Հիմնական

Գործի համար: ԵԱՔԴ/0001/01/17
Վիճակագրական տողի համար : 14.1

Պատասխանող

Վարուժան Ալեքսանյան Վլադիմիր
Վարուժան Ալեքսանյան

Դատավոր

Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն

Աննա Մաթևոսյան

Դատավոր

Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն

Աննա Մաթևոսյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Վարուժան Ալեքսանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ 30.09.2014թ.աշխատելով ՀՀ ՔԿ Կոտայքի մարզային քննչական վարչության Նաիրիի քննչակն բաժնում որպես ավագ քննիչ, չարաշահել է իր պաշտոնեկան լիաորությունները և ծառայության նկատմամբ դրսևորել է անփույթ ևանբարեխիղ վերաբերմունք, չի կատարել իր ծառայողական պարտականությունները, որոնցով էական վնաս է պատճառել անձանց իրավունքներին ու օրինական շահերին։
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-06-06 14:30 1 Կայացել է
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-05-23 10:30 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-04-25 15:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-03-28 16:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-03-02 14:00 1 Նշանակվել է դատական նիստ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2017-02-06 16:30 1 Կայացել է
ԵԱՔԴ/0001/01/17


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն

«06» հունիսի 2017թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝

նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի,
քարտուղարությամբ` Հ.Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ա.Շահբազյանի,
տուժող Վ.Սաիյանի,
տուժողի ներկայացուցիչ Ի.Հակոբյանի,
ամբաստանյալ Վ.Ալեքսանյանի, պաշտպաններ` Լ.Գրիգորյանի, Գ.Հովհաննիսյանի

դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, քննության առնելով, քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանի` ծնված 1978 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս, հաշվառված է Կոտայքի մարզ, գյուղ Առինջ, փաստացի բնակվում է ք.Երևան, Դավթաշեն 4-րդ թաղամասի 44 շենքի 46 բնակարանում, որպես խափանման միջոց է ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին: Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը

ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչ Ա.Ժամկոչյանի 2016 թվականի ապրիլի 06-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 62208916 քրեական գործը:
Քննիչի 2016 թվականի դեկտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 62208916 քրեական գործով Վարուժան Ալեքսանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասով և երկու դրվագ 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքների կատարման համար:
ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչ Ա.Ժամկոչյանի 2016 թվականի դեկտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 62208916 քրեական գործով մեղադրյալ Վարուժան Ալեքսանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Քննիչի 2016 թվականի դեկտեմբերի 23-ի որոշմամբ դադարեցվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Տավուշի մարզային քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանի պաշտոնավարությունը:
Քննիչի 2016 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ թիվ 62208916 քրեական գործով Վահրամ Սաիյանը ճանաչվել է որպես տուժող:
2016 թվականի դեկտեմբերի 27-ին թիվ 62208916 քրեական գործով մեղադրյալ Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանին 2016 թվականի դեկտեմբերի 14-ին երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասով և երկու դրվագ 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանը 2017 թվականի հունվարի 09-ին թիվ 62208915 քրեական գործի մեղադրական եզրակացությունը հաստատել է և քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը Դատարանում ստացվել է 2017 թվականի հունվարի 11-ին:
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով քրեական գործը թիվ ԵԱՔԴ/0001/01/17 համարի ներքո մակագրվել և 2017 թվականի հունվարի 12-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Մաթևոսյանին:
Դատավոր Ա.Մաթևոսյանի 2017 թվականի հունվարի 12-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0001/01/17 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի հունվարի 27-ի որոշմամբ նշանակվել դատական քննության:
2017 թվականի ապրիլի 25-ին դատարան է ստացվել տուժողի ներկայացուցիչ Իրինա Հակոբյանի հայցադիմումը` ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանից հօգուտ Վահրամ Սաիյանի` 736.000 ՀՀ դրամ, որպես հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս բռնագանձելու մասին:
Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանին նախաքննության մարմինը ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել հետևյալ ձևակերպմամբ.
«[Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանը] 2014 թվականի սեպտեմբերի 30-ից աշխատելով ՀՀ քննչական կոմիտեի Կոտայքի մարզային քննչական վարչության Նաիրիի քննչական բաժնում որպես ավագ քննիչ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով իրեն տրված լիազորությունների շրջանակում հանդիսանալով մշտապես իշխանության ներկայացուցչի գործառույթներ իրականացնող պաշտոնատար անձ, չարաշահել է իր պաշտոնեական լիազորությունները և ծառայության նկատմամբ դրսևորել է անփույթ և անբարեխիղճ վերաբերմունք, չի կատարել իր ծառայողական պարտականությունները, որոնցով էական վնաս է պատճառել անձանց իրավունքներին ու օրինական շահերին, ինչպես նաև պետության օրինական շահերին։
Այսպես
Ավագ քննիչ Վարուժան Ալեքսանյանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17–րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 30-րդ և 55-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով հանդիսանալով գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության համար ինքնուրույն ուղղություն տվող, քրեական գործում պահվող նյութերի ամբողջականության համար պատասխանատվություն կրող պաշտոնատար անձ, իր վարույթում քննվող՝ 2014 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Նոր Հաճն քաղաքի բնակիչ Գագիկ Վարուժանի Մուրադյանի առողջությանը ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու դեպքի առթիվ հարուցված թիվ 20806114 քրեական գործով Կոտայքի մարզի դատախազությունից 18.05.2015թ. թիվ 63/130–քր–14 գրությամբ ստացել է սույն գործով տուժող Գագիկ Մուրադյանի հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսման ամփոփագրերը և խոսակցությունները պարունակող լազերային սկավառակը, որոնց ուսումնասիրությամբ դրանցում հայտնաբերել է դեպքի հանգամանքների շուրջ տեղի ունեցած իր և Գագիկ Մուրադյանի հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսումները։
Բացի այդ, նույն քրեական գործում հայտնաբերել է գործով նախկին քննիչի կողմից 2015 թվականի հունվարի 15-ին կազմված՝ Գագիկ Մուրադյանին պատկանող «Վոլցվագեն–Տուառեգ» մակնիշի 41 QV 111 համարանիշի ավտոմեքենայի սրահի զննության արձանագրությունը, որում արձանագրված չի եղել 2015 թվականի մարտի 3-ին նույն քննիչի կողմից կազմված հիշյալ ավտոմեքենայի լրացուցիչ զննության արձանագրությամբ հայտնաբերված արտաքին վնասվածքները։
Վերը մատնանշված գաղտնալսումները և 2015 թվականի հունվարի 15-ին կազմված զննության արձանագրությունը դատավարության մասնակիցներին հայտնի չդառնալու անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով, իր պաշտոնեական լիազորությունները ծառայության շահերին հակառակ օգտագործելով՝ քրեական գործի նյութեր հանդիսացող իր և Գագիկ Մուրադյանի հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսումները պարունակող թվով 62 ամփոփագրերը և լազերային սկավառակը, ինչպես նաև 2015 թվականի հունվարի 15-ին կատարված՝ Գագիկ Մուրադյանին պատկանող «Վոլցվագեն Տուառեգ» մակնիշի 41 QV 111 համարանիշի ավտոմեքենայի զննության արձանագրությունը հանել է քրեական գործի նյութերից։ Այնուհետև, նշված արձանագրությունը քրեական գործից դուրս բերելու հանգամանքը քողարկելու նպատակով գործից հանել է նաև նախորդ քննիչի կողմից կազմված քրեական գործում պահվող փաստաթղթերի ցուցակը, կազմել է նոր քրեական գործում պահվող փաստաթղթերի ցուցակ՝ դրանում չներառելով քրեական գործից հանված նյութերը, այն կցել է գործի նյութերին և քրեական գործը հանձնել է նույն բաժնի մեկ այլ քննիչի, ով գործը փոխանցել է ՀՀ ՔԿ ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչության վարույթ։
ՀՀ ՔԿ ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչության քննիչի կողմից քրեական գործում գաղտնալսման լազերային սկավառակի բացակայությունը հայտնաբերելուց և Վարուժան Ալեքսանյանին հայտնելուց հետո, վերջինս նույն դիտավորությամբ, կրկնօրինակման և փոփոխություններ կատարելու եղանակով կազմել է մեկ այլ գաղտնալսման սկավառակ՝ դրանում չձայնագրելով գործից հանված թվով 62 ամփոփագրերի խոսակցությունները, որից հետո սկավառակը 2016 թվականի հունվարի 11-ին փոխանցել է գործի նախաքննությունն իրականացնող քննիչին, ով այն կցել է քրեական գործին։
Վարուժան Ալեքսանյանի արարքի հետևանքով էական վնաս է պատճառվել պետության օրինական շահերին՝ հեղինակազրկվել է պետական իշխանության մարմինը՝ ՀՀ քննչական կոմիտեն և խաթարվել է քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի՝ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը միտված բնականոն գործունեությունը։
Բացի այդ, Վարուժան Ալեքսանյանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 27-րդ հոդվածով և 176-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված կարգով պարտավոր լինելով իր լիազորություններն իրականացնելիս քրեական գործ հարուցել հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու յուրաքանչյուր դեպքում, չի կատարել վերը նշված հոդվածների պահանջները, այն է՝ իր վարույթում քննվող՝ թիվ 20806114 քրեական գործով Կոտայքի մարզի դատախազությունից 18.05.2015թ. թիվ 63/130–քր-14 գրությամբ ստացել է նույն գործով տուժող Գագիկ Մուրադյանի հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսման ամփոփագրերը և խոսակցությունները պարունակող լազերային սկավառակը, որոնցում առկա է եղել Գագիկ Մուրադյանի և Արմեն Գրիգորյանի հեռախոսային խոսակցությունը՝ Վահրամ Սաիյանից 100.000 ԱՄՆ դոլար հափշտակելու կապակցությամբ նախնական համաձայնության գալու շուրջ։ Այդ կապակցությամբ Վարուժան Ալեքսանյանն օրենքով իր վրա դրված պարտականությունները չի կատարել, ինչի արդյունքում Գագիկ Մուրադյանը և Արմեն Գրիգորյանը իրականացրել են իրենց հանցավոր մտադրությունը՝ 2015 թ. օգոստոսի 3-ին առևանգել են Վահրամ Սաիյանին և ներկայացրել 100.000 ԱՄՆ դոլարի պահանջ, որից հետո միայն Վահրամ Սաիյանի հաղորդման հիման վրա 26.08.2015 թ–ին ՀՀ ՔԿ Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է քրեական գործ։
Վարուժան Ալեքսանյանի վերը նշված արարքի հետևանքով էական վնաս է պատճառվել Վահրամ Սաիյանի իրավունքներին ու օրինական շահերին, ինչպես նաև պետության օրինական շահերին՝ հեղինակազրկվել է պետական իշխանության մարմինը՝ ՀՀ քննչական կոմիտեն։ (…) »:


Արագացված դատական քննություն

Մինչ դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանի պաշտպանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով:
Ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանը միացավ պաշտպանի միջնորդությանը: Հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու իրավական հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և ընդունում է այն ամբողջ ծավալով: Միևնույն ժամանակ նշեց, որ չի ընդունում տուժող Վ.Սաիյանի ներկայացուցիչ Ի.Հակոբյանի կողմից ներկայացրած քաղաքացիական հայցը:
Մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս մեղադրող Ա.Շահբազյանը չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ:
Դատական նիստի ընթացքում տուժողի ներկայացուցիչ Ի.Հակոբյանն առարկեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու միջնորդության դեմ, նշելով, որ արագացված կարգ կիրառելու դեպքում ամբաստանյալ Վ.Ալեքսանյանի նկատմամբ նշանակվելիք առավել մեղմ պատժաչափը բավարար չէ նրան ուղղելու և հետագայում նրա կողմից այլ հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար:
Տուժող Վ.Սաիյանը միացավ իր ներկայացուցչի դիրքորոշմանը:
Դատարանը, լսելով ամբաստանյալ Վ.Ալեքսանյանի դիրքորոշումն իրեն առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ, հաշվի առնելով մինչ դատաքննություն սկսելը դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ պաշտպանի միջնորդությունը, ինչպես նաև հաշվի առնելով այդ կապակցությամբ մեղադրողի հայտնած դիրքորոշումը, գտնում է, որ սույն քրեական գործի քննությունը պետք է անցկացնել արագացված դատական քննության կարգով` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։

Մինչև դատաքննությունն սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե`
1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, և
2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և
3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի այդպիսին։
3. Դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի 375.1 հոդվածով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնում արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հակառակ դեպքում դատական քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով։
5. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում։ Սակայն, ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
8. Սույն օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 քրեական գործով Շ.Ամիրխանյանի և Գ.Ֆարմանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24-ին կայացրած որոշման 24-րդ կետերում հայտնել է հետևյալը.
«(…) [Դ]ատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները.
1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2-րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը,
4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
Դատարանը, սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով վերը շարադրված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, արձանագրում է հետևյալը.
ա) ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
բ) ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
գ) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2–րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, մինչև դատաքննությունն սկսելը։
դ) մեղադրող Ա.Շահբազյանը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
ե) Վարուժան Ալեքսանյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներ գործելու մեջ, որոնք դասվում են համապատասխանաբար միջին ծանրության և ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին։
Ինչ վերաբերում է դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ տուժողի և նրա ներկայացուցչի առարկությանն այն պատճառաբանությամբ, որ այդ դեպքում ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի նկատմամբ նշանակվելիք մեղմ պատիժը բավարար չէ նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար, ապա դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵՇԴ/0097/01/09 քրեական գործով Տ.Քամալյանի վերաբերյալ 2001 թվականի մարտի 26-ին կայացված որոշման 19-20-րդ կետերում հայտնել է հետևյալը.
«(…) [Տ]ուժողի համար իր գործի «արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ» քննությունը, inter alia, ենթադրում է, որ
ա. Դատախազը (մեղադրողը) արագացված դատական քննության դեմ առարկելու կամ չառարկելու հարցը լուծելիս, պետք է հաշվի առնի տուժողի դիրքորոշումը՝ որպես մեղադրանքի կողմի սուբյեկտի (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6–րդ հոդվածի 21–րդ կետ):
բ. Դատարանը չի կարող անցնել դատական քննության արագացված կարգի՝ առանց այդ հարցի կապակցությամբ տուժողի դիրքորոշումը պարզելու:
գ. Դատարանը կարող է դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը մերժել, եթե դրա դեմ առարկում է տուժողը: Այդ դեպքում դատարանը կայացնում է առանձին որոշում, որում պատճառաբանում է արագացված դատական քննության արդյունքում տուժողի օրինական շահերի վտանգման հանգամանքը:
Դատախազի (մեղադրողի) և դատարանի համար, սույն որոշման նախորդ կետի հիման վրա, համապատասխանաբար, դատական քննության արագացված կարգի դեմ առարկելու և ամբաստանյալի համապատասխան միջնորդությունը մերժելու հարցը լուծելիս տուժողի դիրքորոշումը պետք է վճռական նշանակություն ունենա մասնավորապես այն դեպքերում, երբ տուժողը՝
ա. ողջամտորեն հիմնավորում է, որ իրեն հասցված վնասն ամբողջությամբ հատուցված չէ,
բ. փաստարկված առարկում է գործի փաստական հանգամանքների դեմ: »:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ ամբաստանյալի միջնորդությունը մերժելու հարցը լուծելիս տուժողի դիրքորոշումը կարող է վճռական նշանակություն ունենալ միայն այն դեպքում, երբ վերջինս ողջամտորեն հիմնավորում է, որ իրեն հասցված վնասն ամբողջությամբ հատուցված չէ կամ փաստարկված առարկում է գործի փաստական հանգամանքների դեմ: Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալից բացի որևէ այլ հիմնավորմամբ տուժողի առարկությունը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու համար խոչընդոտ հանդիսանալ չի կարող: Ուստի, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով, Դատարանը որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։


Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը

Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանը մեղավորությամբ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրեն մեղսագրվող արարքները, դրանք կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը ՀՀ քրեական դատավարության 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` չի կարող գերազանցել նշված հանցագործության համար օրենքով նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…)Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում այն, որ նա`
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2016 թվականի դեկտեմբերի 29-ի տեղեկանքի համաձայն ` դատվածություն չունի,
- «Դավիթաշեն 4/Ա1» համատիրության կառավարչի բնութագրի համաձայն՝ բնութագրվում է դրական,
- ՀՀ քննչական կոմիտեի Տավուշի մարզային քննչական վարչության պետի ծառայողական բնութագրի համաձայն` բնութագրվում է դրական,
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ոչ սպառիչ ցանկը, այն է`
« (…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը:
(…)»:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում»:
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի` (…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները, հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները
Վերը շարադրված իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո՝ Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում այն, որ նա խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխա (հիմք` Միլենա Վարուժանի Ալեքսանյանի ԱԱ Νº 171654 և Մոնիկա Վարուժանի Ալեքսանյանի ԱԱ Νº 417672 ծննդյան վկայականների պատճենները), առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ:
Դատարանն ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցանքի համար, բացի ազատազրկման ձևով պատժից, նախատեսված է պատժի այլընտրանքային տեսակներ՝ տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից երեքհարյուրապատիկի չափով, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկում՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով, կալանք՝ երկուսից երեք ամիս ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցանքի համար որպես պատիժ նախատեսված է տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով 2009 թվականի փետրվարի 17–ին կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) [Ա]յլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։»
Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա կատարած կոնկրետ արարքը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի` տուգանքի կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը:
Այսինքն` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված առավել նվազ պատժատեսակը` տուգանքը, որպիսի պայմաններում հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացումը: Տվյալ դեպքում տուգանքը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանքների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: (...):
3. Եթե հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է միայն միջին ծանրության կամ միջին ծանրության և ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Ընդ որում, ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել տասը տարին:
(...)»
Հաշվի առնելով, որ սույն գործով Վ.Ալեքսանյանին մեղսագրված հանցավոր արարքների համակցությունն ընդգրկում է միջին ծանրության և ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ` Դատարանը գտնում է, որ Վ.Ալեքսանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի համար նշանակվող տուգանքը լրիվ գումարելու միջոցով։
Անդրադառնալով տուժող Վ.Սաիյանի ներկայացուցիչ Ի.Հակոբյանի կողմից ներկայացրած քաղաքացիական հայցին` ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանից հօգուտ Վահրամ Սաիյանի` 736.000 ՀՀ դրամ, որպես հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս բռնագանձելու մասին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 հոդվածի համաձայն`
«(...) 6. Եթե տվյալ գործով հարուցված է նաև քաղաքացիական հայց, և ամբաստանյալը (մեղադրյալը) կամ քաղաքացիական պատասխանողը ընդունում է այն, ապա դատարանը դատավճռով բավարարում է նաև քաղաքացիական հայցը, եթե այն չի հակասում օրենքին: Այդ դեպքում դատարանը պետք է լրացուցիչ պարզի, թե արդյոք հայցի ընդունումը կամավոր է, և արդյոք այն վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին: Դատարանը, գտնելով, որ հայցի ընդունումը հակասում է օրենքին կամ կամավոր չէ կամ վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին, հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը:
Իսկ այն դեպքում, երբ ամբաստանյալը կամ քաղաքացիական պատասխանողը քաղաքացիական հայցը չի ընդունում, ապա դատարանը քաղաքացիական հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը: »
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Վ.Ալեքսանյանը չի ընդունել տուժող Վ.Սաիյանի ներկայացուցիչ Ի.Հակոբյանի կողմից ներկայացրած քաղաքացիական հայցը և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 հոդվածի 6-րդ մասի դրույթները, Դատարանը գտնում է, որ տուժողի ներկայացուցիչ Ի.Հակոբյանի քաղաքացիական հայցը պետք է թողնել առանց քննության` նրան բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Վ.Ալեքսանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնեը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, քրեական գործում բացակայում են դատական ծախսերի (այդպիսիք առկա լինելու պարագայում էլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու դեպքում դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման) վերաբերյալ տվյալները, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով` Դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքներ կատարելու համար և դատապարտել.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով` տուգանքի, նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով` տուգանքի, նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի` 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժների լրիվ գումարման սկզբունքի կիրառմամբ` ամբաստանյալ Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք` 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
Ամբաստանյալ Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Տուժողի ներկայացուցիչ Իրինա Հակոբյանի քաղաքացիական հայցը` 736.000 (յոթ հարյուր երեսունվեց հազար) ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու մասով, թողնել առանց քննության` պարզաբանելով այդ պահանջով քաղաքացիական դատավարության կարգով դատարան դիմելու նրա իրավունքը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1–ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։




ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0001/01/17
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 11-01-2017
Ինչ կարգով է գործը ստացվել Առաջին անգամ
Դատախազություն ՀՀ Գլխավոր դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 62208916
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Վարուժան Ալեքսանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ 30.09.2014թ.աշխատելով ՀՀ ՔԿ Կոտայքի մարզային քննչական վարչության Նաիրիի քննչակն բաժնում որպես ավագ քննիչ, չարաշահել է իր պաշտոնեկան լիաորությունները և ծառայության նկատմամբ դրսևորել է անփույթ ևանբարեխիղ վերաբերմունք, չի կատարել իր ծառայողական պարտականությունները, որոնցով էական վնաս է պատճառել անձանց իրավունքներին ու օրինական շահերին։
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Վարուժան
Ազգանուն Ալեքսանյան
Հայրանուն Վլադիմիր
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Լրացուցիչ ինֆորմացիա փաստացի բնակվ. է Դավթաշեն 4 թաղ., 44-46
Վիճակագրական տողի համարը 14.1
Չափահաս Այո
Մակագրել
Երբ 11-01-2017
Նախագահող դատավոր
Անուն Աննա
Ազգանուն Մաթևոսյան
Ընդունվել է վարույթ
Երբ 27-01-2017
Որոշումը ուղարկվել է կողմերին 12-01-2017
Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը 12-01-2017
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 06-02-2017
Դատավարության կողմեր Մեղադրյալ
Դատավարության կողմեր Տուժող
Դատավարության կողմեր Մեղադրող
Դատավարության կողմեր Պաշտպան
Դատավարության կողմեր
Անուն Վարուժան
Ազգանուն Ալեքսանյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Դատավարության կողմեր
Անուն Վահրամ
Ազգանուն Սաիյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Դատավարության կողմեր
Անուն Ա.
Ազգանուն Շահբազյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Դատավարության կողմեր
Անուն Լիանա
Ազգանուն Գրիգորյան
Հասցե ---------------
Սեռ 0
Ժամ 16:30
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 02-03-2017
Ժամ 14:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 28-03-2017
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Չի կայացել
Չկայացման պատճառը 0556/06/16 գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 25-04-2017
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 23-05-2017
Ժամ 10:30
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
Երբ 06-06-2017
Ժամ 14:30
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 06-06-2017
Մեղադրական
Մեղադրյալ
Անուն Վարուժան
Ազգանուն Ալեքսանյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Ամսաթիվ 06-06-2017
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Առավել ծանր հանցագործության հոդված
Առավել ծանր հանցագործության հոդված
Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով Դատապարտվել է
Հիմնական պատիժ Տուգանք
Բռնագանձնված գույքի չափը 500.000 ՀՀ դրամ
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը ԵԱՔԴ/0001/01/17


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն

«06» հունիսի 2017թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝

նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի,
քարտուղարությամբ` Հ.Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ա.Շահբազյանի,
տուժող Վ.Սաիյանի,
տուժողի ներկայացուցիչ Ի.Հակոբյանի,
ամբաստանյալ Վ.Ալեքսանյանի, պաշտպաններ` Լ.Գրիգորյանի, Գ.Հովհաննիսյանի

դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, քննության առնելով, քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանի` ծնված 1978 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս, հաշվառված է Կոտայքի մարզ, գյուղ Առինջ, փաստացի բնակվում է ք.Երևան, Դավթաշեն 4-րդ թաղամասի 44 շենքի 46 բնակարանում, որպես խափանման միջոց է ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին: Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը

ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչ Ա.Ժամկոչյանի 2016 թվականի ապրիլի 06-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 62208916 քրեական գործը:
Քննիչի 2016 թվականի դեկտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 62208916 քրեական գործով Վարուժան Ալեքսանյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասով և երկու դրվագ 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքների կատարման համար:
ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչ Ա.Ժամկոչյանի 2016 թվականի դեկտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 62208916 քրեական գործով մեղադրյալ Վարուժան Ալեքսանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Քննիչի 2016 թվականի դեկտեմբերի 23-ի որոշմամբ դադարեցվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Տավուշի մարզային քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանի պաշտոնավարությունը:
Քննիչի 2016 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ թիվ 62208916 քրեական գործով Վահրամ Սաիյանը ճանաչվել է որպես տուժող:
2016 թվականի դեկտեմբերի 27-ին թիվ 62208916 քրեական գործով մեղադրյալ Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանին 2016 թվականի դեկտեմբերի 14-ին երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասով և երկու դրվագ 314-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և կրկին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանը 2017 թվականի հունվարի 09-ին թիվ 62208915 քրեական գործի մեղադրական եզրակացությունը հաստատել է և քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը Դատարանում ստացվել է 2017 թվականի հունվարի 11-ին:
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով քրեական գործը թիվ ԵԱՔԴ/0001/01/17 համարի ներքո մակագրվել և 2017 թվականի հունվարի 12-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Մաթևոսյանին:
Դատավոր Ա.Մաթևոսյանի 2017 թվականի հունվարի 12-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0001/01/17 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի հունվարի 27-ի որոշմամբ նշանակվել դատական քննության:
2017 թվականի ապրիլի 25-ին դատարան է ստացվել տուժողի ներկայացուցիչ Իրինա Հակոբյանի հայցադիմումը` ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանից հօգուտ Վահրամ Սաիյանի` 736.000 ՀՀ դրամ, որպես հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս բռնագանձելու մասին:
Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանին նախաքննության մարմինը ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել հետևյալ ձևակերպմամբ.
«[Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանը] 2014 թվականի սեպտեմբերի 30-ից աշխատելով ՀՀ քննչական կոմիտեի Կոտայքի մարզային քննչական վարչության Նաիրիի քննչական բաժնում որպես ավագ քննիչ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով իրեն տրված լիազորությունների շրջանակում հանդիսանալով մշտապես իշխանության ներկայացուցչի գործառույթներ իրականացնող պաշտոնատար անձ, չարաշահել է իր պաշտոնեական լիազորությունները և ծառայության նկատմամբ դրսևորել է անփույթ և անբարեխիղճ վերաբերմունք, չի կատարել իր ծառայողական պարտականությունները, որոնցով էական վնաս է պատճառել անձանց իրավունքներին ու օրինական շահերին, ինչպես նաև պետության օրինական շահերին։
Այսպես
Ավագ քննիչ Վարուժան Ալեքսանյանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17–րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 30-րդ և 55-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով հանդիսանալով գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության համար ինքնուրույն ուղղություն տվող, քրեական գործում պահվող նյութերի ամբողջականության համար պատասխանատվություն կրող պաշտոնատար անձ, իր վարույթում քննվող՝ 2014 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Նոր Հաճն քաղաքի բնակիչ Գագիկ Վարուժանի Մուրադյանի առողջությանը ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու դեպքի առթիվ հարուցված թիվ 20806114 քրեական գործով Կոտայքի մարզի դատախազությունից 18.05.2015թ. թիվ 63/130–քր–14 գրությամբ ստացել է սույն գործով տուժող Գագիկ Մուրադյանի հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսման ամփոփագրերը և խոսակցությունները պարունակող լազերային սկավառակը, որոնց ուսումնասիրությամբ դրանցում հայտնաբերել է դեպքի հանգամանքների շուրջ տեղի ունեցած իր և Գագիկ Մուրադյանի հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսումները։
Բացի այդ, նույն քրեական գործում հայտնաբերել է գործով նախկին քննիչի կողմից 2015 թվականի հունվարի 15-ին կազմված՝ Գագիկ Մուրադյանին պատկանող «Վոլցվագեն–Տուառեգ» մակնիշի 41 QV 111 համարանիշի ավտոմեքենայի սրահի զննության արձանագրությունը, որում արձանագրված չի եղել 2015 թվականի մարտի 3-ին նույն քննիչի կողմից կազմված հիշյալ ավտոմեքենայի լրացուցիչ զննության արձանագրությամբ հայտնաբերված արտաքին վնասվածքները։
Վերը մատնանշված գաղտնալսումները և 2015 թվականի հունվարի 15-ին կազմված զննության արձանագրությունը դատավարության մասնակիցներին հայտնի չդառնալու անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով, իր պաշտոնեական լիազորությունները ծառայության շահերին հակառակ օգտագործելով՝ քրեական գործի նյութեր հանդիսացող իր և Գագիկ Մուրադյանի հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսումները պարունակող թվով 62 ամփոփագրերը և լազերային սկավառակը, ինչպես նաև 2015 թվականի հունվարի 15-ին կատարված՝ Գագիկ Մուրադյանին պատկանող «Վոլցվագեն Տուառեգ» մակնիշի 41 QV 111 համարանիշի ավտոմեքենայի զննության արձանագրությունը հանել է քրեական գործի նյութերից։ Այնուհետև, նշված արձանագրությունը քրեական գործից դուրս բերելու հանգամանքը քողարկելու նպատակով գործից հանել է նաև նախորդ քննիչի կողմից կազմված քրեական գործում պահվող փաստաթղթերի ցուցակը, կազմել է նոր քրեական գործում պահվող փաստաթղթերի ցուցակ՝ դրանում չներառելով քրեական գործից հանված նյութերը, այն կցել է գործի նյութերին և քրեական գործը հանձնել է նույն բաժնի մեկ այլ քննիչի, ով գործը փոխանցել է ՀՀ ՔԿ ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչության վարույթ։
ՀՀ ՔԿ ՀԿԳ քննության գլխավոր վարչության քննիչի կողմից քրեական գործում գաղտնալսման լազերային սկավառակի բացակայությունը հայտնաբերելուց և Վարուժան Ալեքսանյանին հայտնելուց հետո, վերջինս նույն դիտավորությամբ, կրկնօրինակման և փոփոխություններ կատարելու եղանակով կազմել է մեկ այլ գաղտնալսման սկավառակ՝ դրանում չձայնագրելով գործից հանված թվով 62 ամփոփագրերի խոսակցությունները, որից հետո սկավառակը 2016 թվականի հունվարի 11-ին փոխանցել է գործի նախաքննությունն իրականացնող քննիչին, ով այն կցել է քրեական գործին։
Վարուժան Ալեքսանյանի արարքի հետևանքով էական վնաս է պատճառվել պետության օրինական շահերին՝ հեղինակազրկվել է պետական իշխանության մարմինը՝ ՀՀ քննչական կոմիտեն և խաթարվել է քրեական հետապնդում իրականացնող մարմնի՝ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը միտված բնականոն գործունեությունը։
Բացի այդ, Վարուժան Ալեքսանյանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 27-րդ հոդվածով և 176-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված կարգով պարտավոր լինելով իր լիազորություններն իրականացնելիս քրեական գործ հարուցել հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու յուրաքանչյուր դեպքում, չի կատարել վերը նշված հոդվածների պահանջները, այն է՝ իր վարույթում քննվող՝ թիվ 20806114 քրեական գործով Կոտայքի մարզի դատախազությունից 18.05.2015թ. թիվ 63/130–քր-14 գրությամբ ստացել է նույն գործով տուժող Գագիկ Մուրադյանի հեռախոսային խոսակցությունների գաղտնալսման ամփոփագրերը և խոսակցությունները պարունակող լազերային սկավառակը, որոնցում առկա է եղել Գագիկ Մուրադյանի և Արմեն Գրիգորյանի հեռախոսային խոսակցությունը՝ Վահրամ Սաիյանից 100.000 ԱՄՆ դոլար հափշտակելու կապակցությամբ նախնական համաձայնության գալու շուրջ։ Այդ կապակցությամբ Վարուժան Ալեքսանյանն օրենքով իր վրա դրված պարտականությունները չի կատարել, ինչի արդյունքում Գագիկ Մուրադյանը և Արմեն Գրիգորյանը իրականացրել են իրենց հանցավոր մտադրությունը՝ 2015 թ. օգոստոսի 3-ին առևանգել են Վահրամ Սաիյանին և ներկայացրել 100.000 ԱՄՆ դոլարի պահանջ, որից հետո միայն Վահրամ Սաիյանի հաղորդման հիման վրա 26.08.2015 թ–ին ՀՀ ՔԿ Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում հարուցվել է քրեական գործ։
Վարուժան Ալեքսանյանի վերը նշված արարքի հետևանքով էական վնաս է պատճառվել Վահրամ Սաիյանի իրավունքներին ու օրինական շահերին, ինչպես նաև պետության օրինական շահերին՝ հեղինակազրկվել է պետական իշխանության մարմինը՝ ՀՀ քննչական կոմիտեն։ (…) »:


Արագացված դատական քննություն

Մինչ դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանի պաշտպանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով:
Ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանը միացավ պաշտպանի միջնորդությանը: Հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու իրավական հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և ընդունում է այն ամբողջ ծավալով: Միևնույն ժամանակ նշեց, որ չի ընդունում տուժող Վ.Սաիյանի ներկայացուցիչ Ի.Հակոբյանի կողմից ներկայացրած քաղաքացիական հայցը:
Մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս մեղադրող Ա.Շահբազյանը չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ:
Դատական նիստի ընթացքում տուժողի ներկայացուցիչ Ի.Հակոբյանն առարկեց արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու միջնորդության դեմ, նշելով, որ արագացված կարգ կիրառելու դեպքում ամբաստանյալ Վ.Ալեքսանյանի նկատմամբ նշանակվելիք առավել մեղմ պատժաչափը բավարար չէ նրան ուղղելու և հետագայում նրա կողմից այլ հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար:
Տուժող Վ.Սաիյանը միացավ իր ներկայացուցչի դիրքորոշմանը:
Դատարանը, լսելով ամբաստանյալ Վ.Ալեքսանյանի դիրքորոշումն իրեն առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ, հաշվի առնելով մինչ դատաքննություն սկսելը դատաքննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ պաշտպանի միջնորդությունը, ինչպես նաև հաշվի առնելով այդ կապակցությամբ մեղադրողի հայտնած դիրքորոշումը, գտնում է, որ սույն քրեական գործի քննությունը պետք է անցկացնել արագացված դատական քննության կարգով` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։

Մինչև դատաքննությունն սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե`
1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, և
2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և
3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի այդպիսին։
3. Դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի 375.1 հոդվածով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնում արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հակառակ դեպքում դատական քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով։
5. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում։ Սակայն, ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
8. Սույն օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 քրեական գործով Շ.Ամիրխանյանի և Գ.Ֆարմանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24-ին կայացրած որոշման 24-րդ կետերում հայտնել է հետևյալը.
«(…) [Դ]ատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները.
1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2-րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը,
4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
Դատարանը, սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով վերը շարադրված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, արձանագրում է հետևյալը.
ա) ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
բ) ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
գ) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպան Գ.Հովհաննիսյանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2–րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, մինչև դատաքննությունն սկսելը։
դ) մեղադրող Ա.Շահբազյանը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
ե) Վարուժան Ալեքսանյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներ գործելու մեջ, որոնք դասվում են համապատասխանաբար միջին ծանրության և ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին։
Ինչ վերաբերում է դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ տուժողի և նրա ներկայացուցչի առարկությանն այն պատճառաբանությամբ, որ այդ դեպքում ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի նկատմամբ նշանակվելիք մեղմ պատիժը բավարար չէ նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու համար, ապա դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵՇԴ/0097/01/09 քրեական գործով Տ.Քամալյանի վերաբերյալ 2001 թվականի մարտի 26-ին կայացված որոշման 19-20-րդ կետերում հայտնել է հետևյալը.
«(…) [Տ]ուժողի համար իր գործի «արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ» քննությունը, inter alia, ենթադրում է, որ
ա. Դատախազը (մեղադրողը) արագացված դատական քննության դեմ առարկելու կամ չառարկելու հարցը լուծելիս, պետք է հաշվի առնի տուժողի դիրքորոշումը՝ որպես մեղադրանքի կողմի սուբյեկտի (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6–րդ հոդվածի 21–րդ կետ):
բ. Դատարանը չի կարող անցնել դատական քննության արագացված կարգի՝ առանց այդ հարցի կապակցությամբ տուժողի դիրքորոշումը պարզելու:
գ. Դատարանը կարող է դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը մերժել, եթե դրա դեմ առարկում է տուժողը: Այդ դեպքում դատարանը կայացնում է առանձին որոշում, որում պատճառաբանում է արագացված դատական քննության արդյունքում տուժողի օրինական շահերի վտանգման հանգամանքը:
Դատախազի (մեղադրողի) և դատարանի համար, սույն որոշման նախորդ կետի հիման վրա, համապատասխանաբար, դատական քննության արագացված կարգի դեմ առարկելու և ամբաստանյալի համապատասխան միջնորդությունը մերժելու հարցը լուծելիս տուժողի դիրքորոշումը պետք է վճռական նշանակություն ունենա մասնավորապես այն դեպքերում, երբ տուժողը՝
ա. ողջամտորեն հիմնավորում է, որ իրեն հասցված վնասն ամբողջությամբ հատուցված չէ,
բ. փաստարկված առարկում է գործի փաստական հանգամանքների դեմ: »:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ ամբաստանյալի միջնորդությունը մերժելու հարցը լուծելիս տուժողի դիրքորոշումը կարող է վճռական նշանակություն ունենալ միայն այն դեպքում, երբ վերջինս ողջամտորեն հիմնավորում է, որ իրեն հասցված վնասն ամբողջությամբ հատուցված չէ կամ փաստարկված առարկում է գործի փաստական հանգամանքների դեմ: Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալից բացի որևէ այլ հիմնավորմամբ տուժողի առարկությունը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու համար խոչընդոտ հանդիսանալ չի կարող: Ուստի, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով, Դատարանը որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։


Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը

Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանը մեղավորությամբ կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրեն մեղսագրվող արարքները, դրանք կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը ՀՀ քրեական դատավարության 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` չի կարող գերազանցել նշված հանցագործության համար օրենքով նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…)Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործը, գտնում է, որ ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում այն, որ նա`
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2016 թվականի դեկտեմբերի 29-ի տեղեկանքի համաձայն ` դատվածություն չունի,
- «Դավիթաշեն 4/Ա1» համատիրության կառավարչի բնութագրի համաձայն՝ բնութագրվում է դրական,
- ՀՀ քննչական կոմիտեի Տավուշի մարզային քննչական վարչության պետի ծառայողական բնութագրի համաձայն` բնութագրվում է դրական,
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ոչ սպառիչ ցանկը, այն է`
« (…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը:
(…)»:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում»:
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի` (…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները, հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները
Վերը շարադրված իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո՝ Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում այն, որ նա խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխա (հիմք` Միլենա Վարուժանի Ալեքսանյանի ԱԱ Νº 171654 և Մոնիկա Վարուժանի Ալեքսանյանի ԱԱ Νº 417672 ծննդյան վկայականների պատճենները), առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ:
Դատարանն ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցանքի համար, բացի ազատազրկման ձևով պատժից, նախատեսված է պատժի այլընտրանքային տեսակներ՝ տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից երեքհարյուրապատիկի չափով, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկում՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով, կալանք՝ երկուսից երեք ամիս ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցանքի համար որպես պատիժ նախատեսված է տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով 2009 թվականի փետրվարի 17–ին կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) [Ա]յլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը։»
Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա կատարած կոնկրետ արարքը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի` տուգանքի կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը:
Այսինքն` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված առավել նվազ պատժատեսակը` տուգանքը, որպիսի պայմաններում հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացումը: Տվյալ դեպքում տուգանքը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանքների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: (...):
3. Եթե հանցանքների համակցությունն ընդգրկում է միայն միջին ծանրության կամ միջին ծանրության և ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ, ապա վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Ընդ որում, ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել տասը տարին:
(...)»
Հաշվի առնելով, որ սույն գործով Վ.Ալեքսանյանին մեղսագրված հանցավոր արարքների համակցությունն ընդգրկում է միջին ծանրության և ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ` Դատարանը գտնում է, որ Վ.Ալեքսանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի համար նշանակվող տուգանքը լրիվ գումարելու միջոցով։
Անդրադառնալով տուժող Վ.Սաիյանի ներկայացուցիչ Ի.Հակոբյանի կողմից ներկայացրած քաղաքացիական հայցին` ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանից հօգուտ Վահրամ Սաիյանի` 736.000 ՀՀ դրամ, որպես հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս բռնագանձելու մասին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 հոդվածի համաձայն`
«(...) 6. Եթե տվյալ գործով հարուցված է նաև քաղաքացիական հայց, և ամբաստանյալը (մեղադրյալը) կամ քաղաքացիական պատասխանողը ընդունում է այն, ապա դատարանը դատավճռով բավարարում է նաև քաղաքացիական հայցը, եթե այն չի հակասում օրենքին: Այդ դեպքում դատարանը պետք է լրացուցիչ պարզի, թե արդյոք հայցի ընդունումը կամավոր է, և արդյոք այն վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին: Դատարանը, գտնելով, որ հայցի ընդունումը հակասում է օրենքին կամ կամավոր չէ կամ վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին, հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը:
Իսկ այն դեպքում, երբ ամբաստանյալը կամ քաղաքացիական պատասխանողը քաղաքացիական հայցը չի ընդունում, ապա դատարանը քաղաքացիական հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը: »
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Վ.Ալեքսանյանը չի ընդունել տուժող Վ.Սաիյանի ներկայացուցիչ Ի.Հակոբյանի կողմից ներկայացրած քաղաքացիական հայցը և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1 հոդվածի 6-րդ մասի դրույթները, Դատարանը գտնում է, որ տուժողի ներկայացուցիչ Ի.Հակոբյանի քաղաքացիական հայցը պետք է թողնել առանց քննության` նրան բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Վ.Ալեքսանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնեը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելանքի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, ամբաստանյալ Վարուժան Ալեքսանյանի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, քրեական գործում բացակայում են դատական ծախսերի (այդպիսիք առկա լինելու պարագայում էլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու դեպքում դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման) վերաբերյալ տվյալները, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով` Դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքներ կատարելու համար և դատապարտել.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 308-րդ հոդվածի 1-ին մասով` տուգանքի, նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկի` 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով,
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի 1-ին մասով` տուգանքի, նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկի` 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` պատիժների լրիվ գումարման սկզբունքի կիրառմամբ` ամբաստանյալ Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք` 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
Ամբաստանյալ Վարուժան Վլադիմիրի Ալեքսանյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Տուժողի ներկայացուցիչ Իրինա Հակոբյանի քաղաքացիական հայցը` 736.000 (յոթ հարյուր երեսունվեց հազար) ՀՀ դրամ գումար բռնագանձելու մասով, թողնել առանց քննության` պարզաբանելով այդ պահանջով քաղաքացիական դատավարության կարգով դատարան դիմելու նրա իրավունքը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
Դատավճիռը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1–ին կետով նախատեսված հիմքով չի կարող բողոքարկվել։




ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 06-06-2017
Դատավճռի, որոշման կատարում
Ամսաթիվ 11-07-2017
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 27-07-2017
Էջերի քանակ 5 հատոր (280թ., 248թ., 244թ., 160թ., 126թ.)