Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0242/01/16
Վիճակագրական տողի համար :
4.20
Պատասխանող
Ավետիք Խուրշուդյան
Ավետիք Խուրշուդյան Արտակ
Ավետիք Խուրշուդյան
Ավետիք Խուրշուդյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Մխիթար Պապոյան
Ռուզաննա Բարսեղյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Մարինե Մելքոնյան
Հոդվածներ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 157 Մաս 1
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Մխիթար Պապոյան
Ռուզաննա Բարսեղյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Մարինե Մելքոնյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2018-11-02 | 11:00 | 4 | Կայացվել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2018-05-04 | 17:30 | 7-րդ | Կայացել է | Դատարանը հեռացել է խորհրդակցական սենյակ դատական ակտ կայացնելու որը կհրապարակվի՝ 05.05.2018թվականին ժամը 12:30: | |
| Վճռաբեկ | 2018-03-23 | 17:30 | 7-րդ | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-02-21 | 17:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-01-17 | 17:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-12-13 | 17:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-11-15 | 16:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-10-03 | 16:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-08-29 | 16:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-06-19 | 16:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-05-24 | 15:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-04-17 | 15:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-03-13 | 15:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-02-13 | 14:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2017-01-13 | 15:00 | 1-ին | Կայացել է |
ԵԱՔԴ/0242/01/16
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«02» նոյեմբերի 2018թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր
դատավորներ
դատական նիստերի քարտուղար
դատախազ
պաշտպան
ամբաստանյալ
Մ.Պապոյան
Մ.Պետրոսյան
Ռ.Բարսեղյան
Ս.Հայրապետյան
Կ.Բարսեղյան
Կ.Մեժլումյան
Ա.Խուրշուդյան
դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի (ծնված` 1960 թվականի հունիսի 23-ին Սիսիան քաղաքում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ-մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնացած, աշխատում է «Սիմաո» ՍՊ ընկերությունում` որպես տեխնիկ, նախկինում` չդատապարտված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Աճառյան 13-րդ շենքի 15-րդ բնակարանում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2016 թվականի օգոստոսի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հովհաննիսյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 14147516 քրեական գործը:
2016 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Ռաֆայելյանի որոշմամբ թիվ 14147516 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2016 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Ռաֆայելյանի որոշմամբ թիվ 14147516 քրեական գործով Ավետիք Խուրշուդյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն արարքի համար, որ նա, աշխատելով «Սիմաո» ՍՊ ընկերությունում` որպես տեխնիկ, և հանդիսանալով Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատու անձ, խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները, այն է` չի վերացրել հորանի դռների բլոկավորման համակարգի անսարքությունը, որի արդյունքում 2016 թվականի հուլիսի 28-ին` ժամը 12:00-ի սահմաններում, նույն ՍՊ ընկերության աշխատակից Ռուզաննա Մինասյանը, գտնվելով 1-ին հարկում, մոտեցել է վերելակին, որպեսզի սկուտեղը տեղադրի դրա խցիկի մեջ, այդ ժամանակ նկուղային հարկից ինչ-որ մեկը սեղմել է վերելակի կանչի կոճակը, և վերելակը, բաց դռներով ուղևորվելով ներքև, սեղմել է Ռուզաննա Մինասյանի պարանոցը վերջինի առողջությանը պատճառելով միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով:
2016 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Ավետիք Խուրշուդյանի վերաբերյալ թիվ 14147516 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԱՔԴ/0242/01/16 համարը:
Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0242/01/16 դատավճռի համաձայն` ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նա արդարացվել է` ապացույցների անբավարարության հիմքով: Ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացվել է:
Վերը նշված դատավճռի օրինակը Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն է ստացվել 2018 թվականի օգոստոսի 28-ին:
2018 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը` Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0242/01/16 դատավճռի դեմ:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել և փոփոխել ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը և նրա նկատմամբ նույն մեղադրանքով կայացնել մեղադրական դատավճիռ` ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի` 400.000 ՀՀ դրամի չափով:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանը 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճռով, ճանաչելով և հռչակելով ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում և արդարացնելով` ապացույցների անբավարարության հիմքով, թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա ու դրանց արդյունքում կայացված դատական ակտը խաթարում է արդարադատության բուն էությունը: Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված` տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելու և տուժող Ռուզաննա Մինասյանի առողջությանն անզգուշությամբ միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով պատճառելու համար առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված և պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված, վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից գնահատված` ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի, տուժող Ռուզաննա Մինասյանի, վկաներ` «Սիմաո» ՍՊ ընկերության տնօրեն` Գևորգ Սաֆարյանի, Հովհաննես Գաբրիելյանի, Հրայր Արսենյանի, Արմեն Մելքոնյանի և Աննա Եղիազարյանի ցուցմունքներով, դատաբժշկական փորձագետի թիվ 1695/հ եզրակացությամբ, դատատեխնիկական փորձագետի թիվ 2724 եզրակացությամբ, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող և ապացույց ճանաչված` 2016 թվականի մայիսի 2-ին «Սիմաո» ՍՊ ընկերության և Ավետիք Խուրշուդյանի միջև կնքված թիվ 24212 անհատական աշխատանքային պայմանագրով, համաձայն որի` խանութ սրահում եղած վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների պատասխանատվությունը դրված է եղել հիշյալ ՍՊ ընկերության տեխնիկ` Ավետիք Խուրշուդյանի վրա, ինչպես նաև վերելակի զննություն կատարելու մասին 2016 թվականի օգոստոսի 6-ի արձանագրությամբ: Հատկանշական է, որ Ավետիք Խուրշուդյանն իր ցուցմունքներում ընդունել է բոլոր այն խախտումները, որոնք դատատեխնիկական փորձաքննության թիվ 2724 եզրակացությամբ և գործի փաստական տվյալներով վերագրվել են նրան և դրվել են նրան առաջադրված մեղադրանքի հիմքում, սակայն սոսկ հայտնել է, որ իրեն մեղավոր չի ճանաչում: Առաջին ատյանի դատարանը, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածով նախատեսված գործի արդարացի քննության` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտությունն ապահովելու, 346-րդ հոդվածով սահմանված` փորձագետի հարցաքննության, 347-րդ հոդվածով սահմանված` լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն նշանակելու, և 353-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ու 363-րդ հոդվածով նախատեսված` դատաքննությունը լրացնելու պահանջները, գործի դատաքննությունն ավարտված հայտարարելուց հետո հրաժարվել է մեղադրանքի կողմի 2018 թվականի մայիսի 4-ի 2 գրավոր միջնորդություններն ընդունել և քննարկել, այն է` ա) վերսկսելու դատաքննությունը և դատատեխնիկական փորձագետի եզրակացության որոշ հանգամանքներ հստակեցնելու և լրացնելու նպատակով փորձագետի թիվ 2724 եզրակացության շուրջ հարցաքննել փորձագետ Լուսինե Հովհաննիսյանին, և բ) փորձագետի հարցաքննության արդյունքներով նշանակել դատատեխնիկական լրացուցիչ փորձաքննություն: Առաջին ատյանի դատարանը դատական նիստի ընթացքում հրաժարվել է մեղադրանքի կողմի ներկայացրած վերը նշված 2 գրավոր միջնորդություններն ընդունել, դրանք քննարկել և համապատասխան որոշումներ կայացնել, որից ստիպված մեղադրանքի կողմն այդ 2 գրավոր միջնորդությունները հանձնել է դատարանի գրասենյակ: Այս պարագայում անհրաժեշտ է փաստել, որ Առաջին ատյանի դատարանը, առանց գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության, թերի և մակերեսային դատաքննության արդյունքներով ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով կայացրել է արդարացման դատավճիռ, այն էլ` ապացույցների անբավարարության հիմքով: Եթե Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է հետևության, որ գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Ավետիք Խուրշուդյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք, ապա դա Առաջին ատյանի դատարանի իսկ կողմից գործով թերի դատաքննություն կատարելու արդյունքում է առաջացել, քանի որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անհիմն կերպով չի ընդունվել, չի քննարկվել և չի բավարարվել մեղադրանքի կողմի 2 միջնորդություններն առ այն, որ դատաքննության ընթացքում անհրաժեշտ է փորձագետի եզրակացության շուրջ հարցաքննել փորձագետ Լուսինե Հովհաննիսյանին և փորձագետի հարցաքննության արդյունքներով գործով նշանակել լրացուցիչ դատատեխնիկական փորձաքննություն, որպեսզի գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության արդյունքում հնարավոր դառնա գնահատել ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը և դա հաստատող ապացույցների բավարարությունը: Մինչդեռ, Առաջին ատյանի դատարանը, գործի դատաքննությունն ավարտված հայտարարելուց հետո անհիմն կերպով չընդունելով և չքննարկելով այդ 2 միջնորդությունները, դրանք քննարկել է 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճռով և մերժելով, անհիմն կերպով նշել է, թե իբր դատարանը դատաքննությունն ավարտված հայտարարելուց հետո չէր կարող վերսկսել դատաքննությունը և քննության առարկա դարձներ մեղադրանքի կողմի ներկայացրած այդ 2 միջնորդությունները: Այսպիսով` ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը գործի նյութերով հաստատված է, իսկ այդ հանցանքի կատարման մեջ նրան արդարացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռն անհիմն է, անօրինական և չպատճառաբանված ու ենթակա է բեկանման, քանի որ նշված դատավճիռն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացվել է գործի արդարացի քննության և ապացույցների ազատ գնահատման սկզբունքների, ապացույցների հավաքման, ստուգման և գնահատման ընթացքում, ինչպես նաև դատավճիռ կայացնելիս թույլ տրված քրեադատավարական իրավունքի խախտումների արդյունքում: Առաջին ատյանի դատարանն անտեսելով ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի մեղավորությունն ապացուցված լինելու հանգամանքը, անտեսելով նրան առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող, գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննության շրջանակներում հետազոտված ապացույցները, միակողմանի մոտեցում դրսևորելով և հանդես գալով պաշտպանական կողմում` մեղադրանքի հիմքից հանել է ամբաստանյալի մեղքը հիմնավորող` վերաբերելի, թույլատրելի և արժանահավատ ապացույց հանդիսացող` գործի նախաքննության փուլում նշանակված դատատեխնիկական փորձաքննության եզրակացությունը, այն անհիմն կերպով գնահատել է որպես անարժանահավատ, ոչ վերաբերելի, անթույլատրելի և ոչ հավաստի ապացույց, հանգել է անհիմն հետևության, որ ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը, այն է` տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելը` դրանց պահպանման համար պատասխանատու անձի կողմից, եթե մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է միջին ծանրության վնաս, դատարանում չի ապացուցվել և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հետևաբար` այդ հիմնավորմամբ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքում արդարացրել է` դրանով իսկ թույլ տալով դատական սխալ: Ամբողջությամբ անհիմն են Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությունները, թե Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցները բավարար չեն, քանի որ նրան այդ արարքի համար մեղադրանք առաջադրելու որոշման մեջ նշված չեն նրա կողմից խախտված` տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների կոնկրետ կետերը, անտեսելով այն հանգամանքը, որ «մեղադրանքի» որոշման մեջ բովանդակային առումով լրիվությամբ նկարագրված է Ավետիք Խուրշուդյանի կողմից թույլ տրված տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների խախտումները: Այս պարագայում անհրաժեշտ է փաստել, որ մեղադրանքի ապացուցված լինել չլինելու առումով Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը խիստ հակասական է, քանի որ մի դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է անհիմն հետևության առ այն, որ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը դատարանում չի ապացուցվել և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, իսկ մյուս դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը նույն դատավճռով անհիմն կերպով մերժել է մեղադրանքի կողմի ներկայացրած 2 միջնորդությունները: Տվյալ դեպքում գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` կարելի է փաստել, որ գործով Ավետիք Խուրշուդյանի կողմից նշված հանցագործության կատարման հանգամանքը հիմնավորող` հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական նշանակություն ունեցող փաստական տվյալներ են ձեռք բերվել և Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հաստատված է գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Մինչդեռ, Առաջին ատյանի դատարանը 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճռում, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները, որպես ապացույց գնահատելով գործում առկա` նախաքննության փուլում նշանակված դատատեխնիկական փորձաքննության եզրակացությունը, կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելով ապացույցներին և հանդես գալով պաշտպանական կողմում, առանց որևէ հիմնավոր փաստարկներ նշելու, այն անհիմն կերպով դիտարկել է որպես անարժանահավատ ապացույց և չի դրել ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի մեղադրանքի հիմքում: Եթե դատատեխնիկական փորձաքննության եզրակացությունն Առաջին ատյանի դատարանը համարել է թերի, քանի որ դրանում նշված չեն եղել ամբաստանյալի կողմից թույլ տրված տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների կոնկրետ խախտված կետերը, ապա հաշվի առնելով փորձագետի եզրակացության` որպես որոշակի հանգամանքներ հաստատելու համար թույլատրելի ապացույցի անփոխարինելիությունը, Առաջին ատյանի դատարանն օժտված էր փորձագետի եզրակացության այդ պահանջների պահպանումն ապահովելու այնպիսի լծակներով, ինչպիսիք են փորձագետին հարցաքննելը, լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն նշանակելը, մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը, խախտելով օրենսդրի այդ պահանջը, իր նախաձեռնությամբ չկատարելով այդ դատավարական գործողությունները, միաժամանակ անհիմն կերպով մերժել է նաև մեղադրանքի կողմի 2 գրավոր միջնորդությունները` փորձագետին հարցաքննելու և հարցաքննության արդյունքներով լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն նշանակելու մասին և, օգտագործելով այդ հանգամանքը, անհիմն կերպով կայացրել է արդարացման դատավճիռ: Առաջին ատյանի դատարանը 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը կայացնելիս կոպիտ կերպով խախտել է դատավճռի օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված լինելու մասին ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջները, որի 3-րդ մասի համաձայն` դատավճիռը հիմնավորված է, եթե դրա հետևությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա, այդ ապացույցները բավարար են մեղադրանքը գնահատելու համար և դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին: Այսպիսով` Առաջին ատյանի դատարանը, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ավետիք Խուրշուդյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով, խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ, 5-րդ և 7-րդ հոդվածների պահանջները, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված` օրինականության, 17-րդ հոդվածով նախատեսված` գործի արդարացի քննության, 25-րդ հոդվածով նախատեսված` ապացույցների ազատ գնահատման, 127-րդ հոդվածով սահմանված` ապացույցների գնահատման, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածով նախատեսված` դատավճռի օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված լինելու և 371-րդ հոդվածով սահմանված` դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասին ներկայացվող պահանջները, որոնք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ և 398-րդ հոդվածներով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառման և քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ են, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա ու հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող` անօրինական, անհիմն և չպատճառաբանված դատավճռի կայացման, որի արդյունքում հանցագործություն կատարած ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանը խուսափել է քրեական պատասխանատվությունից և նա անհիմն կերպով արդարացվել է: Վերոնշյալ խախտումների արդյունքում ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի վերաբերյալ արդարացման դատավճիռ կայացնելով` Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, այսինքն` նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ, 397-րդ և 398-րդ հոդվածների հիման վրա Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը բեկանելու հիմք են:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով դատախազի հիմնավորումները` վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, պաշտպանի և ամբաստանյալի պատասխանները` վերաքննիչ բողոքի դեմ, ինչպես նաև ուսումնասիրելով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները, գտնում է, որ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները` դրանց պահպանման համար պատասխանատու անձի կողմից խախտելու համար:
Քննարկվող հանցագործության անմիջական օբյեկտը մարդու` անվտանգության և հիգիենայի պահանջները բավարարող աշխատանքային պայմանների իրավունքի ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են: Տուժողի դերում տվյալ դեպքում կարող են հանդես գալ ինչպես որևէ կոնկրետ կազմակերպության աշխատողները, այնպես էլ այլ անձինք, որոնց մշտական կամ ժամանակավոր գործունեությունը կապված է տվյալ արտադրության հետ:
Օբյեկտիվ կողմից այս հանցագործությունը բնութագրվում է ինչպես գործողությամբ, այնպես էլ անգործությամբ, որը դրսևորվում է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելով: Օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանցակազմում նշված հետևանքների վրա հասնելը, մասնավորապես` անզգուշությամբ առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնաս կամ մասնագիտական հիվանդություն պատճառելը: Ընդ որում, անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վերոհիշյալ հետևանքների ու կատարված արարքի միջև պատճառահետևանքային կապի առկայությունը: Քննարկվող հոդվածի դիսպոզիցիան բլանկետային է, հանցավորին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել, թե տվյալ դեպքում կոնկրետ ինչ հատուկ կանոն է խախտվել, այսինքն` առաջադրված մեղադրանքում կամ մեղադրական դատավճռում վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է հստակ մատնանշի այն իրավական ակտի կոնկրետ դրույթը` մասը, կետը, որը խախտվել է: Տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները կարող են սահմանվել բացառապես օրենքով և դրանցից բխող իրավական ակտերով, որոնք չեն կարող պարունակել իրավունքների նոր սահմանափակումներ կամ պարտականություններ:
Սուբյեկտիվ կողմից տվյալ հանցագործությունը բնութագրվում է մեղքի անզգույշ ձևով, և կարող է կատարվել ինչպես ինքնավստահությամբ, այնպես էլ անփութությամբ: Մասնավորապես` ինքնավստահությունը տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները գիտակցաբար խախտելն է, որի դեպքում հանցավորը նախատեսում է իր արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքների (մարդու առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնաս, մասնագիտական հիվանդություն կամ նրան մահ պատճառելու) առաջացման հնարավորությունը, բայց առանց բավարար հիմքերի, թեթևամտորեն հույս է ունենում, որ դրանք կկանխվեն: Անփութության դեպքում հանցավորը գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար խախտում է նշված կանոնները` չնախատեսելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում նա պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դա:
Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է` մեղսունակ ֆիզիկական այն անձը, ով պատասխանատու է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանման համար:
Անձի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմն առկա է այն դեպքում, երբ`
1) խախտվել են ՀՀ կառավարության, տարբեր նախարարությունների, գերատեսչությունների, հիմնարկների և առանձին գործատուների կողմից սահմանված՝ տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության հատուկ կանոնները,
2) առաջացել են հանրորեն վտանգավոր այնպիսի հետևանքներ, ինչպիսիք են տուժողի առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնասի կամ մասնագիտական հիվանդության պատճառումը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մաս) կամ մահվան առաջացումը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
3) առկա է պատճառական կապ արարքի (գործողության կամ անգործության) և վրա հասած հետևանքների միջև:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը կամ անգործությունը, որը թեև ձևականորեն պարունակում է սույն օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքի հատկանիշներ, սակայն իր նվազ կարևորության պատճառով հասարակական վտանգավորություն չի ներկայացնում, այսինքն` ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին, հասարակությանը կամ պետությանը էական վնաս չի պատճառել և չէր կարող պատճառել:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը` «(...) Արարքը հանցավոր է ճանաչվում միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունն անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով իր 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ. «(...) Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(...) Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...)»:
Բացի այդ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր վերը նշված` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ, վերլուծելով ապացույցների արժանահավատության հատկանիշը, արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը`
«(...) Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա (...)»:
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նկատել, որ Առաջին ատյանի դատարանը եկել է այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի մեղքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, ուստի պետք է ճանաչել Ավետիք Խուրշուդյանի անմեղությունը և նրա նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ` հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Առաջին ատյանի դատարանն իր վերը նշված եզրահանգումը հիմնավորելու համար մասնավորապես նշել է.
«(...) Դատարանի գնահատմամբ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի դրանք ապահովեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշների ապացուցվածության վերաբերյալ դատարանի հետևությունների արժանահավատությունը, այլ ոչ թե ենթադրությունը` ինչպես ներկայացված է մեղադրական եզրակացությունում, ինչպես նաև անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար:
(...)
Դատարանը իրավական վերլուծության ենթարկելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` փաստում է, որ նշված ապացույցները Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի` իրեն մեղսագրված արարքի առնչության և մեղավորության մասին անմիջական, ուղղակի փաստական տվյալներ չեն բովանդակում, դրանք չեն հիմնավորում ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի մեղավորությունը:
(...)
Դատարանն արձանագրում է, որ բլանկետային հանցակազմով նախատեսված արարքի կատարման համար անձին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների շարքում չկա որևէ ապացույց, որում նշված լինի համապատասխան կոնկրետ կանոնի առկայություն և այն խախտելու հիմնավորում, որը վկայում է հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ հանդիսացող տարրի բացակայության մասին: Վերոշարադրյալ ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանք, ինչպիսին է` Ավետիք Խուրշուդյանի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ, հետևաբար այն ենթադրություն է, վարկած, գնահատողական դատողություն, կարծիք, քանի որ այն չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ:
Դատարանն արձանագրում է, որ այլ ապացույցներ ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում չեն դրվել և մեղադրական եզրակացության մեջ չեն վկայակոչվել:
(...)
Ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ նրան առաջադրված մեղադրանքում նշված չէ տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության այն կանոնը, որի խախտման արդյունքում, ըստ նախաքննական մարմնի, վրա է հասել հանրորեն վտանգավոր հետևանքը: Առաջադրված մեղադրանքում նշված է, որ Ավետիք Խուրշուդյանը խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները, սակայն ամբողջ քրեական գործի նյութերում առկա չէ որևէ փաստաթուղթ կամ հիշատակում, որը Դատարանին կամ կողմերին թույլ կտար ծանոթանալ այդ կանոնի բովանդակությանը: Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ մեղադրանքում նշված չէ նաև, թե մեղքի որ ձևով` /անզգուշության որ ձևն է առկա եղել` հանցավոր ինքնավստահություն, թե անփութություն/ է հանցագործությունը կատարվել:
Այսպիսով` նախաքննության մարմինը, ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում չնշելով տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության ենթադրաբար խախտված կանոնը, մեղքի ձևը, ըստ էության, ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքում չի արտացոլել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասի հանցակազմի բոլոր պարտադիր հատկանիշները բնութագրող փաստական տվյալները, մինչդեռ փաստական տվյալների ներառումն անհրաժեշտ նախապայման է` մեղադրանքում ձևակերպված արարքին համապատասխան իրավաբանական գնահատական տալու համար: Նման իրավիճակը հանգեցրել է նրան, որ օբյեկտիվորեն հնարավոր չէ եզրահանգման գալ նաև պատճառահետևանքային կապի առկայության մասին: Մասնավորապես, առաջադրված մեղադրանքում խախտված կանոնի և հանրորեն վտանգավոր արարքի դրսևորման ձևի բացակայության պայմաններում դատարանը չի կարող որոշել, թե կանոնի խախտումն արդյոք անհրաժեշտ պայման է հանդիսացել հետևանքների առաջացման համար, թե` ոչ, և արդյոք հանցավոր հետևանքներն օրինաչափորեն բխել են հանցավոր արարքից, թե դրանք վրա են հասել նրա գործողությունների հետ արտաքինից պատահականորեն կապակցված այլ հանգամանքներից: Հետևաբար առաջադրված մեղադրանքում տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության նման կանոնի մատնանշման բացակայությունն ինքնին բավարար հիմք է հանդիսանում առաջադրված մեղադրանքում Ավետիք Խուրշուդյանին արդարացնելու համար, քանի որ եթե մեղադրանքում հստակ մատնանշված չէ, թե անձն ինչ կանոն է խախտել, որը հանգեցրել է քրեական օրենսգրքով արգելված արարքի կատարման մեջ նրան մեղադրանք առաջադրելուն, ապա անձին առաջադրված մեղադրանքը դառնում է վերացական ու չհիմնավորված, ինչն էլ ինքնին վկայում է այն մասին, որ մեղադրանքն առաջադրվել է ենթադրությունների հիման վրա (...)»:
Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը, վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, գտնում է, որ քրեական գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանում պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված ապացույցները բավարար չեն ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ նա կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք:
Վերաքննիչ դատարանի վերոգրյալ եզրահանգումը բխում է հետևյալ փաստական հանգամանքներից.
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նկատել, որ սույն քրեական գործով ձեռք բերված փաստական տվյալներով չի հաստատվում, որ «Սիմաո» ՍՊ ընկերության` Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատուն հանդիսացել է Ավետիք Խուրշուդյանը և աշխատանքի անվտանգության կանոնները նրա կողմից խախտված լինելու արդյունքում է տուժող Ռուզաննա Մինասյանին պատճառվել միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով:
Այնուամենայնիվ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ եթե նույնիսկ պայմանականորեն ընդունենք, որ սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով հաստատվում է, որ «Սիմաո» ՍՊ ընկերության` Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատուն հանդիսացել է Ավետիք Խուրշուդյանը, ապա տվյալ պարագայում Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ մեղադրանքում նշված չէ տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության այն կանոնը, որի խախտման արդյունքում, ըստ նախաքննական մարմնի, վրա են հասել հանրորեն վտանգավոր հետևանքները, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի դիսպոզիցիան բլանկետային է, այն է` հանցավորին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել, թե տվյալ դեպքում կոնկրետ ինչ հատուկ կանոն է խախտվել:
Ինչ վերաբերում է Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքում նշված այն հանգամանքին, որ Առաջին ատյանի դատարանը գործի դատաքննությունն ավարտված հայտարարելուց հետո հրաժարվել է մեղադրանքի կողմի 2018 թվականի մայիսի 4-ի երկու գրավոր միջնորդություններն ընդունել և քննարկել, այն է` ա) վերսկսելու դատաքննությունը և դատատեխնիկական փորձագետի եզրակացության որոշ հանգամանքներ հստակեցնելու և լրացնելու նպատակով փորձագետի թիվ 2724 եզրակացության շուրջ հարցաքննել փորձագետ Լուսինե Հովհաննիսյանին, և բ) փորձագետի հարցաքննության արդյունքներով նշանակել դատատեխնիկական լրացուցիչ փորձաքննություն, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ Առաջին ատյանի դատարանը ոչ թե գործի դատաքննությունն ավարտված հայտարարելուց հետո է հրաժարվել մեղադրանքի կողմի երկու գրավոր միջնորդություններն ընդունել և քննարկել, այլ վերոգրյալը տեղի է ունեցել ամբաստանյալի վերջին խոսքի ժամանակ` 2018 թվականի մայիսի 4-ին, որից հետո էլ Առաջին ատյանի դատարանը հեռացել է խորհրդակցական սենյակ` դատական ակտ կայացնելու, իսկ արդեն 2018 թվականի մայիսի 5-ին կայացվել է սույն գործով դատական ակտը:
ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով:
Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում, մասնավորապես` ամբաստանյալի վերջին խոսքի և խորհրդակցական սենյակում գտնվելու ժամանակ, Դատարանը Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով օժտված չէ ներկայացված միջնորդությունները ընդունելու և քննարկելու լիազորությամբ, ընդ որում` ինչպես պաշտպանական, այնպես էլ մեղադրանքի կողմերի: Ավելին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտում իրավացիորեն արձանագրել է, որ անթույլատրելի է այն իրավիճակը, երբ մինչդատական վարույթում հայտնի դարձած հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների անտեսմամբ` լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննություն չիրականացնելու պայմաններում, դատարանում` քրեական գործի դատաքննության ավարտից հետո, մեղադրողը փորձում է շտկել նախաքննության մարմնի կողմից թույլ տրված բացթողումները, այն դեպքում, երբ միջնորդության հիմք հանդիսացող հանգամանքները հայտնի են եղել դեռևս մինչդատական վարույթում և դատաքննության ընթացքում ի հայտ չեն եկել:
Այսպիսով` վերոգրյալից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավորված ու պատճառաբանված են, իսկ քրեական գործի փաստական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հետազոտված ապացույցներին չհամապատասխանելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված լինելու վերաբերյալ դատախազի փաստարկները քրեական գործի նյութերում իրենց հաստատումը չեն գտնում, հետևաբար` չեն կարող հիմք հանդիսանալ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«02» նոյեմբերի 2018թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր
դատավորներ
դատական նիստերի քարտուղար
դատախազ
պաշտպան
ամբաստանյալ
Մ.Պապոյան
Մ.Պետրոսյան
Ռ.Բարսեղյան
Ս.Հայրապետյան
Կ.Բարսեղյան
Կ.Մեժլումյան
Ա.Խուրշուդյան
դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի (ծնված` 1960 թվականի հունիսի 23-ին Սիսիան քաղաքում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ-մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնացած, աշխատում է «Սիմաո» ՍՊ ընկերությունում` որպես տեխնիկ, նախկինում` չդատապարտված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Աճառյան 13-րդ շենքի 15-րդ բնակարանում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2016 թվականի օգոստոսի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հովհաննիսյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 14147516 քրեական գործը:
2016 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Ռաֆայելյանի որոշմամբ թիվ 14147516 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2016 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Ռաֆայելյանի որոշմամբ թիվ 14147516 քրեական գործով Ավետիք Խուրշուդյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն արարքի համար, որ նա, աշխատելով «Սիմաո» ՍՊ ընկերությունում` որպես տեխնիկ, և հանդիսանալով Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատու անձ, խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները, այն է` չի վերացրել հորանի դռների բլոկավորման համակարգի անսարքությունը, որի արդյունքում 2016 թվականի հուլիսի 28-ին` ժամը 12:00-ի սահմաններում, նույն ՍՊ ընկերության աշխատակից Ռուզաննա Մինասյանը, գտնվելով 1-ին հարկում, մոտեցել է վերելակին, որպեսզի սկուտեղը տեղադրի դրա խցիկի մեջ, այդ ժամանակ նկուղային հարկից ինչ-որ մեկը սեղմել է վերելակի կանչի կոճակը, և վերելակը, բաց դռներով ուղևորվելով ներքև, սեղմել է Ռուզաննա Մինասյանի պարանոցը վերջինի առողջությանը պատճառելով միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով:
2016 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Ավետիք Խուրշուդյանի վերաբերյալ թիվ 14147516 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԱՔԴ/0242/01/16 համարը:
Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0242/01/16 դատավճռի համաձայն` ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նա արդարացվել է` ապացույցների անբավարարության հիմքով: Ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացվել է:
Վերը նշված դատավճռի օրինակը Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն է ստացվել 2018 թվականի օգոստոսի 28-ին:
2018 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը` Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0242/01/16 դատավճռի դեմ:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել և փոփոխել ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը և նրա նկատմամբ նույն մեղադրանքով կայացնել մեղադրական դատավճիռ` ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի` 400.000 ՀՀ դրամի չափով:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանը 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճռով, ճանաչելով և հռչակելով ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում և արդարացնելով` ապացույցների անբավարարության հիմքով, թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա ու դրանց արդյունքում կայացված դատական ակտը խաթարում է արդարադատության բուն էությունը: Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված` տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելու և տուժող Ռուզաննա Մինասյանի առողջությանն անզգուշությամբ միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով պատճառելու համար առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված և պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված, վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից գնահատված` ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի, տուժող Ռուզաննա Մինասյանի, վկաներ` «Սիմաո» ՍՊ ընկերության տնօրեն` Գևորգ Սաֆարյանի, Հովհաննես Գաբրիելյանի, Հրայր Արսենյանի, Արմեն Մելքոնյանի և Աննա Եղիազարյանի ցուցմունքներով, դատաբժշկական փորձագետի թիվ 1695/հ եզրակացությամբ, դատատեխնիկական փորձագետի թիվ 2724 եզրակացությամբ, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող և ապացույց ճանաչված` 2016 թվականի մայիսի 2-ին «Սիմաո» ՍՊ ընկերության և Ավետիք Խուրշուդյանի միջև կնքված թիվ 24212 անհատական աշխատանքային պայմանագրով, համաձայն որի` խանութ սրահում եղած վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների պատասխանատվությունը դրված է եղել հիշյալ ՍՊ ընկերության տեխնիկ` Ավետիք Խուրշուդյանի վրա, ինչպես նաև վերելակի զննություն կատարելու մասին 2016 թվականի օգոստոսի 6-ի արձանագրությամբ: Հատկանշական է, որ Ավետիք Խուրշուդյանն իր ցուցմունքներում ընդունել է բոլոր այն խախտումները, որոնք դատատեխնիկական փորձաքննության թիվ 2724 եզրակացությամբ և գործի փաստական տվյալներով վերագրվել են նրան և դրվել են նրան առաջադրված մեղադրանքի հիմքում, սակայն սոսկ հայտնել է, որ իրեն մեղավոր չի ճանաչում: Առաջին ատյանի դատարանը, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածով նախատեսված գործի արդարացի քննության` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտությունն ապահովելու, 346-րդ հոդվածով սահմանված` փորձագետի հարցաքննության, 347-րդ հոդվածով սահմանված` լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն նշանակելու, և 353-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ու 363-րդ հոդվածով նախատեսված` դատաքննությունը լրացնելու պահանջները, գործի դատաքննությունն ավարտված հայտարարելուց հետո հրաժարվել է մեղադրանքի կողմի 2018 թվականի մայիսի 4-ի 2 գրավոր միջնորդություններն ընդունել և քննարկել, այն է` ա) վերսկսելու դատաքննությունը և դատատեխնիկական փորձագետի եզրակացության որոշ հանգամանքներ հստակեցնելու և լրացնելու նպատակով փորձագետի թիվ 2724 եզրակացության շուրջ հարցաքննել փորձագետ Լուսինե Հովհաննիսյանին, և բ) փորձագետի հարցաքննության արդյունքներով նշանակել դատատեխնիկական լրացուցիչ փորձաքննություն: Առաջին ատյանի դատարանը դատական նիստի ընթացքում հրաժարվել է մեղադրանքի կողմի ներկայացրած վերը նշված 2 գրավոր միջնորդություններն ընդունել, դրանք քննարկել և համապատասխան որոշումներ կայացնել, որից ստիպված մեղադրանքի կողմն այդ 2 գրավոր միջնորդությունները հանձնել է դատարանի գրասենյակ: Այս պարագայում անհրաժեշտ է փաստել, որ Առաջին ատյանի դատարանը, առանց գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության, թերի և մակերեսային դատաքննության արդյունքներով ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով կայացրել է արդարացման դատավճիռ, այն էլ` ապացույցների անբավարարության հիմքով: Եթե Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է հետևության, որ գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Ավետիք Խուրշուդյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք, ապա դա Առաջին ատյանի դատարանի իսկ կողմից գործով թերի դատաքննություն կատարելու արդյունքում է առաջացել, քանի որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անհիմն կերպով չի ընդունվել, չի քննարկվել և չի բավարարվել մեղադրանքի կողմի 2 միջնորդություններն առ այն, որ դատաքննության ընթացքում անհրաժեշտ է փորձագետի եզրակացության շուրջ հարցաքննել փորձագետ Լուսինե Հովհաննիսյանին և փորձագետի հարցաքննության արդյունքներով գործով նշանակել լրացուցիչ դատատեխնիկական փորձաքննություն, որպեսզի գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության արդյունքում հնարավոր դառնա գնահատել ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը և դա հաստատող ապացույցների բավարարությունը: Մինչդեռ, Առաջին ատյանի դատարանը, գործի դատաքննությունն ավարտված հայտարարելուց հետո անհիմն կերպով չընդունելով և չքննարկելով այդ 2 միջնորդությունները, դրանք քննարկել է 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճռով և մերժելով, անհիմն կերպով նշել է, թե իբր դատարանը դատաքննությունն ավարտված հայտարարելուց հետո չէր կարող վերսկսել դատաքննությունը և քննության առարկա դարձներ մեղադրանքի կողմի ներկայացրած այդ 2 միջնորդությունները: Այսպիսով` ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը գործի նյութերով հաստատված է, իսկ այդ հանցանքի կատարման մեջ նրան արդարացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռն անհիմն է, անօրինական և չպատճառաբանված ու ենթակա է բեկանման, քանի որ նշված դատավճիռն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացվել է գործի արդարացի քննության և ապացույցների ազատ գնահատման սկզբունքների, ապացույցների հավաքման, ստուգման և գնահատման ընթացքում, ինչպես նաև դատավճիռ կայացնելիս թույլ տրված քրեադատավարական իրավունքի խախտումների արդյունքում: Առաջին ատյանի դատարանն անտեսելով ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի մեղավորությունն ապացուցված լինելու հանգամանքը, անտեսելով նրան առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող, գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննության շրջանակներում հետազոտված ապացույցները, միակողմանի մոտեցում դրսևորելով և հանդես գալով պաշտպանական կողմում` մեղադրանքի հիմքից հանել է ամբաստանյալի մեղքը հիմնավորող` վերաբերելի, թույլատրելի և արժանահավատ ապացույց հանդիսացող` գործի նախաքննության փուլում նշանակված դատատեխնիկական փորձաքննության եզրակացությունը, այն անհիմն կերպով գնահատել է որպես անարժանահավատ, ոչ վերաբերելի, անթույլատրելի և ոչ հավաստի ապացույց, հանգել է անհիմն հետևության, որ ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը, այն է` տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելը` դրանց պահպանման համար պատասխանատու անձի կողմից, եթե մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է միջին ծանրության վնաս, դատարանում չի ապացուցվել և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հետևաբար` այդ հիմնավորմամբ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքում արդարացրել է` դրանով իսկ թույլ տալով դատական սխալ: Ամբողջությամբ անհիմն են Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությունները, թե Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցները բավարար չեն, քանի որ նրան այդ արարքի համար մեղադրանք առաջադրելու որոշման մեջ նշված չեն նրա կողմից խախտված` տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների կոնկրետ կետերը, անտեսելով այն հանգամանքը, որ «մեղադրանքի» որոշման մեջ բովանդակային առումով լրիվությամբ նկարագրված է Ավետիք Խուրշուդյանի կողմից թույլ տրված տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների խախտումները: Այս պարագայում անհրաժեշտ է փաստել, որ մեղադրանքի ապացուցված լինել չլինելու առումով Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը խիստ հակասական է, քանի որ մի դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է անհիմն հետևության առ այն, որ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը դատարանում չի ապացուցվել և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, իսկ մյուս դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը նույն դատավճռով անհիմն կերպով մերժել է մեղադրանքի կողմի ներկայացրած 2 միջնորդությունները: Տվյալ դեպքում գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` կարելի է փաստել, որ գործով Ավետիք Խուրշուդյանի կողմից նշված հանցագործության կատարման հանգամանքը հիմնավորող` հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական նշանակություն ունեցող փաստական տվյալներ են ձեռք բերվել և Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հաստատված է գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Մինչդեռ, Առաջին ատյանի դատարանը 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճռում, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները, որպես ապացույց գնահատելով գործում առկա` նախաքննության փուլում նշանակված դատատեխնիկական փորձաքննության եզրակացությունը, կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելով ապացույցներին և հանդես գալով պաշտպանական կողմում, առանց որևէ հիմնավոր փաստարկներ նշելու, այն անհիմն կերպով դիտարկել է որպես անարժանահավատ ապացույց և չի դրել ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի մեղադրանքի հիմքում: Եթե դատատեխնիկական փորձաքննության եզրակացությունն Առաջին ատյանի դատարանը համարել է թերի, քանի որ դրանում նշված չեն եղել ամբաստանյալի կողմից թույլ տրված տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների կոնկրետ խախտված կետերը, ապա հաշվի առնելով փորձագետի եզրակացության` որպես որոշակի հանգամանքներ հաստատելու համար թույլատրելի ապացույցի անփոխարինելիությունը, Առաջին ատյանի դատարանն օժտված էր փորձագետի եզրակացության այդ պահանջների պահպանումն ապահովելու այնպիսի լծակներով, ինչպիսիք են փորձագետին հարցաքննելը, լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն նշանակելը, մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը, խախտելով օրենսդրի այդ պահանջը, իր նախաձեռնությամբ չկատարելով այդ դատավարական գործողությունները, միաժամանակ անհիմն կերպով մերժել է նաև մեղադրանքի կողմի 2 գրավոր միջնորդությունները` փորձագետին հարցաքննելու և հարցաքննության արդյունքներով լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն նշանակելու մասին և, օգտագործելով այդ հանգամանքը, անհիմն կերպով կայացրել է արդարացման դատավճիռ: Առաջին ատյանի դատարանը 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը կայացնելիս կոպիտ կերպով խախտել է դատավճռի օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված լինելու մասին ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջները, որի 3-րդ մասի համաձայն` դատավճիռը հիմնավորված է, եթե դրա հետևությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա, այդ ապացույցները բավարար են մեղադրանքը գնահատելու համար և դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին: Այսպիսով` Առաջին ատյանի դատարանը, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ավետիք Խուրշուդյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով, խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ, 5-րդ և 7-րդ հոդվածների պահանջները, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված` օրինականության, 17-րդ հոդվածով նախատեսված` գործի արդարացի քննության, 25-րդ հոդվածով նախատեսված` ապացույցների ազատ գնահատման, 127-րդ հոդվածով սահմանված` ապացույցների գնահատման, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածով նախատեսված` դատավճռի օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված լինելու և 371-րդ հոդվածով սահմանված` դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասին ներկայացվող պահանջները, որոնք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ և 398-րդ հոդվածներով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառման և քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ են, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա ու հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող` անօրինական, անհիմն և չպատճառաբանված դատավճռի կայացման, որի արդյունքում հանցագործություն կատարած ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանը խուսափել է քրեական պատասխանատվությունից և նա անհիմն կերպով արդարացվել է: Վերոնշյալ խախտումների արդյունքում ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի վերաբերյալ արդարացման դատավճիռ կայացնելով` Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, այսինքն` նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ, 397-րդ և 398-րդ հոդվածների հիման վրա Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը բեկանելու հիմք են:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով դատախազի հիմնավորումները` վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, պաշտպանի և ամբաստանյալի պատասխանները` վերաքննիչ բողոքի դեմ, ինչպես նաև ուսումնասիրելով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները, գտնում է, որ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները` դրանց պահպանման համար պատասխանատու անձի կողմից խախտելու համար:
Քննարկվող հանցագործության անմիջական օբյեկտը մարդու` անվտանգության և հիգիենայի պահանջները բավարարող աշխատանքային պայմանների իրավունքի ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են: Տուժողի դերում տվյալ դեպքում կարող են հանդես գալ ինչպես որևէ կոնկրետ կազմակերպության աշխատողները, այնպես էլ այլ անձինք, որոնց մշտական կամ ժամանակավոր գործունեությունը կապված է տվյալ արտադրության հետ:
Օբյեկտիվ կողմից այս հանցագործությունը բնութագրվում է ինչպես գործողությամբ, այնպես էլ անգործությամբ, որը դրսևորվում է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելով: Օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանցակազմում նշված հետևանքների վրա հասնելը, մասնավորապես` անզգուշությամբ առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնաս կամ մասնագիտական հիվանդություն պատճառելը: Ընդ որում, անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վերոհիշյալ հետևանքների ու կատարված արարքի միջև պատճառահետևանքային կապի առկայությունը: Քննարկվող հոդվածի դիսպոզիցիան բլանկետային է, հանցավորին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել, թե տվյալ դեպքում կոնկրետ ինչ հատուկ կանոն է խախտվել, այսինքն` առաջադրված մեղադրանքում կամ մեղադրական դատավճռում վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է հստակ մատնանշի այն իրավական ակտի կոնկրետ դրույթը` մասը, կետը, որը խախտվել է: Տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները կարող են սահմանվել բացառապես օրենքով և դրանցից բխող իրավական ակտերով, որոնք չեն կարող պարունակել իրավունքների նոր սահմանափակումներ կամ պարտականություններ:
Սուբյեկտիվ կողմից տվյալ հանցագործությունը բնութագրվում է մեղքի անզգույշ ձևով, և կարող է կատարվել ինչպես ինքնավստահությամբ, այնպես էլ անփութությամբ: Մասնավորապես` ինքնավստահությունը տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները գիտակցաբար խախտելն է, որի դեպքում հանցավորը նախատեսում է իր արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքների (մարդու առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնաս, մասնագիտական հիվանդություն կամ նրան մահ պատճառելու) առաջացման հնարավորությունը, բայց առանց բավարար հիմքերի, թեթևամտորեն հույս է ունենում, որ դրանք կկանխվեն: Անփութության դեպքում հանցավորը գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար խախտում է նշված կանոնները` չնախատեսելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում նա պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դա:
Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է` մեղսունակ ֆիզիկական այն անձը, ով պատասխանատու է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանման համար:
Անձի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմն առկա է այն դեպքում, երբ`
1) խախտվել են ՀՀ կառավարության, տարբեր նախարարությունների, գերատեսչությունների, հիմնարկների և առանձին գործատուների կողմից սահմանված՝ տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության հատուկ կանոնները,
2) առաջացել են հանրորեն վտանգավոր այնպիսի հետևանքներ, ինչպիսիք են տուժողի առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնասի կամ մասնագիտական հիվանդության պատճառումը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մաս) կամ մահվան առաջացումը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
3) առկա է պատճառական կապ արարքի (գործողության կամ անգործության) և վրա հասած հետևանքների միջև:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը կամ անգործությունը, որը թեև ձևականորեն պարունակում է սույն օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքի հատկանիշներ, սակայն իր նվազ կարևորության պատճառով հասարակական վտանգավորություն չի ներկայացնում, այսինքն` ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին, հասարակությանը կամ պետությանը էական վնաս չի պատճառել և չէր կարող պատճառել:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը` «(...) Արարքը հանցավոր է ճանաչվում միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունն անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով իր 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ. «(...) Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(...) Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...)»:
Բացի այդ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր վերը նշված` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ, վերլուծելով ապացույցների արժանահավատության հատկանիշը, արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը`
«(...) Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա (...)»:
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նկատել, որ Առաջին ատյանի դատարանը եկել է այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի մեղքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, ուստի պետք է ճանաչել Ավետիք Խուրշուդյանի անմեղությունը և նրա նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ` հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Առաջին ատյանի դատարանն իր վերը նշված եզրահանգումը հիմնավորելու համար մասնավորապես նշել է.
«(...) Դատարանի գնահատմամբ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի դրանք ապահովեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշների ապացուցվածության վերաբերյալ դատարանի հետևությունների արժանահավատությունը, այլ ոչ թե ենթադրությունը` ինչպես ներկայացված է մեղադրական եզրակացությունում, ինչպես նաև անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար:
(...)
Դատարանը իրավական վերլուծության ենթարկելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` փաստում է, որ նշված ապացույցները Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի` իրեն մեղսագրված արարքի առնչության և մեղավորության մասին անմիջական, ուղղակի փաստական տվյալներ չեն բովանդակում, դրանք չեն հիմնավորում ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի մեղավորությունը:
(...)
Դատարանն արձանագրում է, որ բլանկետային հանցակազմով նախատեսված արարքի կատարման համար անձին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների շարքում չկա որևէ ապացույց, որում նշված լինի համապատասխան կոնկրետ կանոնի առկայություն և այն խախտելու հիմնավորում, որը վկայում է հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ հանդիսացող տարրի բացակայության մասին: Վերոշարադրյալ ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանք, ինչպիսին է` Ավետիք Խուրշուդյանի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ, հետևաբար այն ենթադրություն է, վարկած, գնահատողական դատողություն, կարծիք, քանի որ այն չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ:
Դատարանն արձանագրում է, որ այլ ապացույցներ ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում չեն դրվել և մեղադրական եզրակացության մեջ չեն վկայակոչվել:
(...)
Ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ նրան առաջադրված մեղադրանքում նշված չէ տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության այն կանոնը, որի խախտման արդյունքում, ըստ նախաքննական մարմնի, վրա է հասել հանրորեն վտանգավոր հետևանքը: Առաջադրված մեղադրանքում նշված է, որ Ավետիք Խուրշուդյանը խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները, սակայն ամբողջ քրեական գործի նյութերում առկա չէ որևէ փաստաթուղթ կամ հիշատակում, որը Դատարանին կամ կողմերին թույլ կտար ծանոթանալ այդ կանոնի բովանդակությանը: Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ մեղադրանքում նշված չէ նաև, թե մեղքի որ ձևով` /անզգուշության որ ձևն է առկա եղել` հանցավոր ինքնավստահություն, թե անփութություն/ է հանցագործությունը կատարվել:
Այսպիսով` նախաքննության մարմինը, ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում չնշելով տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության ենթադրաբար խախտված կանոնը, մեղքի ձևը, ըստ էության, ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքում չի արտացոլել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասի հանցակազմի բոլոր պարտադիր հատկանիշները բնութագրող փաստական տվյալները, մինչդեռ փաստական տվյալների ներառումն անհրաժեշտ նախապայման է` մեղադրանքում ձևակերպված արարքին համապատասխան իրավաբանական գնահատական տալու համար: Նման իրավիճակը հանգեցրել է նրան, որ օբյեկտիվորեն հնարավոր չէ եզրահանգման գալ նաև պատճառահետևանքային կապի առկայության մասին: Մասնավորապես, առաջադրված մեղադրանքում խախտված կանոնի և հանրորեն վտանգավոր արարքի դրսևորման ձևի բացակայության պայմաններում դատարանը չի կարող որոշել, թե կանոնի խախտումն արդյոք անհրաժեշտ պայման է հանդիսացել հետևանքների առաջացման համար, թե` ոչ, և արդյոք հանցավոր հետևանքներն օրինաչափորեն բխել են հանցավոր արարքից, թե դրանք վրա են հասել նրա գործողությունների հետ արտաքինից պատահականորեն կապակցված այլ հանգամանքներից: Հետևաբար առաջադրված մեղադրանքում տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության նման կանոնի մատնանշման բացակայությունն ինքնին բավարար հիմք է հանդիսանում առաջադրված մեղադրանքում Ավետիք Խուրշուդյանին արդարացնելու համար, քանի որ եթե մեղադրանքում հստակ մատնանշված չէ, թե անձն ինչ կանոն է խախտել, որը հանգեցրել է քրեական օրենսգրքով արգելված արարքի կատարման մեջ նրան մեղադրանք առաջադրելուն, ապա անձին առաջադրված մեղադրանքը դառնում է վերացական ու չհիմնավորված, ինչն էլ ինքնին վկայում է այն մասին, որ մեղադրանքն առաջադրվել է ենթադրությունների հիման վրա (...)»:
Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը, վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, գտնում է, որ քրեական գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանում պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված ապացույցները բավարար չեն ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ նա կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք:
Վերաքննիչ դատարանի վերոգրյալ եզրահանգումը բխում է հետևյալ փաստական հանգամանքներից.
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նկատել, որ սույն քրեական գործով ձեռք բերված փաստական տվյալներով չի հաստատվում, որ «Սիմաո» ՍՊ ընկերության` Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատուն հանդիսացել է Ավետիք Խուրշուդյանը և աշխատանքի անվտանգության կանոնները նրա կողմից խախտված լինելու արդյունքում է տուժող Ռուզաննա Մինասյանին պատճառվել միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով:
Այնուամենայնիվ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ եթե նույնիսկ պայմանականորեն ընդունենք, որ սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով հաստատվում է, որ «Սիմաո» ՍՊ ընկերության` Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատուն հանդիսացել է Ավետիք Խուրշուդյանը, ապա տվյալ պարագայում Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ մեղադրանքում նշված չէ տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության այն կանոնը, որի խախտման արդյունքում, ըստ նախաքննական մարմնի, վրա են հասել հանրորեն վտանգավոր հետևանքները, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի դիսպոզիցիան բլանկետային է, այն է` հանցավորին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել, թե տվյալ դեպքում կոնկրետ ինչ հատուկ կանոն է խախտվել:
Ինչ վերաբերում է Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքում նշված այն հանգամանքին, որ Առաջին ատյանի դատարանը գործի դատաքննությունն ավարտված հայտարարելուց հետո հրաժարվել է մեղադրանքի կողմի 2018 թվականի մայիսի 4-ի երկու գրավոր միջնորդություններն ընդունել և քննարկել, այն է` ա) վերսկսելու դատաքննությունը և դատատեխնիկական փորձագետի եզրակացության որոշ հանգամանքներ հստակեցնելու և լրացնելու նպատակով փորձագետի թիվ 2724 եզրակացության շուրջ հարցաքննել փորձագետ Լուսինե Հովհաննիսյանին, և բ) փորձագետի հարցաքննության արդյունքներով նշանակել դատատեխնիկական լրացուցիչ փորձաքննություն, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ Առաջին ատյանի դատարանը ոչ թե գործի դատաքննությունն ավարտված հայտարարելուց հետո է հրաժարվել մեղադրանքի կողմի երկու գրավոր միջնորդություններն ընդունել և քննարկել, այլ վերոգրյալը տեղի է ունեցել ամբաստանյալի վերջին խոսքի ժամանակ` 2018 թվականի մայիսի 4-ին, որից հետո էլ Առաջին ատյանի դատարանը հեռացել է խորհրդակցական սենյակ` դատական ակտ կայացնելու, իսկ արդեն 2018 թվականի մայիսի 5-ին կայացվել է սույն գործով դատական ակտը:
ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով:
Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում, մասնավորապես` ամբաստանյալի վերջին խոսքի և խորհրդակցական սենյակում գտնվելու ժամանակ, Դատարանը Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով օժտված չէ ներկայացված միջնորդությունները ընդունելու և քննարկելու լիազորությամբ, ընդ որում` ինչպես պաշտպանական, այնպես էլ մեղադրանքի կողմերի: Ավելին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտում իրավացիորեն արձանագրել է, որ անթույլատրելի է այն իրավիճակը, երբ մինչդատական վարույթում հայտնի դարձած հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների անտեսմամբ` լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննություն չիրականացնելու պայմաններում, դատարանում` քրեական գործի դատաքննության ավարտից հետո, մեղադրողը փորձում է շտկել նախաքննության մարմնի կողմից թույլ տրված բացթողումները, այն դեպքում, երբ միջնորդության հիմք հանդիսացող հանգամանքները հայտնի են եղել դեռևս մինչդատական վարույթում և դատաքննության ընթացքում ի հայտ չեն եկել:
Այսպիսով` վերոգրյալից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավորված ու պատճառաբանված են, իսկ քրեական գործի փաստական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հետազոտված ապացույցներին չհամապատասխանելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված լինելու վերաբերյալ դատախազի փաստարկները քրեական գործի նյութերում իրենց հաստատումը չեն գտնում, հետևաբար` չեն կարող հիմք հանդիսանալ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
N - ԵԱՔԴ/0242/01/16
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
<<05>> մայիսի 2018թ. ք.Երևան
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ
ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ֆ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՈՂ Կ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Ա.ԽՈՒՐՇՈՒԴՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Կ.ՄԵԺԼՈՒՄՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի`ծնված 23.06.1960թվականին,քաղաք Սիսիան,ազգությամբ հայ,
ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ-մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնացած, աշխա-
տում է »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ, ֆիզիկապես առողջ, նախկինում չդատ-
ված, հաշվառված է քաղաք Երևան, Աճառյան 13շենք, 15բնակարան հասցեում,
16.12.2016թվականին որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհե-
ռանալու մասին:
Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով:
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով դատարանը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Գործով ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա աշխատելով »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ և հանդիսանալով Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատու անձ՝ խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները՝ այն է չի վերացրել հորանի դռների բլոկավորման համակարգի անսարքությունը, որի արդյունքում 2016թվականի հուլիսի 28-ին ժամը 12:00-ի սահմաններում, նույն ՍՊԸ-ի աշխատակից Ռուզաննա Աշոտի Մինասյանը, գտնվելով 1-ին հարկում, մոտեցել է վերելակին, որպեսզի սկուտեղը տեղադրի դրա խցիկի մեջ, այդ ժամանակ նկուղային հարկից ինչ-որ մեկը սեղմել է վերելակի կանչի կոճակը, և վերելակը, բաց դռներով ուղևորվելով ներքև, սեղմել է Ռուզաննա Աշոտի Մինասյանի պարանոցը վերջինիս առողջությանը պատճառելով միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով:
Վերը նշված հանցավոր արարքը կատարելու համար նախաքննական մարմինը Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով և 22.12.2016թվականին մեղադրական եզրակացությամբ քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և որպես մեղադրյալի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչում: 2016թվականի մայիսի 1-ից աշխատում է »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ: Իր պարտականության մեջ է մտնում Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելը, շահագործելու և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքային պաշտպանության կանոնների պահպանությունը: Աշխատանքի ընդունվելուց հետո նկատել է, որ վերելակի հորանի դռների բլոկավորումը մեխանիկական եղանակով փայտի միջով անջատված է եղել: Մտածել է, որ դա կատարվել է նախկին տեխնիկ Արմենի կողմից: Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ երբ ընդունվել է աշխատանքի, այն արդեն իսկ անջատված էր, մտածել է, որ այդպես է պետք եղել, որ լինի և հենց այդ պատճառով էլ նշված անսարքությանը ուշադրություն չի դարձրել և այն չի էլ վերացրել: 2016թվականի հուլիսի 28-ին խանութի աշխատակիցներից տեղեկացել է, որ վերելակը ինչ-որ անսարքության պատճառով ուղևորվել է դեպի ներքև և սեղմել խանութի աշխատակից Ռուզաննայի պարանոցի հատվածը՝ պատճառելով մարմնական վնասվածք /գ.թ.152-153/:
Նախաքննության մարմինը մեղադրյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցներով:
Գործով տուժող Ռուզաննա Մինասյանի /գ.թ.37-39, 102-104/, վկաներ Հովհաննես Գաբրիելյանի /գ.թ.54-56/, Հրայր Արսենյանի /գ.թ.46-49/, Գևորգ Սաֆարյանի /գ.թ.83-86/, Արմեն Մելքոնյանի /գ.թ.91-93/, Աննա Եղիազարյանի /գ.թ.108-110/ ցուցմունքներով:
* Դատաբժշկական փորձագետի թիվ 1695/հ եզրակացությամբ /գ.թ. 22-23/:
* Փորձագետի թիվ 2724 եզրակացությամբ /գ.թ. 130-132/:
* Այլ փաստաթուղթ հանդիսացող՝ 2016թվականի մայիսի 2-ին »Սիմաո« ՍՊԸ-ի և Ավետիք Խուրշուդյանի միջև կնքված թիվ 24212անհատական աշխատանքային պայմանագիրը՝ ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, համաձայն որի խանութ սրահում եղած վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների պատասխանատվությունը դրված է եղել հիշյալ ՍՊԸ-ի տեխնիկ Ավետիք Խուրշուդյանի վրա /գ.թ. 95-97, 154-155/:
* Վերելակի զննություն կատարելու մասին 06.08.2016թվականի արձանագրությամբ /գ.թ. 20-21/:
Դատաքննություն.
Ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ դատաքննությամբ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 1997թվականից աշխատում է »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետում, 2016թվականին, երբ մահացել է վերելակի մասնագետը՝ նրա պարտականությունները տվել են իրեն, այսինքն եթե այն խափանվեր պետք է ինքը վերանորոգեր: Երբ այդ պարտականությունները դրել են իր վրա, ինքը դրա հետ կապված »Սիմաո« ՍՊԸ-ի տնօրինության հետ կնքել է աշխատանքային պայմանագիր: Դրանից հետո իմացել է, որ դեպքը պատահել է, ինքը դեպքի ժամանակ այնտեղ չի եղել, չնայած նրան, որ ցավում է այդ դեպքը լինելու կապակցությամբ, սակայն չի կարծում, որ հանցագործություն է կատարել: Վերելակն նախկինում ինչպես աշխատել է, այդպես էլ թողել է, որևէ բան չի ավելացրել: Վերելակը սարքին է եղել, իսկ վերելակի դռները միշտ բաց են աշխատել, այդ վերելակի տեխնիկական անձնագրին ծանոթ չէ և չգիտի դրա աշխատելու ձևն այդպես է, թե ոչ, սակայն հստակ կարող է ասել, որ այն միշտ այդպես է աշխատել: Ինքը սառնարանների մասնագետ է, էլեկտրականությունից որոշ չափով է հասկանում, սակայն ավտոմատիկայից չի հասկանում: Շենքի վերելակի դռները փակ են աշխատում, սակայն մեկ անգամ ևս կրկնում է, որ այդ խանութի կոնկրետ այդ վերելակի դռները բաց են աշխատել՝ տարիներ շարունակ: Դեպքը խանութում է եղել, սակայն ինքն այդ ժամանակ այնտեղ չի եղել և չի կարող ասել, թե ինչպես է եղել: Վերելակի անվտանգության և տեխնիկայի պաշտպանության կանոնների պահպանության հետ ինքը կապ չունի, ինքը ինժիներ չէ, պետք է բարձրագույն կրթություն ունենալ անվտանգության կանոններն ու պայմաններն իմանալու համար: Աշխատանքի ընդունվելուց հետո չի ստուգել վերելակի էլեկտրական բլոկավորման սարքը, չի տեսել, որ այն անջատված է: Չգիտի, թե տուժողն ինչ մարմնական վնասվածք է ստացել: Վերելակի պարբերաբար հսկողություն կատարվում է միայն »տռոսի« մասով, որպեսզի այն նորմալ լինի: Ամբաստանյալի նախաքննական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ ինքը հետո է իմացել, որ վերելակի մեջ կա անսարքություն, հնարավոր է նախաքննական ցուցմունքում թյուրիմացություն է եղել այն, որ ինքը հայտնել, թե իմացել է անսարքության մասին: Իր դատաքննական ցուցմունքն է համապատասխանում իրականությանը, ինքը վերելակին ընդհանրապես ձեռք չի տվել: Վերելակը շահագործվում է միայն բանվորների կողմից՝ ներքևից, որն օրգագործելու ժամանակ ձայն են տալիս: Ինքն այդքան ժամանակ այնտեղ աշխատել է այդ վերելակի դռները երբեք փակ չի տեսել: Աշխատանքի ընդունվելուց ստուգել է միայն »տռոսները« /դատական նիստի արձանագրություն/:
Նախաքննությանը ընթացքում Ավետիք Խուրշուդյանը որպես մեղադրյալի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչում: 2016թվականի մայիսի 1-ից աշխատում է »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ: Իր պարտականության մեջ է մտնում Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելը, շահագործելու և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքային պաշտպանության կանոնների պահպանությունը: Աշխատանքի ընդունվելուց հետո նկատել է, որ վերելակի հորանի դռների բլոկավորումը մեխանիկական եղանակով փայտի միջով անջատված է եղել: Մտածել է, որ դա կատարվել է նախկին տեխնիկ Արմենի կողմից: Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ երբ ընդունվել է աշխատանքի, այն արդեն իսկ անջատված էր, մտածել է, որ այդպես է պետք եղել, որ լինի և հենց այդ պատճառով էլ նշված անսարքությանը ուշադրություն չի դարձրել և այն չի էլ վերացրել: 2016թվականի հուլիսի 28-ին խանութի աշխատակիցներից տեղեկացել է, որ վերելակը ինչ-որ անսարքության պատճառով ուղևորվել է դեպի ներքև և սեղմել խանութի աշխատակից Ռուզաննայի պարանոցի հատվածը՝ պատճառելով մարմնական վնասվածք /գ.թ.152-153, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով տուժող Ռուզաննա Մինասյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ 2016թվականի հունիսի 1-ից աշխատում է Երևան քաղաքի Փափազյան 21հասցեում գործող »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետում որպես խորհրդատու վաճառողուհի: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ է մտնում հաճախորդների սպասարկումը, այսինքն ապրանքների վերաբերյալ տեղեկություններ է հայտնում և քանի որ աշխատում է սուպերմարկետի աղցանների և կիսաֆաբրիկատների բաժնում, այդ պատճառով հաճախորդի նախընտրած ապրանքները համապատասխան տարաների մեջ տեղադրելով կշռում և տալիս է հաճախորդներին: Իր աշխատանքային գրաֆիկը հերթափոխային է ժամը 09.00-ից 17.00-ն կամ 17.00-ից մինչև հաջորդ օրը 01.00-ն: 28.07.2016թվականին սովորականի պես ժամը 09.00-ից գտնվել է իր աշխատանքի վայրում և իրականացրել է իր պարտականությունները: Նույն օրը ժամը 12.00-ի սահմաններում սուպերմարկետը կարկանդակներ է ստացել, ինքը դրանք տեղավորել է իր բաժնում, որից հետո դրա սկուտեղը դել է առաջին հարկից ներքնահարկ՝ խոհանոց իջեցնող վերելակի մեջ և չի հասկացել, թե ինչ է տեղի ունեցել՝ վերելակը սեղմվել է ծոծրակին: Դրանից հետո տեսնելով, որ գլուխը չի կարող դուրս հանել, օգնություն է կանչել, որից հետո չի հիշում աշխատակիցներից ովքեր իրեն օգնել են գլուխը դուրս հանել վերելակից: Պառկեցրել են գետնին և զանգահարել շտապօգնություն, որից հետո իրեն տեղափոխել են »Արմենիա ԲԿ«: Նշված վերելակից ինքը երբևէ չի օգտվել, քանի որ սուպերմարկետում կա համապատասխան աշխատակից, ով դատարկ սկուտեղները կամ տարաները վերելակի միջոցով իջեցնում են խոհանոց: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ չի մտնում դատարակ սկուտեղը կամ այլ տարաներ վերելակի մեջ դնելը, ինքը խորհրդատու վաճառողուհի է, իսկ դատարկ տարաները, ինչպես արդեն նշեց համապատասխան աշխատակիցն է տեղափոխում: Քանի որ ինքը վերելակի հետ առնչություն չունի, չի կարող մանրամասնել, թե վերելակը ինչ կերպ է աշխատում, սակայն տեղյակ է, որ վերևի հարկից աշխատացնելու սեղմակ չունի, միայն խոհանոցից կարող են վերելակը աշխատեցնել, այլ մանրամասներ չգիտի: Վերելակի անսարքության պատճառը ինչքանով տեղյակ է, եղել է այն, որ դրա ռոլիկներից մեկի տռոսը դուրս է ընկել և վերելակը իջնելով ներքև սեղմել է ծոծրակը: Չի կարող ասել, թե ինչու է դատարկ սկուտեղը դրել վերելակի մեջ, այդ մասին իրեն ոչ ոք չի ասել, երևի ուզեցել է համապատասխան աշխատակցին չկանչել, քանի որ դրա մեջ ոչ մի վատ բան չկա, իսկ թե գլուխը ինչու է մտցրել վերելակի մեջ, չի կարող ասել, հավանաբար ցանկացել է սկուտեղը խորը տեղադրել վերելակի մեջ, որպեսզի այլ տարաները հետագայում կարողանա տեղադրել: Երբ սկուտեղը դրել է վերելակի մեջ, դրա մեջ ոչինչ չի եղել: Որևէ մեկը այս դեպքը չի կարող դիտավորյալ կազմակերպել, սա պատահական է ստացվել: Նշված վերելակի սպասարկման համար տեղյակ չէ համապատասխան անձ եղել է, թե ոչ, հավանաբար կունենա: Իր աշխատելու ընթացքում վերելակի հետ կապված իր հիշելով անսարքության դեպք չի եղել: Հայտնում է, որ կատարվածի համար ինքն է մեղավոր, որևէ անձի դեմ բողոք, պահանջ, կամ քաղաքացիական հայցի պահանջ չունի: Երբ սկուտեղը դրել է վերելակի մեջ՝ իր գլուխը գտնվել է վերելակի առաստաղի մոտ, վերելակը շատ դանդաղ սեղմել է ծոծրակը և ծանրությունը պարանոցի վրա տարածելով սեղմել է ներքև և գլուխը մնացել է վերելակի և դռների արանքում, որից հետո ինքն օգնության է կանչել, եկել են իրենց աշխատակիցները և վերելակը վերև բարձրացրել ու իրեն դուրս հանել: Հնարավոր չէ, որ որևէ մեկը խոհանոցից սեղմած լինի վերելակը խանութ իջեցնող սեղմակը, նման բան չի կարող լինել, քանի որ վերելակը խանութից կանչելուց առաջ խոհանոցից միշտ ձայն են տալիս, որ վերելակը կանչում են կամ ուղարկում, եթե վերելակը կանչեին էլ, այն այնպիսի արագությամբ է իջնում, որ ինքը հաստատ չէր կարողանա վերելակի խուցից դուրս հանել, այդ իսկ պատճառով բացառում է, որ վերելակը որևէ մեկը կանչել է /գ.թ. 37-39, 102-104, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Հրայր Արսենյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ 2010թվականի ապրիլի 1-ից Երևան քաղաքի Փափազյան 21հասցեում գտնվող »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետում, որը գործում է »Սիմաո« ՍՊԸ անվամբ, աշխատում է որպես մենեջերի օգնական: Ռուզաննա Մինասյանին ճանաչում է որպես սուպերմարկետի աղցանների բաժնի վաճառողուհի-խորհրդատու: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ է մտնում սուպերմարկետի խոհանոցի նկատմամբ հսկողությունը, այսինքն ապրանքների մուտքը և ելքն է վերահսկում և ապահովում դրանց անհրաժեշտ քանակությունը, տալիս պատվերներ, անհրաժեշտության դեպքում սուպերմարկետի հետ կապված այլ հարցերով օգնում է մենեջերին: Իր աշխատանքային գրաֆիկն ամեն օր է՝ ժամը 09:00-ից 17:00-ն է: 28.07.2016թվականին ժամը 09:00-ից գտնվել է աշխատանքի վայրում և ժամը 12:00-ի սահմաններում, սուպերմարկետի խոհանոցում պատրաստված կարկանդակները տարել են աղցանների բաժին, որտեղ Ռուզաննան պետք է դասավորեր դրանք: Այդ ընթացքում, երբ գտնվել է սուպերմարկետի հետևի՝ շենքի բակի կողմում գտնվող խոհանոցի մուտքի դռան մոտ՝ ներսից լսել է բղավոցի ձայներ և շտապելով միջանցք տեսել է, որ Ռուզաննայի գլուխը գտնվում է սուպերմարկետի 1-ին հարկից դեպի ներքնահարկ իջնող վերելակի խցիկի արանքում, իսկ սուպերմարկետի աշխատակիցները, որոնցից հիշում է միայն Հովհաննես Գաբրիելյանին, փորձում են վերելակի խցիկը վերև հանել, որպեսզի Ռուզաննայի գլուխը դուրս գա: Ինքը նրանց օգնել է վերև բարձրացնել վերելակի խցիկը, Ռուզաննայի գլուխը դուրս են հանել, նրան պառկեցրել մենեջերի սենյակում և զանգահարել են շտապօգնություն, որից հետո նրան տեղափոխեցին »Արմենիա« ԲԿ: Ըստ Ռուզաննայի պատմածի, երբ նա վերելակի խցիկի մեջ է դրել կարկանդակների դատարկ սկուտեղը, այդ ժամանակ վերելակի խցիկը ինքն իրեն իջել է նրա ծոծրակին ու սեղմել: Ռուզաննայի պարտականությունների մեջ է մտնում իր սրահի ապրանքների վաճառքը, իսկ դատարկ տարաները և այլ իրերն ու մթերքները սուպերմարկետի համապատասխան աշխատակիցն է տանում խոհանոց կամ այնտեղից բերում սրահ: Ռուզաննային ոչ ոք չի ասել, որ սկուտեղը դնի վերելակի խցիկի մեջ և դա նրա պարտականությունների մեջ չի մտնում, չի կարող ասել, թե նա ինչու է դա արել: Ապրանքներով լցված սկուտեղների կամ տարաների սրահ բերելուց խոհանոց են կանչում համապատասխան աշխատակցին, ով ապրանքները տանում է համապատասխան սրահ, իսկ սրահից արդեն վաճառողուհին է նշված աշխատակցին՝ բանվորին, հայտնում, որ տանի դատարկ տարաները, ով էլ կամ ձեռքով, քանի որ վերելակի կողքով խոհանոց տանող աստիճանավանդակ կա կամ վերելակով իջեցնում է խոհանոց: Ռուզաննային հիվանդանոց տեղափոխելուց հետո իրենք տեսել են, որ վերելակի խցիկը աշխատեցնող ռոլիկի վրայից ընկել է տրոսը, ինչի պատճառով էլ խցիկը ընկել է Ռուզաննայի ծոծրակին: Իր աշխատելու ընթացքում երբևէ վերելակի հետ կապված խնդիր չի եղել, ինքը նման դեպք չի հիշում, իսկ սուպերմարկետն ունի համապատասխան աշխատակից, ով իրականացնում է տեխնիկական սպասարկումը, որի անունը և տվյալները չգիտի: Հնարավոր չէ, որ ինչ-որ մեկը դիտավորյալ կազմակերպած լինի նշված դեպքը, դա տեղի է ունեցել պատահական, վերելակի տռոսը ռոլիկի վրայից ընկնելու հետևանքով, նշում է, որ հենց 28.07.2016թվականին առավոտվանից նշված վերելակը բազմաթիվ անգամ շահագործվել է և որևէ խնդիր չի եղել: Վերելակը միայն սուպերմարկետի ներքնահարկում գտնվող խոհանոցում ունի այն աշխատեցնելու, այսինքն վերև բարձրացնելու կամ իջեցնելու կոճակ, իսկ 1-ին հարկում գտնվում են դռներ, որոնք բացելով երևում է վերելակի խցիկը /գ.թ.46-49, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Հովհաննես Գաբրիելյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ 2010թվականի ապրիլի 1-ից Երևան քաղաքի Փափազյան 21հասցեում գտնվող »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետում, որը գործում է »Սիմաո« ՍՊԸ անվամբ, աշխատում է որպես առևտրի մենեջեր: Ռուզաննա Մինասյանին ճանաչում է որպես սուպերմարկետի աղցանների բաժնի վաճառողուհի-խորհրդատու, ով աշխատում է շուրջ 2ամիս: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ է մտնում սուպերմարկետի ընդհանուր գործունեության վերահսկում, սկսած ապրանքների դասավորվածությունից, մինչև մատակարարների հետ պայմանավորվածությանները, ապրանքներ գնելը կամ վերադարձնելը և այլն: Իր աշխատանքային գրաֆիկն ամեն օր՝ ժամը 09:00-ից 17:00-ն է: 28.07.2016թվականին ժամը 09:00-ից գտնվել է աշխատանքի վայրում և ժամը 12:00-ի սահմաններում, երբ գտնվել է սուպերմարկետի աղցանների սրահում, ներսի կողմից լսել է բղավոցի ձայն ու վազելով գնալով դեպի միջանցք, տեսել է, որ Ռուզաննա Մինասյանի գլուխը մնացել է խոհանոց տանող վերելակի խցիկի վերևի մասի ու վերելակի խցիկի հատվածը փակող դռների տակի քարե պատի արանքում: Փորձել է վերելակի խցիկը վերև բարձրացնել, սակայն այն ծանր է եղել: Հենց այդ պահին իրեն օգնության է եկել խանութի աշխատակից Հրայր Արսենյանը, իրենք երկուսով մի կերպ այն վերև են բարձրացրել և Ռուզաննայի գլուխը դուրս է եկել, որից հետո Ռուզաննային պառկեցրել են մենեջերի սենյակում և զանգահարել են շտապօգնություն: Ըստ Ռուզաննայի պատմածի, երբ նա վերելակի խցիկի մեջ է դրել կարկանդակների դատարկ սկուտեղը, այդ ժամանակ վերելակի խցիկը ինքն իրեն իջել է և ընկել է ծոծրակին ու սեղմել: 6 տարի է աշխատում է մարկետում և երբևէ վերելակի հետ կապված լուրջ խնդիր չի եղել, եղել է, որ խոհանոցում գտնվող այն աշխատեցնելու սեղմակը չի աշխատել, դա է վերանորոգվել: Այլ բան չի հիշում: Ռուզաննայի պարտականությունների մեջ է մտնում իր սրահի՝ աղցանների և պոլուֆաբրիկատների, ապրանքների վաճառքը, իսկ դատարկ տարաները և այլ իրերն ու մթերքները սուպերմարկետի բանվորներն են տանում խոհանոց կամ այնտեղից բերում սրահ: Ռուզաննային ոչ ոք չի ասել, որ սկուտեղը դնի վերելակի խցիկի մեջ, նա իր ցանկությամբ է դա արել: Ապրանքներով լցված սկուտեղները կամ տարաները սրահ բերելուց խոհանոց են կանչում համապատասխան աշխատակցին, դրանք կարող են լինել սուպերմարկետի բանվորներ Արտավազդ Ներսիսյանը կամ Արմեն Մելքոնյանը, ովքեր ապրանքները տանում է համապատասխան սրահ, իսկ սրահից արդեն վաճառողուհին է նրանց հայտնում, որ դատարկ տարաները տանեն: Ռուզաննային հիվանդանոց տեղափոխելուց հետո իրենք տեսել են, որ վերելակի խցիկն աշխատեցնող ռոլիկի վրայից ընկել է տրոսը, ինչի պատճառով էլ խցիկն ընկել է Ռուզաննայի ծոծրակին: Սուպերմարկետն ունի համապատասխան աշխատակից, ով իրականացնում է տեխնիկաների սպասարկումը, իսկ թե վերելակի սպասարկումն էլ է իրականացնում, թե ոչ, չգիտի, ինչպես նաև չի հիշում սպասարկում իրականացնող աշխատակցի տվյալները: Հնարավոր չէ, որ ինչ-որ մեկը դիտավորյալ կազմակերպած լինի նշված դեպքը, դա տեղի է ունեցել պատահական, վերելակի տրոսը ռոլիկի վրայից ընկնելու հետևանքով /գ.թ. 54-56, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Գևորգ Սաֆարյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ 2009թվականի դեկտեմբերի 6-ին վարձակալել է Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գտնվող »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետի տարածքը և նշված անվամբ իր ՍՊԸ-ով շարունակել են աշխատացնել սուպերմարկետը: Դրանից հետո սուպերմարկետի տարածքը վաճառվել է և նոր պայմանագիր է կնքել նոր տիրոջ հետ և շարունակել է գործունեությունը: Երբ 2009թվականին վարձակալել է նշված տարածքը սուպերմարկետի մեջ եղել են տեխնիկաներ և վերելակ, որից հետո իրենք որոշ տեխնիկա փոխել են, սակայն վերելակը չի փոխվել: Իրենց վարձակալության ընթացքում երբևէ վերելակի հետ խնդիրներ չի եղել, սակայն սուպերմարկետում որպես տեխնիկական աշխատող եղել է Արմեն Հարությունյանը, ով մահացել է դեպքից մոտ 4 ամիս առաջ, դրանցի հետո սուպերմարկետում տեխնիկական ապահովումն իրականացրել է Ավետիք Խուրշուդյանը: 2016թվականի հուլիսի 28-ին տեղեկացել է, որ իրենց աշխատակցուհի Ռուզաննա Մինասյանի գլուխը մնացել է խոհանոց իջնող վերելակի խցիկի արանքում և նրան տեղափոխել են հիվանդանոց: ՍՊԸ-ն հոգացել է Ռուզաննայի բուժման ծախսերը: Ռուզաննան աղցանների և պոլուֆաբրիկատների բաժնի վաճառողուհին է, նրա պարտականությունների մեջ է մտնում իր բաժնի ապրանքների դասավորվածությունը, քանակի ապահովումը և հաճախորդների սպասարկումը: Երբ Ռուզաննայի բաժնում ինչ-որ ապրանքատեսակ բացակայում է, նա այդ մասին հայտնում է կամ մենեջերին, կամ համապատասխան բանվորին, ով խոհանոցից բերում է նրա պահանջածը: Ռուզաննայի պարտականությունների մեջ է մտնում միայն իր բաժնի ապրանքների դասավորվածությունը և վաճառքը, իսկ ապրանքները բերելու կամ դատարկ տարաները տանելու համար ՍՊԸ-ն ունի համապատասխան աշխատակիցներ՝ բանվորներ: Ռուզաննան որևէ բան տանել բերելու պարտականություն չունի:Նշված օրը Ռուզաննան դատարկ տարաները տարել և դրել է վերելակի մեջ իր ցանկությամբ, նրան այդ մասին ոչ ոք ոչինչ չի ասել: Վերջին անգամ կոնկերտ չի կարող ասել, թե երբ է ստուգվել վերելակը, սակայն Ավետիք Խուրշուդյանին աշխատանքի ընդունելուց հետո նա սուպերմարկետի բոլոր տեխնիկաները ստուգել է և հայտնաբերված անսարքությունների վերաբերյալ հայտնել է մենեջերին կամ իրեն, սակայն վերելակի անսարքության վերաբերյալ նա իրենց ոչինչ չի ասել: Իր հիշելով 28.07.2016թվականին տեղի ունեցած դեպքից հետո վերելակը հենց նույն օրը վերանորոգվել է և ներկայումս այն նորմալ աշխատում է: Վերելակի մոդելը և արտադրման տարեթիվը չգիտի, տարածքը վարձակալելուց իրենց ոչ մի տեխանձնագիր չեն տվել և չի կարող ասել, թե երբվանից է այն շահագործվում:/գ.թ. 83-86, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Արմեն Մելքոնյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես բանվոր, ճանաչում է ամբաստանյալին, նրա հետ բարեկամություն կամ թշնամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ դեպքի օրը լիֆտի մոտ բարձր ձայներ է լսել, ինքը ներքևից վերև բարձրանալիս է եղել այդ ժամանակ և տեսել է, որ իրենց աղջկան օգնում են բարձրացնել, իսկ ինքն էլ օգնել է և նրան տարել են սենյակ, որտեղ պառկեցրել են, որպեսզի նա հանգիստ լինի: »Սիմաո« ՍՊԸ-ում աշխատել է որպես բանվոր, իրենց մոտ առկա է երեք վերելակ, ինքը խոհանոցից վերև բարձրացող վերելակի մոտ չի աշխատում: Ավետիք Խուրշուդյանն իրենց հիմնարկում վերելակի աշխատանքն է »նայում«, իր իմանալով նաև սառնարաններն է »նայում«, սակայն էլեկտրականության հետ կապված աշխատանքները նա չի կատարում, չգիտի, թե ով է կատարում, չգիտի էլեկտրիկ ունեն, թե ոչ: Վերելակը խափանվելու դեպքում Ավետիքն է վերանորոգում: Տեղյակ չի եղել 2016թվականի հուլիսի 28-ին վերելակը սարքին է եղել, թե ոչ, քանի որ ինքը հիմնականում պահեստում է աշխատում: Դեպքի ժամանակ ինքը այնտեղ չի եղել, ձայների վրա է մոտեցել և տեսել, որ այդ աղջիկն է վատացել, այնտեղ լիքը մարդ է եղել հավաքված, կոնկրետ չի էլ հիշում, թե այդ դեպքի վերաբերյալ ինչ է պատմել: Այդ վերելակից ինքը հիմնականում չի օգտվում, չգիտի, թե ով է օգտվում, սակայն տեղյակ է, որ այդ վերելակով մանր ապրանքներ են տեղափոխում, օրինակ՝ աղցաններ: Վերելակը ներքևից են աշխատեցնում՝ ներքևի աշխատողը, սակայն չգիտի, թե ով կոնկրետ: Չի տեսել այդ աղջիկը վնասվածքներ ունեցել է, թե ոչ, նա նույնիսկ այդ ժամանակ է ցանկացել գնալ աշխատելու, սակայն նրան թույլ չեն տվել: Չի հիշում Ավետիք Խուրշուդյանն այդ ժամանակ այնտեղ է գտնվել, թե ոչ: Խոհանոցից բարձրացող վերելակի դռներն իր իմանալով և բացվել է, և փակվել, իր պահեստի վերելակի մասին կարող է ասել, այդ վերելակը երբեք չի խափանվել, իսկ խոնոցից վերև բարձրացող վերելակը չգիտի խափանված եղել է, թե ոչ: Ավետիքը բոլորին էլ միշտ զգուշացրել է, որ վերելակն օգտագրծելու ժամանակ ուշադիր լինեն, բարձրացնել-իջացնելու դեպքում զգուշացնեն միմյանց: Կոնկրետ իրենց բաժնի վերելակը անխափան աշխատել է, մյուս վերելակի հետ առնչություն չի ունեցել, այդ վերելակի հետ երբևէ չի առնչվել, շատ հազվադեպ կարող է այդ վերելակի հետ առնչություն ունենա, այդ վերելակի դռները փակ էլ են աշխատել, բաց էլ, ինքը միայն իր պահեստում է աշխատում: Նախաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել, չի հիշում, թե ինչ ցուցմունք է տվել: Վկայի նախաքննական ցուցմունքի հակասական հատվածը հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ աղցաններ և տորթեր տեղափոխելու համար նաև այդ վերելակն են օգտագործում, ուղղակի այդ վերելակից անընդհատ չի օգտվել՝ երկու օրը մեկ անգամ: Օգտվելու ժամանակ այդ վերելակի դռները չի հիշում փակվել են, թե ոչ /դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Արմեն Մելքոնյանը նախաքննության ընթացքում 22.08.2016թվականին որպես վկայի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ »Սիմաո« ՍՊԸ-ում մոտ 7 տարի է աշխատում է որպես բանվոր: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ է մտնում սուպերմարկետի ապրանքների տեղափոխելը, ապրանքներ ընդունելը, դատարկ տարաները տեղափոխելը, պահեստից և խոհանոցից ապրանքներ տանել բերելը և այլն: Ռուզաննա Մինասյանին ճանաչում է որպես սուպերմարկետի աղցանների բաժնի աշխատակցուհի, նրա մոտ 2 ամիս է ինչ ընդունվել է աշխատանքի: 28.07.2016թվականին չի հիշում, թե կոնկրետ ումից տեղեկացել է, որ սուպերմարկետի առաջին հարկից խոհանոց տանող վերելակը ընկել է Ռուզաննայի գլխին և նրան տարել են հիվանդանոց: Աշխատանքային բերումով նշված վերելակով կամ դրա կողքով իջնող աստիճանահարթակով ապրանքներ է տանում խոհանոց կամ խոհանոցի դռնից դուրս գտնվող պահեստ, ինչպես նաև երբ խոհանոցից ապրանք են ուղարկում սուպերմարկետի սրահներ: Ինքը վերելակից հանում է ապրանքը, տանում համապատասխան սրահ, որովհետև եթե դրա հետ ամաններ են լինում, այդ ամանները ետ է դնում խոհանոց կամ դասավորում է վերելակի մեջ, իջնում խոհանոց և վերելակը իջեցնելով այնտեղ, դա դատարկում է : Տեղյակ չէ Ռուզաննա Մինասյանը կամ այլ աշխատակից իրավունք ունեն վերելակի միջոցով ապրանքներ տեղափոխել խոհանոց կամ սրահ թե ոչ, սակայն կարող է ասել, որ դա իր և այլ բանվորների պարտականությունն է խոհանոցի կամ սրահի աշխատակիցների պահանջով ապրանքներ կամ տարաներ տանել բերելը: Նախկինում չի տեսել, որ Ռուզաննա Մինասյանը ապրանքներ կամ տարաներ վերելակի կամ աստիճանների միջոցով տանի խոհանոց կամ այնտեղից բերի: Նշված վերելակի անվտանգությունը նախկինում իրականացրել է Արմենը, որի ազգանունը չգիտի, իսկ ներկայումս իրականացնում է Ավետիք Խուրշուդյանը /գ.թ. 91-93, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Աննա Եղիազարյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես ավագ խոհարար աշխատում է մոտ 2 տարի »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետի աղցանների բաժնում է աշխատում Ռուզաննա Մինասյանը որպես վաճառողուհի: 28.07.2016թվականին, երբ գտնվել է աշխատանքի վայրում, այսինքն սուպերմարկետի ներքևի հարկում գտնվող խոհանոցում աշխատակիցներից տեղեկացել է , որ Ռուզաննայի գլուխը մնացել է սուպերմարկետի առաջին հարկից խոհանոց տանող վերելակի խցիկում: Այնուհետև, երբ բարձրացել է վերև, եկել են բժիշկները և Ռուզաննային տեղափոխել են հիվանդանոց: Վերելակի աշխատացնող կոճակը գտնվում է խոհանոցում և այնտեղից էլ վերելակը իջեցվում կամ վեր է բարձրացվում, դրանով զբաղվում է սուպերմարկետի բանվոր Արմենը, որի ազգանունը չի հիշում: Նա վերելակը կանչելուց կամ ուղարկելուց առաջ բարձր ձայն է տալիս, որ վերելակը կանչում կամ ուղարկվում է և այդ կերպ աշխատեցվում: Երբ Ռուզաննայի ծոծրակը մնացել էր վերելակի խցում, որքանով որ ինքն է տեղյակ այդ ժամանակ որևէ մեկը չի սեղմել վերելակի սեղմակը, քանի որ Արմենը այդ ժամանակ խոհանոցում չի եղել և վերելակով որևէ ապրանք չի տեղափոխել, իսկ այլ անձ վերելակի հետ գործ չունի: Դեպքը տեղի ունենալու ժամանակ Ռուզաննա Միանասյանը վերելակի մեջ դրել է սրահ ուղարկված խորտիկների սկուտեղը, սակայն թե ինչու չգիտի, քանի որ այդ գործը Արմենինն է, նա բոլոր իրերը, այդ թվում դատարկ կամ ապրանքներով լցված տարաները տանում է սուպերմարկետի սրահներ և իջեցնում խոհանոց: Ռ.Մինասյանի ծոծրակին վերելակով սեղմելուց հետո, երբ նրան օգնել են գլուխը դուրս հանել, վերելակը ներքև չի ընկել, այլ մնացել է վերևում: Ինչքանով ինքը տեղեկացել է, վերելակի անսարքության պատճառը եղել է մետաղական պարանը՝ տռոսը: Ինչքան որ տեղյակ է վեելակը նախկինում անսարքություն չի ունեցել, նման որևէ դեպք չի եղել, իսկ իր աշխատելու ընթացքում չի հիշում, որ վերելակը անսարքություն ունենա: Վերելակի սպասարկման նախկինում զբաղվել է Արմենը, ով մահացել է, իսկ վերջին մի քանի ամսում զբաղվել է Ավոն, որի ազգանունը չգիտի /գ.թ. 108-110, դատական նիստի արձանագրություն/:
Դատաքննությամբ հետազոտվել են.
* Դատաբժշկական փորձագետի թիվ 1695/հ եզրակացությամբ այն մասին, որ Ռուզաննա Մինասյանի մարմնական վնասվածքները պարանոցի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, գանգուղեղային վնասվածքի, ողնաշարի պարանոցային հատվածի սալջարդ, ողնուղեղի պարանոցային հատվածի թեթև աստիճանի սալջարդի ձևով, հետևանք են բութ, կոշտ առարկայի ներգործության, հնարավոր է նշված ժամկետին և հանգամանքներում, որոնք պատճառել են առողջությանը միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով /գ.թ. 22-23/:
* Փորձագետի թիվ 2724 եզրակացությամբ այն մասին, որ սուպերմարկետում տեղադրված է փոքր բեռնատար վերելակ մինչև 250կգ նոմինալ բեռնամբարձությամբ, նախատեսված է 2հարկային կանգառների համար նկուղ և առաջին հարկ, իրենից ներկայացնում է ուղղորդների վրա ամրացված խցիկ 1,0մ բարձրությամբ, 0,9մ լայնությամբ և 0,8մ խորությամբ, գործարկվում է գետնախորշում տեղադրված էլեկտրական տելֆերի /շարժաբեր/ օգնությամբ, միաճոպան է, ունի հարկային անջատիչներ: Հորանի դռներն ունեն դռների էլեկտրական բլոկավորման համակարգ: Դեպքի վայրի զննության ժամանակ նկատեցի, որ հորանի դռների էլեկտրական բլոկավորումը ստիպողական եղանակով, կողմնակի իրով /փայտով/չէր գործում, ինչը հնարավորություն է տալիս վերելակին ընթանալ դռների բաց լինելու դեպքում: 2016թվականի հուլիսի 28-ին, տուժող Ռուզաննա Մինասյանը, գտնվելով խանութի 1-ին հարկում, մոտեցել է վերելակին, որպեսզի սկուտեղը տեղադրի դրա խցիկի մեջ: Հավանական է, այդ ժամանակ, նկուղային հարկից ինչ-որ մեկը սեղմել է կանչի կոճակը, և վերելակը բաց դռներով ուղևորվելով ներքև և սեղմելով Ռուզաննայի պարանոցին, պատճառել է մարմնական վնասվածք: Դժբախտ դեպքի անմիջական պատճառ է հանդիսացել դռների բլոկավորման համակարգի անսարքությունը, որը հնարավորություն է տվել խցիկին շարժվել բաց դռներով: Ինչ վերաբերվում է անիվի վրայից ճոպանի ընկնելուն, կարող է ասել, որ հավանաբար, երբ խցիկը սեղմել է տուժողի մարմինը, շարժաբերը չի անջատվել և շարժաբերի թմբուկը պտտվելով նպաստել է անիվի վրայից թմբուկի ընկնելուն: Ըստ քրեական գործում առկա աշխատանքային թիվ 24212 պայմանագրի և բացատրությունների, վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների պատասխանատվությունը դրված է սուպերմարկետի աշխատակից Ավետիք Խուրշուդյանի վրա: Ամփոփելով վերոգրյալը, կարող է ասել, որ նշված դեպքը հանդիսանում է վերելակի պարբերական զննումների ոչ լիարժեք իրականացման պատճառ,եթե դռների բլոկավորման համակարգը ստիպողական եղանակով ապակարգաբերված չլիներ, բաց դռներով վերելակը կանչ չէր ընդունի, հետևաբար ընթացք չէր ստանա /գ.թ. 130-132/:
* Այլ փաստաթուղթ հանդիսացող՝ 2016թվականի մայիսի 2-ին »Սիմաո« ՍՊԸ-ի և Ավետիք Խուրշուդյանի միջև կնքված թիվ 24212անհատական աշխատանքային պայմանագիրը՝ ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, համաձայն որի խանութ սրահում եղած վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների պատասխանատվությունը դրված է եղել հիշյալ ՍՊԸ-ի տեխնիկ՝ Ավետիք Խուրշուդյանի վրա /գ.թ. 95-97, 154-155/:
* Վերելակի զննություն կատարելու մասին 06.08.2016թվականի արձանագրությամբ /գ.թ. 20-21/:
3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում վերլուծելով և գնահատելով դատաքննության ընթացում հետազոտված գործով ձեռք բերված ապացույցները իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված չի համարում և հանգում է հետևության, որ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը, այն է՝ տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելը՝ դրանց պահպանման համար պատասխանատու անձի կողմից, եթե մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է միջին ծանրության վնաս, դատարանում չապացուցվեց և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հետևաբար նման պայմաններում Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում պետք է ճանաչել Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի անմեղությունը և նրա նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Դատարանի գնահատմամբ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի դրանք ապահովեն ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշների ապացուցվածության վերաբերյալ դատարանի հետևությունների արժանահավատությունը, այլ ոչ թե՝ ենթադրությունը՝ ինչպես ներկայացված է մեղադրական եզրակացությունում, ինչպես նաև անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարության հարցին անդրադարձել է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 2014թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13որոշմամբ, որում արձանագրել է հետևյալը.
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 25հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 107հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 127հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից: 2.Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 365հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 371հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները:
»Ապացույցների բավարարություն« հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ թիվ ԵԷԴ/0058/01/10քրեական գործով 22.12.2011թվականին կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով »ապացուցման առարկա« և »ապացույցների բավարարություն« հասկացությունները, նշել է. (…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար: Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը: Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վերահաստատելով և զարգացնելով Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ »ապացույցների բավարարությունը« որոշելու չափանիշներն են.
1. անմեղության կանխավարկածը,
2. վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3. դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12որոշման մեջ շեշտել է. »(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 107հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով 2011թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշմամբ:
Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ / Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ/:
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 2010թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ »(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը«:
Այսպիսով, »ներքին համոզմունքը« սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ): Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա: Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից /ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 104հոդվածի 2-րդ մաս/,
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 105հոդվածով:
Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա. ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ. ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ. ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ. ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե. նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1. գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2. եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3. այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ նախաքննության մարմնի կողմից Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի և որպես մեղավորությունը հաստատող ապացույցներ` մեղադրական եզրակացության մեջ ներկայացված ապացույցների բավարարության հարցին:
Դատարանը վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները կիրառելով՝ իրավական վերլուծության ենթարկելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները՝ փաստում է, որ նշված ապացույցները Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի՝ իրեն մեղսագրված արարքին առնչության և մեղավորության մասին անմիջական, ուղղակի փաստական տվյալներ չեն բովանդակում, դրանք չեն հիմնավորում ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի մեղավորությունը:
Սույն` թիվ 14147516նախաքննական համարով քրեական գործով կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացության համաձայն, որպես Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ նշվել են՝ տուժող Ռուզաննա Մինասյանի, վկաներ՝ Հրայր Արսենյանի, Հովհաննես Գաբրիելյանի, Գևորգ Սաֆարյանի, Արմեն Մելքոնյանի, Աննա Եղիազարյանի ցուցմունքները, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1695/հ եզրակացությունը, դատատեխնիկական փորձաքննության թիվ 2724եզրակացությունը, այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված 02.05.2016թվականի »Սիմաո« ՍՊԸ-ի և Ավետիք Խուրշուդյանի միջև կնքված թիվ 24212անհատական աշխատանքային պայմանագիրը, վերելակի զննություն կատարելու մասին 06.08.2016թվականի արձանագրությունը:
Դատարանն արձանագրում է, որ բլանկետային հանցակազմով նախատեսված արարքի կատարման համար անձին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների շարքում չկա որևէ ապացույց, որում նշված լինի համապատասխան կոնկրետ կանոնի առկայություն և այն խախտելու հիմնավորում, որը վկայում է հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ հանդիսացող տարրի բացակայության մասին: Վերոշարադրյալ ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանք, ինչպիսին է` Ավետիք Խուրշուդյանի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ, հետևաբար այն ենթադրություն է, վարկած, գնահատողական դատողություն, կարծիք, քանի որ այն չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ:
Դատարանն արձանագրում է, որ այլ ապացույցներ ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում չեն դրվել և մեղադրական եզրակացության մեջ չեն վկայակոչվել:
Դատարանը նաև անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպմանը:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 309հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 6հոդվածի 20-րդ կետի համաձայն` մեղադրանքը ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգով ներկայացված հիմնավորումն է` որոշակի անձի կողմից քրեական օրենսգրքով չթույլատրված կոնկրետ արարքի կատարման մասին:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 24.08.2012թվականի թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ մեղադրանքը հանդիսանում է քրեադատավարական այն ինստիտուտը, որի միջոցով ապահովվում է հանրային քրեական հետապնդման կառուցակարգի գործունեությունը: Մեղադրանքը հանցակազմը կոնկրետ հանցագործության հանգամանքների և այն կատարած անձի հետ կապող դատավարական միջոցն է և այդ պատճառով էլ մեղադրանքը կարելի է դիտարկել որպես հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, որից ածանցյալ է նաև քրեական արդարադատության իրականացման գործառույթը: Քրեական դատավարությունում մեղադրանքը բնորոշվում է որպես կոնկրետ անձին մեղսագրվող հանցավոր գործողության կամ անգործության նկարագրություն դատավարական փաստաթղթերում: Կառուցվածքային առումով մեղադրանքը բաղկացած է գործով հաստատված՝ հանրության համար վտանգավոր և հակաիրավական արարքի կատարման հանգամանքների ամբողջությունից և քրեական օրենքի կոնկրետ նորմից, որի հատկանիշներին համապատասխանում է նշված փաստական հանգամանքների ամբողջությունը: Այլ խոսքով՝ մեղադրանքի տարրեր են կազմում մեղադրանքի ձևակերպումը և դրա իրավաբանական որակումը:(...)Մրցակցության սկզբունքը և պաշտպանության իրավունքը կոչված են դատավարությունը համապատասխանեցնելու արդարության չափորոշիչներին և ապահովելու իրավունքների արդյունավետ վերականգնում, իսկ քրեական արդարադատության շրջանակներում վերոգրյալն առնվազն ենթադրում է տեղի ունեցած հանցագործության մանրամասների հաստատումը, դրանց ճշգրիտ իրավաբանական գնահատական տալը, հասարակությանը և առանձին անհատներին հասցված վնասի, ինչպես նաև հանցանքի կատարման մեջ մեղադրվող անձի իրական մեղքի ամբողջական բացահայտումը: Մրցակցային դատավարության ընթացքում պաշտպանությունը հանդես է գալիս որպես մեղադրանքի հակադրում` նպատակ ունենալով հերքել այն և պաշտպանել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող անձանց իրավունքներն ու շահերը: Այս կարևորագույն գործառույթի արդյունավետ իրականացման համար պաշտպանության կողմն առնվազն պետք է հնարավորություն ունենա ծանոթանալու առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերին, դրանց վերաբերյալ ներկայացնելու սեփական դիրքորոշումը և մասնակցելու ապացուցման գործընթացին: Պաշտպանության իրավունքի իրականացումը, ինչպես նաև մրցակցային դատավարության ապահովումն անհնար են, եթե մեղադրյալը տեղյակ չէ, թե ինչ անօրինական արարքի կատարման մեջ է մեղադրվում և ինչ ապացույցների հիման վրա: Մեղադրանքի ձևակերպումը միակ հնարավոր դատավարական միջոցն է, որով հնարավոր է դառնում իրացնել անձի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի մասին: Հետևաբար մեղադրանքի ձևակերպումը կարելի է բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք, որը հնարավոր է դարձնում առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվելը և թույլ է տալիս հասնել քրեական վարույթի հիմնական` մեղադրյալի անմեղության կամ մեղավորության հարցի հստակ լուծմանը: Համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը: Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր, մասնավորապես, արարքի փաստական նկարագրությունը, այդ նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, վճռորոշ նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար:(...)Մեղադրանքի ձևակերպման մեջ, բացի հանցավորի մասին տվյալներից, հանցագործության տեղից, ժամանակից և եղանակից, մանրամասնորեն և հստակ պետք է նշվեն արարքի քրեաիրավական որակման հիմքում ընկած փաստերը` հանցագործության դեպքի և դրա հետ կապված հանգամանքների մանրակրկիտ նկարագրությունը: Արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրացման առումով անընդունելի է, երբ իրավասու պաշտոնատար անձը համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում մեղադրանքը ձևակերպելիս սահմանափակվի միայն քրեական օրենքով արգելված արարքի ընդհանրական նկարագրությամբ: (...)Նշված պահանջների պահպանմամբ մեղադրանքը ձևակերպելու դեպքում միայն առաջադրված մեղադրանքը հնարավորություն կտա մեղադրյալին պատշաճ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը, ինչպես նաև կապահովվի կողմերի դատավարական իրավահավասարությունը` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար: Նշված սկզբունքներից ցանկացած շեղում կհանգեցնի արդար դատաքննության հիմնարար արժեքի առարկայազրկման:
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները` դրանց պահպանման համար պատասխանատու անձի կողմից խախտելու համար:
Տվյալ հանցագործության օբյեկտը համարվում են այն հասարակական հարաբերությունները, որոնք կարգավորում են աշխատանքային անվտանգության կանոնները բոլոր տեսակի հիմնարկություններում, կազմակերպություններում և այլուր, անկախ սեփականության ձևերից: Այս հանցագործությունը երկօբյեկտ է և լրացուցիչ օբյեկտի դերում հանդես են գալիս անձի կյանքը և առողջությունը: Հանցագործությունից տուժածներ կարող են համարվել ինչպես մշտական, այնպես էլ ժամանակավոր աշխատողները:
Օբյեկտիվ կողմից այս հանցագործությունը բնութագրվում է ինչպես գործողությամբ, այնպես էլ անգործությամբ, որը դրսևորվում է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելով: Օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանցակազմում նշված հետևանքների վրա հասնելը, մասնավորապես, անզգուշությամբ առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնաս կամ մասնագիտական հիվանդություն պատճառելը: Ընդորում, անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վերոհիշյալ հետևանքների ու կատարված արարքի միջև պատճառահետևանքային կապի առկայությունը:
Քանի որ քննարկվող հոդվածի դիսպոզիցիան բլանկետային է, հանցավորին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել, թե տվյալ դեպքում կոնկրետ ինչ հատուկ կանոն է խախտվել, այսինքն` առաջադրված մեղադրանքում կամ մեղադրական դատավճռում վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է հստակ մատնանշի այն իրավական ակտի կոնկրետ դրույթը` մասը, կետը, որը խախտվել է: Տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները կարող են սահմանվել բացառապես օրենքով և դրանցից բխող ՀՀ Կառավարության, տարբեր նախարարությունների, գերատեսչությունների և առանձին գործատուների կողմից ընդունվող իրավական ակտերով, որոնք չեն կարող պարունակել իրավունքների նոր սահմանափակումներ կամ պարտականություններ:
Սուբյեկտիվ կողմից տվյալ հանցագործությունը բնութագրվում է մեղքի անզգույշ ձևով, և կարող է կատարվել ինչպես ինքնավստահությամբ, այնպես էլ անփութությամբ: Մասնավորապես, ինքնավստահությունը տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները գիտակցաբար խախտելն է, որի դեպքում հանցավորը նախատեսում է իր արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքների (մարդու առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնաս, մասնագիտական հիվանդություն կամ նրան մահ պատճառելու) առաջացման հնարավորությունը, բայց առանց բավարար հիմքերի, թեթևամտորեն հույս է ունենում, որ դրանք կկանխվեն: Անփութության դեպքում հանցավորը գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար խախտում է նշված կանոնները` չնախատեսելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածով նախատեսված հանցավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում նա պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դա:
Ընդորում, հաշվի առնելով քրեական պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքի պահանջները, Դատարանն արձանագրում է, որ այս հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում պետք է հստակ նշված լինի, թե անձին մեղքի որ ձևն է վերագրվում` անփութությունը, թե ինքնավստահությունը: Այս հանգամանքը կարևոր նշանակություն ունի նաև անձի պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ իրականացման համար, քանի որ մեղադրյալը պետք է իմանա, թե ինչ մեղադրանքից պետք է պաշտպանվի, մասնավորապես, վերջինիս համար պետք է հստակ լինի, թե ինքը մեղադրվում է նրա համար, որ գիտակցաբար խախտել է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները` նախատեսելով իր արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թե նրան մեղադրանք է առաջադրվել գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար կանոնները խախտելու համար` չնախատեսելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածով նախատեսված հանցավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում նա պարտավոր է եղել ու կարող էր նախատեսել դա:
Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է` մեղսունակ ֆիզիկական այն անձը, ով պատասխանատու է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանման համար: Ընդորում, անձի այդ պարտականությունը պետք է իրավաբանորեն ձևակերպված լինի աշխատանքային պայմանագրով, հրամանով, կանոնադրությամբ, և այլն, որը (կամ որոնք) չպետք է հակասի կամ հակասեն տվյալ ոլորտը կարգավորող գործող օրենքներին:
Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ անձին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածով նախատեսված արարքի համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար, անհրաժեշտ է հիմնավորել.
1. հստակ մատնանշել տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության այն հատուկ կանոնը, որը խախտել է տվյալ անձը,
2. այդ անձի արարքում մեղքի առկայությունը` հստակ նշելով, թե անզգուշության որ ձևն է առկա եղել` հանցավոր ինքնավստահություն, թե անփութություն,
3. հիմնավորել տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության հատուկ կանոնի խախտման և առաջացած հետևանքների միջև պատճառահետևանքային կապի առկայությունը,
4. հստակ մատնանշել իրավաբանորեն ձևակերպված` տվյալ անձի կողմից տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները պահպանելու օրենսդրական պարտականությունը:
Միայն այս պայմանների և քրեական պատասխանատվության համար հիմք հանդիսացող մյուս օրենսդրական պահանջների միաժամանակյա առկայության դեպքում անձին կարելի է քրեական պատասխանատվության ենթարկել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար:
Սույն գործով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին քննիչի 16.12.2016թվականի որոշման, ինչպես նաև մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասում առկա ձևակերպումներից պարզ է դառնում, որ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա աշխատելով »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ և հանդիսանալով Երևան քաղաքի Փափազյան 21հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատու անձ՝ խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները՝ այն է չի վերացրել հորանի դռների բլոկավորման համակարգի անսարքությունը, որի արդյունքում 2016թվականի հուլիսի 28-ին ժամը 12:00-ի սահմաններում, նույն ՍՊԸ-ի աշխատակից Ռուզաննա Աշոտի Մինասյանը, գտնվելով 1-ին հարկում, մոտեցել է վերելակին, որպեսզի սկուտեղը տեղադրի դրա խցիկի մեջ, այդ ժամանակ նկուղային հարկից ինչ-որ մեկը սեղմել է վերելակի կանչի կոճակը, և վերելակը, բաց դռներով ուղևորվելով ներքև, սեղմել է Ռուզաննա Աշոտի Մինասյանի պարանոցը վերջինիս առողջությանը պատճառելով միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով:
Ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ նրան առաջադրված մեղադրանքում նշված չէ տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության այն կանոնը, որի խախտման արդյունքում, ըստ նախաքննական մարմնի, վրա է հասել հանրորեն վտանգավոր հետևանքը: Առաջադրված մեղադրանքում նշված է, որ Ավետիք Խուրշուդյանը խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները, սակայն ամբողջ քրեական գործի նյութերում առկա չէ որևէ փաստաթուղթ կամ հիշատակում, որը Դատարանին կամ կողմերին թույլ կտար ծանոթանալ այդ կանոնի բովանդակությանը: Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ մեղադրանքում նշված չէ նաև, թե մեղքի որ ձևով՝ /անզգուշության որ ձևն է առկա եղել` հանցավոր ինքնավստահություն, թե անփութություն/ է հանցագործությունը կատարվել: Այսպիսով նախաքննության մարմինը, ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում չնշելով տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության ենթադրաբար խախտված կանոնը, մեղքի ձևը, ըստ էության, ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքում չի արտացոլել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասի հանցակազմի բոլոր պարտադիր հատկանիշները բնութագրող փաստական տվյալները, մինչդեռ փաստական տվյալների ներառումն անհրաժեշտ նախապայման է՝ մեղադրանքում ձևակերպված արարքին համապատասխան իրավաբանական գնահատական տալու համար: Նման իրավիճակը հանգեցրել է նրան, որ օբյեկտիվորեն հնարավոր չէ եզրահանգման գալ նաև պատճառահետևանքային կապի առկայության մասին: Մասնավորապես, առաջադրված մեղադրանքում խախտված կանոնի և հանրորեն վտանգավոր արարքի դրսևորման ձևի բացակայության պայմաններում դատարանը չի կարող որոշել, թե կանոնի խախտումն արդյոք անհրաժեշտ պայման է հանդիսացել հետևանքների առաջացման համար, թե՝ ոչ, և արդյոք հանցավոր հետևանքներն օրինաչափորեն բխել են հանցավոր արարքից, թե դրանք վրա են հասել նրա գործողությունների հետ արտաքինից պատահականորեն կապակցված այլ հանգամանքներից: Հետևաբար առաջադրված մեղադրանքում տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության նման կանոնի մատնանշման բացակայությունն ինքնին բավարար հիմք է հանդիսանում առաջադրված մեղադրանքում Ավետիք Խուրշուդյանին արդարացնելու համար, քանի որ եթե մեղադրանքում հստակ մատնանշված չէ, թե անձն ինչ կանոն է խախտել, որը հանգեցրել է քրեական օրենսգրքով արգելված արարքի կատարման մեջ նրան մեղադրանք առաջադրելուն, ապա անձին առաջադրված մեղադրանքը դառնում է վերացական ու չհիմնավորված, ինչն էլ ինքնին վկայում է այն մասին, որ մեղադրանքն առաջադրվել է ենթադրությունների հիման վրա:
Վերը շարադրված դիրքորոշումների կիրառմամբ ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը, Դատարանն արձանագրում է, որ դրանում առկա ձևակերպումներից պարզ չէ, թե Ավետիք Խուրշուդյանի կողմից տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության ինչ կանոն է խախտվել և մեղքի որ ձևով է հանցագործությունը կատարվել:
Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ մեղադրանքի նման ձևակերպման պայմաններում չի ապահովվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող Ավետիք Խուրշուդյանի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի փաստական հիմքերի մասին, հետևաբար չի ապահովվել նաև ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքից ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի պաշտպանության իրավունքի իրականացումը` որպես արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրականացման պահանջները բավարարող երաշխիք:
Սույն գործի փաստերը գնահատելով և վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների կիրառմամբ՝ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Ավետիք Խուրշուդյանը կատարել է ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Ավետիք Խուրշուդյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած, իսկ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից, որպիսին սույն քրեական գործով ձեռք բերված և պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման արդյունքում դատարանի մոտ չի ձևավորվել: Հետևաբար բավարար է փաստելու, որ բացակայում են ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար լինի մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար, այսինքն՝ սույն գործով ապացույցների բավարար համակցություն չի ձևավորվել, որը հիմք կտա հանգելու այն հետևության, որ անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցագործությունը: Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ սույն գործով առկա են արդարացման դատավճիռ կայացնելու հիմք, այն է՝ արարքում ապացույցների անբավարարությունը:
Դատարանը մինչ դատաքննության ավարտը, ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 353հոդվածի 2-րդ մասով, պաշտպանության և մեղադրանքի կողմերին հարցնելով, թե արդյոք դատաքննությունը լրացնելու միջնորդություններ ունեն, և թե մեղադրանքի կողմից, թե պաշտպանական կողմից միջնորդություններ չներկայացնելուց հետո դատաքննությունն հայտարարել է ավարտված: Դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալուց հետո, գրասենյակի միջոցով դատարանին է փոխանցվել մեղադրող Կ.Բարսեղյանի դատատեխնիկական լրացուցիչ փորձաքննություն նշանակելու և դատաքննությունը վերսկսելու ու դատատեխնիկական փորձագետ Լուսինե Հովհաննիսյանին հարցաքննելու վերաբերյալ միջնորդությունները՝ ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը գնահատելու, ինչպես նաև մեղադրանքի կողմի հետևությունները հիմնավորելու համար նոր ապացույցներ օգտագործելու անհրաժեշտությունից ելնելու հիմնավորմամբ: Դատարանն անթույլատրելի է համարում այն իրավիճակը, երբ մինչդատական վարույթում հայտնի դարձած հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 17հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների անտեսմամբ լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննություն չիրականացնելու պայմաններում, դատարանում` քրեական գործի դատաքննության ավարտից հետո, մեղադրողը փորձում է շտկել նախաքննության մարմնի կողմից թույլ տրված բացթողումները, այն դեպքում, երբ միջնորդության հիմք հանդիսացող հանգամանքները հայտնի են եղել դեռևս մինչդատական վարույթում և դատաքննության ընթացքում ի հայտ չեն եկել: Վերոգրյալը հաշվի առնելով դատարանը գտնում է, որ միջնորդությունները ենթակա են մերժման և դատարանը պարտավոր է կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն մեղադրանքի և քրեաիրավական որակման սահմաններում, որն ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ և որպես քրեական գործը քննող անկախ և անկողմնակալ մարմին, դատական քննության ժամանակ դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը՝ ապահովելով մրցակցության սկզբունքի անխափան իրականացումը:
»Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին« Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք:
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 3հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն՝ այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 17հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված՝ հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոպկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
Սահմանադրության 21հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 23հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 366հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դատարանը պարտավոր է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ:
Հիմք ընդունելով վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները՝ գնահատության ենթարկելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները՝ դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով` Դատարանը գտնում է, որ թեև առկա է եղել հիմնավոր կասկած Ավետիք Խուրշուդյանի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարք կատարելու առնչության մասին, սակայն նրա մեղքի հարցը լուծելիս Դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների բավարարության շեմը չի գերազանցում »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշը, առկա չեն փաստական տվյալների, ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հետևաբար դրանք բավարար չեն Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված և կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված համարելու համար, և սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, և որպեսզի անձը քրեական պատասխանատվության ենթարկվի նրա արարքը պետք է որակվի հանրորեն վտանգավոր` որում առկա են քրեական օրենսգրքով նախատեսված կոնկրետ արարքի բոլոր հատկանիշները: Հետևաբար Ավետիք Խուրշուդյանի արարքը չի բնորոշվում որպես քրեական օրենսգրքով նախատեսված հատկանիշներ պարունակող հանրորեն վտանգավոր արարք` հանցագործություն, այսինքն բացակայում են հանցագործության հատկանիշները` հետևաբար նաև հանցակազմը, ինչը հիմք է տալիս ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում նրան ճանաչել անպարտ և արդարացնել:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 360հոդվածի 1-ին մասի 13-րդ կետի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանը լուծում է նաև խափանման միջոցի հարցը:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 151հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցը վերացվում է, երբ վերանում է դրա անհրաժեշտությունը:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ վերը նշված հիմնավորումներով պետք է ճանաչել և հռչակել Ավետիք Խուրշուդյանի անմեղությունը, գտնում է, որ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունն ու պայմանները վերացել են, հետևաբար ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն չհեռանալու մասին, պետք է վերացնել:
Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 360հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանը լուծում է նաև դատական ծախսերի հարցը:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերը նշված հիմնավորումներով ճանաչվելու և հռչակվելու է ամբաստանյալի անմեղությունը ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 168հոդվածով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու պատճառով նրանից ենթակա չեն բռնագանձման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով, 357-360, 366, 369-375հոդվածներով դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի անմեղությունը ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքով և արդարացնել ապացույցների անբավարարության հիմքով:
Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, վերացնել:
Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Դատավճիռը չի բողոքարկվել, մտել է օրինական ուժի մեջ
«--------» ------------------------- 2018թ.
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
<<05>> մայիսի 2018թ. ք.Երևան
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ
ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ֆ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՈՂ Կ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Ա.ԽՈՒՐՇՈՒԴՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Կ.ՄԵԺԼՈՒՄՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի`ծնված 23.06.1960թվականին,քաղաք Սիսիան,ազգությամբ հայ,
ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ-մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնացած, աշխա-
տում է »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ, ֆիզիկապես առողջ, նախկինում չդատ-
ված, հաշվառված է քաղաք Երևան, Աճառյան 13շենք, 15բնակարան հասցեում,
16.12.2016թվականին որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհե-
ռանալու մասին:
Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով:
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով դատարանը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Գործով ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա աշխատելով »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ և հանդիսանալով Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատու անձ՝ խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները՝ այն է չի վերացրել հորանի դռների բլոկավորման համակարգի անսարքությունը, որի արդյունքում 2016թվականի հուլիսի 28-ին ժամը 12:00-ի սահմաններում, նույն ՍՊԸ-ի աշխատակից Ռուզաննա Աշոտի Մինասյանը, գտնվելով 1-ին հարկում, մոտեցել է վերելակին, որպեսզի սկուտեղը տեղադրի դրա խցիկի մեջ, այդ ժամանակ նկուղային հարկից ինչ-որ մեկը սեղմել է վերելակի կանչի կոճակը, և վերելակը, բաց դռներով ուղևորվելով ներքև, սեղմել է Ռուզաննա Աշոտի Մինասյանի պարանոցը վերջինիս առողջությանը պատճառելով միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով:
Վերը նշված հանցավոր արարքը կատարելու համար նախաքննական մարմինը Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով և 22.12.2016թվականին մեղադրական եզրակացությամբ քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և որպես մեղադրյալի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչում: 2016թվականի մայիսի 1-ից աշխատում է »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ: Իր պարտականության մեջ է մտնում Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելը, շահագործելու և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքային պաշտպանության կանոնների պահպանությունը: Աշխատանքի ընդունվելուց հետո նկատել է, որ վերելակի հորանի դռների բլոկավորումը մեխանիկական եղանակով փայտի միջով անջատված է եղել: Մտածել է, որ դա կատարվել է նախկին տեխնիկ Արմենի կողմից: Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ երբ ընդունվել է աշխատանքի, այն արդեն իսկ անջատված էր, մտածել է, որ այդպես է պետք եղել, որ լինի և հենց այդ պատճառով էլ նշված անսարքությանը ուշադրություն չի դարձրել և այն չի էլ վերացրել: 2016թվականի հուլիսի 28-ին խանութի աշխատակիցներից տեղեկացել է, որ վերելակը ինչ-որ անսարքության պատճառով ուղևորվել է դեպի ներքև և սեղմել խանութի աշխատակից Ռուզաննայի պարանոցի հատվածը՝ պատճառելով մարմնական վնասվածք /գ.թ.152-153/:
Նախաքննության մարմինը մեղադրյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցներով:
Գործով տուժող Ռուզաննա Մինասյանի /գ.թ.37-39, 102-104/, վկաներ Հովհաննես Գաբրիելյանի /գ.թ.54-56/, Հրայր Արսենյանի /գ.թ.46-49/, Գևորգ Սաֆարյանի /գ.թ.83-86/, Արմեն Մելքոնյանի /գ.թ.91-93/, Աննա Եղիազարյանի /գ.թ.108-110/ ցուցմունքներով:
* Դատաբժշկական փորձագետի թիվ 1695/հ եզրակացությամբ /գ.թ. 22-23/:
* Փորձագետի թիվ 2724 եզրակացությամբ /գ.թ. 130-132/:
* Այլ փաստաթուղթ հանդիսացող՝ 2016թվականի մայիսի 2-ին »Սիմաո« ՍՊԸ-ի և Ավետիք Խուրշուդյանի միջև կնքված թիվ 24212անհատական աշխատանքային պայմանագիրը՝ ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, համաձայն որի խանութ սրահում եղած վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների պատասխանատվությունը դրված է եղել հիշյալ ՍՊԸ-ի տեխնիկ Ավետիք Խուրշուդյանի վրա /գ.թ. 95-97, 154-155/:
* Վերելակի զննություն կատարելու մասին 06.08.2016թվականի արձանագրությամբ /գ.թ. 20-21/:
Դատաքննություն.
Ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ դատաքննությամբ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 1997թվականից աշխատում է »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետում, 2016թվականին, երբ մահացել է վերելակի մասնագետը՝ նրա պարտականությունները տվել են իրեն, այսինքն եթե այն խափանվեր պետք է ինքը վերանորոգեր: Երբ այդ պարտականությունները դրել են իր վրա, ինքը դրա հետ կապված »Սիմաո« ՍՊԸ-ի տնօրինության հետ կնքել է աշխատանքային պայմանագիր: Դրանից հետո իմացել է, որ դեպքը պատահել է, ինքը դեպքի ժամանակ այնտեղ չի եղել, չնայած նրան, որ ցավում է այդ դեպքը լինելու կապակցությամբ, սակայն չի կարծում, որ հանցագործություն է կատարել: Վերելակն նախկինում ինչպես աշխատել է, այդպես էլ թողել է, որևէ բան չի ավելացրել: Վերելակը սարքին է եղել, իսկ վերելակի դռները միշտ բաց են աշխատել, այդ վերելակի տեխնիկական անձնագրին ծանոթ չէ և չգիտի դրա աշխատելու ձևն այդպես է, թե ոչ, սակայն հստակ կարող է ասել, որ այն միշտ այդպես է աշխատել: Ինքը սառնարանների մասնագետ է, էլեկտրականությունից որոշ չափով է հասկանում, սակայն ավտոմատիկայից չի հասկանում: Շենքի վերելակի դռները փակ են աշխատում, սակայն մեկ անգամ ևս կրկնում է, որ այդ խանութի կոնկրետ այդ վերելակի դռները բաց են աշխատել՝ տարիներ շարունակ: Դեպքը խանութում է եղել, սակայն ինքն այդ ժամանակ այնտեղ չի եղել և չի կարող ասել, թե ինչպես է եղել: Վերելակի անվտանգության և տեխնիկայի պաշտպանության կանոնների պահպանության հետ ինքը կապ չունի, ինքը ինժիներ չէ, պետք է բարձրագույն կրթություն ունենալ անվտանգության կանոններն ու պայմաններն իմանալու համար: Աշխատանքի ընդունվելուց հետո չի ստուգել վերելակի էլեկտրական բլոկավորման սարքը, չի տեսել, որ այն անջատված է: Չգիտի, թե տուժողն ինչ մարմնական վնասվածք է ստացել: Վերելակի պարբերաբար հսկողություն կատարվում է միայն »տռոսի« մասով, որպեսզի այն նորմալ լինի: Ամբաստանյալի նախաքննական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ ինքը հետո է իմացել, որ վերելակի մեջ կա անսարքություն, հնարավոր է նախաքննական ցուցմունքում թյուրիմացություն է եղել այն, որ ինքը հայտնել, թե իմացել է անսարքության մասին: Իր դատաքննական ցուցմունքն է համապատասխանում իրականությանը, ինքը վերելակին ընդհանրապես ձեռք չի տվել: Վերելակը շահագործվում է միայն բանվորների կողմից՝ ներքևից, որն օրգագործելու ժամանակ ձայն են տալիս: Ինքն այդքան ժամանակ այնտեղ աշխատել է այդ վերելակի դռները երբեք փակ չի տեսել: Աշխատանքի ընդունվելուց ստուգել է միայն »տռոսները« /դատական նիստի արձանագրություն/:
Նախաքննությանը ընթացքում Ավետիք Խուրշուդյանը որպես մեղադրյալի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչում: 2016թվականի մայիսի 1-ից աշխատում է »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ: Իր պարտականության մեջ է մտնում Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելը, շահագործելու և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքային պաշտպանության կանոնների պահպանությունը: Աշխատանքի ընդունվելուց հետո նկատել է, որ վերելակի հորանի դռների բլոկավորումը մեխանիկական եղանակով փայտի միջով անջատված է եղել: Մտածել է, որ դա կատարվել է նախկին տեխնիկ Արմենի կողմից: Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ երբ ընդունվել է աշխատանքի, այն արդեն իսկ անջատված էր, մտածել է, որ այդպես է պետք եղել, որ լինի և հենց այդ պատճառով էլ նշված անսարքությանը ուշադրություն չի դարձրել և այն չի էլ վերացրել: 2016թվականի հուլիսի 28-ին խանութի աշխատակիցներից տեղեկացել է, որ վերելակը ինչ-որ անսարքության պատճառով ուղևորվել է դեպի ներքև և սեղմել խանութի աշխատակից Ռուզաննայի պարանոցի հատվածը՝ պատճառելով մարմնական վնասվածք /գ.թ.152-153, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով տուժող Ռուզաննա Մինասյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ 2016թվականի հունիսի 1-ից աշխատում է Երևան քաղաքի Փափազյան 21հասցեում գործող »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետում որպես խորհրդատու վաճառողուհի: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ է մտնում հաճախորդների սպասարկումը, այսինքն ապրանքների վերաբերյալ տեղեկություններ է հայտնում և քանի որ աշխատում է սուպերմարկետի աղցանների և կիսաֆաբրիկատների բաժնում, այդ պատճառով հաճախորդի նախընտրած ապրանքները համապատասխան տարաների մեջ տեղադրելով կշռում և տալիս է հաճախորդներին: Իր աշխատանքային գրաֆիկը հերթափոխային է ժամը 09.00-ից 17.00-ն կամ 17.00-ից մինչև հաջորդ օրը 01.00-ն: 28.07.2016թվականին սովորականի պես ժամը 09.00-ից գտնվել է իր աշխատանքի վայրում և իրականացրել է իր պարտականությունները: Նույն օրը ժամը 12.00-ի սահմաններում սուպերմարկետը կարկանդակներ է ստացել, ինքը դրանք տեղավորել է իր բաժնում, որից հետո դրա սկուտեղը դել է առաջին հարկից ներքնահարկ՝ խոհանոց իջեցնող վերելակի մեջ և չի հասկացել, թե ինչ է տեղի ունեցել՝ վերելակը սեղմվել է ծոծրակին: Դրանից հետո տեսնելով, որ գլուխը չի կարող դուրս հանել, օգնություն է կանչել, որից հետո չի հիշում աշխատակիցներից ովքեր իրեն օգնել են գլուխը դուրս հանել վերելակից: Պառկեցրել են գետնին և զանգահարել շտապօգնություն, որից հետո իրեն տեղափոխել են »Արմենիա ԲԿ«: Նշված վերելակից ինքը երբևէ չի օգտվել, քանի որ սուպերմարկետում կա համապատասխան աշխատակից, ով դատարկ սկուտեղները կամ տարաները վերելակի միջոցով իջեցնում են խոհանոց: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ չի մտնում դատարակ սկուտեղը կամ այլ տարաներ վերելակի մեջ դնելը, ինքը խորհրդատու վաճառողուհի է, իսկ դատարկ տարաները, ինչպես արդեն նշեց համապատասխան աշխատակիցն է տեղափոխում: Քանի որ ինքը վերելակի հետ առնչություն չունի, չի կարող մանրամասնել, թե վերելակը ինչ կերպ է աշխատում, սակայն տեղյակ է, որ վերևի հարկից աշխատացնելու սեղմակ չունի, միայն խոհանոցից կարող են վերելակը աշխատեցնել, այլ մանրամասներ չգիտի: Վերելակի անսարքության պատճառը ինչքանով տեղյակ է, եղել է այն, որ դրա ռոլիկներից մեկի տռոսը դուրս է ընկել և վերելակը իջնելով ներքև սեղմել է ծոծրակը: Չի կարող ասել, թե ինչու է դատարկ սկուտեղը դրել վերելակի մեջ, այդ մասին իրեն ոչ ոք չի ասել, երևի ուզեցել է համապատասխան աշխատակցին չկանչել, քանի որ դրա մեջ ոչ մի վատ բան չկա, իսկ թե գլուխը ինչու է մտցրել վերելակի մեջ, չի կարող ասել, հավանաբար ցանկացել է սկուտեղը խորը տեղադրել վերելակի մեջ, որպեսզի այլ տարաները հետագայում կարողանա տեղադրել: Երբ սկուտեղը դրել է վերելակի մեջ, դրա մեջ ոչինչ չի եղել: Որևէ մեկը այս դեպքը չի կարող դիտավորյալ կազմակերպել, սա պատահական է ստացվել: Նշված վերելակի սպասարկման համար տեղյակ չէ համապատասխան անձ եղել է, թե ոչ, հավանաբար կունենա: Իր աշխատելու ընթացքում վերելակի հետ կապված իր հիշելով անսարքության դեպք չի եղել: Հայտնում է, որ կատարվածի համար ինքն է մեղավոր, որևէ անձի դեմ բողոք, պահանջ, կամ քաղաքացիական հայցի պահանջ չունի: Երբ սկուտեղը դրել է վերելակի մեջ՝ իր գլուխը գտնվել է վերելակի առաստաղի մոտ, վերելակը շատ դանդաղ սեղմել է ծոծրակը և ծանրությունը պարանոցի վրա տարածելով սեղմել է ներքև և գլուխը մնացել է վերելակի և դռների արանքում, որից հետո ինքն օգնության է կանչել, եկել են իրենց աշխատակիցները և վերելակը վերև բարձրացրել ու իրեն դուրս հանել: Հնարավոր չէ, որ որևէ մեկը խոհանոցից սեղմած լինի վերելակը խանութ իջեցնող սեղմակը, նման բան չի կարող լինել, քանի որ վերելակը խանութից կանչելուց առաջ խոհանոցից միշտ ձայն են տալիս, որ վերելակը կանչում են կամ ուղարկում, եթե վերելակը կանչեին էլ, այն այնպիսի արագությամբ է իջնում, որ ինքը հաստատ չէր կարողանա վերելակի խուցից դուրս հանել, այդ իսկ պատճառով բացառում է, որ վերելակը որևէ մեկը կանչել է /գ.թ. 37-39, 102-104, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Հրայր Արսենյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ 2010թվականի ապրիլի 1-ից Երևան քաղաքի Փափազյան 21հասցեում գտնվող »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետում, որը գործում է »Սիմաո« ՍՊԸ անվամբ, աշխատում է որպես մենեջերի օգնական: Ռուզաննա Մինասյանին ճանաչում է որպես սուպերմարկետի աղցանների բաժնի վաճառողուհի-խորհրդատու: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ է մտնում սուպերմարկետի խոհանոցի նկատմամբ հսկողությունը, այսինքն ապրանքների մուտքը և ելքն է վերահսկում և ապահովում դրանց անհրաժեշտ քանակությունը, տալիս պատվերներ, անհրաժեշտության դեպքում սուպերմարկետի հետ կապված այլ հարցերով օգնում է մենեջերին: Իր աշխատանքային գրաֆիկն ամեն օր է՝ ժամը 09:00-ից 17:00-ն է: 28.07.2016թվականին ժամը 09:00-ից գտնվել է աշխատանքի վայրում և ժամը 12:00-ի սահմաններում, սուպերմարկետի խոհանոցում պատրաստված կարկանդակները տարել են աղցանների բաժին, որտեղ Ռուզաննան պետք է դասավորեր դրանք: Այդ ընթացքում, երբ գտնվել է սուպերմարկետի հետևի՝ շենքի բակի կողմում գտնվող խոհանոցի մուտքի դռան մոտ՝ ներսից լսել է բղավոցի ձայներ և շտապելով միջանցք տեսել է, որ Ռուզաննայի գլուխը գտնվում է սուպերմարկետի 1-ին հարկից դեպի ներքնահարկ իջնող վերելակի խցիկի արանքում, իսկ սուպերմարկետի աշխատակիցները, որոնցից հիշում է միայն Հովհաննես Գաբրիելյանին, փորձում են վերելակի խցիկը վերև հանել, որպեսզի Ռուզաննայի գլուխը դուրս գա: Ինքը նրանց օգնել է վերև բարձրացնել վերելակի խցիկը, Ռուզաննայի գլուխը դուրս են հանել, նրան պառկեցրել մենեջերի սենյակում և զանգահարել են շտապօգնություն, որից հետո նրան տեղափոխեցին »Արմենիա« ԲԿ: Ըստ Ռուզաննայի պատմածի, երբ նա վերելակի խցիկի մեջ է դրել կարկանդակների դատարկ սկուտեղը, այդ ժամանակ վերելակի խցիկը ինքն իրեն իջել է նրա ծոծրակին ու սեղմել: Ռուզաննայի պարտականությունների մեջ է մտնում իր սրահի ապրանքների վաճառքը, իսկ դատարկ տարաները և այլ իրերն ու մթերքները սուպերմարկետի համապատասխան աշխատակիցն է տանում խոհանոց կամ այնտեղից բերում սրահ: Ռուզաննային ոչ ոք չի ասել, որ սկուտեղը դնի վերելակի խցիկի մեջ և դա նրա պարտականությունների մեջ չի մտնում, չի կարող ասել, թե նա ինչու է դա արել: Ապրանքներով լցված սկուտեղների կամ տարաների սրահ բերելուց խոհանոց են կանչում համապատասխան աշխատակցին, ով ապրանքները տանում է համապատասխան սրահ, իսկ սրահից արդեն վաճառողուհին է նշված աշխատակցին՝ բանվորին, հայտնում, որ տանի դատարկ տարաները, ով էլ կամ ձեռքով, քանի որ վերելակի կողքով խոհանոց տանող աստիճանավանդակ կա կամ վերելակով իջեցնում է խոհանոց: Ռուզաննային հիվանդանոց տեղափոխելուց հետո իրենք տեսել են, որ վերելակի խցիկը աշխատեցնող ռոլիկի վրայից ընկել է տրոսը, ինչի պատճառով էլ խցիկը ընկել է Ռուզաննայի ծոծրակին: Իր աշխատելու ընթացքում երբևէ վերելակի հետ կապված խնդիր չի եղել, ինքը նման դեպք չի հիշում, իսկ սուպերմարկետն ունի համապատասխան աշխատակից, ով իրականացնում է տեխնիկական սպասարկումը, որի անունը և տվյալները չգիտի: Հնարավոր չէ, որ ինչ-որ մեկը դիտավորյալ կազմակերպած լինի նշված դեպքը, դա տեղի է ունեցել պատահական, վերելակի տռոսը ռոլիկի վրայից ընկնելու հետևանքով, նշում է, որ հենց 28.07.2016թվականին առավոտվանից նշված վերելակը բազմաթիվ անգամ շահագործվել է և որևէ խնդիր չի եղել: Վերելակը միայն սուպերմարկետի ներքնահարկում գտնվող խոհանոցում ունի այն աշխատեցնելու, այսինքն վերև բարձրացնելու կամ իջեցնելու կոճակ, իսկ 1-ին հարկում գտնվում են դռներ, որոնք բացելով երևում է վերելակի խցիկը /գ.թ.46-49, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Հովհաննես Գաբրիելյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ 2010թվականի ապրիլի 1-ից Երևան քաղաքի Փափազյան 21հասցեում գտնվող »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետում, որը գործում է »Սիմաո« ՍՊԸ անվամբ, աշխատում է որպես առևտրի մենեջեր: Ռուզաննա Մինասյանին ճանաչում է որպես սուպերմարկետի աղցանների բաժնի վաճառողուհի-խորհրդատու, ով աշխատում է շուրջ 2ամիս: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ է մտնում սուպերմարկետի ընդհանուր գործունեության վերահսկում, սկսած ապրանքների դասավորվածությունից, մինչև մատակարարների հետ պայմանավորվածությանները, ապրանքներ գնելը կամ վերադարձնելը և այլն: Իր աշխատանքային գրաֆիկն ամեն օր՝ ժամը 09:00-ից 17:00-ն է: 28.07.2016թվականին ժամը 09:00-ից գտնվել է աշխատանքի վայրում և ժամը 12:00-ի սահմաններում, երբ գտնվել է սուպերմարկետի աղցանների սրահում, ներսի կողմից լսել է բղավոցի ձայն ու վազելով գնալով դեպի միջանցք, տեսել է, որ Ռուզաննա Մինասյանի գլուխը մնացել է խոհանոց տանող վերելակի խցիկի վերևի մասի ու վերելակի խցիկի հատվածը փակող դռների տակի քարե պատի արանքում: Փորձել է վերելակի խցիկը վերև բարձրացնել, սակայն այն ծանր է եղել: Հենց այդ պահին իրեն օգնության է եկել խանութի աշխատակից Հրայր Արսենյանը, իրենք երկուսով մի կերպ այն վերև են բարձրացրել և Ռուզաննայի գլուխը դուրս է եկել, որից հետո Ռուզաննային պառկեցրել են մենեջերի սենյակում և զանգահարել են շտապօգնություն: Ըստ Ռուզաննայի պատմածի, երբ նա վերելակի խցիկի մեջ է դրել կարկանդակների դատարկ սկուտեղը, այդ ժամանակ վերելակի խցիկը ինքն իրեն իջել է և ընկել է ծոծրակին ու սեղմել: 6 տարի է աշխատում է մարկետում և երբևէ վերելակի հետ կապված լուրջ խնդիր չի եղել, եղել է, որ խոհանոցում գտնվող այն աշխատեցնելու սեղմակը չի աշխատել, դա է վերանորոգվել: Այլ բան չի հիշում: Ռուզաննայի պարտականությունների մեջ է մտնում իր սրահի՝ աղցանների և պոլուֆաբրիկատների, ապրանքների վաճառքը, իսկ դատարկ տարաները և այլ իրերն ու մթերքները սուպերմարկետի բանվորներն են տանում խոհանոց կամ այնտեղից բերում սրահ: Ռուզաննային ոչ ոք չի ասել, որ սկուտեղը դնի վերելակի խցիկի մեջ, նա իր ցանկությամբ է դա արել: Ապրանքներով լցված սկուտեղները կամ տարաները սրահ բերելուց խոհանոց են կանչում համապատասխան աշխատակցին, դրանք կարող են լինել սուպերմարկետի բանվորներ Արտավազդ Ներսիսյանը կամ Արմեն Մելքոնյանը, ովքեր ապրանքները տանում է համապատասխան սրահ, իսկ սրահից արդեն վաճառողուհին է նրանց հայտնում, որ դատարկ տարաները տանեն: Ռուզաննային հիվանդանոց տեղափոխելուց հետո իրենք տեսել են, որ վերելակի խցիկն աշխատեցնող ռոլիկի վրայից ընկել է տրոսը, ինչի պատճառով էլ խցիկն ընկել է Ռուզաննայի ծոծրակին: Սուպերմարկետն ունի համապատասխան աշխատակից, ով իրականացնում է տեխնիկաների սպասարկումը, իսկ թե վերելակի սպասարկումն էլ է իրականացնում, թե ոչ, չգիտի, ինչպես նաև չի հիշում սպասարկում իրականացնող աշխատակցի տվյալները: Հնարավոր չէ, որ ինչ-որ մեկը դիտավորյալ կազմակերպած լինի նշված դեպքը, դա տեղի է ունեցել պատահական, վերելակի տրոսը ռոլիկի վրայից ընկնելու հետևանքով /գ.թ. 54-56, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Գևորգ Սաֆարյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ 2009թվականի դեկտեմբերի 6-ին վարձակալել է Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գտնվող »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետի տարածքը և նշված անվամբ իր ՍՊԸ-ով շարունակել են աշխատացնել սուպերմարկետը: Դրանից հետո սուպերմարկետի տարածքը վաճառվել է և նոր պայմանագիր է կնքել նոր տիրոջ հետ և շարունակել է գործունեությունը: Երբ 2009թվականին վարձակալել է նշված տարածքը սուպերմարկետի մեջ եղել են տեխնիկաներ և վերելակ, որից հետո իրենք որոշ տեխնիկա փոխել են, սակայն վերելակը չի փոխվել: Իրենց վարձակալության ընթացքում երբևէ վերելակի հետ խնդիրներ չի եղել, սակայն սուպերմարկետում որպես տեխնիկական աշխատող եղել է Արմեն Հարությունյանը, ով մահացել է դեպքից մոտ 4 ամիս առաջ, դրանցի հետո սուպերմարկետում տեխնիկական ապահովումն իրականացրել է Ավետիք Խուրշուդյանը: 2016թվականի հուլիսի 28-ին տեղեկացել է, որ իրենց աշխատակցուհի Ռուզաննա Մինասյանի գլուխը մնացել է խոհանոց իջնող վերելակի խցիկի արանքում և նրան տեղափոխել են հիվանդանոց: ՍՊԸ-ն հոգացել է Ռուզաննայի բուժման ծախսերը: Ռուզաննան աղցանների և պոլուֆաբրիկատների բաժնի վաճառողուհին է, նրա պարտականությունների մեջ է մտնում իր բաժնի ապրանքների դասավորվածությունը, քանակի ապահովումը և հաճախորդների սպասարկումը: Երբ Ռուզաննայի բաժնում ինչ-որ ապրանքատեսակ բացակայում է, նա այդ մասին հայտնում է կամ մենեջերին, կամ համապատասխան բանվորին, ով խոհանոցից բերում է նրա պահանջածը: Ռուզաննայի պարտականությունների մեջ է մտնում միայն իր բաժնի ապրանքների դասավորվածությունը և վաճառքը, իսկ ապրանքները բերելու կամ դատարկ տարաները տանելու համար ՍՊԸ-ն ունի համապատասխան աշխատակիցներ՝ բանվորներ: Ռուզաննան որևէ բան տանել բերելու պարտականություն չունի:Նշված օրը Ռուզաննան դատարկ տարաները տարել և դրել է վերելակի մեջ իր ցանկությամբ, նրան այդ մասին ոչ ոք ոչինչ չի ասել: Վերջին անգամ կոնկերտ չի կարող ասել, թե երբ է ստուգվել վերելակը, սակայն Ավետիք Խուրշուդյանին աշխատանքի ընդունելուց հետո նա սուպերմարկետի բոլոր տեխնիկաները ստուգել է և հայտնաբերված անսարքությունների վերաբերյալ հայտնել է մենեջերին կամ իրեն, սակայն վերելակի անսարքության վերաբերյալ նա իրենց ոչինչ չի ասել: Իր հիշելով 28.07.2016թվականին տեղի ունեցած դեպքից հետո վերելակը հենց նույն օրը վերանորոգվել է և ներկայումս այն նորմալ աշխատում է: Վերելակի մոդելը և արտադրման տարեթիվը չգիտի, տարածքը վարձակալելուց իրենց ոչ մի տեխանձնագիր չեն տվել և չի կարող ասել, թե երբվանից է այն շահագործվում:/գ.թ. 83-86, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Արմեն Մելքոնյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես բանվոր, ճանաչում է ամբաստանյալին, նրա հետ բարեկամություն կամ թշնամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ դեպքի օրը լիֆտի մոտ բարձր ձայներ է լսել, ինքը ներքևից վերև բարձրանալիս է եղել այդ ժամանակ և տեսել է, որ իրենց աղջկան օգնում են բարձրացնել, իսկ ինքն էլ օգնել է և նրան տարել են սենյակ, որտեղ պառկեցրել են, որպեսզի նա հանգիստ լինի: »Սիմաո« ՍՊԸ-ում աշխատել է որպես բանվոր, իրենց մոտ առկա է երեք վերելակ, ինքը խոհանոցից վերև բարձրացող վերելակի մոտ չի աշխատում: Ավետիք Խուրշուդյանն իրենց հիմնարկում վերելակի աշխատանքն է »նայում«, իր իմանալով նաև սառնարաններն է »նայում«, սակայն էլեկտրականության հետ կապված աշխատանքները նա չի կատարում, չգիտի, թե ով է կատարում, չգիտի էլեկտրիկ ունեն, թե ոչ: Վերելակը խափանվելու դեպքում Ավետիքն է վերանորոգում: Տեղյակ չի եղել 2016թվականի հուլիսի 28-ին վերելակը սարքին է եղել, թե ոչ, քանի որ ինքը հիմնականում պահեստում է աշխատում: Դեպքի ժամանակ ինքը այնտեղ չի եղել, ձայների վրա է մոտեցել և տեսել, որ այդ աղջիկն է վատացել, այնտեղ լիքը մարդ է եղել հավաքված, կոնկրետ չի էլ հիշում, թե այդ դեպքի վերաբերյալ ինչ է պատմել: Այդ վերելակից ինքը հիմնականում չի օգտվում, չգիտի, թե ով է օգտվում, սակայն տեղյակ է, որ այդ վերելակով մանր ապրանքներ են տեղափոխում, օրինակ՝ աղցաններ: Վերելակը ներքևից են աշխատեցնում՝ ներքևի աշխատողը, սակայն չգիտի, թե ով կոնկրետ: Չի տեսել այդ աղջիկը վնասվածքներ ունեցել է, թե ոչ, նա նույնիսկ այդ ժամանակ է ցանկացել գնալ աշխատելու, սակայն նրան թույլ չեն տվել: Չի հիշում Ավետիք Խուրշուդյանն այդ ժամանակ այնտեղ է գտնվել, թե ոչ: Խոհանոցից բարձրացող վերելակի դռներն իր իմանալով և բացվել է, և փակվել, իր պահեստի վերելակի մասին կարող է ասել, այդ վերելակը երբեք չի խափանվել, իսկ խոնոցից վերև բարձրացող վերելակը չգիտի խափանված եղել է, թե ոչ: Ավետիքը բոլորին էլ միշտ զգուշացրել է, որ վերելակն օգտագրծելու ժամանակ ուշադիր լինեն, բարձրացնել-իջացնելու դեպքում զգուշացնեն միմյանց: Կոնկրետ իրենց բաժնի վերելակը անխափան աշխատել է, մյուս վերելակի հետ առնչություն չի ունեցել, այդ վերելակի հետ երբևէ չի առնչվել, շատ հազվադեպ կարող է այդ վերելակի հետ առնչություն ունենա, այդ վերելակի դռները փակ էլ են աշխատել, բաց էլ, ինքը միայն իր պահեստում է աշխատում: Նախաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել, չի հիշում, թե ինչ ցուցմունք է տվել: Վկայի նախաքննական ցուցմունքի հակասական հատվածը հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ աղցաններ և տորթեր տեղափոխելու համար նաև այդ վերելակն են օգտագործում, ուղղակի այդ վերելակից անընդհատ չի օգտվել՝ երկու օրը մեկ անգամ: Օգտվելու ժամանակ այդ վերելակի դռները չի հիշում փակվել են, թե ոչ /դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Արմեն Մելքոնյանը նախաքննության ընթացքում 22.08.2016թվականին որպես վկայի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ »Սիմաո« ՍՊԸ-ում մոտ 7 տարի է աշխատում է որպես բանվոր: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ է մտնում սուպերմարկետի ապրանքների տեղափոխելը, ապրանքներ ընդունելը, դատարկ տարաները տեղափոխելը, պահեստից և խոհանոցից ապրանքներ տանել բերելը և այլն: Ռուզաննա Մինասյանին ճանաչում է որպես սուպերմարկետի աղցանների բաժնի աշխատակցուհի, նրա մոտ 2 ամիս է ինչ ընդունվել է աշխատանքի: 28.07.2016թվականին չի հիշում, թե կոնկրետ ումից տեղեկացել է, որ սուպերմարկետի առաջին հարկից խոհանոց տանող վերելակը ընկել է Ռուզաննայի գլխին և նրան տարել են հիվանդանոց: Աշխատանքային բերումով նշված վերելակով կամ դրա կողքով իջնող աստիճանահարթակով ապրանքներ է տանում խոհանոց կամ խոհանոցի դռնից դուրս գտնվող պահեստ, ինչպես նաև երբ խոհանոցից ապրանք են ուղարկում սուպերմարկետի սրահներ: Ինքը վերելակից հանում է ապրանքը, տանում համապատասխան սրահ, որովհետև եթե դրա հետ ամաններ են լինում, այդ ամանները ետ է դնում խոհանոց կամ դասավորում է վերելակի մեջ, իջնում խոհանոց և վերելակը իջեցնելով այնտեղ, դա դատարկում է : Տեղյակ չէ Ռուզաննա Մինասյանը կամ այլ աշխատակից իրավունք ունեն վերելակի միջոցով ապրանքներ տեղափոխել խոհանոց կամ սրահ թե ոչ, սակայն կարող է ասել, որ դա իր և այլ բանվորների պարտականությունն է խոհանոցի կամ սրահի աշխատակիցների պահանջով ապրանքներ կամ տարաներ տանել բերելը: Նախկինում չի տեսել, որ Ռուզաննա Մինասյանը ապրանքներ կամ տարաներ վերելակի կամ աստիճանների միջոցով տանի խոհանոց կամ այնտեղից բերի: Նշված վերելակի անվտանգությունը նախկինում իրականացրել է Արմենը, որի ազգանունը չգիտի, իսկ ներկայումս իրականացնում է Ավետիք Խուրշուդյանը /գ.թ. 91-93, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Աննա Եղիազարյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես ավագ խոհարար աշխատում է մոտ 2 տարի »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետի աղցանների բաժնում է աշխատում Ռուզաննա Մինասյանը որպես վաճառողուհի: 28.07.2016թվականին, երբ գտնվել է աշխատանքի վայրում, այսինքն սուպերմարկետի ներքևի հարկում գտնվող խոհանոցում աշխատակիցներից տեղեկացել է , որ Ռուզաննայի գլուխը մնացել է սուպերմարկետի առաջին հարկից խոհանոց տանող վերելակի խցիկում: Այնուհետև, երբ բարձրացել է վերև, եկել են բժիշկները և Ռուզաննային տեղափոխել են հիվանդանոց: Վերելակի աշխատացնող կոճակը գտնվում է խոհանոցում և այնտեղից էլ վերելակը իջեցվում կամ վեր է բարձրացվում, դրանով զբաղվում է սուպերմարկետի բանվոր Արմենը, որի ազգանունը չի հիշում: Նա վերելակը կանչելուց կամ ուղարկելուց առաջ բարձր ձայն է տալիս, որ վերելակը կանչում կամ ուղարկվում է և այդ կերպ աշխատեցվում: Երբ Ռուզաննայի ծոծրակը մնացել էր վերելակի խցում, որքանով որ ինքն է տեղյակ այդ ժամանակ որևէ մեկը չի սեղմել վերելակի սեղմակը, քանի որ Արմենը այդ ժամանակ խոհանոցում չի եղել և վերելակով որևէ ապրանք չի տեղափոխել, իսկ այլ անձ վերելակի հետ գործ չունի: Դեպքը տեղի ունենալու ժամանակ Ռուզաննա Միանասյանը վերելակի մեջ դրել է սրահ ուղարկված խորտիկների սկուտեղը, սակայն թե ինչու չգիտի, քանի որ այդ գործը Արմենինն է, նա բոլոր իրերը, այդ թվում դատարկ կամ ապրանքներով լցված տարաները տանում է սուպերմարկետի սրահներ և իջեցնում խոհանոց: Ռ.Մինասյանի ծոծրակին վերելակով սեղմելուց հետո, երբ նրան օգնել են գլուխը դուրս հանել, վերելակը ներքև չի ընկել, այլ մնացել է վերևում: Ինչքանով ինքը տեղեկացել է, վերելակի անսարքության պատճառը եղել է մետաղական պարանը՝ տռոսը: Ինչքան որ տեղյակ է վեելակը նախկինում անսարքություն չի ունեցել, նման որևէ դեպք չի եղել, իսկ իր աշխատելու ընթացքում չի հիշում, որ վերելակը անսարքություն ունենա: Վերելակի սպասարկման նախկինում զբաղվել է Արմենը, ով մահացել է, իսկ վերջին մի քանի ամսում զբաղվել է Ավոն, որի ազգանունը չգիտի /գ.թ. 108-110, դատական նիստի արձանագրություն/:
Դատաքննությամբ հետազոտվել են.
* Դատաբժշկական փորձագետի թիվ 1695/հ եզրակացությամբ այն մասին, որ Ռուզաննա Մինասյանի մարմնական վնասվածքները պարանոցի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, գանգուղեղային վնասվածքի, ողնաշարի պարանոցային հատվածի սալջարդ, ողնուղեղի պարանոցային հատվածի թեթև աստիճանի սալջարդի ձևով, հետևանք են բութ, կոշտ առարկայի ներգործության, հնարավոր է նշված ժամկետին և հանգամանքներում, որոնք պատճառել են առողջությանը միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով /գ.թ. 22-23/:
* Փորձագետի թիվ 2724 եզրակացությամբ այն մասին, որ սուպերմարկետում տեղադրված է փոքր բեռնատար վերելակ մինչև 250կգ նոմինալ բեռնամբարձությամբ, նախատեսված է 2հարկային կանգառների համար նկուղ և առաջին հարկ, իրենից ներկայացնում է ուղղորդների վրա ամրացված խցիկ 1,0մ բարձրությամբ, 0,9մ լայնությամբ և 0,8մ խորությամբ, գործարկվում է գետնախորշում տեղադրված էլեկտրական տելֆերի /շարժաբեր/ օգնությամբ, միաճոպան է, ունի հարկային անջատիչներ: Հորանի դռներն ունեն դռների էլեկտրական բլոկավորման համակարգ: Դեպքի վայրի զննության ժամանակ նկատեցի, որ հորանի դռների էլեկտրական բլոկավորումը ստիպողական եղանակով, կողմնակի իրով /փայտով/չէր գործում, ինչը հնարավորություն է տալիս վերելակին ընթանալ դռների բաց լինելու դեպքում: 2016թվականի հուլիսի 28-ին, տուժող Ռուզաննա Մինասյանը, գտնվելով խանութի 1-ին հարկում, մոտեցել է վերելակին, որպեսզի սկուտեղը տեղադրի դրա խցիկի մեջ: Հավանական է, այդ ժամանակ, նկուղային հարկից ինչ-որ մեկը սեղմել է կանչի կոճակը, և վերելակը բաց դռներով ուղևորվելով ներքև և սեղմելով Ռուզաննայի պարանոցին, պատճառել է մարմնական վնասվածք: Դժբախտ դեպքի անմիջական պատճառ է հանդիսացել դռների բլոկավորման համակարգի անսարքությունը, որը հնարավորություն է տվել խցիկին շարժվել բաց դռներով: Ինչ վերաբերվում է անիվի վրայից ճոպանի ընկնելուն, կարող է ասել, որ հավանաբար, երբ խցիկը սեղմել է տուժողի մարմինը, շարժաբերը չի անջատվել և շարժաբերի թմբուկը պտտվելով նպաստել է անիվի վրայից թմբուկի ընկնելուն: Ըստ քրեական գործում առկա աշխատանքային թիվ 24212 պայմանագրի և բացատրությունների, վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների պատասխանատվությունը դրված է սուպերմարկետի աշխատակից Ավետիք Խուրշուդյանի վրա: Ամփոփելով վերոգրյալը, կարող է ասել, որ նշված դեպքը հանդիսանում է վերելակի պարբերական զննումների ոչ լիարժեք իրականացման պատճառ,եթե դռների բլոկավորման համակարգը ստիպողական եղանակով ապակարգաբերված չլիներ, բաց դռներով վերելակը կանչ չէր ընդունի, հետևաբար ընթացք չէր ստանա /գ.թ. 130-132/:
* Այլ փաստաթուղթ հանդիսացող՝ 2016թվականի մայիսի 2-ին »Սիմաո« ՍՊԸ-ի և Ավետիք Խուրշուդյանի միջև կնքված թիվ 24212անհատական աշխատանքային պայմանագիրը՝ ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, համաձայն որի խանութ սրահում եղած վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների պատասխանատվությունը դրված է եղել հիշյալ ՍՊԸ-ի տեխնիկ՝ Ավետիք Խուրշուդյանի վրա /գ.թ. 95-97, 154-155/:
* Վերելակի զննություն կատարելու մասին 06.08.2016թվականի արձանագրությամբ /գ.թ. 20-21/:
3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում վերլուծելով և գնահատելով դատաքննության ընթացում հետազոտված գործով ձեռք բերված ապացույցները իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված չի համարում և հանգում է հետևության, որ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը, այն է՝ տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելը՝ դրանց պահպանման համար պատասխանատու անձի կողմից, եթե մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է միջին ծանրության վնաս, դատարանում չապացուցվեց և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հետևաբար նման պայմաններում Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում պետք է ճանաչել Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի անմեղությունը և նրա նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Դատարանի գնահատմամբ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի դրանք ապահովեն ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշների ապացուցվածության վերաբերյալ դատարանի հետևությունների արժանահավատությունը, այլ ոչ թե՝ ենթադրությունը՝ ինչպես ներկայացված է մեղադրական եզրակացությունում, ինչպես նաև անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարության հարցին անդրադարձել է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 2014թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13որոշմամբ, որում արձանագրել է հետևյալը.
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 25հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 107հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 127հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից: 2.Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 365հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 371հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները:
»Ապացույցների բավարարություն« հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ թիվ ԵԷԴ/0058/01/10քրեական գործով 22.12.2011թվականին կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով »ապացուցման առարկա« և »ապացույցների բավարարություն« հասկացությունները, նշել է. (…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար: Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը: Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վերահաստատելով և զարգացնելով Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ »ապացույցների բավարարությունը« որոշելու չափանիշներն են.
1. անմեղության կանխավարկածը,
2. վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3. դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12որոշման մեջ շեշտել է. »(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 107հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով 2011թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշմամբ:
Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ / Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ/:
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 2010թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ »(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը«:
Այսպիսով, »ներքին համոզմունքը« սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ): Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա: Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից /ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 104հոդվածի 2-րդ մաս/,
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 105հոդվածով:
Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա. ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ. ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ. ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ. ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե. նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1. գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2. եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3. այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ նախաքննության մարմնի կողմից Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի և որպես մեղավորությունը հաստատող ապացույցներ` մեղադրական եզրակացության մեջ ներկայացված ապացույցների բավարարության հարցին:
Դատարանը վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները կիրառելով՝ իրավական վերլուծության ենթարկելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները՝ փաստում է, որ նշված ապացույցները Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի՝ իրեն մեղսագրված արարքին առնչության և մեղավորության մասին անմիջական, ուղղակի փաստական տվյալներ չեն բովանդակում, դրանք չեն հիմնավորում ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի մեղավորությունը:
Սույն` թիվ 14147516նախաքննական համարով քրեական գործով կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացության համաձայն, որպես Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ նշվել են՝ տուժող Ռուզաննա Մինասյանի, վկաներ՝ Հրայր Արսենյանի, Հովհաննես Գաբրիելյանի, Գևորգ Սաֆարյանի, Արմեն Մելքոնյանի, Աննա Եղիազարյանի ցուցմունքները, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1695/հ եզրակացությունը, դատատեխնիկական փորձաքննության թիվ 2724եզրակացությունը, այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված 02.05.2016թվականի »Սիմաո« ՍՊԸ-ի և Ավետիք Խուրշուդյանի միջև կնքված թիվ 24212անհատական աշխատանքային պայմանագիրը, վերելակի զննություն կատարելու մասին 06.08.2016թվականի արձանագրությունը:
Դատարանն արձանագրում է, որ բլանկետային հանցակազմով նախատեսված արարքի կատարման համար անձին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների շարքում չկա որևէ ապացույց, որում նշված լինի համապատասխան կոնկրետ կանոնի առկայություն և այն խախտելու հիմնավորում, որը վկայում է հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ հանդիսացող տարրի բացակայության մասին: Վերոշարադրյալ ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանք, ինչպիսին է` Ավետիք Խուրշուդյանի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ, հետևաբար այն ենթադրություն է, վարկած, գնահատողական դատողություն, կարծիք, քանի որ այն չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ:
Դատարանն արձանագրում է, որ այլ ապացույցներ ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում չեն դրվել և մեղադրական եզրակացության մեջ չեն վկայակոչվել:
Դատարանը նաև անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպմանը:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 309հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 6հոդվածի 20-րդ կետի համաձայն` մեղադրանքը ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգով ներկայացված հիմնավորումն է` որոշակի անձի կողմից քրեական օրենսգրքով չթույլատրված կոնկրետ արարքի կատարման մասին:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 24.08.2012թվականի թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ մեղադրանքը հանդիսանում է քրեադատավարական այն ինստիտուտը, որի միջոցով ապահովվում է հանրային քրեական հետապնդման կառուցակարգի գործունեությունը: Մեղադրանքը հանցակազմը կոնկրետ հանցագործության հանգամանքների և այն կատարած անձի հետ կապող դատավարական միջոցն է և այդ պատճառով էլ մեղադրանքը կարելի է դիտարկել որպես հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, որից ածանցյալ է նաև քրեական արդարադատության իրականացման գործառույթը: Քրեական դատավարությունում մեղադրանքը բնորոշվում է որպես կոնկրետ անձին մեղսագրվող հանցավոր գործողության կամ անգործության նկարագրություն դատավարական փաստաթղթերում: Կառուցվածքային առումով մեղադրանքը բաղկացած է գործով հաստատված՝ հանրության համար վտանգավոր և հակաիրավական արարքի կատարման հանգամանքների ամբողջությունից և քրեական օրենքի կոնկրետ նորմից, որի հատկանիշներին համապատասխանում է նշված փաստական հանգամանքների ամբողջությունը: Այլ խոսքով՝ մեղադրանքի տարրեր են կազմում մեղադրանքի ձևակերպումը և դրա իրավաբանական որակումը:(...)Մրցակցության սկզբունքը և պաշտպանության իրավունքը կոչված են դատավարությունը համապատասխանեցնելու արդարության չափորոշիչներին և ապահովելու իրավունքների արդյունավետ վերականգնում, իսկ քրեական արդարադատության շրջանակներում վերոգրյալն առնվազն ենթադրում է տեղի ունեցած հանցագործության մանրամասների հաստատումը, դրանց ճշգրիտ իրավաբանական գնահատական տալը, հասարակությանը և առանձին անհատներին հասցված վնասի, ինչպես նաև հանցանքի կատարման մեջ մեղադրվող անձի իրական մեղքի ամբողջական բացահայտումը: Մրցակցային դատավարության ընթացքում պաշտպանությունը հանդես է գալիս որպես մեղադրանքի հակադրում` նպատակ ունենալով հերքել այն և պաշտպանել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող անձանց իրավունքներն ու շահերը: Այս կարևորագույն գործառույթի արդյունավետ իրականացման համար պաշտպանության կողմն առնվազն պետք է հնարավորություն ունենա ծանոթանալու առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերին, դրանց վերաբերյալ ներկայացնելու սեփական դիրքորոշումը և մասնակցելու ապացուցման գործընթացին: Պաշտպանության իրավունքի իրականացումը, ինչպես նաև մրցակցային դատավարության ապահովումն անհնար են, եթե մեղադրյալը տեղյակ չէ, թե ինչ անօրինական արարքի կատարման մեջ է մեղադրվում և ինչ ապացույցների հիման վրա: Մեղադրանքի ձևակերպումը միակ հնարավոր դատավարական միջոցն է, որով հնարավոր է դառնում իրացնել անձի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի մասին: Հետևաբար մեղադրանքի ձևակերպումը կարելի է բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք, որը հնարավոր է դարձնում առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվելը և թույլ է տալիս հասնել քրեական վարույթի հիմնական` մեղադրյալի անմեղության կամ մեղավորության հարցի հստակ լուծմանը: Համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը: Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր, մասնավորապես, արարքի փաստական նկարագրությունը, այդ նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, վճռորոշ նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար:(...)Մեղադրանքի ձևակերպման մեջ, բացի հանցավորի մասին տվյալներից, հանցագործության տեղից, ժամանակից և եղանակից, մանրամասնորեն և հստակ պետք է նշվեն արարքի քրեաիրավական որակման հիմքում ընկած փաստերը` հանցագործության դեպքի և դրա հետ կապված հանգամանքների մանրակրկիտ նկարագրությունը: Արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրացման առումով անընդունելի է, երբ իրավասու պաշտոնատար անձը համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում մեղադրանքը ձևակերպելիս սահմանափակվի միայն քրեական օրենքով արգելված արարքի ընդհանրական նկարագրությամբ: (...)Նշված պահանջների պահպանմամբ մեղադրանքը ձևակերպելու դեպքում միայն առաջադրված մեղադրանքը հնարավորություն կտա մեղադրյալին պատշաճ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը, ինչպես նաև կապահովվի կողմերի դատավարական իրավահավասարությունը` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար: Նշված սկզբունքներից ցանկացած շեղում կհանգեցնի արդար դատաքննության հիմնարար արժեքի առարկայազրկման:
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները` դրանց պահպանման համար պատասխանատու անձի կողմից խախտելու համար:
Տվյալ հանցագործության օբյեկտը համարվում են այն հասարակական հարաբերությունները, որոնք կարգավորում են աշխատանքային անվտանգության կանոնները բոլոր տեսակի հիմնարկություններում, կազմակերպություններում և այլուր, անկախ սեփականության ձևերից: Այս հանցագործությունը երկօբյեկտ է և լրացուցիչ օբյեկտի դերում հանդես են գալիս անձի կյանքը և առողջությունը: Հանցագործությունից տուժածներ կարող են համարվել ինչպես մշտական, այնպես էլ ժամանակավոր աշխատողները:
Օբյեկտիվ կողմից այս հանցագործությունը բնութագրվում է ինչպես գործողությամբ, այնպես էլ անգործությամբ, որը դրսևորվում է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելով: Օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանցակազմում նշված հետևանքների վրա հասնելը, մասնավորապես, անզգուշությամբ առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնաս կամ մասնագիտական հիվանդություն պատճառելը: Ընդորում, անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վերոհիշյալ հետևանքների ու կատարված արարքի միջև պատճառահետևանքային կապի առկայությունը:
Քանի որ քննարկվող հոդվածի դիսպոզիցիան բլանկետային է, հանցավորին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել, թե տվյալ դեպքում կոնկրետ ինչ հատուկ կանոն է խախտվել, այսինքն` առաջադրված մեղադրանքում կամ մեղադրական դատավճռում վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է հստակ մատնանշի այն իրավական ակտի կոնկրետ դրույթը` մասը, կետը, որը խախտվել է: Տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները կարող են սահմանվել բացառապես օրենքով և դրանցից բխող ՀՀ Կառավարության, տարբեր նախարարությունների, գերատեսչությունների և առանձին գործատուների կողմից ընդունվող իրավական ակտերով, որոնք չեն կարող պարունակել իրավունքների նոր սահմանափակումներ կամ պարտականություններ:
Սուբյեկտիվ կողմից տվյալ հանցագործությունը բնութագրվում է մեղքի անզգույշ ձևով, և կարող է կատարվել ինչպես ինքնավստահությամբ, այնպես էլ անփութությամբ: Մասնավորապես, ինքնավստահությունը տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները գիտակցաբար խախտելն է, որի դեպքում հանցավորը նախատեսում է իր արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքների (մարդու առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնաս, մասնագիտական հիվանդություն կամ նրան մահ պատճառելու) առաջացման հնարավորությունը, բայց առանց բավարար հիմքերի, թեթևամտորեն հույս է ունենում, որ դրանք կկանխվեն: Անփութության դեպքում հանցավորը գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար խախտում է նշված կանոնները` չնախատեսելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածով նախատեսված հանցավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում նա պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դա:
Ընդորում, հաշվի առնելով քրեական պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքի պահանջները, Դատարանն արձանագրում է, որ այս հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում պետք է հստակ նշված լինի, թե անձին մեղքի որ ձևն է վերագրվում` անփութությունը, թե ինքնավստահությունը: Այս հանգամանքը կարևոր նշանակություն ունի նաև անձի պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ իրականացման համար, քանի որ մեղադրյալը պետք է իմանա, թե ինչ մեղադրանքից պետք է պաշտպանվի, մասնավորապես, վերջինիս համար պետք է հստակ լինի, թե ինքը մեղադրվում է նրա համար, որ գիտակցաբար խախտել է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները` նախատեսելով իր արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թե նրան մեղադրանք է առաջադրվել գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար կանոնները խախտելու համար` չնախատեսելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածով նախատեսված հանցավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում նա պարտավոր է եղել ու կարող էր նախատեսել դա:
Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է` մեղսունակ ֆիզիկական այն անձը, ով պատասխանատու է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանման համար: Ընդորում, անձի այդ պարտականությունը պետք է իրավաբանորեն ձևակերպված լինի աշխատանքային պայմանագրով, հրամանով, կանոնադրությամբ, և այլն, որը (կամ որոնք) չպետք է հակասի կամ հակասեն տվյալ ոլորտը կարգավորող գործող օրենքներին:
Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ անձին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածով նախատեսված արարքի համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար, անհրաժեշտ է հիմնավորել.
1. հստակ մատնանշել տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության այն հատուկ կանոնը, որը խախտել է տվյալ անձը,
2. այդ անձի արարքում մեղքի առկայությունը` հստակ նշելով, թե անզգուշության որ ձևն է առկա եղել` հանցավոր ինքնավստահություն, թե անփութություն,
3. հիմնավորել տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության հատուկ կանոնի խախտման և առաջացած հետևանքների միջև պատճառահետևանքային կապի առկայությունը,
4. հստակ մատնանշել իրավաբանորեն ձևակերպված` տվյալ անձի կողմից տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները պահպանելու օրենսդրական պարտականությունը:
Միայն այս պայմանների և քրեական պատասխանատվության համար հիմք հանդիսացող մյուս օրենսդրական պահանջների միաժամանակյա առկայության դեպքում անձին կարելի է քրեական պատասխանատվության ենթարկել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար:
Սույն գործով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին քննիչի 16.12.2016թվականի որոշման, ինչպես նաև մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասում առկա ձևակերպումներից պարզ է դառնում, որ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա աշխատելով »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ և հանդիսանալով Երևան քաղաքի Փափազյան 21հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատու անձ՝ խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները՝ այն է չի վերացրել հորանի դռների բլոկավորման համակարգի անսարքությունը, որի արդյունքում 2016թվականի հուլիսի 28-ին ժամը 12:00-ի սահմաններում, նույն ՍՊԸ-ի աշխատակից Ռուզաննա Աշոտի Մինասյանը, գտնվելով 1-ին հարկում, մոտեցել է վերելակին, որպեսզի սկուտեղը տեղադրի դրա խցիկի մեջ, այդ ժամանակ նկուղային հարկից ինչ-որ մեկը սեղմել է վերելակի կանչի կոճակը, և վերելակը, բաց դռներով ուղևորվելով ներքև, սեղմել է Ռուզաննա Աշոտի Մինասյանի պարանոցը վերջինիս առողջությանը պատճառելով միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով:
Ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ նրան առաջադրված մեղադրանքում նշված չէ տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության այն կանոնը, որի խախտման արդյունքում, ըստ նախաքննական մարմնի, վրա է հասել հանրորեն վտանգավոր հետևանքը: Առաջադրված մեղադրանքում նշված է, որ Ավետիք Խուրշուդյանը խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները, սակայն ամբողջ քրեական գործի նյութերում առկա չէ որևէ փաստաթուղթ կամ հիշատակում, որը Դատարանին կամ կողմերին թույլ կտար ծանոթանալ այդ կանոնի բովանդակությանը: Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ մեղադրանքում նշված չէ նաև, թե մեղքի որ ձևով՝ /անզգուշության որ ձևն է առկա եղել` հանցավոր ինքնավստահություն, թե անփութություն/ է հանցագործությունը կատարվել: Այսպիսով նախաքննության մարմինը, ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում չնշելով տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության ենթադրաբար խախտված կանոնը, մեղքի ձևը, ըստ էության, ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքում չի արտացոլել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասի հանցակազմի բոլոր պարտադիր հատկանիշները բնութագրող փաստական տվյալները, մինչդեռ փաստական տվյալների ներառումն անհրաժեշտ նախապայման է՝ մեղադրանքում ձևակերպված արարքին համապատասխան իրավաբանական գնահատական տալու համար: Նման իրավիճակը հանգեցրել է նրան, որ օբյեկտիվորեն հնարավոր չէ եզրահանգման գալ նաև պատճառահետևանքային կապի առկայության մասին: Մասնավորապես, առաջադրված մեղադրանքում խախտված կանոնի և հանրորեն վտանգավոր արարքի դրսևորման ձևի բացակայության պայմաններում դատարանը չի կարող որոշել, թե կանոնի խախտումն արդյոք անհրաժեշտ պայման է հանդիսացել հետևանքների առաջացման համար, թե՝ ոչ, և արդյոք հանցավոր հետևանքներն օրինաչափորեն բխել են հանցավոր արարքից, թե դրանք վրա են հասել նրա գործողությունների հետ արտաքինից պատահականորեն կապակցված այլ հանգամանքներից: Հետևաբար առաջադրված մեղադրանքում տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության նման կանոնի մատնանշման բացակայությունն ինքնին բավարար հիմք է հանդիսանում առաջադրված մեղադրանքում Ավետիք Խուրշուդյանին արդարացնելու համար, քանի որ եթե մեղադրանքում հստակ մատնանշված չէ, թե անձն ինչ կանոն է խախտել, որը հանգեցրել է քրեական օրենսգրքով արգելված արարքի կատարման մեջ նրան մեղադրանք առաջադրելուն, ապա անձին առաջադրված մեղադրանքը դառնում է վերացական ու չհիմնավորված, ինչն էլ ինքնին վկայում է այն մասին, որ մեղադրանքն առաջադրվել է ենթադրությունների հիման վրա:
Վերը շարադրված դիրքորոշումների կիրառմամբ ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը, Դատարանն արձանագրում է, որ դրանում առկա ձևակերպումներից պարզ չէ, թե Ավետիք Խուրշուդյանի կողմից տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության ինչ կանոն է խախտվել և մեղքի որ ձևով է հանցագործությունը կատարվել:
Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ մեղադրանքի նման ձևակերպման պայմաններում չի ապահովվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող Ավետիք Խուրշուդյանի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի փաստական հիմքերի մասին, հետևաբար չի ապահովվել նաև ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքից ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի պաշտպանության իրավունքի իրականացումը` որպես արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրականացման պահանջները բավարարող երաշխիք:
Սույն գործի փաստերը գնահատելով և վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների կիրառմամբ՝ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Ավետիք Խուրշուդյանը կատարել է ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Ավետիք Խուրշուդյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած, իսկ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից, որպիսին սույն քրեական գործով ձեռք բերված և պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման արդյունքում դատարանի մոտ չի ձևավորվել: Հետևաբար բավարար է փաստելու, որ բացակայում են ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար լինի մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար, այսինքն՝ սույն գործով ապացույցների բավարար համակցություն չի ձևավորվել, որը հիմք կտա հանգելու այն հետևության, որ անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցագործությունը: Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ սույն գործով առկա են արդարացման դատավճիռ կայացնելու հիմք, այն է՝ արարքում ապացույցների անբավարարությունը:
Դատարանը մինչ դատաքննության ավարտը, ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 353հոդվածի 2-րդ մասով, պաշտպանության և մեղադրանքի կողմերին հարցնելով, թե արդյոք դատաքննությունը լրացնելու միջնորդություններ ունեն, և թե մեղադրանքի կողմից, թե պաշտպանական կողմից միջնորդություններ չներկայացնելուց հետո դատաքննությունն հայտարարել է ավարտված: Դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալուց հետո, գրասենյակի միջոցով դատարանին է փոխանցվել մեղադրող Կ.Բարսեղյանի դատատեխնիկական լրացուցիչ փորձաքննություն նշանակելու և դատաքննությունը վերսկսելու ու դատատեխնիկական փորձագետ Լուսինե Հովհաննիսյանին հարցաքննելու վերաբերյալ միջնորդությունները՝ ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը գնահատելու, ինչպես նաև մեղադրանքի կողմի հետևությունները հիմնավորելու համար նոր ապացույցներ օգտագործելու անհրաժեշտությունից ելնելու հիմնավորմամբ: Դատարանն անթույլատրելի է համարում այն իրավիճակը, երբ մինչդատական վարույթում հայտնի դարձած հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 17հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների անտեսմամբ լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննություն չիրականացնելու պայմաններում, դատարանում` քրեական գործի դատաքննության ավարտից հետո, մեղադրողը փորձում է շտկել նախաքննության մարմնի կողմից թույլ տրված բացթողումները, այն դեպքում, երբ միջնորդության հիմք հանդիսացող հանգամանքները հայտնի են եղել դեռևս մինչդատական վարույթում և դատաքննության ընթացքում ի հայտ չեն եկել: Վերոգրյալը հաշվի առնելով դատարանը գտնում է, որ միջնորդությունները ենթակա են մերժման և դատարանը պարտավոր է կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն մեղադրանքի և քրեաիրավական որակման սահմաններում, որն ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ և որպես քրեական գործը քննող անկախ և անկողմնակալ մարմին, դատական քննության ժամանակ դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը՝ ապահովելով մրցակցության սկզբունքի անխափան իրականացումը:
»Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին« Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք:
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 3հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն՝ այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 17հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված՝ հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոպկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
Սահմանադրության 21հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 23հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 366հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դատարանը պարտավոր է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ:
Հիմք ընդունելով վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները՝ գնահատության ենթարկելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները՝ դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով` Դատարանը գտնում է, որ թեև առկա է եղել հիմնավոր կասկած Ավետիք Խուրշուդյանի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարք կատարելու առնչության մասին, սակայն նրա մեղքի հարցը լուծելիս Դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների բավարարության շեմը չի գերազանցում »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշը, առկա չեն փաստական տվյալների, ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հետևաբար դրանք բավարար չեն Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված և կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված համարելու համար, և սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, և որպեսզի անձը քրեական պատասխանատվության ենթարկվի նրա արարքը պետք է որակվի հանրորեն վտանգավոր` որում առկա են քրեական օրենսգրքով նախատեսված կոնկրետ արարքի բոլոր հատկանիշները: Հետևաբար Ավետիք Խուրշուդյանի արարքը չի բնորոշվում որպես քրեական օրենսգրքով նախատեսված հատկանիշներ պարունակող հանրորեն վտանգավոր արարք` հանցագործություն, այսինքն բացակայում են հանցագործության հատկանիշները` հետևաբար նաև հանցակազմը, ինչը հիմք է տալիս ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում նրան ճանաչել անպարտ և արդարացնել:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 360հոդվածի 1-ին մասի 13-րդ կետի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանը լուծում է նաև խափանման միջոցի հարցը:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 151հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցը վերացվում է, երբ վերանում է դրա անհրաժեշտությունը:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ վերը նշված հիմնավորումներով պետք է ճանաչել և հռչակել Ավետիք Խուրշուդյանի անմեղությունը, գտնում է, որ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունն ու պայմանները վերացել են, հետևաբար ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն չհեռանալու մասին, պետք է վերացնել:
Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 360հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանը լուծում է նաև դատական ծախսերի հարցը:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերը նշված հիմնավորումներով ճանաչվելու և հռչակվելու է ամբաստանյալի անմեղությունը ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 168հոդվածով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու պատճառով նրանից ենթակա չեն բռնագանձման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով, 357-360, 366, 369-375հոդվածներով դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի անմեղությունը ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքով և արդարացնել ապացույցների անբավարարության հիմքով:
Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, վերացնել:
Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Դատավճիռը չի բողոքարկվել, մտել է օրինական ուժի մեջ
«--------» ------------------------- 2018թ.
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0242/01/16
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 22-12-2016 |
|---|---|
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 14147516 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Ավետիք Խուրշուդյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, աշխատելով <Սիմաո> ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ և հանդիսանալով Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատու անձ` խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Ավետիք |
| Ազգանուն | Խուրշուդյան |
| Հայրանուն | Արտակ |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 4.20 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 22-12-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 23-12-2016 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 27-12-2016 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-01-2017 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ավետիք |
| Ազգանուն | Խուրշուդյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Մինասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Բարսեղյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2017թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-02-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-03-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-04-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Ոչ աշխատանքային օր հայտարարվելու կապակցությամբ: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 24-05-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-06-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-08-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-11-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-12-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-01-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7-րդ |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի վատառողջ լինելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-05-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7-րդ |
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատարանը հեռացել է խորհրդակցական սենյակ դատական ակտ կայացնելու որը կհրապարակվի՝ 05.05.2018թվականին ժամը 12:30: |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 05-05-2018 |
|---|
Արդարացման
| Ամսաթիվ | 05-05-2018 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ավետիք |
| Ազգանուն | Խուրշուդյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | N - ԵԱՔԴ/0242/01/16 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ <<05>> մայիսի 2018թ. ք.Երևան ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ֆ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝ ՄԵՂԱԴՐՈՂ Կ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Ա.ԽՈՒՐՇՈՒԴՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ Կ.ՄԵԺԼՈՒՄՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի`ծնված 23.06.1960թվականին,քաղաք Սիսիան,ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ-մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնացած, աշխա- տում է »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ, ֆիզիկապես առողջ, նախկինում չդատ- ված, հաշվառված է քաղաք Երևան, Աճառյան 13շենք, 15բնակարան հասցեում, 16.12.2016թվականին որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհե- ռանալու մասին: Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով: Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով դատարանը Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. Գործով ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա աշխատելով »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ և հանդիսանալով Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատու անձ՝ խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները՝ այն է չի վերացրել հորանի դռների բլոկավորման համակարգի անսարքությունը, որի արդյունքում 2016թվականի հուլիսի 28-ին ժամը 12:00-ի սահմաններում, նույն ՍՊԸ-ի աշխատակից Ռուզաննա Աշոտի Մինասյանը, գտնվելով 1-ին հարկում, մոտեցել է վերելակին, որպեսզի սկուտեղը տեղադրի դրա խցիկի մեջ, այդ ժամանակ նկուղային հարկից ինչ-որ մեկը սեղմել է վերելակի կանչի կոճակը, և վերելակը, բաց դռներով ուղևորվելով ներքև, սեղմել է Ռուզաննա Աշոտի Մինասյանի պարանոցը վերջինիս առողջությանը պատճառելով միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով: Վերը նշված հանցավոր արարքը կատարելու համար նախաքննական մարմինը Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով և 22.12.2016թվականին մեղադրական եզրակացությամբ քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: 2.Գործի փաստական հանգամանքները. Նախաքննության ընթացքում առաջադրված մեղադրանքում Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և որպես մեղադրյալի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչում: 2016թվականի մայիսի 1-ից աշխատում է »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ: Իր պարտականության մեջ է մտնում Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելը, շահագործելու և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքային պաշտպանության կանոնների պահպանությունը: Աշխատանքի ընդունվելուց հետո նկատել է, որ վերելակի հորանի դռների բլոկավորումը մեխանիկական եղանակով փայտի միջով անջատված է եղել: Մտածել է, որ դա կատարվել է նախկին տեխնիկ Արմենի կողմից: Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ երբ ընդունվել է աշխատանքի, այն արդեն իսկ անջատված էր, մտածել է, որ այդպես է պետք եղել, որ լինի և հենց այդ պատճառով էլ նշված անսարքությանը ուշադրություն չի դարձրել և այն չի էլ վերացրել: 2016թվականի հուլիսի 28-ին խանութի աշխատակիցներից տեղեկացել է, որ վերելակը ինչ-որ անսարքության պատճառով ուղևորվել է դեպի ներքև և սեղմել խանութի աշխատակից Ռուզաննայի պարանոցի հատվածը՝ պատճառելով մարմնական վնասվածք /գ.թ.152-153/: Նախաքննության մարմինը մեղադրյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է համարել հետևյալ ապացույցներով: Գործով տուժող Ռուզաննա Մինասյանի /գ.թ.37-39, 102-104/, վկաներ Հովհաննես Գաբրիելյանի /գ.թ.54-56/, Հրայր Արսենյանի /գ.թ.46-49/, Գևորգ Սաֆարյանի /գ.թ.83-86/, Արմեն Մելքոնյանի /գ.թ.91-93/, Աննա Եղիազարյանի /գ.թ.108-110/ ցուցմունքներով: * Դատաբժշկական փորձագետի թիվ 1695/հ եզրակացությամբ /գ.թ. 22-23/: * Փորձագետի թիվ 2724 եզրակացությամբ /գ.թ. 130-132/: * Այլ փաստաթուղթ հանդիսացող՝ 2016թվականի մայիսի 2-ին »Սիմաո« ՍՊԸ-ի և Ավետիք Խուրշուդյանի միջև կնքված թիվ 24212անհատական աշխատանքային պայմանագիրը՝ ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, համաձայն որի խանութ սրահում եղած վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների պատասխանատվությունը դրված է եղել հիշյալ ՍՊԸ-ի տեխնիկ Ավետիք Խուրշուդյանի վրա /գ.թ. 95-97, 154-155/: * Վերելակի զննություն կատարելու մասին 06.08.2016թվականի արձանագրությամբ /գ.թ. 20-21/: Դատաքննություն. Ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ դատաքննությամբ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչեց և դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 1997թվականից աշխատում է »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետում, 2016թվականին, երբ մահացել է վերելակի մասնագետը՝ նրա պարտականությունները տվել են իրեն, այսինքն եթե այն խափանվեր պետք է ինքը վերանորոգեր: Երբ այդ պարտականությունները դրել են իր վրա, ինքը դրա հետ կապված »Սիմաո« ՍՊԸ-ի տնօրինության հետ կնքել է աշխատանքային պայմանագիր: Դրանից հետո իմացել է, որ դեպքը պատահել է, ինքը դեպքի ժամանակ այնտեղ չի եղել, չնայած նրան, որ ցավում է այդ դեպքը լինելու կապակցությամբ, սակայն չի կարծում, որ հանցագործություն է կատարել: Վերելակն նախկինում ինչպես աշխատել է, այդպես էլ թողել է, որևէ բան չի ավելացրել: Վերելակը սարքին է եղել, իսկ վերելակի դռները միշտ բաց են աշխատել, այդ վերելակի տեխնիկական անձնագրին ծանոթ չէ և չգիտի դրա աշխատելու ձևն այդպես է, թե ոչ, սակայն հստակ կարող է ասել, որ այն միշտ այդպես է աշխատել: Ինքը սառնարանների մասնագետ է, էլեկտրականությունից որոշ չափով է հասկանում, սակայն ավտոմատիկայից չի հասկանում: Շենքի վերելակի դռները փակ են աշխատում, սակայն մեկ անգամ ևս կրկնում է, որ այդ խանութի կոնկրետ այդ վերելակի դռները բաց են աշխատել՝ տարիներ շարունակ: Դեպքը խանութում է եղել, սակայն ինքն այդ ժամանակ այնտեղ չի եղել և չի կարող ասել, թե ինչպես է եղել: Վերելակի անվտանգության և տեխնիկայի պաշտպանության կանոնների պահպանության հետ ինքը կապ չունի, ինքը ինժիներ չէ, պետք է բարձրագույն կրթություն ունենալ անվտանգության կանոններն ու պայմաններն իմանալու համար: Աշխատանքի ընդունվելուց հետո չի ստուգել վերելակի էլեկտրական բլոկավորման սարքը, չի տեսել, որ այն անջատված է: Չգիտի, թե տուժողն ինչ մարմնական վնասվածք է ստացել: Վերելակի պարբերաբար հսկողություն կատարվում է միայն »տռոսի« մասով, որպեսզի այն նորմալ լինի: Ամբաստանյալի նախաքննական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ ինքը հետո է իմացել, որ վերելակի մեջ կա անսարքություն, հնարավոր է նախաքննական ցուցմունքում թյուրիմացություն է եղել այն, որ ինքը հայտնել, թե իմացել է անսարքության մասին: Իր դատաքննական ցուցմունքն է համապատասխանում իրականությանը, ինքը վերելակին ընդհանրապես ձեռք չի տվել: Վերելակը շահագործվում է միայն բանվորների կողմից՝ ներքևից, որն օրգագործելու ժամանակ ձայն են տալիս: Ինքն այդքան ժամանակ այնտեղ աշխատել է այդ վերելակի դռները երբեք փակ չի տեսել: Աշխատանքի ընդունվելուց ստուգել է միայն »տռոսները« /դատական նիստի արձանագրություն/: Նախաքննությանը ընթացքում Ավետիք Խուրշուդյանը որպես մեղադրյալի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչում: 2016թվականի մայիսի 1-ից աշխատում է »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ: Իր պարտականության մեջ է մտնում Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելը, շահագործելու և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքային պաշտպանության կանոնների պահպանությունը: Աշխատանքի ընդունվելուց հետո նկատել է, որ վերելակի հորանի դռների բլոկավորումը մեխանիկական եղանակով փայտի միջով անջատված է եղել: Մտածել է, որ դա կատարվել է նախկին տեխնիկ Արմենի կողմից: Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ երբ ընդունվել է աշխատանքի, այն արդեն իսկ անջատված էր, մտածել է, որ այդպես է պետք եղել, որ լինի և հենց այդ պատճառով էլ նշված անսարքությանը ուշադրություն չի դարձրել և այն չի էլ վերացրել: 2016թվականի հուլիսի 28-ին խանութի աշխատակիցներից տեղեկացել է, որ վերելակը ինչ-որ անսարքության պատճառով ուղևորվել է դեպի ներքև և սեղմել խանութի աշխատակից Ռուզաննայի պարանոցի հատվածը՝ պատճառելով մարմնական վնասվածք /գ.թ.152-153, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով տուժող Ռուզաննա Մինասյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ 2016թվականի հունիսի 1-ից աշխատում է Երևան քաղաքի Փափազյան 21հասցեում գործող »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետում որպես խորհրդատու վաճառողուհի: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ է մտնում հաճախորդների սպասարկումը, այսինքն ապրանքների վերաբերյալ տեղեկություններ է հայտնում և քանի որ աշխատում է սուպերմարկետի աղցանների և կիսաֆաբրիկատների բաժնում, այդ պատճառով հաճախորդի նախընտրած ապրանքները համապատասխան տարաների մեջ տեղադրելով կշռում և տալիս է հաճախորդներին: Իր աշխատանքային գրաֆիկը հերթափոխային է ժամը 09.00-ից 17.00-ն կամ 17.00-ից մինչև հաջորդ օրը 01.00-ն: 28.07.2016թվականին սովորականի պես ժամը 09.00-ից գտնվել է իր աշխատանքի վայրում և իրականացրել է իր պարտականությունները: Նույն օրը ժամը 12.00-ի սահմաններում սուպերմարկետը կարկանդակներ է ստացել, ինքը դրանք տեղավորել է իր բաժնում, որից հետո դրա սկուտեղը դել է առաջին հարկից ներքնահարկ՝ խոհանոց իջեցնող վերելակի մեջ և չի հասկացել, թե ինչ է տեղի ունեցել՝ վերելակը սեղմվել է ծոծրակին: Դրանից հետո տեսնելով, որ գլուխը չի կարող դուրս հանել, օգնություն է կանչել, որից հետո չի հիշում աշխատակիցներից ովքեր իրեն օգնել են գլուխը դուրս հանել վերելակից: Պառկեցրել են գետնին և զանգահարել շտապօգնություն, որից հետո իրեն տեղափոխել են »Արմենիա ԲԿ«: Նշված վերելակից ինքը երբևէ չի օգտվել, քանի որ սուպերմարկետում կա համապատասխան աշխատակից, ով դատարկ սկուտեղները կամ տարաները վերելակի միջոցով իջեցնում են խոհանոց: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ չի մտնում դատարակ սկուտեղը կամ այլ տարաներ վերելակի մեջ դնելը, ինքը խորհրդատու վաճառողուհի է, իսկ դատարկ տարաները, ինչպես արդեն նշեց համապատասխան աշխատակիցն է տեղափոխում: Քանի որ ինքը վերելակի հետ առնչություն չունի, չի կարող մանրամասնել, թե վերելակը ինչ կերպ է աշխատում, սակայն տեղյակ է, որ վերևի հարկից աշխատացնելու սեղմակ չունի, միայն խոհանոցից կարող են վերելակը աշխատեցնել, այլ մանրամասներ չգիտի: Վերելակի անսարքության պատճառը ինչքանով տեղյակ է, եղել է այն, որ դրա ռոլիկներից մեկի տռոսը դուրս է ընկել և վերելակը իջնելով ներքև սեղմել է ծոծրակը: Չի կարող ասել, թե ինչու է դատարկ սկուտեղը դրել վերելակի մեջ, այդ մասին իրեն ոչ ոք չի ասել, երևի ուզեցել է համապատասխան աշխատակցին չկանչել, քանի որ դրա մեջ ոչ մի վատ բան չկա, իսկ թե գլուխը ինչու է մտցրել վերելակի մեջ, չի կարող ասել, հավանաբար ցանկացել է սկուտեղը խորը տեղադրել վերելակի մեջ, որպեսզի այլ տարաները հետագայում կարողանա տեղադրել: Երբ սկուտեղը դրել է վերելակի մեջ, դրա մեջ ոչինչ չի եղել: Որևէ մեկը այս դեպքը չի կարող դիտավորյալ կազմակերպել, սա պատահական է ստացվել: Նշված վերելակի սպասարկման համար տեղյակ չէ համապատասխան անձ եղել է, թե ոչ, հավանաբար կունենա: Իր աշխատելու ընթացքում վերելակի հետ կապված իր հիշելով անսարքության դեպք չի եղել: Հայտնում է, որ կատարվածի համար ինքն է մեղավոր, որևէ անձի դեմ բողոք, պահանջ, կամ քաղաքացիական հայցի պահանջ չունի: Երբ սկուտեղը դրել է վերելակի մեջ՝ իր գլուխը գտնվել է վերելակի առաստաղի մոտ, վերելակը շատ դանդաղ սեղմել է ծոծրակը և ծանրությունը պարանոցի վրա տարածելով սեղմել է ներքև և գլուխը մնացել է վերելակի և դռների արանքում, որից հետո ինքն օգնության է կանչել, եկել են իրենց աշխատակիցները և վերելակը վերև բարձրացրել ու իրեն դուրս հանել: Հնարավոր չէ, որ որևէ մեկը խոհանոցից սեղմած լինի վերելակը խանութ իջեցնող սեղմակը, նման բան չի կարող լինել, քանի որ վերելակը խանութից կանչելուց առաջ խոհանոցից միշտ ձայն են տալիս, որ վերելակը կանչում են կամ ուղարկում, եթե վերելակը կանչեին էլ, այն այնպիսի արագությամբ է իջնում, որ ինքը հաստատ չէր կարողանա վերելակի խուցից դուրս հանել, այդ իսկ պատճառով բացառում է, որ վերելակը որևէ մեկը կանչել է /գ.թ. 37-39, 102-104, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Հրայր Արսենյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ 2010թվականի ապրիլի 1-ից Երևան քաղաքի Փափազյան 21հասցեում գտնվող »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետում, որը գործում է »Սիմաո« ՍՊԸ անվամբ, աշխատում է որպես մենեջերի օգնական: Ռուզաննա Մինասյանին ճանաչում է որպես սուպերմարկետի աղցանների բաժնի վաճառողուհի-խորհրդատու: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ է մտնում սուպերմարկետի խոհանոցի նկատմամբ հսկողությունը, այսինքն ապրանքների մուտքը և ելքն է վերահսկում և ապահովում դրանց անհրաժեշտ քանակությունը, տալիս պատվերներ, անհրաժեշտության դեպքում սուպերմարկետի հետ կապված այլ հարցերով օգնում է մենեջերին: Իր աշխատանքային գրաֆիկն ամեն օր է՝ ժամը 09:00-ից 17:00-ն է: 28.07.2016թվականին ժամը 09:00-ից գտնվել է աշխատանքի վայրում և ժամը 12:00-ի սահմաններում, սուպերմարկետի խոհանոցում պատրաստված կարկանդակները տարել են աղցանների բաժին, որտեղ Ռուզաննան պետք է դասավորեր դրանք: Այդ ընթացքում, երբ գտնվել է սուպերմարկետի հետևի՝ շենքի բակի կողմում գտնվող խոհանոցի մուտքի դռան մոտ՝ ներսից լսել է բղավոցի ձայներ և շտապելով միջանցք տեսել է, որ Ռուզաննայի գլուխը գտնվում է սուպերմարկետի 1-ին հարկից դեպի ներքնահարկ իջնող վերելակի խցիկի արանքում, իսկ սուպերմարկետի աշխատակիցները, որոնցից հիշում է միայն Հովհաննես Գաբրիելյանին, փորձում են վերելակի խցիկը վերև հանել, որպեսզի Ռուզաննայի գլուխը դուրս գա: Ինքը նրանց օգնել է վերև բարձրացնել վերելակի խցիկը, Ռուզաննայի գլուխը դուրս են հանել, նրան պառկեցրել մենեջերի սենյակում և զանգահարել են շտապօգնություն, որից հետո նրան տեղափոխեցին »Արմենիա« ԲԿ: Ըստ Ռուզաննայի պատմածի, երբ նա վերելակի խցիկի մեջ է դրել կարկանդակների դատարկ սկուտեղը, այդ ժամանակ վերելակի խցիկը ինքն իրեն իջել է նրա ծոծրակին ու սեղմել: Ռուզաննայի պարտականությունների մեջ է մտնում իր սրահի ապրանքների վաճառքը, իսկ դատարկ տարաները և այլ իրերն ու մթերքները սուպերմարկետի համապատասխան աշխատակիցն է տանում խոհանոց կամ այնտեղից բերում սրահ: Ռուզաննային ոչ ոք չի ասել, որ սկուտեղը դնի վերելակի խցիկի մեջ և դա նրա պարտականությունների մեջ չի մտնում, չի կարող ասել, թե նա ինչու է դա արել: Ապրանքներով լցված սկուտեղների կամ տարաների սրահ բերելուց խոհանոց են կանչում համապատասխան աշխատակցին, ով ապրանքները տանում է համապատասխան սրահ, իսկ սրահից արդեն վաճառողուհին է նշված աշխատակցին՝ բանվորին, հայտնում, որ տանի դատարկ տարաները, ով էլ կամ ձեռքով, քանի որ վերելակի կողքով խոհանոց տանող աստիճանավանդակ կա կամ վերելակով իջեցնում է խոհանոց: Ռուզաննային հիվանդանոց տեղափոխելուց հետո իրենք տեսել են, որ վերելակի խցիկը աշխատեցնող ռոլիկի վրայից ընկել է տրոսը, ինչի պատճառով էլ խցիկը ընկել է Ռուզաննայի ծոծրակին: Իր աշխատելու ընթացքում երբևէ վերելակի հետ կապված խնդիր չի եղել, ինքը նման դեպք չի հիշում, իսկ սուպերմարկետն ունի համապատասխան աշխատակից, ով իրականացնում է տեխնիկական սպասարկումը, որի անունը և տվյալները չգիտի: Հնարավոր չէ, որ ինչ-որ մեկը դիտավորյալ կազմակերպած լինի նշված դեպքը, դա տեղի է ունեցել պատահական, վերելակի տռոսը ռոլիկի վրայից ընկնելու հետևանքով, նշում է, որ հենց 28.07.2016թվականին առավոտվանից նշված վերելակը բազմաթիվ անգամ շահագործվել է և որևէ խնդիր չի եղել: Վերելակը միայն սուպերմարկետի ներքնահարկում գտնվող խոհանոցում ունի այն աշխատեցնելու, այսինքն վերև բարձրացնելու կամ իջեցնելու կոճակ, իսկ 1-ին հարկում գտնվում են դռներ, որոնք բացելով երևում է վերելակի խցիկը /գ.թ.46-49, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Հովհաննես Գաբրիելյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ 2010թվականի ապրիլի 1-ից Երևան քաղաքի Փափազյան 21հասցեում գտնվող »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետում, որը գործում է »Սիմաո« ՍՊԸ անվամբ, աշխատում է որպես առևտրի մենեջեր: Ռուզաննա Մինասյանին ճանաչում է որպես սուպերմարկետի աղցանների բաժնի վաճառողուհի-խորհրդատու, ով աշխատում է շուրջ 2ամիս: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ է մտնում սուպերմարկետի ընդհանուր գործունեության վերահսկում, սկսած ապրանքների դասավորվածությունից, մինչև մատակարարների հետ պայմանավորվածությանները, ապրանքներ գնելը կամ վերադարձնելը և այլն: Իր աշխատանքային գրաֆիկն ամեն օր՝ ժամը 09:00-ից 17:00-ն է: 28.07.2016թվականին ժամը 09:00-ից գտնվել է աշխատանքի վայրում և ժամը 12:00-ի սահմաններում, երբ գտնվել է սուպերմարկետի աղցանների սրահում, ներսի կողմից լսել է բղավոցի ձայն ու վազելով գնալով դեպի միջանցք, տեսել է, որ Ռուզաննա Մինասյանի գլուխը մնացել է խոհանոց տանող վերելակի խցիկի վերևի մասի ու վերելակի խցիկի հատվածը փակող դռների տակի քարե պատի արանքում: Փորձել է վերելակի խցիկը վերև բարձրացնել, սակայն այն ծանր է եղել: Հենց այդ պահին իրեն օգնության է եկել խանութի աշխատակից Հրայր Արսենյանը, իրենք երկուսով մի կերպ այն վերև են բարձրացրել և Ռուզաննայի գլուխը դուրս է եկել, որից հետո Ռուզաննային պառկեցրել են մենեջերի սենյակում և զանգահարել են շտապօգնություն: Ըստ Ռուզաննայի պատմածի, երբ նա վերելակի խցիկի մեջ է դրել կարկանդակների դատարկ սկուտեղը, այդ ժամանակ վերելակի խցիկը ինքն իրեն իջել է և ընկել է ծոծրակին ու սեղմել: 6 տարի է աշխատում է մարկետում և երբևէ վերելակի հետ կապված լուրջ խնդիր չի եղել, եղել է, որ խոհանոցում գտնվող այն աշխատեցնելու սեղմակը չի աշխատել, դա է վերանորոգվել: Այլ բան չի հիշում: Ռուզաննայի պարտականությունների մեջ է մտնում իր սրահի՝ աղցանների և պոլուֆաբրիկատների, ապրանքների վաճառքը, իսկ դատարկ տարաները և այլ իրերն ու մթերքները սուպերմարկետի բանվորներն են տանում խոհանոց կամ այնտեղից բերում սրահ: Ռուզաննային ոչ ոք չի ասել, որ սկուտեղը դնի վերելակի խցիկի մեջ, նա իր ցանկությամբ է դա արել: Ապրանքներով լցված սկուտեղները կամ տարաները սրահ բերելուց խոհանոց են կանչում համապատասխան աշխատակցին, դրանք կարող են լինել սուպերմարկետի բանվորներ Արտավազդ Ներսիսյանը կամ Արմեն Մելքոնյանը, ովքեր ապրանքները տանում է համապատասխան սրահ, իսկ սրահից արդեն վաճառողուհին է նրանց հայտնում, որ դատարկ տարաները տանեն: Ռուզաննային հիվանդանոց տեղափոխելուց հետո իրենք տեսել են, որ վերելակի խցիկն աշխատեցնող ռոլիկի վրայից ընկել է տրոսը, ինչի պատճառով էլ խցիկն ընկել է Ռուզաննայի ծոծրակին: Սուպերմարկետն ունի համապատասխան աշխատակից, ով իրականացնում է տեխնիկաների սպասարկումը, իսկ թե վերելակի սպասարկումն էլ է իրականացնում, թե ոչ, չգիտի, ինչպես նաև չի հիշում սպասարկում իրականացնող աշխատակցի տվյալները: Հնարավոր չէ, որ ինչ-որ մեկը դիտավորյալ կազմակերպած լինի նշված դեպքը, դա տեղի է ունեցել պատահական, վերելակի տրոսը ռոլիկի վրայից ընկնելու հետևանքով /գ.թ. 54-56, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Գևորգ Սաֆարյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ 2009թվականի դեկտեմբերի 6-ին վարձակալել է Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գտնվող »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետի տարածքը և նշված անվամբ իր ՍՊԸ-ով շարունակել են աշխատացնել սուպերմարկետը: Դրանից հետո սուպերմարկետի տարածքը վաճառվել է և նոր պայմանագիր է կնքել նոր տիրոջ հետ և շարունակել է գործունեությունը: Երբ 2009թվականին վարձակալել է նշված տարածքը սուպերմարկետի մեջ եղել են տեխնիկաներ և վերելակ, որից հետո իրենք որոշ տեխնիկա փոխել են, սակայն վերելակը չի փոխվել: Իրենց վարձակալության ընթացքում երբևէ վերելակի հետ խնդիրներ չի եղել, սակայն սուպերմարկետում որպես տեխնիկական աշխատող եղել է Արմեն Հարությունյանը, ով մահացել է դեպքից մոտ 4 ամիս առաջ, դրանցի հետո սուպերմարկետում տեխնիկական ապահովումն իրականացրել է Ավետիք Խուրշուդյանը: 2016թվականի հուլիսի 28-ին տեղեկացել է, որ իրենց աշխատակցուհի Ռուզաննա Մինասյանի գլուխը մնացել է խոհանոց իջնող վերելակի խցիկի արանքում և նրան տեղափոխել են հիվանդանոց: ՍՊԸ-ն հոգացել է Ռուզաննայի բուժման ծախսերը: Ռուզաննան աղցանների և պոլուֆաբրիկատների բաժնի վաճառողուհին է, նրա պարտականությունների մեջ է մտնում իր բաժնի ապրանքների դասավորվածությունը, քանակի ապահովումը և հաճախորդների սպասարկումը: Երբ Ռուզաննայի բաժնում ինչ-որ ապրանքատեսակ բացակայում է, նա այդ մասին հայտնում է կամ մենեջերին, կամ համապատասխան բանվորին, ով խոհանոցից բերում է նրա պահանջածը: Ռուզաննայի պարտականությունների մեջ է մտնում միայն իր բաժնի ապրանքների դասավորվածությունը և վաճառքը, իսկ ապրանքները բերելու կամ դատարկ տարաները տանելու համար ՍՊԸ-ն ունի համապատասխան աշխատակիցներ՝ բանվորներ: Ռուզաննան որևէ բան տանել բերելու պարտականություն չունի:Նշված օրը Ռուզաննան դատարկ տարաները տարել և դրել է վերելակի մեջ իր ցանկությամբ, նրան այդ մասին ոչ ոք ոչինչ չի ասել: Վերջին անգամ կոնկերտ չի կարող ասել, թե երբ է ստուգվել վերելակը, սակայն Ավետիք Խուրշուդյանին աշխատանքի ընդունելուց հետո նա սուպերմարկետի բոլոր տեխնիկաները ստուգել է և հայտնաբերված անսարքությունների վերաբերյալ հայտնել է մենեջերին կամ իրեն, սակայն վերելակի անսարքության վերաբերյալ նա իրենց ոչինչ չի ասել: Իր հիշելով 28.07.2016թվականին տեղի ունեցած դեպքից հետո վերելակը հենց նույն օրը վերանորոգվել է և ներկայումս այն նորմալ աշխատում է: Վերելակի մոդելը և արտադրման տարեթիվը չգիտի, տարածքը վարձակալելուց իրենց ոչ մի տեխանձնագիր չեն տվել և չի կարող ասել, թե երբվանից է այն շահագործվում:/գ.թ. 83-86, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Արմեն Մելքոնյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ աշխատում է »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես բանվոր, ճանաչում է ամբաստանյալին, նրա հետ բարեկամություն կամ թշնամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ դեպքի օրը լիֆտի մոտ բարձր ձայներ է լսել, ինքը ներքևից վերև բարձրանալիս է եղել այդ ժամանակ և տեսել է, որ իրենց աղջկան օգնում են բարձրացնել, իսկ ինքն էլ օգնել է և նրան տարել են սենյակ, որտեղ պառկեցրել են, որպեսզի նա հանգիստ լինի: »Սիմաո« ՍՊԸ-ում աշխատել է որպես բանվոր, իրենց մոտ առկա է երեք վերելակ, ինքը խոհանոցից վերև բարձրացող վերելակի մոտ չի աշխատում: Ավետիք Խուրշուդյանն իրենց հիմնարկում վերելակի աշխատանքն է »նայում«, իր իմանալով նաև սառնարաններն է »նայում«, սակայն էլեկտրականության հետ կապված աշխատանքները նա չի կատարում, չգիտի, թե ով է կատարում, չգիտի էլեկտրիկ ունեն, թե ոչ: Վերելակը խափանվելու դեպքում Ավետիքն է վերանորոգում: Տեղյակ չի եղել 2016թվականի հուլիսի 28-ին վերելակը սարքին է եղել, թե ոչ, քանի որ ինքը հիմնականում պահեստում է աշխատում: Դեպքի ժամանակ ինքը այնտեղ չի եղել, ձայների վրա է մոտեցել և տեսել, որ այդ աղջիկն է վատացել, այնտեղ լիքը մարդ է եղել հավաքված, կոնկրետ չի էլ հիշում, թե այդ դեպքի վերաբերյալ ինչ է պատմել: Այդ վերելակից ինքը հիմնականում չի օգտվում, չգիտի, թե ով է օգտվում, սակայն տեղյակ է, որ այդ վերելակով մանր ապրանքներ են տեղափոխում, օրինակ՝ աղցաններ: Վերելակը ներքևից են աշխատեցնում՝ ներքևի աշխատողը, սակայն չգիտի, թե ով կոնկրետ: Չի տեսել այդ աղջիկը վնասվածքներ ունեցել է, թե ոչ, նա նույնիսկ այդ ժամանակ է ցանկացել գնալ աշխատելու, սակայն նրան թույլ չեն տվել: Չի հիշում Ավետիք Խուրշուդյանն այդ ժամանակ այնտեղ է գտնվել, թե ոչ: Խոհանոցից բարձրացող վերելակի դռներն իր իմանալով և բացվել է, և փակվել, իր պահեստի վերելակի մասին կարող է ասել, այդ վերելակը երբեք չի խափանվել, իսկ խոնոցից վերև բարձրացող վերելակը չգիտի խափանված եղել է, թե ոչ: Ավետիքը բոլորին էլ միշտ զգուշացրել է, որ վերելակն օգտագրծելու ժամանակ ուշադիր լինեն, բարձրացնել-իջացնելու դեպքում զգուշացնեն միմյանց: Կոնկրետ իրենց բաժնի վերելակը անխափան աշխատել է, մյուս վերելակի հետ առնչություն չի ունեցել, այդ վերելակի հետ երբևէ չի առնչվել, շատ հազվադեպ կարող է այդ վերելակի հետ առնչություն ունենա, այդ վերելակի դռները փակ էլ են աշխատել, բաց էլ, ինքը միայն իր պահեստում է աշխատում: Նախաքննության ժամանակ ցուցմունք է տվել, չի հիշում, թե ինչ ցուցմունք է տվել: Վկայի նախաքննական ցուցմունքի հակասական հատվածը հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ աղցաններ և տորթեր տեղափոխելու համար նաև այդ վերելակն են օգտագործում, ուղղակի այդ վերելակից անընդհատ չի օգտվել՝ երկու օրը մեկ անգամ: Օգտվելու ժամանակ այդ վերելակի դռները չի հիշում փակվել են, թե ոչ /դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Արմեն Մելքոնյանը նախաքննության ընթացքում 22.08.2016թվականին որպես վկայի ցուցմունք է տվել այն մասին, որ »Սիմաո« ՍՊԸ-ում մոտ 7 տարի է աշխատում է որպես բանվոր: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ է մտնում սուպերմարկետի ապրանքների տեղափոխելը, ապրանքներ ընդունելը, դատարկ տարաները տեղափոխելը, պահեստից և խոհանոցից ապրանքներ տանել բերելը և այլն: Ռուզաննա Մինասյանին ճանաչում է որպես սուպերմարկետի աղցանների բաժնի աշխատակցուհի, նրա մոտ 2 ամիս է ինչ ընդունվել է աշխատանքի: 28.07.2016թվականին չի հիշում, թե կոնկրետ ումից տեղեկացել է, որ սուպերմարկետի առաջին հարկից խոհանոց տանող վերելակը ընկել է Ռուզաննայի գլխին և նրան տարել են հիվանդանոց: Աշխատանքային բերումով նշված վերելակով կամ դրա կողքով իջնող աստիճանահարթակով ապրանքներ է տանում խոհանոց կամ խոհանոցի դռնից դուրս գտնվող պահեստ, ինչպես նաև երբ խոհանոցից ապրանք են ուղարկում սուպերմարկետի սրահներ: Ինքը վերելակից հանում է ապրանքը, տանում համապատասխան սրահ, որովհետև եթե դրա հետ ամաններ են լինում, այդ ամանները ետ է դնում խոհանոց կամ դասավորում է վերելակի մեջ, իջնում խոհանոց և վերելակը իջեցնելով այնտեղ, դա դատարկում է : Տեղյակ չէ Ռուզաննա Մինասյանը կամ այլ աշխատակից իրավունք ունեն վերելակի միջոցով ապրանքներ տեղափոխել խոհանոց կամ սրահ թե ոչ, սակայն կարող է ասել, որ դա իր և այլ բանվորների պարտականությունն է խոհանոցի կամ սրահի աշխատակիցների պահանջով ապրանքներ կամ տարաներ տանել բերելը: Նախկինում չի տեսել, որ Ռուզաննա Մինասյանը ապրանքներ կամ տարաներ վերելակի կամ աստիճանների միջոցով տանի խոհանոց կամ այնտեղից բերի: Նշված վերելակի անվտանգությունը նախկինում իրականացրել է Արմենը, որի ազգանունը չգիտի, իսկ ներկայումս իրականացնում է Ավետիք Խուրշուդյանը /գ.թ. 91-93, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Աննա Եղիազարյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես ավագ խոհարար աշխատում է մոտ 2 տարի »Հայր և որդի Երիցյաններ« սուպերմարկետի աղցանների բաժնում է աշխատում Ռուզաննա Մինասյանը որպես վաճառողուհի: 28.07.2016թվականին, երբ գտնվել է աշխատանքի վայրում, այսինքն սուպերմարկետի ներքևի հարկում գտնվող խոհանոցում աշխատակիցներից տեղեկացել է , որ Ռուզաննայի գլուխը մնացել է սուպերմարկետի առաջին հարկից խոհանոց տանող վերելակի խցիկում: Այնուհետև, երբ բարձրացել է վերև, եկել են բժիշկները և Ռուզաննային տեղափոխել են հիվանդանոց: Վերելակի աշխատացնող կոճակը գտնվում է խոհանոցում և այնտեղից էլ վերելակը իջեցվում կամ վեր է բարձրացվում, դրանով զբաղվում է սուպերմարկետի բանվոր Արմենը, որի ազգանունը չի հիշում: Նա վերելակը կանչելուց կամ ուղարկելուց առաջ բարձր ձայն է տալիս, որ վերելակը կանչում կամ ուղարկվում է և այդ կերպ աշխատեցվում: Երբ Ռուզաննայի ծոծրակը մնացել էր վերելակի խցում, որքանով որ ինքն է տեղյակ այդ ժամանակ որևէ մեկը չի սեղմել վերելակի սեղմակը, քանի որ Արմենը այդ ժամանակ խոհանոցում չի եղել և վերելակով որևէ ապրանք չի տեղափոխել, իսկ այլ անձ վերելակի հետ գործ չունի: Դեպքը տեղի ունենալու ժամանակ Ռուզաննա Միանասյանը վերելակի մեջ դրել է սրահ ուղարկված խորտիկների սկուտեղը, սակայն թե ինչու չգիտի, քանի որ այդ գործը Արմենինն է, նա բոլոր իրերը, այդ թվում դատարկ կամ ապրանքներով լցված տարաները տանում է սուպերմարկետի սրահներ և իջեցնում խոհանոց: Ռ.Մինասյանի ծոծրակին վերելակով սեղմելուց հետո, երբ նրան օգնել են գլուխը դուրս հանել, վերելակը ներքև չի ընկել, այլ մնացել է վերևում: Ինչքանով ինքը տեղեկացել է, վերելակի անսարքության պատճառը եղել է մետաղական պարանը՝ տռոսը: Ինչքան որ տեղյակ է վեելակը նախկինում անսարքություն չի ունեցել, նման որևէ դեպք չի եղել, իսկ իր աշխատելու ընթացքում չի հիշում, որ վերելակը անսարքություն ունենա: Վերելակի սպասարկման նախկինում զբաղվել է Արմենը, ով մահացել է, իսկ վերջին մի քանի ամսում զբաղվել է Ավոն, որի ազգանունը չգիտի /գ.թ. 108-110, դատական նիստի արձանագրություն/: Դատաքննությամբ հետազոտվել են. * Դատաբժշկական փորձագետի թիվ 1695/հ եզրակացությամբ այն մասին, որ Ռուզաննա Մինասյանի մարմնական վնասվածքները պարանոցի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, գանգուղեղային վնասվածքի, ողնաշարի պարանոցային հատվածի սալջարդ, ողնուղեղի պարանոցային հատվածի թեթև աստիճանի սալջարդի ձևով, հետևանք են բութ, կոշտ առարկայի ներգործության, հնարավոր է նշված ժամկետին և հանգամանքներում, որոնք պատճառել են առողջությանը միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով /գ.թ. 22-23/: * Փորձագետի թիվ 2724 եզրակացությամբ այն մասին, որ սուպերմարկետում տեղադրված է փոքր բեռնատար վերելակ մինչև 250կգ նոմինալ բեռնամբարձությամբ, նախատեսված է 2հարկային կանգառների համար նկուղ և առաջին հարկ, իրենից ներկայացնում է ուղղորդների վրա ամրացված խցիկ 1,0մ բարձրությամբ, 0,9մ լայնությամբ և 0,8մ խորությամբ, գործարկվում է գետնախորշում տեղադրված էլեկտրական տելֆերի /շարժաբեր/ օգնությամբ, միաճոպան է, ունի հարկային անջատիչներ: Հորանի դռներն ունեն դռների էլեկտրական բլոկավորման համակարգ: Դեպքի վայրի զննության ժամանակ նկատեցի, որ հորանի դռների էլեկտրական բլոկավորումը ստիպողական եղանակով, կողմնակի իրով /փայտով/չէր գործում, ինչը հնարավորություն է տալիս վերելակին ընթանալ դռների բաց լինելու դեպքում: 2016թվականի հուլիսի 28-ին, տուժող Ռուզաննա Մինասյանը, գտնվելով խանութի 1-ին հարկում, մոտեցել է վերելակին, որպեսզի սկուտեղը տեղադրի դրա խցիկի մեջ: Հավանական է, այդ ժամանակ, նկուղային հարկից ինչ-որ մեկը սեղմել է կանչի կոճակը, և վերելակը բաց դռներով ուղևորվելով ներքև և սեղմելով Ռուզաննայի պարանոցին, պատճառել է մարմնական վնասվածք: Դժբախտ դեպքի անմիջական պատճառ է հանդիսացել դռների բլոկավորման համակարգի անսարքությունը, որը հնարավորություն է տվել խցիկին շարժվել բաց դռներով: Ինչ վերաբերվում է անիվի վրայից ճոպանի ընկնելուն, կարող է ասել, որ հավանաբար, երբ խցիկը սեղմել է տուժողի մարմինը, շարժաբերը չի անջատվել և շարժաբերի թմբուկը պտտվելով նպաստել է անիվի վրայից թմբուկի ընկնելուն: Ըստ քրեական գործում առկա աշխատանքային թիվ 24212 պայմանագրի և բացատրությունների, վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների պատասխանատվությունը դրված է սուպերմարկետի աշխատակից Ավետիք Խուրշուդյանի վրա: Ամփոփելով վերոգրյալը, կարող է ասել, որ նշված դեպքը հանդիսանում է վերելակի պարբերական զննումների ոչ լիարժեք իրականացման պատճառ,եթե դռների բլոկավորման համակարգը ստիպողական եղանակով ապակարգաբերված չլիներ, բաց դռներով վերելակը կանչ չէր ընդունի, հետևաբար ընթացք չէր ստանա /գ.թ. 130-132/: * Այլ փաստաթուղթ հանդիսացող՝ 2016թվականի մայիսի 2-ին »Սիմաո« ՍՊԸ-ի և Ավետիք Խուրշուդյանի միջև կնքված թիվ 24212անհատական աշխատանքային պայմանագիրը՝ ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ, համաձայն որի խանութ սրահում եղած վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների պատասխանատվությունը դրված է եղել հիշյալ ՍՊԸ-ի տեխնիկ՝ Ավետիք Խուրշուդյանի վրա /գ.թ. 95-97, 154-155/: * Վերելակի զննություն կատարելու մասին 06.08.2016թվականի արձանագրությամբ /գ.թ. 20-21/: 3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Դատարանը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում վերլուծելով և գնահատելով դատաքննության ընթացում հետազոտված գործով ձեռք բերված ապացույցները իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված չի համարում և հանգում է հետևության, որ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը, այն է՝ տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելը՝ դրանց պահպանման համար պատասխանատու անձի կողմից, եթե մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է միջին ծանրության վնաս, դատարանում չապացուցվեց և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հետևաբար նման պայմաններում Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում պետք է ճանաչել Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի անմեղությունը և նրա նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով հետևյալ պատճառաբանությամբ: Դատարանի գնահատմամբ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի դրանք ապահովեն ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշների ապացուցվածության վերաբերյալ դատարանի հետևությունների արժանահավատությունը, այլ ոչ թե՝ ենթադրությունը՝ ինչպես ներկայացված է մեղադրական եզրակացությունում, ինչպես նաև անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարության հարցին անդրադարձել է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 2014թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13որոշմամբ, որում արձանագրել է հետևյալը. ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 25հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 107հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` 1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ. 5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները. 6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 127հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից: 2.Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 365հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 371հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները: »Ապացույցների բավարարություն« հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ թիվ ԵԷԴ/0058/01/10քրեական գործով 22.12.2011թվականին կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով »ապացուցման առարկա« և »ապացույցների բավարարություն« հասկացությունները, նշել է. (…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար: Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը: Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը: Վերահաստատելով և զարգացնելով Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ »ապացույցների բավարարությունը« որոշելու չափանիշներն են. 1. անմեղության կանխավարկածը, 2. վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը, 3. դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը: Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության: Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12որոշման մեջ շեշտել է. »(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 107հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով 2011թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշմամբ: Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ / Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ/: Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար: Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 2010թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ »(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը«: Այսպիսով, »ներքին համոզմունքը« սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ): Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա: Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման: Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է. - աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից /ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 104հոդվածի 2-րդ մաս/, - ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները, - դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման, - լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից: Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 105հոդվածով: Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին: Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները. ա. ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա), բ. ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն), գ. ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը, դ. ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, ե. նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից: Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները: Գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1. գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2. եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3. այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած: Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ նախաքննության մարմնի կողմից Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի և որպես մեղավորությունը հաստատող ապացույցներ` մեղադրական եզրակացության մեջ ներկայացված ապացույցների բավարարության հարցին: Դատարանը վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները կիրառելով՝ իրավական վերլուծության ենթարկելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները՝ փաստում է, որ նշված ապացույցները Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի՝ իրեն մեղսագրված արարքին առնչության և մեղավորության մասին անմիջական, ուղղակի փաստական տվյալներ չեն բովանդակում, դրանք չեն հիմնավորում ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի մեղավորությունը: Սույն` թիվ 14147516նախաքննական համարով քրեական գործով կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացության համաձայն, որպես Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ նշվել են՝ տուժող Ռուզաննա Մինասյանի, վկաներ՝ Հրայր Արսենյանի, Հովհաննես Գաբրիելյանի, Գևորգ Սաֆարյանի, Արմեն Մելքոնյանի, Աննա Եղիազարյանի ցուցմունքները, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1695/հ եզրակացությունը, դատատեխնիկական փորձաքննության թիվ 2724եզրակացությունը, այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված 02.05.2016թվականի »Սիմաո« ՍՊԸ-ի և Ավետիք Խուրշուդյանի միջև կնքված թիվ 24212անհատական աշխատանքային պայմանագիրը, վերելակի զննություն կատարելու մասին 06.08.2016թվականի արձանագրությունը: Դատարանն արձանագրում է, որ բլանկետային հանցակազմով նախատեսված արարքի կատարման համար անձին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների շարքում չկա որևէ ապացույց, որում նշված լինի համապատասխան կոնկրետ կանոնի առկայություն և այն խախտելու հիմնավորում, որը վկայում է հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ հանդիսացող տարրի բացակայության մասին: Վերոշարադրյալ ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանք, ինչպիսին է` Ավետիք Խուրշուդյանի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ, հետևաբար այն ենթադրություն է, վարկած, գնահատողական դատողություն, կարծիք, քանի որ այն չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ: Դատարանն արձանագրում է, որ այլ ապացույցներ ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում չեն դրվել և մեղադրական եզրակացության մեջ չեն վկայակոչվել: Դատարանը նաև անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպմանը: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 309հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 6հոդվածի 20-րդ կետի համաձայն` մեղադրանքը ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգով ներկայացված հիմնավորումն է` որոշակի անձի կողմից քրեական օրենսգրքով չթույլատրված կոնկրետ արարքի կատարման մասին: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 24.08.2012թվականի թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ մեղադրանքը հանդիսանում է քրեադատավարական այն ինստիտուտը, որի միջոցով ապահովվում է հանրային քրեական հետապնդման կառուցակարգի գործունեությունը: Մեղադրանքը հանցակազմը կոնկրետ հանցագործության հանգամանքների և այն կատարած անձի հետ կապող դատավարական միջոցն է և այդ պատճառով էլ մեղադրանքը կարելի է դիտարկել որպես հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, որից ածանցյալ է նաև քրեական արդարադատության իրականացման գործառույթը: Քրեական դատավարությունում մեղադրանքը բնորոշվում է որպես կոնկրետ անձին մեղսագրվող հանցավոր գործողության կամ անգործության նկարագրություն դատավարական փաստաթղթերում: Կառուցվածքային առումով մեղադրանքը բաղկացած է գործով հաստատված՝ հանրության համար վտանգավոր և հակաիրավական արարքի կատարման հանգամանքների ամբողջությունից և քրեական օրենքի կոնկրետ նորմից, որի հատկանիշներին համապատասխանում է նշված փաստական հանգամանքների ամբողջությունը: Այլ խոսքով՝ մեղադրանքի տարրեր են կազմում մեղադրանքի ձևակերպումը և դրա իրավաբանական որակումը:(...)Մրցակցության սկզբունքը և պաշտպանության իրավունքը կոչված են դատավարությունը համապատասխանեցնելու արդարության չափորոշիչներին և ապահովելու իրավունքների արդյունավետ վերականգնում, իսկ քրեական արդարադատության շրջանակներում վերոգրյալն առնվազն ենթադրում է տեղի ունեցած հանցագործության մանրամասների հաստատումը, դրանց ճշգրիտ իրավաբանական գնահատական տալը, հասարակությանը և առանձին անհատներին հասցված վնասի, ինչպես նաև հանցանքի կատարման մեջ մեղադրվող անձի իրական մեղքի ամբողջական բացահայտումը: Մրցակցային դատավարության ընթացքում պաշտպանությունը հանդես է գալիս որպես մեղադրանքի հակադրում` նպատակ ունենալով հերքել այն և պաշտպանել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող անձանց իրավունքներն ու շահերը: Այս կարևորագույն գործառույթի արդյունավետ իրականացման համար պաշտպանության կողմն առնվազն պետք է հնարավորություն ունենա ծանոթանալու առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերին, դրանց վերաբերյալ ներկայացնելու սեփական դիրքորոշումը և մասնակցելու ապացուցման գործընթացին: Պաշտպանության իրավունքի իրականացումը, ինչպես նաև մրցակցային դատավարության ապահովումն անհնար են, եթե մեղադրյալը տեղյակ չէ, թե ինչ անօրինական արարքի կատարման մեջ է մեղադրվում և ինչ ապացույցների հիման վրա: Մեղադրանքի ձևակերպումը միակ հնարավոր դատավարական միջոցն է, որով հնարավոր է դառնում իրացնել անձի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի մասին: Հետևաբար մեղադրանքի ձևակերպումը կարելի է բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք, որը հնարավոր է դարձնում առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվելը և թույլ է տալիս հասնել քրեական վարույթի հիմնական` մեղադրյալի անմեղության կամ մեղավորության հարցի հստակ լուծմանը: Համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը: Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր, մասնավորապես, արարքի փաստական նկարագրությունը, այդ նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, վճռորոշ նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար:(...)Մեղադրանքի ձևակերպման մեջ, բացի հանցավորի մասին տվյալներից, հանցագործության տեղից, ժամանակից և եղանակից, մանրամասնորեն և հստակ պետք է նշվեն արարքի քրեաիրավական որակման հիմքում ընկած փաստերը` հանցագործության դեպքի և դրա հետ կապված հանգամանքների մանրակրկիտ նկարագրությունը: Արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրացման առումով անընդունելի է, երբ իրավասու պաշտոնատար անձը համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում մեղադրանքը ձևակերպելիս սահմանափակվի միայն քրեական օրենքով արգելված արարքի ընդհանրական նկարագրությամբ: (...)Նշված պահանջների պահպանմամբ մեղադրանքը ձևակերպելու դեպքում միայն առաջադրված մեղադրանքը հնարավորություն կտա մեղադրյալին պատշաճ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը, ինչպես նաև կապահովվի կողմերի դատավարական իրավահավասարությունը` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար: Նշված սկզբունքներից ցանկացած շեղում կհանգեցնի արդար դատաքննության հիմնարար արժեքի առարկայազրկման: ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները` դրանց պահպանման համար պատասխանատու անձի կողմից խախտելու համար: Տվյալ հանցագործության օբյեկտը համարվում են այն հասարակական հարաբերությունները, որոնք կարգավորում են աշխատանքային անվտանգության կանոնները բոլոր տեսակի հիմնարկություններում, կազմակերպություններում և այլուր, անկախ սեփականության ձևերից: Այս հանցագործությունը երկօբյեկտ է և լրացուցիչ օբյեկտի դերում հանդես են գալիս անձի կյանքը և առողջությունը: Հանցագործությունից տուժածներ կարող են համարվել ինչպես մշտական, այնպես էլ ժամանակավոր աշխատողները: Օբյեկտիվ կողմից այս հանցագործությունը բնութագրվում է ինչպես գործողությամբ, այնպես էլ անգործությամբ, որը դրսևորվում է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելով: Օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանցակազմում նշված հետևանքների վրա հասնելը, մասնավորապես, անզգուշությամբ առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնաս կամ մասնագիտական հիվանդություն պատճառելը: Ընդորում, անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վերոհիշյալ հետևանքների ու կատարված արարքի միջև պատճառահետևանքային կապի առկայությունը: Քանի որ քննարկվող հոդվածի դիսպոզիցիան բլանկետային է, հանցավորին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել, թե տվյալ դեպքում կոնկրետ ինչ հատուկ կանոն է խախտվել, այսինքն` առաջադրված մեղադրանքում կամ մեղադրական դատավճռում վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է հստակ մատնանշի այն իրավական ակտի կոնկրետ դրույթը` մասը, կետը, որը խախտվել է: Տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները կարող են սահմանվել բացառապես օրենքով և դրանցից բխող ՀՀ Կառավարության, տարբեր նախարարությունների, գերատեսչությունների և առանձին գործատուների կողմից ընդունվող իրավական ակտերով, որոնք չեն կարող պարունակել իրավունքների նոր սահմանափակումներ կամ պարտականություններ: Սուբյեկտիվ կողմից տվյալ հանցագործությունը բնութագրվում է մեղքի անզգույշ ձևով, և կարող է կատարվել ինչպես ինքնավստահությամբ, այնպես էլ անփութությամբ: Մասնավորապես, ինքնավստահությունը տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները գիտակցաբար խախտելն է, որի դեպքում հանցավորը նախատեսում է իր արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքների (մարդու առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնաս, մասնագիտական հիվանդություն կամ նրան մահ պատճառելու) առաջացման հնարավորությունը, բայց առանց բավարար հիմքերի, թեթևամտորեն հույս է ունենում, որ դրանք կկանխվեն: Անփութության դեպքում հանցավորը գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար խախտում է նշված կանոնները` չնախատեսելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածով նախատեսված հանցավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում նա պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դա: Ընդորում, հաշվի առնելով քրեական պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքի պահանջները, Դատարանն արձանագրում է, որ այս հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում պետք է հստակ նշված լինի, թե անձին մեղքի որ ձևն է վերագրվում` անփութությունը, թե ինքնավստահությունը: Այս հանգամանքը կարևոր նշանակություն ունի նաև անձի պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ իրականացման համար, քանի որ մեղադրյալը պետք է իմանա, թե ինչ մեղադրանքից պետք է պաշտպանվի, մասնավորապես, վերջինիս համար պետք է հստակ լինի, թե ինքը մեղադրվում է նրա համար, որ գիտակցաբար խախտել է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները` նախատեսելով իր արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թե նրան մեղադրանք է առաջադրվել գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար կանոնները խախտելու համար` չնախատեսելով ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածով նախատեսված հանցավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում նա պարտավոր է եղել ու կարող էր նախատեսել դա: Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է` մեղսունակ ֆիզիկական այն անձը, ով պատասխանատու է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանման համար: Ընդորում, անձի այդ պարտականությունը պետք է իրավաբանորեն ձևակերպված լինի աշխատանքային պայմանագրով, հրամանով, կանոնադրությամբ, և այլն, որը (կամ որոնք) չպետք է հակասի կամ հակասեն տվյալ ոլորտը կարգավորող գործող օրենքներին: Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ անձին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածով նախատեսված արարքի համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար, անհրաժեշտ է հիմնավորել. 1. հստակ մատնանշել տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության այն հատուկ կանոնը, որը խախտել է տվյալ անձը, 2. այդ անձի արարքում մեղքի առկայությունը` հստակ նշելով, թե անզգուշության որ ձևն է առկա եղել` հանցավոր ինքնավստահություն, թե անփութություն, 3. հիմնավորել տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության հատուկ կանոնի խախտման և առաջացած հետևանքների միջև պատճառահետևանքային կապի առկայությունը, 4. հստակ մատնանշել իրավաբանորեն ձևակերպված` տվյալ անձի կողմից տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները պահպանելու օրենսդրական պարտականությունը: Միայն այս պայմանների և քրեական պատասխանատվության համար հիմք հանդիսացող մյուս օրենսդրական պահանջների միաժամանակյա առկայության դեպքում անձին կարելի է քրեական պատասխանատվության ենթարկել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար: Սույն գործով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին քննիչի 16.12.2016թվականի որոշման, ինչպես նաև մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասում առկա ձևակերպումներից պարզ է դառնում, որ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանը մեղադրվում է այն բանում, որ նա աշխատելով »Սիմաո« ՍՊԸ-ում որպես տեխնիկ և հանդիսանալով Երևան քաղաքի Փափազյան 21հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատու անձ՝ խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները՝ այն է չի վերացրել հորանի դռների բլոկավորման համակարգի անսարքությունը, որի արդյունքում 2016թվականի հուլիսի 28-ին ժամը 12:00-ի սահմաններում, նույն ՍՊԸ-ի աշխատակից Ռուզաննա Աշոտի Մինասյանը, գտնվելով 1-ին հարկում, մոտեցել է վերելակին, որպեսզի սկուտեղը տեղադրի դրա խցիկի մեջ, այդ ժամանակ նկուղային հարկից ինչ-որ մեկը սեղմել է վերելակի կանչի կոճակը, և վերելակը, բաց դռներով ուղևորվելով ներքև, սեղմել է Ռուզաննա Աշոտի Մինասյանի պարանոցը վերջինիս առողջությանը պատճառելով միջին ծանրության վնաս առողջության տևական քայքայումով: Ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ նրան առաջադրված մեղադրանքում նշված չէ տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության այն կանոնը, որի խախտման արդյունքում, ըստ նախաքննական մարմնի, վրա է հասել հանրորեն վտանգավոր հետևանքը: Առաջադրված մեղադրանքում նշված է, որ Ավետիք Խուրշուդյանը խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները, սակայն ամբողջ քրեական գործի նյութերում առկա չէ որևէ փաստաթուղթ կամ հիշատակում, որը Դատարանին կամ կողմերին թույլ կտար ծանոթանալ այդ կանոնի բովանդակությանը: Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ մեղադրանքում նշված չէ նաև, թե մեղքի որ ձևով՝ /անզգուշության որ ձևն է առկա եղել` հանցավոր ինքնավստահություն, թե անփութություն/ է հանցագործությունը կատարվել: Այսպիսով նախաքննության մարմինը, ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում չնշելով տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության ենթադրաբար խախտված կանոնը, մեղքի ձևը, ըստ էության, ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքում չի արտացոլել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասի հանցակազմի բոլոր պարտադիր հատկանիշները բնութագրող փաստական տվյալները, մինչդեռ փաստական տվյալների ներառումն անհրաժեշտ նախապայման է՝ մեղադրանքում ձևակերպված արարքին համապատասխան իրավաբանական գնահատական տալու համար: Նման իրավիճակը հանգեցրել է նրան, որ օբյեկտիվորեն հնարավոր չէ եզրահանգման գալ նաև պատճառահետևանքային կապի առկայության մասին: Մասնավորապես, առաջադրված մեղադրանքում խախտված կանոնի և հանրորեն վտանգավոր արարքի դրսևորման ձևի բացակայության պայմաններում դատարանը չի կարող որոշել, թե կանոնի խախտումն արդյոք անհրաժեշտ պայման է հանդիսացել հետևանքների առաջացման համար, թե՝ ոչ, և արդյոք հանցավոր հետևանքներն օրինաչափորեն բխել են հանցավոր արարքից, թե դրանք վրա են հասել նրա գործողությունների հետ արտաքինից պատահականորեն կապակցված այլ հանգամանքներից: Հետևաբար առաջադրված մեղադրանքում տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության նման կանոնի մատնանշման բացակայությունն ինքնին բավարար հիմք է հանդիսանում առաջադրված մեղադրանքում Ավետիք Խուրշուդյանին արդարացնելու համար, քանի որ եթե մեղադրանքում հստակ մատնանշված չէ, թե անձն ինչ կանոն է խախտել, որը հանգեցրել է քրեական օրենսգրքով արգելված արարքի կատարման մեջ նրան մեղադրանք առաջադրելուն, ապա անձին առաջադրված մեղադրանքը դառնում է վերացական ու չհիմնավորված, ինչն էլ ինքնին վկայում է այն մասին, որ մեղադրանքն առաջադրվել է ենթադրությունների հիման վրա: Վերը շարադրված դիրքորոշումների կիրառմամբ ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը, Դատարանն արձանագրում է, որ դրանում առկա ձևակերպումներից պարզ չէ, թե Ավետիք Խուրշուդյանի կողմից տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության ինչ կանոն է խախտվել և մեղքի որ ձևով է հանցագործությունը կատարվել: Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ մեղադրանքի նման ձևակերպման պայմաններում չի ապահովվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող Ավետիք Խուրշուդյանի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի փաստական հիմքերի մասին, հետևաբար չի ապահովվել նաև ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքից ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի պաշտպանության իրավունքի իրականացումը` որպես արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրականացման պահանջները բավարարող երաշխիք: Սույն գործի փաստերը գնահատելով և վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների կիրառմամբ՝ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Ավետիք Խուրշուդյանը կատարել է ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Ավետիք Խուրշուդյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած, իսկ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից, որպիսին սույն քրեական գործով ձեռք բերված և պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման արդյունքում դատարանի մոտ չի ձևավորվել: Հետևաբար բավարար է փաստելու, որ բացակայում են ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար լինի մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար, այսինքն՝ սույն գործով ապացույցների բավարար համակցություն չի ձևավորվել, որը հիմք կտա հանգելու այն հետևության, որ անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցագործությունը: Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ սույն գործով առկա են արդարացման դատավճիռ կայացնելու հիմք, այն է՝ արարքում ապացույցների անբավարարությունը: Դատարանը մինչ դատաքննության ավարտը, ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 353հոդվածի 2-րդ մասով, պաշտպանության և մեղադրանքի կողմերին հարցնելով, թե արդյոք դատաքննությունը լրացնելու միջնորդություններ ունեն, և թե մեղադրանքի կողմից, թե պաշտպանական կողմից միջնորդություններ չներկայացնելուց հետո դատաքննությունն հայտարարել է ավարտված: Դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալուց հետո, գրասենյակի միջոցով դատարանին է փոխանցվել մեղադրող Կ.Բարսեղյանի դատատեխնիկական լրացուցիչ փորձաքննություն նշանակելու և դատաքննությունը վերսկսելու ու դատատեխնիկական փորձագետ Լուսինե Հովհաննիսյանին հարցաքննելու վերաբերյալ միջնորդությունները՝ ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը գնահատելու, ինչպես նաև մեղադրանքի կողմի հետևությունները հիմնավորելու համար նոր ապացույցներ օգտագործելու անհրաժեշտությունից ելնելու հիմնավորմամբ: Դատարանն անթույլատրելի է համարում այն իրավիճակը, երբ մինչդատական վարույթում հայտնի դարձած հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 17հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների անտեսմամբ լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննություն չիրականացնելու պայմաններում, դատարանում` քրեական գործի դատաքննության ավարտից հետո, մեղադրողը փորձում է շտկել նախաքննության մարմնի կողմից թույլ տրված բացթողումները, այն դեպքում, երբ միջնորդության հիմք հանդիսացող հանգամանքները հայտնի են եղել դեռևս մինչդատական վարույթում և դատաքննության ընթացքում ի հայտ չեն եկել: Վերոգրյալը հաշվի առնելով դատարանը գտնում է, որ միջնորդությունները ենթակա են մերժման և դատարանը պարտավոր է կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն մեղադրանքի և քրեաիրավական որակման սահմաններում, որն ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ և որպես քրեական գործը քննող անկախ և անկողմնակալ մարմին, դատական քննության ժամանակ դատարանը չի կարող հանդես գալ մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և պետք է արտահայտի միայն իրավունքի շահերը՝ ապահովելով մրցակցության սկզբունքի անխափան իրականացումը: »Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին« Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք: ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 3հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն՝ այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 17հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված՝ հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոպկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: Սահմանադրության 21հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 23հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 366հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դատարանը պարտավոր է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ: Հիմք ընդունելով վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները՝ գնահատության ենթարկելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները՝ դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով` Դատարանը գտնում է, որ թեև առկա է եղել հիմնավոր կասկած Ավետիք Խուրշուդյանի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարք կատարելու առնչության մասին, սակայն նրա մեղքի հարցը լուծելիս Դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների բավարարության շեմը չի գերազանցում »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշը, առկա չեն փաստական տվյալների, ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հետևաբար դրանք բավարար չեն Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված և կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված համարելու համար, և սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, և որպեսզի անձը քրեական պատասխանատվության ենթարկվի նրա արարքը պետք է որակվի հանրորեն վտանգավոր` որում առկա են քրեական օրենսգրքով նախատեսված կոնկրետ արարքի բոլոր հատկանիշները: Հետևաբար Ավետիք Խուրշուդյանի արարքը չի բնորոշվում որպես քրեական օրենսգրքով նախատեսված հատկանիշներ պարունակող հանրորեն վտանգավոր արարք` հանցագործություն, այսինքն բացակայում են հանցագործության հատկանիշները` հետևաբար նաև հանցակազմը, ինչը հիմք է տալիս ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում նրան ճանաչել անպարտ և արդարացնել: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 360հոդվածի 1-ին մասի 13-րդ կետի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանը լուծում է նաև խափանման միջոցի հարցը: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 151հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցը վերացվում է, երբ վերանում է դրա անհրաժեշտությունը: Դատարանը, նկատի ունենալով, որ վերը նշված հիմնավորումներով պետք է ճանաչել և հռչակել Ավետիք Խուրշուդյանի անմեղությունը, գտնում է, որ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունն ու պայմանները վերացել են, հետևաբար ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն չհեռանալու մասին, պետք է վերացնել: Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա: Գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 360հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանը լուծում է նաև դատական ծախսերի հարցը: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերը նշված հիմնավորումներով ճանաչվելու և հռչակվելու է ամբաստանյալի անմեղությունը ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 168հոդվածով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու պատճառով նրանից ենթակա չեն բռնագանձման: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով, 357-360, 366, 369-375հոդվածներով դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի անմեղությունը ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 157հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքով և արդարացնել ապացույցների անբավարարության հիմքով: Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, վերացնել: Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա: Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ Դատավճիռը չի բողոքարկվել, մտել է օրինական ուժի մեջ «--------» ------------------------- 2018թ. ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 05-05-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 03-10-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 376 թերթ |
| Այլ նշումներ | 380 թերթ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 25-09-2018 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 08-10-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 380 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-186988/18 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 11-04-2019 |
|---|---|
| Այլ նշումներ | 12.04.2019 ստացվել է Շենգավիթ նստավայր: |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 16-04-2019 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 23-04-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր` 380 թերթ, 2-րդ հատոր` 84 թերթ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 26-04-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր` 380 թերթ, 2-րդ հատոր` 84 թերթ |
| Այլ նշումներ | Քրեական գործը Շենգավիթ նստավայրից ուղարկվել է Արաբկիր նստավայր բաղկացած 2 հատորից՝ 1-ին հատոր՝ 380 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 84 թերթ: |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0242/01/16
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 24-09-2018 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-09-2018 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Կ |
| Ազգանուն | Բարսեղյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Ավետիք Խուրշուդյան Սույն վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բավարարել վերաքննիչ բողոքը : Ամբողջությամբ բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Շենգավիթ/` ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին ՀՀ քր.օր. 157 հոդ. 1-ին մասով ատաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու վերաբերյալ 05.05.2018թ. դատավճիռը և նրա նկատմամբ նույն մեղադրանքով կայացնել մեղադրական դատավճիռ , ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանին ՀՀ քր.օր. 157 հոդ. 1-ին մասով դատապարտել տուգանքի` 400.000 ՀՀ դրամի չափով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 10-10-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 10-10-2018 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մխիթար |
| Ազգանուն | Պապոյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Բարսեղյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մանուշակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 15-10-2018 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 02-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 02-11-2018 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ավետիք |
| Ազգանուն | Խուրշուդյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԱՔԴ/0242/01/16 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈւՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ «02» նոյեմբերի 2018թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) Նախագահող դատավոր դատավորներ դատական նիստերի քարտուղար դատախազ պաշտպան ամբաստանյալ Մ.Պապոյան Մ.Պետրոսյան Ռ.Բարսեղյան Ս.Հայրապետյան Կ.Բարսեղյան Կ.Մեժլումյան Ա.Խուրշուդյան դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի (ծնված` 1960 թվականի հունիսի 23-ին Սիսիան քաղաքում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ-մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնացած, աշխատում է «Սիմաո» ՍՊ ընկերությունում` որպես տեխնիկ, նախկինում` չդատապարտված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Աճառյան 13-րդ շենքի 15-րդ բնակարանում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը` ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2016 թվականի օգոստոսի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հովհաննիսյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 14147516 քրեական գործը: 2016 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Ռաֆայելյանի որոշմամբ թիվ 14147516 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: 2016 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Ռաֆայելյանի որոշմամբ թիվ 14147516 քրեական գործով Ավետիք Խուրշուդյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն արարքի համար, որ նա, աշխատելով «Սիմաո» ՍՊ ընկերությունում` որպես տեխնիկ, և հանդիսանալով Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատու անձ, խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները, այն է` չի վերացրել հորանի դռների բլոկավորման համակարգի անսարքությունը, որի արդյունքում 2016 թվականի հուլիսի 28-ին` ժամը 12:00-ի սահմաններում, նույն ՍՊ ընկերության աշխատակից Ռուզաննա Մինասյանը, գտնվելով 1-ին հարկում, մոտեցել է վերելակին, որպեսզի սկուտեղը տեղադրի դրա խցիկի մեջ, այդ ժամանակ նկուղային հարկից ինչ-որ մեկը սեղմել է վերելակի կանչի կոճակը, և վերելակը, բաց դռներով ուղևորվելով ներքև, սեղմել է Ռուզաննա Մինասյանի պարանոցը վերջինի առողջությանը պատճառելով միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով: 2016 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Ավետիք Խուրշուդյանի վերաբերյալ թիվ 14147516 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԱՔԴ/0242/01/16 համարը: Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0242/01/16 դատավճռի համաձայն` ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նա արդարացվել է` ապացույցների անբավարարության հիմքով: Ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացվել է: Վերը նշված դատավճռի օրինակը Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն է ստացվել 2018 թվականի օգոստոսի 28-ին: 2018 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը` Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0242/01/16 դատավճռի դեմ: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել և փոփոխել ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը և նրա նկատմամբ նույն մեղադրանքով կայացնել մեղադրական դատավճիռ` ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտել տուգանքի` նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի` 400.000 ՀՀ դրամի չափով: Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանը 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճռով, ճանաչելով և հռչակելով ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում և արդարացնելով` ապացույցների անբավարարության հիմքով, թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա ու դրանց արդյունքում կայացված դատական ակտը խաթարում է արդարադատության բուն էությունը: Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված` տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելու և տուժող Ռուզաննա Մինասյանի առողջությանն անզգուշությամբ միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով պատճառելու համար առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված է գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված և պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատաքննությամբ հետազոտված, վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից գնահատված` ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի, տուժող Ռուզաննա Մինասյանի, վկաներ` «Սիմաո» ՍՊ ընկերության տնօրեն` Գևորգ Սաֆարյանի, Հովհաննես Գաբրիելյանի, Հրայր Արսենյանի, Արմեն Մելքոնյանի և Աննա Եղիազարյանի ցուցմունքներով, դատաբժշկական փորձագետի թիվ 1695/հ եզրակացությամբ, դատատեխնիկական փորձագետի թիվ 2724 եզրակացությամբ, այլ փաստաթուղթ հանդիսացող և ապացույց ճանաչված` 2016 թվականի մայիսի 2-ին «Սիմաո» ՍՊ ընկերության և Ավետիք Խուրշուդյանի միջև կնքված թիվ 24212 անհատական աշխատանքային պայմանագրով, համաձայն որի` խանութ սրահում եղած վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների պատասխանատվությունը դրված է եղել հիշյալ ՍՊ ընկերության տեխնիկ` Ավետիք Խուրշուդյանի վրա, ինչպես նաև վերելակի զննություն կատարելու մասին 2016 թվականի օգոստոսի 6-ի արձանագրությամբ: Հատկանշական է, որ Ավետիք Խուրշուդյանն իր ցուցմունքներում ընդունել է բոլոր այն խախտումները, որոնք դատատեխնիկական փորձաքննության թիվ 2724 եզրակացությամբ և գործի փաստական տվյալներով վերագրվել են նրան և դրվել են նրան առաջադրված մեղադրանքի հիմքում, սակայն սոսկ հայտնել է, որ իրեն մեղավոր չի ճանաչում: Առաջին ատյանի դատարանը, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածով նախատեսված գործի արդարացի քննության` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտությունն ապահովելու, 346-րդ հոդվածով սահմանված` փորձագետի հարցաքննության, 347-րդ հոդվածով սահմանված` լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն նշանակելու, և 353-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ու 363-րդ հոդվածով նախատեսված` դատաքննությունը լրացնելու պահանջները, գործի դատաքննությունն ավարտված հայտարարելուց հետո հրաժարվել է մեղադրանքի կողմի 2018 թվականի մայիսի 4-ի 2 գրավոր միջնորդություններն ընդունել և քննարկել, այն է` ա) վերսկսելու դատաքննությունը և դատատեխնիկական փորձագետի եզրակացության որոշ հանգամանքներ հստակեցնելու և լրացնելու նպատակով փորձագետի թիվ 2724 եզրակացության շուրջ հարցաքննել փորձագետ Լուսինե Հովհաննիսյանին, և բ) փորձագետի հարցաքննության արդյունքներով նշանակել դատատեխնիկական լրացուցիչ փորձաքննություն: Առաջին ատյանի դատարանը դատական նիստի ընթացքում հրաժարվել է մեղադրանքի կողմի ներկայացրած վերը նշված 2 գրավոր միջնորդություններն ընդունել, դրանք քննարկել և համապատասխան որոշումներ կայացնել, որից ստիպված մեղադրանքի կողմն այդ 2 գրավոր միջնորդությունները հանձնել է դատարանի գրասենյակ: Այս պարագայում անհրաժեշտ է փաստել, որ Առաջին ատյանի դատարանը, առանց գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության, թերի և մակերեսային դատաքննության արդյունքներով ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով կայացրել է արդարացման դատավճիռ, այն էլ` ապացույցների անբավարարության հիմքով: Եթե Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է հետևության, որ գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Ավետիք Խուրշուդյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք, ապա դա Առաջին ատյանի դատարանի իսկ կողմից գործով թերի դատաքննություն կատարելու արդյունքում է առաջացել, քանի որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անհիմն կերպով չի ընդունվել, չի քննարկվել և չի բավարարվել մեղադրանքի կողմի 2 միջնորդություններն առ այն, որ դատաքննության ընթացքում անհրաժեշտ է փորձագետի եզրակացության շուրջ հարցաքննել փորձագետ Լուսինե Հովհաննիսյանին և փորձագետի հարցաքննության արդյունքներով գործով նշանակել լրացուցիչ դատատեխնիկական փորձաքննություն, որպեսզի գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության արդյունքում հնարավոր դառնա գնահատել ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը և դա հաստատող ապացույցների բավարարությունը: Մինչդեռ, Առաջին ատյանի դատարանը, գործի դատաքննությունն ավարտված հայտարարելուց հետո անհիմն կերպով չընդունելով և չքննարկելով այդ 2 միջնորդությունները, դրանք քննարկել է 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճռով և մերժելով, անհիմն կերպով նշել է, թե իբր դատարանը դատաքննությունն ավարտված հայտարարելուց հետո չէր կարող վերսկսել դատաքննությունը և քննության առարկա դարձներ մեղադրանքի կողմի ներկայացրած այդ 2 միջնորդությունները: Այսպիսով` ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը գործի նյութերով հաստատված է, իսկ այդ հանցանքի կատարման մեջ նրան արդարացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռն անհիմն է, անօրինական և չպատճառաբանված ու ենթակա է բեկանման, քանի որ նշված դատավճիռն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացվել է գործի արդարացի քննության և ապացույցների ազատ գնահատման սկզբունքների, ապացույցների հավաքման, ստուգման և գնահատման ընթացքում, ինչպես նաև դատավճիռ կայացնելիս թույլ տրված քրեադատավարական իրավունքի խախտումների արդյունքում: Առաջին ատյանի դատարանն անտեսելով ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի մեղավորությունն ապացուցված լինելու հանգամանքը, անտեսելով նրան առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող, գործի նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննության շրջանակներում հետազոտված ապացույցները, միակողմանի մոտեցում դրսևորելով և հանդես գալով պաշտպանական կողմում` մեղադրանքի հիմքից հանել է ամբաստանյալի մեղքը հիմնավորող` վերաբերելի, թույլատրելի և արժանահավատ ապացույց հանդիսացող` գործի նախաքննության փուլում նշանակված դատատեխնիկական փորձաքննության եզրակացությունը, այն անհիմն կերպով գնահատել է որպես անարժանահավատ, ոչ վերաբերելի, անթույլատրելի և ոչ հավաստի ապացույց, հանգել է անհիմն հետևության, որ ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը, այն է` տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելը` դրանց պահպանման համար պատասխանատու անձի կողմից, եթե մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է միջին ծանրության վնաս, դատարանում չի ապացուցվել և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հետևաբար` այդ հիմնավորմամբ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքում արդարացրել է` դրանով իսկ թույլ տալով դատական սխալ: Ամբողջությամբ անհիմն են Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությունները, թե Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցները բավարար չեն, քանի որ նրան այդ արարքի համար մեղադրանք առաջադրելու որոշման մեջ նշված չեն նրա կողմից խախտված` տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների կոնկրետ կետերը, անտեսելով այն հանգամանքը, որ «մեղադրանքի» որոշման մեջ բովանդակային առումով լրիվությամբ նկարագրված է Ավետիք Խուրշուդյանի կողմից թույլ տրված տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների խախտումները: Այս պարագայում անհրաժեշտ է փաստել, որ մեղադրանքի ապացուցված լինել չլինելու առումով Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը խիստ հակասական է, քանի որ մի դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է անհիմն հետևության առ այն, որ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը դատարանում չի ապացուցվել և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, իսկ մյուս դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը նույն դատավճռով անհիմն կերպով մերժել է մեղադրանքի կողմի ներկայացրած 2 միջնորդությունները: Տվյալ դեպքում գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` կարելի է փաստել, որ գործով Ավետիք Խուրշուդյանի կողմից նշված հանցագործության կատարման հանգամանքը հիմնավորող` հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական նշանակություն ունեցող փաստական տվյալներ են ձեռք բերվել և Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հաստատված է գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Մինչդեռ, Առաջին ատյանի դատարանը 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճռում, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները, որպես ապացույց գնահատելով գործում առկա` նախաքննության փուլում նշանակված դատատեխնիկական փորձաքննության եզրակացությունը, կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելով ապացույցներին և հանդես գալով պաշտպանական կողմում, առանց որևէ հիմնավոր փաստարկներ նշելու, այն անհիմն կերպով դիտարկել է որպես անարժանահավատ ապացույց և չի դրել ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի մեղադրանքի հիմքում: Եթե դատատեխնիկական փորձաքննության եզրակացությունն Առաջին ատյանի դատարանը համարել է թերի, քանի որ դրանում նշված չեն եղել ամբաստանյալի կողմից թույլ տրված տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների կոնկրետ խախտված կետերը, ապա հաշվի առնելով փորձագետի եզրակացության` որպես որոշակի հանգամանքներ հաստատելու համար թույլատրելի ապացույցի անփոխարինելիությունը, Առաջին ատյանի դատարանն օժտված էր փորձագետի եզրակացության այդ պահանջների պահպանումն ապահովելու այնպիսի լծակներով, ինչպիսիք են փորձագետին հարցաքննելը, լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն նշանակելը, մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը, խախտելով օրենսդրի այդ պահանջը, իր նախաձեռնությամբ չկատարելով այդ դատավարական գործողությունները, միաժամանակ անհիմն կերպով մերժել է նաև մեղադրանքի կողմի 2 գրավոր միջնորդությունները` փորձագետին հարցաքննելու և հարցաքննության արդյունքներով լրացուցիչ կամ կրկնակի փորձաքննություն նշանակելու մասին և, օգտագործելով այդ հանգամանքը, անհիմն կերպով կայացրել է արդարացման դատավճիռ: Առաջին ատյանի դատարանը 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը կայացնելիս կոպիտ կերպով խախտել է դատավճռի օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված լինելու մասին ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջները, որի 3-րդ մասի համաձայն` դատավճիռը հիմնավորված է, եթե դրա հետևությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա, այդ ապացույցները բավարար են մեղադրանքը գնահատելու համար և դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին: Այսպիսով` Առաջին ատյանի դատարանը, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ավետիք Խուրշուդյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով, խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ, 5-րդ և 7-րդ հոդվածների պահանջները, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված` օրինականության, 17-րդ հոդվածով նախատեսված` գործի արդարացի քննության, 25-րդ հոդվածով նախատեսված` ապացույցների ազատ գնահատման, 127-րդ հոդվածով սահմանված` ապացույցների գնահատման, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածով նախատեսված` դատավճռի օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված լինելու և 371-րդ հոդվածով սահմանված` դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասին ներկայացվող պահանջները, որոնք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ և 398-րդ հոդվածներով նախատեսված քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառման և քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ են, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա ու հանգեցրել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող` անօրինական, անհիմն և չպատճառաբանված դատավճռի կայացման, որի արդյունքում հանցագործություն կատարած ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանը խուսափել է քրեական պատասխանատվությունից և նա անհիմն կերպով արդարացվել է: Վերոնշյալ խախտումների արդյունքում ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի վերաբերյալ արդարացման դատավճիռ կայացնելով` Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, այսինքն` նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ, 397-րդ և 398-րդ հոդվածների հիման վրա Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը բեկանելու հիմք են: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով դատախազի հիմնավորումները` վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, պաշտպանի և ամբաստանյալի պատասխանները` վերաքննիչ բողոքի դեմ, ինչպես նաև ուսումնասիրելով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները, գտնում է, որ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները` դրանց պահպանման համար պատասխանատու անձի կողմից խախտելու համար: Քննարկվող հանցագործության անմիջական օբյեկտը մարդու` անվտանգության և հիգիենայի պահանջները բավարարող աշխատանքային պայմանների իրավունքի ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են: Տուժողի դերում տվյալ դեպքում կարող են հանդես գալ ինչպես որևէ կոնկրետ կազմակերպության աշխատողները, այնպես էլ այլ անձինք, որոնց մշտական կամ ժամանակավոր գործունեությունը կապված է տվյալ արտադրության հետ: Օբյեկտիվ կողմից այս հանցագործությունը բնութագրվում է ինչպես գործողությամբ, այնպես էլ անգործությամբ, որը դրսևորվում է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները խախտելով: Օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանցակազմում նշված հետևանքների վրա հասնելը, մասնավորապես` անզգուշությամբ առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնաս կամ մասնագիտական հիվանդություն պատճառելը: Ընդ որում, անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վերոհիշյալ հետևանքների ու կատարված արարքի միջև պատճառահետևանքային կապի առկայությունը: Քննարկվող հոդվածի դիսպոզիցիան բլանկետային է, հանցավորին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել, թե տվյալ դեպքում կոնկրետ ինչ հատուկ կանոն է խախտվել, այսինքն` առաջադրված մեղադրանքում կամ մեղադրական դատավճռում վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է հստակ մատնանշի այն իրավական ակտի կոնկրետ դրույթը` մասը, կետը, որը խախտվել է: Տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները կարող են սահմանվել բացառապես օրենքով և դրանցից բխող իրավական ակտերով, որոնք չեն կարող պարունակել իրավունքների նոր սահմանափակումներ կամ պարտականություններ: Սուբյեկտիվ կողմից տվյալ հանցագործությունը բնութագրվում է մեղքի անզգույշ ձևով, և կարող է կատարվել ինչպես ինքնավստահությամբ, այնպես էլ անփութությամբ: Մասնավորապես` ինքնավստահությունը տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնները գիտակցաբար խախտելն է, որի դեպքում հանցավորը նախատեսում է իր արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքների (մարդու առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնաս, մասնագիտական հիվանդություն կամ նրան մահ պատճառելու) առաջացման հնարավորությունը, բայց առանց բավարար հիմքերի, թեթևամտորեն հույս է ունենում, որ դրանք կկանխվեն: Անփութության դեպքում հանցավորը գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար խախտում է նշված կանոնները` չնախատեսելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում նա պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դա: Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է` մեղսունակ ֆիզիկական այն անձը, ով պատասխանատու է տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանման համար: Անձի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմն առկա է այն դեպքում, երբ` 1) խախտվել են ՀՀ կառավարության, տարբեր նախարարությունների, գերատեսչությունների, հիմնարկների և առանձին գործատուների կողմից սահմանված՝ տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության հատուկ կանոնները, 2) առաջացել են հանրորեն վտանգավոր այնպիսի հետևանքներ, ինչպիսիք են տուժողի առողջությանը ծանր կամ միջին ծանրության վնասի կամ մասնագիտական հիվանդության պատճառումը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մաս) կամ մահվան առաջացումը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մաս), 3) առկա է պատճառական կապ արարքի (գործողության կամ անգործության) և վրա հասած հետևանքների միջև: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը կամ անգործությունը, որը թեև ձևականորեն պարունակում է սույն օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքի հատկանիշներ, սակայն իր նվազ կարևորության պատճառով հասարակական վտանգավորություն չի ներկայացնում, այսինքն` ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին, հասարակությանը կամ պետությանը էական վնաս չի պատճառել և չէր կարող պատճառել: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը` «(...) Արարքը հանցավոր է ճանաչվում միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունն անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով իր 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ. «(...) Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: (...) Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...): Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...)»: Բացի այդ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր վերը նշված` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ, վերլուծելով ապացույցների արժանահավատության հատկանիշը, արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը` «(...) Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները. ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա), բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն), գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը, դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից: Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա (...)»: Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նկատել, որ Առաջին ատյանի դատարանը եկել է այն եզրահանգման, որ ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի մեղքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում ապացուցված չէ և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, ուստի պետք է ճանաչել Ավետիք Խուրշուդյանի անմեղությունը և նրա նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ` հանցակազմի բացակայության հիմքով: Առաջին ատյանի դատարանն իր վերը նշված եզրահանգումը հիմնավորելու համար մասնավորապես նշել է. «(...) Դատարանի գնահատմամբ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի դրանք ապահովեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշների ապացուցվածության վերաբերյալ դատարանի հետևությունների արժանահավատությունը, այլ ոչ թե ենթադրությունը` ինչպես ներկայացված է մեղադրական եզրակացությունում, ինչպես նաև անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար: (...) Դատարանը իրավական վերլուծության ենթարկելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` փաստում է, որ նշված ապացույցները Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի` իրեն մեղսագրված արարքի առնչության և մեղավորության մասին անմիջական, ուղղակի փաստական տվյալներ չեն բովանդակում, դրանք չեն հիմնավորում ամբաստանյալ Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի մեղավորությունը: (...) Դատարանն արձանագրում է, որ բլանկետային հանցակազմով նախատեսված արարքի կատարման համար անձին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների շարքում չկա որևէ ապացույց, որում նշված լինի համապատասխան կոնկրետ կանոնի առկայություն և այն խախտելու հիմնավորում, որը վկայում է հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ հանդիսացող տարրի բացակայության մասին: Վերոշարադրյալ ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանք, ինչպիսին է` Ավետիք Խուրշուդյանի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ, հետևաբար այն ենթադրություն է, վարկած, գնահատողական դատողություն, կարծիք, քանի որ այն չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ: Դատարանն արձանագրում է, որ այլ ապացույցներ ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում չեն դրվել և մեղադրական եզրակացության մեջ չեն վկայակոչվել: (...) Ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ նրան առաջադրված մեղադրանքում նշված չէ տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության այն կանոնը, որի խախտման արդյունքում, ըստ նախաքննական մարմնի, վրա է հասել հանրորեն վտանգավոր հետևանքը: Առաջադրված մեղադրանքում նշված է, որ Ավետիք Խուրշուդյանը խախտել է տեխնիկայի անվտանգության և աշխատանքի պաշտպանության կանոնները, սակայն ամբողջ քրեական գործի նյութերում առկա չէ որևէ փաստաթուղթ կամ հիշատակում, որը Դատարանին կամ կողմերին թույլ կտար ծանոթանալ այդ կանոնի բովանդակությանը: Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ մեղադրանքում նշված չէ նաև, թե մեղքի որ ձևով` /անզգուշության որ ձևն է առկա եղել` հանցավոր ինքնավստահություն, թե անփութություն/ է հանցագործությունը կատարվել: Այսպիսով` նախաքննության մարմինը, ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում չնշելով տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության ենթադրաբար խախտված կանոնը, մեղքի ձևը, ըստ էության, ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքում չի արտացոլել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասի հանցակազմի բոլոր պարտադիր հատկանիշները բնութագրող փաստական տվյալները, մինչդեռ փաստական տվյալների ներառումն անհրաժեշտ նախապայման է` մեղադրանքում ձևակերպված արարքին համապատասխան իրավաբանական գնահատական տալու համար: Նման իրավիճակը հանգեցրել է նրան, որ օբյեկտիվորեն հնարավոր չէ եզրահանգման գալ նաև պատճառահետևանքային կապի առկայության մասին: Մասնավորապես, առաջադրված մեղադրանքում խախտված կանոնի և հանրորեն վտանգավոր արարքի դրսևորման ձևի բացակայության պայմաններում դատարանը չի կարող որոշել, թե կանոնի խախտումն արդյոք անհրաժեշտ պայման է հանդիսացել հետևանքների առաջացման համար, թե` ոչ, և արդյոք հանցավոր հետևանքներն օրինաչափորեն բխել են հանցավոր արարքից, թե դրանք վրա են հասել նրա գործողությունների հետ արտաքինից պատահականորեն կապակցված այլ հանգամանքներից: Հետևաբար առաջադրված մեղադրանքում տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության նման կանոնի մատնանշման բացակայությունն ինքնին բավարար հիմք է հանդիսանում առաջադրված մեղադրանքում Ավետիք Խուրշուդյանին արդարացնելու համար, քանի որ եթե մեղադրանքում հստակ մատնանշված չէ, թե անձն ինչ կանոն է խախտել, որը հանգեցրել է քրեական օրենսգրքով արգելված արարքի կատարման մեջ նրան մեղադրանք առաջադրելուն, ապա անձին առաջադրված մեղադրանքը դառնում է վերացական ու չհիմնավորված, ինչն էլ ինքնին վկայում է այն մասին, որ մեղադրանքն առաջադրվել է ենթադրությունների հիման վրա (...)»: Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը, վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, գտնում է, որ քրեական գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանում պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված ապացույցները բավարար չեն ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ նա կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք: Վերաքննիչ դատարանի վերոգրյալ եզրահանգումը բխում է հետևյալ փաստական հանգամանքներից. Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նկատել, որ սույն քրեական գործով ձեռք բերված փաստական տվյալներով չի հաստատվում, որ «Սիմաո» ՍՊ ընկերության` Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատուն հանդիսացել է Ավետիք Խուրշուդյանը և աշխատանքի անվտանգության կանոնները նրա կողմից խախտված լինելու արդյունքում է տուժող Ռուզաննա Մինասյանին պատճառվել միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով: Այնուամենայնիվ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ եթե նույնիսկ պայմանականորեն ընդունենք, որ սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով հաստատվում է, որ «Սիմաո» ՍՊ ընկերության` Երևան քաղաքի Փափազյան 21 հասցեում գործող խանութ սրահում առկա վերելակի տեխնիկապես սարքին վիճակում պահելու, շահագործման և վերանորոգման աշխատանքների, անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանության համար պատասխանատուն հանդիսացել է Ավետիք Խուրշուդյանը, ապա տվյալ պարագայում Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ մեղադրանքում նշված չէ տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության այն կանոնը, որի խախտման արդյունքում, ըստ նախաքննական մարմնի, վրա են հասել հանրորեն վտանգավոր հետևանքները, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի դիսպոզիցիան բլանկետային է, այն է` հանցավորին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել, թե տվյալ դեպքում կոնկրետ ինչ հատուկ կանոն է խախտվել: Ինչ վերաբերում է Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքում նշված այն հանգամանքին, որ Առաջին ատյանի դատարանը գործի դատաքննությունն ավարտված հայտարարելուց հետո հրաժարվել է մեղադրանքի կողմի 2018 թվականի մայիսի 4-ի երկու գրավոր միջնորդություններն ընդունել և քննարկել, այն է` ա) վերսկսելու դատաքննությունը և դատատեխնիկական փորձագետի եզրակացության որոշ հանգամանքներ հստակեցնելու և լրացնելու նպատակով փորձագետի թիվ 2724 եզրակացության շուրջ հարցաքննել փորձագետ Լուսինե Հովհաննիսյանին, և բ) փորձագետի հարցաքննության արդյունքներով նշանակել դատատեխնիկական լրացուցիչ փորձաքննություն, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ Առաջին ատյանի դատարանը ոչ թե գործի դատաքննությունն ավարտված հայտարարելուց հետո է հրաժարվել մեղադրանքի կողմի երկու գրավոր միջնորդություններն ընդունել և քննարկել, այլ վերոգրյալը տեղի է ունեցել ամբաստանյալի վերջին խոսքի ժամանակ` 2018 թվականի մայիսի 4-ին, որից հետո էլ Առաջին ատյանի դատարանը հեռացել է խորհրդակցական սենյակ` դատական ակտ կայացնելու, իսկ արդեն 2018 թվականի մայիսի 5-ին կայացվել է սույն գործով դատական ակտը: ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով: Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում, մասնավորապես` ամբաստանյալի վերջին խոսքի և խորհրդակցական սենյակում գտնվելու ժամանակ, Դատարանը Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով օժտված չէ ներկայացված միջնորդությունները ընդունելու և քննարկելու լիազորությամբ, ընդ որում` ինչպես պաշտպանական, այնպես էլ մեղադրանքի կողմերի: Ավելին` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտում իրավացիորեն արձանագրել է, որ անթույլատրելի է այն իրավիճակը, երբ մինչդատական վարույթում հայտնի դարձած հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների անտեսմամբ` լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննություն չիրականացնելու պայմաններում, դատարանում` քրեական գործի դատաքննության ավարտից հետո, մեղադրողը փորձում է շտկել նախաքննության մարմնի կողմից թույլ տրված բացթողումները, այն դեպքում, երբ միջնորդության հիմք հանդիսացող հանգամանքները հայտնի են եղել դեռևս մինչդատական վարույթում և դատաքննության ընթացքում ի հայտ չեն եկել: Այսպիսով` վերոգրյալից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավորված ու պատճառաբանված են, իսկ քրեական գործի փաստական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հետազոտված ապացույցներին չհամապատասխանելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Ավետիք Խուրշուդյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված լինելու վերաբերյալ դատախազի փաստարկները քրեական գործի նյութերում իրենց հաստատումը չեն գտնում, հետևաբար` չեն կարող հիմք հանդիսանալ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 02-11-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 26-12-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից. 380 , 50 թերթերից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 26-12-2018 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից. 380 , 50 թերթերից |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-45294/18 |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0242/01/16
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 25-12-2018 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազի տեղակալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Դ |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Ավետիք |
| Ազգանուն | Խուրշուդյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 18-03-2019 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԱՔԴ/0242/01/16 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 18 մարտի 2019 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ` դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի նոյեմբերի 2-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում։ Դատախազ Կ.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը 2018 թվականի նոյեմբերի 2-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ օրինական ուժի մեջ թողնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի` 2018 թվականի մայիսի 5-ի դատավճիռը: Վերոհիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը` խնդրելով վճռաբեկ բողոքն ընդունել վարույթ, բեկանել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի նոյեմբերի 2-ի որոշումը և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան՝ նոր քննության: Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում: Բողոք բերած անձի պնդմամբ` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, քանի որ բողոքարկվող դատական ակտում որևէ նորմի մեկնաբանությունը հակասում է վճռաբեկ դատարանի որոշման մեջ տվյալ նորմին տրված մեկնաբանությանը, և դատարանի կիրառած դատավարական իրավունքի նորմի կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր: Ըստ բողոքաբերի` բողոքարկվող դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08, ՇԴ/0126/01/12, ԵԿԴ/0224/01/14, ԵԿԴ/0252/01/13, ԿԴ1/0006/01/14 և ԿԴ/0032/01/12 որոշումներին: Բողոքի հեղինակը նշել է նաև, որ փորձագետի եզրակացության՝ որպես առանձին ապացույցի արժանահավատության գնահատման կոնկրետ չափանիշների սահմանման հարցի կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր: Բողոք բերած անձի պնդմամբ` ստորադաս դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ, 105-րդ, 127-րդ հոդվածների պահանջները: Բողոքաբերի փաստարկների, սույն գործի նյութերի և բողոքարկվող դատական ակտի պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չի հիմնավորվել, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և որ առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում: Հետևաբար, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հիմքերը հիմնավորված չեն: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ավետիք Արտակի Խուրշուդյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի նոյեմբերի 2-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 22-03-2019 |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 27-12-2018 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 27-12-2018 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Ելիզավետա |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 03-04-2019 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | 2 հատոր` 380, 81 թերթ |