Հիմնական

Գործի համար: ԵԱՔԴ/0009/01/17
Վիճակագրական տողի համար : 2.7

Պատասխանող

Արմեն Սարոյան Սարգիս

Դատավոր

Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն

Արսեն Նիկողոսյան

Հոդվածներ

Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն

ՀՀ Քրեական օրենսգիրք

Հոդված 137 Մաս 1

Դատավոր

Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն

Արսեն Նիկողոսյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Արմեն Սարոյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցների կիրառել
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-05-24 16:00 2 Կայացել է
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-05-17 13:00 6 Նշանակվել է դատական նիստ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-04-20 13:00 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-03-24 16:00 2 Նշանակվել է դատական նիստ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-02-20 15:00 6 Կայացել է
ԵԱՔԴ/0009/01/17







ՈՐՈՇՈՒՄ
ԱՆՄԵՂՍՈՒՆԱԿ ՎԻՃԱԿՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ՕՐԵՆՔՈՎ ՉԹՈՒՅԼԱՏՐՎԱԾ ԱՐԱՐՔ ԿԱՏԱՐԱԾ ԱՆՁԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԲՆՈՒՅԹԻ ՀԱՐԿԱԴՐԱԿԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

24 մայիսի 2017թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),

Նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ե. Կարապետյանի,

մասնակցությամբ`
դատախազ` Ն.Աշրաֆյանի,
պաշտպան` Ա.Դավթյանի,
տուժող` Գ.Հայրապետյանի,
օրինական ներկայացուցիչ` Ն.Սարոյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Արմեն Սարգսի Սարոյանի (ծնված` 19.04.1954թ. ՀՀ–ում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատված, բնակվող ք.Երևան, Սարմենի 66ա տանը) նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու մասին գործը։
ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի հոկտեմբերի 6–ին հարուցվել է թիվ 13813916 նախաքննական համարով քրեական գործը։
2016 թվականի հոկտեմբերի 6–ին միևնույն քրեական գործով տուժող է ճանաչվել Գայանե Վաչագանի Հայրապետյանը։
2016 թվականի դեկտեմբերի 9–ին որոշում է կայացվել Արմեն Սարգսի Սարոյանին որպես մեղադրյալ ներգրավվելու մասին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
2016 թվականի դեկտեմբերի 9–ին որոշում է կայացվել Արմեն Սարգսի Սարոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` ստորագրությունը չհեռանալու մասի ընտրելու վերաբերյալ։
2016 թվականի դեկտեմբերի 9–ին որոշում է կայացվել Արմեն Սարգսի Սարոյանի նկատմամբ դատահոգեբուժական փորձաքննություն նշանակելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 26–ին ստացվել է ՀՀ ԱՆ կից միջգերատեսչական ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի թիվ 2/17 եզրակացությունը, որի հետևություններում նշված է. «(…) հանձնաժողովը եզրակացնում է, որ Արմեն Սարգսի Սարոյանը հանցանքը կատարելուց առաջ, կատարման պահին և դրանից հետո տառապել, ներկայումս տառապում է «Շիզոֆրենիա, պարանոիդ ձև, էպիզոդիկ ընթացք, կայուն դեֆեկտով» խրոնիկական հիվանդությամբ։ (…) Արմեն Սարգսի Սարոյանին հարկ է իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչել անմեղսունակ։ Իր ներկայիս հեգեվիճակով սոցիալապես վտանգ է ներկայացնում, կարիք ունի հարկադրի բուժման ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում, ինչը հակացուցված չէ։ Իր ներկայիս հոգեկան վիճակով Ա.Սարոյանը չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողություններին»։
2017 թվականի հունվարի 24 որոշում է կայացվել գործով պաշտպանության իրականացումը հանրային պաշտպան Արա Դավթյանին հանձնելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 26–ին որոշում է կայացվել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու վարույթ հարուցելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 26–ին որոշում է կայացվել Արման Սարգսի Սարոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 26–ին որոշում է կայացվել Նաիրա Սարոյանին որպես օրինական ներկայացուցիչ ճանաչելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 26–ին որոշում է կայացվել Արման Սարգսի Սարոյանին հոգեբուժական հաստատություն տեղավորելու մասին, որը հաստատվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից նույն օրը կայացված որոշմամբ։
2017 թվականի փետրվարի 1–ին որոշում է կայացվել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին, որը նույն օրը հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Աշրաֆյանի կողմից։
2. 2017 թվականի փետրվարի 1–ին գործն ուղարկվել է Երեւան քաղաքի Արաբկիր եւ Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
2017 թվականի փետրվարի 3–ին ստացված գործը դատավորների միջեւ գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/17 համարի ներքո, մակագրվել եւ 2017 թվականի փետրվարի 6–ին հանձնվել է նույն դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում։
2017 թվականի փետրվարի 20–ին որոշում է կայացվել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար գործը դատական քննություն նշանակելու մասին։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
3. Սույն գործի շրջանակներում Դատարանը հաստատված է համարում տուժող Գայանե Հայրապետյանին Արմեն Սարոյանի կողմից 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ին` ժամը 00։45–ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սարմենի 66ա տան բակում, սպառնալիք հասցնելու հանգամանքը։
Դատարանի կողմից հաստատված վերոնշյալ հանգամանքը հիմնված է ներքոշարադրյալ փաստական տվյալների վրա.
Դատաքննության ընթացքում վկա Աշոտ Սարոյանը հայտնեց, որ չի ցանկանում ցուցմունք տալ, քանի որ տուժողը հանդիսանում է իր կինը, իսկ Արմեն Սարոյանը հանդիսանում է իր հորեղբայրը։
Հրապարակվեց վկա Աշոտ Սարոյանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 17–ի նախաքննական ցուցմունքը հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ին` ժամը 00։45–ի սահմաններում, երբ բոլորս գտնվում էինք տանը` կինս միայնակ դուրս եկավ տան բան, որից հետո լսելով ձայներ ես նույնպես դուրս եկա բակ և տեսա Արմեն Սարոյանին, որի ձեռքին դանակ կար և սպառնում էր, որ կսպանի կնոջս ու վազում էր նրա հետևից, սակայն այդ պահին չկարողացա տարբերել, թե ինչ դանակ էր։ Դրանից հետո մենք վախենալով բակից մտանք տուն, փակեցինք տան մուտքի դուռը, իսկ Ա.Սարոյանը եկավ մեր հետևից և սկսեց հայհոյել, սպառնալ, որ կսպանի կնոջս և հարվածել տան դռանը, ապա կոտրեց դռան վերևի հատվածի փոքրիկ ապակին, որը արժե մոտ 3.000–ից 5.000 ՀՀ դրամ։ Դրանից հետո նա հանդարտվեց, գնաց իր սենյակ, ապա մոտ 1 րոպե անց կրկին սկսեց անտեղի հայհոյել, այդ ժամանակ բոլորիս հասցեին։ Այդ ժամանակ այդտեղ էր նաև հայրս։ Հաջորդ օրը` ժամը 17։30–ի սահմաններում, Ա.Սարոյանը կրկին տան բակում հանդիպեց ինձ և կնոջս, կրկին անհիմն սկսեց վիճաբանել մեր հետ, ապա դրանից հետո սկսեց գոռգռալ, այնպիսի տպավորություն էր, որ ցանկանում է հարձակվել մեզ վրա, սակայն այդ օրը որևէ կերպ չի սպառնացել, ուղղակի ագրեսիվ է եղել։ Դրանից հետո Ա.Սարոյանին տեղավորեցին հոգեբուժարանում։
Հարց` խնդրում եմ հայտնեք, թե որն է պատճառը, որ Արմեն Սարոյանը սպառնում է Ձեր կնոջը։
Պատասխան` որևէ պատճառվ չկա, նա հոգեկան հիվանդ է, ուստի անտեղի սպառնում է։ Նա ֆիզիկապես ուժեղ է և ես մտավախություն ունեմ, որ կվնասի ընտանիքիս և նաև ինձ։
Հարց` խնդրում եմ նկարագրեք Ա.Սարոյանի ձեռքին եղած դանակը։
Պատասխան` դրա վրա ուշադրություն չեմ դարձրել` չեմ կարող նկարագրել։
Հարց` խնդրում եմ հայտնեք, թե ովքեր են ներկա գտնվել այդ դեպքերի ժամանակ։
Պատասխան` առաջին դեպքի ժամանակ այդտեղ է գտնվել նաև հայրս, իսկ երկրորդ վիճաբանության ժամանակ եղել ենք միայն ես և կինս։ Առաջին վիճաբանությունը տևել է մոտ 5 րոպե, իսկ երկրորդը 2 րոպե, երկու վիճաբանության ընթացքում էլ Ա.Սարոյանը հայհոյանքներ է հնչեցրել մեր հասցեին» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 29–31)։
Վկա Էդուարդ Սարոյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ. «անցած տարվա սեպտեմբերի 22-23-ի սահմաններում ես պարկած եմ եղել սենյակում, զալում մեր, ուշ ժամեր, ժամը 10:30-ի կողմերն էր, հարսս դուրս էր եկել բալկոն մաքուր օդ շնչելու, դե եղբայրս շիզոֆրենիայով տառապող անձնավորություն է, քանի անգամ ինքը ըտենց ագրեսիվ դրսևորումներ է արել, նամանավանդ աշնան և գարնան սկզբի ժամանակները: Ձայներ լսեցի, պատուհանից նայեցի, տեսա, որ հարձակվելա հարսի վրա դանակ էր ինչ էր սենց բաներ ձեռքը, հարսը գոռալով ներս վազեց, ես մինչև հասցրեցի զալի դռնից դուրս գամ բալկոն չերեզ միջանցք դուրս գայի, հարսը մտել էր ներս, դուռը փակել էր ու վազեց դեպի իր ննջասենյակ: Դե էտի առաջին դեպքը չի որ ինքը ըտենց ագրեսիվ դրսևորումներ է անում, էտի մեր տան պատմություննա, ինքը ինձելա վնասներ տվել, շատ վնասներա տվել մինչև հարսի մեր տուն գալը, սա առաջին դեպքը չի: Դրսևորումը իրա շատ ագրեսիվա, նամանավանդ որ իրա ասածը չես անում, ուղղակի էտի արտառոց դեպքեր դանակով բանով, անձնական վնասներ էլ է տվել, քանի անգամ ոստիկանություն է եկել, ասում են «լավ եղբայրտ է, լավ կհաշտվեք» :
Դատախազի հարցին, թե ասացիք, որ Դուք տնից դուրս եկաք տեսել եք Ձեր եղբոր ձեռքին դանակ, վկան պատասխանեց. «պատուհանից եմ տեսել, ես դուրս չեմ հասցրել գամ, ես իրա ձեռքը տեսել եմ դանակ, խոհանոցային դանակ»:
Դատախազի հարցին, թե ուրիշ այլ դեպքեր եղել են ասացիք, տուժողը պատասխանեց. «հա հայհոյանքներ բաներ էր հնչեցնում, մի անգամ էլ տունը որ ռեմոնտ էինք անում փորձել էր փայտով բանվորներին վնաս տար, հարսը որ ասել էր ինչ ես անում ինչի էս բանվորներին վնաս տալիս, բանվորներ են աշխատում են, այդ ժամանակ հարսի վրա էլ էր փորձել գործողություն կատարել»:
Դատախազի հարցին, թե իսկ ինքը այդ դանակով ինչ էր փորձում անել, վկան պատասխանեց. «գոռալով գնում էր հարսի կողմը, ես էլ մինչև պտտվեցի որ գնամ միջանցքով հարսը արդեն փախավ դեպի ներս»:
Դատախազի հարցին, թե իսկ հարսի առողջական վիճակի հետ կապված, հղի էր, թե հղի չէր, վկան պատասխանեց. «էտի եղել է սեպտեմբերի 22-ին, թե 23-ին, իսկ 26-ին ես թոռնիկ եմ ունեցել»:
Տուժող Գայանե Հայրապետյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ. «9 ամսական հղի էի և դուրս էի եկել պատշգամբ երեկոյան մաքուր օդ շնչելու և հանկարծակի Արմեն Սարոյանը դիմացից դանակով եկավ ուղիղ ինձ հարձակվելով իմ վրա քայլերը արագացնելով, ես արագ կողմնորոշվելով դիմացի դուռը փակեցի և արագ գնացի իմ սենյակ: Մինչև այդ Արմեն Սարոյանը ինձ բանավոր էր սպառնում, որ կսպանի, ասում էր «Դու ուրիշ անձ ես, եկել մտել ես իմ ընտանիք որ ինձ սպանես», ինչ որ հալուցինացիաների մեջ ընկնելով երևակայական բաներ էր խոսում ու մինչև այդ ես լսել եմ, որ ոչ միայն տան անդամներին, այլ նաև բակի երեխաներին էր սպառնացել և թաղի ամբողջ հարևանությունը գրեթե բողոքում էր, որ շատ վտանգավոր անձ է երեխաների և ընդհանրապես էտ թաղի բնակչության համար: Իմ բախտը բերեց, որ ես առողջական խնդիրներ չունեցա իմ բալիկի և ինձ հետ կապված, որովհետև ես այդ պահին բնականաբար վատացա և Աստված վերևը կար, որ ինձ ոչ մի բան չպատահեց, նորմալ ունեցա իմ բալիկին»:
Դատախազի հարցին, թե ասեցիք վազելով գնացիք տուն, թե սենյակ դուռը փակեցիք, դրանից հետո ինչ եղավ, էլի շարունակում էր, տուժողը պատասխանեց. «Դրանից հետո բան չեղավ, մենակ քացով խփեց դռանը, թուլացելա դուռը էտ իրա հարվածից ու ես խոսելու կարողությունը կորցրեցի, սթեսի և վախի մեջ էի ընկել, այդ ժամանակ բնականաբար չթողեցի կեսրարիս միջամտի, որովհետև չգիտեի նման իրավիճակում ինչպես իրան կդրսեորի, մի խոսքով որպեսզի արյունահեղություն չլինի:
4. Այնուհետև, հետազոտվեցին ներքոշարադրյալ ապացույցները և փաստաթղթերը.
ա) ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի պետ Ա.Հովհաննիսյանին ուղղված 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ի զեկուցագիրը հետևյալ բովանդակությամբ. «Զեկուցում եմ Ձեզ այն մասին, որ 2016թ.–ի սեպտեմբերի 23–ին` ժամը 00։50–ին, ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՕԿԿ–ից ոստիկանության Արաբկիրի բաժին ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ իրենց է զանգահարել Գայանե Վաչագանի Հայրապետյանը (ծնվ. 11.10.1984թ., չի աշխ., բն. է ք.Երևան, Սարմենի 66Ա) և հայտնել, որ իր ամուսին Աշոտ Էդուարդի Սարոյանի (ծնվ. 21.08.1993թ., չի աշխ,, բն. է նույն հասցեում) հորեղբայր Արմեն Սարգսի Սարոյանը (ծնվ. 19.04.1954թ., չի աշխ., բն. է նույն հասցեում) դանակով հարձակվել է իր վրա և կոտրում է տան պատուհանը։
բ) Ոստիկանության Արաբկիրի բաժին հրավիրված Գայանե Հայրապետյանը հայտնել է, որ նույն օրը` ժամը 00։45–ի սահմաններում, Սարմենի 66Ա տան բակում, Արմեն Սարոյանն առանց որևէ պատճառի դանակով սպանության սպառնալիքներ է տվել իրեն։
(…)» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 2)։
գ) ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի պետ Ա.Հովհաննիսյանին ուղղված 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ի զեկուցագիրն այն մասին, որ 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ին ժամը 00։50–ին Ոստ. Ե.Ք.Վ. Օ.Կ.Կ.–ից զանգահարել է Գայանե Վաչագանի Հայրապետյանը, բն. է Սարմեն 66տ. հեռ. 099377137 և հայտնել, որ ամուսնու հորեղբայրը դանակով հարձակվել է իր վրա և կոտրում է տան պատուհանները (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 3)։
դ) Գայանե Հայրապետյանի` 2016 թվականի նոյեմբերի 14–ի դիմումը հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) ելնելով նրա ներկայիս վիճակից, այսինքն` հաշվի առնելով նրա հեռախոսազանգերը և սպառնալիքները իմ հանդեպ, ես զգում եմ մեծ վտանգ իմ և իմ երեխայի կյանքի համար, ուստի խնդրում եմ ընդունել իմ բողոքը և ձեռնարկել համապատասխան միջոցներ`Արմեն Սարոյանին մեկուսացնելու համար։ (…)»։
ե) Նորիկ Պողոսյանի` 2016 թվականի նոյեմբերի 5–ի դիմում–բողոքը հետևյալ բովանդակությամբ. «Ես բնակվելով նշված հասցեում դիմում եմ Ձեզ։ Ճանաչում եմ Սարոյանների ընտանիքին շուրջ 58 տարի։ Սարոյան Արմենը բազմիցս կռվի է բռնվում տան անդամների և հարևանների հետ, որը քրեածին է և վտանգ է բոլորիս համար, հանձինս իմ ընտանիքի համար։ Որպեսզի խուսափենք դժբախտ միջադեպերից, խնդրում ենք մեկուսացնել»։
զ) Էդուրարդ Սարոյանի` 2016 թվականի նոյեմբերի 5–ի դիմումը հետևյալ բովանդակությամբ. «Ես` Էդուարդ Սարոյանս հանդիսանալով Արմեն Սարոյանի եղբայրը բնակվում եմ նույն բակում տարբեր հասցեներում: Բողոքում եմ Ձեզ, որ ինքը ինձ բազմիցս երկար տարիների ընթացքում ծեծի է ենթարկել ընդհուպ մինչև ես ընկել եմ հիվանդանոց գլխի և տարբեր մարմնական վնասվածքներով: Բուժվել եմ Նոր Նորքի հիվանդանոցում մեկ և ավել ժամանակով:
Ինքը ամբողջ կյանքի ընթացքում եղել է հարբեցող և հոգեկան խանգարումներով միշտ ներկայացել է տուն պատրված շորերով: Ենթադրվում է, որ նա միշտ կռվի մեջ է եղել անծանոթ մարդկանց հետ:
Բազմիցս ենթարկել է իմ հանգուցյալ ծնողներին հորս և մորս` Սարգիս և Սուսաննա Սարոյաններին պարբերաբար ծեծի և հայհոյանքների:
Նա պարկել է Ավան աղի հանքի հոգեբուժարանում ստացել է բուժում, որը ոչ մի արդյունք չի բերել, քանի որ նա տառապում է անբուժելի շիզոֆրենիա հիվանդությամբ: Երկար տարիներում չի ենթարկվել ոչ մի ընտանիքի անդամի և երկար տարիների չի ցանկացել բուժվել և ստանալ հոգեմետ դեղեր:
Դիմել ենք բազմիցս Արաբկիր համայնքի ոստիկանությանը, քանի որ նա սպառնում էր իմ կյանքին և իմ առողջությանը: Ոստիկանությունը ո֊չ մի միջոց չի ձեռնարկել Արմեն Սարոյանի նկատմամբ, քանի որ նա գտնվում է հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակում եմ:
Խնդրում եմ Ձեզ միջոցներ ձեռնարկել Արմեն Սարոյանի նկատմամբ, քանի որ նա ռեալ վտանգ է ներկայացնում ինձ և ընտանիքի համար» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 41)։
է) Արթուր Ջիվանյանի դիմումը հետևյալ բովանդակությամբ. «Ես Արթուր Ջիվարյանս, բնակվում եմ նշված հասցեում և բողոքում եմ Արմեն Սարոյանի դեմ, քանի որ նա հոգեկան խնդիրներ ունի, վտանգավոր է հարևանների համար: Քանի դեռ նա բնակվում է մեր հետ նույն բակում, մենք անհանգստանում ենք մեր երեխաների կյանքի համար» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 43)։
ը) Գայանե Հայրապետյանի դիմումը հետևյալ բովանդակությամբ. «Ես` Գայանե Հայրապետյանս հանդիսանում եմ Ձեր վարույթում քննվող թիվ 14813916 քրեական գործով տուժող: Ինչպես հայտնել եմ ամուսնուս հորեղբայրը` Արմեն Սադոյանը սպառնացել է ինձ և ներկայումս էլ նամանավանդ երբ իմացել է քննվող գործի մասին, շարունակում է սպառնալ, որ կսպանի նաև զանգահարում է տուն և սպառնում: Ես նրա սպառնալիքները ընկալում եմ ռեալ և քանի որ նա հոգեկան խնդիրներ ունի, ուստի վախենում եմ, որ ինձ և ընտանիքիս անդամներին, այդ թվում` նորածին երեխայիս վնաս կպատճառի» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 44):
թ) Վկա Արթուր Ջիվարյանի 2017 թվականի հունվարի 27–ի նախաքննական ցուցմունքը հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) մեր հարևանությամբ բնակվում են Սարոյանները: Նրանց հետ միասին է բնակվում նաև Արմեն Սարոյանը, ով ակնհայտ տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ, նախկինում դատված է մի քանի անգամ, այդ թվում եթե չեմ սխալվում սպանության փորձի համար: Նա ներկայումս նույնպես շատ ագրեսիվ է տրամադրված շրջապատի նկատմամբ և իմ կարծիքով հոգեկան խնդիրների առկայության պայմաններում հնարավոր է, որ լուրջ վնասներ պատճառի հարևաններից որևէ մեկին կամ պատահական անցորդներին: Այս պայմաններում մենք վախենում ենք մեր ընտանիքների առողջության և կյանքի համար, քանի որ կարծում եմ, եթե Ա. Սարոյանը իր ընտանիքի անդամներին դանակով սպառնում է, ապա անծանոթ անձանց կարող է նաև վնասել, ինչպես նախկինում է վնասել և դատապարտվել: Հիշյալ դեպքի մասին տեղեկացել եմ ինչպես Աշոտ Սարոյանի այնպես էլ վերջինիս հայր էդուարդ Սարոյանից: Վերջիններիս կարող եմ նկարագրել շատ դրական անձնավորություններ, ովքեր մշտապես խնամել են Արմեն Սարոյանին, սակայն վերջինս դուրս է եկել նրանց հսկողությունից: Աշոտ Սարոյանն ինձ պատմել է, թե ինչպես է Արմեն Սարոյանը վերցրել դանակ և սպառնացել, որ կսպանի Գայան Հայրապետյանին` Աշոտ Սարոյանի կնոջը: Այդ մասին տեղյակ են մեր բոլոր հարևանները: Ձեր բանավոր հարցին պատասխանում եմ, որ ես հստակ որևէ այլ դես չեմ հիշում կապված Արմեն Սարոյանի հետ, նա մշտապես վիճաբանում է հարևանների հետ, որոնք կրում են բանավոր բնույթ և չեն վերաճում ծեծի, սակայն անհանգստացած ենք, որ նա մի օր կվնասի հարևաններից որևէ մեկին: Ես իմ դիմումում նշել եմ, բողոքում եմ Արմեն Սարոյանի դեմ, դա պայմանավորված է նրանում, որ ցանկանում եմ նրա մեկուսացումը հասարակությունից» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 117–118):
ժ) Դատահոգեբուժական փորձաքննություն նշանակելու մասին 2016 թվականի դեկտեմբերի 9–ի որոշման եզրափակիչ մասի համաձայն.
«Փորձագետներին առաջադրել հետևյալ հարցերը:
ա/ Ա. Սարոյանը որոշման պատճառաբանական նկարագրական մասում նշված ժամանակահատվածում' այն է հանցանքը կատարելուց առաջ, կատարման պահին և դրանից հետո որևէ հոգեկան հիվանդությամբ տառապել է, թե ոչ, եթե այո, ապա ինչպիսի հիվանդությամբ, երբվանից, այդ հիվանդությունը կրել է խրոնիկ բնույթ, թե ոչ և արդյոք նա կարող էր գիտակցել իր գործողության վտանգավորությունը և կարող էր արդյոք ղեկավարել այդ գործողությունները, թե ոչ:
բ/ Հանցանքը կատարելու պահին Ա. Սարոյանը արդյոք չի գտնվել հոգեկան գործունեության ժամանակավոր խանգարման վիճակում և նա կարող էր այդ վիճակում գիտակցել իր գործողության վտանգավորությունը և ղեկավարել դա, թե ոչ:
գ/ Ա. Սորայանը մեղսունակ է, սահմանափակ մեղսունակ, թե անմեղսունակ:
դ/ Ա. Սարոյանը հարկադիր բուժման կարիք ունի թե ոչ, եթե այո, ապա ինչպիսի հաստատությունում և արդյոք բուժումը հակացուցված չէ:
ե/ Իր ներկայիս հոգեկան վիճակով Ա. Սարոյանը կարող է մասնակցել քննչական և դատավարական գործողություններին, թե ոչ:
զ/ Իր ներկա հոգեկան վիճակով Ա. Սարոյանը հասարակության կան սեփական անձի համար վտանգ ներկայացնում է, թե ոչ» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 69–72):
ժա) Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի 2017 թվականի հունվարի 11–ի թիվ 2/17 եզրակացության հետևությունների համաձայն` «(…) հանձնաժողովը եզրակացնում է, որ Արմեն Սարգսի Սարոյանը հանցանքը կատարելուց առաջ, կատարման պահին և դրանից հետո տառապել, ներկայումս նույնպես տառապում է. «Շիզոֆրենիա, պարանոիդ ձև, էպիզոդիկ ընթացք, կայուն դեֆեկտով» խրոնիկական հոգեկան հիվանդությամբ։ Այդ մասին են վկայում ինչպես կենսագրական տեղեկությունները, նախկին հոսպիտալիզացիաների արդյունքները, այնպես էլ ներկա հետազոտման արդյունքները, որոնք թույլ տվեցին փորձաքննվող մոտ հայտնաբերել սայթաքումներով, երբեմն ճեղքված մտածողոթյուն, հարտրամաբանական, անհեթեթ, անարդյունավետ դատողություններ, ամբիվալենտություն, ամբիտենդենտություն, էմոցիաների խամրածություն, բթացում, հետաքրքրությունների շրջանակի կտրուկ սահմանափակում, կամային ակտիվության ընկճում, ընկալման խանգարումներ լսողական ցնորքների տեսքով, վերաբերման, նշանակության, խանդի զառանցական գաղափարներ։ Ըստ բուժփաստաթղթերի և կենսագրական տեղեկությունների` հիշյալ խրոնիկական հիվանդությամբ փորձաքննվողը տառապում է դեռևս 1980–ականներից։ Վերոհիշյալ հիվանդությամբ պայմանավորված անձի փոփոխությունները Ա.Սարոյանի մոտ արտահայտված են այն աստիճանի, որ զրկում են նրան իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը հասկանալու և դրանք ղեկավարելու ունակությունից։ Ուստի, Արմեն Սարգսի Սարոյանին հարկ է իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչել անմեղսունակ։ Իր ներկայիս հոգեվիճակով Ա.Սարոյանը սոցիալապես վտանգ է ներկայացնում, կարիք ունի հարկադիր բուժման Ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում, ինչը հակացուցված չէ։ Իր ներկայիս հոգեկան վիճակով Ա.Սարոյանը չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողություններին (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 90–94):
4. Դատական քննության ընթացքում Դատախազը միջնորդեց Արմեն Սարոյանի նկատմամբ կիրառել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում։
Դատական քննության ընթացքում Պաշտպանը նշեց, որ Արմեն Սարոյանը վտանգ է ներկայացնում ինչպես ընտանիքի անդամների, այնպես էլ անծանոթ անձանց համար, որի պարագայում` հաշվի առնելով նաև գործի շրջանակներում տրված փորձագիտական եզրակացությունը, գտնում է, որ Արմեն Սարոյանին դրսում թողնելը կարող է վտանգավոր լինել այլ անձանց համար։
Դատական քննության ընթացքում օրինական ներկայացուցիչը միացավ Պաշտպանի դիրքորոշմանը` նշելով, որ Արմեն Սարոյանը վտանգ է ներկայացնում այլ անձանց համար։

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
5. Ուսումնասիրելով և հետազոտելով Արմեն Սարգիսի Սարոյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու մասին գործի նյութերը, վերլուծելով գործով նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված և դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները, համադրելով դրանք այլ ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնում ներքոշարադրյալ իրավական հարցերին.
ա) կատարվել է արդյո՞ք հանրորեն վտանգավոր արարք,
բ) արարքը կատարել է արդյո՞ք Արմեն Սարոյանը, ում նկատմամբ իրականացվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ.
գ) արարքը կատարվել է արդյո՞ք անմեղսունակության վիճակում, Արմեն Սարոյանը գտնվում է արդյո՞ք տվյալ վիճակում դատական քննության պահին.
դ) Արմեն Սարոյանը կարիք ունի արդյո՞ք իր նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու եւ հատկապես ինչպիսի՞ միջոցներ:
6. Անդրադառնալով սույն որոշման 5–րդ կետի «ա» և «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
7. «Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով կայացված որոշման 14-15-րդ, 16–19–րդ կետերում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած»։
8. Պատասխանելով սույն որոշման 5–րդ կետի «ա» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել հետևյալ հանգամանքները.
ա) 2016թ. սեպտեմբերի 23–ին` ժամը 00։45–ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սարմենի 66ա տան բակում Գայանե Վաչագանի Հայրապետյանին սպանելու սպառնալիքի տրման հանգամանքը,
բ) տված սպառնալիքն իրականացնելու իրական վտանգի առկայության հանգամանքը։
Հիշյալ հանգամանքների առկայությունը հաստատվում է ներքոշարադրյալ փաստական տվյալներով, այն է`
1) վկա Աշոտ Սարոյանի 2016 թվականի նոյեմբերի 17–ի նախաքննական ցուցմունքով հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ին` ժամը 00։45–ի սահմաններում, (…) տեսա (…) ձեռքին դանակ կար և սպառնում էր, որ կսպանի կնոջս ու վազում էր նրա հետևից (…) եկավ մեր հետևից ու սկսեց հայհոյել, սպառնալ, որ կսպանի կնոջս և հարվածել տան դռանը, ապա կոտրեց դռանը (…)»։
2) վկա Էդուարդ Սարոյանի դատաքննական ցուցմունքով հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) տեսա, որ հարձակվելա հարսի վրա, դանակ էր ինչ էր սենց բաներ ձեռքը, (…) դրսևորումը իրա շատ ագրեսիվա, նամանավանդ, որ իրա ասածը չես անում (…)»։
3) տուժող Գայանե Հայրապետյանի դատաքննական ցուցմունքով հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) դիմացից դանակով եկավ ուղիղ ինձ հարձակվելով իմ վրա, քայլերը արագացնելով, ես արագ կողմնորոշվելով դիմացի դուռը փակեցի և արագ գնացի իմ սենյակ։ (…) ինձ բանավոր էր սպառնում, որ կսպանի, ասում էր «Դու ուրիշ անձ ես, եկել մտել ես իմ ընտանիք, որ ինձ սպանես (…)»։
4) վկա Արթուր Ջիվանյանի 2017 թվականի հունվարի 27–ի նախաքննական ցուցմունքով հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) վերցրել է դանակ և սպառնացել, որ կսպանի Գայանե Հայրապետյանին` Աշոտ Սարոյանի կնոջը։ (…)»։
Այսպիսով, վերոնշյալ փաստական տվյալների համակցությունը վկայում է այն մասին, որ Դատարանի կողմից արձանագրված հանգամանքների առկայության պարագայում`
ա) կատարվել է տուժողի առողջության և անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների ամբողջությունը խաթարող գործողություն,
բ) այդ գործողությունն արտահայտվել է սպանության սպառնալիքով, որը վախեցրել է տուժողին, առաջացրել տագնապի, սեփական անվտանգության համար անհանգստության զգացում,
գ) սպառնալիքը տրվել է բանավոր ձևով և ունեցել է կոնկրետ, իրական բնույթ, որի պարագայում տուժողը բավարար հիմքեր է ունեցել վախենալու դրա իրականացումից` կարծելով, թե սպառնալիքն իրական է։
Հետևաբար, նշվածի պարագայում Դատարանը հաստատված է համարում հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման փաստը, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասի հատկանիշներով` նկատի ունենալով նաև այդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից Վլադիկ Խաչատրյանի վերաբերյալ թիվ ԿԴ1/0025/01/11 գործով 2012 թվականի հունիսի 8–ին կայացված որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, որոնց համաձայն` սպառնալիքը պետք է լինի կոնկրետ (այն է` հստակեցվի սպառնալիքի բնույթը) և իրական (այն է` առկա լինի սպառնալիքն ի կատար ածելու իրական հնարավորություն)։
9. Պատասխանելով սույն որոշման 5–րդ կետի «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Սույն գործի շրջանակներում ձեռք բերված փաստական տվյալները, մասնավորապես` վկաներ` Աշոտ Սարոյանի 2016 թվականի նոյեմբերի 17–ի նախաքննական ցուցմունքի, Էդուարդ Սարոյանի դատաքննական ցուցմունքի, Արթուր Ջիվանյանի 2017 թվականի հունվարի 17–ի նախաքննական ցուցմունքի, ինչպես նաև տուժող Գայանե Հայրապետյանի դատաքննական ցուցմունքի համակցությունը վկայում է այն մասին, որ սույն որոշման նախորդ կետում հաստատված` հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարվել է Արմեն Սարոյանի կողմից, ում նկատմամբ իրականացվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ։
Մասնավորապես, Դատարանը փաստում է, որ հիշյալ ապացույցների համակցությունը վկայում է այն մասին, որ Արմեն Սարոյանի գործողությունների հետևանքով են խախտվել տուժող Գայանե Հայրապետյանի առողջության և անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների ամբողջությունը, որոնք արտահայտվել են կոնկետության և իրական լինելու հատկանիշները կրող սպանության սպառնալիքով` հանգեցնելով տուժող Գայանե Հայրապետյանի մոտ տագնապի, սեփական անվտանգության համար անհանգստության զգացմանը։
Հետևաբար, Դատարանը հաստատված է համարում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարումը Արմեն Սարոյանի կողմից, ում նկատմամբ իրականացվել է բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու վարույթ։
10. Պատասխանելով սույն որոշման 5–րդ կետի «գ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25–րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական պատասխանատվության ենթակա չէ այն անձը, ով հանրության համար վտանգավոր արարք կատարելու պահին գտնվել է անմեղսունակության վիճակում, այսինքն՝ քրոնիկ հոգեկան հիվանդության, հոգեկան գործունեության ժամանակավոր խանգարման, տկարամտության կամ հոգեկան այլ հիվանդագին վիճակի հետեւանքով չէր կարող գիտակցել իր գործողության (անգործության) վտանգավորությունը կամ ղեկավարել դա»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108–րդ հոդվածի համաձայն` քրեական գործով վարույթում ստորեւ նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետեւյալ ապացույցները նախապես ստանալով եւ հետազոտելով` հոգեկան հիվանդության, ժամանակավոր հիվանդագին հոգեկան խանգարման, այլ հիվանդագին վիճակի կամ տկարամտության հետեւանքով մեղադրյալի ունակ չլինելը դեպքի պահին գիտակցելու իր գործողությունների (անգործության) բնույթը եւ նշանակությունը, դրանց վնասակարությունը կամ ղեկավարելու դրանք` դատահոգեբուժական կամ դատահոգեբանական փորձագետի եզրակացությունը.
Սույն գործի շրջանակներում ստացվել է ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի 2017 թվականի հունվարի 11–ի թիվ 2/17 եզրակացությունը, որի հետևությունների համաձայն` «(…) հանձնաժողովը եզրակացնում է, որ Արմեն Սարգսի Սարոյանը հանցանքը կատարելուց առաջ, կատարման պահին և դրանից հետո տառապել, ներկայումս նույնպես տառապում է. «Շիզոֆրենիա, պարանոիդ ձև, էպիզոդիկ ընթացք, կայուն դեֆեկտով» խրոնիկական հոգեկան հիվանդությամբ։ (…) Վերոհիշյալ հիվանդությամբ պայմանավորված անձի փոփոխությունները Ա.Սարոյանի մոտ արտահայտված են այն աստիճանի, որ զրկում են նրան իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը հասկանալու և դրանք ղեկավարելու ունակությունից։ Ուստի, Արմեն Սարգսի Սարոյանին հարկ է իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչել անմեղսունակ։ Իր ներկայիս հոգեվիճակով Ա.Սարոյանը սոցիալապես վտանգ է ներկայացնում, կարիք ունի հարկադիր բուժման Ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում, ինչը հակացուցված չէ։ Իր ներկայիս հոգեկան վիճակով Ա.Սարոյանը չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողություններին (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 90–94):
Հետևաբար, նկատի ունենալով, որ Արմեն Սարոյանը հանցանքը կատարել է` քրոնիկ հոգեկան հիվանդության պայմաններում, որի հետեւանքով չէր կարող գիտակցել իր գործողության վտանգավորությունը, ղեկավարել դա, ուստի Դատարանը փաստում է, որ Արմեն Սարոյանի կողմից հանրորեն վտագավոր արարքը կատարվել է անմեղսունակության վիճակում։ Հիշյալ հիվանդության քրոնիկական բնույթի պատճառով` Արմեն Սարոյանի վիճակը որևէ փոփոխության չի ենթարկվել գործի դատական քննության ընթացքում։
11. Պատասխանելով սույն որոշման 5–րդ կետի «դ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25–րդ հոդվածի համաձայն` «2. Հանրության համար վտանգավոր արարքն անմեղսունակության վիճակում կատարած անձի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ:
3. Պատժի ենթակա չէ նաեւ այն անձը, ով հանցանքը կատարել է մեղսունակության վիճակում, սակայն մինչեւ դատարանի կողմից դատավճիռ կայացնելը հիվանդացել է հոգեկան հիվանդությամբ, որը զրկել է նրան իր գործողության (անգործության) փաստացի բնույթն ու նշանակությունը գիտակցելու կամ դա ղեկավարելու հնարավորությունից: Այդպիսի անձի նկատմամբ դատարանի նշանակմամբ կարող են կիրառվել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ, իսկ առողջանալուց հետո նա կարող է ենթարկվել պատժի»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 97–րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ դատարանը կարող է նշանակել այն անձի նկատմամբ՝ ով սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի հոդվածով նախատեսված արարքը կատարել է անմեղսունակության վիճակում»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 100–րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում դատարանի որոշմամբ հարկադիր բուժում կարող է նշանակվել, եթե անձի հոգեկան խանգարման վիճակը պահանջում է բուժման, խնամքի եւ հսկողության այնպիսի պայմաններ, որոնք կարող են իրականացվել միայն հիվանդանոցային ձեւով»:
12. Սույն գործի շրջանակներում գնահատելով Արմեն Սարոյանի վերաբերյալ ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի` 2017 թվականի հունվարի 11–ի թիվ 2/17 եզրակացությունը, մասնավորապես` հետևությունն այն մասին, որ «Իր ներկայիս հոգեվիճակով Ա.Սարոյանը սոցիալապես վտանգ է ներկայացնում, կարիք ունի հարկադիր բուժման Ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում», ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ Արմեն Սարոյանը տառապում է «Շիզոֆրենիա, պարանոիդ ձև, էպիզոդիկ ընթացք, կայուն դեֆեկտով» խրոնիկական հոգեկան հիվանդությամբ և նրա հոգեկան խանգարման վիճակը պահանջում է բուժման, խնամքի և հսկողության այնպիսի պայմաններ, որոնք կարող են իրականացվել հիվանդանոցային ձևով, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Արմեն Սարգսի Սարոյանին պետք է ազատել քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից` նշանակելով հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 379-րդ, 450-րդ, 457-րդ և 462-464-րդ հոդվածներով` Դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ`

Արմեն Սարգսի Սարոյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից։
Արմեն Սարգսի Սարոյանի նկատմամբ նշանակել հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։



ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0009/01/17
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 03-02-2017
Դատախազություն Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 14813916
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Արմեն Սարոյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցների կիրառել
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Արմեն
Ազգանուն Սարոյան
Հայրանուն Սարգիս
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Վիճակագրական տողի համարը 2.7
Չափահաս Այո
Մակագրել
Երբ 03-02-2017
Նախագահող դատավոր
Անուն Արսեն
Ազգանուն Նիկողոսյան
Ընդունվել է վարույթ
Երբ 09-02-2017
Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը 09-02-2017
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 20-02-2017
Դատավարության կողմեր Քրեական օրենքով արգելված արարք կատարած անձ
Դատավարության կողմեր Պաշտպան
Դատավարության կողմեր Տուժող
Դատավարության կողմեր Մեղադրող
Դատավարության կողմեր
Անուն Արմեն
Ազգանուն Սարոյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Դատավարության կողմեր
Անուն Արա
Ազգանուն Դավթյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Գայանե
Ազգանուն Հայրապետյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Ն.
Ազգանուն Աշրաֆյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 6
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 24-03-2017
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 20-04-2017
Ժամ 13:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 17-05-2017
Ժամ 13:00
Նիստերի դահլիճի համարը 6
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 24-05-2017
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 2
Նիստը Կայացել է
Բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ
Ամսաթիվ 24-05-2017
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Հոդված
Որոշման բովանդակությունը ԵԱՔԴ/0009/01/17







ՈՐՈՇՈՒՄ
ԱՆՄԵՂՍՈՒՆԱԿ ՎԻՃԱԿՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ՕՐԵՆՔՈՎ ՉԹՈՒՅԼԱՏՐՎԱԾ ԱՐԱՐՔ ԿԱՏԱՐԱԾ ԱՆՁԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԲՆՈՒՅԹԻ ՀԱՐԿԱԴՐԱԿԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

24 մայիսի 2017թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),

Նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ե. Կարապետյանի,

մասնակցությամբ`
դատախազ` Ն.Աշրաֆյանի,
պաշտպան` Ա.Դավթյանի,
տուժող` Գ.Հայրապետյանի,
օրինական ներկայացուցիչ` Ն.Սարոյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Արմեն Սարգսի Սարոյանի (ծնված` 19.04.1954թ. ՀՀ–ում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատված, բնակվող ք.Երևան, Սարմենի 66ա տանը) նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու մասին գործը։
ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի հոկտեմբերի 6–ին հարուցվել է թիվ 13813916 նախաքննական համարով քրեական գործը։
2016 թվականի հոկտեմբերի 6–ին միևնույն քրեական գործով տուժող է ճանաչվել Գայանե Վաչագանի Հայրապետյանը։
2016 թվականի դեկտեմբերի 9–ին որոշում է կայացվել Արմեն Սարգսի Սարոյանին որպես մեղադրյալ ներգրավվելու մասին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
2016 թվականի դեկտեմբերի 9–ին որոշում է կայացվել Արմեն Սարգսի Սարոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` ստորագրությունը չհեռանալու մասի ընտրելու վերաբերյալ։
2016 թվականի դեկտեմբերի 9–ին որոշում է կայացվել Արմեն Սարգսի Սարոյանի նկատմամբ դատահոգեբուժական փորձաքննություն նշանակելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 26–ին ստացվել է ՀՀ ԱՆ կից միջգերատեսչական ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի թիվ 2/17 եզրակացությունը, որի հետևություններում նշված է. «(…) հանձնաժողովը եզրակացնում է, որ Արմեն Սարգսի Սարոյանը հանցանքը կատարելուց առաջ, կատարման պահին և դրանից հետո տառապել, ներկայումս տառապում է «Շիզոֆրենիա, պարանոիդ ձև, էպիզոդիկ ընթացք, կայուն դեֆեկտով» խրոնիկական հիվանդությամբ։ (…) Արմեն Սարգսի Սարոյանին հարկ է իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչել անմեղսունակ։ Իր ներկայիս հեգեվիճակով սոցիալապես վտանգ է ներկայացնում, կարիք ունի հարկադրի բուժման ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում, ինչը հակացուցված չէ։ Իր ներկայիս հոգեկան վիճակով Ա.Սարոյանը չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողություններին»։
2017 թվականի հունվարի 24 որոշում է կայացվել գործով պաշտպանության իրականացումը հանրային պաշտպան Արա Դավթյանին հանձնելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 26–ին որոշում է կայացվել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու վարույթ հարուցելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 26–ին որոշում է կայացվել Արման Սարգսի Սարոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 26–ին որոշում է կայացվել Նաիրա Սարոյանին որպես օրինական ներկայացուցիչ ճանաչելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 26–ին որոշում է կայացվել Արման Սարգսի Սարոյանին հոգեբուժական հաստատություն տեղավորելու մասին, որը հաստատվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից նույն օրը կայացված որոշմամբ։
2017 թվականի փետրվարի 1–ին որոշում է կայացվել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին, որը նույն օրը հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Աշրաֆյանի կողմից։
2. 2017 թվականի փետրվարի 1–ին գործն ուղարկվել է Երեւան քաղաքի Արաբկիր եւ Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
2017 թվականի փետրվարի 3–ին ստացված գործը դատավորների միջեւ գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/17 համարի ներքո, մակագրվել եւ 2017 թվականի փետրվարի 6–ին հանձնվել է նույն դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում։
2017 թվականի փետրվարի 20–ին որոշում է կայացվել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար գործը դատական քննություն նշանակելու մասին։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
3. Սույն գործի շրջանակներում Դատարանը հաստատված է համարում տուժող Գայանե Հայրապետյանին Արմեն Սարոյանի կողմից 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ին` ժամը 00։45–ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սարմենի 66ա տան բակում, սպառնալիք հասցնելու հանգամանքը։
Դատարանի կողմից հաստատված վերոնշյալ հանգամանքը հիմնված է ներքոշարադրյալ փաստական տվյալների վրա.
Դատաքննության ընթացքում վկա Աշոտ Սարոյանը հայտնեց, որ չի ցանկանում ցուցմունք տալ, քանի որ տուժողը հանդիսանում է իր կինը, իսկ Արմեն Սարոյանը հանդիսանում է իր հորեղբայրը։
Հրապարակվեց վկա Աշոտ Սարոյանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 17–ի նախաքննական ցուցմունքը հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ին` ժամը 00։45–ի սահմաններում, երբ բոլորս գտնվում էինք տանը` կինս միայնակ դուրս եկավ տան բան, որից հետո լսելով ձայներ ես նույնպես դուրս եկա բակ և տեսա Արմեն Սարոյանին, որի ձեռքին դանակ կար և սպառնում էր, որ կսպանի կնոջս ու վազում էր նրա հետևից, սակայն այդ պահին չկարողացա տարբերել, թե ինչ դանակ էր։ Դրանից հետո մենք վախենալով բակից մտանք տուն, փակեցինք տան մուտքի դուռը, իսկ Ա.Սարոյանը եկավ մեր հետևից և սկսեց հայհոյել, սպառնալ, որ կսպանի կնոջս և հարվածել տան դռանը, ապա կոտրեց դռան վերևի հատվածի փոքրիկ ապակին, որը արժե մոտ 3.000–ից 5.000 ՀՀ դրամ։ Դրանից հետո նա հանդարտվեց, գնաց իր սենյակ, ապա մոտ 1 րոպե անց կրկին սկսեց անտեղի հայհոյել, այդ ժամանակ բոլորիս հասցեին։ Այդ ժամանակ այդտեղ էր նաև հայրս։ Հաջորդ օրը` ժամը 17։30–ի սահմաններում, Ա.Սարոյանը կրկին տան բակում հանդիպեց ինձ և կնոջս, կրկին անհիմն սկսեց վիճաբանել մեր հետ, ապա դրանից հետո սկսեց գոռգռալ, այնպիսի տպավորություն էր, որ ցանկանում է հարձակվել մեզ վրա, սակայն այդ օրը որևէ կերպ չի սպառնացել, ուղղակի ագրեսիվ է եղել։ Դրանից հետո Ա.Սարոյանին տեղավորեցին հոգեբուժարանում։
Հարց` խնդրում եմ հայտնեք, թե որն է պատճառը, որ Արմեն Սարոյանը սպառնում է Ձեր կնոջը։
Պատասխան` որևէ պատճառվ չկա, նա հոգեկան հիվանդ է, ուստի անտեղի սպառնում է։ Նա ֆիզիկապես ուժեղ է և ես մտավախություն ունեմ, որ կվնասի ընտանիքիս և նաև ինձ։
Հարց` խնդրում եմ նկարագրեք Ա.Սարոյանի ձեռքին եղած դանակը։
Պատասխան` դրա վրա ուշադրություն չեմ դարձրել` չեմ կարող նկարագրել։
Հարց` խնդրում եմ հայտնեք, թե ովքեր են ներկա գտնվել այդ դեպքերի ժամանակ։
Պատասխան` առաջին դեպքի ժամանակ այդտեղ է գտնվել նաև հայրս, իսկ երկրորդ վիճաբանության ժամանակ եղել ենք միայն ես և կինս։ Առաջին վիճաբանությունը տևել է մոտ 5 րոպե, իսկ երկրորդը 2 րոպե, երկու վիճաբանության ընթացքում էլ Ա.Սարոյանը հայհոյանքներ է հնչեցրել մեր հասցեին» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 29–31)։
Վկա Էդուարդ Սարոյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ. «անցած տարվա սեպտեմբերի 22-23-ի սահմաններում ես պարկած եմ եղել սենյակում, զալում մեր, ուշ ժամեր, ժամը 10:30-ի կողմերն էր, հարսս դուրս էր եկել բալկոն մաքուր օդ շնչելու, դե եղբայրս շիզոֆրենիայով տառապող անձնավորություն է, քանի անգամ ինքը ըտենց ագրեսիվ դրսևորումներ է արել, նամանավանդ աշնան և գարնան սկզբի ժամանակները: Ձայներ լսեցի, պատուհանից նայեցի, տեսա, որ հարձակվելա հարսի վրա դանակ էր ինչ էր սենց բաներ ձեռքը, հարսը գոռալով ներս վազեց, ես մինչև հասցրեցի զալի դռնից դուրս գամ բալկոն չերեզ միջանցք դուրս գայի, հարսը մտել էր ներս, դուռը փակել էր ու վազեց դեպի իր ննջասենյակ: Դե էտի առաջին դեպքը չի որ ինքը ըտենց ագրեսիվ դրսևորումներ է անում, էտի մեր տան պատմություննա, ինքը ինձելա վնասներ տվել, շատ վնասներա տվել մինչև հարսի մեր տուն գալը, սա առաջին դեպքը չի: Դրսևորումը իրա շատ ագրեսիվա, նամանավանդ որ իրա ասածը չես անում, ուղղակի էտի արտառոց դեպքեր դանակով բանով, անձնական վնասներ էլ է տվել, քանի անգամ ոստիկանություն է եկել, ասում են «լավ եղբայրտ է, լավ կհաշտվեք» :
Դատախազի հարցին, թե ասացիք, որ Դուք տնից դուրս եկաք տեսել եք Ձեր եղբոր ձեռքին դանակ, վկան պատասխանեց. «պատուհանից եմ տեսել, ես դուրս չեմ հասցրել գամ, ես իրա ձեռքը տեսել եմ դանակ, խոհանոցային դանակ»:
Դատախազի հարցին, թե ուրիշ այլ դեպքեր եղել են ասացիք, տուժողը պատասխանեց. «հա հայհոյանքներ բաներ էր հնչեցնում, մի անգամ էլ տունը որ ռեմոնտ էինք անում փորձել էր փայտով բանվորներին վնաս տար, հարսը որ ասել էր ինչ ես անում ինչի էս բանվորներին վնաս տալիս, բանվորներ են աշխատում են, այդ ժամանակ հարսի վրա էլ էր փորձել գործողություն կատարել»:
Դատախազի հարցին, թե իսկ ինքը այդ դանակով ինչ էր փորձում անել, վկան պատասխանեց. «գոռալով գնում էր հարսի կողմը, ես էլ մինչև պտտվեցի որ գնամ միջանցքով հարսը արդեն փախավ դեպի ներս»:
Դատախազի հարցին, թե իսկ հարսի առողջական վիճակի հետ կապված, հղի էր, թե հղի չէր, վկան պատասխանեց. «էտի եղել է սեպտեմբերի 22-ին, թե 23-ին, իսկ 26-ին ես թոռնիկ եմ ունեցել»:
Տուժող Գայանե Հայրապետյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ. «9 ամսական հղի էի և դուրս էի եկել պատշգամբ երեկոյան մաքուր օդ շնչելու և հանկարծակի Արմեն Սարոյանը դիմացից դանակով եկավ ուղիղ ինձ հարձակվելով իմ վրա քայլերը արագացնելով, ես արագ կողմնորոշվելով դիմացի դուռը փակեցի և արագ գնացի իմ սենյակ: Մինչև այդ Արմեն Սարոյանը ինձ բանավոր էր սպառնում, որ կսպանի, ասում էր «Դու ուրիշ անձ ես, եկել մտել ես իմ ընտանիք որ ինձ սպանես», ինչ որ հալուցինացիաների մեջ ընկնելով երևակայական բաներ էր խոսում ու մինչև այդ ես լսել եմ, որ ոչ միայն տան անդամներին, այլ նաև բակի երեխաներին էր սպառնացել և թաղի ամբողջ հարևանությունը գրեթե բողոքում էր, որ շատ վտանգավոր անձ է երեխաների և ընդհանրապես էտ թաղի բնակչության համար: Իմ բախտը բերեց, որ ես առողջական խնդիրներ չունեցա իմ բալիկի և ինձ հետ կապված, որովհետև ես այդ պահին բնականաբար վատացա և Աստված վերևը կար, որ ինձ ոչ մի բան չպատահեց, նորմալ ունեցա իմ բալիկին»:
Դատախազի հարցին, թե ասեցիք վազելով գնացիք տուն, թե սենյակ դուռը փակեցիք, դրանից հետո ինչ եղավ, էլի շարունակում էր, տուժողը պատասխանեց. «Դրանից հետո բան չեղավ, մենակ քացով խփեց դռանը, թուլացելա դուռը էտ իրա հարվածից ու ես խոսելու կարողությունը կորցրեցի, սթեսի և վախի մեջ էի ընկել, այդ ժամանակ բնականաբար չթողեցի կեսրարիս միջամտի, որովհետև չգիտեի նման իրավիճակում ինչպես իրան կդրսեորի, մի խոսքով որպեսզի արյունահեղություն չլինի:
4. Այնուհետև, հետազոտվեցին ներքոշարադրյալ ապացույցները և փաստաթղթերը.
ա) ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի պետ Ա.Հովհաննիսյանին ուղղված 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ի զեկուցագիրը հետևյալ բովանդակությամբ. «Զեկուցում եմ Ձեզ այն մասին, որ 2016թ.–ի սեպտեմբերի 23–ին` ժամը 00։50–ին, ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՕԿԿ–ից ոստիկանության Արաբկիրի բաժին ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ իրենց է զանգահարել Գայանե Վաչագանի Հայրապետյանը (ծնվ. 11.10.1984թ., չի աշխ., բն. է ք.Երևան, Սարմենի 66Ա) և հայտնել, որ իր ամուսին Աշոտ Էդուարդի Սարոյանի (ծնվ. 21.08.1993թ., չի աշխ,, բն. է նույն հասցեում) հորեղբայր Արմեն Սարգսի Սարոյանը (ծնվ. 19.04.1954թ., չի աշխ., բն. է նույն հասցեում) դանակով հարձակվել է իր վրա և կոտրում է տան պատուհանը։
բ) Ոստիկանության Արաբկիրի բաժին հրավիրված Գայանե Հայրապետյանը հայտնել է, որ նույն օրը` ժամը 00։45–ի սահմաններում, Սարմենի 66Ա տան բակում, Արմեն Սարոյանն առանց որևէ պատճառի դանակով սպանության սպառնալիքներ է տվել իրեն։
(…)» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 2)։
գ) ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի պետ Ա.Հովհաննիսյանին ուղղված 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ի զեկուցագիրն այն մասին, որ 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ին ժամը 00։50–ին Ոստ. Ե.Ք.Վ. Օ.Կ.Կ.–ից զանգահարել է Գայանե Վաչագանի Հայրապետյանը, բն. է Սարմեն 66տ. հեռ. 099377137 և հայտնել, որ ամուսնու հորեղբայրը դանակով հարձակվել է իր վրա և կոտրում է տան պատուհանները (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 3)։
դ) Գայանե Հայրապետյանի` 2016 թվականի նոյեմբերի 14–ի դիմումը հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) ելնելով նրա ներկայիս վիճակից, այսինքն` հաշվի առնելով նրա հեռախոսազանգերը և սպառնալիքները իմ հանդեպ, ես զգում եմ մեծ վտանգ իմ և իմ երեխայի կյանքի համար, ուստի խնդրում եմ ընդունել իմ բողոքը և ձեռնարկել համապատասխան միջոցներ`Արմեն Սարոյանին մեկուսացնելու համար։ (…)»։
ե) Նորիկ Պողոսյանի` 2016 թվականի նոյեմբերի 5–ի դիմում–բողոքը հետևյալ բովանդակությամբ. «Ես բնակվելով նշված հասցեում դիմում եմ Ձեզ։ Ճանաչում եմ Սարոյանների ընտանիքին շուրջ 58 տարի։ Սարոյան Արմենը բազմիցս կռվի է բռնվում տան անդամների և հարևանների հետ, որը քրեածին է և վտանգ է բոլորիս համար, հանձինս իմ ընտանիքի համար։ Որպեսզի խուսափենք դժբախտ միջադեպերից, խնդրում ենք մեկուսացնել»։
զ) Էդուրարդ Սարոյանի` 2016 թվականի նոյեմբերի 5–ի դիմումը հետևյալ բովանդակությամբ. «Ես` Էդուարդ Սարոյանս հանդիսանալով Արմեն Սարոյանի եղբայրը բնակվում եմ նույն բակում տարբեր հասցեներում: Բողոքում եմ Ձեզ, որ ինքը ինձ բազմիցս երկար տարիների ընթացքում ծեծի է ենթարկել ընդհուպ մինչև ես ընկել եմ հիվանդանոց գլխի և տարբեր մարմնական վնասվածքներով: Բուժվել եմ Նոր Նորքի հիվանդանոցում մեկ և ավել ժամանակով:
Ինքը ամբողջ կյանքի ընթացքում եղել է հարբեցող և հոգեկան խանգարումներով միշտ ներկայացել է տուն պատրված շորերով: Ենթադրվում է, որ նա միշտ կռվի մեջ է եղել անծանոթ մարդկանց հետ:
Բազմիցս ենթարկել է իմ հանգուցյալ ծնողներին հորս և մորս` Սարգիս և Սուսաննա Սարոյաններին պարբերաբար ծեծի և հայհոյանքների:
Նա պարկել է Ավան աղի հանքի հոգեբուժարանում ստացել է բուժում, որը ոչ մի արդյունք չի բերել, քանի որ նա տառապում է անբուժելի շիզոֆրենիա հիվանդությամբ: Երկար տարիներում չի ենթարկվել ոչ մի ընտանիքի անդամի և երկար տարիների չի ցանկացել բուժվել և ստանալ հոգեմետ դեղեր:
Դիմել ենք բազմիցս Արաբկիր համայնքի ոստիկանությանը, քանի որ նա սպառնում էր իմ կյանքին և իմ առողջությանը: Ոստիկանությունը ո֊չ մի միջոց չի ձեռնարկել Արմեն Սարոյանի նկատմամբ, քանի որ նա գտնվում է հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակում եմ:
Խնդրում եմ Ձեզ միջոցներ ձեռնարկել Արմեն Սարոյանի նկատմամբ, քանի որ նա ռեալ վտանգ է ներկայացնում ինձ և ընտանիքի համար» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 41)։
է) Արթուր Ջիվանյանի դիմումը հետևյալ բովանդակությամբ. «Ես Արթուր Ջիվարյանս, բնակվում եմ նշված հասցեում և բողոքում եմ Արմեն Սարոյանի դեմ, քանի որ նա հոգեկան խնդիրներ ունի, վտանգավոր է հարևանների համար: Քանի դեռ նա բնակվում է մեր հետ նույն բակում, մենք անհանգստանում ենք մեր երեխաների կյանքի համար» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 43)։
ը) Գայանե Հայրապետյանի դիմումը հետևյալ բովանդակությամբ. «Ես` Գայանե Հայրապետյանս հանդիսանում եմ Ձեր վարույթում քննվող թիվ 14813916 քրեական գործով տուժող: Ինչպես հայտնել եմ ամուսնուս հորեղբայրը` Արմեն Սադոյանը սպառնացել է ինձ և ներկայումս էլ նամանավանդ երբ իմացել է քննվող գործի մասին, շարունակում է սպառնալ, որ կսպանի նաև զանգահարում է տուն և սպառնում: Ես նրա սպառնալիքները ընկալում եմ ռեալ և քանի որ նա հոգեկան խնդիրներ ունի, ուստի վախենում եմ, որ ինձ և ընտանիքիս անդամներին, այդ թվում` նորածին երեխայիս վնաս կպատճառի» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 44):
թ) Վկա Արթուր Ջիվարյանի 2017 թվականի հունվարի 27–ի նախաքննական ցուցմունքը հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) մեր հարևանությամբ բնակվում են Սարոյանները: Նրանց հետ միասին է բնակվում նաև Արմեն Սարոյանը, ով ակնհայտ տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ, նախկինում դատված է մի քանի անգամ, այդ թվում եթե չեմ սխալվում սպանության փորձի համար: Նա ներկայումս նույնպես շատ ագրեսիվ է տրամադրված շրջապատի նկատմամբ և իմ կարծիքով հոգեկան խնդիրների առկայության պայմաններում հնարավոր է, որ լուրջ վնասներ պատճառի հարևաններից որևէ մեկին կամ պատահական անցորդներին: Այս պայմաններում մենք վախենում ենք մեր ընտանիքների առողջության և կյանքի համար, քանի որ կարծում եմ, եթե Ա. Սարոյանը իր ընտանիքի անդամներին դանակով սպառնում է, ապա անծանոթ անձանց կարող է նաև վնասել, ինչպես նախկինում է վնասել և դատապարտվել: Հիշյալ դեպքի մասին տեղեկացել եմ ինչպես Աշոտ Սարոյանի այնպես էլ վերջինիս հայր էդուարդ Սարոյանից: Վերջիններիս կարող եմ նկարագրել շատ դրական անձնավորություններ, ովքեր մշտապես խնամել են Արմեն Սարոյանին, սակայն վերջինս դուրս է եկել նրանց հսկողությունից: Աշոտ Սարոյանն ինձ պատմել է, թե ինչպես է Արմեն Սարոյանը վերցրել դանակ և սպառնացել, որ կսպանի Գայան Հայրապետյանին` Աշոտ Սարոյանի կնոջը: Այդ մասին տեղյակ են մեր բոլոր հարևանները: Ձեր բանավոր հարցին պատասխանում եմ, որ ես հստակ որևէ այլ դես չեմ հիշում կապված Արմեն Սարոյանի հետ, նա մշտապես վիճաբանում է հարևանների հետ, որոնք կրում են բանավոր բնույթ և չեն վերաճում ծեծի, սակայն անհանգստացած ենք, որ նա մի օր կվնասի հարևաններից որևէ մեկին: Ես իմ դիմումում նշել եմ, բողոքում եմ Արմեն Սարոյանի դեմ, դա պայմանավորված է նրանում, որ ցանկանում եմ նրա մեկուսացումը հասարակությունից» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 117–118):
ժ) Դատահոգեբուժական փորձաքննություն նշանակելու մասին 2016 թվականի դեկտեմբերի 9–ի որոշման եզրափակիչ մասի համաձայն.
«Փորձագետներին առաջադրել հետևյալ հարցերը:
ա/ Ա. Սարոյանը որոշման պատճառաբանական նկարագրական մասում նշված ժամանակահատվածում' այն է հանցանքը կատարելուց առաջ, կատարման պահին և դրանից հետո որևէ հոգեկան հիվանդությամբ տառապել է, թե ոչ, եթե այո, ապա ինչպիսի հիվանդությամբ, երբվանից, այդ հիվանդությունը կրել է խրոնիկ բնույթ, թե ոչ և արդյոք նա կարող էր գիտակցել իր գործողության վտանգավորությունը և կարող էր արդյոք ղեկավարել այդ գործողությունները, թե ոչ:
բ/ Հանցանքը կատարելու պահին Ա. Սարոյանը արդյոք չի գտնվել հոգեկան գործունեության ժամանակավոր խանգարման վիճակում և նա կարող էր այդ վիճակում գիտակցել իր գործողության վտանգավորությունը և ղեկավարել դա, թե ոչ:
գ/ Ա. Սորայանը մեղսունակ է, սահմանափակ մեղսունակ, թե անմեղսունակ:
դ/ Ա. Սարոյանը հարկադիր բուժման կարիք ունի թե ոչ, եթե այո, ապա ինչպիսի հաստատությունում և արդյոք բուժումը հակացուցված չէ:
ե/ Իր ներկայիս հոգեկան վիճակով Ա. Սարոյանը կարող է մասնակցել քննչական և դատավարական գործողություններին, թե ոչ:
զ/ Իր ներկա հոգեկան վիճակով Ա. Սարոյանը հասարակության կան սեփական անձի համար վտանգ ներկայացնում է, թե ոչ» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 69–72):
ժա) Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի 2017 թվականի հունվարի 11–ի թիվ 2/17 եզրակացության հետևությունների համաձայն` «(…) հանձնաժողովը եզրակացնում է, որ Արմեն Սարգսի Սարոյանը հանցանքը կատարելուց առաջ, կատարման պահին և դրանից հետո տառապել, ներկայումս նույնպես տառապում է. «Շիզոֆրենիա, պարանոիդ ձև, էպիզոդիկ ընթացք, կայուն դեֆեկտով» խրոնիկական հոգեկան հիվանդությամբ։ Այդ մասին են վկայում ինչպես կենսագրական տեղեկությունները, նախկին հոսպիտալիզացիաների արդյունքները, այնպես էլ ներկա հետազոտման արդյունքները, որոնք թույլ տվեցին փորձաքննվող մոտ հայտնաբերել սայթաքումներով, երբեմն ճեղքված մտածողոթյուն, հարտրամաբանական, անհեթեթ, անարդյունավետ դատողություններ, ամբիվալենտություն, ամբիտենդենտություն, էմոցիաների խամրածություն, բթացում, հետաքրքրությունների շրջանակի կտրուկ սահմանափակում, կամային ակտիվության ընկճում, ընկալման խանգարումներ լսողական ցնորքների տեսքով, վերաբերման, նշանակության, խանդի զառանցական գաղափարներ։ Ըստ բուժփաստաթղթերի և կենսագրական տեղեկությունների` հիշյալ խրոնիկական հիվանդությամբ փորձաքննվողը տառապում է դեռևս 1980–ականներից։ Վերոհիշյալ հիվանդությամբ պայմանավորված անձի փոփոխությունները Ա.Սարոյանի մոտ արտահայտված են այն աստիճանի, որ զրկում են նրան իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը հասկանալու և դրանք ղեկավարելու ունակությունից։ Ուստի, Արմեն Սարգսի Սարոյանին հարկ է իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչել անմեղսունակ։ Իր ներկայիս հոգեվիճակով Ա.Սարոյանը սոցիալապես վտանգ է ներկայացնում, կարիք ունի հարկադիր բուժման Ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում, ինչը հակացուցված չէ։ Իր ներկայիս հոգեկան վիճակով Ա.Սարոյանը չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողություններին (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 90–94):
4. Դատական քննության ընթացքում Դատախազը միջնորդեց Արմեն Սարոյանի նկատմամբ կիրառել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում։
Դատական քննության ընթացքում Պաշտպանը նշեց, որ Արմեն Սարոյանը վտանգ է ներկայացնում ինչպես ընտանիքի անդամների, այնպես էլ անծանոթ անձանց համար, որի պարագայում` հաշվի առնելով նաև գործի շրջանակներում տրված փորձագիտական եզրակացությունը, գտնում է, որ Արմեն Սարոյանին դրսում թողնելը կարող է վտանգավոր լինել այլ անձանց համար։
Դատական քննության ընթացքում օրինական ներկայացուցիչը միացավ Պաշտպանի դիրքորոշմանը` նշելով, որ Արմեն Սարոյանը վտանգ է ներկայացնում այլ անձանց համար։

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
5. Ուսումնասիրելով և հետազոտելով Արմեն Սարգիսի Սարոյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու մասին գործի նյութերը, վերլուծելով գործով նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված և դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները, համադրելով դրանք այլ ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնում ներքոշարադրյալ իրավական հարցերին.
ա) կատարվել է արդյո՞ք հանրորեն վտանգավոր արարք,
բ) արարքը կատարել է արդյո՞ք Արմեն Սարոյանը, ում նկատմամբ իրականացվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ.
գ) արարքը կատարվել է արդյո՞ք անմեղսունակության վիճակում, Արմեն Սարոյանը գտնվում է արդյո՞ք տվյալ վիճակում դատական քննության պահին.
դ) Արմեն Սարոյանը կարիք ունի արդյո՞ք իր նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու եւ հատկապես ինչպիսի՞ միջոցներ:
6. Անդրադառնալով սույն որոշման 5–րդ կետի «ա» և «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
7. «Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով կայացված որոշման 14-15-րդ, 16–19–րդ կետերում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած»։
8. Պատասխանելով սույն որոշման 5–րդ կետի «ա» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել հետևյալ հանգամանքները.
ա) 2016թ. սեպտեմբերի 23–ին` ժամը 00։45–ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սարմենի 66ա տան բակում Գայանե Վաչագանի Հայրապետյանին սպանելու սպառնալիքի տրման հանգամանքը,
բ) տված սպառնալիքն իրականացնելու իրական վտանգի առկայության հանգամանքը։
Հիշյալ հանգամանքների առկայությունը հաստատվում է ներքոշարադրյալ փաստական տվյալներով, այն է`
1) վկա Աշոտ Սարոյանի 2016 թվականի նոյեմբերի 17–ի նախաքննական ցուցմունքով հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ին` ժամը 00։45–ի սահմաններում, (…) տեսա (…) ձեռքին դանակ կար և սպառնում էր, որ կսպանի կնոջս ու վազում էր նրա հետևից (…) եկավ մեր հետևից ու սկսեց հայհոյել, սպառնալ, որ կսպանի կնոջս և հարվածել տան դռանը, ապա կոտրեց դռանը (…)»։
2) վկա Էդուարդ Սարոյանի դատաքննական ցուցմունքով հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) տեսա, որ հարձակվելա հարսի վրա, դանակ էր ինչ էր սենց բաներ ձեռքը, (…) դրսևորումը իրա շատ ագրեսիվա, նամանավանդ, որ իրա ասածը չես անում (…)»։
3) տուժող Գայանե Հայրապետյանի դատաքննական ցուցմունքով հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) դիմացից դանակով եկավ ուղիղ ինձ հարձակվելով իմ վրա, քայլերը արագացնելով, ես արագ կողմնորոշվելով դիմացի դուռը փակեցի և արագ գնացի իմ սենյակ։ (…) ինձ բանավոր էր սպառնում, որ կսպանի, ասում էր «Դու ուրիշ անձ ես, եկել մտել ես իմ ընտանիք, որ ինձ սպանես (…)»։
4) վկա Արթուր Ջիվանյանի 2017 թվականի հունվարի 27–ի նախաքննական ցուցմունքով հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) վերցրել է դանակ և սպառնացել, որ կսպանի Գայանե Հայրապետյանին` Աշոտ Սարոյանի կնոջը։ (…)»։
Այսպիսով, վերոնշյալ փաստական տվյալների համակցությունը վկայում է այն մասին, որ Դատարանի կողմից արձանագրված հանգամանքների առկայության պարագայում`
ա) կատարվել է տուժողի առողջության և անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների ամբողջությունը խաթարող գործողություն,
բ) այդ գործողությունն արտահայտվել է սպանության սպառնալիքով, որը վախեցրել է տուժողին, առաջացրել տագնապի, սեփական անվտանգության համար անհանգստության զգացում,
գ) սպառնալիքը տրվել է բանավոր ձևով և ունեցել է կոնկրետ, իրական բնույթ, որի պարագայում տուժողը բավարար հիմքեր է ունեցել վախենալու դրա իրականացումից` կարծելով, թե սպառնալիքն իրական է։
Հետևաբար, նշվածի պարագայում Դատարանը հաստատված է համարում հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման փաստը, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասի հատկանիշներով` նկատի ունենալով նաև այդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից Վլադիկ Խաչատրյանի վերաբերյալ թիվ ԿԴ1/0025/01/11 գործով 2012 թվականի հունիսի 8–ին կայացված որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, որոնց համաձայն` սպառնալիքը պետք է լինի կոնկրետ (այն է` հստակեցվի սպառնալիքի բնույթը) և իրական (այն է` առկա լինի սպառնալիքն ի կատար ածելու իրական հնարավորություն)։
9. Պատասխանելով սույն որոշման 5–րդ կետի «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Սույն գործի շրջանակներում ձեռք բերված փաստական տվյալները, մասնավորապես` վկաներ` Աշոտ Սարոյանի 2016 թվականի նոյեմբերի 17–ի նախաքննական ցուցմունքի, Էդուարդ Սարոյանի դատաքննական ցուցմունքի, Արթուր Ջիվանյանի 2017 թվականի հունվարի 17–ի նախաքննական ցուցմունքի, ինչպես նաև տուժող Գայանե Հայրապետյանի դատաքննական ցուցմունքի համակցությունը վկայում է այն մասին, որ սույն որոշման նախորդ կետում հաստատված` հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարվել է Արմեն Սարոյանի կողմից, ում նկատմամբ իրականացվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ։
Մասնավորապես, Դատարանը փաստում է, որ հիշյալ ապացույցների համակցությունը վկայում է այն մասին, որ Արմեն Սարոյանի գործողությունների հետևանքով են խախտվել տուժող Գայանե Հայրապետյանի առողջության և անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների ամբողջությունը, որոնք արտահայտվել են կոնկետության և իրական լինելու հատկանիշները կրող սպանության սպառնալիքով` հանգեցնելով տուժող Գայանե Հայրապետյանի մոտ տագնապի, սեփական անվտանգության համար անհանգստության զգացմանը։
Հետևաբար, Դատարանը հաստատված է համարում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարումը Արմեն Սարոյանի կողմից, ում նկատմամբ իրականացվել է բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու վարույթ։
10. Պատասխանելով սույն որոշման 5–րդ կետի «գ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25–րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական պատասխանատվության ենթակա չէ այն անձը, ով հանրության համար վտանգավոր արարք կատարելու պահին գտնվել է անմեղսունակության վիճակում, այսինքն՝ քրոնիկ հոգեկան հիվանդության, հոգեկան գործունեության ժամանակավոր խանգարման, տկարամտության կամ հոգեկան այլ հիվանդագին վիճակի հետեւանքով չէր կարող գիտակցել իր գործողության (անգործության) վտանգավորությունը կամ ղեկավարել դա»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108–րդ հոդվածի համաձայն` քրեական գործով վարույթում ստորեւ նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետեւյալ ապացույցները նախապես ստանալով եւ հետազոտելով` հոգեկան հիվանդության, ժամանակավոր հիվանդագին հոգեկան խանգարման, այլ հիվանդագին վիճակի կամ տկարամտության հետեւանքով մեղադրյալի ունակ չլինելը դեպքի պահին գիտակցելու իր գործողությունների (անգործության) բնույթը եւ նշանակությունը, դրանց վնասակարությունը կամ ղեկավարելու դրանք` դատահոգեբուժական կամ դատահոգեբանական փորձագետի եզրակացությունը.
Սույն գործի շրջանակներում ստացվել է ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի 2017 թվականի հունվարի 11–ի թիվ 2/17 եզրակացությունը, որի հետևությունների համաձայն` «(…) հանձնաժողովը եզրակացնում է, որ Արմեն Սարգսի Սարոյանը հանցանքը կատարելուց առաջ, կատարման պահին և դրանից հետո տառապել, ներկայումս նույնպես տառապում է. «Շիզոֆրենիա, պարանոիդ ձև, էպիզոդիկ ընթացք, կայուն դեֆեկտով» խրոնիկական հոգեկան հիվանդությամբ։ (…) Վերոհիշյալ հիվանդությամբ պայմանավորված անձի փոփոխությունները Ա.Սարոյանի մոտ արտահայտված են այն աստիճանի, որ զրկում են նրան իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը հասկանալու և դրանք ղեկավարելու ունակությունից։ Ուստի, Արմեն Սարգսի Սարոյանին հարկ է իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչել անմեղսունակ։ Իր ներկայիս հոգեվիճակով Ա.Սարոյանը սոցիալապես վտանգ է ներկայացնում, կարիք ունի հարկադիր բուժման Ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում, ինչը հակացուցված չէ։ Իր ներկայիս հոգեկան վիճակով Ա.Սարոյանը չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողություններին (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 90–94):
Հետևաբար, նկատի ունենալով, որ Արմեն Սարոյանը հանցանքը կատարել է` քրոնիկ հոգեկան հիվանդության պայմաններում, որի հետեւանքով չէր կարող գիտակցել իր գործողության վտանգավորությունը, ղեկավարել դա, ուստի Դատարանը փաստում է, որ Արմեն Սարոյանի կողմից հանրորեն վտագավոր արարքը կատարվել է անմեղսունակության վիճակում։ Հիշյալ հիվանդության քրոնիկական բնույթի պատճառով` Արմեն Սարոյանի վիճակը որևէ փոփոխության չի ենթարկվել գործի դատական քննության ընթացքում։
11. Պատասխանելով սույն որոշման 5–րդ կետի «դ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25–րդ հոդվածի համաձայն` «2. Հանրության համար վտանգավոր արարքն անմեղսունակության վիճակում կատարած անձի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ:
3. Պատժի ենթակա չէ նաեւ այն անձը, ով հանցանքը կատարել է մեղսունակության վիճակում, սակայն մինչեւ դատարանի կողմից դատավճիռ կայացնելը հիվանդացել է հոգեկան հիվանդությամբ, որը զրկել է նրան իր գործողության (անգործության) փաստացի բնույթն ու նշանակությունը գիտակցելու կամ դա ղեկավարելու հնարավորությունից: Այդպիսի անձի նկատմամբ դատարանի նշանակմամբ կարող են կիրառվել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ, իսկ առողջանալուց հետո նա կարող է ենթարկվել պատժի»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 97–րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ դատարանը կարող է նշանակել այն անձի նկատմամբ՝ ով սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի հոդվածով նախատեսված արարքը կատարել է անմեղսունակության վիճակում»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 100–րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում դատարանի որոշմամբ հարկադիր բուժում կարող է նշանակվել, եթե անձի հոգեկան խանգարման վիճակը պահանջում է բուժման, խնամքի եւ հսկողության այնպիսի պայմաններ, որոնք կարող են իրականացվել միայն հիվանդանոցային ձեւով»:
12. Սույն գործի շրջանակներում գնահատելով Արմեն Սարոյանի վերաբերյալ ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի` 2017 թվականի հունվարի 11–ի թիվ 2/17 եզրակացությունը, մասնավորապես` հետևությունն այն մասին, որ «Իր ներկայիս հոգեվիճակով Ա.Սարոյանը սոցիալապես վտանգ է ներկայացնում, կարիք ունի հարկադիր բուժման Ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում», ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ Արմեն Սարոյանը տառապում է «Շիզոֆրենիա, պարանոիդ ձև, էպիզոդիկ ընթացք, կայուն դեֆեկտով» խրոնիկական հոգեկան հիվանդությամբ և նրա հոգեկան խանգարման վիճակը պահանջում է բուժման, խնամքի և հսկողության այնպիսի պայմաններ, որոնք կարող են իրականացվել հիվանդանոցային ձևով, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Արմեն Սարգսի Սարոյանին պետք է ազատել քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից` նշանակելով հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 379-րդ, 450-րդ, 457-րդ և 462-464-րդ հոդվածներով` Դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ`

Արմեն Սարգսի Սարոյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից։
Արմեն Սարգսի Սարոյանի նկատմամբ նշանակել հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։



ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը ԵԱՔԴ/0009/01/17







ՈՐՈՇՈՒՄ
ԱՆՄԵՂՍՈՒՆԱԿ ՎԻՃԱԿՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ՕՐԵՆՔՈՎ ՉԹՈՒՅԼԱՏՐՎԱԾ ԱՐԱՐՔ ԿԱՏԱՐԱԾ ԱՆՁԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԲՆՈՒՅԹԻ ՀԱՐԿԱԴՐԱԿԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

24 մայիսի 2017թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),

Նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ե. Կարապետյանի,

մասնակցությամբ`
դատախազ` Ն.Աշրաֆյանի,
պաշտպան` Ա.Դավթյանի,
տուժող` Գ.Հայրապետյանի,
օրինական ներկայացուցիչ` Ն.Սարոյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Արմեն Սարգսի Սարոյանի (ծնված` 19.04.1954թ. ՀՀ–ում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատված, բնակվող ք.Երևան, Սարմենի 66ա տանը) նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու մասին գործը։
ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի հոկտեմբերի 6–ին հարուցվել է թիվ 13813916 նախաքննական համարով քրեական գործը։
2016 թվականի հոկտեմբերի 6–ին միևնույն քրեական գործով տուժող է ճանաչվել Գայանե Վաչագանի Հայրապետյանը։
2016 թվականի դեկտեմբերի 9–ին որոշում է կայացվել Արմեն Սարգսի Սարոյանին որպես մեղադրյալ ներգրավվելու մասին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
2016 թվականի դեկտեմբերի 9–ին որոշում է կայացվել Արմեն Սարգսի Սարոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց` ստորագրությունը չհեռանալու մասի ընտրելու վերաբերյալ։
2016 թվականի դեկտեմբերի 9–ին որոշում է կայացվել Արմեն Սարգսի Սարոյանի նկատմամբ դատահոգեբուժական փորձաքննություն նշանակելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 26–ին ստացվել է ՀՀ ԱՆ կից միջգերատեսչական ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի թիվ 2/17 եզրակացությունը, որի հետևություններում նշված է. «(…) հանձնաժողովը եզրակացնում է, որ Արմեն Սարգսի Սարոյանը հանցանքը կատարելուց առաջ, կատարման պահին և դրանից հետո տառապել, ներկայումս տառապում է «Շիզոֆրենիա, պարանոիդ ձև, էպիզոդիկ ընթացք, կայուն դեֆեկտով» խրոնիկական հիվանդությամբ։ (…) Արմեն Սարգսի Սարոյանին հարկ է իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչել անմեղսունակ։ Իր ներկայիս հեգեվիճակով սոցիալապես վտանգ է ներկայացնում, կարիք ունի հարկադրի բուժման ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում, ինչը հակացուցված չէ։ Իր ներկայիս հոգեկան վիճակով Ա.Սարոյանը չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողություններին»։
2017 թվականի հունվարի 24 որոշում է կայացվել գործով պաշտպանության իրականացումը հանրային պաշտպան Արա Դավթյանին հանձնելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 26–ին որոշում է կայացվել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու վարույթ հարուցելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 26–ին որոշում է կայացվել Արման Սարգսի Սարոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 26–ին որոշում է կայացվել Նաիրա Սարոյանին որպես օրինական ներկայացուցիչ ճանաչելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 26–ին որոշում է կայացվել Արման Սարգսի Սարոյանին հոգեբուժական հաստատություն տեղավորելու մասին, որը հաստատվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից նույն օրը կայացված որոշմամբ։
2017 թվականի փետրվարի 1–ին որոշում է կայացվել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար գործը դատարան ուղարկելու մասին, որը նույն օրը հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Աշրաֆյանի կողմից։
2. 2017 թվականի փետրվարի 1–ին գործն ուղարկվել է Երեւան քաղաքի Արաբկիր եւ Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
2017 թվականի փետրվարի 3–ին ստացված գործը դատավորների միջեւ գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/17 համարի ներքո, մակագրվել եւ 2017 թվականի փետրվարի 6–ին հանձնվել է նույն դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում։
2017 թվականի փետրվարի 20–ին որոշում է կայացվել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար գործը դատական քննություն նշանակելու մասին։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
3. Սույն գործի շրջանակներում Դատարանը հաստատված է համարում տուժող Գայանե Հայրապետյանին Արմեն Սարոյանի կողմից 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ին` ժամը 00։45–ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սարմենի 66ա տան բակում, սպառնալիք հասցնելու հանգամանքը։
Դատարանի կողմից հաստատված վերոնշյալ հանգամանքը հիմնված է ներքոշարադրյալ փաստական տվյալների վրա.
Դատաքննության ընթացքում վկա Աշոտ Սարոյանը հայտնեց, որ չի ցանկանում ցուցմունք տալ, քանի որ տուժողը հանդիսանում է իր կինը, իսկ Արմեն Սարոյանը հանդիսանում է իր հորեղբայրը։
Հրապարակվեց վկա Աշոտ Սարոյանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 17–ի նախաքննական ցուցմունքը հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ին` ժամը 00։45–ի սահմաններում, երբ բոլորս գտնվում էինք տանը` կինս միայնակ դուրս եկավ տան բան, որից հետո լսելով ձայներ ես նույնպես դուրս եկա բակ և տեսա Արմեն Սարոյանին, որի ձեռքին դանակ կար և սպառնում էր, որ կսպանի կնոջս ու վազում էր նրա հետևից, սակայն այդ պահին չկարողացա տարբերել, թե ինչ դանակ էր։ Դրանից հետո մենք վախենալով բակից մտանք տուն, փակեցինք տան մուտքի դուռը, իսկ Ա.Սարոյանը եկավ մեր հետևից և սկսեց հայհոյել, սպառնալ, որ կսպանի կնոջս և հարվածել տան դռանը, ապա կոտրեց դռան վերևի հատվածի փոքրիկ ապակին, որը արժե մոտ 3.000–ից 5.000 ՀՀ դրամ։ Դրանից հետո նա հանդարտվեց, գնաց իր սենյակ, ապա մոտ 1 րոպե անց կրկին սկսեց անտեղի հայհոյել, այդ ժամանակ բոլորիս հասցեին։ Այդ ժամանակ այդտեղ էր նաև հայրս։ Հաջորդ օրը` ժամը 17։30–ի սահմաններում, Ա.Սարոյանը կրկին տան բակում հանդիպեց ինձ և կնոջս, կրկին անհիմն սկսեց վիճաբանել մեր հետ, ապա դրանից հետո սկսեց գոռգռալ, այնպիսի տպավորություն էր, որ ցանկանում է հարձակվել մեզ վրա, սակայն այդ օրը որևէ կերպ չի սպառնացել, ուղղակի ագրեսիվ է եղել։ Դրանից հետո Ա.Սարոյանին տեղավորեցին հոգեբուժարանում։
Հարց` խնդրում եմ հայտնեք, թե որն է պատճառը, որ Արմեն Սարոյանը սպառնում է Ձեր կնոջը։
Պատասխան` որևէ պատճառվ չկա, նա հոգեկան հիվանդ է, ուստի անտեղի սպառնում է։ Նա ֆիզիկապես ուժեղ է և ես մտավախություն ունեմ, որ կվնասի ընտանիքիս և նաև ինձ։
Հարց` խնդրում եմ նկարագրեք Ա.Սարոյանի ձեռքին եղած դանակը։
Պատասխան` դրա վրա ուշադրություն չեմ դարձրել` չեմ կարող նկարագրել։
Հարց` խնդրում եմ հայտնեք, թե ովքեր են ներկա գտնվել այդ դեպքերի ժամանակ։
Պատասխան` առաջին դեպքի ժամանակ այդտեղ է գտնվել նաև հայրս, իսկ երկրորդ վիճաբանության ժամանակ եղել ենք միայն ես և կինս։ Առաջին վիճաբանությունը տևել է մոտ 5 րոպե, իսկ երկրորդը 2 րոպե, երկու վիճաբանության ընթացքում էլ Ա.Սարոյանը հայհոյանքներ է հնչեցրել մեր հասցեին» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 29–31)։
Վկա Էդուարդ Սարոյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ. «անցած տարվա սեպտեմբերի 22-23-ի սահմաններում ես պարկած եմ եղել սենյակում, զալում մեր, ուշ ժամեր, ժամը 10:30-ի կողմերն էր, հարսս դուրս էր եկել բալկոն մաքուր օդ շնչելու, դե եղբայրս շիզոֆրենիայով տառապող անձնավորություն է, քանի անգամ ինքը ըտենց ագրեսիվ դրսևորումներ է արել, նամանավանդ աշնան և գարնան սկզբի ժամանակները: Ձայներ լսեցի, պատուհանից նայեցի, տեսա, որ հարձակվելա հարսի վրա դանակ էր ինչ էր սենց բաներ ձեռքը, հարսը գոռալով ներս վազեց, ես մինչև հասցրեցի զալի դռնից դուրս գամ բալկոն չերեզ միջանցք դուրս գայի, հարսը մտել էր ներս, դուռը փակել էր ու վազեց դեպի իր ննջասենյակ: Դե էտի առաջին դեպքը չի որ ինքը ըտենց ագրեսիվ դրսևորումներ է անում, էտի մեր տան պատմություննա, ինքը ինձելա վնասներ տվել, շատ վնասներա տվել մինչև հարսի մեր տուն գալը, սա առաջին դեպքը չի: Դրսևորումը իրա շատ ագրեսիվա, նամանավանդ որ իրա ասածը չես անում, ուղղակի էտի արտառոց դեպքեր դանակով բանով, անձնական վնասներ էլ է տվել, քանի անգամ ոստիկանություն է եկել, ասում են «լավ եղբայրտ է, լավ կհաշտվեք» :
Դատախազի հարցին, թե ասացիք, որ Դուք տնից դուրս եկաք տեսել եք Ձեր եղբոր ձեռքին դանակ, վկան պատասխանեց. «պատուհանից եմ տեսել, ես դուրս չեմ հասցրել գամ, ես իրա ձեռքը տեսել եմ դանակ, խոհանոցային դանակ»:
Դատախազի հարցին, թե ուրիշ այլ դեպքեր եղել են ասացիք, տուժողը պատասխանեց. «հա հայհոյանքներ բաներ էր հնչեցնում, մի անգամ էլ տունը որ ռեմոնտ էինք անում փորձել էր փայտով բանվորներին վնաս տար, հարսը որ ասել էր ինչ ես անում ինչի էս բանվորներին վնաս տալիս, բանվորներ են աշխատում են, այդ ժամանակ հարսի վրա էլ էր փորձել գործողություն կատարել»:
Դատախազի հարցին, թե իսկ ինքը այդ դանակով ինչ էր փորձում անել, վկան պատասխանեց. «գոռալով գնում էր հարսի կողմը, ես էլ մինչև պտտվեցի որ գնամ միջանցքով հարսը արդեն փախավ դեպի ներս»:
Դատախազի հարցին, թե իսկ հարսի առողջական վիճակի հետ կապված, հղի էր, թե հղի չէր, վկան պատասխանեց. «էտի եղել է սեպտեմբերի 22-ին, թե 23-ին, իսկ 26-ին ես թոռնիկ եմ ունեցել»:
Տուժող Գայանե Հայրապետյանը դատարանում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ. «9 ամսական հղի էի և դուրս էի եկել պատշգամբ երեկոյան մաքուր օդ շնչելու և հանկարծակի Արմեն Սարոյանը դիմացից դանակով եկավ ուղիղ ինձ հարձակվելով իմ վրա քայլերը արագացնելով, ես արագ կողմնորոշվելով դիմացի դուռը փակեցի և արագ գնացի իմ սենյակ: Մինչև այդ Արմեն Սարոյանը ինձ բանավոր էր սպառնում, որ կսպանի, ասում էր «Դու ուրիշ անձ ես, եկել մտել ես իմ ընտանիք որ ինձ սպանես», ինչ որ հալուցինացիաների մեջ ընկնելով երևակայական բաներ էր խոսում ու մինչև այդ ես լսել եմ, որ ոչ միայն տան անդամներին, այլ նաև բակի երեխաներին էր սպառնացել և թաղի ամբողջ հարևանությունը գրեթե բողոքում էր, որ շատ վտանգավոր անձ է երեխաների և ընդհանրապես էտ թաղի բնակչության համար: Իմ բախտը բերեց, որ ես առողջական խնդիրներ չունեցա իմ բալիկի և ինձ հետ կապված, որովհետև ես այդ պահին բնականաբար վատացա և Աստված վերևը կար, որ ինձ ոչ մի բան չպատահեց, նորմալ ունեցա իմ բալիկին»:
Դատախազի հարցին, թե ասեցիք վազելով գնացիք տուն, թե սենյակ դուռը փակեցիք, դրանից հետո ինչ եղավ, էլի շարունակում էր, տուժողը պատասխանեց. «Դրանից հետո բան չեղավ, մենակ քացով խփեց դռանը, թուլացելա դուռը էտ իրա հարվածից ու ես խոսելու կարողությունը կորցրեցի, սթեսի և վախի մեջ էի ընկել, այդ ժամանակ բնականաբար չթողեցի կեսրարիս միջամտի, որովհետև չգիտեի նման իրավիճակում ինչպես իրան կդրսեորի, մի խոսքով որպեսզի արյունահեղություն չլինի:
4. Այնուհետև, հետազոտվեցին ներքոշարադրյալ ապացույցները և փաստաթղթերը.
ա) ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի պետ Ա.Հովհաննիսյանին ուղղված 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ի զեկուցագիրը հետևյալ բովանդակությամբ. «Զեկուցում եմ Ձեզ այն մասին, որ 2016թ.–ի սեպտեմբերի 23–ին` ժամը 00։50–ին, ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության ՕԿԿ–ից ոստիկանության Արաբկիրի բաժին ահազանգ է ստացվել այն մասին, որ իրենց է զանգահարել Գայանե Վաչագանի Հայրապետյանը (ծնվ. 11.10.1984թ., չի աշխ., բն. է ք.Երևան, Սարմենի 66Ա) և հայտնել, որ իր ամուսին Աշոտ Էդուարդի Սարոյանի (ծնվ. 21.08.1993թ., չի աշխ,, բն. է նույն հասցեում) հորեղբայր Արմեն Սարգսի Սարոյանը (ծնվ. 19.04.1954թ., չի աշխ., բն. է նույն հասցեում) դանակով հարձակվել է իր վրա և կոտրում է տան պատուհանը։
բ) Ոստիկանության Արաբկիրի բաժին հրավիրված Գայանե Հայրապետյանը հայտնել է, որ նույն օրը` ժամը 00։45–ի սահմաններում, Սարմենի 66Ա տան բակում, Արմեն Սարոյանն առանց որևէ պատճառի դանակով սպանության սպառնալիքներ է տվել իրեն։
(…)» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 2)։
գ) ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի պետ Ա.Հովհաննիսյանին ուղղված 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ի զեկուցագիրն այն մասին, որ 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ին ժամը 00։50–ին Ոստ. Ե.Ք.Վ. Օ.Կ.Կ.–ից զանգահարել է Գայանե Վաչագանի Հայրապետյանը, բն. է Սարմեն 66տ. հեռ. 099377137 և հայտնել, որ ամուսնու հորեղբայրը դանակով հարձակվել է իր վրա և կոտրում է տան պատուհանները (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 3)։
դ) Գայանե Հայրապետյանի` 2016 թվականի նոյեմբերի 14–ի դիմումը հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) ելնելով նրա ներկայիս վիճակից, այսինքն` հաշվի առնելով նրա հեռախոսազանգերը և սպառնալիքները իմ հանդեպ, ես զգում եմ մեծ վտանգ իմ և իմ երեխայի կյանքի համար, ուստի խնդրում եմ ընդունել իմ բողոքը և ձեռնարկել համապատասխան միջոցներ`Արմեն Սարոյանին մեկուսացնելու համար։ (…)»։
ե) Նորիկ Պողոսյանի` 2016 թվականի նոյեմբերի 5–ի դիմում–բողոքը հետևյալ բովանդակությամբ. «Ես բնակվելով նշված հասցեում դիմում եմ Ձեզ։ Ճանաչում եմ Սարոյանների ընտանիքին շուրջ 58 տարի։ Սարոյան Արմենը բազմիցս կռվի է բռնվում տան անդամների և հարևանների հետ, որը քրեածին է և վտանգ է բոլորիս համար, հանձինս իմ ընտանիքի համար։ Որպեսզի խուսափենք դժբախտ միջադեպերից, խնդրում ենք մեկուսացնել»։
զ) Էդուրարդ Սարոյանի` 2016 թվականի նոյեմբերի 5–ի դիմումը հետևյալ բովանդակությամբ. «Ես` Էդուարդ Սարոյանս հանդիսանալով Արմեն Սարոյանի եղբայրը բնակվում եմ նույն բակում տարբեր հասցեներում: Բողոքում եմ Ձեզ, որ ինքը ինձ բազմիցս երկար տարիների ընթացքում ծեծի է ենթարկել ընդհուպ մինչև ես ընկել եմ հիվանդանոց գլխի և տարբեր մարմնական վնասվածքներով: Բուժվել եմ Նոր Նորքի հիվանդանոցում մեկ և ավել ժամանակով:
Ինքը ամբողջ կյանքի ընթացքում եղել է հարբեցող և հոգեկան խանգարումներով միշտ ներկայացել է տուն պատրված շորերով: Ենթադրվում է, որ նա միշտ կռվի մեջ է եղել անծանոթ մարդկանց հետ:
Բազմիցս ենթարկել է իմ հանգուցյալ ծնողներին հորս և մորս` Սարգիս և Սուսաննա Սարոյաններին պարբերաբար ծեծի և հայհոյանքների:
Նա պարկել է Ավան աղի հանքի հոգեբուժարանում ստացել է բուժում, որը ոչ մի արդյունք չի բերել, քանի որ նա տառապում է անբուժելի շիզոֆրենիա հիվանդությամբ: Երկար տարիներում չի ենթարկվել ոչ մի ընտանիքի անդամի և երկար տարիների չի ցանկացել բուժվել և ստանալ հոգեմետ դեղեր:
Դիմել ենք բազմիցս Արաբկիր համայնքի ոստիկանությանը, քանի որ նա սպառնում էր իմ կյանքին և իմ առողջությանը: Ոստիկանությունը ո֊չ մի միջոց չի ձեռնարկել Արմեն Սարոյանի նկատմամբ, քանի որ նա գտնվում է հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակում եմ:
Խնդրում եմ Ձեզ միջոցներ ձեռնարկել Արմեն Սարոյանի նկատմամբ, քանի որ նա ռեալ վտանգ է ներկայացնում ինձ և ընտանիքի համար» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 41)։
է) Արթուր Ջիվանյանի դիմումը հետևյալ բովանդակությամբ. «Ես Արթուր Ջիվարյանս, բնակվում եմ նշված հասցեում և բողոքում եմ Արմեն Սարոյանի դեմ, քանի որ նա հոգեկան խնդիրներ ունի, վտանգավոր է հարևանների համար: Քանի դեռ նա բնակվում է մեր հետ նույն բակում, մենք անհանգստանում ենք մեր երեխաների կյանքի համար» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 43)։
ը) Գայանե Հայրապետյանի դիմումը հետևյալ բովանդակությամբ. «Ես` Գայանե Հայրապետյանս հանդիսանում եմ Ձեր վարույթում քննվող թիվ 14813916 քրեական գործով տուժող: Ինչպես հայտնել եմ ամուսնուս հորեղբայրը` Արմեն Սադոյանը սպառնացել է ինձ և ներկայումս էլ նամանավանդ երբ իմացել է քննվող գործի մասին, շարունակում է սպառնալ, որ կսպանի նաև զանգահարում է տուն և սպառնում: Ես նրա սպառնալիքները ընկալում եմ ռեալ և քանի որ նա հոգեկան խնդիրներ ունի, ուստի վախենում եմ, որ ինձ և ընտանիքիս անդամներին, այդ թվում` նորածին երեխայիս վնաս կպատճառի» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 44):
թ) Վկա Արթուր Ջիվարյանի 2017 թվականի հունվարի 27–ի նախաքննական ցուցմունքը հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) մեր հարևանությամբ բնակվում են Սարոյանները: Նրանց հետ միասին է բնակվում նաև Արմեն Սարոյանը, ով ակնհայտ տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ, նախկինում դատված է մի քանի անգամ, այդ թվում եթե չեմ սխալվում սպանության փորձի համար: Նա ներկայումս նույնպես շատ ագրեսիվ է տրամադրված շրջապատի նկատմամբ և իմ կարծիքով հոգեկան խնդիրների առկայության պայմաններում հնարավոր է, որ լուրջ վնասներ պատճառի հարևաններից որևէ մեկին կամ պատահական անցորդներին: Այս պայմաններում մենք վախենում ենք մեր ընտանիքների առողջության և կյանքի համար, քանի որ կարծում եմ, եթե Ա. Սարոյանը իր ընտանիքի անդամներին դանակով սպառնում է, ապա անծանոթ անձանց կարող է նաև վնասել, ինչպես նախկինում է վնասել և դատապարտվել: Հիշյալ դեպքի մասին տեղեկացել եմ ինչպես Աշոտ Սարոյանի այնպես էլ վերջինիս հայր էդուարդ Սարոյանից: Վերջիններիս կարող եմ նկարագրել շատ դրական անձնավորություններ, ովքեր մշտապես խնամել են Արմեն Սարոյանին, սակայն վերջինս դուրս է եկել նրանց հսկողությունից: Աշոտ Սարոյանն ինձ պատմել է, թե ինչպես է Արմեն Սարոյանը վերցրել դանակ և սպառնացել, որ կսպանի Գայան Հայրապետյանին` Աշոտ Սարոյանի կնոջը: Այդ մասին տեղյակ են մեր բոլոր հարևանները: Ձեր բանավոր հարցին պատասխանում եմ, որ ես հստակ որևէ այլ դես չեմ հիշում կապված Արմեն Սարոյանի հետ, նա մշտապես վիճաբանում է հարևանների հետ, որոնք կրում են բանավոր բնույթ և չեն վերաճում ծեծի, սակայն անհանգստացած ենք, որ նա մի օր կվնասի հարևաններից որևէ մեկին: Ես իմ դիմումում նշել եմ, բողոքում եմ Արմեն Սարոյանի դեմ, դա պայմանավորված է նրանում, որ ցանկանում եմ նրա մեկուսացումը հասարակությունից» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 117–118):
ժ) Դատահոգեբուժական փորձաքննություն նշանակելու մասին 2016 թվականի դեկտեմբերի 9–ի որոշման եզրափակիչ մասի համաձայն.
«Փորձագետներին առաջադրել հետևյալ հարցերը:
ա/ Ա. Սարոյանը որոշման պատճառաբանական նկարագրական մասում նշված ժամանակահատվածում' այն է հանցանքը կատարելուց առաջ, կատարման պահին և դրանից հետո որևէ հոգեկան հիվանդությամբ տառապել է, թե ոչ, եթե այո, ապա ինչպիսի հիվանդությամբ, երբվանից, այդ հիվանդությունը կրել է խրոնիկ բնույթ, թե ոչ և արդյոք նա կարող էր գիտակցել իր գործողության վտանգավորությունը և կարող էր արդյոք ղեկավարել այդ գործողությունները, թե ոչ:
բ/ Հանցանքը կատարելու պահին Ա. Սարոյանը արդյոք չի գտնվել հոգեկան գործունեության ժամանակավոր խանգարման վիճակում և նա կարող էր այդ վիճակում գիտակցել իր գործողության վտանգավորությունը և ղեկավարել դա, թե ոչ:
գ/ Ա. Սորայանը մեղսունակ է, սահմանափակ մեղսունակ, թե անմեղսունակ:
դ/ Ա. Սարոյանը հարկադիր բուժման կարիք ունի թե ոչ, եթե այո, ապա ինչպիսի հաստատությունում և արդյոք բուժումը հակացուցված չէ:
ե/ Իր ներկայիս հոգեկան վիճակով Ա. Սարոյանը կարող է մասնակցել քննչական և դատավարական գործողություններին, թե ոչ:
զ/ Իր ներկա հոգեկան վիճակով Ա. Սարոյանը հասարակության կան սեփական անձի համար վտանգ ներկայացնում է, թե ոչ» (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 69–72):
ժա) Ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի 2017 թվականի հունվարի 11–ի թիվ 2/17 եզրակացության հետևությունների համաձայն` «(…) հանձնաժողովը եզրակացնում է, որ Արմեն Սարգսի Սարոյանը հանցանքը կատարելուց առաջ, կատարման պահին և դրանից հետո տառապել, ներկայումս նույնպես տառապում է. «Շիզոֆրենիա, պարանոիդ ձև, էպիզոդիկ ընթացք, կայուն դեֆեկտով» խրոնիկական հոգեկան հիվանդությամբ։ Այդ մասին են վկայում ինչպես կենսագրական տեղեկությունները, նախկին հոսպիտալիզացիաների արդյունքները, այնպես էլ ներկա հետազոտման արդյունքները, որոնք թույլ տվեցին փորձաքննվող մոտ հայտնաբերել սայթաքումներով, երբեմն ճեղքված մտածողոթյուն, հարտրամաբանական, անհեթեթ, անարդյունավետ դատողություններ, ամբիվալենտություն, ամբիտենդենտություն, էմոցիաների խամրածություն, բթացում, հետաքրքրությունների շրջանակի կտրուկ սահմանափակում, կամային ակտիվության ընկճում, ընկալման խանգարումներ լսողական ցնորքների տեսքով, վերաբերման, նշանակության, խանդի զառանցական գաղափարներ։ Ըստ բուժփաստաթղթերի և կենսագրական տեղեկությունների` հիշյալ խրոնիկական հիվանդությամբ փորձաքննվողը տառապում է դեռևս 1980–ականներից։ Վերոհիշյալ հիվանդությամբ պայմանավորված անձի փոփոխությունները Ա.Սարոյանի մոտ արտահայտված են այն աստիճանի, որ զրկում են նրան իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը հասկանալու և դրանք ղեկավարելու ունակությունից։ Ուստի, Արմեն Սարգսի Սարոյանին հարկ է իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչել անմեղսունակ։ Իր ներկայիս հոգեվիճակով Ա.Սարոյանը սոցիալապես վտանգ է ներկայացնում, կարիք ունի հարկադիր բուժման Ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում, ինչը հակացուցված չէ։ Իր ներկայիս հոգեկան վիճակով Ա.Սարոյանը չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողություններին (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 90–94):
4. Դատական քննության ընթացքում Դատախազը միջնորդեց Արմեն Սարոյանի նկատմամբ կիրառել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում։
Դատական քննության ընթացքում Պաշտպանը նշեց, որ Արմեն Սարոյանը վտանգ է ներկայացնում ինչպես ընտանիքի անդամների, այնպես էլ անծանոթ անձանց համար, որի պարագայում` հաշվի առնելով նաև գործի շրջանակներում տրված փորձագիտական եզրակացությունը, գտնում է, որ Արմեն Սարոյանին դրսում թողնելը կարող է վտանգավոր լինել այլ անձանց համար։
Դատական քննության ընթացքում օրինական ներկայացուցիչը միացավ Պաշտպանի դիրքորոշմանը` նշելով, որ Արմեն Սարոյանը վտանգ է ներկայացնում այլ անձանց համար։

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
5. Ուսումնասիրելով և հետազոտելով Արմեն Սարգիսի Սարոյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու մասին գործի նյութերը, վերլուծելով գործով նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված և դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները, համադրելով դրանք այլ ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնում ներքոշարադրյալ իրավական հարցերին.
ա) կատարվել է արդյո՞ք հանրորեն վտանգավոր արարք,
բ) արարքը կատարել է արդյո՞ք Արմեն Սարոյանը, ում նկատմամբ իրականացվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ.
գ) արարքը կատարվել է արդյո՞ք անմեղսունակության վիճակում, Արմեն Սարոյանը գտնվում է արդյո՞ք տվյալ վիճակում դատական քննության պահին.
դ) Արմեն Սարոյանը կարիք ունի արդյո՞ք իր նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու եւ հատկապես ինչպիսի՞ միջոցներ:
6. Անդրադառնալով սույն որոշման 5–րդ կետի «ա» և «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
7. «Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով կայացված որոշման 14-15-րդ, 16–19–րդ կետերում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած»։
8. Պատասխանելով սույն որոշման 5–րդ կետի «ա» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել հետևյալ հանգամանքները.
ա) 2016թ. սեպտեմբերի 23–ին` ժամը 00։45–ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սարմենի 66ա տան բակում Գայանե Վաչագանի Հայրապետյանին սպանելու սպառնալիքի տրման հանգամանքը,
բ) տված սպառնալիքն իրականացնելու իրական վտանգի առկայության հանգամանքը։
Հիշյալ հանգամանքների առկայությունը հաստատվում է ներքոշարադրյալ փաստական տվյալներով, այն է`
1) վկա Աշոտ Սարոյանի 2016 թվականի նոյեմբերի 17–ի նախաքննական ցուցմունքով հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ին` ժամը 00։45–ի սահմաններում, (…) տեսա (…) ձեռքին դանակ կար և սպառնում էր, որ կսպանի կնոջս ու վազում էր նրա հետևից (…) եկավ մեր հետևից ու սկսեց հայհոյել, սպառնալ, որ կսպանի կնոջս և հարվածել տան դռանը, ապա կոտրեց դռանը (…)»։
2) վկա Էդուարդ Սարոյանի դատաքննական ցուցմունքով հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) տեսա, որ հարձակվելա հարսի վրա, դանակ էր ինչ էր սենց բաներ ձեռքը, (…) դրսևորումը իրա շատ ագրեսիվա, նամանավանդ, որ իրա ասածը չես անում (…)»։
3) տուժող Գայանե Հայրապետյանի դատաքննական ցուցմունքով հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) դիմացից դանակով եկավ ուղիղ ինձ հարձակվելով իմ վրա, քայլերը արագացնելով, ես արագ կողմնորոշվելով դիմացի դուռը փակեցի և արագ գնացի իմ սենյակ։ (…) ինձ բանավոր էր սպառնում, որ կսպանի, ասում էր «Դու ուրիշ անձ ես, եկել մտել ես իմ ընտանիք, որ ինձ սպանես (…)»։
4) վկա Արթուր Ջիվանյանի 2017 թվականի հունվարի 27–ի նախաքննական ցուցմունքով հետևյալ բովանդակությամբ. «(…) վերցրել է դանակ և սպառնացել, որ կսպանի Գայանե Հայրապետյանին` Աշոտ Սարոյանի կնոջը։ (…)»։
Այսպիսով, վերոնշյալ փաստական տվյալների համակցությունը վկայում է այն մասին, որ Դատարանի կողմից արձանագրված հանգամանքների առկայության պարագայում`
ա) կատարվել է տուժողի առողջության և անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների ամբողջությունը խաթարող գործողություն,
բ) այդ գործողությունն արտահայտվել է սպանության սպառնալիքով, որը վախեցրել է տուժողին, առաջացրել տագնապի, սեփական անվտանգության համար անհանգստության զգացում,
գ) սպառնալիքը տրվել է բանավոր ձևով և ունեցել է կոնկրետ, իրական բնույթ, որի պարագայում տուժողը բավարար հիմքեր է ունեցել վախենալու դրա իրականացումից` կարծելով, թե սպառնալիքն իրական է։
Հետևաբար, նշվածի պարագայում Դատարանը հաստատված է համարում հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման փաստը, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասի հատկանիշներով` նկատի ունենալով նաև այդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից Վլադիկ Խաչատրյանի վերաբերյալ թիվ ԿԴ1/0025/01/11 գործով 2012 թվականի հունիսի 8–ին կայացված որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, որոնց համաձայն` սպառնալիքը պետք է լինի կոնկրետ (այն է` հստակեցվի սպառնալիքի բնույթը) և իրական (այն է` առկա լինի սպառնալիքն ի կատար ածելու իրական հնարավորություն)։
9. Պատասխանելով սույն որոշման 5–րդ կետի «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Սույն գործի շրջանակներում ձեռք բերված փաստական տվյալները, մասնավորապես` վկաներ` Աշոտ Սարոյանի 2016 թվականի նոյեմբերի 17–ի նախաքննական ցուցմունքի, Էդուարդ Սարոյանի դատաքննական ցուցմունքի, Արթուր Ջիվանյանի 2017 թվականի հունվարի 17–ի նախաքննական ցուցմունքի, ինչպես նաև տուժող Գայանե Հայրապետյանի դատաքննական ցուցմունքի համակցությունը վկայում է այն մասին, որ սույն որոշման նախորդ կետում հաստատված` հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարվել է Արմեն Սարոյանի կողմից, ում նկատմամբ իրականացվել է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթ։
Մասնավորապես, Դատարանը փաստում է, որ հիշյալ ապացույցների համակցությունը վկայում է այն մասին, որ Արմեն Սարոյանի գործողությունների հետևանքով են խախտվել տուժող Գայանե Հայրապետյանի առողջության և անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների ամբողջությունը, որոնք արտահայտվել են կոնկետության և իրական լինելու հատկանիշները կրող սպանության սպառնալիքով` հանգեցնելով տուժող Գայանե Հայրապետյանի մոտ տագնապի, սեփական անվտանգության համար անհանգստության զգացմանը։
Հետևաբար, Դատարանը հաստատված է համարում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարումը Արմեն Սարոյանի կողմից, ում նկատմամբ իրականացվել է բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու վարույթ։
10. Պատասխանելով սույն որոշման 5–րդ կետի «գ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25–րդ հոդվածի համաձայն` «Քրեական պատասխանատվության ենթակա չէ այն անձը, ով հանրության համար վտանգավոր արարք կատարելու պահին գտնվել է անմեղսունակության վիճակում, այսինքն՝ քրոնիկ հոգեկան հիվանդության, հոգեկան գործունեության ժամանակավոր խանգարման, տկարամտության կամ հոգեկան այլ հիվանդագին վիճակի հետեւանքով չէր կարող գիտակցել իր գործողության (անգործության) վտանգավորությունը կամ ղեկավարել դա»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108–րդ հոդվածի համաձայն` քրեական գործով վարույթում ստորեւ նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետեւյալ ապացույցները նախապես ստանալով եւ հետազոտելով` հոգեկան հիվանդության, ժամանակավոր հիվանդագին հոգեկան խանգարման, այլ հիվանդագին վիճակի կամ տկարամտության հետեւանքով մեղադրյալի ունակ չլինելը դեպքի պահին գիտակցելու իր գործողությունների (անգործության) բնույթը եւ նշանակությունը, դրանց վնասակարությունը կամ ղեկավարելու դրանք` դատահոգեբուժական կամ դատահոգեբանական փորձագետի եզրակացությունը.
Սույն գործի շրջանակներում ստացվել է ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի 2017 թվականի հունվարի 11–ի թիվ 2/17 եզրակացությունը, որի հետևությունների համաձայն` «(…) հանձնաժողովը եզրակացնում է, որ Արմեն Սարգսի Սարոյանը հանցանքը կատարելուց առաջ, կատարման պահին և դրանից հետո տառապել, ներկայումս նույնպես տառապում է. «Շիզոֆրենիա, պարանոիդ ձև, էպիզոդիկ ընթացք, կայուն դեֆեկտով» խրոնիկական հոգեկան հիվանդությամբ։ (…) Վերոհիշյալ հիվանդությամբ պայմանավորված անձի փոփոխությունները Ա.Սարոյանի մոտ արտահայտված են այն աստիճանի, որ զրկում են նրան իր գործողությունների բնույթը, նշանակությունը, վտանգավորությունը հասկանալու և դրանք ղեկավարելու ունակությունից։ Ուստի, Արմեն Սարգսի Սարոյանին հարկ է իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչել անմեղսունակ։ Իր ներկայիս հոգեվիճակով Ա.Սարոյանը սոցիալապես վտանգ է ներկայացնում, կարիք ունի հարկադիր բուժման Ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում, ինչը հակացուցված չէ։ Իր ներկայիս հոգեկան վիճակով Ա.Սարոյանը չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողություններին (տե՛ս քրեական գործ, թերթ 90–94):
Հետևաբար, նկատի ունենալով, որ Արմեն Սարոյանը հանցանքը կատարել է` քրոնիկ հոգեկան հիվանդության պայմաններում, որի հետեւանքով չէր կարող գիտակցել իր գործողության վտանգավորությունը, ղեկավարել դա, ուստի Դատարանը փաստում է, որ Արմեն Սարոյանի կողմից հանրորեն վտագավոր արարքը կատարվել է անմեղսունակության վիճակում։ Հիշյալ հիվանդության քրոնիկական բնույթի պատճառով` Արմեն Սարոյանի վիճակը որևէ փոփոխության չի ենթարկվել գործի դատական քննության ընթացքում։
11. Պատասխանելով սույն որոշման 5–րդ կետի «դ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25–րդ հոդվածի համաձայն` «2. Հանրության համար վտանգավոր արարքն անմեղսունակության վիճակում կատարած անձի նկատմամբ դատարանը կարող է նշանակել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ:
3. Պատժի ենթակա չէ նաեւ այն անձը, ով հանցանքը կատարել է մեղսունակության վիճակում, սակայն մինչեւ դատարանի կողմից դատավճիռ կայացնելը հիվանդացել է հոգեկան հիվանդությամբ, որը զրկել է նրան իր գործողության (անգործության) փաստացի բնույթն ու նշանակությունը գիտակցելու կամ դա ղեկավարելու հնարավորությունից: Այդպիսի անձի նկատմամբ դատարանի նշանակմամբ կարող են կիրառվել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ, իսկ առողջանալուց հետո նա կարող է ենթարկվել պատժի»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 97–րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ դատարանը կարող է նշանակել այն անձի նկատմամբ՝ ով սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի հոդվածով նախատեսված արարքը կատարել է անմեղսունակության վիճակում»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 100–րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում դատարանի որոշմամբ հարկադիր բուժում կարող է նշանակվել, եթե անձի հոգեկան խանգարման վիճակը պահանջում է բուժման, խնամքի եւ հսկողության այնպիսի պայմաններ, որոնք կարող են իրականացվել միայն հիվանդանոցային ձեւով»:
12. Սույն գործի շրջանակներում գնահատելով Արմեն Սարոյանի վերաբերյալ ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի` 2017 թվականի հունվարի 11–ի թիվ 2/17 եզրակացությունը, մասնավորապես` հետևությունն այն մասին, որ «Իր ներկայիս հոգեվիճակով Ա.Սարոյանը սոցիալապես վտանգ է ներկայացնում, կարիք ունի հարկադիր բուժման Ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում», ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ Արմեն Սարոյանը տառապում է «Շիզոֆրենիա, պարանոիդ ձև, էպիզոդիկ ընթացք, կայուն դեֆեկտով» խրոնիկական հոգեկան հիվանդությամբ և նրա հոգեկան խանգարման վիճակը պահանջում է բուժման, խնամքի և հսկողության այնպիսի պայմաններ, որոնք կարող են իրականացվել հիվանդանոցային ձևով, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Արմեն Սարգսի Սարոյանին պետք է ազատել քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից` նշանակելով հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 379-րդ, 450-րդ, 457-րդ և 462-464-րդ հոդվածներով` Դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ`

Արմեն Սարգսի Սարոյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից։
Արմեն Սարգսի Սարոյանի նկատմամբ նշանակել հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։



ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 24-05-2017
Դատավճռի, որոշման կատարում
Ամսաթիվ 28-06-2017
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 04-08-2017
Էջերի քանակ Քրեական գործ 2 հատորից` 1-ինը` 133, 2-րդը` 100 թերթ:
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
Ամսաթիվ 11-08-2017
Էջերի քանակը 133,100