Գործ No ԵԱՔԴ/0235/01/16

ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՙ17՚ մայիսի 2017 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
Շուշան Վանոյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Գոռ Ալոյանի
պաշտպան Մկրտիչ Վասակյանի
Արմենուհի Առաքելյանի
տուժող Դավիթ Դիլանյանի

դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գարրիկ Մուրադի Ավետիսյանի /ծնված 1995 թվականի նոյեմբերի 18-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, չդատված, բնակվող` քաղաք Երևան, Հրաչյա Քոչար փողոց, 44 շենք, 27 բնակարան/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով:

Գործի դատավարական նախապատմությունը

2016 թվականի օգոստոսի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 14801316 քրեական գործը:
2016 թվականի սեպտեմբերի 02-ին Գարրիկ Ավետիսյանը ձերբակալվել է:
2016 թվականի սեպտեմբրի 05-ին Գարրիկ Ավետիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը:
2016 թվականի նոյեմբերի 24-ին Գարրիկ Ավետիսյանին առաջադրված մեղադրանքը լրացվել է և նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` կրկին մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով:
2016 թվականի դեկտեմբերի 14-ին թիվ 14801316 քրեական գործն ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:

Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Գարրիկ Մուրադի Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙ2016 թվականի օգոստոսի 27-ին` ժամը 20:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հրաչյա Քոչար 17 հասցեում գտնվող շենքի բակում վիճաբանության մեջ է մտել Արման Երգանյանի հետ, որին միջամտել է գործով տուժող Դավիթ Դիլանյանը և փորձել հանդարտեցնել վիճաբանությունը: Այդ ժամանակ Գարրիկ Ավետիսյանը խուլիգանական դրդումներով` վիճաբանությունը դադարեցնելու և իրեն Արման Երգանյանից հեռվացնելու չնչին շարժառիթով իր մոտ եղած ծակող-կտրող առարկայով` դանակով մեկ անգամ մեկ անգամ հարվածել է Դավիթ Նորայրի Դիլանյանի որովայնին վերջինիս առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս, որն արտահայտվել է որովայնի առաջային ձախ կեսի շրջանի կտրած-ծակած, թափանցող վերքի ձևով, որն ուղեկցվել է` ճարպոնի վնասումով, հեմոպերիտոնեումով և հարվերքային արյունահավաքով:՚:

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում

Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Գարրիկ Ավետիսյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել մասնակի և ցուցմունք է տվել, որ 2016 թվականի օգոստոսի 27-ին երեկոյան գտնվել է Հր.Քոչար փողոցում, ինքն ալկոհոլ օգտագործած վիճակում էր: Իր և Արմանի միջև անձնական հարաբերությունների հողի վրա վիճաբանություն է առաջացել, քաշքշել և հարվածներ են հասցրել միմյանց, որի ընթացքում ինքն իր գրպանից հանել է եղունգկտրիչ-դանակը, և Արմանից պաշտպանվելու նպատակով անկանոն թափահարել է դանակը, և այն պատահաբար դիպել է Դավիթ Դիլանյանին: Դեպքից անմիջապես հետո հեռացել է: Դրանից մի քանի ժամ անց իմացել է, որ Դավիթին ծանր մարմնական վնասվածք է պատճառել:
Ամբաստանյալը միաժամանակ նշել է, որ ինքը Դավիթին դանակով հարվածելու նպատակ, շարժառիթ և դիտավորություն չի ունեցել, քանի որ վիճաբանությունը, քաշքշոցը և կռիվը եղել է իր և Արման Երգենյանի միջև:

Տուժող Դավիթ Դիլանյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Գարրիկ Ավետիսյանին ճանաչում է որպես իրենց բակի բնակիչ: 2016 թվականի օգոստոսի 27-ինª ժամը 20:30-ի սահմաններում իջել է իրենցª Հր.Քոչար 17 շենքի բակ, որտեղ շենքի տղաները հավաքված են եղել: Որոշ ժամանակ անց Գարրիկի և Արմանի միջև վիճաբանություն և քաշքշուկ է առաջացել, ինքը նրանց հանդարտեցնելու համար միջամտել է, մի քանի հոգով բաժանել են Գարրիկին և Արմանին, վիճաբանությունը հանդարտվելուց հետո տեսել է, որ որովայնի շրջանի ձախ հատվածում վնասվածք ունի, շենքի բակի ցայտաղբյուրի մոտ վերքը ջրով մաքրել է, այնուհետև գնացել ընկերոջ տուն, ընկերոջ մայրը վերքը մշակել է, որից հետո իրեն տարել են հիվանդանոց: Վիճաբանության ժամանակ Գարրիկի ձեռքին ինքը տեսել է ինչ-որ առարկա և ենթադրել է, որ դանակ է, սակայն չի տեսել, թե ով է իրեն հարվածել: Վիճաբանությունը տևել է մոտ մեկ րոպե, թեթև աղմուկ է բարձրացել, որը լսելի էր բակում գտնվող անձանց: Գարրիկի և Արմանի միջև առաջացած վիճաբանության պատճառների մասին ինքը տեղյակ չէ, չգիտի, թե ով է եղել նախահարձակը, հայհոյանքներ չեն հնչել: Ինքը վնասվածքն ստացել է պատահապար, Գարրիկը դիտավորություն և որևէ պատճառ չի ունեցել իրեն հարվածելու: Տուժողը միաժամանակ նշել է, որ ամբաստանյալից որևէ բողոք կամ վնասի հատուցման պահանջ չունի:
Տուժողը միաժամանակ պնդել է նախաքննության փուլի ցուցմունքներն այն մասին, որ Գարրիկը և Արմանը մի քանի բառ խոսելուց հետո սկսել են վիճաբանել և իրար քաշքշել: Ինքը կանգնած է եղել նրանց միջնամասում և տեսել է, որ Գարրիկի աջ ձեռքում դանակ կա և նա փորձել է հարվածել Արմանին: Ինքն անցել է Գարրիկի ձախ կողմը, իսկ Արմանը հետ է քաշվել, այդ պահին ինքը զգացել է, որ դանակը դիպել է իր որովայնի ձախ հատվածին:

Վկա Գառնիկ Զաքարյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ամբաստանյալ Գարրիկ Ավետիսյանն իր ընկերն է, տուժող Դավիթ Դիլանյանին ճանաչում է որպես իրենց բակի բնակիչ: Ընկերներովª ինքը, Արման Երգենյանը և Գարրիկ Ավետիսյանը Հր.Քոչար փողոցի իրենց տան բակում զրուցել են տարբեր թեմաներից, որի ընթացքում վիճաբանություն և քաքշուկ է առաջացել միմյանց միջև, դրան միջամտել է նաև Դավիթը: Վիճաբանությունը հանդարտեցնելու նպատակով ինքն Արմանին է մի կողմ տարել, իսկ Դավիթըª Գարրիկին, և վիճաբանությունը դադարել է: Այդ ժամանակ ինքը Դավիթի որովայնի հատվածում վնասվածք է տեսել, իր գնահատմամբª դա թեթև քերծվածք էր, որը հնարավոր էª առաջացել է բակում ինչ-որ բանի դիպելուց, քանի որ եղել են ավտոտնակների մոտ և հնարավոր է` ինչ-որ երկաթի դիպելուց է առաջացել: Իրենք վերքը ջրով մաքրել են, Դավիթն իրեն լավ է զգացել, ինքը չի տեսել, արդյոք որևէ մեկը նրան հարվածել է, թեª ոչ: Հետագայում իմացել է, որ Գարրիկին մեղադրանք է առաջադրվել դանակահարության համար, սակայն ինքը չի տեսել, որ Գարրիկը Դավիթին հարվածի: Վիճաբանությունը տևել է մի քանի վայրկյան, աղմուկը լսելի էր բակում կանգնած անձանց: Վիճաբանության ժամանակ Գարրիկը չի ցանկացել իր առավելությունը ցուցադրել որևէ մեկի նկատմամբ, քանի որ իրենք ընկերներ են: Ինքը Գարրիկի մոտ դանակ, կամ նմանատիպ այլ առարկա չի տեսել: Գարրիկը Դավիթին հարվածելու և վնասելու պատճառ չուներ:

Վկա Արման Երգենյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2016 թվականի օգոստոսի 27-ինª ժամը 20:00-ի սահմաններում տնից իջել է բակ, այնտեղ տեսել է Գարրիկ Ավետիսյանին և Գառնիկ Զաքարյանին, և քանի որ նրանց հետ ընկերներ են, մոտեցել է, զրուցել են, որի ընթացքում ինչ-որ քաղաքական հարցի շուրջ իր և Գարրիկի միջև վեճ է առաջացել: Գառնիկ Զաքարյանը, տեսնելով, որ վիճաբանությունը խորանում է, իրենց բաժանել է, իսկ Դավիթը, որ առանձին էր կանգնած, եկել և հեռացրել է Գարրիկին: Դրանից հետո ինքը հեռացել է: Մոտ 20 րոպե անց բակում տեսել է Դավիթին, ով ասել է և ցույց տվել, որ որովայնի շրջանում վնասվածք է ստացել: Հետագայում տեղեկացել է, որ Գարրիկն է պատահաբար նրան հարվածել: Գարրիկը Դավիթին հարվածելու առիթ չի ունեցել, ինքը Գարրիկի ձեռքին որևէ սուր կտրող-ծակող առարկա չի տեսել: Վիճաբանությունը տևել է մոտ 2-3 րոպե, Գարրիկը չի փորձել առավելություն ցուցաբերել իր նկատմամբ, աղմուկը բարձր չի եղել, հայհոյանքներ չեն հնչել:

Վկա Արսեն Օհանյանը դատաքննության փուլում պնդել է նախաքննության փուլի ցուցմունքները, որ 2016 թվականի օգոստոսի 27-ին` ժամը 20.00-ի սահմաններում, իր ընկերներ Դավիթ Դիլանյանի և Սարգիս Մովսիսյանի հետ գնացել են Հրաչյա Քոչար փողոցի 17 շենքի բակում գտնվող ավտոտնակ, որտեղ երբեմն ընկերներով հավաքվում և բլոտ կամ նարդի են խաղում: Ավտոտնակի դիմաց հանդիպել են Գարրիկին և Գառնիկին, որոնք իրենցից տարիքով մեծ են, նրանց հետ առանձնակի շփում չունեն, տեսնելուց բարևում են: Այնուհետև ընկերների հետ մտել են ավտոտնակ և Սարգիսի հետ նարդի են խաղացել: Քիչ անց, ավտոտնակի դիմացի հատվածից վիճաբանության ձայներ են լսել: Դուրս են եկել և տեսել, որ Գարրիկն ու Արմանը վիճել են և քաշքշել միմյանց: Իրենք նրանց բաժանել են, ինքն Արմանին հրելով մի կողմ է տարել և, երբ գնացել է Դավիթի մոտ, տեսել է, որ նրա որովայնից արյուն է գալիս: Այնուհետև, գնացել են հարակից բակ, որտեղ Դավիթի վերքը ջրով լվանալուց հետո վերջինս գնացել է իր ընկերոջ Կոմիտասի պողոտայի 30 շենքում գտնվող տուն: Դեպքից հետո իմացել է, որ Դավիթի վնասվածքն առաջացել է Գարրիկի մոտ եղած դանակով, բայց կոնկրետ որ պահին և ինչ հանգամանքներում, չի տեսել: Վկան նշել է նաև, որ Դավիթի և Գարրիկի միջև վիճելի փոխհարաբերություններ չեն եղել, իսկ Գարրիկի և Արմանի միջև վեճի պատճառը չգիտի, ինքը որևէ մեկի մոտ դանակ չի տեսել, չի նկատել նաև Դավիթին վնասվածք հասցնելու պահը:

Գործով վկա Սարգիս Արսենի Մովսիսյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2003-2011թթ. բնակվել է Երևան քաղաքի Հ.Քոչարի փողոցի 19 շենքում, որից հետո տեղափոխվել են այլ հասցե: Հիմնականում իր ընկերները Քոչար փողոցում են բնակվում և հաճախակի գնում է նրանց տեսնելու: 2016 թվականի օգոստոսի 27-ին ժամը 15.00-ի սահմաններում գնացել է Հ.Քոչարի 19 շենքի բակ` ընկերներին հանդիպելու: Միասին նստել են 19 շենքի բակում գտնվող տաղավարում, որից հետո` ժամը 20.00-ի սահմաններում գնացել են նշված բակում գտնվող ավտոտնակներից մեկը, որտեղ հաճախակի հավաքվել, նարդի են խաղացել: Ավտոտնակի մոտ կանգնած էր Գարիկի ՎԱԶ 2121 մակնիշի սպիտակ գույնի ավտոմեքենան: Մեքենայի մոտ կանգնած էին Գարիկը և նրա ընկեր Գառնիկը, նրանց բարևել են և մտել ավտոտնակ, քիչ անց եկել է նաև Դավիթ Դիլանյանը, բարևել Գարիկին և Գառնիկին, և մոտեցել իրենց: Վկան նշել է, որ ինքը Գառնիկի և Գարիկի հետ առանձնակի շփում չի ունեցել:
Այդ ընթացքում Գարիկը և Գառնիկը մի քանի անգամ մտել են ավտոտնակ, նայել իրենց խաղին: Դավիթի գալուց մոտ 15 րոպե անց ավտոտնակի դիմացի հատվածից` դարպասների մոտ վիճաբանության ձայներ են լսվել, ինքը դուրս է նայել և տեսել, որ Գարիկը վիճել է Արմանի հետ: Դրանից հետո Դավիթը դուրս է եկել ավտոտնակից` ասելով, որ Գարիկը դանակ է հանել, դուրս գան նրանց բաժանեն: Դավիթի և Արսենի հետ դուրս են եկել ավտոտնակից, ինքը Գարիկի աջ ձեռքում դանակ է տեսել, Արմանը կանգնած էր նրա դիմաց և Գարիկը դանակով թափահարում էր Արմանի ուղղությամբ, բայց Արմանը հետ էր քաշվում և դանակը նրան չդիպավ: Այդ պահին Գառնիկը կանգնած էր Գարիկի կողքին, բռնում էր նրա ձեռքերը, որպեսզի չհարվածի: Ավտոտնակից դուրս գալուց հետո Դավիթի և Արսենի հետ սկսել են նրանց բաժանել, երկուսին էլ փորձել են իրարից հեռու տանել, Գարիկին հեռու են տարել, բայց Արմանը կրկին մոտեցել է նրան, մի քանի անգամ հարվածել Գարիկի կողքի հատվածին, իսկ Գարիկը դանակով փորձել է հարվածել Արմանին, բայց նա հետ էր քաշվում և դանակը նրան չի դիպել: Իրենք շարունակել են բաժանել նրանց, մի պահ ինքն Արսենի հետ Արմանին քաշելով տարել է հեռու, հետ է գնացել և տեսել, որ Դավիթի որովայնից արյուն է գալիս: Հասկացել է, որ երբ Գարիկը փորձել է դանակով հարվածել Արմանին դիպել է Դավիթին: Արսենի և Դավիթի հետ գնացել են Քոչարի 19 շենքի բակում գտնվող ցայտաղբյուրի մոտ, լվացել Դավիթի վերքը, մշակել և վիրակապել, այդ ընթացքում Դավիթից փորձել են պարզել, թե վնասվածքն ինչպես է ստացել, բայց նա ասել է, որ չի զգացել, թե որ պահին է վնասվածքը ստացել, Գարիկն է դանակով պատահաբար խփել: Դրանից հետո, ժամը 22.00-ից հետո իմացել է, որ Դավիթին շտապօգնության մեքենայով տարել են հիվանդանոց:
Վկան միաժամանակ նշել է, որ ավտոտնակում մինչև Արմանի գալը վեճ չի եղել, Դավիթն ու Գարիկն իրար հետ ընդհանրապես վիճելի հարաբերություններ չեն ունեցել: Վիճաբանությունը և հարվածները եղել են միայն Գարիկի և Արմանի միջև, որի պատճառների մասին ինքը չգիտի, այն տևել է շուրջ 3 րոպե, իսկ իրենք, այդ թվում` Դավիթը, բաժանել են: Ինքը, Արսենը և Գառնիկը փորձել են մի կողմ տանել Արմանին, իսկ մնացածը` հիմնականում Դավիթը, բռնել էին Գարիկին: Քանի որ Դավիթը բռնել էր Գարիկին Արմանին դանակով չհարվածելու համար, այդ պատճառով Գարիկը հնարավորություն չուներ Արմանին հարվածելու, իսկ Արմանը ոտքով 2-3 անգամ հարվածել է Գարիկի կողային հատվածին, որից հետո Գարիկը Դավիթին դանակով հարվածել է: Հարվածելու պահն ինքը չի նկատել և չի կարող կոնկրետ ասել, թե Գարիկը Դավիթին բաժանելու համար է հարվածել, թե ոչ: Հստակ նշել է, որ այլ անձի մոտ դանակ չի եղել և Դավիթի որովայնի վնասվածքը պատճառվել է Գարիկի մոտ եղած դանակով: Գարիկը հարվածները ուղղել է դեպի Արմանի որովայնը և մարմնի վերին հատվածները:
Հատոր 1 գ/թ 102-104,
Հատոր 2 գ/թ 46-52, 137-138, 140-142

Վկա Լուսինե Էդիկի Սաֆարյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Դավիթ Դիլանյանն իր որդու` Գարիկի ընկերն է: 2016 թվականի օգոստոսի 27-ին, ժամը 21-ի սահմաններում, Գարիկը գնացել է տուն և իրեն խնդրել շտապ գնալ ամուսնու ծնողների տուն, որը գտնվում է իրենց շենքում: Հայտնել է, որ Դավիթը գտնվում է այնտեղ և օգնության կարիք ունի: Գարիկի հետ միասին գնացել են այնտեղ: Մտնելով բնակարան` տեսել է, որ Դավիթը նստած է հյուրասենյակում, իսկ նրա որովայնի գոտկային հատվածում առկա է բինտե վիրակապ: Դավիթին հարցրել է, թե ինչ է պատահել, պատասխանել է, որ ոչինչ էլ չի եղել, թեթև քերծվածք է: Այնուհետև մկրատով կտրել է վիրակապը և նկատել, որ որովայնի ձախ հատվածում առկա է վերք, որից հետո յոդով և բետադինով մշակել և մաքրել է վերքը և տեսել, որ այն ծակած վերք է և բավականին խորն է: Այնուհետև Դավիթը զանգահարել է մայրիկին` Մարինեին, որի գալուց հետո Դավիթին շտապօգնության մեքենայով տեղափոխել են հիվանդանոց: Մինչ այդ Դավիթը իրեն է տվել արյունոտված շապիկները և խնդրել պահել դրանք, որպեսզի մայրը չտեսնի և չվախենա:
Հատոր 1 գ/թ 32-35

Գարրիկ Մուրադի Մվետիսյանի մասնակցությամբ կատարված դեպքի վայրի զննության արձանագրության համաձայն` Գարրիկ Ավետիսյանը մատնացուց է արել Երևան քաղաքի Հրաչյա Քոչար 17 հասցեում գտնվող շենքի բակը և այնտեղ գտնվող հանգստի բացօթյա տաղավարը` հայտարարել է, որ սույն թվականի օգոստոսի 27-ի երեկոյան, իր հիշելով ժամը 20-ից 21-ն ընկած հատվածում գտնվել է այդտեղ, խմել է մոտ մեկ շիշ վիսկի և այդ ընթացքում քիչ այն կողմ գտնվող ցայտաղբյուրի մոտից լսել է գոռգոռոցի ձայներ և շարժվել է այդ ուղղությամբ: Դրանից հետո տեղի ունեցածը չի հիշել, հիշել է միայն, որ իր աջ ձեռքին է եղել ԱՄՆ-ից իր հետ բերած եղունգկտրիչով դանակը` բացված վիճակում և այդ դանակով` իր հիշելով մեկ անգամ, հարվածել է նույն շենքի բնակիչ Դավիթի որովայնին, որից հետո Դավիթի հագին եղած սպիտակ գույնի շապիկի վրա տեսնելով արյան հետքեր` հասկացել է, որ վերջինիս վնասվածք է պատճառել ու վախից դիմել է փախուստի:
Հատոր 1 գ/թ 188-189

Անձին լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության համաձայն` Գարրիկ Ավետիսյանը ճանաչել է Երևան քաղաքի Հրաչյա Քոչար 17 շենքի բնակիչ Դավիթ Դիլանյանի լուսանկարը և հայտարարել, որ 2016 թվականի օգոստոսի 27-ի երեկոյան, ժամը 20-ից 21-ն ընկած հատվածում Հր. Քոչար 17 շենքի բակում իր մոտ գտնվող դանակով հարվածել է նրա որովայնին:
Հատոր 1 գ/թ 165

Հագուստները զննելու մասին արձանագրության համաձայն` Դավիթ Դիլանյանի հագուստների վրա հայտնաբերվել են անրնանման հետքեր և վնասված հատվածներ:
Հատոր 1 գ/թ 41-42

Դատաբժշկական փորձագետի թիվ 2010/հ եզրակացության համաձայն` Դավիթ Դիլանյանի մարմնական վնասվածքները, ըստ բժշկական փաստաթղթերի տվյալների` որովայնի առաջային ձախ կեսի շրջանի ծակած-կտրած, թափանցող վերքի ձևով, որն ուղեկցվել է` ճարպոնի վնասումով, հեմոպերիտոնեումով և հարվերքային արյունահավաքով, պատճառվել է` սուր, ծակող-կտրող առարկայով կամ գործիքով, հնարավոր է` որոշմամբ նշված ժամկետում և տուժողի կողմից նշված հանգամանքներում, որը առողջությանը պատճառել է ծանր վնաս` կյանքին վտանգ սպառնացող: Ըստ փորձաքննությանը ներկայացված հիվանդության պատմագրի տվյալների, այն է` /ծակած-կտրած վերքն ունի հարթ եզրեր, սուր անկյուններ/, ուստի` վերը նշված որովայնի շրջանի ծակած-կտրած թափանցող վերքը պատճառվել է` երկսայր գործիքով, սակայն այս հարցը ավելի նպատակահարմար կլինի պարզել վնասվածքը ստամալու պահին Դ.Դիլանյանի հագին եղած հագուստների հետքաբանական փորձաքննությամբ: Ըստ հիվանդության պատմագրի տվյալների վերը նշված վերքի վերքային խողովակն ունի ձախից` աջ, վերից` վեր, առջևից` հետ ուղղություն: Դ.Դիլանյանի որովայնի շրջանի ծակած-կտրած թափանցող վերքը ստանալու պահին, կարող էր գտնվել ցանկացած նմանատիպ վնասվածքի առաջացումը չբացառող հնարավոր դիրքում, վնասվածքի շրջանով ուղղված դեպի վնասող գործոնը, ընդ որում` վնասվածքը ստանալուց հետո չի բացառվում, որ վերջինս կապված վնասվածքների առկայության հետ, որոշակի կարճ ժամանակահատվածում կարողանար կատարել կամային ինքնութույն գործողություններ, այդ թվում` ինքնութույն տեղաշարժվեր:
Հատոր 2 գ/թ 44-45, 90

Մեղայականով ՀՀ քննչական կոմիտեի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին ներկայանալու մասին արձանագրության համաձայն` 02.09.2016թ. ժամը 19.00-ին Գարրիկ Մուրադի Ավետիսյանը ներկայացել է քննչական բաժին և հայտնել, որ 27.08.2016թ. ժամը 20.30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Հր.Քոչար փողոցի 17 շենքի բակում, ավտոտնակների առջև տեղի ունեցած վիճաբանության ժամանակ իր մոտ գտնվող դանակով հարվածել է Դավիթ Դիլանյանի որովայնին:
Հատոր 1 գ/թ 148

Դավիթ Դիլանյանի հագուստները ճանաչվել են իրեղեն ապացույց:
Հատոր 2 գ/թ 152-153

Դատահետքաբանական և կենսաբանական փորձագետի եզրակացության համաձայն` փորձաքննությանը ներկայացված սպիտակ կարճաթև մայկաի և ուսաժապավեններով մայկայի վրա առկա մեկական ծակած-կտրած բնույթի վնասվածքներն առաջացել են երկկողմանի սուր սայր, կամ միակողմանի սուր սայր և բութ կողմի մինչև 2մմ հաստություն ունեցող ծակող-կտրող գործիքի` դանակի մեկ ներգործությունից:
Ուսաժապավեններով մայակի առաջամասում և հետնամասում առկա մեկական գծանման վնասվածքներն առաջացել են արտացցված համեմատաբար սուր եզր ունեցող առարկայի հետ փոխազդեցության մեջ մտնելու հետևանքով: Նշված վնասվածքներն իրենց մեջ չեն պարունակում բավարար քանակությամբ անհատականացնող հատկանիշներ որոշելու համար թե դրանք առաջացել են միևնույն, թե տարբեր առարկաների կամ գործիքների ներգործության արդյունքում:
Ուսաժապավեններով մայակայի վրա առկա պատռվածքներն առաջացել են մեխանիկական ձգվածության հետևանքով:
Փորձաքննության ներկայացրած Դ.Դիլանյանի արյան նմուշը ըստ ABO իզոշճաբանական համակարգի պատկանում է A խմբին:
Փորձաքննության ներկայացրած Դ.Դիլանյանի ծաղկավոր վերնազգեստի, ջինսե տաբատի, սպիտակ վերնազգեստի, անթև մայկայի վրա տեղակայված կասկածելի հետքում հաստատվել է արյան առկայություն, որը պատկանում է մարդու և առաջացել է ըստ արյան ABO իզոշճաբանական համակարգի ունեցող որևէ անձից կամ անձանցից, այդ թվում կարող էր առաջանալ Դ.Դիլանյանից:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Դատարանը սույն գործով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, վերլուծելով ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանին առաջադրված մեղադրանքը, ամբաստանյալի, տուժողի և վկաների ցուցմունքները, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատված բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, հանգում է հետևության, որ գործով որևէ հիմնավոր ապացույց ձեռք չի բերվել ամբաստանյալ Գարրիկ Ավետիսյանի կողմից խուլիգանական դրդումներով Դավիթ Դիլանյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ, ուստի դատարանը գտնում է, որ Գարրիկ Ավետիսյանին մեղսագրված արարքը պետք է վերաորակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածը սահմանում է.
ՙ1. Դիտավորությամբ մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք պատճառելը կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր է կյանքի համար կամ առաջացրել է տեսողության, խոսքի, լսողության կամ որևէ օրգանի կամ օրգանի ֆունկցիայի կորուստ կամ արտահայտվել է դեմքի անջնջելի այլանդակմամբ, ինչպես նաև կյանքի համար վտանգավոր այլ վնաս է պատճառել առողջությանը կամ առաջացրել է դրա քայքայում` զուգորդված ընդհանուր աշխատունակության ոչ պակաս, քան մեկ երրորդի կայուն կորստով կամ հանցավորի համար ակնհայտ մասնագիտական աշխատունակության լրիվ կորստով կամ առաջացրել է հղիության ընդհատում, հոգեկան հիվանդություն, թմրամոլությամբ կամ թունամոլությամբ հիվանդացում`
պատժվում է ազատազրկմամբ` երեքից յոթ տարի ժամկետով:
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է`
/.../
9) խուլիգանական դրդումներով,
/.../,
պատժվում է ազատազրկմամբ` հինգից տասը տարի ժամկետով:՚:
Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած է հանցավորի` հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելու, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելու ձգտումը: Խուլիգանական դրդումների հիմքում ընկած են նաև անձի անզուսպ եսամոլությունը, սեփական անձի առավելությունն ընդգծելու միջոցով ներքին բավականություն ստանալու, զվարճանալու ձգտումը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2012 թվականի մարտի 30-ին թիվ ԱՎԴ/0014/01/11 քրեական գործով իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ ՙ...խուլիգանական դրդումներն անհրաժեշտ է սահմանազատել արարքը կատարելու պահին անձի մոտ առկա հուզական վիճակից, որն անձի մոտ առաջացնում է լարվածություն, էմոցիոնալ բռնկվածություն և այլն: Մասնավորապես, եթե արարքն սկսվել է կենցաղային հողի վրա առաջացած վեճի կամ տուժողի հակաօրինական կամ հակաբարոյական վարքագծի հետևանքով, ապա անհրաժեշտ է պարզել` արդյոք անձի արարքը (հայհոյանքներ տալը կամ այլ վարքագիծը) ստեղծված իրավիճակին համարժեք հուզական դրսևորում է, թե ուղղված է դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելուն, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով՚:
Դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը խուլիգանական դրդումներով որակելու համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել հանցավորի դիտավորության ուղղվածությունը, շարժառիթները և նպատակները, կատարած գործողության հանգամանքները: Անձնական հարաբերություններից ծագող արարքը խուլիգանական դրդումներով դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառել չի կարող որակվել:
Խուլիգանական դրդումները պարունակում են հասարակական կարգի կոպիտ խախտման, հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքի այնպիսի դրսևորումներ, ինչպիսիք են հասարակության և բարոյականության համընդհանուր ճանաչում ստացած նորմերին նետված բացահայտ մարտահրավերը, շրջապատին և հասարակությանն իրեն հակադրելու և հակազդելու ցանկությունը, իր անձի ՙառավելություններն՚ ընդգծելու մոլուցքը, ՙինքնահաստատման՚ պահանջը, եսամոլությունը, սանձարձակությունը, կատաղի, անպարկեշտ վարքագիծը, ցինիզմը, դաժանությունը, հանդգնությունը և այլն: Նշված հանգամանքները բնութագրում են ինչպես հանցավորի, այնպես էլ նրա կողմից կատարած արարքի առավել վտանգավոր բնույթը:
Արարքը համարվում է խուլիգանական դրդումներով կատարված, երբ հանցավորն այն կատարում է առանց առիթի, կամ չնչին առիթն օգտագործելով, այսինքն, երբ առիթն ու դրա պատասխան ռեակցիան (պատասխան գործողությունը) գտնվում են ակնհայտ անհամապատասխանության մեջ, երբ հանցավորի գործողությունները ենթադրյալ առիթին կամ դրդապատճառին ի պատասխան լինում են ակնհայտ ոչ ադեկվատ ու ոչ համարժեք, ինչն ընդգրկվում է նաև հանցավորի գիտակցությամբ: Ընդ որում, եթե հանցավորի և տուժողի միջև ծագած վիճաբանության ընթացքում հանցավորի կողմից բռնություն է գործադրվում, ապա անձի արարքը չի կարող որակվել որպես խուլիգանական դրդումներով կատարված, եթե վիճաբանության կամ կռվի նախաձեռնողը հանդիսացել է տուժողը, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ նման վիճաբանության կամ կռվի պատճառ է հանդիսացել վերջինիս հակաբարոյական կամ հակաիրավական վարքագիծը:
Խուլիգականական դրդումների համար բնութագրական է ձգտումը սեփական գործողությունների ցուցադրականությանն ու հրապարակայնությանը` արտահայտելու համար ակնհայտ արհամարհանքը` հասարակության մեջ ընդունված վարքագծի կանոնների հանդեպ, երբ հանցավորը ձգտում է հակադրել սեփական վարքագիծը հասարական կարգին, արտահայտել արհամարհանք շրջապատի հանդեպ, բիրտ ուժ ցուցադրել, վրեժխնդիր լինել չնչին վիրավորանքի համար և այլն:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն.
ՙ3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող եւ ծանրացնող հանգամանքները:
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաեւ քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Հանցագործության համար կասկածվողը կամ մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման եւ կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը:
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետեւությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն.
ՙ1. Քրեական դատավարությունն իրականացվում է մրցակցության սկզբունքի հիման վրա:
(…)
3. Դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը:
4. Քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ: Դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար:
5. Քրեական դատավարությանը մասնակցող կողմերը քրեական դատավարական օրենսդրությամբ օժտված են իրենց դիրքորոշումը պաշտպանելու հավասար հնարավորություններով: Դատարանը դատավճիռը հիմնավորում է միայն այն ապացույցներով, որոնց հետազոտման ընթացքում կողմերից յուրաքանչյուրի համար ապահովվել են հավասար պայմաններ:
6. Քրեական դատավարության ընթացքում կողմերն իրենց դիրքորոշումը, այն պաշտպանելու եղանակները և միջոցներն օրենքի շրջանակներում ընտրում են ինքնուրույն` անկախ դատարանից, այլ մարմիններից և անձանցից: Դատարանը, կողմի միջնորդությամբ, սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով, աջակցում է նրան ձեռք բերելու անհրաժեշտ նյութեր: (…)՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
ՙՔրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչեւ դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում՚:
ՀՀ քրեական դատավարության 126-րդ հոդվածի համաձայն`
ծՙԳործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի եւ օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով՚:
ՀՀ քրեական դատավարության 127-րդ հոդվածի համաձայն.
ՙ1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ եւ օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն.
ՙ Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը եւ այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 քրեական գործով արձանագրել է, որ ՙգործող քրեադատավարական օրենսդրությունը դատական քննության փուլում ապացուցման գործունեության հիմքում դրել է ոչ թե յուրաքանչյուր քրեական գործով օբյեկտիվ ճշմարտությունը բացահայտելու պարտադիր պայմանը, այլ մրցակցության և կողմերի իրավահավասարության ապահովման պահանջը, որը համարվում է արդարացի դատական ակտ կայացնելու գլխավոր պայմանը։ Միաժամանակ արձանագրել է, որ դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է միայն իրավունքի շահերը, ինչպես նաև այն, որ դատարանը կաշկանդված չէ կողմերի կարծիքներով և իրավունք ունի սեփական նախաձեռնությամբ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկել քրեական գործով ճշմարտությունը բացահայտելու համար:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ մրցակցությունը և ապացուցման գործընթացում դատարանի ակտիվությունը չեն հակասում միմյանց, սակայն կարևոր է հստակ որոշել դատական ակտիվության սահմանները և նպատակը, որպեսզի թույլ չտրվի դատարանին ներքաշվելու մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմին օգնելու, մեղադրյալի մեղքի ապացուցման կամ հերքման գործին՚։
Վճռաբեկ դատարանը գտել է նաև, որ ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է ՙապացույցների համակցություն՚ հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթները ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ.
ՙ(…) Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը(…)՚: (տե’ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշումը):

Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0168/01/12 գործով 08.05.2013թ. որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. ՙՄ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համատեքստումª Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկվածª ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվումª կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքովª հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: Այս հանգամանքը բազմիցս շեշտադրվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կողմից: Մասնավորապես, Եվրոպական դատարանը կարևորել է կոնկրետ գործով արդար դատական քննություն կատարված լինելու վերաբերյալ իր համոզմունքի ձևավորումը և նշել է, որ քրեական վարույթի իմաստով արդար դատական քննությունը ներառում է նաև անմեղության կանխավարկածի պահպանումը, ինչը նշանակում է, որ դատավորը չպետք է ելնի այն կանխավարկածից, թե անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցանքը, հանցանքի կատարման մեջ անձի մեղավորությունն ապացուցելու պարտականությունը կրում է դատախազությունը և կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի (տե°ս Թելֆներն ընդդեմ Ավստրիայի (TELFNER v. AUSTRIA) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 2001 թվականի մարտի 20-ի վճիռը, գանգատ թիվ 33501/96, կետ 15, ինչպես նաև Նատունենն ընդդեմ Ֆինլանդիայի (NATUNEN v. FINLAND) գործով 2009 թվականի մարտի 31-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21022/04, կետ 53):

Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Գարրիկ Ավետիսյանի, տուժող Դավիթ Դիլանյանի, վկաներ Գառնիկ Զաքարյանի, Արման Երգենյանի, Արսեն Օհանյանը, իսկ նախաքննության փուլում` Սարգիս Մովսիսյանի և Լուսինե Սաֆարյանի ցուցմունքներով և դատաքննությամբ հետազոտված մյուս ապացույցներով որևէ փաստական տվյալ ձեռք չի բերվել, որը կհիմնավորեր, որ ամբաստանյալ Գարրիկ Ավետիսյանը խուլիգանական դրդումներով` վիճաբանությունը դադարեցնելու և իրեն Արման Երգենյանից հեռացնելու չնչին շարժառիթով է դանակով հարվածել տուժող Դավիթ Դիլանյանի որովայնին և պատճառել կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս:
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ հիմնավորվել է, որ սկզբում ամբաստանյալ Գ.Ավետիսյանի և վկա Ա.Երգենյանի միջև անձնական հարաբերությունների վրա առաջացել է վիճաբանություն, որը վերաճել է կռվի և քաշքշոցի և նրանք փոխադարձաբար հարվածներ են հասցրել միմյաց: Այսինքն` միջադեպը պայմանավորված է եղել նաև վկա Արման Երգենյանի ոչ իրավաչափ վարքագծով:
Գործի փաստական տվյալներով հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալ Գարրիկ Ավետիսյանի գործողությունները և դիտավորությունն ուղղված է եղել իր հետ կոնֆլիկտի մեջ գտնվող Արման Երգենյանին, և ամբաստանյալի կողմից դանակը նրա ուղղությամբ թափահարելիս այն պատահաբար դիպել է այլ անձանց հետ իրենց բաժանող և այնտեղ կանգնած տուժող Դավիթ Դիլանյանին:
Դատարանի համոզմամբ, Գարրիկ Ավետիսյանի գործողություններում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված արարքի սուբյեկտիվ կողմը, այն է` խուլիգանական դրդումներով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս պատճառելու հանցակազմը:
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ Գարրիկ Ավետիսյանի գործողությունները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309¬րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաuտանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի uահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել:
2. Դատական քննության ընթացքում մեղադրանքի փոփոխություն թույլատրվում է, եթե դրանով չի վատթարանում ամբաստանյալի վիճակը և չի խախտվում ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը: Մեղադրանքը խստացման առումով փոխելը թույլատրվում է միայն սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով և դեպքերում՚:
Նշված իրավադրույթների վերլուծությունից բխում է, որ դատական քննության ընթացքում դատարանի նախաձեռնությամբ մեղադրանքի փոփոխություն հնարավոր է միայն մեղմացման առումով և պայմանով, որ դրանով չխախտվի ամբաստանյալի պաշտպանության իրավունքը:
Դատարանն առաջադրված մեղադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112¬րդ հոդվածի 1-ին մասով փոփոխելը հնարավոր է համարում, քանի որ մեղադրանքի նման փոփոխությունով ամբաստանյալի վիճակը չի վատթարանում, ավելին` դրանով ամբաստանյալի վիճակը բարելավվում է: Նման փոփոխությամբ չի խախտվում նաև նրա պաշտպանության իրավունքը, քանի որ արարքի փաստական հանգամանքներն ինքնին ընդգրկված են եղել առաջադրված մեղադրանքի ծավալում, որի դեմ թե գործի նախաքննության փուլում, թե դատական քննության փուլում, ամբաստանյալը պաշտպանվելու իրական հնարավորություն ունեցել է:
Այսպիսով, դատարանն ապացուցված է համարում Գարրիկ Ավետիսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112¬րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե'ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:

Ամբաստանյալ Գարրիկ Ավետիսյանի անձը բնութագրող տվյալ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա նախկինում դատված չէ, բնութագրվում է դրական:
Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա ինքնակամ ներկայացել է ոստիկանություն, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ ցուցմունքներ է տվել և մասնակիորեն ընդունել մեղքը, տուժողը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել:
Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտում հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Գարրիկ Ավետիսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դատարանը գտնում է, որ Գարրիկ Ավետիսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով:
Գարրիկ Մուրադի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Դավիթ Դիլանյանի հագուստները, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել նրան:
Նկատի ունենալով, որ տուժող Դավիթ Դիլանյանը հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցման պահանջ և քաղաքացիական հայց չի ներկայացրել, ուստի դատարանը գտնում է, որ քաղաքացիական հայցի հարցը պետք է համարել լուծված:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 366-րդ, 369-373-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`

ՎՃՌԵՑ

Գարրիկ Մուրադի Ավետիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Պատժի սկիզբը հաշվել 2016 թվականի սեպտեմբերի 02-ից:
Գարրիկ Մուրադի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված տուժող Դավիթ Դիլանյանի հագուստները, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել նրան:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ