ԵԱՔԴ/0226/01/16


ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

Դատավոր` Դ. Գրիգորյան
քարտուղարությամբ` Գ.Վարդանյանի
Մասնակցությամբ
մեղադրող` Ա.Առաքելյանի
պաշտպան` Ս.Խչեյանի


Դռնբաց դատական նիստում 2017 թվականի հունվարի 11-ին Երևան քաղաքում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի, ծնված 1982 թվականի հուլիսի 4-ին, Վրաստանի Հանրապետությունում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատված.
ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Պրեոբրաժենսկի շրջանի դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 8-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 330-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 158-րդ հոդվածի 4-րդ մասի <<բ>> կետով դատապարտվել է ազատազրկման 4 (չորս) տարի ժամկետով, հաշվառված է Լոռու մարզ, Շահումյան համայնք, 10-րդ փողոց, 2-րդ տուն:
Սույն գործով կալանքի տակ է 2016 ապրիլի 23-ից:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, իրեն մեղավոր է ճանաչել լիովին:

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Հ.Սարգսյանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 27-ի որոշմամբ անհայտ անձանց կողմից Կարեն Ալեքսեյի Դադայանի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելու փաստի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 09115211 քրեական գործը, այն ընդունվել է վարույթ և կատարվել նախաքննություն:
Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանին 2011թ. դեկտեմբերի 16-ին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, այն բանի համար, որ նա 2011 թվականի հոկտեմբերի 11-ին ժամը 02:30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Ազատության փողոցի 24 հասցեում գտնվող <<Էլլա>> գիշերային ակումբի մոտ, խուլիգանական դրդումներով, դիտավորությամբ, սուր ծակող-կտրող գործիքով հարվածել է Կարեն Ալեքսեյի Դադայանի ձախ ազդրին` պատճառելով նրա առողջությանը միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով:
Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Հ.Սարգսյանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ մեղադրյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանին հայտնաբերելու նպատակով վերջինիս նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ թիվ 09115211 քրեական գործով հետախուզվող մեղադրյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը` 2 /երկու/ ամիս ժամկետով` կալանքի սկիզբը հաշվելով նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Հ.Սարգսյանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ թիվ 09115211 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է մեղադրյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի գտնվելու վայրը պարզված չլինելու հիմքով:
ՌԴ իրավապահ մարմինների կողմից հետախուզվող մեղադրյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանին հայտնաբերելու և ձերբակալելու կապակցությամբ ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Կարախանյանի 2016 թվականի հոկտեմբերի 22-ի որոշմամբ թիվ 09115211 քրեական գործով կասեցված վարույթը վերսկսվել է և ձեռնարկվել է նախաքննություն:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի հոկտեմբերի 25-ի որոշմամբ թիվ 09115211 քրեական գործով մեղադրյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է թողնվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով:
2016 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:


2. Արագացված դատական քննություն

Մինչ դատաքննություն սկսելն ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով: Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրենց պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ:
Պաշտպան Ս.Խչեյանը միացավ միջնորդությանը:
Տուժող Կարեն Դադայանը դիմումով նշել է, որ ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի դեմ բողոք, պահանջ, քաղ. հայց չունի, չի առարկում արագացված կարգով դատական քննություն կիրառելու դեմ:
Մեղադրողը մեղադրական եզրակացությամբ առարկել էր արագացված կարգով դատական քննություն կիրառելու դեմ, սակայն դատական նիստի ընթացքում փոխեց դիրքորոշումը և չառարկեց արագացված կարգով դատական քննություն կիրառելու դեմ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը:


3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ՝ խուլիգանական դրդումներով դիտավորությամբ Կարեն Ալեքսեյի Դադայանի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելը, որը վտանգավոր չէ կյանքի համար և չի առաջացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքներ, բայց առաջացրել է առողջության տևական քայքայում, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, որով էլ նա ենթակա է պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն պատիժ նշանակելիս, պատժաչափը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի բնույթն ու հանրության համար դրա վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունը, պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքները, գործի ողջ նյութերը, իսկ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. (…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը):
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանը կատարել է միջին ծանրության հանցանք, որի համար նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը հինգ տարի է, նախկինում դատված է:
Ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չկան:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասով դատարանն որպես այդպիսին դիտում է նրա անկեղծորեն զղջալը:
Թեև ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանը ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Պրեոբրաժենսկի շրջանի դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 8-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 330-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 158-րդ հոդվածի 4-րդ մասի <<բ>> կետով դատապարտվել է ազատազրկման 4 (չորս) տարի ժամկետով, սակայն տվյալ դեպքում հանցագործությունների ռեցիդիվը բացակայում է, քանի որ սույն քրեական գործով հանցանքը կատարել է նախքան ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Պրեոբրաժենսկի շրջանի դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 8-ի դատավճռի կայացումը:
Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածով` չկան:
Ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի պատժաչափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությանը աստիճանը, սակայն միևնույն ժամանակ դատարանը հաշվի է առնում նաև վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, տուժողի կողմից բողոք, պահանջ, քաղ. հայց չլինելու հանգամանքը, որպիսի պայմաններում դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներից մեկը` սոցիալական արդարության սկզբունքն իրացված է: Վերը հիշյալ հանգամանքներից ելնելով դատարանը գտնում, որ պատժի նպատակները կիրականանան ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի նկատմամբ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը նշանակելու պայմաններում:
Քննարկելով այն հարցը, թե արդյոք ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, սակայն միևնույն ժամանակ հաշվի է առնում նաև հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, կատարման եղանակը, ինչպես նաև, որ վերջինս կատարել է միջին ծանրության հանցանք, որը դասվում է կյանքի և առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքին, որպիսի պայմաններում դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակները կիրականանան նշանակված պատիժը Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի կողմից կրելու պայմաններում և նույն հիմքով անթույլատրելի է ճանաչում ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը:
Քննարկելով ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման հարցը, Դատարանը գտնում է, որ այդ խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոփոխելու հիմքերը բացակայում են, պայմանավորված նրա իրական պատժի` ազատազրկման դատապարտելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2016 թվականի դեկտեմբերի 16-ի Վահրամ Հակոբի Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԱՔԴ/0161/01/13 քրեական գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշման համաձայն.
(....)14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանքների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով՝ դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։
(…)
6. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը։ Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը»։
Մեջբերված քրեաիրավական նորմը սահմանում է պատիժ նշանակելու այն կանոնները, որոնք վերաբերում են հանցանքների համակցությանը։ Ի թիվս ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասում զետեղված պատիժ նշանակելու այլ կանոնների՝ հանցանքների համակցությամբ պատիժ նշանակելու կանոններն ունեն իմպերատիվ բնույթ և առանց դրանք հաշվի առնելու հնարավոր չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի պահանջների կատարումը, այն է՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ արդարացի պատիժ սահմանելը։
Հանցանքների համակցության կանոններով է պատիժ նշանակվում նաև այն իրավիճակում, երբ դատավճռի կայացումից հետո պարզվում է, որ դատապարտյալը մեղավոր է մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը։ Նման դեպքերում, դատարանը վերջնական պատիժ պետք է սահմանի յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով։ Դրանից հետո նշանակված պատժից պետք է հանվի առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը՝ պատժի սկիզբը հաշվելով վերջին դատական ակտը կայացնելու օրվանից, կամ եթե դատապարտյալն անընդմեջ գտնվել է անազատության մեջ, պատժի սկիզբը պետք է հաշվվի առաջին դատավճռով սահմանված ժամկետից (տե՛ս Էդուարդ Ներսիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԵԷԴ/0124/01/09 որոշման 17-18-րդ կետերը)։
15. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 499.8-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում օտարերկրյա պետությունների դատարանների դատավճիռները ենթակա են ճանաչման Հայաստանի Հանրապետությունում։
2. Օտարերկրյա պետությունների դատարանների դատավճիռների՝ Հայաստանի Հանրապետությունում ճանաչելու հիմքերը, ճանաչման ենթակա դատավճիռների (որոշումների) տեսակները սահմանվում են տվյալ պետության հետ կնքված կամ նրա մասնակցությամբ գործող Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրով։
(…)»։
Մեջբերված քրեադատավարական նորմը սահմանում է Հայաստանի Հանրապետությունում օտարերկրյա պետությունների դատարանների դատավճիռների (որոշումների) ճանաչման իրավական ընթացակարգը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 499.8-րդ հոդվածը, մասնավորապես, նախատեսում է, որ Հայաստանի Հանրապետությունում օտարերկրյա պետությունների դատարանների դատավճիռները ենթակա են ճանաչման միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում։
Oտարերկրյա պետության հետ կնքված կամ նրա մասնակցությամբ գործող Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրով են նախատեսվում դատավճիռների ճանաչման հիմքերը, ճանաչման ենթակա դատական ակտերի տեսակները։
16. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության միջև, ի թիվս այլնի, դատական ակտերի ճանաչման և կատարման վերաբերյալ երկկողմ իրավահարաբերությունները կարգավորվում են 1993 թվականի հունվարի 22-ին Մինսկում կնքված «Քաղաքացիական, ընտանեկան և քրեական գործերով իրավական օգնության և իրավական հարաբերությունների մասին» կոնվենցիայով (այսուհետ՝ Մինսկի կոնվենցիա)։
Մինսկի կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Պայմանավորվող կողմերը միմյանց իրավական օգնություն են ցույց տալիս դատավարական և այլ գործողություններ կատարելու միջոցով, որոնք նախատեսված են Պայմանավորվող կողմի օրենսդրությամբ, այդ թվում՝ (…) քաղաքացիական գործերով դատական որոշումների և դատավճիռների քաղաքացիական հայցի մասի, կատարողական մակագրությունների ճանաչման և կատարման (…) միջոցով»։
Մինսկի կոնվենցիայի 761-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Անձին առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվիստ ճանաչելու, հանցագործության կրկնակի կատարման և պայմանական դատապարտման, դատավճռի կատարման հետաձգման կամ պայմանական վաղակետ ազատման հետ կապված պարտականությունների խախտման փաստերը պարզելու մասին հարցերը լուծելիս՝ Պայմանավորվող կողմերի արդարադատության մարմինները կարող են ճանաչել և հաշվի առնել այն դատավճիռները, որոնք կայացրել են (…) Պայմանավորվող կողմերի դատարանները»։
Մեջբերված կոնվենցիոն դրույթների վերլուծությունից ակնհայտ է, որ Մինսկի կոնվենցիան նախատեսում է բացառապես դատական ակտերի քաղաքացիական հայցի մասը ճանաչելու և կատարելու, ինչպես նաև առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվի, հանցագործության կրկնակի կատարման և պայմանական դատապարտման, դատավճռի կատարման հետաձգման կամ պայմանական վաղակետ ազատման հետ կապված պարտականությունների խախտման փաստերը պարզելու մասին հարցերը լուծելու նպատակով դատավճիռների ճանաչման հնարավորություն։
17. Սույն որոշման 15-րդ և 16-րդ կետերում կատարված վերլուծությունը համադրելով՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության միջև գործող միջազգային պայմանագրով չի նախատեսվում հանցանքների համակցությամբ պատիժ նշանակելու նպատակով միմյանց դատավճիռները ճանաչելու իրավական հնարավորություն և ընթացակարգ։ Իր հերթին ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությունը նախատեսում է, որ օտարերկրյա պետությունների դատարանների դատավճիռների՝ Հայաստանի Հանրապետությունում ճանաչելու հիմքերը սահմանվում են տվյալ պետության հետ կնքված միջազգային պայմանագրով։ Հետևաբար, Հայաստանի Հանրապետության իրավազորության ներքո քրեական պատասխանատվության կանչվող անձի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասում ամրագրված կանոնների գործադրմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս Ռուսաստանի Դաշնության համապատասխան դատավճիռը ճանաչելու իրավական հիմքը բացակայում է։
(...) 21. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածը նախատեսում է, որ «1. Օտարերկրյա պետության դատարանի դատավճիռը կարող է հաշվի առնվել, եթե Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացին, օտարերկրյա քաղաքացին կամ քաղաքացիություն չունեցող անձը դատապարտվել է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս կատարած հանցանքի համար և կրկին հանցանք է կատարել Հայաստանի Հանրապետության տարածքում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասին համապատասխան հանցագործությունների ռեցիդիվը, չկրած պատիժը կամ օտարերկրյա պետության դատարանի դատավճռի այլ իրավական հետևանքները հաշվի են առնվում նոր հանցանքը որակելիս, պատիժ նշանակելիս, քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելիս»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքում բացակայում է որևէ նորմ, որը կպարտավորեցներ դատարանին անձի նկատմամբ հանցանքների համակցությամբ (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մաս) պատիժ նշանակելու հարցը լուծելիս հաշվի առնել օտարերկրյա պետության դատարանի դատավճիռը։ Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգավորմանը՝ այն վերաբերում է նույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դեպքերին, որոնցում ներառված չէ մինչև օտարերկրյա պետությունում դատապարտվելը Հայաստանի Հանրապետությունում կատարած հանցանքի համար անձին դատապարտելու դեպքը։ Անձի նկատմամբ հանցանքների համակցությամբ պատիժ նշանակելու հարցը լուծելիս օտարերկրյա պետության դատարանի դատավճիռը հաշվի առնելու վերաբերյալ նորմ բացակայում է նաև Ռուսաստանի Դաշնության մասնակցությամբ գործող Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրում՝ Մինսկի կոնվենցիայում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 108-րդ հոդվածի համաձայն.
Քրեական գործով վարույթում ստորև նշված հանգամանքները կարող են հաստատվել միայն հետևյալ ապացույցները նախապես ստանալով և հետազոտելով`
(…)
5) կասկածյալի և մեղադրյալի մոտ նախկին դատվածության առկայությունը և նրան որոշակի պատիժ նշանակելը` համապատասխան տեղեկանքը, իսկ հնարավորության դեպքում` նաև դատարանի դատավճռի պատճենը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Հանցանքների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով:
2. (….), 3. (….), 4. (….), 5.(…. )
6.Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2016 թվականի դեկտեմբերի 16-ի Վահրամ Հակոբի Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԱՔԴ/0161/01/13 քրեական գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո և վերը հիշատակված իրավակարգավորումների ուժով, հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանը ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Պրեոբրաժենսկի շրջանի դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 8-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 330-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 158-րդ հոդվածի 4-րդ մասի <<բ>> կետով նախատեսված հանցագործություններ կատարելու մեջ և դատապարտվել է ազատազրկման 4 (չորս) տարի ժամկետով, իսկ քննարկվող հանցանքը կատարել է նախքան առաջին քրեական գործով դատավճիռ կայացնելը, դատարանը գտնում է, որ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով, հանցանքների համակցությամբ:
Դատարանն արձանագրում է, որ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանը ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Պրեոբրաժենսկի շրջանի դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 8-ի դատավճռով նշանակված 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ամբողջությամբ կրել է, որպիսի պայմաններում գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կիրառմամբ նշանակված պատժին պետք է հաշվակցել առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը` չորս տարի ժամկետով ազատազրկումը:
Քննարկելով ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման հարցը, Դատարանը գտնում է, որ այդ խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոփոխելու հիմքերը բացակայում են, պայմանավորված նրա իրական պատժի` ազատազրկման դատապարտելու և դատավճռի կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված /կիրառվելիք/ արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին: Տվյալ խնդրին անդրադառնալով դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, նրա գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել:
Ինչ վերաբերում է իրեղեն ապացույցների տնօրինմանը դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 2 խծուծները պետք է ոչնչացնել, իսկ Կարեն Դադայանին ի պահ հանձնված ջինսե տաբատը պետք է թողնել վերջինիս տնօրինությանը:
Դատարանը գտնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանից ենթակա չեն բռնագանձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական գործով չկա, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով, դատարանը`

Վ Ճ Ռ Ե Ց
Սաշա Սերոժի Ավետիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով, հանցանքների համակցությամբ` ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Պրեոբրաժենսկի շրջանի դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 8-ի դատավճռով 4 (չորս) տարի ժամկետով նշանակված ազատազրկման ձևով պատժին մասնակիորեն գումարել 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժից 9 (ինը) ամիս և Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 (չորս) տարի 9 (ինը) ամիս ժամկետով, վերջնական պատժին հաշվակցել ՌԴ Մոսկվա քաղաքի Պրեոբրաժենսկի շրջանի դատարանի 2013 թվականի ապրիլի 8-ի դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը` 4 (չորս) տարի ժամկետով ազատազրկումը և վերջնական պատիժ սահմանել ազատազրկում 9 (ինը) ամիս ժամկետով:
Պատժի ժամկետի սկիզբը հաշվել 2016 թվականի ապրիլի 23-ից, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն ամբաստանյալ Սաշա Սերոժի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը թողնել անփոփոխ:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված 2 խծուծները ոչնչացնել, իսկ Կարեն Դադայանին ի պահ հանձնված ջինսե տաբատը թողնել վերջինիս տնօրինությանը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտնում այն հրապարակվելու պահից մեկամսյա ժամկետում և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով:



ԴԱՏԱՎՈՐ` Դ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ