունն էլ վերցրել եմ ամսի 5-ին, որովհետև ահազանգից հետո իրենք երկուսն էլ ներկայացել են բաժին»:
Պաշտպանի հարցին, թե ասեցիք, որ դեպքի վայրի զննություն եք կատարել, կոտրված քարը զննել եք, թե՞ ոչ, դրանից հետո որպես իրեղեն ապացույց ճանաչել եք, թե՞ ոչ, վկան պատասխանեց. «Չէ, որպես իրեղեն ապացույց չեմ ճանաչել, զննել ենք, լուսանկարել ենք դեպքի վայրի զննությամբ»:
Պաշտպանի հարցին, թե Դուք հստակ նշեցիք, որ դեպքը տեղի է ունեցել դեկտեմբերի 2-ին՝ 23:30-ի սահմաններում, վկան պատասխանեց. «Այո, քանի որ կարող եմ նշել, որ այդ օրը, այդ ժամին էլի նյութեր են նախապատրաստվել վիճաբանության շուրջ, իմ մոտ չի եղել, եղել է համայնքային ոստիկանության մոտ ու էդ վիճաբանության շուրջ նյութեր նախապատրաստվել են համայնքային ոստիկանության մոտ ամսի 2-ի երեկոյան»:
Պաշտպանի հարցին, թե որ Դուք վստահ ասում եք, որ դեպքը տեղի է ունեցել ամսի 2-ի երեկոյան, որտեղի՞ց եք վերցնում, վկան պատասխանեց. «Կարեն Մնացականյանի բացատրություններով, որովհետև ինքը նշեց, որ նախորդ օրը վիճել են ու վիճաբանությունից հետո Մհերը գնացելա տանից»:
Պաշտպանի հարցին, թե այսինքն միայն ու միայն Կարեն Մնացականյանի բացատրություններից, վկան պատասխանեց. «Ու հետո էլ կոտրված վիճակում փաստ եղել է, այսինքն` երկու բացատրությունով եղել է, արդեն Մնացական Մնացականյանը տեսել է, որ կոտրվածա, զանգել է Կարենին»:
Պաշտպանի հարցին, թե տուժողը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, բացի այդ էլ, այդ ցուցմունքը դատարանում հրապարակվել է, որ վերը նշված քարը կոտրված վիճակում տեսել է դեկտեմբերի 2-ին մթնշաղին, այսինքն՝ դեկտեբերի 2-ին՝ 23:30-ից առաջ, ինչպես կմեկնաբանեք այս հանգամանքը վկան պատասխանեց. «Ինձ համար դա նորություն է, քանի որ ամսի 3-ին տեսել է առավոտյան, դրանից հետո եկել է Կարենը կնոջ հետ, ես դա պարզ հիշում եմ»:
Պաշտպանի հարցին, թե բացատրություն վերցնելուց Դուք պարզաբանում եք նրան նրա իրավունքները և պարտականությունները, որ կարող է բացատրություն ընդհանրապես չտա, կամ կարող է բացատրություն տալ փաստաբանի ներկայությամբ, բացատրություն տալու համար նախազգուշացրել եք, վկան պատասխանեց. «Սուտ բացատրություն տալու համար որևէ պատասխանատվություն չկա, բայց էն, որ գալիսա ու պատրաստա բացատրություն տալու, արդեն հրաժարվելու համար բացատրելու կարիք չկա, մարդը եկելա, հայտնումա հանգամանք ու ոչ ստիպողաբար ու ասելա էն, ինչ–որ իրան ասել է եղբայրը»:
Պաշտպանի հարցին, թե բացատրություն կազմելու համար որ հոդվածներով եք առաջնորդվել, վկան պատասխանեց. «Քրեական դատավարության օրենսգրքի 29–րդ և 6–րդ հոդվածներով»:
Պաշտպանի հարցին, թե քրեական դատավարության օրենսգրքի 29-րդ հոդվածը չի ասում, որ բացատրություն կազմող անձը մանրամասնորեն կատարի բոլոր նշումները կապված իրավունքների և պարտականությունների պարզաբանման և այլն, վկան պատասխանեց. «Տառացի չեմ հիշում, բայց եթե Դուք ինձ ցույց տաք նաև այն նորմը, թե բացատրություն տվողը ինչ կարգավիճակ ունի, ես Ձեր հարցին կպատասխանեմ հստակ, բացատրություն տվողը ի՞նչ կարգավիճակ ունի և ի՞նչ իրավունքներ և պարտականություններ, ես կարող եմ հստակ ասել սա պարզաբանել եմ, սա չեմ պարզաբանել»:
Պաշտպանի հարցին, թե Դուք կարողա պարզաբանեիք, բայց 29-րդ հոդվածի 8-րդ կետով նշում չանեիք, վկան պատասխանեց. «Չէ, բայց ասեմ պարզաբանման էլի խնդիր կա, որովհետև նման դեպքում նյութերի նախապատրաստման ընթացքում անձինք կարգավիճակ չունեն և կոնկրետ դատավարական նորմերով իրավունքների և պարտականությունների մասին, ինչպես նաև նախազգուշացնեն, բացի սուտ մատնության դեպքից, չի լինում»:
Պաշտպանի հարցին, թե այստեղ չկա նաև սուտ մատնության պարզաբանման մասին, վկան պատասխանեց. «Որովհետև բացատրությունների դեպքում անձը չի նախազգուշացվում սուտ մատնության մասին»:
Դատական նիստը նախագահողի հարցին, թե Ձեզ կանչելու պատճառը կայանում էր նրանում, որ առկա է հակասություն ներկայացված հաղորդման և ըստ էության զեկուցագրի հետ կապված տեղեկություններում, ինչպես նաև ցուցմունքներում և դատարանը ուզում էր պարզել Դուք չեք անդրադարձել, որովհետև հարկ չեք համարել անդրադառնալ, որովհետև Ձեզ համար պարզ էր, քանզի դեպքը տեղի է ունեցել ոչ թե ամսի 5-ին, կամ պետք է տեղի ունենար ամսի 5-ին, դեպքը տեղի է ունեցել ամսի 2-ի լույս 3-ի գիշերը, վկան պատասխանեց. «Ոչ թե անհրաժեշտ չեմ համարել, այլ էդ հանգամանքին ուշադրություն չեմ դարձրել զուտ նրա համար որովհետև արդեն հստակ օրերով կար»:
Դատական նիստը նախագահողի հարցին, թե այսինքն Ձեզ համար արդեն իսկ պարզ էր տրված բացատրություններով, որ ոչ թե ապագա կատարվելիք գործողությունների մասին է, այլ արդեն իսկ կատարված գործողության, վկան պատասխանեց. «Այո, որովհետև հստակ արդեն օր կար, ու կասկածի տակ չէր դնում ասածը Կարեն Մնացականյանը, հաղորդումը վերցրել ենք իրանից, առաջինը իրա հաղորդումն ու բացատրությունն ենք վերցրել, նոր հետո՝ Մնացական Մնացականյանից, որովհետև հենց կոնկրետ էդ հանգամանքները հայտնել է առաջին անձը, որովհետև Մնացական Մնացականյանն ահազանգ տալու պահին արդեն երրորդ անձա եղել, որովհետև Կարենը զանգելա վիճաբանության ժամանակ, զանգելա, բանա ասել, ու նա զանգել է ոստիկանություն, շղթան այդպես է գնացել»:
Մեղադրողի միջնորդությամբ որպես վկա հարցաքննվեց նաև Տիգրան Խաչատրյանը, ով Դատարանում տվեց հետևյալ բովանդակությամբ ցուցմունքը. «Անմիջապես զանգել են ոստիկանության բաժին, այսինքն 1-02-ի միջոցով չի եղել ահազանգը, անմիջապես մենք ենք պատասխանում զանգերին, ահազանգն ընդունում: Զանգահարող քաղաքացին հայտնեց, որ բնակվում էր Սարկավագ, հասցեն նշեց, և ինչքանով, որ հիշում եմ հայտնեց, որ իր եղբոր որդին վիճում է եղբոր հետ և ինչքանով, որ հիշում եմ իր եղբոր գերեզմանաքարը կոտրելու վերաբերյալ և ասեց, որ և վիճում է և սպառնում էր, որ կկոտրի գերեզմանաքարը: Ահազանգը գրանցել ենք, դրան համապատասխան զեկուցագիր ենք գրում, որպեսզի հետաքննության կամ նախաքննության մարմնին հիմք լինի այդ ահազանգով զբաղվելու»:
Մեղադրողի հարցին, թե Դուք զեկուցագիրը գրում եք հենց ահազանգը ստանում եք, վկան պատասխանեց. «Բացառապես անմիջապես»:
Մեղադրողի հարցին, թե զեկուցագրի մեջ ֆիքսել եք 16:00-ին, որ Ձեզ զանգել են, որից հետո Դուք նշված դեպքին որևէ առնչություն ունեցել եք, որևէ բան իմացել եք այդ դեպքի հետ կապված, վկան պատասխանեց. «Դրանից հետո արդեն, որ խումբը ուղարկել ենք դեպքի վայր, դեպքի վայր գնալուց, վերադառնալուց հետո օպերատիվ ամփոփագիրա կազմվել ու նաև հետաքննիչը, որ գնացելա դեպքի վայր, հետա եկել, զրույցից արդեն պարզել եմ համապատասխան ինչա կատարվել այնտեղ՝ ըստ վկաների կամ ահազանգողի խոսքերի»:
Մեղադրողի հարցին, թե ի՞նչ է կատարվել, ի՞նչ են պատմել, դրա մասին հիշում եք, թե չեք հիշում, վկան պատասխանեց. «Ինչքան, որ հիշում եմ, ամփոփագրով, որ կարդացել եմ նշած էր, որ ահազանգող քաղաքացին հաղորդում է տվել, որ վիճաբանություն է եղել ամբաստանյալի և իր հոր միջև, ինչպես նաև ամբաստանյալի հորեղբոր գերեզմանաքարն է կոտրված»:
Մեղադրողի հարցին, թե գերեզմանաքարը այդ ժամանակ էր կոտրված, թե մինչև այդ էր կոտրված, վկան պատասխանեց. «Ես այդ չեմ կարող ասել, ըստ գործի նյութերի նայեք, ես զեկուցագրից հետո ոչ մի գործողության չեմ մասնակցել, դրանից հետո ամբողջը հետաքննիչնա անում, արդեն մանրամասները իրանք գիտեն»:
Պաշտպանի հարցին, թե կասեք, որ բաժին Ձեզ զագահարում են խոսակցությունը ձայնագրվում է, վկան պատասխանեց. «Բաժին զանգ եկողը՝ ոչ, 1-02 ծառայությունն է ձայնագրվում»:
Պաշտպանի հարցին, թե կապված հաղորդումը ընդունելու հետ, ի՞նչ իրավական ակտերով եք առաջնորդվում, ինչպես կընդունեք, որ մատյանում գրանցեք և այլն վկան պատասխանեց. «Ոստիկանության պետի՝ 2014 թվականի հունիսի 20-ի 21ա հրամանով կարգավորվում է հաղորդում ընդունելու կարգը»:
Պաշտպանի հարցին, թե Դուք իրավունք ունեք ձևափոխեք զանգահարողի բառերը հաղորդում ընդունելուց, վկան պատասխանեց. «Ոչ, բայց օրինակ ոչ ցենզուռնի արտահայտությունները, հայհոյանքներն իհարկե, դրանք արդեն ավելի ուրիշ ձև են արտահայտվում»:
Դատական նիստը նախագահողի հարցին, թե Դուք զեկուցագրում գրել եք, որ վիճաբանում են և սպառնում է կոտրել գերեզմանաքարը, սա ենթադրում է, որ դեռ չի կոտրել, հնարավոր է կոտրի, Դուք, որ գրում էիք, ի՞նչ եք կարծում ի՞նչ ենթադրեցիք, որ էդ պիտի ապագայում կոտրի, թե արդեն կոտրված քարի վերաբերյալ է վեճը, վկան պատասխանեց. «Հարգելի դատարան, ես ահազանգը հակիրճ եմ ձևափոխել հնարավորինս, որովհետև մարդիկ արտահայտում են երկար»:
Դատական նիստը նախագահողի հարցին, թե Դուք բառացի եք գրել, թե ի՞նչ հասկացել եք, էդ եք գրել, վկան պատասխանեց. «Էս պարագայում ընդհանուր միտքը ոնց հասկացել եմ, ըտենց եմ փորձել ձևակերպել, որովհետև խառն էր էդ մարդը, տարբեր բաներ էր ասում, խառը բաներ էր ասում, ոնց կարում էր, ըտենց էր խոսում, ես, ոնց հասկացա, իրա հետ չէր կատարվում էտ ամեն ինչը, իրան զանգել էին ասել էին, ինքն էլ մեզ էր զանգել, ինքը վերապատմում էր, ոնց կարողացել եմ հասկանալ, որովհետև խառն էր վերապատմում, որովհետև մեկ ինքն էր պատմում, մեկ կողքը զրուցակից կար, որովհետև ձայներ կար դրա համար, ոնց կարողացել, եմ մեջից ավելի հակիճ ձևակերպումը տվել եմ, բառացի չեմ արձանագրել, ինչ փորձել եմ հասկանալ, էդ եմ գրել»:
Պաշտպանի լրացուցիչ հարցին, թե Դուք իմ հարցին պատասխանեցիք, որ իրավունք չունեք փոխելու զեկուցագրի մեջ բառերը և այլն, իսկ դատավորի հարցին պատասխանեցիք, որ հակիրճ եք գրել, և զեկուցագրի մեջ գրել եք սպառնում է որ կկոտրի, վկան պատասխանեց. «Ես միտքը չեմ վերափոխել, բառերն եմ վերափոխել»:
8. Դատական քննության ընթացքում Մեղադրողը միջնորդեց Մհեր Մնացականյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265–րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Տուժողը հայտնեց, որ բողոք չունի:
Դատական քննության ընթացքում Պաշտպանը հայտնեց, որ հետազոտված ապացույցները վերլուծության ենթարկելով, հնարավոր չէ հաստատված համարել, որ Մ.Մնացականյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը:
Մասնավորապես, վերլուծելով մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված և դատաքննության ընթացքում հետազոտված փաստական տվյալները` Պաշտպանը նշեց, որ ձեռք բերված ապացույցները չեն համապատասխանում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի սահմանված չափանիշներին, քանի որ Մհեր Մնացականյանի մասնակցությունն իրեն մեղսագրվող արարքում հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հիմնավորված չէ։
Միևնույն ժամանակ, անդրադառնալով դատաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված Գ.Արասխանյանի և Տ.Խաչատրյանի տված ցուցմունքների թույլատրելիությանը` Պաշտպանը հայտնեց, որ դրանք չեն կարող դրվել ամբաստանյալ Մհեր Մնացականյանի մեղադրանքի հիմքում` հաշվի առնելով, որ նրանք չէին կարող կանչվել և հարցաքննվել որպես վկա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 86–րդ հոդվածի 2–րդ մասի համաձայն։
Պաշտպանը խնդրեց` Մհեր Մնացականյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265–րդ հոդվածի 1–ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնել, հռչակել նրա անմեղությունը, ճանաչել անպարտ և արդարացված։
Ամբաստանյալը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը և հայտնեց, որ իրեն մեղավոր չի ճանաչում իրեն առաջադրված մեղադրանքում։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
9. Ուսումնասիրելով և հետազոտելով քրեական գործի նյութերն ըստ մեղադրանքի՝ Մհեր Կարենի Մնացականյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265-րդ հոդվածի 1-ին մասով, վերլուծելով գործով նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված և դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները, համադրելով դրանք այլ ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` Դատարանն անդրադառնում է ամբաստանյալ Մհեր Մնացականյանին մեղսագրվող արարքի որակման իրավաչափության հետ կապված իրավական հարցերի հետևյալ խմբին.
ա) ապացուցված է արդյո՞ք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է Մհեր Մնացականյանը,
բ) այդ արարքը համապատասխանում է արդյո՞ք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին,
գ) ապացուցված է արդյո՞ք Մհեր Մնացականյանի կողմից իրեն մեղսագրվող այդ արարքը կատարելը.
10. Անդրադառնալով սույն որոշման 9–րդ կետի «ա» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում» երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35 հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ»:
11. «Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով կայացվաղ որոշման 14-15-րդ, 16–19–րդ կետերում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած»։
12. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահրամ Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31–ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով կայացված որոշման 30-32–րդ կետերում արձանագրել է.
«(…) Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
(…) «Ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ (…)
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
(…)
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»։
13. Պատասխանելով սույն դատավճռի 9–րդ կետի «ա» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանը վերլուծելով և գնահատելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ դրանցով prime facie (առերևույթ) հաստատվում է 2016 թվականի դեկտեմբերի 2–ի` ժամը 23։30–ից մինչև դեկտեմբերի 3-ի՝ ժամը 09:45-ն ընկած ժամանակահատվածում հանգուցյալ Արմեն Հուրմիկի Մնացականյանի՝ Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն գերեզմանատանը գտնվող շիրմաքարը վնասվելու փաստը։
Մասնավորապես, Դատարանի հիշյալ իրավական դիրքորոշումը պայմանավորված է ներքոշարադրյալ փաստական տվյալներով`
• Տուժող Մնաց Մնացականյանի նախաքննական ցուցմունքով այն մասին, որ «(…)2016 թվականի դեկտեմբերի 3-ին ինքը գնացել է գերեզմանատուն տեսել է, որ Ա.Մնացականյանի շիրմաքարը չկա, այնուհետև գտել է Արմեն Մնացականյանի շիրմաքարը գերեզմանից մի քանի մետր հեռավորության վրա՝ վնասված վիճակում (…)»,
• Վկա Կարեն Մնացականյանի ցուցմունքով այն մասին, որ «(…) վայթե իրիկունը զանգեցի, ասեցի՝ քարը չկա, հետո առավոտը զանգեց, եկել էր գերեզման, զանգեց, գտել էր քարը ջարդած (…)»,
• 2016 թվականի դեկտեմբերի 12-ի՝ դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ այն մասին, որ «(…) Զննության պահին շիրմաքարի համար նախատեսված սալաքարի վրա շիրմաքար առկա չէր: Զննության մասնակից Կարեն Մնացականյանը հայտարարեց, որ նշված սալաքարի վրա մինչև 2016 թվականի դեկտեմբերի 3-ի ժամը 09:45-ն ընկած ժամանակահատվածում առկա է եղել իր հանգուցյալ եղբոր՝ Արմեն Մնացականյանի շիրմաքարը: (…) Զննության պահին գերեզմանի նշված հատվածում շիրմաքարն առկա չէր, առկա չէին նաև շիրմաքարից մնացած կտորները: Մասնակից Կարեն Մնացականյանը մատնացույց արեց գերեզմանից մոտ 10 մետր դեպի աջ գտնվող հատվածը, որտեղ առկա էին թվով 2 կոտրված սալաքարեր, որոնք ըստ Կարեն Մնացականյանի հայտարարության՝ իր եղբոր՝ Արմեն Մնացականյանի շիրմաքարի կոտրված կտորներն են (…)»,
• Վկա Գոհար Արասխանյանի ցուցմունքով այն մասին, որ «(…) Ամսի 3-ի առավոտյան Մնացականյանն էր եղել գերեզմանատանը և տեսել էր, որ գերեզմանը կոտրվածա ու հայտնել էր նաև Կարենին, ով գնացել տեսել էր, որ իրոք կոտրվածա (…)»,
• Վկա Տիգրան Խաչատրյանի ցուցմունքով այն մասին, որ «(…) ամփոփագրով, որ կարդացել եմ նշած էր, (…) ամբաստանյալի հորեղբոր գերեզմանաքարն է կոտրված (…)»:
Այսպիսով, վերոնշյալ հանգամանքների համադրված վերլուծության արդյունքում, Դատարանը վկայակոչված ապացույցների զանգվածի հիման վրա հաստատված է համարում այն դեպքը, որի կապակցությամբ ամբաստանյալ Մհեր Մնացականյանին առաջադրվել է մեղադրանք, այն է՝ 2016 թվականի դեկտեմբերի 2–ի` ժամը 23։30–ից մինչև դեկտեմբերի 3-ի՝ ժամը 09:45-ն ընկած ժամանակահատվածում Արմեն Հուրմիկի Մնացականյանի՝ Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն գերեզմանատանը գտնվող շիրմաքարը վնասված լինելը:
Այլ կերպ, տվյալ պարագայում Դատարանը հաստատված է համարում, որ 2016 թվականի դեկտեմբերի 2–ի` ժամը 23։30–ից մինչև դեկտեմբերի 3-ի՝ ժամը 09:45-ն ընկած ժամանակահատվածում տեղի է ունեցել Արմեն Հուրմիկի Մնացականյանի՝ Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն գերեզմանատանը գտնվող շիրմաքարի վնասում, որը դրսևորվել է դրա նպատակային օգտագործումն անհնար դարձնող գործողությունների կատարմամբ, խախտելով դրա ամբողջականությունը և վերանորոգելու անհրաժեշտություն առաջացնելով։
14. Պատասխանելով սույն դատավճռի 9–րդ կետի «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ վերոնշյալ հաստատված դեպքի հատկանիշներով արարքը քրեականացված և ամրագրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի «Հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործությունները» վերտառությամբ տեսակային օբյեկտը կրող հանցագործությունների գլխում։
Այսպես, անդրադառնալով ամբաստանյալ Մհեր Մնացականյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265–րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրվող արարքին տրված իրավական որակմանը` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265–րդ հոդվածի հանցակազմն ունի հետևյալ բովանդակությունը. «1. Դիակն անարգանքի ենթարկելը կամ թաղման վայրերը, մահացածներին թաղելու կամ նրանց հիշատակի հետ կապված ծիսակատարությունների համար նախատեսված գերեզմանների վրա եղած շինությունները կամ առարկաները ոչնչացնելը, վնասելը կամ պղծելը (…)»։
Հիշյալ հանցակազմի դիսպոզիցիայից հետևում է, որ անձի կատարած արարքը կարող է որակվել այդ հոդվածով առնվազն այն դեպքում, երբ գործով ձեռք բերված ապացույցներով կհիմնավորվի դիակն անարգանքի ենթարկելը կամ թաղման վայրերը, մահացածներին թաղելու կամ նրանց հիշատակի հետ կապված ծիսակատարությունների համար նախատեսված գերեզմանների վրա եղած շինությունները կամ առարկաները`
ա) ոչնչացնելու,
բ) վնասելու կամ
գ) պղծելու հանգամանքը։
Սույն գործի շրջանակներում գնահատելով հիշյալ իրավական դիրքորոշումների կիրառելիությունը` Դատարանն արձանագրում է, որ նախորդ կետում հաստատված դեպքի հատկանիշները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներին` պարունակելով հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող` 2016 թվականի դեկտեմբերի 2–ի` ժամը 23։30–ից մինչև դեկտեմբերի 3-ի՝ ժամը 09:45-ն ընկած ժամանակահատվածում Արմեն Հուրմիկի Մնացականյանի՝ Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն գերեզմանատանը գտնվող շիրմաքարը վնասված լինելու հանգամանքը, որն արտահայտվել է այդ շիրմաքարի նպատակային օգտագործումն անհնար դարձնող գործողությունների կատարմամբ, դրա ամբողջականության խախտմամբ և վերանորոգելու անհրաժեշտություն առաջացմամբ։
15. Պատասխանելով սույն դատավճռի 9–րդ կետի «գ» ենթակետին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտման ենթարկել`
• սկզբնական ապացույց հանդիսացող` վկա Կարեն Մնացականյանի նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ «(…) իր որդին՝ Մհեր Մնացականյանը կոտրել է հանգուցյալ եղբոր՝ Արմեն Մնացականյանի շիրմաքարը: Մհեր Մնացականյանն ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում գնացել է տուն և վիճաբանել իր հետ: Վիճաբանության ընթացքում ինքը Մհեր Մնացականյանից հարցրել է, թե արդյոք ինքն է կոտրել իր եղբոր Արմեն Մնացականյանի շիրմաքարը, Մհեր Մնացականյանը պատասխանել է, որ այո, ինքն է կոտրել և սեռական բնույթի հայհոյանքներ է հնչեցնել իր և հանգուցյալ Արմեն Մնացականյանի հասցեին: (…)»,
• ածանցյալ ապացույց հանդիսացող տուժող Մնաց Մնացականյանի՝ նախաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ «[Կարեն Մնացականյանն] իրեն հայտնել է, որ գերեզմանատնից է գալիս և իրենց հանգուցյալ եղբոր Արմեն Մնացականյանի շիրմաքարը չկա: 2016 թվականի դեկտեմբերի 3-ին ինքը գնացել է գերեզմանատուն տեսել է, որ Ա.Մնացականյանի շիրմաքարը չկա, այնուհետև գտել է Արմեն Մնացականյանի շիրմաքարը գերեզմանից մի քանի մետր հեռավորության վրա՝ վնասված վիճակում: (…) 2016 թվականի դեկտեմբերի 5-ին եղբայրը՝ Կարեն Մնացականյանը, զանգահարել է իրեն և հեռախոսազրույցի ընթացքում ասել է, որ իրենց եղբոր շիրմաքարը Մհեր Մնացականյանն է կոտրել: Կարեն Մնացականյանը Մհեր Մնացականյանի հետ վիճաբանության ընթացքում հարցրել է, թե արդյոք եղբոր շիրմաքարն ինքն է կոտրել, Մհեր Մնացականյանը պատասխանելով ասել է, որ հենց ինքն է կոտրել: (…)»,
• ածանցյալ ապացույց հանդիսացող վկա Գոհար Արասխանյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ «(…) դրանից հետո հաղորդում տվեց Կարեն Մնացականյանը, որ իր որդին ամսի 2-ի լույս 3-ի գիշերը կոտրել է գերեզմանաքարը՝ Հասրաթյան փողոցում գտնվող Արմեն Մնացականյանի գերեզմանաքարը, որովհետև ամսի 2-ի գիշերը վեճ էր եղել տանը Մհեր Մնացականյանի և Կարեն Մնացականյանի միջև և այդ օրը սպառնացել է իրեն, որ կկոտրի քարը, ու գնացել էր տնից: Ամսի 3-ի առավոտյան Մնացականյանն էր եղել գերեզմանատանը և տեսել էր, որ գերեզմանը կոտրվածա ու հայտնել էր նաև Կարենին, ով գնացել տեսել էր, որ իրոք կոտրվածա, իսկ ինչի էր ամսի 5-ին հայտնել, որովհետև ամսի 5-ին որդու հետ նորից վիճել էին տանը ու էդ վիճաբանության ընթացքում ասել էր, որ ինքնա կոտրել ու լավա արել (…)»,
• ածանցյալ ապացույց հանդիսացող վկա Տիգրան Խաչատրյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ «ինչքանով, որ հիշում եմ [զանգահարող քաղաքացին` Մնաց Մնացականյանն] հայտնեց, որ իր եղբոր որդին վիճում է եղբոր հետ և ինչքանով, որ հիշում եմ իր եղբոր գերեզմանաքարը կոտրելու վերաբերյալ և ասեց, որ և վիճում է և սպառնում էր, որ կկոտրի գերեզմանաքարը: (…) Ինչքան, որ հիշում եմ, ամփոփագրով, որ կարդացել եմ նշած էր, որ ահազանգող քաղաքացին հաղորդում է տվել, որ վիճաբանություն է եղել ամբաստանյալի և իր հոր միջև, ինչպես նաև ամբաստանյալի հորեղբոր գերեզմանաքարն է կոտրված: (…) ես զեկուցագրից հետո ոչ մի գործողության չեմ մասնակցել, դրանից հետո ամբողջը հետաքննիչնա անում: (…)»,
• 2016 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Կարեն Մնացականյանի՝ ՀՀ ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնում տված հաղորդումը, համաձայն որի. «(…) 2016 թվականի դեկտեմբերի 2-ին ժամը 23:30-ից մինչև դեկտեմբերի 3-ի ժամը 09:45-ն ընկած ժամանակահատվածում որդիս՝ Մհեր Կարենի Մնացականյանը (…) դիտավորյալ կոտրել է Հասրաթյան փողոցի հարակից Քանաքեռ գերեզմանատանը հուղարկավորված եղբորս՝ Արմեն Մնացականյանի շիրմաքարը: (…)»։
• ամբաստանյալ Մհեր Մնացականյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ «(…) մենք իրար հետ թշնամիներ ենք, ինքը շառա անում, ես 28 տարեկան տղա եմ, ես 17 տարի է իրա հետ չեմ խոսում, ոչ էլ իրա հետ հարաբերության մեջ եմ, եթե ես ջարդելու լինեի այդքան ժամանակահատվածում կջարդեի, կամ այդ մարդը ինչա արել ինձ, որ ես եթամ իրա քարը ջարդեմ, ինքը մահացած գնացած մարդա, ես էլ էդ հորեղբորս շատ եմ սիրել, խի պիտի ջարդեմ իրա քարը (…)»։
Ընդ որում, անդրադառնալով Պաշտպանի կողմից նշված` որպես վկա հարցաքննված հետաքննիչներ Գոհար Արասխանյանի և Տիգրան Խաչատրյանի ցուցմունքների թույլատրելիությանը` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ ապացույցների թույլատրելիության հարցի կարգավորումը ներպետական օրենսդրության կարգավորվման խնդիրն է, Դատարանի խնդիրն է պարզել արդյո՞ք դատավարությունը՝ ներառյալ ապացույցների ստացման եղանակը արդարացի են եղել, թե՝ ոչ (տե՛ս Vidal v. Belgium, գանգատ թիվ 12351/86 կետ 33):
«Վկա» եզրույթը կոնվենցիոն համակարգում ինքնավար հասկացություն է, քանի դեռ վկայի կամ ոստիկանության աշխատակցի հայտարարությունները ծառայում են որպես միջոց կոնկրետ համոզմունքի գալու համար, ապա դրանք համարվում են Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով պաշտպանված ապացույցներ:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը ոստիկանության աշխատակիցների կողմից տված ցուցմունքների թույլատրելիության վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ պաշտպանության կողմի իրավունքների և մեղադրյալի արդար դատաքննության իրավունքի ապահովման երաշխիքը ցուցմունք տվողներին հարցման ենթարկելու և նրանց հայտնած տեղեկությունները պատշաճ դատավարական կարգով վիճարկելու հնարավորության ընձեռումն է (տե՛ս Ludi v. Switzerland, գանգատ թիվ 12433/86, 42–50 կետեր):
Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ սույն քրեական գործով որպես վկա հարցաքննված, սույն գործով որոշակի դատավարական գործողություններ կատարած հետաքննության մարմնի աշխատակիցներ Գոհար Արասխանյանի և Տիգրան Խաչատրյանի ցուցմունքներն, ինքնին, չեն կարող համարվել անթույլատրելի, քանի որ դատաքննության փուլում պաշտպանության կողմի համար «զենքերի հավասարության» համընդհանուր սկզբունքի հիման վրա, փաստացի ապահովվել են վկաներին հակընդդեմ հարցման ենթարկելու և նրանց հայտնած տեղեկությունները վիճարկելու իրավունքի իրացման պայմանները, հետևաբար նաև՝ մեղադրյալի համար պատշաճ կերպով ապահովվել են արդարացի և համաչափ դատական քննության երաշխիքները, որի պարագայում դրանք անթույլատրելի համարվել չեն կարող։
16. Հիշյալ փաստական տվյալները գնահատելով սույն դատավճռում վկայակոչված քրեադատավարական իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ։
Ընդ որում, անձի մեղավորությունն իրեն մեղսագրվող արարքում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի բովանդակությունը չի ստուգվել գործով ձեռք բերված և պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված այլ օբյեկտիվ փաստական տվյալներով, որոնք կապահովեին այդ ցուցմունքում վկայակոչված հանգամանքների հավաստիությունը, այդ կերպ հաղթահարելով օրենսդրի կողմից սահմանված ապացույցների բավարարության չափանիշը։ Հիշյալ իրավական դիրքորոշումը հիմնված է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից նշված` անձի դատապարտման համար վճռորոշ ցուցմունքի բովանդակությանը ներկայացվող պահանջների վրա, որը չպետք է կրի վերացական բնույթ։
Այսպես, Եվրոպական դատարանը հայտնել է, որ «ասեկոսե ապացույցը» փաստի հաստատումն է, որը տարբերվում է սեփական իմացության հիման վրա արված վկայություններից և արվում է վկայի կողմից բանավոր վկայության ձևով: Որպես կանոն, այն անընդունելի է քրեական գործում, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ այն թույլատրված է ընդհանուր իրավունքի որևէ նորմով կամ որևէ օրենքի դրույթով (տե՛ս Al-Khawaja and Tahery v. The United Kingdom, գանգատ թիվ 26766/05 և 22228/06, կետ 40):
Այլ կերպ, պետք է արձանագրել, որ անձի մեղավորության մասին հետևությունը պետք է բացառապես հիմնված լինի ապացույցների բավարար համակցության վրա, որտեղ «բավարար» եզրույթը նշանակում է, որ ապացույցների որակական և քանակական կազմի ապահովմամբ ձևավորված ապացույցների համակցություն` հետևյալ իմաստով.
ա) Ապացույցների բավարարության որակական կազմը գնահատելիս անհրաժեշտ է նկատի ունենալ, որ նախաքննության ձեռք բերված ապացույցների կազմը պետք է ապահովվի ապացուցման առարկան կազմող յուրաքանչյուր տարրի պարզումը,
բ) Ապացույցների բավարարության քանակական կազմը գնահատելիս անհրաժեշտ է նկատի ունենալ, որ նախաքննության ձեռք բերված ապացույցների կազմը պետք է ապահովվի ապացուցման առարկայի բաղկացուցիչ տարրերի առկայությունը հավաստող ապացույցների արժանահատավությունը, հիմնավոր և փաստարկված տվյալների համակողմանի հետազոտությունը, որի հիման վրա պետք է կայացվի այնպիսի պատճառաբանված դատական ակտ, որն իր բնույթով և առաջացնող հետևանքներին համապատասխան համոզիչ կլինի այդ ակտի հասցեատերերի համար։
Ուստի, այն պարագայում, երբ ապահովված չէ ապացույցների որակական և քանական կազմին համապատասխան փաստական տվյալների համակցություն, ապա տվյալ պարագայում չի ձևավորվում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից սահմանված` անձի մեղավորության վերաբերյալ «հիմնավոր կասկածից վեր» շեմը և առաջանում է ողջամիտ հավանականություն առ այն, որ անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը, որի պարագայում հանցանքի կատարման վերաբերյալ չփարատված կասկածները ենթակա են մեկնաբանման հօգուտ ամբաստանյալի։
17. Սույն դատավճռի նախորդ կետում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքների լույսի ներքո` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ սույն գործով տուժող Մնաց Մնացականյանի, վկաներ Գոհար Արասխանյանի և Տիգրան Խաչատրյանի ցուցմունքներն ածանցված են վկա Կարեն Մնացականյանի ցուցմունքից: Այսինքն տեղեկությունների սկզբնաղբյուրը Կարեն Մնացականյանի ցուցմունքն է, իսկ վկաները փաստացի վերապատմել են այն, ինչ նրանց հայտնի է դարձել Կարեն Մնացականյանի միջոցով:
Դատարանի հիշյալ դիրքորոշումը հիմնավորվում է հետևյալ փաստական տվյալներով.
ա) տուժող Մնաց Մնացականյանը ցուցմունք է տվել այն մասին. «(…) 2016 թվականի դեկտեմբերի 5-ին եղբայրը՝ Կարեն Մնացականյանը, զանգահարել է իրեն և հեռախոսազրույցի ընթացքում ասել է, որ իրենց եղբոր շիրմաքարը Մհեր Մնացականյանն է կոտրել (…)»:
բ) վկա Գոհար Արասխանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ «(…) դրանից հետո հաղորդում տվեց Կարեն Մնացականյանը, որ իր որդին ամսի 2-ի լույս 3-ի գիշերը կոտրել է գերեզմանաքարը՝ Հասրաթյան փողոցում գտնվող Արմեն Մնացականյանի գերեզմանաքարը (…)»:
գ) վկա Տիգրան Խաչատրյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ «(…) ամփոփագրով, որ կարդացել եմ նշած էր, որ ահազանգող քաղաքացին հաղորդում է տվել, որ վիճաբանություն է եղել ամբաստանյալի և իր հոր միջև, ինչպես նաև ամբաստանյալի հորեղբոր գերեզմանաքարն է կոտրված(…)»:
Նշվածից ակնհայտ է դառնում, որ Մնաց Մնացականյանը և Գոհար Արասխանյանն իրենց հայտնած տեղեկությունները փաստացի ստացել են Կարեն Մնացականյանի միջոցով, իսկ Տիգրան Խաչատրյանն՝ ամփոփագրի միջոցով, որտեղ արտացոլված տեղեկությունները ևս ստացվել են Կարեն Մնացականյանից, այսինքն՝ վերջիններիս ցուցմունքներում առկա տեղեկությունները հիմնված չեն նրանց սեփական իմացության վրա:
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Մհեր Մնացականյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքը հիմնավորող ըստ էության միակ ապացույցը հանդիսանում է Կարեն Մնացականյանի ցուցմունքը: Մինչդեռ այդ կապակցությամբ Դատարանը փաստում է, որ բացի այդ աղբյուրից որևէ այլ օբյեկտիվ տվյալ քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք չի բերվել առ այն, որ ամբաստանյալ Մհեր Մնացականյանը կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը։
Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել նաև, որ չնայած վկա Կարեն Մնացականյանն իր նախաքննական ցուցմունքում նշել է, որ Մհեր Մնացականյանն իր հետ ունեցած վիճաբանության ընթացքում խոստովանել է, որ նա է կոտրել Արմեն Մնացականյանի շիրմաքարը, այնուհանդերձ այդ փաստական հանգամանքն ինքնին բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Մհեր Մնացականյանը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցավոր արարքը:
Վերոշարադրյալի հիման վրա` գնահատելով Մհեր Մնացականյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրվող արաքի հիմնավորվածության և իրավաչափության հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ քրեական գործով ձեռք բերված և դատական քննության ընթացքում հետազոտված վերը նշված ապացույցները բավարար չեն ամբաստանյալ Մհեր Մնացականյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ նրա մասնակցությամբ է կատարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը, այն է` 2016 թվականի դեկտեմբերի 2–ի` ժամը 23։30–ից մինչև դեկտեմբերի 3-ի՝ ժամը 09:45-ն ընկած ժամանակահատվածում Արմեն Հուրմիկի Մնացականյանի՝ Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն գերեզմանատանը գտնվող շիրմաքարը վնասելը։
Ուստի, նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ պետք է ճանաչել և հռչակել Մհեր Մնացականյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում` կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ:
18. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով բացակայում է քաղաքացիական հայց, ուստի Դատարանն այդ հարցին չի անդրադառնում։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ` Մհեր Մնացականյանի նկատմամբ կիրառված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է վերացման:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ սույն դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265-րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու պատճառով ենթակա չեն նրանից բռնագանձման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ, 15-116-րդ, 151-րդ, 168-րդ, 309-րդ, 357-360-րդ, 366-րդ, 369-372-րդ, 376.1-րդ և 379-րդ հոդվածներով` Դատարանը.
ՎՃՌԵՑ`

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 265-րդ հոդվածի 1-ին մասով ճանաչել և հռչակել Մհեր Կարենի Մնացականյանի անմեղությունը` կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ:
Մհեր Կարենի Մնացականյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը` վերացնել:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ