ԵԱՔԴ/0002/01/17


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր՝ Լ.Ալավերդյան
դատավորներ՝ Կ.Հովհաննիսյան
Ա.Մաթևոսյան

քարտուղարությամբ՝ Մ.Հովսեփյանի

մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ա.Մանուկյանի
ամբաստանյալ՝ Ս.Համբարձումյանի
տուժող՝ Գ.Հովհաննիսյանի
տուժողի ներկայացուցիչ՝ Ս․Մանուկյանի

2024 թվականի մարտի 10-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Սոֆյա Վարդանի Համբարձումյանի պաշտպան Ա․Խառատյանի, տուժող Գոհար Հարությունի Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ Գրիգորի Վարդանյանի և տուժող Գոհար Հարությունի Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ Սերգեյ Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Սոֆյա Վարդանի Համբարձումյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Ն.Բաղդասարյան) 2024 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճիռը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Վարույթի ընթացքը.
2015 թվականի հունիսի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Գ.Միքայելյանի կողմից որոշում է կայացվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-ին մասի 1-ին կետով թիվ 16125115 քրեական գործը հարուցելու, այն վարույթ ընդունելու և նախաքննություն կատարելու մասին։
2015 թվականի հունիսի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչթյան Մալաթի-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Գ.Միքայելյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16125115 քրեական վարույթով «Անելիք Բանկ» ՓԲԸ-ին որպես տուժող ճանաչելու մասին։
2015 թվականի օգոստոսի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Երիցյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16125115 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախաքննություն կատարելու մասին։
2015 թվականի օգոստոսի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթի-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Միքայելյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16125115 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախաքննություն կատարելու մասին։
2016 թվականի մարտի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Ա.Մարգարյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16125115 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախաքննություն կատարելու մասին։
2016 թվականի ապրիլի 8-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ավագ քննիչ Ա.Միրզոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16125115 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախաքննություն կատարելու մասին։
2016 թվականի հուլիսի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ավագ քննիչ Ա.Աբրահամյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16125115 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախաքննություն կատարելու մասին։
2016 թվականի օգոստոսի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ավագ քննիչ Ա.Աբրահամյանի կողմից որոշում է կայացվել Սոֆյա Համբարձումյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին և նրան 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել։
2016 թվականի օգոստոսի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ավագ քննիչ Ա.Աբրահամյանի որոշմամբ մեղադրյալ Սոֆյա Համբարձումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
2016 թվականի դեկտեմբերի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ավագ քննիչ Ա.Աբրահամյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16125115 քրեական գործից մաս անջատելու և անջատված մասին թիվ 59106016 համարը շնորհելու մասին։
2016 թվականի դեկտեմբերի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ավագ քննիչ Ա.Աբրահամյանի կողմից որոշումներ են կայացվել առաջադրված մեղադրանքը լրացնելու, անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին՝ Սոֆյա Համբարձումյանին մեղադրանք առաջադրելով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։
2016 թվականի դեկտեմբերի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչթյան ավագ քննիչ Ա.Աբրահամյանի կողմից թիվ 16125115 քրեական վարույթով կազմվել է մեղադրական եզրակացություն:
2017 թվականի հունվարի 9-ին Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Ա.Մնացականյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 16125115 քրեական գործով կազմված մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
2017 թվականի հունվարի 12-ին քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սոֆյա Վարդանի Համբարձումյանի՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ստացվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում, որը նույն օրը էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել, իսկ 2017 թվականի հունվարի 13-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ 2017 թվականի հունվարի 13-ին թիվ ԵԴ/0799/01/22 քրեական գործը ընդունվել է վարույթ, 2017 թվականի հունվարի 27-ին քրեական գործով նշանակվել է դատական քննություն։
2017 թվականի մայիսի 26-ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է Անելիք Բանկ ՓԲ ընկերության ներկայացուցիչ Արթուր Մելիքյանի հայցադիմումը, որով խնդրել է Սոֆյա Համբարձումյանից հօգուտ Անելիք Բանկ ՓԲ ընկերության բռնագանձել հանցագործության հետևանքով պատճառված և վարկային պարտավորությունները չկատարելու հետևանքով գոյացած վնասը՝ 57 381 618 ՀՀ դրամի չափով:
2018 թվականի մայիսի 29-ին քրեական գործը վերաբաշխվել է՝ դատավոր Ա.Նիկողոսյանի՝ այլ դատարան տեղափոխվելու հիմքով։
2018 թվականի մայիսի 30-ին քրեական գործն ընդունվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ն.Բաղդասարյանի վարույթ, 2018 թվականի հունիսի 14-ին նշանակվել է դատական քննության:
2019 թվականի օգոստոսի 1-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից որոշում է կայացվել Սոֆյա Համբարձումյանի նկատմամբ հետախուզում հայտարարելու և թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/17 քրեական գործ վարույթը կասեցնելու մասին:
2019 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/17 քրեական գործի վարույթը վերսկսելու մասին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2020 թվականի փետրվարի 14-ին որոշմամբ Գոհար Հովհաննիսյանը ճանաչվել է տուժող:
2020 թվականի հունիսի 8-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան է ստացվել տուժող Գոհար Հովհաննիսյանի հայցադիմումը հանցագործության հետևանքով իրեն պատճառված 74.954.777.40 ՀՀ դրամ վնասը բռնագանձելու պահանջի մասին։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի օգոստոսի 22-ի Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով վճռվել է՝ Ամբաստանյալ Սոֆյա Վարդանի Համբարձումյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով /համապատասխանում է 05․05․2021թ․ ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին/ նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 5 /հինգ/ տարի ժամկետով:
Կիրառել «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» ՀՀ ԱԺ 2018թ. նոյեմբերի 01-ի ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետը և ամբաստանյալ Սոֆյա Վարդանի Համբարձումյանին ազատել պատժից:
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը վերացնել:
Տուժող և քաղաքացիական հայցվոր «Անելիքբանկ» ՓԲ ընկերության քաղաքացիական հայցը բավարարել՝ Սոֆյա Վարդանի Համբարձումյանից հօգուտ «Անելիքբանկ» ՓԲ ընկերության բռնագանձել 57.381.618 /հիսունյոթ միլիոն երեք հարյուր ութսունմեկ հազար վեց հարյուր տասնութ/ ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցում:
Տուժողներ Գոհար Հովհաննիսյանի, Կարեն Ավանեսյանի, Տիգրան Բարսեղյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերը թողնել առանց քննության՝ բոլոր տուժողներին իրավունք վերապահելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնել դատարան:
16.12.2016թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, Եվա Խաչատրյանի, Վարդան Համբարձումյանի, Սալվի Մխիթարյանի, Կարեն Ավանեսյանի, Վարշամ Միրզոյանի, Նարինե Հարությունյանի, Եվգինե Վարդանյանի, Սոնա Կիրակոսյանի, էդգար Համբարձումյանի, Տիգրան Բարսեղյանի, Գոհար Հովհաննիսյանի, Հերմինե Բաբայանի, Հարություն Գալոյանի, Մանվել Մարգարյանի, Փիրուզա Կիրակոսյանի և Սոֆյա Համբարձումյանի անվամբ «Անելիքբանկ» ՓԲԸ-ի մասնաճյուղերում գրավադրված, ապա առգրավված ոսկյա զարդերը վերադարձնել վարույթն իրականացնող մարմնին թիվ 59106016 քրեական գործով քննություն կատարելու համար: (…)»։
2025 թվականի հունվարի 09-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Սոֆյա Համբարձումյանի պաշտպան Ա․Խառատյանի վերաքննիչ բողոքը։
2025 թվականի հունվարի 20-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ տուժող Գոհար Հարությունի Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ Սերգեյ Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը։
2025 թվականի փետրվարի 11-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ տուժող Գոհար Հարությունի Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ Գրիգորի Վարդանյանի վերաքննիչ բողոքը:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սոֆյա Համբարձումյանի` 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասովի 1-ին կետով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի փետրվարի 06-ին, նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի փետրվարի 07-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 12-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական նիստում քննության։

Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Սոֆյա Վարդանի Համբարձումյանը 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ (...) նա խաբեությամբ գումարներ հափշտակելու նպատակով քննությամբ չպարզված անձից ձեռք է բերել կեղծ ոսկյա զարդեր և հիշյալ ոսկյա զարդերը մի շարք անձանց, մասնավորապես՝ իր ծանոթների, բարեկամների և մտերիմ անձանց անվամբ 2014թ. սեպտեմբերի 30-ից մինչև 2015թ. ապրիլի 29-ն ընկած ժամանակահատվածում գրավադնելով «Անելիք Բանկ» ՓԲԸ-ի մասնաճյուղերում, խաբեությամբ հափշտակել է առանձնապես խոշոր չափերի գումարներ:
Այսպես՝
Սոֆյա Համբարձումյանն առանձնապես խոշոր չափերի գումարներ խարդախությամբ հափշտակելու նպատակով, քննությամբ դեռևս չպարզված անձից և հանգամանքներում ձեռք է բերել կեղծ ոսկյա զարդեր: Այնուհետև քաջատեղյակ լինելով, որ ոսկյա զարդերը կեղծ են, խաբեությամբ միասնական դիտավորությամբ առանձնապես խոշոր չափերի գումար հափշտակելու նպատակով, իր հանցավոր մտադրությունը իրականացնելու համար, խեղաթյուրելով իրականությունը՝ իր անվամբ 2014թ. սեպտեմբերի 30-ին «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնական մասնաճյուղում 882.213 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 2.556.000 դրամով: 2014թ. հոկտեմբերի 09-ին Եվա Խաչատրյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնական մասնաճյուղ 1.016.573 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 3.604.000 դրամով: 2014թ. հոկտեմբերի 14-ին Վարդան Համբարձումյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնական մասնաճյուղում 823.155 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 2.410.000 դրամով։
2014թ. հոկտեմբերի 23-ին Սալվի Մխիթարյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնական մասնաճյուղում 1.195.536 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 3.972.000 դրամով: 2014թ. հոկտեմբերի 24-ին Կարեն Ավանեսյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա մասնաճյուղում 1.371.813 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 4.306.000 դրամով: 2014թ. նոյեմբերի 07-ին «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնական մասնաճյուղում 760.279 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 1.342.000 դրամով: 2014թ. նոյեմբերի 17-ին Սալվի Մխիթարյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա մասնաճյուղում 863.991 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 2.918.000 ՀՀ դրամով: 2014թ. նոյեմբերի 20-ին Վարշամ Միրզոյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա մասնաճյուղում 1.446.390 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 2.800.000 դրամով: 2014թ. նոյեմբերի 28-ին Նարինե Հարությունյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա մասնաճյուղում 850.044 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 2.738.000 ՀՀ դրամով: 2014թ. դեկտեմբերի 03-ին իր անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա մասնաճյուղում 1.118.442 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 2.822.000 դրամով: 2014թ. դեկտեմբերի 08-ին Նարե Հարությունյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա մասնաճյուղում 537.732 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 1.699.000 դրամով: 2015թ. հունվարի 22-ին Եվգինե Վարդանյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա մասնաճյուղում 795.744 ՀՀ դրամ արժողության ոսկյա զարդերը գրավադրել է 2.122.000 ՀՀ դրամով: 2015թ. հունվարի 22-ին Սոնա Կիրակոսյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա մասնաճյուղում 746.379 ՀՀ դրամով արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 2.202.000 դրամով: 2015թ. փետրվարի 05-ին Սոնա Կիրակոսյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Արաբկիր մասնաճյուղում 711.989 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 1.943.000 դրամով: 2015թ. փետրվարի 12-ին Էդգար Համբարձումյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա մասնաճյուղում 970.787 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 2.640.000 դրամով: 2015թ. փետրվարի 18-ին Սալվի Մխիթարյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնական մասնաճյուղում 1.069.705 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 2.427.450 դրամով: 2015թ. մարտի 06-ին Տիգրան Բարսեղյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնական մասնաճյուղում 1.116.915 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 3.236.000 դրամով: 2015թ. մարտի 20-ին Գոհար Հովհաննիսյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալթիա մասնաճյուղում 1.131.634 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 3.878.000 ՀՀ դրամով: 2015թ. մարտի 27-ի Նարինե Հարությունյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնական մասնաճյուղում 1.569.122 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 3.599.000 դրամով: 2015թ. մարտի 27-ին Հերմինե Բաբայանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնակ մասնաճյուղում 1.042.323 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 3.223.000 ՀՀ դրամով: 2015թ. մարտի 30-ին Գոհար Հովհաննիսյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնակ մասնաճյուղում շուրջ 1.158.045 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 3.488.940 դրամով: 2015թ. մարտի 30-ին Վարդան Համբարձումյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնակ մասնաճյուղում 889.161 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 3.384.000 դրամով: 2015թ. մարտի 30-ին Վարդան Համբարձումյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնակ մասնաճյուղում 1.381.183 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 4.873.000 դրամով: 2015թ. ապրիլի 14-ին Հարություն Գալոյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնական մասնաճյուղում 436.366 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 1.457.000 դրամով: 2015թ. ապրիլի 16-ին Վարդան Համբարձումյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա մասնաճյուղում 1.169.576 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 3.900.000 դրամով: 2015թ. ապրիլի 16-ին Մանվել Մարգարյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա մասնաճյուղում 1.156.901 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 3.800.000 դրամով: 2015թ. ապրիլի 21-ին Սոնա Կիրակոսյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի մալաթիա մասնաճյուղում 399.440 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 1.128.000 դրամով: 2015թ. ապրիլի 21-ին Սոնա Կիրակոսյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնական մասնաճյուղում 1.384.584 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 4.584.000 դրամով: 2015թ. ապրիլի 22-ին Նարինե Հարությունյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա մասնաճյուղում 154.963 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 454.000 դրամով: 2015թ. ապրիլի 22-ին Վիկտորյա Գրիգորյանի անվամբ «Անելիք Բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա մասնաճյուղում 1.024.239 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 3.582.660 ՀՀ դրամ գումարով: Վիկտորյա Գրիգորյանի անվամբ 2015թ. ապրիլի 28-ին «Անելիք Բանկ» ՓԲԸ-ի Արաբկիր մասնաճյուղում 180.000 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 708.700 ՀՀ դրամ գումարով, 2015թ. ապրիլի 28-ին «Անելիք Բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնական մասնաճյուղում 1.479.877 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 3.205.380 ՀՀ դրամ գումարով: 2015թ. ապրիլի 29-ին Հերմինե Բադալյանի անվամ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնական մասնաճյուղում 157.251 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 559.000 ՀՀ դրամով: 2015թ. ապրիլի 29-ին Փիրուզա Կիրակոսյանի անվամբ «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա մասնաճյուղում 946.146 ՀՀ դրամ արժողության կեղծ ոսկյա զարդերը գրավադրել է 1.900.000 դրամով։
Սոֆյա Համբարձումյանը, խաբեությամբ հափշտակելով գումարը՝ «Անելիք Բանկ» ՓԲԸ-ին պատճառել է առանձնապես խոշոր չափերի՝ 57.381.618 ՀՀ դրամի նյութական վնաս:
Այսպիսով, Սոֆյա Վարդանի Համբարձումյանը, կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով։ (...)»։

Առաջին ատյանի դատարանը, դատավճռի՝ «Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«Դատարանի կողմից հաստատված հանգամանքները հիմնավորվում են հետևյալ ապացույցներով.
Դատաքննության ընթացքում՝ օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, ամբաստանյալ Սոֆյա Վարդանի Համբարձումյանը հրաժարվել է ցուցմունք տալուց:
Դատաքննության ժամանակ հրապարակված նախաքննական ցուցմունքներով Սոֆյա Համբարձումյանը հայտնել է, որ ինքը խարդախություն կատարելու մտադրություն չի ունեցել, քանի որ տեղյակ չի եղել, որ ոսկյա զարդերը կեղծ են, ինքը ոսկյա զարդերը գնելու ժամանակ և դրանից հետո մի քանի անգամ ստուգել է տվել: Պարբերաբար ստուգելու պատճառը եղել է այն, որ ինքը ոսկյա զարդերը ձեռք էր բերել շուկայականից էժան գնով և իր համար կարևոր է եղել հավաստիանալ, որ իրեն չեն խաբել: Ինքը 750 հարգի ոսկյա իրերի մի մասը ստուգման է տվել «Բաղնիքի» ոսկու շուկայի շենքի 2-րդ հարկում աշխատող Լուսյա անվամբ կնոջ մոտ, որի արդյունքում պարզվել է, որ ոսկյա զարդերը կեղծ չեն: Եղել են դեպքեր, որ ոսկյա զարդերից շուրջ 30 կտոր, որոնք գրավադրված են «Անելիք բանկ»-ում, վարկը մարելուց հետո բանկի ոսկերիչ Վալերի խորհրդով ստուգման և լազերային պլոմբ դնելու համար տարել է «Բաղնիքի» ոսկու շուկայի դիմաց գտնվող լազերային ստուգման կետ, որտեղ դրանք ստուգվելուց հետո կնիքվել են «Սասունցի Դավիթ» լազերային կնիքով: Ի սկզբանե ոսկյա զարդերը գրավադրված են եղել իր և ընտանիքի անդամների անուններով, որոնք հետագայում անվանափոխել է բանկի խնդրանքով: Եթե ինքը տեղյակ լիներ, որ ոսկյա զարդերը կեղծ են, ապա ինչու պետք է ամսեկան վճարումներ կատարեր, կամ ինչու պետք է մարեր վարկերը: Այդ պարագայում ինքն ուղղակի կարող էր գրավադնել ոսկյա զարդերը, վերցնել ոսկյա զարդերը և անհետանալ, կամ տոկոսներ չվճարել: Եղել է նաև դեպք, որ բանկի աշխատակիցներին առաջարկել է տուն գրավադնել' զարդերը գրավից հանելու և վաճառելու նպատակով, առաջարկել է նաև բանկի աշխատակիցների ուղեկցությամբ ոսկյա զարդերը դուրս հանել և վաճառել, վարակային պարտավորությունները մարելու նպատակով: Հայտնել է, որ իր օրական եկամուտը կազմել է 100.000-ից 500.000 ՀՀ դրամ գումար: Բացի այդ, ինքը տարբեր խանութների ապրանքներ է փոխանցել, ապրանքներ է բերել և վաճառել նաև Վրաստանից: Ինքը խանութի եկամուտների վերաբերյալ ներկայացրել է համապատասխան հաշվետվություն:
Որպես վկա հարցաքննության ժամանակ Սոֆյա Համբարձումյանը հայտնել է, որ 2011 թվականին Երևան քաղաքի Սարյան 16 հասցեում' Սարյան-Պուշկին փողոցների խաչմերուկում հիմնել է բանջարեղենի խանութ և զբաղվել աոուվաճաոքով: Առևտրից առաջացած գումարներով հաճախակի ոսկյա զարդեր է գնել: Շուրջ 3 տարի առաջ' Խորենացի փողոցի վրա գտնվող «Ոսկու աշխարհ» առևտրի կենտրոնում ծանոթացել է Արսեն անունով անձնավորության հետ, ով ծանոթանալու ժամանակ իրեն հայտնել է, որ կարող է շատ մատչելի' ձուլակտորի /լոմի/ գնով ոսկյա զարդեր վաճառել: Ինքն ասել է, որ հաճախակի չի ոսկյա զարդեր գնում, հիմնականում զարդերը գնում է գումարը մաս մաս վճարելու պայմանով: Արսենն իրեն հայտնել է, որ անձնագիրն իր մոտ թողնելու և բնակության վայրը հայտնելու դեպքում կարող է նման պայմաններով ոսկյա զարդեր վաճառել: Ինքն Արսենին հայտնել է, որ խանութ ունի և կարող է գնալ և անձամբ համոզվել, հայտնել է բնակության վայրը և այդպես ծանոթացել են: Դրանից որոշ ժամանակ անց, երբ Արսենն ընկերուհու և ընկերների հետ գնացել է իր խանութ, ինքն Արսենի և ընկերուհու պարանոցին և ձեռքին նկատել է միանման հաստ ոսկյա զարդեր, որոնց տեսքն իրեն շատ է դուր եկել և ինքը հետաքրքրվել է, թե որտեղից են այդ զարդերը գնել: Արսենի ընկերուհին, որի անունը չի հիշում, հայտնել է, որ այդ զարդն իրենցն է, իսկ իր այն հարցին, թե զարդերը իրենք պատրաստում են Հայաստանում, թե դրսից են բերում և վաճառում, պատասխանել է, ինչպես պատահի:
2013թ. աշնանը՝ հստակ ամիսն ու օրը չի հիշում, Արսենն իրեն առաջարկել է ոսկյա զարդեր գնել, սակայն գումար չունենալու պատճառով ինքը չի գնել: Դրանից որոշ ժամանակ անց իր խանութ է այցելել Արսենի ընկերուհին, որի հետ խոսակցության ժամանակ վերջինս առաջարկել է մատչելի գնով ոսկյա զարդեր գնել: Նույն օրը՝ երեկոյան ժամը 20:00-ի սահմաններում, Արսենի և մի տղայի հետ գնացել է իր խանութի մոտ BMW X5 սև գույնի մակնիշի ավտոմեքենայով: Իրեն ցույց են տվել տարբեր ոսկյա զարդեր, ինքը հարցրել է, թե գնելու դեպքում երբ պետք է տա գումարը, Արսենն ասել է, որ մեկ շաբաթվա ընթացքում կարող է վճարել գումարը, պայմանով, որ գումարի մի մասը վճարի սկզբից: Ինքը ասել է, որ մի շաբաթվա ընթացքում կարող է որոշակի գումար տալ, բայց ոչ ամբողջ չափով: Այդ ժամանակ ինքն ունեցել է 2003 թվականի արտադրության «BMW 325» մակնիշի ավտոմեքենա, որը վաճաոել է 8.700 ԱՄՆ դոլարով, ունեցել է հավաքած ևս 3.000 ԱՄՆ դոլար գումար, որն էլ ավելացրել է մեքենայի վաճառքից ստացված գումարին, ևս 2.000 ԱՄՆ դոլար գումար պարտքով վերցրել է խանութի մոտ գործող տարադրամի փոխանակման կետի աշխատակից Լևոն Ավանեսյանից և վճարելով 13.700 ԱՄՆ դոլար գումար, Արսենից ու նրա ընկերուհուց գնել է շուրջ 32.000 կամ 33.000 ԱՄՆ դոլար գումարի 750 և 585 հարգի ոսկյա զարդեր, որոնց քանակը չի հիշում: Մի քանի օր անց այդ զարդերի մի մասը գրավադրել է «Ֆասթ Կրեդիտ Կապիտալ» ՈԻՎԿ ՓԲԸ ում, ստացել է մեկ միլիոն ՀՀ դրամից ավել գումար և վճարել զարդերի դիմաց Արսենի ընկերուհուն: ժամանակ առ ժամանակ, 5-6 ամսվա ընթացքում վճարել է նրանց պարտք մնացած ողջ գումարը: Դրանից հետ, բավականին ժամանակ անց, Արսենից և նրա ընկերուհուց կրկին գնել է ընդհանուր 60-ից 70 գրամի չափով, 750 հարգի ոսկյա թևնոց և վզնոց, որի գումարը' շուրջ 2.000 ԱՄՆ դոլար գումարի չափով կանխիկ վճարել է: Դրանից էլ որոշ ժամանակ անց Արսենը խանութ է տարել թվով 5 կամ 6 կտոր ոսկյա զարդեր' թևնոցներ և վզնոցներ, ընդհանուր 200 գրամի չափով, որի համար պետք է վճարեր շուրջ 8.000 ԱՄՆ դոլարի չափով գումար: Ինքը 300.000 ՀՀ դրամ կանխավճար է կատարել և ասել, որ մնացած գումարը կվճարի 15-20 օրվա ընթացքում: Արսենը հայտնել է, որ իրեն գումարն անհրաժեշտ է 2 օրվա ընթացքում, ինչին ինքը համաձայնելով, երկու օր անց զարդերը գրավադրել է «ՀայԲիզնես բանկ» ՓԲԸ-ի Հարավ Արևմտյան թաղամասում գտնվող մասնաճյուղում, ավելացրել է որոշակի գումար և վճարել Արսենին' պարտք մնալով շուրջ 400.000 ՀՀ դրամի չափով գումար, որն էլ վճարել է մի քանի օրվա ընթացքում: Դրանից հետո Արսենից և նրա ընկերուհուց ոսկյա զարդեր չի գնել, նրանց հետ կապը խզվել է, նույնիսկ երբ ցանկացել է ոսկյա զարդեր գնել և այդ նպատակով զանգահարել է Արսենին և նրա ընկերուհուն, նրանց հեռախոսահամարներն անջատված են եղել: Արսենն իրեն հայտնել է, որ զարդերն ուղարկել են Թուրքիայից: Դրանից հետո ինքն այլևս Արսենից ոսկյա զարդեր չի գնել, քանի որ իր մոտ կասկածներ էին առաջացել, որ զարդերի հետ կապված որևէ խնդիր կա: Ինքն այդ զարդերը տարել է Խորենացի փողոցի վրա գտնվող «Ոսկու շուկա» առևտրի կենտրոնի դիմացի հատվածում գտնվող ստուգման կետ, այնտեղ ստուգել են և հայտնել, որ ոչ մի խնդիր չկա: Դրանից հետո էլ զարդերը տարել է «Ոսկու աշխարհ» առևտրի կենտրունում գործող ստուգման կետ, որտեղ ևս իրեն ասել են, որ որևէ խնդիր չկա: 2014 թվականին ցանկանալով ծավալած գործունեությունը մեծացնել, հիմնել նոր խանութ, նոր գործ ձեռնարկել' Հայաստանից Ռուսաստանի Դաշնություն չիր արտահանել, որոշել է ոսկյա զարդերը գրավադնել: Հեռուստատեսային գովազդով տեղեկանալով, որ Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ն ցածր տոկոսադրույքով ոսկու գրավով վարկեր է տրմադրում, գնացել է Րաֆֆու փողոցում գտնվող «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա» մասնաճյուղ, գրավադրել ոսկյա զարդեր, ստացված գումարով այդ փողոցում գտնվող «Հայ Բիզնես բանկ» ՓԲԸ֊ում կատարելով վճարում, ստացել է մոր' Սալվի Մխիթարյանի անվամբ գրավադրած զարդերը, դրանք տարել և գրավադրել են կրկին «Անելիք բանկ» ՓԲԸ «Մալաթիա» մասնաճյուղում: Այդ ընթացքում նոր խանութ է հիմնել Դավիթաշեն վարչական շրջանի «Երևան Սիթի» սուպերմարկետի դիմացի փողոցում, բացել է գեղեցկության սրահ՝ Ա.Խաչատրյան փողոցում, մեծ քանակի ներդրումներ է կատարել, սակայն բոլոր գործերն անհաջողությունների են մատնվել: Շուրջ 35.000 ԱՄՆ դոլարի չիր է գնել, 15.000 ԱՄՆ դոլարի կառալյոկ և պահեստավորել սառնարանում, հետագայում ավելի թանկ վաճառելու համար: Սակայն սառնարանի հետ կապված խնդիրներ են առաջացել, ինչի հետևանքով գնված ապրանքները փչացել են: Բիզնեսը պահելու նպատակով, ինչպես նաև գրավադրված զարդերի տոկոսագումարները վճարելու համար, կրկին ոսկյա զարդեր է գրավադրել: Սկզբում զարդերը գրավադրված են եղել իր, մոր և հոր' Վարդան Համբարձումյանի անվամբ: Քանի որ ոսկու գրավով վարկի տոկոսագումարը շատ է եղել, իսկ ինքը տեղեկացել էր, որ կարող է ավելի ցածր տոկոսադրույքով բիզնես վարկ ձևակերպել, որոշել է իր անունից անվանափոխել գրավադրված ոսկիները, որպեսի կարողանա վարկ ձևակերպել: Ոսկու գրավով վարկեր է ձևակերպել «Անելիք բանկ» ՓԲԸ֊ի «Արաբկիր», «Մալաթիա», «Կենտրոնական» մասնաճյուղերում: Գրավադրված զարդերն իր խնդրանքով անվանափոխել են և կրկին վերաձևակերպել բարեկամների, ծանոթների, մասնավորապես' Վարդան Համբարձումյանի, էդգար Համբարձումյանի, Սալվի Մխիթարյանի, Նարինե Հարությունյանի, Կարեն Ավանեսյանի, Սոնա Կիրակոսյանի, Փիրուզա Կիրակոսյանի, Տիգրան Բարսեղյանի, Գոհար Հովհաննիսյանի, Վիկտորյա Գրիգորյանի, Մանվել Մարգարյանի, Եվգինե Վարդանյանի, Վարշամ Միրզոյանի, Եվա Խաչատրյանի, Հարություն Գուլոյանի, Հերմինե Բաբայանի անվամբ: Ինքը բիզնես վարկ ձևակերպելու համար դիմել է բանկի գլխամաս, որից հետո բանկի գլխամասից ինչ որ աշխատակիցներ, ինչպես նաև «Մալաթիա» մասնաճյուղի կառավարիչ Արսենը գնացել են իր խանութներ, գեղեցկության սրահ, պարզել, թե չի ստում, գույքագրում են կատարել, գրանցել, թե որքան շրջանառություն ունի, սակայն վարկի ձևակերպումն անընդհատ ձգձգվել է: Դրանից հետո բանկից իրեն հայտնել են, որ պետք է ինչ որ անշարժ գույք գրավադնի: Ինքն իր ծանոթներից մեկից' Քարամյանից, խնդրել է, որպեսզի իր տունը գրավադնեն, գրավադրած զարդերը վերցնելու, վաճառելու և վարկը մարելու համար: Քարամյանի համաձայնությունը ստանալուց հետո բանկի գլխամասին տեղեկացրել է, որ անշարժ գույք կա, որը կարող են գրավադնել, տարել է նաև այդ տան փաստաթղթերը, սակայն բանկը պահանջել է, որ այդ տունը անվանափոխեն բանկի անվամբ և նոր միայն գրավադնեն: Իսկ տան սեփականատերը նման պայմանին համաձայն չի եղել: Բիզնես անհաջողությունների պատճառով իր մոտ դժվարություններ են առաջացել տոկոսագումարների վճարման հետ կապված, ինքը գնացել է «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի գլխամաս, խնդրանքով դիմել է բանկի ղեկավարներին, որպեսզի տոկոսագումարի վճարումը դադարեցնեն և իրեն հնարավորություն ընձեռնեն մաս-մաս մարել գրավադրված զարդերի համար ստացած վարկի մայր գումարը, պատճառաբանելով, որ ֆինանսական մեծ անհաջողություններ ունի: Բանկի աշխատակիցները համաձայնել են և առաջարկել մաս-մաս վճարել վարկերի մայր գումարը, սակայն երբ ասել է, որ իրեն գրավոր ինչ-որ փաստաթուղթ տան, որ կատարած վճարումները լինելու են մայր գումարի մարում, ոչ թե տոկոսագումարի վճարում, իրեն մերժել են:
2014 թվականի վերջերին «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ում իրականացվել է աուդիտ և մոնիթորինգ, իր ներկայությամբ բացել են գրավադրած զարդերը, ստուգել են դրանց հարգը, որակը և ստուգմամբ որևէ խնդիր չի հայտնաբերվել: Հայտնել է, որ Արսենի հեռախոսահամարը չի հիշում, իսկ ընկերուհու անունը, որքանով հիշում է, կամ Արմինե է, կամ Աննա: Արսենը վարել է «BMW Х5» մակնիշի ավտոմեքենա, թե որտեղ է բնակվել, չգիտի, իսկ ընկերուհին բնակվել է Սարյան փողոցի «Հայ փոստ»-ի հարևանությամբ: Հիշում է նաև, որ Արսենը ընկերուհու և ընկերների հետ գնացել է քաղաքից դուրս և ճանապարհին «BMW Х5» մակնիշի ավտոմեքենայով վթարի են ենթարկվել, որը Գագիկ Շամշյանը տեսանկարահանել է: Տեղեկանալով, որ իր զարդերը կեղծ են, փորձել է գտնել Արսենին և նրա ընկերուհուն և պարզաբանումներ ստանալ: Այդ ընթացքում Սարյան փողոցում գտնվող իր խանութի մոտ պատահաբար հանդիպել է Նանուլին, ում տեսել է Արսենի ընկերուհու հետ, նրա միջոցով հեռախոսակապ է հաստատել Արսենի հետ և հայտնել ոսկյա զարդերի կեղծ լինելու մասին, ինչին Արսենը պատասխանել է, որ զարդերը գնելու ժամանակ ստուգել են, պատմություններ չսարքի, հակառակ դեպքում շատ լուրջ խնդիրներ կունենա, էլ չի տեսնի ընտանիքի անդամներին: Հայտնել է, որ ունեցած ամբողջ ոսկյա զարդերը, ընդհանուր առմամբ եղել են շուրջ 60.000 ԱՄՆ դոլար գումարի չափով, որոնք ներառել են և Արսենից, նրա ընկերուհուց և Մարիամից գնված զարդերը և «Ոսկու աշխարհ» առևտրի կենտրոնից գնված զարդերը: Դրանց մի մասը գրավադրել է «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ում, փոքր մասն էլ «Հայբիզնեսբանկ» ՓԲԸ-ում: Իր մոտավոր հաշվարկներով գրավադրված զարդերի դիմաց ինքը ստացել է շուրջ 80-100 միլիոն դրամի չափով գումար: Ոսկյա զարդեր գնել Է իր ծանոթ Մարիամից' մեկ անգամ մոտ 12.000 ԱՄՆ դոլարի չափով, մեկ անգամ 3.000 ԱՄՆ դոլարի չափով, մեկ անգամ 1.200 կամ 1.300 ԱՄՆ դոլարի չափով, այնուհետև 6.750 ԱՄՆ դոլարի չափով և մեկ անգամ 630.000 ՀՀ դրամի չափով:
Լրացուցիչ հարցաքննությամբ հայտնել է, որ զարդեր հիմնականում գնել է Արսենից և նրա ընկեր Աղասից, որոնց հետ միշտ տեսել է Աղասի ընկերուհուն' Արմինեին, մի անգամ էլ նրանց հետ տեսել է Արմինեի ընկերուհուն' Նանուլին: 2014թ. ամռանը հեռուստացույցով տեսել է, որ Աղասն Արմինեի, 2 աղջիկների և 4 տղաների հետ վթարի են ենթարկվել: Սկզբում ոսկյա զարդեր գնել է Արսենից և նրա ընկեր Աղասից՝ մոտ 21.000 ԱՄՆ դոլարի, գումարը փոխանցել է Աղասին և Արմինեին, իսկ դրանից հետո տարբեր չափաբաժիններով Աղասից և Արմինեից, մինչև 2014թ. սկիզբը գնել է շուրջ 60.000 ԱՄՆ դոլարի ոսկյա զարդեր: Նշված ժամանակահատվածում ունեցել է բիզնեսներ, մասնավորապես՝ Սարյան 16 հասցեի բանջարեղենի խանութը, Սարյան 24 հասցեի բանջարեղենի խանութը, Երևան քաղաքի Արամ Խաչատրյան փողոցում հիմնել է գեղեցկության սրահ՝ իր «ԱՁ»-ով, որը չի գործել:
/Հատոր 2, գ.թ. 224-231, 233-238, հատոր 3, գ.թ. 11-13, 24-26, հատոր 5, գ.թ. 43, 175-177, 181, հատոր 6, գ.թ. 132-133, 232-237, 239-240/
Նախաքննական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո, պատասխանելով հարցերին՝ Սոֆյա Համբարձումյանը հայտնեց, որ հենց սկզբից իր մոտ կասկած է առաջացել, որ իրեն էժան գնով են առաջարկել ոսկին, բայց այդ ժամանակ նրանց հետ տարել են ոսկու շուկա, ստուգել Լուսյա անունով կնոջ մոտ, վերջինս ասել է, որ նորմալ է։ Դրանից հետո էլի կասկած է եղել, երկրորդ անգամ է տարել, ստուգել լազերի միջոցով, կրկին ասել են, որ նորմալ է, որից հետո ինքը քիչ-քիչ տվել է փողերը։ Երբ տարել է բանկ, ոսկին գրավադնելու, ասել են, որ կվերցնեն, եթե թույլ տա կտրեն։ Ինքը թույլ է տվել, խարտել են ու մկրատով կտրել։ Սկզբից ոսկին եղել է իր մոր և հոր անուններով, ինքը գնացել է մարզ՝ ապրանք բերելու, երբ զանգել են բանկից և ասել, որ ոսկիների վերաբերյալ կասկած է առաջացել և ինքը հետ է եկել բանկ։ Մոնիթորինգի ժամանակ իր մոտ տաս ոսկերիչ ստուգել են այդ ոսկիներն իր համաձայնությամբ, բացվել են պարկերը։ Դրանից հետո իրենից ներողություն են խնդրել, ասել են, որ ամեն ինչ նորմալ է։ Երբ իրեն հայտնել են, որ ոսկիները կեղծ են, առաջինն ինքն է ասել, որ կանչեն իրավապահ մարմինններին։ Ոսկին գնելու ժամանակ իր գործերը շատ լավ են եղել, վարկը ձևակերպելուց հետո իրեն տվել են պայմանագիրը, հետո իրեն կանչել են բանկ և ասել, որ այդքան մեծ գումար չեն կարող թողնել մի մարդու անունով, պետք է վստահելի մարդ բերի, այդ իսկ պատճառով խնդրել է իր աշխատակցին կամ բարեկամներին, որ մի քանի ամսով անվանափոխություն անեն։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննության ընթացքում վկա Վիկտորյա Ռաֆայելի Գրիգորյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ճանաչում է ամբաստանյալին, աշխատել է նրա մոտ՝ Դավթաշենում գտնվող խանութում։ Մի օր Սոֆյան ասել է, որ ոսկի ունի գրավադրած, չի կարողանում մուծել, խնդրել է մեկ ամսով անվանափոխել իր անունով։ Այդ ժամանակ փոքր է եղել, բանկերի հետ ոչ մի կապ չի ունեցել, չի հասկացել և համաձայնել է։ Գնացել է բանկ, ասել է որ Սոֆյան է ուղարկել, հետո Սոֆյան էլ է եկել, անվանափոխել են ոսկին իր անունով, ինքը միայն ստորագրել է, գումար չի ստացել, մի քանի օր հետո գնացել են Սարյանի և Կոմիտասի մասնաճյուղեր, որտեղ կրկին ոսկիներն անվանափոխել են իր անունով։ Երեք անգամ են գնացել բանկ և անվանափոխություն արել։ Սոֆյան չի մուծել գումարն, իրեն զանգել են բանկից, գնացել է Մալաթիայի Անելիք բանկ, ասել են, որ խնդիրներ կան, ոսկին պետք է ստուգեն։ Բերել են պարկով ոսկին, բացել, խարտել ու ասել, որ այն կեղծ է։ Այդ ժամանակ կառավարիչ Արսենն իրեն ասել է՝ ինչպես է վստահել Սոֆյային, դրանից հետո ինքը վերադարձել է խանութ, Սոֆյային ասել է, որ կեղծ է ոսկին, նա ասել է, որ անհրարին է։ Սոֆյան իրեն ասել է, որ նրա և բարեկամների անուններով ոսկիներ կան գրավադրված և ուրիշ մարդ չի գտնում, որ նրա անունով գրավ դնի, այդ պատճառով է իրեն դիմել։ Չգիտի՝ Սոֆյան բանկի աշխատակիցների հետ մոտ է, թե ոչ, սակայն Նարեկին ու Արսենին տեսել է խանութում՝ Սոֆյայի սենյակում։ Ինքը խնդրել է Սոֆյային հանել ոսկիներն իր անունից, նա ասել է որ կհանի, սակայն չի հանել։ Դրանից հետո խանութը փակվել է և էլ Սոֆյային չի տեսել։ Եղել է դեպք, երբ ոսկին Սոֆյայի անունով չի եղել, ուրիշի անունով է եղել, փոխել են իր անունով։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Նախաքննության ընթացքում վկա Արսեն Ավագյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ մասնաճյուղում Վ.Գրիգորյանի անվամբ գրավադրվել են ոսկյա զարդեր' 5 հատ շղթա, 1 հատ թևնոց, ընդհանուր քաշը' 252.3 գրամ, իսկ հարգը' 750: 22.05.2015թ. լրացել է վերջինիս անվամբ վերցված վարկի վերջնաժամկետը, սակայն Վ.Գրիգորյանը չի կատարել իր վարկային պարտավորություննհրը սահմանված ժամկետում: Բանկի աշխատակիցը զանգահարել է Վ.Գրիգորյանին, հրավիրել բանկ՝ վարկը մարելու կամ այն վերաձևակերպելու համար: Այդ ժամանակ Վիկտորյան հայտնել է, որ ոսկին իրեն չի պատկանում, այլ պատկանում է իր ծանոթ Սոֆյային: Այդ ժամանակ իրենց մոտ կասկածներ են առաջացել և մայիսի 27-ին Վիկտորյային կանչել են բանկ, առաջարկել խարտման եղանակով ստուգել ոսկին, ինչին վերջինս չի առարկել և Վիկտորյայի ներկայությամբ ոսկերիչ Կարինե Փարսադանյանը ստուգել է ոսկին, խարտման եղանակով և պարզվել է, որ ոսկին չի համապատասխանում հարգին և ոսկյա ծածկույթի տակ առկա է սպիտակ գույնի մետաղական զանգված: Վ.Գրիգորյանը հայտնել է, որ ոսկին պատկանում է Սոֆյային և ողջ վարկի գումարը նույնպես տվել է Սոֆյային: Ինքը ճանաչում է Վիկտորյային և Սոֆյային, որպես հաճախորդներ, անձնական փոխհարաբերություններ չունի: Հայտնել է, որ Սոֆյան ոսկյա զարդեր է գրավադրել 2014թ. վերջերից, իսկ իր մոտ կասկածներ են առաջացել 2015թ. փետրվար-մարտ ամից, իսկ Սոֆյան տպավորվել է, քանի որ ունեցել է ոչ պատշաճ տեսք, սակայն հեռախոսով խոսել է մեծ գումարների մասին, բացի այդ, վերցրած վարկերը մեծ թիվ են կազմել: Սոֆյայի հետ աշխատանքային հարաբերություններից բացի երբևիցե շփում չի ունեցել: Հայտնել է, որ գրավի պայմանագրի ժամկետը լրանալու ժամանակ նույն անձի անունով կնքվում է նոր պայմանագիր, կամ նոր պայմանագիր է կնքվում 3-րդ անձի հետ, որի որոշումը հաճախորդինն է և բանկը ոչ մի միջամտություն տվյալ հարցում չի ունենում: Բացի այդ, պայմանագրի ժամկետը լրանալու ժամանակ այն կրկին վերակնքելու համար անհրաժեշտ չէ այն անվանափոխել այլ անձի անվամբ: Նշված ժամանակահատվածում գրավի վարկեր ստացել են «Դիսկոնդ» մեթոդով, համաձայն որի' պետք է մուծվեր գրավի տոկոսները:
/Հատոր 1, գ.թ.30-31, հատոր 5, գ.թ. 15-18, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննության ընթացքում վկա Կարինե Փարսադանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2013-2016թթ. աշխատել է Անելիք բանկ-ում՝ որպես ոսկերիչ, ամբաստանյալին ճանաչում է որպես բանկի հաճախորդ: Սոֆյան բերել է 750 հարգի ոսկի, ոսկին ստուգվել է, համապատասխանել է և վերցրել են: Հետո պարզվել է, որ հաստ շերտի տակ սովորական մետաղ է եղել: Ստուգել են, շատ են խարտել, տեսել են, որ սպիտակ մետաղ է մեջը: Սոֆյան ուշացրել է մուծումները, այդ դեպքում իրենք կարող էին ստուգել ոսկին ավելի խորը, երկու ոսկերիչներով ստուգել են և իմացել, որ մեջը ոսկի չի: Հետո գլխավոր մասնաճյուղից հատուկ մասնագետի են կանչել, եկել են և արձանագրել, որ կեղծ է: Սոֆյայի ոսկիները խոշոր չափերի են եղել: Եղել են դեպքեր, որ Սոֆյան ոսկիները հանել է և նորից է դրել: Երբ Սոֆյան մի ամիս վճարում չի կատարել, կասկած է առաջացել, և բացել են պարկերը: Հայտնեց, որ նախաքննության ընթացքում տվել է ճշմարտացի ցուցմունք:
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննության ընթացքում վկա Հերմինե Բաբայանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Սոֆյան ամուսնու քրոջ հորեղբոր աղջիկն է: 2015 թվականին իրեն խնդրել է մեկ ամսով ոսկին փոխել իր անունով: Ոսկին դրել են Անելիք բանկ-ում: Իր ամուսինը Սոֆյայի խանութում աշխատել է որպես բանվոր: Ինքը ոսկին չի տեսել, ոչ էլ գումար է տեսել, միայն պայմանագիրն է ստորագրել: Սոֆյան ու Նարեկն են արել: Սոֆյան վերցրել է թղթերը, ինքը չի տեսել, չի կարդացել: Երկու անգամ են գրավադրել: Սոֆյան չէր վճարում, բանկից զանգում էին իրեն: Կանչել են բանկից, դատարանից: Մինչ այդ ոսկյա զարդերը դրված են եղել Լևոնի անունով: Ամուսնուն վստահելով՝ համաձայնել է, որ ոսկին գրավ դնեն իր անունով: Պնդել է նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները:
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննության ընթացքում վկա Վարշամ Միրզոյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ մոտ 2013թ-ից ճանաչում է Սոֆյային՝ մրգի խանութից, որտեղ ապրանք է տարել։
Մի օր Սոֆյան ասել է, որ ոսկու գրավադրման ժամկետը լրանում է, խնդրել է ութ ամսով անվանափոխել իր անունով, ինքն էլ չի մերժել։ Գնացել են Մալաթիա վարչական շրջանի տարածքում գտնվող Անելիք բանկ, մոտ մեկ տարի անց նամակ է ստացել բանկից այն մասին, որ չեն վճարվել տոկոսները, և իմացել է, որ ոսկին կեղծ է եղել։ Այդ մասին հայտնել է Սոֆյային, նա էլ ասել է, որ հնարավոր չի, ոսկիները կեղծ չեն, ամեն ինչ լավ է լինելու, շուտով կվերջանա այդ ամեն ինչը։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննության ընթացքում վկայի դատավարական կարգավիճակով Գոհար Հովհաննիսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ճանաչում է ամբաստանյալին, աշխատել է նրա մոտ՝ Դավթաշենում գտնվող խանութում։ Աշխատելուց մոտ մեկ ամիս հետո Սոֆյան իրեն խնդրել է ոսկիներն անվանափոխել իր անունով՝ երկու ամսով։ Իր հիշելով 2015թ-ին մայիս ամսին գնացել են Մալաթիայում գտնվող Անելիք բանկ, Փարպեցի փողոցում գտնվող Անելիք բանկի մասնաճյուղ, Սոֆյան մտել է կառավարչի մոտ, խոսել է, փաստաթղթերը կազմվել են, ինքը ստորագրել է, ինքը ոսկեղենի փաթեթի վրա չի ստորագրել, միայն պայմանագրերն է ստորագրել, ինքն անգամ չի իմացել,որ Սոֆյան իր անունով վարկ է ձևակերպել, իրեն քննիչներն են ասել, որ մոտ յոթ միլիոն դրամի վարկ է ձևակերպվել իր անունով։ Սոֆյային հարցրել է, նա ասել է, որ չանհանգստանա, ամեն ինչ նորմալ է լինելու: Մի անգամ գնացել է հանդիպել բանկի կառավարիչ Նարեկին, հարցրել, թե արդյոք կարող են անվանափոխել ոսկիները, քանի որ իրեն գումար է անհրաժեշտ եղել՝ առողջական խնդիրներով պայմանավորված, ասել է որ չի լինի։ Տվյալ պահին դատավարություն է ընթանում, իր տունը կալանքի տակ է։
Դատաքննության ընթացքում տուժողի դատավարական կարգավիճակում Գոհար Հովհաննիսյանը տվել է նույնաբովանդակ ցուցմունք, հավելել, որ բանկում տեսել է Սոֆյայի մորը, ում անունից հանել են ոսկիները և անվանափոխել իր անվամբ։ Բանկում սպասելիս է եղել նաև Սոֆյայի ընկերուհի Աննան, ինքը պայմանագիրը չի կարդացել, գիտի, որ իր անունով տասնվեց միլիոնից ավել գումար է դրված։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննության ընթացքում տուժող ճանաչված Տիգրան Բարսեղյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Սոֆյային ճանաչում է շատ վաղուց, իրենց բակում մրգի և բանջարեղենի խանութ է ունեցել, լավ հարաբերությունների մեջ են եղել։ 2015թ-ին՝ մի օր, հանդիպել են, Սոֆյան ասել է, որ Անելիք բանկում ոսկի ունի գրավադրած և որպեսզի ոսկին չկորի, խնդրել է անվանափոխել իր անունով, ինքը համաձայնել է լավության կարգով, գնացել են և անվանափոխել։ Որոշ ժամանակ հետո Սոֆյան չի կարողացել կատարել մուծումները։ Իրեն զանգել են Մալաթիայի ոստիկանությունից ու ասել, որ այդ ոսկիները կեզծ են, ասել են նաև, որ թույլտվություն տա ոսկիները փորձաքննության ուղարկելու համար, ինքն էլ տվել է։ Սոֆյայի հետ խոսել են, նա ասել է, որ նման բան հնարավոր չի լինի, իր ներկայությամբ են ոսկին բացել ստուգել, քարին են քսել, կշռել են, ինքը փող չի ստացել, չի հարցրել Սոֆյային, թե այդ ոսկիները որտեղից է ձեռք բերել։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննության ընթացքում վկա Մանվել Մարգարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Սոֆյայի հայրը՝ իր բարեկամ Վարդան Համբարձումյանը, խնդրել է անվանափոխություն անել, քանի որ ժամկետը լրանալիս է եղել։ Շատ ժամանակ է անցել, չի հիշում ամիսն ու օրը, զարդերը Վարդանի անունով են եղել։ Իր ներկայությամբ բացվել են ստուգվել և անվանափոխություն են արել «Անելիք» բանկում, չի հիշում ոսկու և գումարի չափը, տոկոսներն ինքը չի վճարել, վճարել է Սոֆյան։
Դատաքննության ընթացքում հրապարակված նախաքննական ցուցմունքով վկա Մանվել Մարգարյանը հայտնել է, որ Սոֆյան հանդիսանում է կնոջ քրոջ դուստրը: 2015թ. ապրիլի 16֊ին Սոֆյայի հայրը' Վարդանը, իրեն հայտնել է, որ իր անունով ոսկյա զարդ կա գրավադրված, որոնք պատկանում են Սոֆյային և ժամկետը լրանում է, որից հետո խնդրել է այն անվանափոխել իր անվամբ: Ինքը համաձայնել է, Վարդանի հետ գնացել են «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնական մասնաճյուղ և ոսկին անվանափոխել են իր անունով, իր ներկայությամբ աշխատակիցը ստուգել և կշռել է ոսկին: Վարդանը պարտավորությունները չի կատարել, իսկ երբ հարցրել է թե ինչ է անելու, նա ասել է, որ այդ գործերով զբաղվում է Սոֆյան: Հայտնել է, որ Սոֆյայի հայրը' Վարդանն ասել է, որ Սոֆյան խոսել է բանկի կառավարչի հետ և ամեն ինչ նորմալ կլինի, որի ապացույցն է նաև այն, որ կառավարիչն իրենց դիմավորել է:
Նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները հրապարակվելուց հետո վկա Մանվել Մարգարյանը հայտնեց, որ ցուցմունքները ճիշտ են, պնդեց և հաստատեց դրանք:
/Հատոր 1, գ.թ. 138-139, հատոր 4, գ.թ.154-155, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննության ընթացքում վկա Փիրուզա Կիրակոսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Սոֆյա Համբարձումյանը քեռու թոռնուհին է։ Սոֆյան իրեն խնդրել է երեք ամսով ոսկի գրավադնել իր անունով, ունեցել է գրավադրված ոսկեղեն, հետո իր և Սոֆյայի ոսկեղենը միասին են գրավադրել, ոսկին դնելուց երեք ամիս հետո իրենց զանգել են ոստիկանությունից, իմացել են, որ ոսկիները կեղծ են եղել։ Իր հիշելով՝բանկի ոսկերիչը կին է եղել, իր անձնական ոսկեղենը եղել է «ՎՏԲ» բանկում մոտ երեք հարյուր հազար դրամի, հիսուն պրոբի: Սոֆյայինն իր հիշելով «չերվոն» է եղել։ Պնդել և հաստատել է նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննության ընթացքում վկա Սոնա Կիրակոսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Սոֆյան իր բարեկամն է։ Մոտ յոթ-ութ տարի առաջ Սոֆյան խնդրել է իր մայրիկին, որ ոսկեղենը գրավադնեն իր և մոր անունով, չի հիշում ինչ ոսկի է գրավադրվել, միայն ստորագրել է, չի էլ կարդացել, չի իմացել, թե ինչքան գումար է եղել, գումարն ինքը չի վերցրել։ Կատարել են անվանափոխություն նաև երկրորդ անգամ, հետո իրենց կանչել են սկզբում Աշտարակի ոստիկանությունից, հետո Թալինի։ Ինչ գրել է նախաքննության ընացքում ճիշտ է, պնդում է և հաստատում։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննության ընթացքում վկա Բաղդասար Թադևոսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատել է «Անելիք» բանկում, Սոֆյային ճանաչել է՝ որպես վարկառու: Աշխատելու ընթացքում պահել է բլոկնոտ, որտեղ նշել է վարկառուների անունները, հեռախոսահամարները, և վճարման օրերին զանգահարել և զգուշացրել է՝ այդպիսով օգնելով վարկային բաժնի աշխատակիցներին: Իրենց ասել են, որ հաճախորդների ներկայությամբ պետք է ստուգել ոսկու պարկերը, իրենք այդպես էլ արել են: Որոշ ժամանակ անց գլխամասից եկել են Սոֆյայի ոսկիները ստուգելու համար: Ոսկիները մոտ 12-13 միլիոնի էին: Գրավը դնելուց մոտ մեկ տարի հետո է եղել այդ ամեն ինչը: Ստուգել են նորից, ամեն ինչ նորմալ է եղել: Հետո ինտերնետով են իմացել այս դեպքի մասին:
Իրենց մասնաճյուղի կառավարիչը Նարեկ Գրիգորյանն է եղել: Եթե ոսկին անվանափոխվում էր, ոսկին նորից էր բացվում և կշռվում: Սաֆյան շփվող մարդ էր, բոլորի հետ շփվել է, կառավարչի մոտ էլ է մտել:
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննության ընթացքում վկա Նարեկ Գևորգյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատել է «Անելիք» բանկում՝ որպես կառավարիչ, Սոֆյային ճանաչել է՝ որպես հաճախորդ, իր հիշելով 2015թ. գործարք է արել: Ոսկու գրավով վարկ է վերցրել, գրավադրված ոսկու չափը մեծ է եղել: Սոֆյան երկար ժամանակ պարտաճանաչ կատարել է իր պարտավորությունները: Մի անգամ այլ մասնաճյուղում ոսկու հետ կապված կասկած է եղել, լրացուցիչ ստուգում է անցկացվել: Չի հիշում՝ որ մասնաճյուղից զանգել են և ասել, որ ոսկին պետք է ստուգվի կտրելու եղանակով: Լրացուցիչ ոսկերիչներ են հրավիրվել, գործարքները կասեցվել են մինչև ստուգումները կատարելը: Դա իրենց մասնաճյուղում չի եղել: Ոսկին կտրվել է, դրանից հետո իրենք որևէ փորձաքննության պատասխան չեն ստացել: Իրենց մասնաճյուղը փակվել է, ինքը տեղափոխվել է Էջմիածնի մասնաճյուղ: Հաճախորդի համաձայնությամբ պարկերը բացվել և ստուգվել են մի քանի ոսկերիչների մասնակցությամբ: Այցելություն է եղել Սոֆյայի աշխատավայր, բիզնես վարկի խոսակցություն է եղել: Ճշտվել է, որ նա անհատ ձեռներեց է: Մինչ ոսկիները գրավադնելը Սոֆյային չի ճանաչել:
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննության ընթացքում վկա Եվա Խաչատրյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը մատնահարդար է եղել, գործի բերումով ծանոթացել է ամբաստանյալի հետ։ Ինքը չի ունեցել վարկային պատմություն, ցանկացել է ունենալ, դրա հետ կապված է եղել իրենց առնչությունը։ Սոֆյան առաջարկել է իր անունով ոսկի գրավադնել և վեց ամիս հետո հանել, որից հետո ինքը կունենա վարկային պատմություն, ինքն էլ ասել է Սոֆյային, որ լավություն արած կլինի իրեն, քանի որ իմացել է, որ Սոֆյան բիզնեսով է զբաղվում, չի պատկերացրել, որ այդ ոսկին կարող է կեղծ լինել։ Գնացել են «Անելիք» բանկ ոսկերիչը նորմալ ստուգել է ոսկին, ինքը ստորաագրել է, և գումարը տվել են Սոֆյային, դրանից հետ ինքն ամուսնացել է, գնացել Դիլիջան, զանգել է Սոֆյային և ասել, որ իրեն դժվար կլինի ամեն անգամ գալը, ոսկին փոխեն նրա անունով։ Սոֆյան անընդհատ ձգձգել է, և մեկ տարի հետո իրեն զանգել են ու ասել, որ ոսկիները կեղծ են, կանչել են հարցաքննության։
/դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննության ընթացքում վկա Հարություն Գուլոյանը ցուցմունք է տվել այն մասին,որ ամբաստանյալը հանդիսանում է իր կնոջ մորաքրոջ աղջիկը։ Սոֆյան զանգահարել է իրեն և խնդրել, որ ոսկու անվանափոխություն անեն, ինքն էլ համաձայնել է, ոսկին անվանափոխել են «Անելիք» բանկում, Սոֆյան չի ասել անվանափոխության պատճառը, բայց ասել է որ մեկ ամսով է, ինքն էլ չի մերժել, գումարի հստակ չափը չի հիշում, մոտ երեք-չորս միլիոն։
Դատաքննության ընթացքում հրապարակված նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքով վկա Հարություն Գուլոյանը հայտնել է, որ ճանաչում է Սոֆյա Համբարձումյանին, ով հանդիսանում է կնոջ բարեկամը: Սոֆյայի առաջարկով գնացել են «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնական մասնաճյուղ և իր անվամբ անվանափոխել Սոֆյայի անվամբ գրավադրված ոսկյա զարդերը: Իր ներկայությամբ ոսկյա զարդերը կշռվել են, ստուգվել, որից հետո իրեն են փոխանցել 1.454.000 ՀՀ դրամ գումար: Սոֆյան խոստացել է կատարել իր պարտավորությունները, սակայն չի կատարել:
Նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները հրապարակելուց հետո վկա Հարություն Գուլոյանը հայտնեց, որ այն ճիշտ է, պնդեց և հաստատեց:
/Հատոր 1, գ.թ.213-214, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննության ընթացքում տուժող ճանաչված Կարեն Ավանեսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2011-2012թթ-ից Սոֆյային ճանաչում է Սարյան փողոցի վրա գտնվող խանութից, որտեղ եղբայրը ունի տարադրամի փոխանակման կետ։ Մի օր Սոֆյան իրեն խնդրել է իր անունով ոսկի գրավադնել, քանի որ նրա անունով այլևս չէին գրավադնում։ Քանի որ ոսկին Սոֆյայինն է եղել, ինքը համաձայնել է, և գնացել են «Անելիք» բանկ, իր հիշելով՝ կառավարչի անունն Արսեն է եղել, ոսկեղենի մեծամասնությունը շղթաներ են եղել, վարկի գումարը ստացել են և հենց բանկում տվել է Սոֆյային։ Վեց ամից հետո զանգել են և ասել, որ ոսկիները պետք է ստուգվեն, կանչել են երկրորդ ոսկերիչ, ով խարտել է և ասել, որ մեջից սպիտակ գույն է երևում։ Սոֆյային կանչել է բանկ, ասել, որ իր անունից հանի, անվանափոխի։ Սոֆյայից հարցրել է, սակայն սպառիչ պատասխան չի ստացել, ասել է, որ շուկայից է գնել։ Իրեն պատճառված վնասը պահանջում է Սոֆյա Համբարձումյանից:
/դատական նիստի արձանագրություն/
Նախաքննության ընթացքում վկա Սալվի Մխիթարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Սոֆյա Համբարձումյանը հանդիսանում է իր դուստրը, որը բիզնես գործունեություն է ծավալել, ինչի համար իրենց ընտանիքի անդամների և այլ անձանց անվամբ գրավադրել է ոսկյա զարդեր: Դրանց կեղծ լինելու մասին տեղեկացել է, երբ ամուսնու անունով զարդեր են գրավադրել Թալինի «Հայբիզնեսբանկում», հետո պարզվել է, որ կեղծ է: Ինքը չգիտի, թե որտեղից է դուստրը ձեռք բերել ոսկյա զարդերը: Հայտնել է, որ իր անվամբ Սոֆյայի ոսկյա զարդերից գրավադրել են «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա և Կենտրոնական մասնաճյուղերում:
/Հատոր 2, գ.թ. 13-14, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննության ընթացքում վկա Նարինե Հարությունյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ իր հիշելով 2014 թվականին Սոֆյան իրեն խնդրել է ոսկեղենն անվանափոխել իր անունով: 2014-2015թթ. նա խանութ է ունեցել, զբաղվել է առևտրով, իր իմանալով Սոֆյան այդ ոսկեղենը գնել էր: Գնացել են բանկ, ստուգել են և գրավադրել: Հետո ասել են, որ կեղծ է ոսկին, իրենք էլ ապշել են: Երկու անգամ են գրավադրել, եղել է, որ դրել և հանել են: Սկզբում մի քանի ամիս վճարել է տոկոսները, հետո չգիտի՝ ինչ է եղել: Իրեն նամակներ են եկել սկզբից բանկից, հետո՝ դատարանից: Չի հիշում՝ իրեն բանկից կանչել են, թե ոչ: Ինքը գումարը վերցրել, տվել է Սոֆյային, որոշ ժամանակ Սոֆյան վճարել է:
/դատական նիստի արձանագրություն/
Նախաքննության ընթացքում վկա Էդգար Համբարձումյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է Սոֆյա Համբարձումյանի եղբայրը: 2014թ. վերջերին, կամ 2015թ. սկզբներին, Սոֆյայի խնդրանքով գնացել է «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Մալաթիա մասնաճյուղ, որտեղ գրավադրել է Սոֆյայի ոսկյա զարդերը, որի դիմաց ստացել է 2.640.000 ՀՀ դրամ գումար: Գումարից պահել են տոկոսագումար, իսկ մնացած գումարը փոխանցել է Սոֆյային:
/Հատոր 2, գ.թ. 24-25, դատական նիստի արձանագրություն/
Նախաքննության ընթացքում վկա Վարդան Համբարձումյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Սոֆյա Համբարձումյանը հանդիսանում է իր դուստրը, ում խնդրանքով մոտ 2 տարի առաջ ոսկյա զարդեր է գրավադրել «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի Կենտրոնական և Մալաթիա մասնաճյուղերում և Թալին քաղաքում, որտեղ իր ներկայությամբ ստուգվել են ոսկյա զարդերը, և ամեն ինչ նորմալ է եղել: Ինքը տեղյակ է, որ Սոֆյան ոսկյա զարդերը հիմնականում վերցրել է Մալաթիայի ոսկու շուկայի առևտրականներից' Մարիամից: Այդ մասին ինքը տեղեկացել է Մարիամից, երբ վերջինս հայտնել է, որ Սոֆյան իրենից ոսկյա զարդեր է վերցրել և գումար է պարտք:
/Հատոր 2, գ.թ. 34-35, դատական նիստի արձանագրություն/
Նախաքննության ընթացքում վկա Մարիամ Կարապետյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ճանաչում է Սոֆյա Համբարձումյանին, ով իր հարևանուհին է, բացի այդ վարձով բնակվում է նախկին ամուսնու քրոջ տանը: Ինքը Մալաթիայի ոսկու շուկայում զբաղվում է ոսկու վաճառքով: Սոֆյան իրենից գնել է ոսկյա զարդեր, սկզբից կանխիկ գումարով, հետո պարտքով, իրեն պարտք է մնացել 1 միլիոն 100 հազար ՀՀ դրամ գումար: Սոֆյան իրեն պարտք է 2015թ. հունվար ամսից: Ինքը Սոֆյային 2013-2015թթ. հունվար ամիսն ընկած ժամանակահատվածում վաճառել է մոտ 15 հատ զարդեր, վաճառել է միայն 585 հարգի ոսկյա զարդեր: Ինքը Սոֆյայի մոտ տեսել է 750 հարգի շղթա և թևնոց, որոնք Սոֆյան ասել է, որ ձեռք է բերել ծանոթից և ասել է, որ եթե հարկավոր է, ապա կարող է տրամադրել:
/Հատոր 2, գ.թ. 80, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատաքննությամբ հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները.
Դատաապրանքագիտական-նյութագիտական համալիր փորձաքննության թիվ 29951504 եզրակացությունը, համաձայն որի’ փորձաքննությանը ներկայացված 3 փաթեթներում առկա զարդերի կշիռները, մետաղի տեսակը, հարգը բերված են սույն եզրակացության « Մեսսայի և քարերի հետազոտություն» մասում:
Փորձագետին տրամադրված զարդերի և զարդերի մեջ պարունակվող թանկարժեք մետաղների միջին շուկայական արժեքներն առանձին-առանձին և ընդհանուր, որոշմամբ առաջադրված օրերի դրությամբ, ներկայացված են սույն եզրակացության «հետազոտություն» բաժնի «ապրանքագիտական մաս»-ում:
Փորձաքննությանը ներկայացված զարդերը պատրաստված են մեխանիզացված սարքավորումների օգտագործմամբ, բավարար մասնագիտական ունակություններ ունեցող մասնագետի /ների/ կողմից արհեստագործական եղանակով: Ըստ կառուցվածքային առանձնահատկությունների դրանք պատրաստված են միևնույն եղանակներով:
Փորձաքննությանը ներկայացված զարդերի վրա առկա են հարգադրոշմի դրոշմվածքներ:
/Հատոր 2, գ.թ.134֊147, դատական նիստի արձանագրություն/
Լրացուցիչ դատաապրանքագիտական-նյութագիտական համալիր փորձաքննության թիվ 42821604/1 եզրակացությունը, համաձայն որի' փորձաքննությանը ներկայացված թվով 4 փաթեթներում առկա հետազոտվող զարդերից բոլոր շղթաները և ապարանջանները, բացի թիվ 4 փաթեթում առկա զարդերից /օբյեկտներ 4.2, 4.5-4.9/, պատրաստված են 916 հարգի արծաթի համաձուլվածքից և պատված են 750 հարգի ոսկու համաձուլվածքի հաստ շերտով: Սակայն դրանց փականները և ծայրամասերում ամրացված թիթեղները պատրաստված են 750 հարգի ոսկու համաձուլվածքից:
Փաթեթ թիվ 4-ում առկա մնացած զարդերը պատրաստված են 583 հարգի ոսկու համաձուլվածքից: Զարդերի վրա առկա քարերի քանակը, տեսակը և դասակարգումը տես «Մետաղի և քարերի հետազոտություն» մասի աղյուսակ 6-ում:
Փորձաքննության ներկայացված զարդերի աոկա հարգը հավաստող դրոշմները չեն համապատասխանում զարդերի մետաղի տեսակին /համապատասխանում են միայն տվյալ զարդերի փականներին/:
«Անելիք բանկ» ՓԲԸ ի ոսկերիչ մասնագետների կողմից ոսկերչական զարդերի հարգը որոշելու համար կիրառված հարգափորձական քարի վրա տարբեր հակազդակների և էտալոնային ասեղների միջոցով հարգորոշման /քարի վրա քսելով/ եղանակը սույն հետազոտության շրջանակներում ներկայացված տարբեր համաձուլվածքներից բաղկացած ոսկերչական զարդերի համար, առանց դրանք վնասելու, խարտելու կամ կտրելու, թույլ է տալիս որոշել զարդերի վրա առկա միայն ոսկու արտաքին հաստ շերտի հարգը:
Փորձագետին տրամադրված զարդերի և զարդերի մեջ պարունակվող թանկարժեք մետաղների միջին շուկայական արժեքները առանձին առանձին և ընդհանուր, որոշմամբ առաջադրված օրերի դրությամբ, ներկայացված են սույն եզրակացության «հետազոտություն» բաժնի «ապրանքագիտական մաս»-ի աղյուսակում:
Սույն որոշմամբ առաջադրված հհտքաբանական հարցերի շուրջ հետազոտությունները կատարվել են սկզբնական փորձաքննության շրջանակներում, իսկ հարցերի պատասխանները բերված են փորձագետի թիվ 35251504 եզրակացությունում:
/Հատոր 6, գ.թ. 88-99, դատական նիստի արձանագրություն/
Լրացուցիչ դատաապրանքագիտական-նյութագիտական համալիր փորձաքննու թյան թիվ 42821604/2 եզրակացությունը, համաձայն որի' փորձաքննությանը ներկայացված թվով 3 փաթեթներում առկա հետազոտվող զարդերից բոլոր շղթաները և ապարանջանները, պատրաստված են 916 հարգի արծաթի համաձուլվածքից և պատրաստված են 583 և 750 հարգի ոսկու համաձուլվածքի հաստ շերտով: Սակայն դրանց փականները և ծայրամասերում ամրացված թիթեղները պատրաստված են ոսկու համաձուլվածքից:
Փորձաքննության ներկայացված զարդերի վրա առկա հարգը հավաստող դրոշմները չեն համապատասխանում զարդերի մետաղի տեսակին /համապատասխանում են միայն տվյալ զարդերի փականներին/:
«Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի ոսկերիչ մասնագետների կողմից ոսկերչական զարդերի հարգը որոշելու համար կիրառված հարգափորձական քարի վրա տարբեր հակազդուկների և էտալոնային ասեղների միջոցով հարգորոշման /քարի վրա քսելով/ եղանակը սույն հետազոտության շրջանակներում ներկայացված տարբեր համաձուլվածքներից բաղկացած ոսկերչական զարդերի համար, առանց դրանք վնասելու, խարտելու կամ կտրելու, թույլ է տալիս որոշել զարդերի վրա առկա միայն ոսկու արտաքին հաստ շերտի հարգը:
Փորձագետին տրամադրված զարդերի և զարդերի մեջ պարունակվող թանկարժեք մետաղների միջին շուկայական արժեքները առանձին առանձին և ընդհանուր, որոշմամբ առաջադրված օրերի դրությամբ, ներկայացված են սույն եղրակացության «հետազոտություն» բաժնի «ապրանքագիտական մաս»-ի աղյուսակում:
Սույն որոշմամբ առաջադրված հետքաբանական հարցերի շուրջ հետազոտությունները հատարվել են սկզբնական փորձաքննության շրջանակներում, իսկ հարցերի պատասխանները բերված են փորձագետի թիվ 35251504 եզրակացությունում:
/Հատոր 6, գ.թ. 100-112, դատական նիստի արձանագրություն/
Լրացուցիչ դատաապրանքագիտական-նյութագիտական համալիր փորձաքննու թյան թիվ 42821604/3 եզրակացությունը, համաձայն որի' փորձաքննությանը ներկայացված թվով 4 փաթեթներում առկա հետազոտվող զարդերից բոլոր շղթաները և ապարանջանները, բացի թիվ 4 փաթեթում առկա զարդերից /օբյեկտներ 4.2, 4.5-4.9/, պատրաստված են 916 հարգի արծաթի համաձուլվածքից և պատրաստված են 750 հարգի ոսկու համաձուլվածքի հաստ շերտով: Սակայն դրանց փականները և ծայրամասերում ամրացված թիթեղները պատրաստված են 750 հարգի ոսկու համաձուլվածքից:
Փաթեթ թիվ 4-ում առկա մնացած զարդերը պատրաստված են 583 հարգի ոսկու համաձուլվածքից: Զարդերի վրա աոկա քարերի քանակը, տեսակը և դասակարգումը տես « Մետաղի և քարերի հետազոտություն» մասի աղյուսակ 6-ում:
Փորձաքննության ներկայացված զարդերի վրա առկա հարգը հավաստող դրոշմները չեն համապատասխանում զարդերի մետաղի տեսակին /համապատասխանում են միայն տվյալ զարդերի փականներին/:
«Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի ոսկերիչ մասնագետների կողմից ոսկերչական զարդերի հարգը որոշելու համար կիրառված հարգափորձական քարի վրա տարբեր հակազդակների և էտալոնային ասեղների միջոցով հարգորոշման /քարի վրա քսելով/ եղանակը սույն հետազոտության շրջանակներում ներկայացված տարբեր համաձուլվածքներից բաղկացած ոսկերչական զարդերի համար, առանց դրանք վնասելու, խարտելու կամ կտրելու, թույլ է տալիս որոշել զարդերի վրա առկա միայն ոսկու արտաքին հաստ շերտի հարգը:
Փորձագետին տրամադրված զարդերի և զարդերի մեջ պարունակվող թանկարժեք մետաղների միջին շուկայական արժեքներն առանձին առանձին և ընդհանուր, որոշմամբ առաջադրված օրերի դրությամբ, ներկայացված են սույն եղրակացության «հետազոտություն» բաժնի «ապրանքագիտական մաս»-ի աղյուսակում:
Սույն որոշմամբ առաջադրված հետքաբանական հարցերի շուրջ հետազոտությունները հատարվել են սկզբնական փորձաքննության շրջանակներում, իսկ հարցերի պատասխանները բերված են փորձագետի թիվ 35251504 եզրակացությունում:
/Հատոր 6, գ.թ. 113-124, դատական նիստի արձանագրություն/
Լրացուցիչ դատաապրանքագիտական-նյութագիտական համալիր փորձաքննու թյան թիվ 42821604/4 եզրակացությունը, համաձայն որի' փորձաքննությանը ներկայացված թվով 14 փաթեթներում առկա հետազոտվող թվով 75 զարդերից բոլոր շղթաները և ապարանջանները, /բացի թիվ 1.3, 2.2, 10.5, 11.1,11.2, 12.6- 12.8,13.4, 13.6,14.5 և 14.6 օբյեկտներից /, պատրաստված են 916 հարգի արծաթի համաձուլվածքից և պատրաստված են 750 կամ 583 հարգի ոսկու համաձուլվածքի հաստ շերտով: Սակայն դրանց փականները և ծայրամասերում ամրացված թիթեղները պատրաստված են 750 կամ 583 հարգի ոսկու համաձուլվածքից:
Փաթեթներում աոկա թիվ 1.3, 2.2, 10.5, 11.1, 11.2, 12.6-12.8, 13.4, 13.6, 14.5 և 14.6 օբյեկտները պատրաստված են 583 կամ 750 հարգի ոսկու համաձուլվածքից: Զարդերի վրա աոկա քարերի քանակը, տեսակը և դասակարգումը տես «Մետաղի և քարերի հետազոտություն» մասի աղյուսակ 6-ում:
Փորձաքննության ներկայացված զարդերի վրա աոկա հարգը հավաստող դրոշմները/ բացի «Աղյուսակ 6»-ում բերված ոսկու զարդերից/ չեն համապատասխանում զարդերի մետաղի տեսակին /համապատասխանում են միայն տվյալ զարդերի փականներին/:
«Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ի ոսկերիչ մասնագետների կողմից ոսկերչական զարդերի հարգը որոշելու համար կիրառված հարգափորձական քարի վրա տարբեր հակազդակների և էտալոնային ասեղների միջոցով հարգորոշման /քարի վրա քսելով/ եղանակը սույն հետազոտության շրջանակներում ներկայացված տարբեր համաձուլվածքներից բաղկացած ոսկերչական զարդերի համար, առանց դրանք վնասելու, խարտելու կամ կտրելու, թույլ է տալիս որոշել զարդերի վրա առկա միայն ոսկու արտաքին հաստ շերտի հարգը:
Փորձագետին տրամադրված զարդերի և զարդերի մեջ պարունակվող թանկարժեք մետաղների միջին շուկայական արժեքներն առանձին առանձին և ընդհանուր, որոշմամբ առաջադրված օրերի դրությամբ, ներկայացված են սույն եզրակացության «հետազոտություն» բաժնի «ապրանքագիտական մաս»-ի աղյուսակում:
Փորձաքննությանը ներկայացված զարդերը / բացառությամբ օբյեկտներ 10.5, 12.6, 12.7 և 12.8/ պատրաստված են մեխանիզացված սարքավորումների օգտագործմամբ, բավարար մասնագիտական ունակություններ ունեցող մասնագետի կողմից' արհեստագործական եղանակով: Ըստ կառուցվածքային առանձնահատկությունների դրանք պատրաստված են միևնույն եղանակներով: Օբյեկտներ 10.5, 12.6, 12.7 և 12.8 հանդիսացող զարդերը իրենց ընդհանուր ու մասնավոր հատկանիշներով բնութագրվում են գործարանային եղանակով պատրաստմանը բնորոշ հատկանիշներով:
Փորձաքննությանը ներկայացված զարդերի վրա առկա են հարգադրոշմի դրոշմվածքներ:
/Հատոր 6, գ.թ. 144 177, դատական նիստի արձանագրություն/
Լրացուցիչ դատաապրանքագիտական-նյութագիտական համալիր փորձաքննու թյան թիվ 42821604/5 եզրակացությունը, համաձայն որի' փորձաքննությանը ներկայացված թվով 6 փաթեթներում առկա հետազոտվող թվով 30 զարդեր' շղթաները և ապարանջանները, պատրաստված են 916 հարգի արծաթի համաձուլվածքից և պատրաստված են 750 հարգի ոսկու համաձուլվածքի հաստ շերտով: Սակայն դրանց փականները և ծայրամասերում ամրացված թիթեղները պատրաստված են 750 հարգի ոսկու համաձուլվածքից:
Փորձաքննության ներկայացված զարդերի վրա առկա հարգը հավաստող դրոշմները չեն համապատասխանում զարդերի մետաղի տեսակին /համապատասխանում են միայն տվյալ զարդերի փականներին/:
Փորձագետին տրամադրված զարդերի և զարդերի մեջ պարունակվող թանկարժեք մետաղների միջին շուկայական արժեքները առանձին առանձին և ընդհանուր, որոշմամբ առաջադրված օրերի դրությամբ, ներկայացված են սույն եղրակացության «հետազոտություն» բաժնի «ապրանքագիտական մաս»-ի աղյուսակում:
Փորձաքննությանը ներկայացված զարդերը պատրաստված են մեխանիզացված սարքավորումների օգտագործմամբ, բավարար մասնագիտական ունակություններ ունեցող մասնագետի կողմից' արհեստագործական եղանակով: Ըստ կառուցվածքային առանձնահատկությունների դրանք պատրաստված են միևնույն եղանակներով:
Փորձաքննությանը ներկայացված զարդերի վրա աոկա են հարգադրոշմի դրոշմվածքներ:
/Հատոր 6, գ.թ 178 193, դատական նիստի արձանագրություն/
2016թ. դեկտեմբերի 16֊ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված Եվա Խաչատրյանի, Վարդան Համբարձումյանի, Սալվի Մխիթարյանի, Կարեն Ավանեսյանի, Վարշամ Միրզոյանի, Նարինե Հարությունյանի, Եվգինե Վարդանյանի, Սոնա Կիրակոսյանի, էդգար Համբարձումյանի, Տիգրան Բարսեղյանի, Գոհար Հովհաննիսյանի, Հերմինե Բաբայանի, Հարություն Գալոյանի, Մանվել Մարգարյանի, Փիրուզա Կիրակոսյանի և Սոֆյա Համբարձումյանի անվամբ «Անելիքբանկ» ՓԲԸ-ի մասնաճյուղերում գրավադրված, ապա առգրավված ոսկյա զարդերը:
/Հատոր 6, գ.թ. 194-199, դատական նիստի արձանագրություն/
2016թ. դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ ապացույց ճանաչված' այլ փաստաթուղթ հանդիսացող «Անելիք բանկ» ՓԲԸ-ից ստացված թիվ 1ԿՈ1145, թիվ 1ՄՈՊ0540, թիվ 1ԿՈ1051, թիվ 1ԿՈ 1568, թիվ 1ԿՈ 1083, թիվ 1ԿՈ 1569, թիվ 1ԿՈ 1916, թիվ 1ԿՈ 1422, թիվ 1ԿՈ 1058, թիվ 1ՄՈՊ 0415, թիվ 1ՄՈՊ 0576 , թիվ 1ՄՈ 0506, թիվ 1ՄՈ I 1563, թիվ 1ՄՈ 2003, թիվ 1ՈԱՐ 3483, թիվ 1ՄՈՊ 2000, թիվ 1ԿՈ 1693, թիվ 1ԿՈ 1695, I թիվ 1ԿՈ 1559, թիվ 1ՄՈՊ 0836, թիվ 1ՄՈ 1985, թիվ 1ԿՈ 1674, թիվ 1ՈԱՐ 3209, թիվ 1ՄՈՊ 1564, թիվ 1ԿՈ 1571, թիվ 1ՄՈ 1915, թիվ 1ՄՈ 0840, թիվ 1ՄՈՊ 0453, թիվ 1ՄՍ I 2059, թիվ 1ՄՈ 1083, թիվ 1ԿՈ 2778 , թիվ 1ԿՈ 1482, թիվ 1ԿՈ 1649 և թիվ 1ՄՈ 0293 վարկավորման և ոսկյա իրերի գրավի պայմանագրերի պատճեները:
/Հատոր 6, գ.թ. 200-202, դատական նիստի արձանագրություն/»

Առաջին ատյանի դատարանը, դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«(…) Դատարանը, ղեկավարվելով ապացույցների գնահատման վերաբերյալ վերը ներկայացված ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության իրավադրույթների և դրանց վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներով, գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներից յուրաքանչյուրը՝ թույլատրելիության և վերաբերելիության առումով, դատարանը չի արձանագրում դատավարական պահանջների այնպիսի խախտումներ, որոնք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան կարող էին հանգեցնել վերը նշված ապացույցներից որևէ մեկի օգտագործման անթույլատրելիությանը: Միևնույն ժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ վերոնշյալ ապացույցներից յուրաքանչյուրը պարունակում է տեղեկություններ գործի համար նշանակություն ունեցող փաստերի մասին, այսինքն՝ համապատասխանում է ապացույցի վերաբերելիության չափանիշին:
(...)
[Դ]ատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում հանցագործության կատարման եղանակը՝ խաբեությունը կամ վստահությունը չարաշահելը, որը դրսևորվում է գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի գիտակցության և կամքի վրա իրականացվող ներգործությամբ: Այսինքն, քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը ներառում է երկու փոխկապակցված գործողություն՝ անձի գիտակցության և կամքի վրա ներգործություն իրականացնելը և ուրիշի գույքն ապօրինի, անհատույց, շահադիտական նպատակով վերցնելը կամ այն հանցավորինը կամ այլ անձինը դարձնելը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ապացույցների գնահատման վերաբերյալ վերը ներկայացված ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության իրավադրույթների և դրանց վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներով, վերլուծության ու գնահատության ենթարկելով նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտած յուրաքանչյուր ապացույց՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ հանգում է հետևության, որ Սոֆյա Համբարձումյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղսագրված հանցանքը հիմնավորված և հաստատված է գործին վերաբերվող փոխկապակցված, հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, իսկ դատարանի հետևությունները հիմնված են դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա, որոնք բավարար են մեղադրանքը գնահատելու և ամբաստանյալ Սոֆյա Համբարձումյանին մեղսագրված արարքի համար դատապարտելու համար, հետևաբար դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սոֆյա Համբարձումյանին մեղսագրված արարքը ճիշտ է որակված, իսկ ամբաստանյալի ցուցմունքը քրեական պատասխանատվությունից և սպասվող պատժից խուսափելու նպատակ է հետապնդում, հերքվում վերոհիշյալ ապացույցներով, որոնք համադրվում և փոխկապակցվում են նաև քրեական գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցների հետ և որոնց ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում:
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ Սոֆյա Համբարձումյանի կողմից խաբեության եղանակով ուրիշի գույքի առանձնապես խոշոր չափերով հափշտակություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է 2003թ․ ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
(...)
Մեջբերված նյութաիրավական նորմերի համեմատական վերլուծությամբ Դատարանն արձանագրում է, որ Սոֆյա Համբարձումյանին վերագրվող արարքը դրա կատարման պահին և ներկայումս գործող քրեական օրենսգրքերով համարվել են և համարվում են հանցավոր։ Միևնույն ժամանակ, ակնհայտ է, որ հոդվածների սանկցիաները չեն ենթարկվել փոփոխությունների։
Դատարանը գտնում է, որ իր կատարած հանցագործության համար Սոֆյա Համբարձումյանը ենթակա է պատժի:
(...)
Ամբաստանյալ Սոֆյա Համբարձումյանի նկատմամբ, նրա կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս՝ դատարանը հաշվի է առնում վերոհիշյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:
Դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Ամբաստանյալ Ս. Համբարձումյանի կատարած հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս՝ նրա անձը բնութագրող հանգամանք դատարանը դիտում է նախկինում դատապարտված չլինելը, դրական բնութագրվելը:
Ամբաստանյալ Սոֆյա Համբարձումյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը դիտում է խնամքին երեք անչափահաս երեխաների /Աշոտ Աղասսի Համբարձումյանի՝ ծնված 03.08.2018թ., Ալեքս Աղասսի Համբարձումյանի՝ ծնված 22.10.2019թ., Նարե Աղասսի Համբարձումյանի՝ ծնված 26.08.2021թ./ առկայությունը:
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Սոֆյա Համբարձումյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ գործում առկա չեն։
Վերոգրյալի հիման վրա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայի շրջանակներում պատժի տեսակը և չափն ընտրելիս ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնելով ամբաստանյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դա կատարելու հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալների և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դատարանը գտնում է, որ Սոֆյա Համբարձումյանի նկատմամբ նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, որն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար:
Քննարկելով այն հարցը, թե ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, դատարանը գտնում է, որ վերջինիս պետք է ազատել պատժից՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
[Դ]տարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում առկա չեն [2018 թվականի նոյեմբերի 06-ին ուժի մեջ է մտել «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 01-ի ՀՀ օրենքի] 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասով նախատեսված՝ համաներման կիրառումը բացառող հանգամանքներ: Հետևաբար, Սոֆյա Համբարձումյանի նկատմամբ կիրառելի է Համաներման ակտի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետը:
(...)
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Սոֆյա Համբարձումյանի նկատմամբ նշանակվող պատիժը չի գերազանցում վեց տարի ժամկետով ազատազրկումը, գտնում է, որ համաներման մասին օրենքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետը կիրառելի է վերջինիս նկատմամբ: Դատարանն արձանագրում է նաև, որ քրեական գործի նյութերում բացակայում է համաներման մասին օրենքը Սոֆյա Համբարձումյանի նկատմամբ կիրառելուն խոչընդոտող որևէ հանգամանք:
Վերոգրյալի հիման վրա դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սոֆյա Համբարձումյանի նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ ԱԺ «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. թիվ ՀՕ-414-Ն օրենքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետը և նրան ազատել ազատազրկման ձևով նշանակված պատժից:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սոֆյա Համբարձումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով տուժող «Անելիքբանկ» ՓԲ ընկերության կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցին, դատարանը գտնում է, որ հայցագինը ողջամիտ է, հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը կազմում է 57.381.618 (հիսունյոթ միլիոն երեք հարյուր ութսունմեկ հազար վեց հարյուր տասնութ) ՀՀ դրամ, այսինքն՝ քաղաքացիական հայցի հիմքը և չափն ապացուցված է:
Ելնելով վերոգրյալից և հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապից՝ դատարանը գտնում է, որ տուժող «Անելիքբանկ» ՓԲ ընկերության ներկայացրած քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել և ամբաստանյալ Սոֆյա Համբարձումյանից հօգուտ «Անելիքբանկ» ՓԲ ընկերության բռնագանձել 57.381.618 /հիսունյոթ միլիոն երեք հարյուր ութսունմեկ հազար վեց հարյուր տասնութ/ ՀՀ դրամ՝ որպես պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Քննարկելով մյուս տուժողների կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերը, հաշվի առնելով ՀՀ ԱԺ «Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 01.11.2018թ. թիվ ՀՕ-414-Ն օրենքի 4-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կարգավորումները, համաձայն որի՝ համաներման կիրառման դեպքում օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով հաստատված՝ տուժողին պատճառված վնասի հատուցման հարցը կարող է լուծվել Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով, դատարանը գտնում է, որ տուժողների կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերը պետք է թողնել առանց քննության: Դատարանն արձանագրում է նաև, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն, քրեական դատավարությունում հարուցված քաղաքացիական հայցը, որը դատարանի կողմից թողնվել է առանց քննության, կարող է հետագայում հարուցվել քաղաքացիական դատավարության կարգով:
Անդրադառնալով դատական ծախսերի հարցին, դատարանը գտնում է, որ սույն գործով դրանց բռնագանձումը կարող է էապես ազդել ամբաստանյալ Ս.Համբարձումյանի խնամքի տակ գտնվող անձանց նյութական վիճակի վրա, հետևաբար՝ ամբաստանյալ Ս․ Համբարձումյանին պետք է ազատել դատական ծախսերը վճարելուց։
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով 16.12.2016թ. որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված, Եվա Խաչատրյանի, Վարդան Համբարձումյանի, Սալվի Մխիթարյանի, Կարեն Ավանեսյանի, Վարշամ Միրզոյանի, Նարինե Հարությունյանի, Եվգինե Վարդանյանի, Սոնա Կիրակոսյանի, Էդգար Համբարձումյանի, Տիգրան Բարսեղյանի, Գոհար Հովհաննիսյանի, Հերմինե Բաբայանի, Հարություն Գալոյանի, Մանվել Մարգարյանի, Փիրուզա Կիրակոսյանի և Սոֆյա Համբարձումյանի անվամբ «Անելիքբանկ» ՓԲԸ-ի մասնաճյուղերում գրավադրված, ապա առգրավված ոսկյա զարդերը վերադարձնել վարույթն իրականացնող մարմնին թիվ 59106016 քրեական գործով քննություն կատարելու համար:»։

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Սոֆյա Համբարձումյանի պաշտպան Ա․Խառատյանը (այսուհետ նաև՝ Առաջին բողոքաբեր) գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2024 թվականի օգոստոսի 22-ին կայացված ԵԱՔԴ/0002/01/17 դատավճռով թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք հանգեցրել են անհիմն դատական ակտի կայացման։
Առաջին բողոքաբերի գնահատմամբ՝ դատավճիռը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, Առաջին ատյանի դատարանը ապացույցներն իրենց համակցության մեջ սխալ է գնահատել։
Առաջին բողոքաբերը նշել է, որ իր պաշտպանյալը հստակ ցուցմունք է տվել այն մասին, թե խնդրո առարկա ոսկիներն ինքը ումից է ձեռք բերել, քանի անգամ է այն ստուգել տարբեր ոսկու ստուգման տեղերում՝ նշելով դրանց հասցեները: Մինչդեռ նախաքննության մարմինը ոչ մի քայլ չի ձեռնարկել, որպիսի հաստատվի, թե արդյոք նման անձ երբևիցե հաճախել է իրենց մոտ, թե ոչ կամ այն կնիքը, որ իրենց կազմակերպությունն է դնում, արդյո՞ք, օրիգինալ է, թե ոչ և այն, թե որ դեպքում ինչպիսի կնիք է դրվում:
Առաջին բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ իր պաշտպանյալը նույնպես խաբվել է:
Առաջին բողոքաբերի կարծիքով՝ իրեղեն ապացույցները պետք է վերադարձվի իր պաշտպանյալին:
Ելնելով վերոշարադրյալից՝ Առաջին բողոքաբերը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2024 թվականի օգոստոսի 22-ի թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/17 դատավճիռը և կայացնել արդարացման դատական ակտ:

Տուժող Գոհար Հարությունի Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ Սերգեյ Մանուկյանը (այսուհետ նաև՝ Երկրորդ բողոքաբեր) գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ոչ իրավացիորեն Գոհար Հովհաննիսյանի կողմից ներկայացված գույքային հայցը թողել է առանց քննության այն պայմաններում, երբ իր իսկ որոշմամբ փաստել է, որ Գոհար Հովհաննիսյանը Սոֆյա Համբարձումյանի գործողությունների հետևանքով դարձել է խաբերության զոհ, ինչի հետևանքով վերջինիս օրինական կարգով բանկի կողմից տրամադրված դրամական միջոցները անցել են մեղադրյալի տիրապետման ներքո: Նման պայմաններում ստորադաս դատարանը, թողնելով տուժողի հայցն առանց քննության, որևէ հիմնավորում չի բերել, թե ի՞նչու քրեական գործի շրջանակերրում պատճառված գույքային վնասը չի կարող հատուցվել, եթե ոչ ամբողջությամբ, ապա՝ մասնակի:
Երկրորդ բողոքաբերի կարծիքով՝ ստորադաս դատարանը, թողնելով գույքային հայցը առանց լուծման, թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 159-րդ, 162-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 6-րդ մասի իմաստով նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։
Ելնելով վերոշարադրյալից՝ Երկրորդ բողոքաբերը խնդրել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի օգոստոսի 22-ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/17 դատավճիռը բեկանել՝ կայացնելով նոր դատական ակտ, այն է՝ տուժող Գոհար Հովհաննիսյանի գույքային հայցը ընդդեմ մեղադրյալ (գույքային պատասխանող) Սոֆյա Համբարձումյանի ամբողջությամբ կամ մասնակի բավարարել։

Տուժող Գոհար Հարությունի Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ Գրիգորի Վարդանյանը (այսուհետ նաև՝ Երրորդ բողոքաբեր) գտել է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/17 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2024 թվականի օգոստոսի 22-ին կայացրած դատավճիռը որոշակի մասով՝ պատժի և տուժողներ՝ Գոհար Հովհաննիսյանի, Կարեն Ավանեսյանի և Տիգրան Բարսեղյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցերը առանց քննության թողնելու մասով սխալ է, կայացվել է դատավարական և նյութական իրավունքների նորմերի խախտումներով, դրանց սխալ կիրառմամբ և մեկնաբանմամբ, Առաջին ատյանի դատարանը պատժի տեսակը և չափը չի որոշել Սոֆյա Համբարձումյանի կողմից հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներով։
Երրորդ բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը քրեական գործը քննել է 8 (ութ) տարի, որի արդյունքում խախտվել է տուժողների՝ ողջամիտ ժամկետներում գործի արդար դատաքննության իրավունքը:
Երրորդ բողոքաբերն ընդգծել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/17 քրեական գործով 2024 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճռով արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Սոֆյա Համբարձումյանին մեղսագրված արարքը ճիշտ է որակված, Սոֆյա Համբարձումյանի կողմից խաբեության եղանակով ուրիշի գույքային առանձնապես խոշոր չափերով հափշտակություն կատարելն ապացուցված է, սակայն Առաջին ատյանի դատարանը անդրադարձ չի կատարել այն փաստական հանգամանքներին, որ Սոֆյա Համբարձումյանը խաբեության և վստահությունը չարաշահելու եղանակով տուժող Գոհար Հովհաննիսյանի անվամբ կեղծ ոսկյա առարկաներ է գրավադրել «Անելիք բանկի»-ում, տուժողի անունով վարկով ստացված գումարների նկատմամբ իրավունքներ է ձեռք բերելը և այնուհետև հափշտակել այն, ինչի արդյունքում առանձնապես խոշոր չափերով վնասներ է հասցրել Գոհար Հովհաննիսյանին։
Երրորդ բողոքաբերի կարծիքով՝ քրեական գործում առկա են բազմաթիվ ապացույցներ, որով հիմնավորվել և ապացուցվել է այն փաստական հանգամանքը, որ սույն գործով առկա է Սոֆյա Համբարձումյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, մասնավորապես՝ Սոֆյա Համբարձումյանն ի սկզբանե ունենալով կասկածներ առ այն, որ ոսկիները կեղծ են, այն իր, մորը և հորը անուններով գրավադրել է բանկում, իսկ հետագայում էլ բանկից տեղեկացված լինելով գրավադրված ոսկյա զարդերի կեղծ լինելու հանգամանքի մասին, գիտակցելով իր գործողությունները, իր, մորը և հորը անունով գրավադրված գրավի առարկաները սկսել է վերաձևակերպել իր աշխատողների և ծանոթների անուններով, ընդ որում, Սոֆյա Համբարձումյանը նշված անձանց անուններով գրավադրում կատարելու և խաբեության եղանակով նրանցից և բանկից գույքային առանձնապես խոշոր չափերով հափշտակությունը կատարել է դիտավորությամբ։ Բացի այդ, Սոֆյա Համբարձումյանի կողմից 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործությունը կրում էր շարունակական բնույթ՝ շարունակվող հանցագործություն է, որը սկսվել էր դեռևս 2014 թվականից և ավարտվել է 2015 թվականին։ Տուժողներ՝ Գոհար Հովհաննիսյանի, Կարեն Ավանեսյանի, Տիգրան Բարսեղյանի հետ կնքված վարկային պայմանագրերի շրջանակներում բանկը քաղաքացիական դատարանում գումարի բռնագանձման պահանջներով հայցադիմումններ է ներկայացրել, որոնք ոչ թե Սոֆյա Համբարձումյանի դեմ են ներկայացվել, այլ սույն գործով տուժողներ և քաղաքացիական հայցվորներ՝ Կարեն Ավանեսյանի (տե՛ս թիվ ԵԱՆԴ/2476/02/17 քաղաքացիական գործ), Գոհար Հովհաննիսյանի (տե՛ս թիվ ԿԴ/1205/02/17, ԿԴ/1097/02/17 քաղաքացիական գործեր), Տիգրան Բարսեղյանի (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/2015/02/17 քաղաքացիական գործ), ընդ որում, բանկի կողմից տուժողներին ուղղված հայցապահանջը վերաբերվում է ոչ միայն բանկի կողմից տրամադրված վարկի մայր գումարին այլև դրան հաշվեգրվող տոկոսներին, տույժերին և տուժանքների, այսինքն՝ հանցագործության արդյունքում Սոֆյա Համբարձումյանի կողմից տուժողներ՝ Գոհար Հովհաննիսյանին, Կարեն Ավանեսյանին, Տիգրան Բարսեղյանին պատճատված վնասները օր օրի մեծանում են, քանի որ այդ պայմանագրերի գծով յուրաքանչյուր ժամկետանց օրվա համար հաշվեգրվում են տույժեր և տուժանքներ, որոնք, ըստ դատական ակտերի, պետք է բռնագանձվի տուժողներից։
Երրորդ բողոքաբերը փաստել է, որ Սոֆյա Համբարձումյանը 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործությունը կատարել է նաև իրենից կախյալ վիճակում գտնվող անձի նկատմամբ։
Երրորդ բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/17 քրեական գործով 2024 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճռով Սոֆյա Համբարձումյանի նկատմամբ կիրառել է սխալ պատիժ, մասնավորապես՝ Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով այն հանգամանքը, որ սույն գործում առկա է Սոֆյա Համբարձումյանը պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, գտել է, որ Սոֆյա Համբարձումյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ ազատազրկման ձևով՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, որը անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար, մինչդեռ Սոֆյա Համբարձումյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ ազատազրկման ձևով՝ 7 (յոթ) տարի ժամկետով, քանի որ Ս․Համբարձումյանը մոտ 12 (տասներկու) անձի վստահությունը դիտավորյալ չարաշահելու և խաբեության եղանակով նրանց անուններով բանկում գրավադրել է կեղծ ոսկյա առարկաներ, այնուհետև չի կատարել այդ անձանց անուններով կնքված վրակային պարտավորությունները և նշված անձինք տուժել են Սոֆյա Համբարձումյանը հանցավոր գործողությունների արդյունքում, բացի այդ, Սոֆյա Համբարձումյանը սույն քրեական գործի դատաքննության ընթացքում խուսափել է դատից և նրա նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել, նրա վարքը ողջ քննության մինչդատական և դատական դրսևորվել է բացասական, նա որևէ գործողություն չի ձեռնարկել իր գործողությունների արդյունքում պատճառված վնասների հարթմանն ուղղված։
Երրորդ բողոքաբերի կարծիքով՝ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը պարտավոր էր նաև անդրադարձ կատարեր Սոֆյա Համբարձումյանի կողմից տուժողներ Կարեն Ավանեսյանի, Գոհար Հովհաննիսյանի, Տիգրան Բարսեղյանի դեմ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարված լինելու փաստական հանգամանքներին, դատավճռով չի հաստատել այն փաստը, որ Սոֆյա Համբարձումյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքը կատարելու արդյունքում տուժողներ Կարեն Ավանեսյանը, Տիգրան Բարսեղյանը, Գոհար Հովհաննիսյանը դարձել են խարդախության զոհ, ինչպես նաև այդ արարքները կատարելու արդյունքում նրանց պատճառված վնասի չափին։
Երրորդ բողոքաբերի կարծիքով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/17 քրեական գործով 2024 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճռով տուժողներ՝ Կարեն Ավանեսյանին, Տիգրան Բարսեղյանին, Գոհար Հովհաննիսյանին զրկել է իրենց իրավունքների պատշաճ իրականացման հնարավորությունից, քանի որ չի ձեռնարկել անհրաժեշտ բոլոր գործողությունները, չի ապահովել օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի քննություն տուժողների շահերը հանցավոր ոտնձգությունից պաշտպանելու համար և Սոֆյա Համբարձումյանի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարքը կատարելու արդյունքում նրանց պատճառվել է գույքային առանձնապես խոշոր չափերին հասնող գույքային վնասներ:
Ելնելով վերոշարադրյալից՝ Երրորդ բողոքաբերը խնդրել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/17 քրեական գործով 2024 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճիռը լրացնել՝ Սոֆյա Համբարձումյանի կողմից տուժողներ՝ Կարեն Ավանեսյանի, Տիգրան Բարսեղյանի, Գոհար Հովհաննիսյանի մասով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածով սահմանված արարքի կատարված լինելու հանգամանքները հաստատել, անդրադառնալ Սոֆյա Համբարձումյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածով սահմանված արարքի կատարելու արդյունքում վերջիններիս պատճառված վնասների հարցերին, ինչպես նաև բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/17 քրեական գործով 2024 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճիռը, այն է՝ Սոֆյա Համբարձումյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (համապատասխանում է 05.05.2021թ-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին) նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատազրկման 7 (յոթ) տարի ժամկետով։

Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.
Ամբաստանյալ Ս․Համբարձումյանը նշեց, որ պնդում է պաշտպան Ա․Խառատյանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը, միաժամանակ չի առարկում դատական նիստը պաշտպանի բացակայությամբ անցկացնել։ Առարկեց տուժողի լիազոր ներկայացուցիչների վերաքննիչ բողոքների դեմ։
Տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ Ս․Մանուկյանը բացատրություններ ներկայացրեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ, տուժող Գ․Հովհաննիսյանը միացավ վերջինիս փաստարկներին՝ միաժամանակ առարկելով պաշտպանի ներկայացրած բողոքի դեմ։
Հանրային մեղադրող Ա․Մանուկյանն առարկեց պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ, իսկ տուժող Գոհար Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչներ Գրիգորի Վարդանյանի և Սերգեյ Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքների վերաբերյալ առարկություն չներկայացրեց՝ ըստ էության դրանց լուծումը թողելով Վերաքննիչ դատարանի հայեցողությանը։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի անցումային դրույթները կարգավորող 483-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ «8. Մինչև սույն օրենսգիրքն ուժի մեջ մտնելը կայացված դատական ակտերով վերաքննիչ և վճռաբեկ բողոքները բերվում և քննվում են մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող կարգով»։
Վերոգրյալից հետևում է, որ 2022 թվականի հուլիսի 1-ից հետո կայացված դատական ակտերի դեմ վերաքննիչ բողոքները բերվում և քննվում են 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով: Հետևաբար, սույն բողոքի քննությունն իրականացնելիս, որպես Վերաքննիչ դատարանում բողոքի քննության ընթացակարգ, հիմք է ընդունվում 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող կարգը։ Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Սոֆյա Համբարձումյանի վերաբերյալ քրեական գործը քննության է առել 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների շրջանակներում, ուստի ստորադաս դատարանի հետևությունների իրավաչափության գնահատման համար Վերաքննիչ դատարանը հիմք է ընդունում 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (1998 թվականի հուլիսի 1-ի) 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`«Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (1998 թվականի հուլիսի 1-ի) 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում»:
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքների քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցերին՝
ա/ հիմնավորված և իրավաչափ են արդյո՞ք Սոֆյա Համբարձումյանին 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելու և 5 /հինգ/ տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները,
բ/ հիմնավորված և իրավաչափ են արդյո՞ք տուժող Գ․Հովհաննիսյանի քաղաքացիական հայցն առանց քննության թողնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (1998 թվականի հուլիսի 1-ի) 35-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
(...) 13) ընդունվել է համաներման մասին օրենք:
(...)
6. Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով:
Սույն հոդվածի առաջին մասի 13-րդ կետում նշված հիմքով գործի հարուցման մերժում, վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե չի հատուցվել կամ այլ կերպ չի հարթվել պատճառված վնասը, կամ առկա է վեճ հատուցման ենթակա վնասի կապակցությամբ: Այս դեպքում ևս գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով: Սույն պարբերությամբ նախատեսված կարգավորումը գործում է, եթե համաներման մասին օրենքով այլ բան նախատեսված չէ:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (1998 թվականի հուլիսի 1-ի) 58-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տուժող է ճանաչվում այն անձը, ում քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով անմիջականորեն պատճառվել է բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս: Տուժող է ճանաչվում նաև այն անձը, ում կարող էր անմիջականորեն պատճառվել բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս, եթե ավարտվեր քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարք կատարելը:
2. Տուժող ճանաչելու մասին որոշումն ընդունում է հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը կամ դատարանը:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (1998 թվականի հուլիսի 1-ի) 158-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայց կարող է հարուցվել յուրաքանչյուր պահի` սկսած քրեական գործի հարուցումից մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի հեռանալը խորհրդակցական սենյակ:
2. Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար:
3. Հայցադիմումում նշվում է, թե որ քրեական գործով, ով, ում, ինչի հիման վրա և ինչ չափով է հարուցում քաղաքացիական հայց, ինչպես նաև պետք է բովանդակի խնդրանք` վնասի հատուցման համար կոնկրետ դրամական գումարի և գույքի բռնագանձման մասին:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (1998 թվականի հուլիսի 1-ի) 160-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարտավոր են քաղաքացիական հայցվորի կամ նրա ներկայացուցչի կամ սեփական նախաձեռնությամբ միջոցներ ձեռնարկել` ապահովելու քաղաքացիական հայցը:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (1998 թվականի հուլիսի 1-ի) 309-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել:
2. Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը, և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը: Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերում:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (1998 թվականի հուլիսի 1-ի) 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը:
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (1998 թվականի հուլիսի 1-ի) 25-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2.Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (1998 թվականի հուլիսի 1-ի) 126-րդ հոդվածի համաձայն` «Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (1998 թվականի հուլիսի 1-ի) 127-րդ հոդվածի համաձայն` «1.Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (1998 թվականի հուլիսի 1-ի) 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` «1.Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է մեղադրյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն. (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (1998 թվականի հուլիսի 1-ի) 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, մեղադրյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
Մեջբերված նորմերը վերլուծության ենթարկելիս ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
Մ.Հակոբյանի գործով անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ՝ «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013թ. մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ընդհանրացնելով մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը):
ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն՝ «1. Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը՝
(...)
3. Խարդախությունը, որը կատարվել է՝
1) առանձնապես խոշոր չափերով,
(...) պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա:»։
ՀՀ ԱԺ «Էրեբունի-Երևան հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով համաներում հայտարարելու մասին» 2018 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՀՕ-414-Ն օրենքի (այսուհետ նաև՝ Համաներման մասին օրենք) 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի համաձայն՝ «2. Համաներում հայտարարելով՝ պատժից ազատել առավելագույնը վեց տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված`
(...)
4) սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ մինչև երեք տարեկան երեխա ունեցող անձանց. (...)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Լիա Ավետիսյանի գործով արձանագրել է, որ «22. Խարդախությունը դասվում է սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների, մասնավորապես՝ հափշտակությունների շարքին: Ինչպես երևում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի բովանդակությունից, խարդախությունը «խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերել[ն]» է:
Թեև խարդախության պարագայում առկա է գույքի սեփականատիրոջ կողմից հանցագործին գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու կամային ակտ, սակայն գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու ակտի կամային բնույթը սեփականատիրոջ գիտակցության և կամքի վրա հանցագործի ունեցած ներգործության հետևանք է: Այս կապակցությամբ էական նշանակություն կարող է ունենալ թե գույքն ուրիշին հանձնելու գործում ով է նախաձեռնություն դրսևորել: Արդյոք գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնելու տուժողի մտադրությունն առաջացել է հանցավորի կողմից նրան համոզելու և հորդորելու արդյունքում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի իմաստով վերոնշյալ հանցավոր ներգործությունն իրականացվում է խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով: Ասինքն՝ օբյեկտիվ կողմից խարդախության հանցակազմը դրսևորվում է կատարման հատուկ եղանակով՝ խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով:
23. Խաբեությունը գույքի սեփականատիրոջը կամ գույքը տիրապետողին մոլորության մեջ գցելու նպատակով իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրումն է կամ ճշմարտության մասին լռելը: Այսպիսով, խաբեությունը դրսևորվում է հետևյալ երկու եղանակով՝
ա) իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրում,
բ) ճշմարտության մասին լռել:
23.1. Իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրման դեպքում հանցավորը գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի մոտ սխալ պատկերացում է ստեղծում գույքը նրա տնօրինությանն անցնելու օրինական հիմքերի մասին և առաջ բերում գույքի հանձնման օրինականության պատրանք (ակտիվ խաբեություն): Իրական, ճշմարիտ փաստերի խեղաթյուրումը կարող է իրականացվել կամ բանավոր խոսքի միջոցով կամ դրսևորվել որոշակի գործողություններով: Գործողությունների միջոցով փաստերի խեղաթյուրումը, սակայն, ենթադրում է տուժողի վրա հանցագործի առավել ակտիվ ներգործություն:
23.2. Ճշմարտության մասին լռելու դեպքում հանցավորը դիտավորյալ լռում է իրավական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքների մասին, որի արդյունքում գույքի սեփականատերը կամ գույքը տիրապետողը մոլորության մեջ են ընկնում գույքը հանցավորին հանձնելու օրինական հիմքերի առկայության հարցում (պասիվ խաբեություն): Ճշմարտության մասին լռելը, սակայն, քրեորեն պատժելի է այն դեպքերում, երբ հանցագործը պարտավոր էր տուժողին իրազեկել այնպիսի հանգամանքների մասին, որոնց իմացության արդյունքում տուժողը մոլորության մեջ չէր ընկնի:
24. Վստահությունը չարաշահելն ուրիշի գույքին տիրանալու կամ դրա նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելու նպատակով հանցավորի կողմից, նրա և գույքի սեփականատիրոջ կամ գույքը տիրապետողի միջև ձևավորված վստահության հարաբերությունների օգտագործումն է: Արարքը խարդախություն որակելու համար բավարար չէ, որ անձն իր արարքներով կամ որոշակի հանգամանքների բերումով տուժողի մոտ վստահություն վայելի, այլ անհրաժեշտ է, որպեսզի վերջինս համոզի տուժողին իրեն փոխանցել գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները:
Հանցագործի նկատմամբ տուժողի վստահությունը կարող է ինչպես իրավական, այնպես էլ փաստական հիմքեր ունենալ: Այլ կերպ` հանցավորի և տուժողի միջև առկա՝ վստահության վրա հիմնված հարաբերությունները կարող են բխել ինչպես նրանց միջև առկա պայմանագրից, լիազորագրից և այլն, այնպես էլ առաջանալ հանցավորի և գույքը հանձնողի անձնական հարաբերություններից, հանցավորի կողմից նախկինում դրսևորած վարքագծից, հանցավորի անձնավորությունից և այլն:
25. Ամփոփելով սույն որոշման 22-24-րդ կետերում շարադրված իրավական վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օբյեկտիվ կողմից խարդախությունը կատարվում է խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով, ինչի արդյունքում մոլորության մեջ ընկած սեփականատերը կամ իրավասու այլ անձը կամավոր կերպով գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնում է հանցագործին կամ այլ անձի կամ անձանց կամ չի խոչընդոտում վերջիններիս կողմից այդ գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները վերցնելուն:
26. Սուբյեկտիվ կողմից խարդախությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ (...)
29. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խարդախությունը քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման դեպքերից տարանջատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքները.
ա) խարդախության դեպքում տուժողին խաբելու կամ նրա վստահությունը չարաշահելու մտադրությունն անձի մոտ ծագում է նախքան գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքներ ձեռք բերելը,
բ) խարդախության դեպքում անձի մոտ քաղաքացիաիրավական պայմանագրով ստանձնած պարտավորությունները (գույքը փոխանցել, կատարել վարկային պարտավորությունը, պարտքը վերադարձնել և այլն) չկատարելու դիտավորությունը ծագում է նախքան գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքներ ձեռք բերելը:»։ (Տե՛ս Լիա Արտյոմի Ավետիսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0176/01/09 որոշման 22-26-րդ և 29-րդ կետերը)։
Վարդան Մարատի Մաթևոսյանի վերաբերյալ որոշմամբ վերահաստատելով և զարգացնելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումները, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «(…)Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ խարդախության մեղադրանքով անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հիմնավորել, որ հանցավորը դիտավորություն է ունեցել խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակել ուրիշին պատկանող գույքը:
Այն դեպքում, երբ առկա է մասնավոր-իրավական պայմանագրի կամ այլ տեսակի քաղաքացիաիրավական պարտավորության խախտում, ապա նշվածը որպես խարդախություն որակելու համար անհրաժեշտ է հաստատված համարել, որ անձն ի սկզբանե նպատակ չի ունեցել իրականացնելու գույքի կամ դրա նկատմամբ իրավունքի փոխանցման հետ կապված իր վրա վերցրած պարտավորությունները:
27. Անձի կողմից խարդախություն կատարելու դիտավորության առկայության մասին, մասնավորապես, կարող են վկայել պարտավորությունների կատարման համար անհրաժեշտ ֆինանսական կամ տեխնիկական միջոցների, համապատասխան արտոնագրերի բացակայությունը, հանցավորի կողմից կեղծ փաստաթղթերի, երաշխավորագրերի օգտագործումը, ունեցած ֆինանսական պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկությունները թաքցնելը, կեղծ ձեռնարկություն ստեղծելը, որը հանդես է եկել որպես պայմանագրի կողմ և այլն:(…)» (Տե՛ս Վարդան Մարատի Մաթևոսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի հունիսի 08-ի թիվ ԵՇԴ/0037/01/11 որոշման 26-27-րդ կետերը)։
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով ա/ կետով առաջադրված հարցադրմանը, վերը նշված իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների լույսի ներքո փաստում է, որ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն հանցագործության դեպքի և այն բնութագրող հանգամանքների (մասնավորապես` ուրիշի գույքը հափշտակելու և խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակի) առկայության, դրանում անձի մեղավորության (մասնավորապես` հանցավորի մոտ ի սկզբանե ուրիշի գույքը հափշտակելու ուղղակի դիտավորության առկայության) վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնելու հիմնավորված ու պատճառաբանված որոշում։ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Ս․Համբարձումյանին 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա խաբեությամբ գումարներ հափշտակելու նպատակով քննությամբ չպարզված անձից ձեռք է բերել կեղծ ոսկյա զարդեր և հիշյալ ոսկյա զարդերը մի շարք անձանց, մասնավորապես՝ իր ծանոթների, բարեկամների և մտերիմ անձանց անվամբ 2014թ. սեպտեմբերի 30-ից մինչև 2015թ. ապրիլի 29-ն ընկած ժամանակահատվածում գրավադնելով «Անելիք Բանկ» ՓԲԸ-ի մասնաճյուղերում, խաբեությամբ հափշտակել է առանձնապես խոշոր չափերի գումարներ։ Առաջին ատյանի դատարանը Ս․Համբարձումյանին մեղսագրված արարքը հաստատված և հիմնավորված է համարել՝ վերլուծելով ամբաստանյալի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, վկաներ Կ․Փարսադանյանի, Հ․Բաբայանի, Վ․Միրզոյանի, Գ․Հովհաննիսյանի, Տ․Բարսեցյանի, Մ․Մարգարյանի, Փ․Կիրակոսյանի, Ս․Կիրակոսյանի, Բ․Թադևոսյանի, Ն․Գևորգյանի, Եվա Խաչատրյանի, Հ․Գուլոյանի, Կ․Ավանեսյանի, Ն․Հարությունյանի դատաքննական, ինչես նաև Ս․Մխիթարյանի, Է․Համբարձումյանի, Վ․Համբարձումյանի, Մ․Կարապետյանի նախաքննական ցուցմունքները, ինչպես նաև գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցները։
Մեջբերված իրավադրույթների և նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, ինչպես նաև ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում առկա է փոխկապակցված ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը, բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հիմք է տալիս անվերապահ հետևություն անելու առ այն, որ ամբաստանյալ Սոֆյա Համբարձումյանը կատարել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքը: Առաջին ատյանի դատարանը կատարել է գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների պատշաճ իրավական վերլուծություն և արդյունքում ճիշտ եզրահանգման է եկել այն մասին, որ ամբաստանյալը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը: Առաջին ատյանի դատարանի կատարած իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը ընդունելի ենՎերաքննիչ դատարանի համար, դրանց հետ չհամաձայնելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցների համակցությունը հնարավորություն է տալիս անհրաժեշտ ու բավարար խորությամբ պարզելու ապացուցման առարկայի բոլոր տարրերը, և հիմնավորված հետևության հանգելու 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալ Ս․Համբարձումյանի մեղավորության մասին, ինչը Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կատարվել է: Պաշտպանական կողմի պնդումն առ այն, որ ամբաստանյալը ևս խաբվել է, տրամաբանական չէ, իսկ փաստարկներն առ այն, որ նախաքննական մարմինը որևէ քայլ չի ձեռնարկել ստուգելու այն հասցեները, որոնք վկայակոչել է ամբաստանյալը որպես իր կողմից ոսկու ստուգման հասցեներ, ողջամիտ չեն։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումները կառուցված են դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները միակողմանի և բացառապես պաշտպանության կողմի համար նախընտրելի սուբյեկտիվ մեկնաբանումների վրա, որոնք, նշյալ պատճառաբանությունների համատեքստում, անհիմն են և բողոքարկված դատական ակտի բեկանման իրավաչափ հիմք հանդիսանալ չեն կարող:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցները ամբաստանյալին վերադարձնելու մասին պաշտպանի պնդմանը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն դրանք վերադարձրել է նախաքննական մարմնին թիվ 59106016 քրեական գործով քննություն կատարելու համար։ Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ ամբաստանյալ Ս․Համբարձումյանը զրկված չէ համապատասխան միջնորդություն ներկայացնել թիվ 59106016 քրեական գործով վարույթն իրականացնող մարմնին։
Ելնելով վերոշարադրյալից՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սույն գործով թույլ չի տրվել նյութական կամ դատավարական իրավունքի նորմի այնպիսի խախտում, որը կարող էր հիմք հանդիսանալ բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և ամբաստանյալ Ս․Համբարձումյանի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու համար:
Անդրադառնալով Սոֆյա Համբարձումյանի նկատմամբ նշանակված պատժաչափին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝
2003 թվական ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն «2. Քրեական պատասխանատվությունից և պատժից ազատելը հնարավոր է միայն Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված հիմքերի և պայմանների առկայության դեպքում:»
2003 թվական ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն «1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:»
2003 թվական ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն «1. Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգիրքը ծառայում է մարդու ֆիզիկական, հոգեկան, նյութական, էկոլոգիական և այլ անվտանգությունն ապահովելուն:»
2003 թվական ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2003 թվական ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:»
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:»
2003 թվական ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(...)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը.»
2003 թվական ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվող համաներման ակտով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ դատապարտյալը կարող է լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատժից, կամ պատժի չկրած մասը կարող է փոխարինվել ավելի մեղմ պատժատեսակով»։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն» (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
«(...)Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով: Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր: (...)» (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետ):
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացրած որոշումներում, և կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների՝ հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
Այսպես, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-23-րդ կետերում իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման:
(...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված: Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման: Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը): Պատժի անհատականացման փաստական հիմքերի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, թիվ ՍԴ/0109/01/12, թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԿԴ/0252/01/13, թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և մի շարք այլ որոշումներում։
Վերոշարադրյալ իրավադրույթների, իրավական դիրքորոշումների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծություններին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Սոֆյա Համբարձումյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճ իրավական վերլուծության է ենթարկել գործի կոնկրետ հանգամանքները, հաշվի է առել ամբաստանյալ Սոֆյա Համբարձումյանի անձը բնութագրող հատկանիշները, պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, արդյունքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցում եկել է ճիշտ եզրահանգման առ այն, որ Սոֆյա Համբարձումյանի նկատմամբ պետք է նշանակել պատիժ ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով։
Այսպես, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Սոֆյա Համբարձումյանը նախկինում որևէ կերպ արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրական, խնամքին են երեք անչափահաս երեխաները, գործում առկա չեն Սոֆյա Համբարձումյանի պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող որևէ հանգամանք։ Ինչ վերաբերում է Երրորդ Բողոքաբերի՝ պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների առկայության վերաբերյալ փաստարկներին առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճորեն չի գնահատել մի շարք հանգամանքներ, մասնավորապես այն, որ Ս․Համբարձումյանը մոտ 12 (տասներկու) անձի վստահությունը դիտավորյալ չարաշահելու և խաբեության եղանակով նրանց անուններով բանկում գրավադրել է կեղծ ոսկյա առարկաներ, այնուհետև չի կատարել այդ անձանց անուններով կնքված վարկային պարտավորությունները և նշված անձինք տուժել են Սոֆյա Համբարձումյանը հանցավոր գործողությունների արդյունքում, բացի այդ, Սոֆյա Համբարձումյանը սույն քրեական գործի դատաքննության ընթացքում խուսափել է դատից և նրա նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել, նրա վարքը ողջ քննության մինչդատական և դատական դրսևորվել է բացասական, նա որևէ գործողություն չի ձեռնարկել իր գործողությունների արդյունքում պատճառված վնասների հարթմանն ուղղված, արարքը կատարել է օգտագործելով իրենից կախվածության մեջ գտնվող անձանց, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ նախ՝ պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքները սպառիչ թվարկված են քրեական օրենքով, իսկ վկայակոչված հանգամանքները ներառված չեն այդ ցանկում, իսկ հանցավորից կախյալ վիճակում գտնվող անձի նկատմամբ արարք կատարելը փաստող տվյալներ առկա չեն վարույթի նյութերում։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Ս․Համբարձումյանի նկատմամբ պատժաչափ սահմանելիս բավարար չափով պատճառաբանել է, թե հատկապես որ հանգամանքը կամ հանգամանքների համակցությունն է հիմք տվել հանգելու այն հետևության, թե որ պատժաչափը պետք է նշանակել ամբաստանյալի նկատմամբ, պատշաճ գնահատման է ենթարկել դրանք, ինչն, իր հերթին, հանգեցրել է պատժի անհատականացման սկզբունքի պահպանմամբ ամբաստանյալի նկատմամբ արդարացի պատժի նշանակման:
Անդրադառնալով բ/ կետով առաջադրված հարցադրմանը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ղեկավարվելով վերաբերելի իրավակարգավորումներով, իրավաչափ հետևության է հանգել Գ․Հովհաննիսյանի քաղաքացիական հայցն առանց քննության թողնելու մասին։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես վկայակոչել է Երրորդ բողոքաբերը, առկա է քաղաքացիական գործ (թիվ ԿԴ/1205/02/17), որով «Անելիք Բանկ» ՓԲԸ-ն դիմել է Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարան ընդդեմ պատասխանող Գոհար Հարությունի Հովհաննիսյանի` վարկի պարտքը բռնագանձելու, բռնագանձումը գրավադրված գույքի վրա տարածելու պահանջով, որը կասեցվել է մինչև ԵԱՔԴ/0002/01/17 քրեական գործով վերջնական դատական ակտի կայացումը: Նման պայմաններում, հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից բավարարվել է տուժող «Անելիքբանկ» ՓԲԸ քաղաքացիական հայցը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տուժող Գ․Հովհաննիսյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցն առանց քննության թողնելու և այն քաղաքացիական դատավարության կարգով ներկայացնելու հնարավորություն ընձեռնելով, Առաջին ատյանի դատարանը դատական սխալ թույլ չի տրվել, ավելին, հակառակ իրավիճակը չէր բխի առաջադրված և հաստատված մեղադրանքի ծավալից։
Անդրադառնալով Երրորդ բողոքաբերի այն պնդմանն, ըստ որի՝ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը պարտավոր էր նաև անդրադարձ կատարեր Սոֆյա Համբարձումյանի կողմից տուժողներ Կարեն Ավանեսյանի, Գոհար Հովհաննիսյանի, Տիգրան Բարսեղյանի դեմ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված արարքը կատարված լինելու փաստական հանգամանքներին, դատավճռով չի հաստատել այն փաստը, որ Սոֆյա Համբարձումյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքը կատարելու արդյունքում տուժողներ Կարեն Ավանեսյանը, Տիգրան Բարսեղյանը, Գոհար Հովհաննիսյանը դարձել են խարդախության զոհ, ինչպես նաև այդ արարքները կատարելու արդյունքում նրանց պատճառված վնասի չափին, Վերաքննիչ դատարանը, ղեկավարվելով 1998 թվականի հունվարի 12-ի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309-րդ հոդվածով, հարկ է համարում փաստել, որ գործի քննությունը դատարանում իրականացվում է մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանքի սահմաններում, իսկ դատարանը գործի փաստական հանգամանքները փոփոխելու և/կամ լրացնելու իրավասություն չունի։
Վերոշարադրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Սոֆյա Վարդանի Համբարձումյանի պաշտպան Ա․Խառատյանի, տուժող Գոհար Հարությունի Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ Գրիգորի Վարդանյանի և տուժող Գոհար Հարությունի Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչ Սերգեյ Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և վերաքննիչ բողոքները բավարարելու իրավաչափ հիմքեր չկան, Առաջին ատյանի դատարանը Սոֆյա Վարդանի Համբարձումյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքում մեղավոր ճանաչելով և որպես պատիժ 5 (հինգ) տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելով, տուժող Գ․Հովհաննիսյանի քաղաքացիական հայցն առանց քննության թողնելով, թույլ չի տվել դատական սխալ, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքերը: Հետևաբար, բողոքարկված դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ ներկայացված վերաքննիչ բողոքները՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության 367-րդ, 369-371-րդ և 379-380-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Պաշտպան Ա․Խառատյանի, տուժող Գոհար Հարությունի Հովհաննիսյանի լիազոր ներկայացուցիչներ Գրիգորի Վարդանյանի և Սերգեյ Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել՝ անփոփոխ թողնելով ամբաստանյալ Սոֆյա Վարդանի Համբարձումյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0002/01/17 գործով 2024 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճիռը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ