Գործ No ԵԱՔԴ/0251/01/16

ՈՐՈՇՈՒՄ

քրեական գործի վարույթը կարճելու և
քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին

ՙ27՚ փետրվարի 2017թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը

նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Էդգար Պետրոսյանի
տուժող Անահիտ Մխիթարյանի

Դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էմմանուել Ռոբերտի Յանիկինի /ծնված 1995 թվականի օգոստոսի 03-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված քաղաք Երևան, Րաֆֆու 77-րդ շենք, 9-րդ բնակարան, բնակվող` քաղաք Երևան, Գ.Արծրունու 90-րդ շենք, 37-րդ բնակարան/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 1-ին մասով.

ՊԱՐԶԵՑ

2016 թվականի դեկտեմբերի 01-ին ՀՀ ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 09174016 քրեական գործը:
2016 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Էմմանուել Յանիկինը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2016 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Էմմանուել Յանիկինին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2016 թվականի դեկտեմբերի 27-ին թիվ 09174016 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:

Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Էմմանուել Յանիկինին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնաուրիշի գույքի զգալի չափի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2016 թվականի նոյեմբերի 27-ին` ժամը 18:00-ի սահմաններում գնացել է Երևան քաղաքի Ազատության 24/9-րդ հասցեում գտնվող դեղատուն, որտեղ մտնելով ներս օգտվել է հաճախորդներ լինելու, ինչպես նաև դեղատան աշխատակիցների կողմից վերջիններիս սպասարկելու և իրեն ուշադրություն չդարձնելու հանգամանքից, ապա մոտեցել ՙԺիլետ՚ տեսակի սափրման գլխիկներ վաճառելու տաղավարին և այդտեղից գաղտնի հափշտակել զգալի չափի` 24.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր արժողության թվով երեք տուփ ՙԺիլետ՚ տեսակի սափրման գլխիկներ: Նշված փաստը նկատել է խանութի աշխատակից Քրիստինե Պետրոսյանը, ով մոտենալով Էմմանուել Յանիկինին, փորձել է պարզաբանել վերջինիս արարքը, սակայն Էմմանուել Յանիկինը, տեսնելով Քրիստինե Պետրոսյանին, անմիջապես դուրս է եկել դեղատնից և վազելով հեռացել: Քրիստինե Պետրոսյանը նրա հետևից անմիջապես դուրս գալով` սկսել է վազելով հետապնդել նրան, որի ընթացքում Էմմանուել Յանիկինն իր ձեռքից գցել է հափշտակած երեք տուփ ՙԺիլետ՚ տեսակի սափրման գլխիկները և վազելով հեռացել` չկարողանալով հանցագործությունն ավարտին հասցնել իր կամքից անկախ հանգամանքներով:՚:

Քրեական գործի դատական քննության նախապատրաստական փուլում ամբաստանյալ Էմմանուել Յանիկինը միջնորդել է իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել` տուժող Անահիտ Մխիթարյանի հետ հաշտության հիմքով:
Ամբաստանյալ Էմմանուել Յանիկինն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և զղջացել կատարած արարքի համար, հայտարարելով, որ հաշտվել է տուժող Անահիտ Մխիթարյանի հետ:
Տուժող Անահիտ Մխիթարյանը նույնպես հայտարարել է, որ հաշտվել է ամբաստանյալ Էմմանուել Յանիկինի հետ, նրանից որևէ բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չունի:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն` ՙքրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի համաձայն` ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հաշտվել է տուժողի հետ և հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է նրան պատճառած վնասը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Աշոտ Սիմոնի Բաբայանի վերաբերյալ թիվ ԵԱՔԴ/157/01/10 2011թ. հուլիսի 13-ի որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահատել, որ. ՙ(...) Մեջբերված նորմերի վերլուծությունը թույլ է տալիս եզրակացնել, որ տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտության վերաբերյալ դրանցում առկա ձևակերպումները տարբեր են: Այսպես` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետը` որպես հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու նախապայման, նշում է հանցանք կատարած անձի հետ տուժողի հաշտվելը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածն ընդհակառակը՝ տուժողի հետ հանցանք կատարած անձի հաշտվելը: Այլ կերպ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի իմաստով հաշտության փաստի հաստատման համար բավարար է արձանագրել, որ հաշտվել է տուժողը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի իմաստով՝ հանցանք կատարած անձը:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ վերոշարադրյալ իրավական կարգավորումները հստակ չեն, և դրանցից յուրաքանչյուրը հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հարցին միակողմանի մոտեցում է դրսևորում:
Նշված իրավական անհստակությունը հարթելու նպատակով Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելը վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողական լիազորությունն է, որի իրացումը ենթադրում է որոշակի նախապայմանների առկայություն: Դրանք են՝
1) անձի կողմից ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած լինելը,
2) տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտությունը,
3) պատճառված վնասը հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելը:
Միևնույն ժամանակ, վարույթն իրականացնող մարմինը կարող է հրաժարվել իր լիազորությունն իրացնելուց այն դեպքում, երբ բացակայում է նշված երեք նախապայմաններից (իրավաչափության պայմաններից) մեկը կամ մի քանիսը:
Անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելուց վարույթն իրականացնող մարմնի հրաժարման իրավաչափության առաջին պայմանն անձի կողմից ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած լինելն է: Ոչ մեծ ծանրության հանցանքի հասկացությունը տրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն՝ ՙՈչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը՚:
Վերը նշված իրավաչափության պայմաններից երկրորդը տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտությունն է: Հանցանք կատարած անձի համար հաշտությունը հանցանքի կատարման մեջ իրեն մեղավոր ճանաչելն է, այդ արարքի համար զղջալը, ափսոսանք հայտնելը, իսկ տուժողի համար՝ հանցանք կատարած անձին ներելը: Բացի այդ, հաշտությունը ենթադրում է տուժողի և ենթադրյալ հանցագործի կամավոր և փոխադարձ համաձայնություն միմյանց հետ հաշտվելու վերաբերյալ: Այսինքն` հաշտությունը պետք է լինի ինչպես գործողություն, այնպես էլ փոխադարձ գործողությունների արդյունք:
Հաշտության կամավոր բնույթը ենթադրում է հաշտվելու վերաբերյալ կողմերի ինքնուրույն և ազատ կամահայտնություն:
Հաշտության փոխադարձ բնույթը նշանակում է, որ կողմերից երկուսն էլ պետք է հայտարարեն հաշտության մասին:
Հաշտության կամավոր և փոխադարձ բնույթի բացակայության դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը չի կարող որոշում կայացնել հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ: Այլ կերպ՝ հաշտությունը երկու կողմերի փոխադարձ կամահայտնությունն է, այն երբեք չի կարող կրել միակողմանի բնույթ, և եթե տուժողը ցանկություն է հայտնում հաշտվելու, իսկ հանցանք կատարած անձը դրա դեմ առարկում է, կամ հակառակը, ապա հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական հիմքը բացակայում է: Նույն կերպ, հաշտությունը կամավոր և փոխադարձ չի կարող համարվել, հետևաբար՝ այդ հիմքով քրեական գործի վարույթը չի կարող դադարեցվել, եթե հաշտությունը հետևանք է տուժողի նկատմամբ հանցանք կատարած անձի գործադրած ոչ իրավաչափ ներգործության:
/.../
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 58-րդ հոդվածի իմաստով տուժող է այն անձը, ում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառվել է ֆիզիկական, բարոյական կամ գույքային վնաս: Այս իրավական սահմանման լույսի ներքո մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածը՝ Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու իրավաչափության այս պայմանի իմաստով պատճառված վնասը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված ֆիզիկական, գույքային և բարոյական վնասն է:
Հետևաբար հանցանք կատարած անձը չի կարող ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա չի հատուցել կամ այլ կերպ չի հարթել տուժողին հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված ֆիզիկական, գույքային և բարոյական վնասը:
Դրա հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ եթե տուժողն իրեն պատճառված վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացնում, կամ տուժողն ու հանցանք կատարած անձը համաձայնության են գալիս վնասն ապագայում հատուցելու մասին, կամ տուժողը զիջում է պարտքը, կամ պարզապես չի ցանկանում ստանալ իրեն պատճառված վնասի փոխհատուցում, ապա այդ հանգամանքը չի կարող խոչընդոտել հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվությունից հաշտության հիմքով ազատելուն:՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա և ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման:
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել և ամբաստանյալ Էմմանուել Յանիկինի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` տուժողի հետ փոխադարձ հաշտության հիմքով:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով, 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 379-րդ հոդվածով դատարանը`

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճել և ամբաստանյալ Էմմանուել Ռոբերտի Յանիկինի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` տուժող Անահիտ Մխիթարյանի և ամբաստանյալ Էմմանուել Յանիկինի փոխադարձ հաշտության հիմքով:
Էմմանուել Ռոբերտի Յանիկինի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցըª ստորագրություն` չհեռանալու մասին, վերացնել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ