ԵԱՔԴ/0012/01/17


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն


«30» մայիսի 2017թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝

նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի,
քարտուղարությամբ՝ Հ.Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող Է.Պետրոսյանի,
տուժող Ն.Պապոյանի,
ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանի


դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հովհաննես Տիգրանի Հովհաննիսյանի՝ ծնված 1996 թվականի մարտի 25-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, հաշվառված և բնակվում է ք.Երևան, Կիևյան 4/2 շենքի 23 բնակարանում, որպես խափանման միջոց է ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին: Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով:

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի ավագ տեսուչ Ա.Գևորգյանի 2016 թվականի դեկտեմբերի 28-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 14850516 քրեական գործը:
2017 թվականի հունվարի 10-ին թիվ 14850516 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Սարգսյանի վարույթ:
Քննիչի 2017 թվականի հունվարի 10-ի որոշմամբ թիվ 14850516 քրեական գործով Նինա Պապոյանը ճանաչվել է որպես տուժող:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Սարգսյանի 2017 թվականի հունվարի 23-ի որոշմամբ թիվ 14850516 քրեական գործով Հովհաննես Տիգրանի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Քննիչի 2017 թվականի հունվարի 30-ի որոշմամբ թիվ 14850516 քրեական գործով Հովհաննես Տիգրանի Հովհաննիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով` մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ.
«[Հովհաննես Տիգրանի Հովհաննիսյանը] 2016 թվականի դեկտեմբերի 18-ին` ժամը 18-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ազատության 1/21 հասցեի դիմաց անձնական փոխհարաբերությունների շուրջ վիճաբանել է նախկին ընկերուհի Նինա Պապոյանի հետ, որի ընթացքում ձեռքերով և ոտքերով դիտավորությամբ բազմաթիվ հարվածներ հասցնելով` վերջինիս առողջությանը պատճառել է թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ, որն արտահայտվել է հարակնային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, աջ քունքային, ձախ հետականջային-ծոծրակային, ձախ ճակատային, հոնքային շրջանի անցումով` աջ աչքի վերին կոպի, ձախ աչքի վերին կոպի, ձախ այտաթշային, պարանոցի, աջ նախաբազկի, ձախ դաստակի շրջանների արյունազեղումների, գանգուղեղային տրավմայի ձևով :(…)»
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Էդ.Պետրոսյանը 2017 թվականի փետրվարի 08-ին թիվ 14850515 քրեական գործի մեղադրական եզրակացությունը հաստատել է և քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը Դատարանում ստացվել է 2017 թվականի փետրվարի 09-ին:
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով քրեական գործը թիվ ԵԱՔԴ/0012/01/17 համարի ներքո մակագրվել և 2017 թվականի փետրվարի 10-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Մաթևոսյանին:
Դատավոր Ա.Մաթևոսյանի 2017 թվականի փետրվարի 10-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0012/01/17 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի փետրվարի 24-ի որոշմամբ նշանակվել դատական քննության:


Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներ
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Հովհաննես Տիգրանի Հովհաննիսյանը, ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել:
Դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տուժող Նինա Պապոյանի հետ ունեցել են ջերմ հարաբերություններ: Սակայն, երբ վերադարձել է զինվորական ծառայությունից, այլևս չի ցանկացել ընկերություն անել Նինա Պապոյանի հետ, ինչը պայմանավորված է եղել վերջինիս անձնական կյանքի մասին իր ունեցած տեղեկություններով: Իրեն մեղսագրվող արարքի համար դրդապատճառ է հանդիսացել այն, որ տուժող Նինա Պապոյանը հանդիպել է իր ընկեր Էդգար Դավթյանին և վերջինիս ասել. «Ես քո «վրով» ֆանտաստիկ երազ եմ տեսել», իսկ երբ ընկերը հարցրել է, թե դա ինչ է նշանակում, Նինա Պապոյանը պատասխանել է. «Եթե մի փոքր մտածես, կհասկանաս՝ ինչի «վրով» եմ ասում»: Էդգար Դավթյանը տուժողին ասել է, որ Հովհաննեսն իր ընկերն է և այս խոսակցության մասին իմանալու է, ինչին Նինա Պապոյանը պատասխանել է. «Ես ազատ մարդ եմ, իմ «ոտերին» չէ, թե ինքն ինչ է իմանալու, ինչը՝ ոչ»: Դեպքի օրը գնացել է Ազատության փողոց, որտեղ գտնվում է տուժողի աշխատանքի վայրը, անձնական հարցերի շուրջ վիճաբանել է Նինա Պապոյանի հետ, հարվածներ հասցրել նրա մարմնի տարբեր հատվածներին: Այդ ընթացքում, երբ տուժողին հարցրել է, թե ինչու է այդպիսի քայլի դիմել, Նինա Պապոյանը պատասխանել է. «Ինչու դու կարող ես «կայֆավատ լինել», իսկ ես՝ ոչ»: Այնուհետև, երբ տուժող Նինա Պապոյանը նստել է տաքսի ավտոմեքենա, ինքը, իջնելով ընկերոջ Աղվան Պետրոսյանի ավտոմեքենայից, կրկին անգամ, մոտեցել է այն տաքսի ավտոմեքենային, որտեղ գտնվում էր Ն.Պապոյանը, բացել է ավտոմեքենայի դուռը, ասել է, որպեսզի վերջինս իջնի ավտոմեքենայից, սակայն նա չի իջել: Ւնքը, բռնելով տուժող Ն.Պապոյանի ձեռքից, քաշել, հանել է նրան տաքսի ավտոմեքենայից, վիճաբանել, գոռգռացել նրա վրա, սակայն նրան հարվածներ չի հասցրել, այնուհետև վերադարձել և նստել է ընկերոջ ավտոմեքենան: Աղվան Պետրոսյանը, դուրս գալով իր ավտոմեքենայից, գումար է վճարել տաքսի ավտոմեքենայի վարորդին, այնուհետև միասին հեռացել են: Հայտարարեց, որ իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, ընդունում է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար: Կցանկանար այդ պահին լինել ավելի զսպված, սակայն, ցավոք, չի կարողացել:
Քրեական գործի դատաքննության ընթացքում տուժող Նինա Էդվարդի Պապոյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանին ճանաչում է մոտ չորս տարի: Միմյանց հետ ընկերություն արել են 2015 թվականի կեսերից և դադարել են ընկերություն անել դեպքից մեկ ամիս առաջ` 2016 թվականի նոյեմբերի սկզբներից: Իրենք բաժանվել են Հովհաննեսի առաջարկությամբ, բաժանվել են նորմալ և ոչ մի խնդիր չեն ունեցել: Բաժանվելուց հետո իրար հետ չեն շփվել և չի եղել դեպք, որ մինչ դեպքը Հովհաննեսն սպառնա իրեն: Աշխատում է «Քարդ Ագրո Սերվիս» հիմնադրամում, որը գտնվում է Ազատության 1/21 հասցեում: 2016 թվականի դեկտեմբերի 18-ին` շաբաթ օրը, գտնվելով աշխատանքի վայրում, ժամը 18:00-ի սահմաններում, տուն գնալու նպատակով, «GG» տաքսի ծառայությունից մեքենա է պատվիրել: Դուրս գալով աշխատավայրից՝ նկատել է իր նախկին ընկեր Հովհաննես Հովհաննիսյանի ընկերոջ` Աղվան Պետրոսյանի «Մերսեդես Բենց» մակնիշի, 05 CC 050 պ/հ համարանիշի, սպիտակ գույնի, ավտոմեքենան: Հովհաննես Հովհաննիսյանը, դուրս գալով ավտոմեքենայից, հարձակվել է իր վրա և առանց պատճառի հարվածել ու վիրավորական խոսքեր է ասել իր հասցեին: Սկզբից հարվածել է իր աչքին, իսկ հետո սկսել է հարվածել նաև ոտքերով: Ծեծին միջամտել է Հ. Հովհաննիսյանի ընկեր Ա.Պետրոսյանը և բաժանել իրենց: Այնուհետև, գնացել և նստել է տաքսի ավտոմեքենան: Սակայն տաքսի ավտոմեքենան, սառույցի պատճառով, չի կարողացել շարժվել: Այդ պահին կրկին անգամ իրենց ավտոմեքենային է մոտեցել Հ.Հովհաննիսյանը, բացել է դուռը, իրեն մեքենայից դուրս է հանել և սկսել կրկին առանց պատճառի հարվածել և վիրավորել: Իր կարծիքով ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանի կողմից իրեն ծեծի ենթարկելու պատճառը եղել է այն, որ իբրև թե ինքը զանգահարել է նրա ընկերներին և անպարկեշտ առաջարկություններ արել: Տուժող Ն.Պապոյանը նշել է, որ ամբաստանյալ Հ.Հովհաննիսյանի նկատմամբ նյութական և գույքային պահանջ չունի, սակայն պնդում է նրա դեմ բողոքը:
Դատաքննության ընթացքում վկա Աղվան Համլետի Պետրոսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Հովհաննես Հովհաննիսյանի հետ ապրում են նույն բակում և դեպքի օրը, բակից դուրս գալուց, հանդիպել է իր ընկեր Հովհաննեսին, ով խնդրել է իրեն մեքենայով տեղափոխել Ազատության փողոց` նախկին ընկերուհի Նինա Պապոյանին հանդիպելու նպատակով: Իր «Մերսեդես Բենց» մակնիշի 050 CC 050 պ/հ համարանիշի ավտոմեքենայով, Հովհաննես Հովհաննիսյանին տեղափոխել է նշված հասցե, որտեղ վերջինս իջնելով մեքենայից, մոտեցել է տուժող Նինա Պապոյանին: Քիչ անց լսել է վիճաբանության ձայներ, դուրս է եկել մեքենայից և տեսել, որ Հ. Հովհաննիսյանը քաշքշում է Ն.Պապոյանին: Մոտենալով իրենց՝ միջամտել է, բաժանել նրանց և Հ.Հովհաննիսյանի հետ միասին վերադարձել են ու նստել իր ավտոմեքենան: Այնուհետև, շարժվել են Սարալանջի փողոցով, որտեղ Հ.Հովհաննիսյանը, նկատելով այն տաքսի ավտոմեքենան, որտեղ գտնվում էր տուժող Ն.Պապոյանը, խնդրել է կանգ առնել, ասելով, որ ցանկանում է խոսել Ն.Պապոյանի հետ: Հովհաննես Հովհաննիսյանը իջնելով ավտոմեքենայից, մոտեցել է Նինա Պապոյանին տեղափոխող տաքսի ավտոմեքենային, իսկ ինքը մնացել է իր ավտոմեքենայի մեջ: Քիչ անց գոռգոռոցներ է լսել, նկատել է, որ Հովհաննեսը քաշքշել և հարվածել է Ն.Պապոյանին: Մոտեցել է նրանց, հորդորել է ընկերոջը գալ իր հետ: Վճարել է տաքսի ավտոմեքենայի վարորդին, այնուհետև նստել իր ավտոմեքենան և հեռացել են: Իր կարծիքով Հովհաննեսի արարքի դրդապատճառը եղել է խանդը:
Դատական նիստի ընթացքում վկա Գագիկ Մարտինի Ճանչապանյանը ցուցմունք է տվել, որ աշխատում է «GG» տաքսի ծառայությունում որպես վարորդ: Դեպքի օրը պատվեր է ընդունել, մոտեցել է պատվիրատուի նշած վայր, իր ավտոմեքենային է մոտեցել մի աղջիկ: Ճանապարհին ինչ-որ տղա է մոտեցել ավտոմեքենային, պատվիրատուն իջել է ավտոմեքենայից, որոշ ժամանակ անց հետ է վերադարձել և իրենք հեռացել են: Չի հիշում, երբ է դեպքը տեղի ունեցել: Տուժողի դեմքը ևս չի հիշում, քանի որ մութ է եղել: Դեպքը տեղի է ունեցել «Մոնումենտի» այգու մոտակայքում: Ինքը վիճաբանությանն ականատես չի եղել, պատվիրատուն իջել է ավտոմեքենայից, այնուհետև, նեղված վիճակում, վերադարձել: Անծանոթ տղան աղջկա ձեռքից բռնել և նրան իջեցրել է ավտոմեքենայից: Բարձր ձայներ է լսել, սակայն ուշադրություն չի դարձրել: Պատասխանելով տուժող Ն.Պապոյանի հարցին՝ հայտնել է, որ չի հիշում, թե ինչպես է իրեն բարձրացրել գետնից: Իր ավտոմեքենան երկրորդ անգամ կանգնեցրել են, պատվիրատուն խնդրել է, որ չկանգնի, սակայն կանգնել է: Իջնելով մեքենայից` իրեն մոտեցել է մեկ այլ անծանոթ երիտասարդ, գումար է վճարել և իրենք հեռացել են: Քննիչի մոտ, նախաքննության ընթացքում, տված ցուցմունքը համապատասխանում է իրականությանը:
Վկա Գագիկ Ճանճապանյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա հակասությունների կապակցությամբ, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի պահանջները, դատական նիստի ընթացքում հրապարակվեցին ամբաստանյալի նախաքննական ցուցմումնքները:
Վկա Գագիկ Ճանճապանյանի նախաքննական ցուցմունքի համաձայն` ունի «Օպել Վեկտրա Բ» մակնիշի 35 AS 085 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենա և ժամանակ առ ժամանակ տաքսի է վարում: 2016 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 18:00-ի սահմաններում, պատվեր է ստացել Երևան քաղաքի Ազատության 1/21 հասցեից և շարժվել այդ ուղղությամբ: Տեղում զանգահարել է պատվիրատուին` գտնվելու վայրը պարզելու նպատակով: Այնուհետև մոտեցել է մի երիտասարդ աղջիկ, նստել է մեքենան և ասել, որ իրեն տեղափոխի Լենինգրադյան փողոց: Ճանապարհին մեքենան կանգնել է և սառույցի պատճառով չի կարողացել տեղաշարժվել: Այդ ժամանակ մի երիտասարդ տղա մոտեցել է ավտոմեքենային, բացել հետևի դուռը և քաշելով հանել է այդ աղջկան ավտոմեքենայից: Հասկացել է, որ նրանք ծանոթներ են: Չի իջել ավտոմեքենայից, լսել է վիճաբանության ձայներ, հարվածներ չի տեսել, քանի որ մութ է եղել: Մի քանի րոպե անց այդ աղջիկը նստել է ավտոմեքենան` արդեն նեղված վիճակում և նրանք հեռացել են:
Տուժող Ն.Պապոյանին տաքսի ավտոմեքենայից քաշքշելով դուրս հանելու վերաբերյալ առկա հակասության կապակցությամբ վկա Գագիկ Ճանճապանյանը հայտնեց, որ դեպքից երկար ժամանակ անցնելու պատճառով չի հիշում մանրամասները:
Սույն քրեական գործի դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են նաև մեղադրանքի հիմքում դրված հետևյալ ապացույցները.
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3811 եզրակացությունը, որի համաձայն` Նինա Պապոյանի մարմնական վնասվածքները` հարակնային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, աջ քունքային, ձախ հետականջային-ծոծրակային, ձախ ճակատային, հոնքային շրջանի անցումով` աջ աչքի վերին կոպի, ձախ աչքի վերին կոպի, ձախ այտաթշային, պարանոցի, աջ նախաբազկի, ձախ դաստակի շրջանների արյունազեղումների, գանգուղեղային տրավմայի ձևով, պատճառվել են բութ առարկաներով, որի հետևանքով Նինա Պապոյանի առողջությանը պատճառվել է թեթև վնաս:
Որպես ապացույց ճանաչված` այլ փաստաթուղթ հանդիսացող «Ագրոբիզնեսի և գյուղի զարգացման կենտրոն» հիմադրամից ստացված` Երևան քաղաքի Ազատության 1/21 հասցեի դիմացի հատվածը տեսանկարահանող սարքի տեսագրությունը և դրա զննության արձանագրությունը, որոնցով հաստատվում է ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի կողմից տուժող Նինա Պապոյանի նկատմամբ բռնի գործողություններ կատարելու հանգամանքը:
Դեպքի վայրի զննության մասին 2016 թվականի դեկտեմբերի 24-ի արձանագրությունը, որի ընթացքում տուժող Նինա Պապոյանը մատնացույց է արել ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի կողմից իրեն ծեծի ենթարկելու վայրը:


Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
Դատարանը, հետազոտելով վերոգրյալ ապացույցները, այն է ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի խոստովանական ցուցմունքները, տուժող Նինա Պապոյանի, վկաներ Աղվան Պետրոսյանի, Գագիկ Ճանճապանյանի ցուցմունքները, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3811 եզրակացությունը, դեպքի վայրի զննության 2016 թվականի դեկտեմբերի 24-ի արձանագրությունը, այլ ապապցույց ճանաչված Երևան քաղաքի Ազատության 1/21 հասցեի դիմացի հատվածը տեսանկարահանող սարքի տեսագրությունը և դրա զննության արձանագրությունը, գնահատելով դրանք իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, ապացուցված է համարում այն, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Տիգրանի Հովհաննիսյանը 2016 թվականի դեկտեմբերի 18-ին, ժամը 18-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ազատության 1/12 հասցեի դիմաց անձնական փոխհարաբերությունների շուրջ վիճաբանել է նախկին ընկեևուհի Նինա Պապոյանի հետ, որի ընթացքում ձեռքերով և ոտքերով հարվածներ է հասցրել վերջինիս՝ առողջությանը պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ պարունակող մարմնական վնասվածքներ, որն արտահայտվել է հարակնային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, աջ քունքային, ձախ հետականջային-ծածրակային, ձախ ճակատային, հոնքային շրջանի անցումով՝ աջ աչքի վերին կոպի, ձախ աչքի վերին կոպի, ձախ այտաթշային, պարանոցի, աջ նախաբազկի, ձախ դաստակի շչջանների արյունազեղումների, գանգուղեղային տրավմայի ձևով:
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանին մեղսագրված հանցավոր արարքը որակված է ճիշտ, համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, հետևաբար` ամբաստանյալը քրեական պատասխանատվության և պատժի ենթակա է այդ հոդվածով։
Դատարանը, անդրադառնալով ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցին, արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…)Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում այն, որ նա ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2017 թվականի հունվարի 23-ի տեղեկանքի համաձայն` դատվածություն չունի, երիտասարդ է (համաձայն՝ AN սերիայի թիվ 0209472 անձնագրի տվյալների):
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ոչ սպառիչ ցանկը:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում»:
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի` (…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները, հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները
Վերը շարադրված իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո՝ Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում այն, որ նա դատաքննության ընթացքում տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար:
Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքի համար, բացի կալանքի ձևով պատժից, նախատեսված է նաև պատժի այլընտրանքային տեսակ՝ տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկից հարյուրհիսնապատիկի չափով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով 2009 թվականի փետրվարի 17–ին կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) [Ա]յլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։»
Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա կատարած կոնկրետ արարքը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի` տուգանքի կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը:
Այսինքն` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված առավել նվազ պատժատեսակը` տուգանքը, որպիսի պայմաններում հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացումը: Տվյալ դեպքում տուգանքը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնեը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, ամբաստանյալ Հովհաննես Հովհաննիսյանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, քրեական գործում բացակայում են դատական ծախսերի վերաբերյալ տվյալները, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Գնահատելով և ամփոփելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 357-360-րդ, 364-365-րդ, 369-373-րդ, 375-րդ հոդվածներով, Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Հովհաննես Տիգրանի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի` 100.000 (հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Հովհաննես Տիգրանի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ` մինչև սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռը հրապարակման օրվանից մեկամսյա ժամկետում կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։




ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ