ԵԱՔԴ/0217/01/16



Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ
Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ
ՊԱՇՏՊԱՆ Գ.ՄԵԼԻՔՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Հ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ


2021 թվականի դեկտեմբերի 6-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի պաշտպան Գ.Մելիքյյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության կանոններով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հակոբ Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը

1. 2016 թվականի մարտի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հարուցվել է թիվ 14113816 քրեական գործը:
2016 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրությունը՝ չհեռանալու մասին:
2016 թվականի նոյեմբերի 18-ին թիվ 14113816 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:
2018 թվականի փետրվարի 15-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նա արդարացվել է` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: Հակոբ Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացվել է:
2018 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է: Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 15-ի դատավճիռը` Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու վերաբերյալ, թողնվել է օրինական ուժի մեջ:
2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է: Ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի փետրվարի 15-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2018 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշումը բեկանվել և գործն ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան՝ նոր քննության: Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2020 թվականի հուլիսի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) ստացվել է թիվ ԵԱՔԴ/0217/01/16 քրեական գործը, որն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:
2. Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված կարգով քննելով գործը, 2021 թվականի հունվարի 15-ի թիվ ԵԱՔԴ/0217/01/16 դատավճռով վճռել է.
«Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենգրքի 70-րդ հոդվածը և Հակոբ Ավետիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, սահմանել փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենգրքի 70-րդ հոդվածի 5-րդ մասի կարգով Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի վրա դնել պարտականություն՝ չփոխել մշտական բնակության վայրը:
Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը(…)»:
3. 2021 թվականի փետրվարի 23-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Հակոբ Ավետիսյանի պաշտպան Գ.Մելիքյանի բողոքը։
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2021 թվականի փետրվարի 25-ին, նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 2021 թվականի փետրվարի 26-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2021 թվականի մարտի 4-ի որոշմամբ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության՝ Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում:

Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.

4. Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «նա, 2016 թվականի հունվար ամսվա կեսերից մինչև 2016 թվականի փետրվարի 25-ն ընկած ժամանակահատվածում նպաստել է Գայանե Արթուրի Ասատրյանի և Լիդա Մարտիրոսի Մանուկյանի կողմից պոռնկությամբ զբաղվելուն` վերջիններիս պոռնկությամբ զբաղվելու համար պարբերաբար կացարան տրամադրելով: Այսպես.
2015թ. օգոստոսի 17-ին վարձակալել է Երևան քաղաքի Կոմիտաս 40 հասցեում գտնվող տարածքը և պոռնկությամբ զբաղվելու համար ստեղծել հաստատություն` «Դայմոնդ»մերսման սրահը, որտեղ որպես մերսուհիներ աշխատանքի է ընդունել Գայանե Արթուրի Ասատրյանին և Լիդա Մարտիրոսի Մանուկյանին: Նշված մերսման սրահում հաճախորդներ ապահովելու նպատակով իր կողմից աշխատանքի ընդունած մերսուհիների հետ ձեռք է բերել համապատասխան պայմանավորվածություն հաճախորդների ցանկության դեպքում մերսուհիների կողմից սեքսուալ բնույթի գործողություններ կատարելու վերաբերյալ և ստացված գումարը բաժանել միմյանց միջև` այդ կերպ 2016 թվականի հունվար ամսվա կեսերից մինչև 2016 թվականի փետրվարի 25-ն ընկած ժամանակահատվածում ստանալով գույքային օգուտ` նպաստել է վերջիններիս պոռնկությամբ զբաղվելուն (...) »:
5. Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննելով քրեական գործը, դատավճռի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը. «(...) Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով ամբաստանյալի կողմից մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու հանգամանքը, հանգում է հետևության, որ Հակոբ Ավետիսյանի մեղավորությունը` երկու անձի օգտագործելով, կացարան պարբերաբար տրամադրելով պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու մեջ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
(...) Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ պոռնկության բուն էությունը սեքսուալ բնույթի ծառայությունների մատուցումն է: Այլ կերպ` պոռնկությունն ուղղված է վարձատրության դիմաց որևէ անձի մոտ սեռական գրգռում հարուցելուն և վերջինիս սեռական պահանջմունքները բավարարելուն, ուստի այն չի կարող սահմանափակվել միայն սեռական հարաբերությամբ կամ սեռական ակտով: Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ` պոռնկությունը պետք է լայն իմաստով մեկնաբանվի՝ ներառելով նաև անորոշ շրջանակի անձանց սեռական կրքերին հագուրդ տալուն ուղղված ցանկացած սեքսուալ բնույթի գործողությունների կատարումը: Վերոնշյալ գործողությունների կատարման արդյունքում ևս առավել քան ոտնահարվում են հասարակության անդամների բարոյական բնականոն զարգացման պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները, խաթարվում սեռերի փոխհարաբերության և սեռական մշակույթի ձևավորման վերաբերյալ հասարակության անդամների բարոյական պատկերացումները: Մինչդեռ, պոռնկության հասկացության չարդարացված նեղ մեկնաբանությունը չի բխում այս երևույթի բուն էությունից և դրա դեմ արդյունավետ պայքար ծավալելու անհրաժեշտությունից` հաշվի առնելով հատկապես օրենքով պահպանվող և տվյալ արարքի կատարման արդյունքում ոտնահարվող հասարակական հարաբերությունների բնույթն ու կարևորությունը: (…) »:
6. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Հակոբ Ավետիսյանի գործով 2021 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ արձանագրել է. «(…) Պոռնկության բուն էությունը սեքսուալ բնույթի ծառայությունների մատուցումն է: Այլ կերպ` պոռնկությունն ուղղված է վարձատրության դիմաց որևէ անձի մոտ սեռական գրգռում հարուցելուն և վերջինիս սեռական պահանջմունքները բավարարելուն, ուստի այն չի կարող սահմանափակվել միայն սեռական հարաբերությամբ կամ սեռական ակտով: Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ` պոռնկությունը պետք է լայն իմաստով մեկնաբանվի՝ ներառելով նաև անորոշ շրջանակի անձանց սեռական կրքերին հագուրդ տալուն ուղղված ցանկացած սեքսուալ բնույթի գործողությունների կատարումը: Վերոնշյալ գործողությունների կատարման արդյունքում ևս առավել քան ոտնահարվում են հասարակության անդամների բարոյական բնականոն զարգացման պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները, խաթարվում սեռերի փոխհարաբերության և սեռական մշակույթի ձևավորման վերաբերյալ հասարակության անդամների բարոյական պատկերացումները: Մինչդեռ, պոռնկության հասկացության չարդարացված նեղ մեկնաբանությունը չի բխում այս երևույթի բուն էությունից և դրա դեմ արդյունավետ պայքար ծավալելու անհրաժեշտությունից` հաշվի առնելով հատկապես օրենքով պահպանվող և տվյալ արարքի կատարման արդյունքում ոտնահարվող հասարակական հարաբերությունների բնույթն ու կարևորությունը:
Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պոռնկության դեպքում սեքսուալ բնույթի ծառայությունները մատուցվում են վարձատրության դիմաց, ինչի վերաբերյալ, որպես կանոն, ձեռք է բերվում նախնական պայմանավորվածություն: Այլ կերպ` նյութական օգուտ ստանալը պոռնկության էությունն արտացոլող պարտադիր հատկանիշ է, և հենց նյութական հատուցման հանգամանքն է թույլ տալիս պոռնկությունը տարանջատել արտաամուսնական այլ հարաբերություններից:
Բացի այդ, պոռնկության մասին կարող է խոսք գնալ միայն այն դեպքում, երբ անձը վարձատրության դիմաց սեքսուալ բնույթի ծառայությունները մատուցում է պարբերաբար։
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պոռնկությունը, որպես կանոն, բնութագրվում է նաև հաճախորդների անորոշ շրջանակով և հարաբերությունների պատահական բնույթով, անձնական համակրանքի և զուգընկերոջ հանդեպ սեռական հակումների բացակայությամբ, ինչը ենթադրում է պոռնկությամբ զբաղվող անձի հասանելի լինելը յուրաքանչյուրին, ով ցանկանում է օգտվել նրա ծառայություններից:
(…) 16. Վճռաբեկ դատարանը, նախորդ կետում մեջբերված և վերլուծված փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելով սույն որոշման 11-14-րդ կետերում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները սխալ եզրահանգման են եկել առ այն, որ սեքսուալ բնույթի գործողությունները պոռնկության բովանդակության բաղկացուցիչ մաս չեն հանդիսանում:
Վճռաբեկ դատարանը, հիմք ընդունելով միջազգային-իրավական ակտերում պոռնկությանը տրված բնորոշումը, ինչպես նաև սույն որոշման 14-րդ կետում կատարված վերլուծությունը, արձանագրում է, որ պոռնկությունը պետք է բովանդակային առումով լայն իմաստով մեկնաբանել և որպես այդպիսին դիտարկել վարձատրության դիմաց ցանկացած սեքսուալ բնույթի ծառայության մատուցումը, որը ներառում է ոչ միայն հաճախորդի հետ սեռական հարաբերությունը, այլ նաև սեքսուալ բնույթի գործողություններ կատարելը: Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ պոռնկության հասկացության չարդարացված նեղ մեկնաբանությունը չի բխում այս երևույթի բուն էությունից և դրա դեմ արդյունավետ պայքար ծավալելու անհրաժեշտությունից` հաշվի առնելով հատկապես օրենքով պահպանվող և տվյալ արարքի կատարման արդյունքում ոտնահարվող հասարակական հարաբերությունների բնույթն ու կարևորությունը:
Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով իրականացված դատաբժշկական-սեքսոլոգիական համալիր հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 16-1154 եզրակացության համաձայն` մերսուհիների կողմից կատարվել են սեքսուալ բնույթի գործողություններ, որոնք ուղղված են եղել հաճախորդների սեռական կրքի բավարարմանը (15): Ընդ որում, վերոնշյալ գործողություններն իրականացվել են վարձատրության դիմաց, անձանց անորոշ շրջանակի նկատմամբ` կրելով պարբերական բնույթ (16):
Ուստի, նման պայմաններում, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանների այն հետևությունը, որ պոռնկությունը կարող է դրսևորվել բացառապես բնական կամ խաթարված եղանակով սեռական հարաբերություններ ունենալով, հիմնավոր չէ:
16.1. Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի այն դատողությանը, որ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում հստակ ամրագրել է, որ պոռնկությամբ զբաղվելու օբյեկտիվ կողմի պարտադիր տարր է հանդիսանում վարձատրության դիմաց սեռական հարաբերության առկայությունը և այն կարող է դրսևորվել բացառապես սեռական հարաբերության կայացմամբ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հիշյալ որոշմամբ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը վերաբերել է ոչ թե պոռնկության հասկացության և հատկանիշների բացահայտմանը, այլ քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող կոնկրետ գործողության մեկնաբանմանը: Հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ պատճառաբանությունը հիմնավոր չէ:
16.2. Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի այն փաստարկին, որ հաճախորդը վճարել է ոչ թե սեռական կրքի բավարարման, այլ մատուցված մերսման ծառայության դիմաց, ապա Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ իրական հանցավոր գործունեության` պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու քողարկված ձև է հանրային որևէ հաստատություն (սրճարան, ակումբ, մերսման սրահ և այլն) պոռնկությամբ զբաղվելու համար օգտագործելը, որպիսի հանգամանքը Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատշաճ ուշադրության չի արժանացվել, չի վերլուծվել և չի գնահատվել գործի փաստական տվյալների համատեքստում, մինչդեռ քրեական գործում առկա ապացույցների պատշաճ վերլուծությունն ու գնահատումը թույլ կտար վերհանել մերսման սրահում մատուցվող ծառայությունների իրական բնույթը:
Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն առ այն, որ հաճախորդը որպես պայմանագրի կողմ վճարել է ոչ թե վերը նշված գործողությունների միջոցով սեռական գրգռում հարուցելու և կրքերը բավարարելու համար, այլ մատուցված մերսման ծառայության դիմաց, բավարար չափով պատճառաբանված չէ, Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել քրեական գործում առկա ապացույցների համակցությունը, ինչի արդյունքում կայացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրիք 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ (…)»:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

6. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքի հեղինակը, վկայակոչելով գործի փաստական հանգամանքները, ՀՀ սահմանադրական և վճռաբեկ դատարանների վերաբերելի որոշումները, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որը հանգեցրել է Հակոբ Ավետիսյանի համար ծանր հետևանքների. նրա նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու փոխարեն կայացվել է մեղադրական դատավճիռ, խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ, 12-րդ և 13-րդ հոդվածները:
Բողոքաբերը մասնավորապես նշել է, որ արդարացման հիմքը ոչ թե ապացույցների հետազոտման արդյունքն է, այլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի երկու որոշումների միմյանց հակասության պայմաններում քրեական օրենքի ճիշտ կիրառումը և օրենքի հետադարձ ուժի կիրառման արգելքի պայմաններում դատարանի կողմից Հ.Ավետիսյանի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու հնարավորությունը, ուստի նույնիսկ դատաքննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված` Հակոբ Ավետիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքը` հանցակազմի բացակայությունը:
Ըստ Բողոքաբերի` Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցն այն է, թե արդյոք Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ` հիմք չընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Վարդան Հարությունյանի վերաբերյալ 28.08.2015թ. թիվ ԵՇԴ/0041/01/14 որոշման 15-րդ և 15.1-րդ կետերում արված մեկնաբանությունը, ըստ որի` սեռական հարաբերությունը որպես հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը առաջացնող գործողություն է դիտարկվել և որոշակիացվել է, որ սեքսուալ բնույթի գործողությունները հանցագործության օբյեկտիվ կողմի գործողություն չեն հանդիսանում: Օրենքի հետադարձ ուժի կիրառման արգելքի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ ամրագրված այն մեկնաբանությունը, ըստ որի` սեքսուալ բնույթի գործողությունները ևս օբյեկտիվ կողմի հատկանիշ են, արդյոք կարող էր հետադարձ ուժ ունենալ և բացասական հետևանքներ առաջացնել Հակոբ Ավետիսյանի համար, երբ ենթադրյալ հանցանքի կատարելու օրվա դրությամբ սեքսուալ բնույթի գործողությունները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի օբյկետիվ կողմի տարր չեն դիտարկվել և դրա մասին Հակոբ Ավետիսյանը օրենքի ուժով տեղյակ լինել չէր կարող:
Ըստ էության ՀՀ վճռաբեկ դատարանը խեղաթյուրել է իր նախկին որոշումը, քանի որ դրանում հստակ նշել է, որ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է սեռական հարաբերության համար միջնորդելով, այնինչ 2021 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշման մեջ վերարտադրելով իր նախկին որոշումը, այդ ձևակերպումը` որպես որոշման մեջ գոյություն ունեցող չափանիշ, չի նշել, ինչն անթույլատրելի է:
Բողոքաբերի պնդմամբ` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2021 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշման մեջ նշել է, որ Վ.Հարությունյանի գործը կոնկրետ սեռական հարաբերության գործողության մասով է քննության առել, մինչդեռ քննության է առնվել մարմնավաճառության գործողությունը, որն իր մեջ պարունակում է նաև սեքսուալ բնույթի գործողություններ, ուստի Վճռաբեկ դատարանի եզրահանգումը իրականությանը չի համապատասխանում առնվազն իր կողմից կայացված որոշման մեջ նշված ապացույցների հետազոտման արդյունքում, ուստի Առաջին ատյանի դատարանը պետք է արձանագրեր, որ Հակոբ Ավետիսյանը չէր կարող տեղյալ լինել, որ սեքսուալ բնույթի գործողությունները ևս քննարկվող հանցագործության տարր են հանդիսանում:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերը բառացիորեն խնդրել է. «(...) Բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի` 2021 թվականի հունվարի 15-ի դատավճիռը, փոփոխել և կայացնել նոր դատական ակտ` արդարացման դատավճիռ` ճանաչելով և հոչակելով Հակոբ Ավետիսյանի անմեղությունը»:

Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.

7. Դատական նիստում պաշտպան Գ.Մելիքյանը ներկայացրեց վերաքննիչ բողոքը պնդեց և խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.

8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` «Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 6-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր է արդյոք ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով մեղավոր ճանաչելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
9. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու համար, այն է` «Պոռնկությամբ զբաղվելու համար հաստատություն ստեղծելը, ղեկավարելը կամ պահելը կամ որևէ հանրային հաստատություն պոռնկությամբ զբաղվելու համար օգտագործելը կամ այլ անձի պոռնկությամբ զբաղվելու համար բնակարան կամ այլ կացարան պարբերաբար տրամադրելը կամ գույքային օգուտ ստանալով՝ պոռնկությամբ զբաղվելուն այլ ձևով նպաստելը, եթե բացակայում են սույն օրենսգրքի 132-րդ կամ 132.2-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշները:
(…) 2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝
(…) 5) երկու կամ ավելի անձանց օգտագործելով (…)»:
Պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելը դասվում է բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքին, որը խաթարում է սեռերի փոխհարաբերության և սեռական մշակույթի ձևավորման վերաբերյալ հասարակության անդամների բարոյական պատկերացումները: Քննարկվող հանցագործության օբյեկտը հասարակության անդամների բարոյական բնականոն զարգացման պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են, իսկ սուբյեկտիվ կողմից այն դրսևորվում է միայն մեղքի ուղղակի դիտավորության ձևով:
Օբյետիվ կողմից պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու հանցակազմը կատարվում է երկընտրելի գործողություններով, այն է`
- պոռնկությամբ զբաղվելու համար հաստատություն ստեղծելով, ղեկավարելով կամ պահելով,
- կամ որևէ հանրային հաստատություն պոռնկությամբ զբաղվելու համար օգտագործելով,
- կամ այլ անձի պոռնկությամբ զբաղվելու համար բնակարան կամ այլ կացարան պարբերաբար տրամադրելով,
- կամ գույքային օգուտ ստանալով՝ պոռնկությամբ զբաղվելուն այլ ձևով նպաստելով (6):
Ընդ որում, քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող նշված գործողությունների և այլ անձանց կողմից պոռնկությամբ զբաղվելու միջև պատճառական կապի առկայությունը հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ է, հետևաբար «պոռնկություն» եզրույթի բովանդակության բացահայտումն ունի կարևոր իրավական նշանակություն:
Պոռնկության շահագործումը` պայմանավորված դրա բարձր եկամտաբերությամբ, ներկայումս անդրազգային հիմնախնդիր է, ուստի պատահական չէ, որ միջազգային մի շարք փաստաթղթերով այն բնութագրվում է որպես «չարիք» և մարդու արժանապատվությանն ու հիմնարար իրավունքներին անհամատեղելի երևույթ: Պոռնկության դեմ պայքարը հատուկ կարևորություն է ձեռք բերում ոչ միայն հասարակության անդամների բարոյականության, այլև անչափահասների և ընտանիքի շահերի պաշտպանության տեսանկյունից, քանի որ շատ հաճախ դրանում ներգրավվում են երեխաներ ու դեռահասներ, ինչը լուրջ սպառնալիք է վերջիններիս իրավունքների և օրինական շահերի համար: Բացի այդ, պոռնկության հետ կապված հանցագործությունները հաճախ կարող են ուղեկցվել առավել վտանգավոր հանցավոր արարքների կատարմամբ, ինչպիսիք են, մասնավորապես, թրաֆիքինգը, անչափահասներին հանցավոր գործունեության մեջ ներգրավելը, բռնաբարություններն ու սեքսուալ բնույթի բռնի գործողությունները և այլն:
Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 1-ին հոդվածի համաձայն` «Բոլոր մարդիկ ծնվում են ազատ ու հավասար իրենց արժանապատվությամբ և իրավունքներով (…)»:
«Մարդկանց առևտրի և երրորդ անձանց կողմից պոռնկության շահագործման դեմ պայքարի մասին» Միավորված ազգերի կազմակերպության կոնվենցիայի 1-ին հոդվածում ընդգծվում է, որ կոնվենցիայի կողմերը պարտավորվում են պատժել յուրաքանչյուրին, ով մեկ ուրիշի սեռական ցանկությունները բավարարելու համար շահագործում է այլ անձի պոռնկությունը՝ նույնիսկ նրա համաձայնությամբ»:
Միջազգային իրավունքում պոռնկության շահագործումը դիտվում է որպես մարդու իրավունքների վերաբերյալ համընդհանուր ճանաչում ստացած միջազգային իրավանորմերի և միջազգային չափորոշիչների խախտում: Մասնավորապես, «Մարդկանց առևտրի և երրորդ անձանց կողմից պոռնկության շահագործման դեմ պայքարի մասին» կոնվենցիայի նախաբանում պոռնկությունը բնութագրվում է որպես չարիք և անձի արժանապատվությանն ու արժեքին անհամատեղելի երևույթ, ինչը լուրջ սպառնալիք է մարդու, ընտանիքի և ողջ հասարակության բարեկեցության համար: Հետևաբար, սեռական հարաբերությունը, սեքսուալ բնույթի ծառայությունները կամ արժանապատվությունը նվաստացնող կամ շահագործման հետ կապված այլ գործողությունները դրամի, աշխատանքի, ապրանքների կամ ծառայության դիմաց անթույլատրելի են: Միջազգային իրավանորմերը պարտավորեցնում են պետություններին ձեռնարկելու անհրաժեշտ միջոցառումներ, այդ թվում` օրենսդրական, պոռնկության շահագործման ցանկացած դրսևորում կանխարգելելու ուղղությամբ, ուստի յուրաքանչյուր անձ, ով եկամուտ կստանա և կնպաստի այլ անձի պոռնկությամբ զբաղվելուն` նույնիսկ նրա համաձայնությամբ, պետք է ենթարկվի պատասխանատվության:
Այսպիսով, պոռնկության շահագործման ցանկացած դրսևորում խիստ դատապարտելի է և հանգեցնում է մարդու հիմնարար իրավունքների խախտման: Ընդ որում, հարկ է նկատել, որ միջազգային փաստաթղթերով պոռնկությունը բավականին լայն է բնորոշվում, ինչի ներքո է դիտարկվում վարձատրության դիմաց մեկ այլ անձի սեռական պահանջմունքների բավարարմանն ուղղված ցանկացած բնույթի սեքսուալ ծառայությունների մատուցումը :
10. Ամբաստանյալ Հակոբ Ավետիսյանի պաշտպան Գ.Մելիքյանի վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2021 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշման համատեքստում ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով մեղավոր ճանաչելու իրավաչափությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության արագացված կարգի կիրառմամբ քննելով գործը, եկել է մեղսագրված արարքում ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի մեղավորության մասին քրեաիրավական ու քրեադատավարական օրենսդրության պահանջներին համապատասխանող իրավաչափ և գործի փաստական տվյալներից բխող հիմնավոր ու պատճառաբանված հետևության, որը բխում է վերաբերելի իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների պատշաճ վերլուծությունից:
Անդրադառնալով բողոքաբերի այն փաստարկին, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2021 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմանը չէր կարող հետադարձ ուժ տալ և կիրառել սույն գործի փաստական հանգամանքների նկատմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
«ՀՀ դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 10-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Նույնանման փաստերով այլ գործով Վճռաբեկ դատարանի կողմից իրավական նորմի մեկնաբանությունից տարբերվող մեկնաբանության դեպքում դատարանը պետք է հիմնավորի օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտի՝ Վճռաբեկ դատարանի մեկնաբանությունից շեղվելը»:
ՀՀ Սահմանդրության 72-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ոք չի կարող դատապարտվել այնպիսի գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին հանցագործություն չի հանդիսացել: Չի կարող նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը ենթակա էր կիրառման հանցանք կատարելու պահին: Արարքի պատժելիությունը վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենքն ունի հետադարձ ուժ»:
ՀՀ Սահմանդրության 73-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Անձի իրավական վիճակը վատթարացնող օրենքները և այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ չունեն:
2. Անձի իրավական վիճակը բարելավող օրենքները և այլ իրավական ակտերը հետադարձ ուժ ունեն, եթե դա նախատեսված է այդ ակտերով»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, քրեական հանցագործություն չի համարվել։ Չի կարող նաև նշանակվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որը կիրառելի է եղել քրեական հանցագործության կատարման պահին»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Արարքի հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենքը հետադարձ ուժ ունի, այսինքն՝ տարածվում է մինչև այդ օրենքն ուժի մեջ մտնելը համապատասխան արարք կատարած անձանց, այդ թվում՝ այն անձանց վրա, ովքեր կրում են պատիժը կամ կրել են դա, սակայն ունեն դատվածություն:
2. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենքը հետադարձ ուժ չունի:
3.Պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և միաժամանակ պատասխանատվությունը մասնակիորեն խստացնող օրենքը հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք վճիռներում, մասնավորապես, Գ.-ն ընդդեմ Ֆրանսիայի գործով սահմանել է, որ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է, որ միայն օրենքով կարող է սահմանվել, թե որ արարքներն են համարվում հանցագործություն, և ինչ պատիժներ են նախատեսվում դրանց կատարման համար, ինչպես նաև արգելում է ի վնաս մեղադրյալի` հետադարձության կարգով քրեական օրենքի կիրառումը (տե՛ս G. v France, գանգատ թիվ 15312/89, 1995 թվականի սեպտեմբերի 27-ի վճիռ, կետ 24)։
Կոկկինակիսն ընդդեմ Հունաստանի գործով Եվրոպական դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին կետը նախատեսված չէ միայն այն բանի համար, որ ի վնաս մեղադրյալի հետադարձության կարգով քրեական օրենքի կիրառումն արգելվի։ Այն ընդհանուր առմամբ ամրագրում է նաև այն սկզբունքը, որ միայն օրենքը կարող է սահմանել հանցանքը և նախատեսել պատիժը (nullum crimen, nulla poena sine lege), ինչպես նաև այն սկզբունքը, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանության ենթարկվի, օրինակ՝ այն չպետք է կիրառվի անալոգիայով։ Դրանից հետևում է, որ հանցանքը պետք է հստակորեն սահմանված լինի օրենքում, իսկ այս պայմանն ապահովված է այն դեպքում, երբ անձը համապատասխան դրույթի ձևակերպումից, անհրաժեշտության դեպքում՝ դատարանների մեկնաբանության օգնությամբ, կարող է հասկանալ, թե հատկապես ո՛ր գործողության ու անգործության համար է նա ենթակա պատասխանատվության (տե՛ս Kokkinakis v. Greece, գանգատ թիվ 14307/88, 1993 թվականի մայիսի 25-ի վճիռ, կետ 52)։
Անդրադառնալով նորմերի ընդհանուր մեկնաբանման, մասնավորապես նորմի դատական մեկնաբանման հարցին՝ Եվրոպական դատարանը նշել է, որ ցանկացած իրավական համակարգում, ներառյալ քրեականը, որքան էլ հստակ ձևակերպված լինի նորմը, դատական մեկնաբանումն անխուսափելի է: Միշտ էլ անհրաժեշտություն է առաջանալու մեկնաբանել անհասկանալի պահերը և հարմարեցնել փոփոխված հանգամանքներին: Անդամ պետությունների (…) իրավական ավանդույթները վկայում են, որ դատական պրակտիկան որպես իրավունքի աղբյուր նպաստում է քրեական իրավունքի զարգացմանը: Քրեական պատասխանատվության կանոնների պարզաբանումը ենթադրում է դատական պրակտիկայի կողմից դրանց հետևողական՝ գործից գործ մեկնաբանում: Այն Կոնվենցիային համահունչ լինելը պահանջում է մեկնաբանման համապատասխանությունն իրավախախտման բնույթին և որոշման ողջամիտ որոշակիություն (տե՛ս C.R. с. Royaume-Uni, 34; S.W. с. Royaume-Uni, 36)։
Վերոգրյալի վերլուծությամբ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) կանոնը համընդհանուր ճանաչում ստացած հիմնարար սկզբունք է և իրավունքի գերակայության կարևորագույն տարր։ Այն բացառիկ նշանակություն ունի մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում, հետևաբար նշված սկզբունքից շեղումը բացարձակապես անթույլատրելի է։ Սա նշանակում է, որ անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, եթե արարքը կատարելու ժամանակ գործող օրենքով այն հանցագործություն չի համարվել, ինչպես նաև` հանցանք կատարած անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն այն օրենքով, որը գործել է նրա կողմից արարքը կատարելու ժամանակ։ Հիշյալ սկզբունքի բաղադրատարր է նաև այն դրույթը, համաձայն որի` չի կարող կիրառվել ավելի ծանր պատիժ, քան այն, որն օրենքով կիրառելի է եղել հանցագործության կատարման պահին։
Բացի այդ, իրավական նորմի, այդ թվում քրեական օրենքի մեկնաբանումը չի հակասում ՀՀ սահմանադրությամբ և Կոնվենցիայով ամրագրված «չկա հանցագործություն և պատիժ, եթե այն սահմանված չէ օրենքով» (nullum crimen, nulla poena sine lege) սկզբունքին, եթե այն ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանության չի ենթարկվել, օրինակ՝ կիրառվել անալոգիայով, ինչպես նաև՝ եթե համապատասխանում է իրավախախտման բնույթին և ունի ողջամիտ որոշակիություն:
Վերոգրյալի վերլուծությունից հետևում է նաև, որ որ «հետադարձ ուժ տալ» եզրույթը վերաբերում է միայն նորմատիվ իրավական ակտերին, մասնավորապես` օրենքին, և մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը ծագած հարաբերությունների վրա տարածվելու կամ չտարածվելու հարցը կարող է բարձրացվել միայն, երբ խոսքն օրենքի մասին է: Ավելին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումները պետք է բխեն օրենքից և չհակասեն դրան: Այլ կերպ՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումները «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի իմաստով նորմատիվ իրավական ակտեր չեն, այլ դատական ակտեր, ուստի վերոգրյալ իրավանորմերի իմաստով դրանք որպես անձի վիճակը վատթարացնող օրենք դիտարկելը և ըստ այդմ՝ հետադարձության համատեքստում քննարկելն առարկայազուրկ է:
Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը, ի թիվս այլնի, իր սահմանադարական լիազորությունների շրջանակում՝ դատական ակտերը վերանայելու միջոցով կոչված է ապահովելու օրենքների և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառությունը, որն իրականացնում է իրավական նորմի մեկնաբանության միջոցով: Այսինքն, Վճռաբեկ դատարանը ոչ թե իրականացնում է օրինաստեղծ գործունեություն՝ ստեղծում է իրավունքի նորմեր, այլ բացահայտում է արդեն իսկ եղած նորմերի այն բովանդակությունը, որը համապատասխան փաստերի նկատմամբ նախկինում կիրառված չլինելու պայմաններում մնացել է անհայտ: Այլ կերպ՝ Վճռաբեկ դատարանի որոշումներով ոչ թե ստեղծվում են նոր նորմեր կամ արձանագրվում դրանց նոր բովանդակությունը, այլ՝ վեր է հանվում նորմերի ունեցած ներքին բովանդակությունը, որոնք դրանք ունեին նաև մինչև Վճռաբեկ դատարանի կողմից դրանց մեկնաբանման արդյունքում որոշում կայացնելը:
Հետևաբար, բողոքաբերի պնդումը, որ հետադարձ ուժ է տրվել Վճռաբեկ դատարանի հիշյալ որոշմանը՝ վատթարացնելով ամբաստանյալի վիճակը՝ անհիմն է: Այլ կերպ՝ Առաջին ատյանի դատարանը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի դատարանի 2021 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշման լույսի ներքո քննելով գործը և կայացնելով մեղադրական դատավճիռ, դատական սխալ թույլ չի տվել:
Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն պնդմանը, որ 2021 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը խեղաթյուրել է իր նախկին որոշումը, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Վճռաբեկ դատարանը, Հակոբ Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի հանցակազմը, ըստ էության զարգացրել է նախկինում Վ.Հարությունյանի գործով արված իր դիրքորոշումները: Ավելին, նշված որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև Հ.Ավետիսյանի և Վ.Հարությունյանի գործերի տարբերություններին ու առանձնահատկություններին, ուստի հակառակի մասին Բողոքաբերի պնդումներն անհիմն են, իսկ անհամաձայնությունը բավարար չէ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն ներկայացվել, իսկ գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի փաստական տվյալներ ու հիմնավորումներ, որոնք հնարավորություն կտային շեղվել Վճռաբեկ դատարանի՝ 2021 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածին տրված մեկնաբանությունից և տալ տարբերվող մեկնաբանություն: Հետևաբար, վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և ամբաստանյալ Ա.Ավետիսյանին արդարացնելու հիմքերը բացակայում են:
Վերոգրյալի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առկա չեն օբյեկտիվ իրականության մեջ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ, որոնք հիմք կհանդիսանային Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2021 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշումը չկիրառելու համար, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը՝ Հ.Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցագործության մեջ մեղավոր ճանաչելու մասին, հիմնավոր է և բխում է գործի նյութերից:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու հիմքերը: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ Հ.Ավետիսյանի պաշտպան Գ.Մելիքյանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-387-րդ, 393-394-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Պաշտպան Գ.Մելիքյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի հունվարի 15-ի թիվ ԵԱՔԴ/0217/01/16 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:




ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Լ. ԱԲԳԱՐՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ

Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ

ԵԱՔԴ/0217/01/16


ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

Նախագահությամբ` դատավոր Դ. Գրիգորյան
քարտուղարությամբ` Գ.Վարդանյանի
Մասնակցությամբ`
մեղադրող` Գ.Ալոյանի
պաշտպան՝ Գ.Մելիքյանի


Դռնփակ դատական նիստում 2018 թվականի փետրվարի 15-ին Երևան քաղաքում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի, ծնված 1979 թվականի դեկտեմբերի 24-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երեք անչափահաս երեխա, աշխատում է <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում որպես տնօրեն, նախկինում չդատված, հաշվառված է Կոտայքի մարզ, գյուղ Վերին Պտղնի, Նոր թաղամաս, տուն 6, փաստացի բնակվում է ք.Երևան, Սունդուկյան փողոց, շենք 28, բնակարան 6:
Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, իրեն մեղավոր չի ճանաչել:

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.

ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Ռաֆաելյանի 2016 թվականի մարտի 10-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14113816 քրեական գործը:
Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանին 2016 թվականի հոկտեմբերի 31-ին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով այն բանի համար, որ նա 2016 թվականի հունվար ամսվա կեսերից մինչև 2016 թվականի փետրվարի 25-ն ընկած ժամանակահատվածում նպաստել է Գայանե Արթուրի Ասատրյանի և Լիդա Մարտիրոսի Մանուկյանի կողմից պոռնկությամբ զբաղվելուն` վերջիններիս պոռնկությամբ զբաղվելու համար պարբերաբար կացարան տրամադրելով:
Այսպես.
Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանը 2015թ. օգոստոսի 17-ին վարձակալել է Երևան քաղաքի Կոմիտաս 40 հասցեում գտնվող տարածքը և պոռնկությամբ զբաղվելու համար ստեղծել հաստատություն` <<Դայմոնդ>> մերսման սրահը, որտեղ որպես մերսուհիներ աշխատանքի է ընդունել Գայանե Արթուրի Ասատրյանին և Լիդա Մարտիրոսի Մանուկյանին: Նշված մերսման սրահում հաճախորդներ ապահովելու նպատակով իր կողմից աշխատանքի ընդունած մերսուհիների հետ ձեռք է բերել համապատասխան պայմանավորվածություն հաճախորդների ցանկության դեպքում մերսուհիների կողմից սեքսուալ բնույթի գործողություններ կատարելու վերաբերյալ և ստացված գումարը բաժանել միմյանց միջև` այդ կերպ 2016 թվականի հունվար ամսվա կեսերից մինչև 2016 թվականի փետրվարի 25-ն ընկած ժամանակահատվածում ստանալով գույքային օգուտ` նպաստել է վերջիններիս պոռնկությամբ զբաղվելուն:
Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի նկատմամբ 2016 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2016 թվականի նոյեմբերի 18-ին Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի վերաբերյալ թիվ 14113816 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԱՔԴ/0217/01/16 համարը:

2.Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի շուրջ հարցաքննվելիս ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանն իրեն մեղավոր չճանաչեց և վիճարկեց առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ապա¬ցույցները, ընդհանրացված կարգով` այդ ապացույցների հիման վրա մեղադրական եզրակա¬ցութ¬յունում մեղադրող կողմի ներկայացրած հետևությունները և ցուցմունք տալով նշեց, որ մինչ այս դեպքը 2014թ.-ից 2015-ն ընկած ժամանակահատվածում, հստակ օր չի հիշում, եղբոր հետ միասին մերսման սրահ են բացել, որի կապակցությամբ նախապատրաստված նյութերով որոշում է կայացվել քրեական գործ հարուցելը մերժելու մասին՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով: Դրանից հետո հասկանալով, որ մերսման սրահ աշխատացնելը և այդ կապակցությամբ կատարվող գործողությունները հանցակազմ չեն պարունակում, որոշել է առանձնանալ՝ 2016թ.-ին արդեն իսկ բացելով իր սեփական <<Դայմոնդ>> մերսման սրահը:
Հիշյալ <<Դայմոնդ>> մերսման սրահի առանձնասենյակներում նկարահանող սարքեր չեն տեղադրվել, իսկ մերսման ընթացքում ներսում բացի մերսուհուց և հաճախորդից այլ անձ ներկա չի եղել: Մերսման ընթացքում հաճախորդի և մերսուհու միջև սեռական ակտի կամ այլ՝ այդ թվում սեքսուալ բնույթի գործողությունների կատարումը բացառելու նպատակով սրահի մենեջերին իրավունք է վերապահվել մուտք գործել առանձնասենյակներ:
<<Դայմոնդ>> մերսման սրահում մերսուհիներին աշխատանքի ընդունելիս պայմանագիր է կնքվել վերջիններիս հետ, բացի այդ, նրանցից պահանջվել է պահպանել կարևոր պայմաններից մեկն, այն է՝ սեռական հարաբերությունների մեջ չմտնել հաճախորդի հետ, որպիսիք մերսման սրահ ողջ գործունեության ընթացքում տեղի չեն ունեցել: Նշեց նաև, որ նախկինում որոշ մերսման տեսակներում որպես մարմնի մաս ընդգրկված է եղել նաև առնանդամի մերսումը, սակայն տվյալ քրեական գործի նախաքննությամբ պայմանավորված այլևս նման ծառայություններ չեն մատուցվում:


/դատական նիստի արձանագրություն/

-Վկա Լիանա Սանասարի Էլոյանը դատաքննության ընթացքում ըստ էության ցուցմունք տվեց և նշեց, որ 2016 թվականին, կոնկրետ օրը չի հիշում, զանգահարել է <<Դայմոնդ>> մերսման սրահի տնօրեն Հակոբ Ավետիսյանը և աշխատանք առաջարկել Կոմիտասի պողոտայում գտնվող <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում, որն ինքը չի մերժել և փորձաշրջան է անցել: Այդ ընթացքում տնօրենն իրեն ներկայացրել է, որ մերսման սրահում բացառապես մերսում է կատարվում, որից հետո մենեջերը ծանոթացրել է մերսման տեսակներին և մատուցվող ծառայության գնացուցակին: Ըստ այդմ մատուցվել է երեք տեսակի մերսում, դրանք են՝ <<կլասիկ>>, ամբողջ մարմնի մկանային մերսում, որի ընթացքում մերսողը եղել է հագուստներով, <<արևելյան-սպորտային>>՝ մարմնի ամբողջ մկանային մերսում կոշտ եղանակով՝ արմունկներով և ծնկներով, որի ընթացքում մերսողը լինում է կիսամերկ և <<թայլանդական>>՝ մարմնի հանգստացում նուրբ էլեմենտներով, որի ընթացքում մերսողը լինում է կիսամերկ: Մերսումները սկսվում էին մեջքի հատվածից և ավարտվում ոտքերից: Մերսման կատարման եղանակների, ձևերի, գների վերաբերյալ տեղեկանում էին մենեջերից և աշխատակիցներից:
Հիշյալ մերսման տեսակների դիմաց վճարվող գները տարբեր են եղել, սակայն դեպքից հետո բավականին տևական ժամանակ անցելու պատճառով կոնկրետ չի հիշում, թե որ տեսակի համար ինչքան գումար է վճարվել, բայց հիշում է որ դրանք տատանվում էին 10.000-ից մինչև 30.000 հազար ՀՀ դրամի սահմաններում: Մերսման ժամանակ կատարվել է մարմնի բոլոր մասերի, այդ թվում՝ առնանդամի մերսում, սակայն ոչ առանձին ձեռնաշարժության կերպով:
Հրապարակվեց և հետազոտվեց վկա Լիանա Սանասարի Էլոյանի նախաքննական`2016 թվականի ապրիլի 6-ի ցուցմունքը, համաձայն որի 2016 թվականի փետրվար ամսին աշխատանք էր փնտրում և համապատասխան հայտարարություն է տեղադրել <<List.am>> կայքում: Հիշյալ հայտարարության մեջ նշված 098-04-94-44 բջջային հեռախոսահամարին զանգահարել է մի տղամարդ, ներկայացել է Հակոբ Ավետիսյան անվամբ և իրեն առաջարկել է մերսուհու աշխատանք` մերսման սրահում: Ասել է, որ նրանց մոտ մշտապես լինում են մեծ թվով հաճախորդներ, հրավիրել է աշխատանքի: Այդպես, 2016 թվականի փետրվարի 24-ին` ժամը 18:00-ի սահմաններում գնացել է Երևան քաղաքի Կոմիտասի 40 հասցեում գործող <<Դայմոնդ>> մերսման սրահ, որտեղ հանդիպել է տնօրեն Հակոբ Ավետիսյանին: Նա իրեն ներկայացրել է աշխատանքի պայմաններին, ասել է, որ <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում կատարվում է երեք տեսակի մերսում` <<Ռելաքս-կլասիկ>>, <<Արևելյան>>, <<Էռո>>, տեսակի մերսումներ, որոնց արժեքը համապատասխանաբար կազմում է 10.000, 15.000, 20.000 ՀՀ դրամ: Միաժամանակ հակոբն իրեն ասել է, որ <<Ռելաքս>> տեսակի մերսումը կատարվում է ռեզինե տաբատով <<լասինա>> և կարճ բլուզով, տևողությունը 45 րոպե, <<Ռելաքս>> մերսման ժամանակ կատարվում է ամբողջ մարմնի մերսում, որի ընթացքում հաճախորդը գտնվում է ամբողջությամբ մերկ վիճակում: Մերսման վերջում ձեռնաշարժությամբ կատարվում է սեռական կրքի բավարարում: <<Արևելյան>> տեսակի մերսումը կատարվում է միայն ներքնազգեստով, տևողությունը 1 ժամ է, <<Արևելյան>> մերսման ժամանակ կատարվում է ամբողջական մարմնի մերսում, որի ընթացքում հաճախորդը գտնվում է ամբողջությամբ մերկ վիճակում: Մերսման վերջում ձեռնաշարժությամբ կատարվում է սեռական կրքի բավարարում: <<Էռո>> մերսումները հպումներով, շոյանքներով մերսում է, որի ժամանակ մերսուհին մերկ մարմնով նստում է մերսման ներքնակին պարկած հաճախորդի վրա, կրծքերով մարմնի մյուս մասերով հպվում է լրիվ մերկ վիճակում գտնվող հաճախորդի մարմնին, կրծքերով շոյում հաճախորդի մարմինը, որից հետո մերսման վերջում ձեռնաշարժությամբ կատարում սեռական կրքի բավարարում: Քանի որ ինքը հիշյալ մերսման սրահում աշխատել է ընդամենը մի քանի ժամ, ուստի աշխատած ժամանակահատվածում միայն մեկ անգամ կատարել է <<Արևելյան>> տեսակի մերսում:
Մերսման սրահի տնօրեն Հակոբ Ավետիսյանը տեղյակ է եղել, որ մերսման վերջում տեղի է ունեցել ռելաքս հանգստացում: Աշխատած ժամանակ սրահն ունեցել է 4-5 հաճախորդ: Միաժամանակ նշել է, որ Հակոբ Ավետիսյանն իրեն աշխատանքի ընդունելիս զգուշացրել է, որ սրահում մերսուհիներին խստիվ արգելվում է հաճախորդների հետ ունենալ որևէ տեսակի սեռական հարաբերություն: Որքանով որ ինքը հասկացել է նախքան սրահ գալը զանգահարում և ժամ են պայմանավորվում: <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում չկար մերսման տեսակ, որն ուղեկցվեր սեռական օրգանների շփմամբ հաճախորդի սեռական օրգանների հետ: Երբ հաճախորդը մտնում է մերսման սրահ և մենեջերը նրան ծանոթացնում է մերսման պայմաններին և տեսակներին և հաճախորդը մերսվելու ցանկություն է հայտնում, ապա այդ դեպքում մենեջերը սրահ է հրավիրում իրենց` մերսուհիններին, հաճախորդը ընտրում է, թե որ մերսուհին է ցանկանում, որ իրեն մերսի, որից հետո մենեջերը իրենց ուղեկցում է մերսման սենյակ: <<Դայմոնդ>> սրահում աշխատել է ընդամենը մի քանի ժամ:
Հրապարակման կապակցությամբ պատասխանելով կողմերի և դատարանի հարցերին վկա Լիանա Էլոյանը ցուցմունք տվեց և նշեց, որ նախաքննական ցուցմունքը ճիշտ է, այն համապատասխանում է իրականություն, եթե նշել է, որ տնօրենը տեղյակ է եղել, ուրեմն այդպես է: Նախաքննական ցուցմունքը ճիշտ է, սակայն <<սեռական կրքի բավարարում>> արտահայտությունն իր բառապաշարում չկա, իսկ նշված երևույթն ինքը հասկանում և բնութագրում է որպես գրգռվածության ժամանակ տեղի ունեցող սերմնաժայթքում:
<<Դայմոնդ>> մերսման սրահում կարճ ժամանակահատված է աշխատել, որի ընթացքում մերսման ձևերի և գների վերաբերյալ տեղեկություններն իրեն հայտնել են ինչպես Հ.Ավետիսյանը, այնպես էլ մենեջերը և մյուս աշխատակիցները:

/դատական նիստի արձանագրություն/

-Վկա Կարինե Թորոսի Դեմիրճյանը դատաքննության ընթացքում ըստ էության ցուցմունք տվեց և նշեց, որ աշխատել է <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում, որի տնօրենն է հանդիսացել Հակոբ Ավետիսյանը: Հիշյալ մերսման սրահում աշխատել են չորս կամ հինգ աշխատակիցներ, որոնք մերսումներ են կատարել: Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ է մտել հաճախորդների այցելության դեպքում վերջիններիս մերսման տեսակներին ծանոթացները, ինչպես նաև նրանց գրանցելը: <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում կատարվում էին երկու տեսակի մերսումներ` <<արևելյան>> և <<կլասիկ>>: <<Կլասիկ>> մերսման դեպքում կատարվում է մարմնի ընդհանուր հանգստացում, որի ժամանակ մերսուհին սպորտային հագուստով է լինում, իսկ հաճախորդը` ներքնազգեստով: <<Արևելյան>> մերսման դեպքում մերսուհին այն կատարում է տրիկոյով և մայկայով: Մերսման սենյակներում երաժշտություն է միացված, դրանք այդքան էլ լուսավոր չեն: <<Արևելյան>> մերսման դեպքում մերսվում է հաճախորդի ամբողջ մարմինը, այդ թվում նաև` առնանդամը, սակայն իր աշխատելու ընթացքում <<ռելաքս>> տեսակի մերսում չի կատարել: Առանձին առնանդամի մերսում չի կատարվել՝ սեռական բավարարվածության հանգստացում չի եղել: Մերսման տեսակները հաճախորդին ներկայացնելու ժամանակ վերջիններիս տեղեկացրել են, որ <<ռելաքս>> մերսման ընթացքում առնանդամի հանգստացում և ձեռնաշարժություն չի կատարվելու:
Մինչ դեպքը պետք է կատարեին նաև երրորդ՝ <<եռո>> տեսակի մերսումը, որը ներառում է նաև առնանդամի հանգստացում և ձեռնաշարժություն:
Նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը հիշում է, սակայն չի հիշում, թե նախաքննության ընթացքում ցուցմունք տալու ժամանակ մերսման քանի տեսակներ է նշել:
Մերսման սրահում աշխատող մերսուհինների և տնօրենի միջև պայմանագրեր են կնքված եղել, որոնք մերսուհիները կարդացել և ստորագրել են: Տնօրենը մերսուհիներին մշտապես հորդորել է, որ մերսումներից զատ հաճախորդների հետ սեռական հարաբերությունների մեջ չմտնեն և սեռական բավարարություն չլինի, հակառակ դեպքում կհեռացվեն աշխատանքից, մերսման ընթացքում սեռական հարաբերություններ տեղի ունենալու դեպքում տնօրեն Հ.Ավետիսյանը չէր կարող այդ մասին իմանալ:
Մերսումները կատարվել են բացառապես մերսման սրահում, մերսուհիները հաճախորդների հետ այլ վայրեր չեն գնացել, սակայն եղել են նաև այնպիսի դեպքեր, երբ հաճախորդները դիմել են իրենց սեռական կրքի բավարարման համար, բայց մերժում են ստացել, քանի որ իրենք նման ծառայություններ չեն մատուցել: <<Ռելաքս>> մերսումը իրենից ներկայացնում է առնանդամի մերսում և հանգստացում, և ըստ իր կարծիքի, եթե մերսման արդյունքում առնանդամի հանգստացում է տեղի ունենում, ապա դա կարող է համարվել սեռական կրքի բավարարում:
Հ.Ավետիսյանն որևէ մեկին պոռնկությամբ զբաղվելուն չի դրդել և չի աջակցել, բացի այդ, եթե վերջինս տեղեկանար, որ մերսուհիներից որևէ մեկը պոռնկությամբ է զբաղվում, ապա կհեռացներ աշխատանքից: Հ.Ավետիսյանը հաճախ էր ժողովներ կազմակերպում և խիստ կերպով հորդորում, որ մերսուհիները բացառապես մերսում կատարեն և հաճախորդների հետ որևէ սեռական հարաբերության մեջ չմտնեն:
Նշեց, որ տեղյակ չէ, թե արդյոք Լիդա Մանուկյանը և Գայանե Ասատրյանը պոռնկությամբ զբաղվել են, թե ոչ, սակայն աշխատանքի վայրում նրանք իրենց նորմալ են դրսևորել:
Մերսման սրահում կատարվել է նաև սպորտային մերսում, որի վերջում կատարվել է առնանդամի մերսում` <<ռելաքս>> հանգստացում, իր կարծիքով նման իրավիճակում հնարավոր չէ, որ սերմնաժայթքում տեղի չունենա: Հաստատապես կարող է նշել, որ իր աշխատելու ընթացքում սպորտային-ռելաքս մերսում չի կատարվել:
Նշել է նաև, որ հնարավոր է սենյակի ներսում մերսուհին հաճախորդին կատարի ռելաքս մերսում, սակայն տնօրենն այդ մասին տեղյակ չլինի:
Հրապարակվեց և հետազոտվեց վկա Կարինե Դեմիրճյանի նախաքննական` 2016 թվականի մարտի 26-ի ցուցմունքը, համաձայն որի 2015 թվականի սեպտեմբեր ամսից որպես մենեջեր աշխատում է Երևան քաղաքի կոմիտաս 40 հասցեում գործող <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում: Իր պարտականության մեջ է մտնում հաճախորդներին ընդունումը, նրանց ծանոթացնելը սրահում կատարվող մերսման տեսակներին և արժեքներին, ինչպես նաև ուղեկցումը մերսման սենյակներ: <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում կատարվում է երեք տեսակի մերսում` սպորտային, արևելյան և բուժական: Սպորտային մերսումն արժե 10.000 ՀՀ դրամ, համեմատաբար ավելի կոպիտ կատարվող մերսում է, կատարվում է հաճախորդի մարմնի ամբողջական մերսում, հաճախորդի մարմնի լարված մկանների հանգստացում: Նշված մերսման դեպքում մերսուհին լինում է շորտերով և կարճ տոպով: Սպորտային մերսման դեպքում մերսման ավարտին մերսուհու կողմից կատարվում է հաճախորդի առնանդամի մերսում` ռելաքս հանգստացում: Բուժական մերսումը շատ նման է սպորտային մերսման, միայն տարբերությունն այն է, որ վերջում ռելաքս հանգստացում տեղի չի ունենում: Բուժական մերսումն արժե 10.000 ՀՀ դրամ: Արևելյան մերսումը կատարվում է ծնկներով և արմունկներով, կատարվում է մարմնի ընդհանուր թուլացում, իսկ մերսման վերջում նորից կատարվում է ռելաքս հանգստացում` մերսման միջոցով: Արևելյան մերսման դեպքում ևս մերսումը կատարվում է շորտով և տոպով, այն արժի 15.000 ՀՀ դրամ: Մերսման սրահի տնօրեն Հակոբ Ավետիսյանը տեղեկացված է, որ մերսման սրահում մերսման ավարտին կատարվում է ռելաքս հանգստացում: Սրահում օրական ընդունում են 4-5 հաճախորդ: Աշխատած առաջին իսկ օրվանից սրահում աշխատած մերսուհիները պարբերաբար փոխվել են: Սրահում աշխատել են Սառան, Շուշանը, Դինուլը, Աննան, Սոֆին, Սյուզին, որոնց կորդինատները չունի, նրանք այլևս իրենց սրահում չեն աշխատում: Ներկայումս <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում աշխատում են ինքը, մերսուհիներ Բելլան, Աննան, Էլենը և Միլենան, որոնց կորդինատները ևս չունի: Ցանկանում է նշել, որ իրենց սրահում մերսուհիներին խստիվ արգելված է հաճախորդների հետ որևէ տեսակի սեռական հարաբերություն ունենալ և տնօրենը` Հակոբ Ավետիսյանը գրեթե ամեն օր մերսուհիներին զգուցանում է, որ որևէ մեկը չփորձի սեռական հարաբերություններ ունենալ հաճախորդի հետ: Հաճախորդները հիմնականում սրահ գալիս են նախապես սրահ զանգահարելով և ժամ պայմանավորվելով: Մերսման սրահի հեռախոսահամարներն են` 096-90-41-42, 077-90-41-42: Իրենց սրահում մերսուհիների կողմից չի կատարվում այնպիսի մերսում, որի ժամանակ մերսուհին լինի կիսամերկ կամ մերկ, իսկ մերսման ընթացքում հաճախորդների սեռական օրգանների շփումը մերսուհու սեռական օրգաններին տեղի չի ունենում: Երբ հաճախորդը մտնում է սրահ, և ինքը նրան ծանոթացնում է մերսման պայմաններին, տեսակներին և հաճախորդը մերսվելու ցանկություն է հայտնում, ապա այդ դեպքում ինքը սրահ է հրավիրում մերսուհիներին, հաճախորդն ընտրում է, թե որ մերսուհին է ցանկանում, որ իրեն մերսի, որից հետո նրանց ուղեկցում է մերսման սրահ: Աշխատում է ամեն օր` 09:00-ից ժամը 04:00-ն:
Հրապարակման կապակցությամբ պատասխանելով կողմերի և դատարանի հարցերին վկա Կարինե Դեմիրճյանը ցուցմունք տվեց և հայտնեց, որ <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում իրոք կատարվել է <<ռելաքս>> հանգստացում և Հ.Ավետիսյանը տեղյակ է եղել այդ մասին, դա իրականություն է: Դատարանում ցուցմունք տալու ժամանակ նշել է, որ <<ռելաքս>> մերսում չի կատարվել, քանի որ խուսափել է որևէ մեկի դեմ ցուցմունք տալուց և չի ցանկացել որևէ մեկի համար խնդիրներ առաջացնել, սակայն նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը հրապարակելուց հետո խնդրում է այն հիմք ընդունել: Նախաքննության և դատաքննության ցուցմունքներում առկա հակասությունների դեպքում խնդրում է հիմք ընդունել նախաքննական ցուցմունքում նշված հանգամանքները, քանի որ այն ամբողջությամբ ճիշտ է:
Նշել է նաև, որ նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել փաստաբանի ներկայությամբ և իրեն որևէ մեկը չի ուղորդել, ցուցմունքը գրել է իր բառերից և մտքերից:

/դատական նիստի արձանագրություն/

-Վկա Գայանե Արթուրի Ասատրյանը դատաքննության ընթացքում ըստ էության ցուցմունք տվեց և նշեց, որ 2016 թվականի փետրվարից մինչև 2016 թվականի մարտ ամիսը` շուրջ չորս ամիս աշխատել է <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում, որի ընթացքում կատարել է միայն մերսումներ: Մերսման սրահի տնօրեն է հանդիսացել Հակոբ Ավետիսյանը:
<<Դայմոնդ>> մերսման սրահում մերսումները կատարվում էին առանձին՝ հատուկ սենյակներում, որոնք կիսով չափ լուսավորված և հարմարեցված են եղել մերսման համար: Մերսման սրահում կատարում էին <<Կլասիկ>> և <<Արևելյան>> մերսումներ: <<Կլասիկ>> մերսման վճարը 10.000 ՀՀ դրամ էր, իսկ <<Արևելյանը>>` 15.000 ՀՀ դրամ: Եղել են նաև մկանների, մարմնի բոլոր մասերի մերսում և հանգստացում, սակայն ձեռնաշարժում տեղի չի ունեցել:
<<Կլասիկ>> մերսման ժամանակ ձեռքերով կատարվում են թեթև մկանային մերսումներ, իսկ <<Արևելյան>>՝ սպորտային մերսման ժամանակ արմունկներով և ծնկներով կատարվում է կոպիտ մերսում: Հաճախորդի առնանդամը, ինչպես մարմնի մյուս բոլոր մասերը, նույնպես մերսվում է ձեռքերով, սակայն միայն մերսման նպատակով, առանձին ձեռնաշարժություն և հանգստացում չի կատարվում: <<Դայմոնդ>> մերսման սրահի տնօրեն Հ.Ավետիսյանը տեղյակ է եղել, որ մերսման ժամանակ կատարվում է հաճախորդների մարմնի բոլոր մասերի մերսում: Մերսումներ կատարելու ժամանակ հաճախորդների հետ սեռական հարաբերություններ երբևէ տեղի չի ունեցել:
Մերսման սրահում <<ռելաքս>> մերսում և առնանդամի կետային մերսում չի կատարել և ինքը նույնիսկ չգիտի, թե դա ինչպես է կատարվում: Տեղյակ է, որ <<ռելաքսը>> դա հանգստացումն է: Թե <<Կլասիկ>>-ռելաքս, թե <<Արևելյան>>-սպորտային մերսումների ժամանակ կատարվել են մարմնի բոլոր մասերի, այդ թվում նաև առնանդամի մերսում:
Մերսման սրահում մերսման համար կատարվող ծառայությունների դիմաց հաճախորդները վճարում էին մենեջերին, իսկ գումարը հավասարապես կիսվում էր տնօրենի և աշխատողների միջև:
Մերսուների ընթացքում հաճախորդների մոտ առնանդամի մերսման արդյունքում սերմնաժայթքում եղել է, թե ոչ, չի կարող ասել, քանի որ առնանդամը մերսելուց հետո անցել է մարմնի այլ մասերին, ինքը կոնկրետ հաճախորդներին այդ կերպ չի հանգստացրել և սերմնաժայթքման տեսքով մկանային հանգստացում չի եղել:
Հրապարակվեց և հետազոտվեց վկա Գայանե Արթուրի Ասատյանի նախաքննական` 2016 թվականի ապրիլի 19-ի ցուցմունքը, համաձայն որի 2016 թվականի փետրվարի 6-ից մինչև 2016 թվականի մարտի 6-ն աշխատել է Երևան քաղաքի կոմիտաս 40 հասցեում գործող <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում: <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում կատարվում է երեք տեսակի մերսում` սպորտային, արևելյան և բուժական: Սպորտային մերսումը արժե 10.000 ՀՀ դրամ, համեմատաբար ավելի կոպիտ կատարվող մերսում է, կատարվում է հաճախորդի մարմնի ամբողջական մերսում, հաճախորդի լարված մկանների հանգստացում: Նշված մերսման դեպքում հագին լինում է շորտ և կարճ տոպ: Սպորտային մերսման դեպքում մերսման ավարտին իր կողմից կատարվում է հաճախորդի առնանդամի մերսում` ռելաքս հանգստացում: Բուժական մերսումը շատ նման է սպորտային մերսման, միայն տարբերությունն այն է, որ վերջում ռելաքս հանգստացում չի կատարվում: Ինքը աշխատելու ընթացքում բուժական մերսում չի կատարել: Բուժական մերսումը արժե 10.000 ՀՀ դրամ: Արևելյան մերսումը կատարվում է ծնկներով և արմունկներով, կատարվում է մարմնի ընդհանուր թուլացում, իսկ մերսման վերջում նորից կատարվում է ռելաքս հանգստացում` մերսման միջոցով: Արևելյան մերսման դեպքում ևս մերսումը կատարվում է շորտով և տոպով, այն արժի 15.000 ՀՀ դրամ:
Մերսման սրահի տնօրեն Հակոբ Ավետիսյանը տեղեկացված է, որ մերսման սրահում մերսման ավարտին կատարվում է հաճախորդի առնանդամի կետային մերսում` ռելաքս հանգստացում: Իրենց սրահում օրեկան ընդունում են 5-6 հաճախորդ: Աշխատած ժամանակահատվածում իրենց սրահում մերսուհիներին խստիվ արգելված էր հաճախորդների հետ ունենալ որևէ տեսակի սեռական հարաբերություն: Հաճախորդները հիմնականում մերսման սրահ գալիս էին նախապես սրահ զանգահարելով և ժամ պայմանավորվելով: Իրենց սրահում մերսուհիների կողմից չի կատարվում այնպիսի մերսում, որի ժամանակ մերսուհին լինի կիսամերկ կամ մերկ, մերսման ընթացքում հաճախորդների սեռական օրգանների շփում` մերսուհու սեռական օրգաններին տեղի չի ունենում: Երբ հաճախորդը մտնում է մերսման սրահ և մենեջերը նրան ծանոթացնում է մերսման պայմաններին և տեսակներին, հաճախորդը մերսվելու ցանկություն է հայտնում, ապա այդ դեպքում մենեջերը սրահ է հրավիրում իրենց` մերսուհիններին, հաճախորդը ընտրում է, թե որ մերսուհին է ցանկանում որ իրեն մերսի, որից հետո մենեջերը իրենց ուղեկցում է մերսման սենյալ: Աշխատել է ամեն օր` ժամը 14:00-ից 04:00-ն:
Հրապարակման կապակցությամբ պատասխանելով կողմերի և դատարանի հարցերին վկա Գայանե Արթուրի Ասատրյանը ցուցմունք տվեց և նշեց, որ ինքը կետային մերսում չի կատարել:
Հրապարակվեց և հետազոտվեց մեղադրյալ Հակոբ Ավետիսյանի և վկա Գայանե Ասատրյանի առերես ցուցմունքը, համաձայն որի վկա Գայանե Ասատրյանը նշել է, որ իր հետ առերեսվող Հակոբ Ավետիսյանը տեղյակ էր, որ մերսման սրահում մերսման ավարտին կատարվում էր հաճախորդի առնանդամի կետային մերսում` ռելաքս հանգստացում:
Դատարանի հարցին, թե ինչպես հասկանալ, որ առերես հարցաքննության ժամանակ նշել է, թե մերսման սրահում մերսման ավարտին կատարվում էր հաճախորդի առնանդամի կետային մերսում` Գ.Ասատրյանը պատասխանեց, որ կետային մերսում չի կատարել, սակայն հասկացել է, որ կետային մերսումը` մատներով մերսումն է:

/դատական նիստի արձանագրություն/

Հրապարակվեց և հետազոտվեց վկա Լիդա Մարտիրոսի Մանուկյանի նախաքննական` 2016 թվականի մարտի 26-ի ցուցմունքը, համաձայն որի շուրջ երեք ամիս որպես մերսուհի աշխատում է Երևան քաղաքի Կոմիտաս 40 հասցեում գործող <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում: <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում կատարվում են երեք տեսակի մերսում` սպորտային, արևելյան, բուժական: Սպորտային մերսումը արժի 10.000 ՀՀ դրամ, համեմատաբար ավելի կոպիտ կատարվող մերսում է, կատարվում է հաճախորդի մարմնի ամբողջական մերսում, հաճախորդի մարմնի լարված մկանների հանգստացում: Նշված մերսման դեպքում իր հագին լինում է շորտ և կարճ տոպ: Սպորտային մերսման դեպքում մերսման ավարտին իր կողմից կատարվում է հաճախորդի առնանդամի մերսում` ռելաքս հանգստացում: Բուժական մերսումը շատ նման է սպորտային մերսմանը, միայն տարբերությունն այն է, որ մերսման ավարտին ռելաքս հանգստացում չի կատարվում: Բուժական մերսումն արժի 10.000 ՀՀ դրամ: Արևելյան տեսակի մերսումը կատարվում է ծնկներով և արմունկներով, կատարվում է մարմնի ընդհանուր թուլացում, իսկ մերսման վերջում նորից կատարվում է ռելաքս հանգստացում` մերսման միջոցով: Արևելյան մերսման դեպքում ևս մերսումը կատարվում է շորտով և տոպով, այն արժի 15.000 ՀՀ դրամ: Մերսման սրահի տնօրեն Հակոբ Ավետիսյանը տեղեկացված է, որ մերսման ավարտին կատարվում է ռելաքս հանգստացում: Սրահում օրեկան լինում են 5-6 հաճախորդ: Աշխատանքի վայրում իրեն դիմում են Բելլա անվամբ: Ներկայումս <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում աշխատում են ինքը, մերսուհիներ Աննան, Էլենը և Միլենան, մենեջեր Կարինեն: Աշխատած ժամանակահատվածում իրենց սրահում մերսուհիներին խստիվ արգելված էր հաճախորդների հետ ունենալ որևէ տեսակի սեռական հարաբերություն: Հաճախորդները հիմնականում մերսման սրահ գալիս էին նախապես սրահ զանգահարելով և ժամ պայմանավորվելով: Իրենց սրահում մերսուհիների կողմից չի կատարվում այնպիսի մերսում, որի ժամանակ մերսուհին լինի կիսամերկ կամ մերկ, մերսման ընթացքում հաճախորդների սեռական օրգանների շփում մերսուհու սեռական օրգաններին տեղի չի ունենում: Երբ հաճախորդը մտնում է մերսման սրահ և մենեջերը նրան ծանոթացնում է մերսման պայմաններին և տեսակներին և հաճախորդը մերսվելու ցանկություն է հայտնում, ապա այդ դեպքում մենեջերը սրահ է հրավիրում իրենց` մերսուհիններին, հաճախորդը ընտրում է, թե որ մերսուհին է ցանկանում, որ իրեն մերսի, որից հետո մենեջերը իրենց ուղեկցում է մերսման սենյակ: Աշխատել է ամեն օր` ժամը 16:00-ից 06:00-ն:

/դատական նիստի արձանագրություն/

Անդրադառնալով վկա Լիդա Մարտիրոսի Մանուկյանի ցուցմունքի թույլատրելիության հարցին, դատարանն արձանագրում է, որ դատական քննության ընթացքում Դատարանին, մեղադրող և պաշտպանական կող¬մերին չհաջողվեց հարցեր առաջադրել և հար¬ցաքննել վկա Լիդա Մանուկյանին, իսկ մինչդատական վարույթի ընթացքում պաշտպանական կողմին նման հնարավորություն չի ընձեռվել: Փաստացի ամբաստանյալ Հակոբ Ավետիսյանը հարցադրումներ չի կատարել վկա Լ.Մանուկյանին, այսինքն` իրապես հնարավո¬րություն չի ունեցել հարցաքննելու իր դեմ ցուցմունք տված վկային և վիճարկել վերջինիս ցուցմունքները:
ՀՀ քրեական դատա¬վարական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ որոշակի փաստական հանգամանքներ ունեցող գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կամ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դատական ակտի հիմնավորումները, այդ թվում՝ օրենքի մեկնաբանությունները, պարտադիր են դատարանի համար նույնանման փաստական հանգամանք¬ներով այլ գործի քննության ժամանակ:
<<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> կոնվենցիայի (այսուհետ նաև` Եվրոպական կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` քրեական հանցագործություն կատարելու մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր ոք ունի հետևյալ նվազագույն իրավունքները (….)
(d) հարցաքննելու իր դեմ ցուցմունք տվող վկաներին կամ իրավունք ունենալու, որ այդ վկաներն ենթարկվեն հարցաքննության և իրավունք ունենալու` իր վկաներին կանչելու ու հարցաքննելու միևնույն պայմաններով, ինչ իր դեմ ցուցմունք տված վկաները:
<<Մամիկոնյանն ընդդեմ Հայաստանի>> գանգատի քննարկման շրջանակներում 2010թ. փետրվարի 23-ին կայացրած դատական ակտում ՄԻԵԴ փաստել է, որ ապացույցի թույլատրելիության հարցն առաջին հերթին կարգավորվում է ներպետական օրենսդրությամբ և որպես կանոններ պետական դատարաններն են գնահատում ներկայացված ապացույցները, մինչդեռ Եվրոպա¬կան դատարանի խնդիրն է հավաստել, թե արդյո՞ք բոլոր ընթացակարգերն իրենց ամբողջութ¬յան մեջ (ներառյալ ապացույցների ձեռքբերումը) եղել են արդար: (21-րդ կետ):
Բոլոր ապացույցները, որպես կանոն, պետք է ներկայացվեն մեղադրյալի մասնակցությամբ իրականացվող հրապարա¬կա¬յին դատաքննության ընթացքում, որպեսզի մեղադրյալն հնարավորություն ունենա հակափաս¬տարկ¬ներ ներկայացնելու: Դա չի նշանակում սակայն, որ որպես ապա¬ցույց օգտագործվելու համար վկաների ցուցմունքները միշտ պետք է տրվեն դատարանում` հրապարակային դատաքննութ¬յան ընթացքում: Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված նման ապացույցների կիրառումն ինքնին անհամապա¬տասխան չէ Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասին և 3-րդ մասի (d) կետին, որն սահմանում է պաշտպանության իրավունքի ապահովման անհրաժեշտութ¬յունը: Որպես կանոն, այդ իրավունքը պահանջում է, որպեսզի մեղադրյալին տրամադրվի համապատասխան և պատշաճ հնարավորութ¬յուն հարցաքննելու իր դեմ ցուցմունք տված վկային և վիճարկելու նրա ցուցմունքը` ցուցմունք տալու ժամանակ կամ վարույթի հետագա փուլերում:
Հետևաբար` վկա Լիդա Մարտիրոսի Մանուկյանին Դատարանում հար¬ցեր առաջադրելու և հարցաքննելու անհնա¬րի¬նութ¬յունը, մինչդատական վարույթի ընթացքում այն լիարժեքորեն չապահովելու պայմաններում, Դատա¬րանի համոզմամբ կարող է խախտել արդար դատաքննության իրավունքի էությունն ու բովանդակությունը կազմող` ամբաստանյալ Հակոբ Ավետիսյանի նվազագույն իրավունքները և հանգեցնել Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ մասի (d) կետի խախտման:
Ինչ վերաբե¬րում է Դատարանում վկա Լիդա Մանուկյանին հար¬ցաքննելու անհնարինությանը, ապա դա տեղի է ունեցել օբյեկտիվ պատճառ¬ներով, այն է՝ վերջինիս փաստացի բնակության վայրը հայտնի չլինելը, որպիսի պայմաններում սպառվել են Դատարանի կողմից վկա Լիդա Մանուկյանի մասնակցությունը դատական նիստին ապահովելու միջոցները:
Այսպիսով, մինչդատական վարույթի ընթացքում վկա Լիդա Մանուկյանի տված և Դատարանում հրապարակված և հետազոտված ցուցմունքը թույլատրելի և վերաբերելի ապացույց չէ, ձեռք չի բերվել ամբաստանյալ Հակոբ Ավետիսյանի արդար դատաքննության իրավունքի ապահովմամբ և որպես ապացույց չի կարող դրվել սույն դատական ակտի հիմքում:
/դատական նիստի արձանագրություն/

Հրապարակվեց և հետազոտվեց դատաբժշկական-սեքսոլոգիական համալիր հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 16-1154 եզրակացությունը, համաձայն որի I, II մերսուհու կողմից առնանդամի ձեռնաշարժման կամ կրծքերով հաճախորդի մարմնին հպելու եղանակներով անձի մոտ սերմնաժայթքում առաջացնելը սեռական ակտ (սեռական հարաբերություն) չի հանդիսանում, այլ հանդիսանում է սեռական կրքի բավարարմանն ուղղված սեքսուալ բնույթի գործողություն: III. Մերսուհու կողմից մեկ այլ անձի առնանդամը ձեռնաշարժելը և վերջինիս մոտ սերմնաժայթքում առաջացնելը հանդիսանում է սեռական կրքի բավարարմանն ուղղված սեքսուալ բնույթի գործողություն, իսկ թե նման գործողությունների որոշակի վարձավճարի դիմաց կատարելը հանդիսանում է արդյոք սեքսուալ բնույթի ծառայությունների մատուցում, թե ոչ, ապա դա ենթակա է իրավական գնահատման:
/դատական նիստի արձանագրություն/

Հրապարակվեցին և հետազոտվեցին նաև.
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի վերաբերյալ տեղեկություններ չկան:
Հարություն Հակոբի Ավետիսյանի անվամբ տրված ԱԱ N0 235762 ծննդյան վկայականի պատճենը, համաձայն որի Հարություն Ավետիսյանը ծնվել է 04.04.2002թ., որի մասին ծննդյան վերաբերյալ ակտերի գրանցման գրքում 08.04.2002թ. կատարվել է թիվ 390 գրանցումը: Հայրը հանդիսանում է Հակոբ Ավետիսյանը, մայրը` Լուսինե Սերոբյանը:
Մնացական Հակոբի Ավետիսյանի անվամբ տրված ԱԱ N0 403255 ծննդյան վկայականի պատճենը, համաձայն որի Մնացական Ավետիսյանը ծնվել է 23.09.2003թ., որի մասին ծննդյան վերաբերյալ ակտերի գրանցման գրքում 26.09.2003թ. կատարվել է թիվ 53 գրանցումը: Հայրը հանդիսանում է Հակոբ Ավետիսյանը, մայրը` Լուսինե Սերոբյանը:
Միլենա Հակոբի Ավետիսյանի անվամբ տրված ԱԱ N0 005921 ծննդյան վկայականի պատճենը, համաձայն որի Միլենա Ավետիսյանը ծնվել է 01.09.2009թ., որի մասին ծննդյան վերաբերյալ ակտերի գրանցման գրքում 03.09.2009թ. կատարվել է թիվ 1137 գրանցումը: Հայրը հանդիսանում է Հակոբ Ավետիսյանը, մայրը` Լուսինե Սերոբյանը:

/դատական նիստի արձանագրություն/

Անդրադառնալով <<Փորձաքննությունների ազգային բյուրո>> ՊՈԱԿԻ կողմից տրված համալիր հանձնաժողովային դատաբժշկական-սեքսոլոգիական փորձաքննության թիվ 16-1154 եզրակացությունը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրության պահանջների խախտմամբ կազմելու, այն է՝ առանց օրենքով սահմանված կարգով նշանակված փորձագետի կողմից եզրակացություն կազմելու կապակցությամբ անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ պաշտպան Գ.Մելիքյանի միջնորդությանը, դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է և ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանության.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Փորձագետը քրեական գործով չշահագրգռված այն անձն է, որին քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ կամ փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշման համապատասխան` նշանակում է փորձագիտական հաստատության ղեկավարը` գիտության, տեխնիկայի, արվեստի կամ արհեստի որևէ բնագավառում իր հատուկ գիտելիքներն օգտագործելով գործի նյութերը հետազոտելու և դրա հիման վրա եզրակացություն տալու համար: Փորձագետը կարող է նշանակվել դատավարության մասնակցի առաջարկած անձանցից:
2. Փորձագետը պետք է տիրապետի գիտության, տեխնիկայի, արվեստի կամ արհեստի որևէ բնագավառի բավարար հատուկ գիտելիքների:
3. Քրեական գործով վարույթին իրավաբանական հարցերով փորձագետ չի ներգրավվում:
4. Փորձագետը պարտավոր է`
1) քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին և իրեն հրավիրած անձին ներկայացնել իր հատուկ որակավորումը հաստատող փաստաթղթերը.
2) իրեն առաջադրված հարցերին տալ հիմնավորված և օբյեկտիվ եզրակացություն.
3) հրաժարվել փորձաքննություն կատարելուց, եթե առաջադրված հարցերը դուրս են գալիս իր հատուկ գիտելիքների շրջանակներից, կամ ներկայացված նյութերը բավարար չեն այդ հարցերին պատասխանելու համար` այդ մասին կազմելով եզրակացություն.
4) եզրակացություն տալ ոչ միայն առաջադրված հարցերով, այլ նաև իր իրավասության շրջանակների մեջ մտնող և փորձաքննության կատարման ընթացքում ի հայտ եկած հանգամանքներով.
5) քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ներկայացնել փորձաքննության կատարման ծախսերի նախահաշիվ և կատարված ծախսերի մասին հաշվետվություն.
6) ներկայանալ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով` դատավարության մասնակիցների հարցերին պատասխանելու, ինչպես նաև եզրակացության բովանդակությունը պարզաբանելու համար.
7) քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի, ինչպես նաև կողմերի պահանջով դատական նիստի ժամանակ, տեղեկություններ հայտնել իր մասնագիտական փորձի և համապատասխան քրեական գործով վարույթին մասնակցող անձանց հետ հարաբերությունների մասին.
8) քննչական կամ այլ դատավարական գործողությանը մասնակցելու դեպքում չլքել նշված գործողության կատարման վայրն առանց այն կատարող անձի թույլտվության, իսկ դատական նիստերի դահլիճը` առանց նախագահողի թույլտվության.
9) ենթարկվել դատախազի, քննիչի, հետաքննության մարմնի, դատական նիստը նախագահողի իրավաչափ կարգադրություններին.
10) դատարանի նիստի ժամանակ պահպանել կարգուկանոն.
11) առանց քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության չհրապարակել իր մասնակցությամբ կատարված քննչական կամ այլ դատավարական գործողության ժամանակ, ինչպես նաև դռնփակ դատական նիստի ժամանակ իրեն հայտնի դարձած տեղեկությունները:
5. Փորձագետի կողմից իր պարտականությունները չկատարելն առաջ է բերում օրենքով նախատեսված պատասխանատվություն:
6. Փորձագետն իրավունք ունի`
1) քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից եզրակացություն տալու համար պահանջել անհրաժեշտ օբյեկտներ, նմուշներ և այլ նյութեր` համեմատական հետազոտման համար.
2) քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվությամբ ծանոթանալ եզրակացություն տալու համար անհրաժեշտ նյութերին և գործի նյութերից դուրս գրել անհրաժեշտ տեղեկություններ, իր պարտականությունները պատշաճ կատարելու համար հարցեր տալ կասկածյալին, մեղադրյալին, տուժողին, վկաներին, ծանոթանալ փորձաքննության առարկային վերաբերող նյութերին, դրանցից դուրս գրել անհրաժեշտ տեղեկություններ.
3) մասնակցել քննչական և այլ դատավարական գործողություններին, որքանով դրանք վերաբերում են փորձաքննության առարկային և անհրաժեշտ են եզրակացություն տալու համար.
4) դատարանի և դատավարության մասնակիցների ուշադրությունը հրավիրել այն հանգամանքների վրա, որոնք կապված են փորձաքննության առարկայի և փորձագետին առաջադրվող հարցերի ձևակերպման հետ.
5) ծանոթանալ իր մասնակցությամբ կատարված քննչական կամ այլ դատավարական գործողության արձանագրությանը, ինչպես նաև համապատասխան մասով` դատական նիստի արձանագրությանը և արձանագրության մեջ իր գործողությունների և բանավոր եզրակացության գրառումների լրիվության և ճշտության հետ կապված դիտողություններ անել, որոնք մտցվում են արձանագրության մեջ.
6) ստանալ քրեական գործով վարույթի ընթացքում կրած ծախսերի հատուցում:
7. Փորձագետն ունի նաև սույն օրենսգրքով նախատեսված այլ իրավունքներ և պարտականություններ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 244-րդ հոդվածի համաձայն.
Քրեական հետապնդման մարմինը փորձաքննություն նշանակելու մասին կայացնում է որոշում, որում պետք է նշվեն` փորձաքննությունը նշանակելու հիմքերը, փորձաքննության ուղարկվող իրեղեն ապացույցները և այլ օբյեկտները` նշելով` երբ, որտեղ և ինչ հանգամանքներում են դրանք հայտնաբերվել կամ ձեռք բերվել, իսկ քրեական գործի նյութերով փորձաքննություն կատարելիս` տեղեկություններ, որոնց վրա կարող են հիմնվել փորձագետի հետևությունները, փորձագետին առաջադրված հարցերը, փորձագիտական հիմնարկի անվանումը կամ անձի ազգանունը, որին հանձնարարված է փորձաքննության կատարումը:
Վերոհիշյալ իրավակարգավորումների ուժով, նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ համալիր հանձնաժողովային դատաբժշկական-սեքսոլոգիական փորձաքննության թիվ 16-1154 եզրակացությունը կազմվել է քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից 2016 թվականի ապրիլի 29-ին կայացրած դատաբժշկական և սեքսոլոգիական համալիր փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշման հիման վրա, ապա հիշյալ փորձաքննության կատարման համար փորձագիտական հանձնաժողովի ղեկավարի կողմից կազմվել է հանձնաժողով, այսինքն հանձնաժողովում ընդգրկված փորձագետները նշանակվել են օրենքով սահմանված կարգով՝ փորձագիտական հաստատության ղեկավարի կողմից, դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի կողմից համալիր հանձնաժողովային դատաբժշկական-սեքսոլոգիական փորձաքննության թիվ 16-1154 եզրակացությունն անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ միջնորդությունն անհիմն է և ենթակա է մերժման:
Դատարանը գտնում է, որ հրապարակված և հետազոտված հիշատակված փաստաթղթերը, բացառությամբ վկա Լիդա Մանուկյանի ցուցմունքի, թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցներ են, ձեռք են բերվել ամբաստանյալ Հակոբ Ավետիսյանի արդար դատաքննության իրավունքի ապահովմամբ և որպես ապացույց կարող են դրվել սույն դատական ակտի հիմքում:

3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները.

Այսպիսով` ստուգելով ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները` դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով` Դատարանը գտնում է, որ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի արարքում բացակայում է նրան մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցակազմը, որի կապակցությամբ առաջադրված մեղադրանքում հարկ է վերջինիս ճանաչել անպարտ և կայացնել արդարացման դատավճիռ հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` կաuկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը:
Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա։ Մեղադրանքի ապացուցման և կաuկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաuտարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը։ Նույն հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերը սահմանում են` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մաuին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաuտատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաuտի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։ Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կաuկածները, որոնք չեն կարող փարատվել uույն oրենuգրքի դրույթներին համապատաuխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հoգուտ մեղադրյալի կամ կաuկածյալի։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (այսուհետ նաև` Օրենսգիրք) 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ:
Նախաքննության մարմնի կողմից Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով այն բանի համար, որ նա 2016 թվականի հունվար ամսվա կեսերից մինչև 2016 թվականի փետրվարի 25-ն ընկած ժամանակահատվածում նպաստել է Գայանե Արթուրի Ասատրյանի և Լիդա Մարտիրոսի Մանուկյանի կողմից պոռնկությամբ զբաղվելուն՝ վերջիններիս պոռնկությամբ զբաղվելու համար պարբերաբար կացարան տրամադրելով:
Այսպես.
2015թ. օգոստոսի 17-ին վարձակալել է Երևան քաղաքի Կոմիտաս 40 հասցեում գտնվող տարածքը և պոռնկությամբ զբաղվելու համար ստեղծել հաստատություն՝ <<Դայմոնդ>> մերսման սրահը, որտեղ որպես մերսուհիներ աշխատանքի է ընդունել Գայանե Արթուրի Ասատրյանին և Լիդա Մարտիրոսի Մանուկյանին: Նշված մերսման սրահում հաճախորդներ ապահովելու նպատակով իր կողմից աշխատանքի ընդունած մերսուհիների հետ ձեռք է բերել համապատասխան պայմանավորվածություն հաճախորդների ցանկության դեպքում մերսուհիների կողմից սեքսուալ բնույթի գործողություններ կատարելու վերաբերյալ և ստացված գումարը բաժանել միմյանց միջև` այդ կերպ 2016 թվականի հունվար ամսվա կեսերից մինչև 2016 թվականի փետրվարի 25-ն ընկած ժամանակահատվածում ստանալով գույքային օգուտ նպաստել է վերջիններիս պոռնկությամբ զբաղվելուն:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Պոռնկությամբ զբաղվելու համար հաստատություն ստեղծելը, ղեկավարելը կամ պահելը կամ որևէ հանրային հաստատություն պոռնկությամբ զբաղվելու համար օգտագործելը կամ այլ անձի պոռնկությամբ զբաղվելու համար բնակարան կամ այլ կացարան պարբերաբար տրամադրելը կամ գույքային օգուտ ստանալով՝ պոռնկությամբ զբաղվելուն այլ ձևով նպաստելը, եթե բացակայում են սույն օրենսգրքի 132-րդ կամ 132.2-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշները՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից չորսհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով` մինչև երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից չորս տարի ժամկետով:
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝
1) մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ,
2) պաշտոնեական դիրքն օգտագործելով,
3) Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելով` անձի տեղափոխումը կազմակերպելու միջոցով,
4) ակնհայտ հղի կնոջը օգտագործելով,
5) երկու կամ ավելի անձանց օգտագործելով,
6) անչափահասին օգտագործելով,
7) հոգեկան խանգարման հետևանքով իր արարքի բնույթն ու նշանակությունն ամբողջությամբ կամ մասամբ գիտակցելու կամ դա ղեկավարելու հնարավորությունից զրկված անձին օգտագործելով`
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից վեց տարի ժամկետով` գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ առանց դրա:
(…)
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն թիվ ԵՇԴ/0041/01/14 գործով կայացրած նախադեպային որոշմամբ անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262–րդ հոդվածի մեկնաբանությանը միատեսակ կիրառաության տեսանկյունից արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքրոշումը․
<<Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը կազմող նշյալ գործողությունը կարող է դրսևորվել՝
1) կավատության ձևով, այսինքն՝ վարձատրության կամ այլ գույքային օգուտի դիմաց սեռական հարաբերության համար միջնորդելով, կամ
2) նույն արարքը կատարելով, որը դրսևորվել է նաև բնակարան կամ այլ կացարան մեկ անգամ տրամադրելով, կամ
3) առանց սեռական հարաբերության համար միջնորդություն իրականացնելու, սակայն գույքային օգուտի դիմաց ոչ պարբերաբար բնակարան կամ այլ կացարան տրամադրելով, կամ
4) գույքային օգուտ ստանալով` պոռնկությամբ զբաղվելուն այլ եղանակներով նպաստելով։
15.1. Նախորդ կետում կատարված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը կազմող քննարկվող գործողության համար պարտադիր է գույքային օգուտ ստանալու և պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու ընտրված եղանակի միջև փոխադարձ կապի առկայությունը: Այլ կերպ՝ գույքային օգուտը պետք է հանդիսանա պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու արդյունք: Այդ առումով Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ համապատասխան հանգամանքը հաստատված համարելու համար վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է առնվազն պարզի՝
1) ստացված գույքային օգուտի առաջացման աղբյուրը,
2) դրա փոխկապակցվածությունը պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու ընտրված ձևի հետ,
3) արդյոք ստացված գույքային օգուտը հանդիսանում է պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու համար վարձատրություն:
16. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ որոշելու համար, թե անձի արարքում առկա է արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը կազմող խնդրո առարկա գործողությունը (գույքային օգուտ ստանալով՝ պոռնկությամբ զբաղվելուն այլ ձևով նպաստելը), ի թիվս այլնի, անհրաժեշտ է պարզել՝ արդյոք այդ անձը գործել է ուղղակի դիտավորությամբ (այսինքն՝ գիտակցել է, որ իր գործողություններով նպաստում է այլ անձանց պոռնկությամբ զբաղվելուն ցանկացել է դա), արդյոք ստացված գույքային օգուտը եղել է պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու արդյունք>>։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերը նշված իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո դատարանն արձանագրում է, որ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է չորս ձևով.

1) կավատության ձևով, այսինքն՝ վարձատրության կամ այլ գույքային օգուտի դիմաց սեռական հարաբերության համար միջնորդելով, կամ
2) նույն արարքը կատարելով, որը դրսևորվել է նաև բնակարան կամ այլ կացարան մեկ անգամ տրամադրելով, կամ
3) առանց սեռական հարաբերության համար միջնորդություն իրականացնելու, սակայն գույքային օգուտի դիմաց ոչ պարբերաբար բնակարան կամ այլ կացարան տրամադրելով, կամ
4) գույքային օգուտ ստանալով` պոռնկությամբ զբաղվելուն այլ եղանակներով նպաստելով։
Քննարկվող հանցակազմի օբյեկտ են հանդիսանում հասարակության անդամների բարոյական բնականոն զարգացման պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները:
Քննարկվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 28-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Դիտավորությամբ կատարված հանցանքը կարող է դրսևորվել ուղղակի կամ անուղղակի դիտավորությամբ:
2. Հանցանքը համարվում է ուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցել է իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր բնույթը, նախատեսել է հանրության համար դրա վտանգավոր հետևանքները և ցանկացել է դրանց վրա հասնելը:/.../:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` <<Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ:
Դատաքննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցներով դատարանը հաստատված է համարում հետևյալը.
Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանը 2015թ. օգոստոսի 17-ին վարձակալել է Երևան քաղաքի Կոմիտաս 40 հասցեում գտնվող տարածքը, ապա ստեղծելով հաստատություն՝ <<Դայմոնդ>> մերսման սրահը, որպես մերսուհիներ աշխատանքի է ընդունել Գայանե Արթուրի Ասատրյանին և Լիդա Մարտիրոսի Մանուկյանին: Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանը նշված մերսման սրահում աշխատանքի ընդունված մերսուհիներին արգելել է սեռական հարաբերության մեջ մտնել հաճախորդների հետ: Հ.Ավետիսյանի գիտությամբ, մերսման որոշակի տեսակի մեջ ընդգրկված է եղել հաճախորդների ցանկության դեպքում մերսուհիների կողմից մերսման ընթացքում առնանդամի ձեռնաշարժություն, որը սերմնաժայթքում է առաջացրել, որպիսի գործողություններն էլ ըստ թիվ 16-1154 եզրակացության դիտարկվել է որպես սեքսուալ բնույթի գործողությունների կատարում, բայց ոչ սեռական ակտ՝ սեռական հարաբերություն, ապա մատուցված ծառայության դիմաց ստացված գումարը Հ.Ավետիսյանը բաժանել է միմյանց միջև` այդ կերպ 2016 թվականի հունվար ամսվա կեսերից մինչև 2016 թվականի փետրվարի 25-ն ընկած ժամանակահատվածում ստացել է գույքային օգուտ: Ինչպես <<Դայմոնդ>> մերսման սրահում, այնպես էլ այլ որևէ հաստատությունում հիշյալ մերսուհիների և հաճախորդների միջև սեռական ակտ՝ սեռական հարաբերություն տեղի չի ունեցել:
Այսինքն, դատարանը փաստում է, որ մեղադրանքի կողմը դատարանում հետազոտված ապացույցներով մերսուհիների արարքում պոռնկությամբ զբաղվելու փաստի առկայությունը հիմնավորված է համարել վերջիններիս կողմից սեքսուալ բնույթի գործողություններ կատարելու փաստի դիտարկմամբ, իսկ Հակոբ Ավետիսյանի կողմից <<Դայմոնդ>> մերսման սրահ ստեղծելը, ղեկավարելը և վերջինիս գիտությամբ մերսուհիների կողմից մերսման ընթացքում մատուցված ծառայության՝ առնանդամի ձեռնաշարժությամբ սերմնաժայթքում առաջացնելու դիմաց ստացված գումարը բաժանելն՝ որպես պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստել, այլ խոսքով, ըստ մեղադրանքի կողմի Հակոբ Ավետիսյանը գործել է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն՝ գիտակցել է, որ իր գործողություններով նպաստում է այդ անձանց պոռնկությամբ զբաղվելուն և ցանկացել է դա, իսկ ստացված գույքային օգուտը եղել է պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու արդյունք։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերը նշված իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո անդրադառնալով <<պոռնկություն>> եզրույթի բովանդակությանը, դատարանն արձանագրում է, որ հիշյալ որոշմամբ հստակ ամրագրվել է, որ պոռնկությամբ զբաղվելու օբյեկտիվ կողմի պարտադիր տարր է հանդիսանում վարձատրության դիմաց սեռական հարաբերության առկայությունը և այն կարող է դրսևորվել բացառապես սեռական հարաբերության կայացմամբ: Ընդ որում, սեռական հարաբերության առկայությունը հանդիսանում է պոռնկությամբ զբաղվելու պարտադիր հատկանիշ, այլապես վերը թվարկված 4 կետերում կնախատեսվեր նաև սեռական բնույթի գործողությունների առկայությունը, որը չի կարող նույնական լինել սեռական հարաբերութան հետ և պոռնկությամբ զբաղվելու օբյետիվ կողմի տարր հանդիսանալ։
Տվյալ պարագայում <<պոռնկություն>> հասկացությունն ըստ էության բնութագրվում է որպես վճարի դիմաց պատահական, արտամուսնական սեռական այնպիսի հարաբերությունների մեջ մտնելով, որոնք հիմնված չեն անձնական համակրանքի, զուգընկերոջ հանդեպ սեռական հակումների վրա, այսինքն` պոռնկության պարտադիր հատկանիշներն են մատուցվող ծառայության վճարովիությունը, սիստեմատիկությունը, որպես կանոն, հաճախորդների անորոշ շրջանակը, ինչպես նաև սեռական հարաբերության մեջ մտնելը:
Հարկ է նշել, որ քննարկվող հանցատեսակի առկայությունը կամ բացակայությունը պարզելու համար դատարանն անհրաժեշտ է համարում նախ և առաջ վերլուծել նշված հատկանիշներն ու նախապայմանները: Այսպես.
Քննարկվող դեպքում, իրոք առկա է մատուցված վճարովի ծառայություն, որը որպես կանոն կրել է սիստեմատիկ բնույթ և իրականացվել է հաճախորդների անորոշ շրջանակում, սակայն որպեսզի այն դիտվի պոռնկությամբ զբաղվել, ապա պետք է համապատասխանի մյուս կարևոր նախապայմաններին` մատուցված ծառայությունը ենթադրի արտաամուսնական, պատահական սեռական հարաբերություն:
Այս առումով անհարժեշտ է անդրադառնալ սեռական հարաբերություն հասկացությանը, որը իրավաբանական տերմին չէ, ուստի այն պետք է հասկացվի այնպես, ինչպես բնորոշվում է բժշկության մեջ, ավելի ստույգ` սեքսոլոգիայում: Մասնավորապես, մասնագիտական գրականությունում, որպես կանոն, սեռական հարաբերությունները բաժանվում են պայմանական երկու խմբի՝ բնական սեռական հարաբերություն և խաթարված սեռական հարաբերություն: Բնական է համարվում այն սեռական հարաբերությունը, որը կարող է առաջացնել հղիություն: Խաթարված սեռական հարաբերություն է համարվում այն գործողությունը, որի դեպքում փոխհարաբերվում են առնանդամ և հետանցք կամ առնանդամ և բերան: Այնուամենայնիվ և բնական և խաթարված սեռական հարաբերությունների դեպքում առկա է առնանդամի ներթափանցում՝ հեշտոցի, հետանցքի կամ բերանի խոռոչ, որպիսի հանգամանքը համարվում է սեռական հարաբերության բաղկացուցիչ և պարտադիր նախապայման, որպիսին դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով բացառվել է:
Այսպիսով, դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածը մեկնաբանելով <<Իրավական ակտերի մասին>> ՀՀ օրենքի 86-րդ հոդվածի կանոններով գտնում է, որ այն քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում՝
1) կավատության ձևով, այսինքն՝ վարձատրության կամ այլ գույքային օգուտի դիմաց սեռական հարաբերության համար միջնորդելով, կամ
2) նույն արարքը կատարելով, որը դրսևորվել է նաև բնակարան կամ այլ կացարան մեկ անգամ տրամադրելով, կամ
3) առանց սեռական հարաբերության համար միջնորդություն իրականացնելու, սակայն գույքային օգուտի դիմաց ոչ պարբերաբար բնակարան կամ այլ կացարան տրամադրելով, կամ
4) գույքային օգուտ ստանալով` պոռնկությամբ զբաղվելուն այլ եղանակներով նպաստելով, այսինքն հանցագործության առարկաների շրջանակի մեջ ներառված է պոռնկությամբ զբաղվելու սեռական հարաբերության առկայության եղանակի դրսևորումը: Քննարկվող հանցագործության առարկաների մեջ սեքսուալ բնույթի գործողությունները չի մտնում օրենքի ուղղակի մատնանշման ուժով: Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի մնացած հոդվածներում (138, 139, 140, 141, 142-րդ հոդվածներում) նույնպես սեռական հարաբերությունը և սեքսուալ բնույթի գործողությունները տարանջատված են կամ շաղկապով, դրանք բնութագրվում են որպես ինքուրույն և տարբեր արարքներ և չեն կարող համարվել նույնական կամ իրար լրացնող, իսկ սեքսուալ բնույթի գործողությունների հետևանքով սեռական մշակույթի ձևավորման վերաբերյալ հասարակության անդամների բարոյական պատկերացումների հնարավոր խաթարումն ինքնին չի կարող <<պոռնկության>> եզրույթի բովանդակության մեջ դիտարկվելու հիմք հանդիսանալ, հակառակ դեպքում կարձանագրվի անալոգիայի կիրառելում, որն անթույլատրելի է: Այսպես.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ե.Մելքոնյանի գործով կայացրած նախադեպային որոշմամբ անդրադարձել է անալոգիայի կիրառման արգելքին, ըստ որի՝ «(...)14. Վերոգրյալ իրավանորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ անձին հանցագործություն կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչելու միակ հիմքը կատարման պահին նրա արարքի` օրենքով սահմանված կարգով հանցագործություն համարվելն է: Այսինքն` արարքը կարող է որպես հանցագործություն նախատեսվել միայն քրեական օրենքով, և ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության և պատժի այլ կերպ, քան քրեական օրենքով ուղղակիորեն նախատեսված հանցանք կատարելու համար: Այսպիսով` չկա հանցագործություն, չկա պատիժ, եթե արարքն իրավական որոշակիության չափանիշին բավարարող եղանակով նախատեսված չէ գործող օրենքով (nullum crimen, nulla poena sine lege):
15. Վերոնշյալ սկզբունքն իր արտացոլումն է գտել նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքում, որի համաձայն` բացառապես օրենքի հիման վրա կարող է որոշվել հանցագործության առկայությունը և դրա համար պատիժ սահմանվել (nullum crimen, nulla poena sine lege): Մասնավորապես, արգելելով նախատեսված հանցագործությունների սահմանների ընդլայնումն ի հաշիվ այն գործողությունների, որոնք նախկինում հանցագործություն չեն համարվել` <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածը նաև սահմանում է, որ քրեական օրենքը չպետք է ի վնաս մեղադրյալի տարածական մեկնաբանվի, օրինակ` մեկնաբանվի անալոգիայի կիրառմամբ (տե՛ս Կաֆկարիսն ընդդեմ Կիպրոսի գործով (KAFKARIS v. CYPRUS) 2008 թվականի փետրվարի 12-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21906/04, կետ 138):
16. Սույն որոշման 13-15-րդ կետերում մեջբերված սահմանադրական, կոնվենցիոն և օրենսդրական դրույթների, ինչպես նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների վերլուծությունից հետևում է, որ այդ դրույթներով սահմանված երաշխիքը (nullum crimen, nulla poena sine lege), հանդիսանալով օրենքի գերակայության անքակտելի տարր, առաջնային տեղ է զբաղեցնում ՀՀ Սահմանադրությամբ և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասինե եվրոպական կոնվենցիայով երաշխավորված պաշտպանության համակարգում, որից որևէ շեղում չի թույլատրվում: Nullum crimen, nulla poena sine lege սկզբունքից հետևում է, որ ցանկացած հանցագործություն և պատիժ պետք է հստակ ամրագրված լինի օրենքով: Այդ օրենքը չի կարող տարածական մեկնաբանվել, և այն չի կարող կիրառվել անալոգիայով։(…)>>:
Այնուամենայնիվ, եթե նույնիսկ մի պահ ենթադրենք, որ սեռական օրգանների մերսումը կամ ձեռնաշարժությունը, ինչ-ինչ նկատառումներից ելնելով կարող է դիտվել որպես սեռական հարաբերություն, ապա այդ պարագայում անհրաժեշտ է քննարկել և չանտեսել նաև այնպիսի մի կարևոր հանգամանք, ինչպիսին է մատուցվող ծառայության վճարովիությունը:
Այսպես, անհրաժեշտ է փաստել, որ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 453-րդ հոդվածը սահմանում է, որ գովազդը և անձանց անորոշ շրջանակին հասցեագրված այլ առաջարկները համարվում են օֆերտա անելու հրապարակային հրավեր և յուրաքանչյուր արձագանքող անձ հանդիսանում է պայմանագրի կողմ, ուստի տվյալ դեպքում պետք է նկատել, որ հաճախորդը որպես պայմանագրի կողմ վճարել է ոչ թե սեռական օրգանի մերսման կամ ձեռնաշարժության միջոցով արբունքի հասնելու նպատակի համար, այլ մատուցված մերսման դիմաց, ինչը ևս պոռնկությունը բացառող հատկանիշ է, որպիսիք փաստում են հացագործության դեպքի բացակայությունը:
Ստուգելով ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն կատարելու վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, դրանք վերը հիշատակված իրավակարգավորումների ուժով գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով` դատարանը գտնում է, որ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցակազմի պարտադիր հատկանիշներից երկուսը, մասնավորապես` հանցակազմի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
Այսինքն` արարքը հանցավոր է ճանաչվում միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ:
Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունն անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին (նման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ):
Այսինքն, ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի արարքում բացակայում է հանցակազմի տարրերից երկուսն՝ օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմը, հետևաբար` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված՝ պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն` <<Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե արարքի մեջ հանցակազմ չկա>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35 հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ:
Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում անհրաժեշտ է արդարացնել` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով` նախատեսված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ վերը նշված հիմնավորումներով պետք է ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի անմեղությունը, գտնում է, որ նրա նկատմամբ խափանման միջոցը կիրառելու անհրաժեշտությունը վերացել է, ուստի` նախաքննական մարմնի կողմից վերջինիս նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է վերացնել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված /կիրառվելիք/ արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին:
Տվյալ խնդրին անդրադառնալով դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով իրեղեն ապացույցներ չկան, ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, նրա գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դատական ծախսերը վճարվում են պետական բյուջեից, եթե սույն օրենսգրքով այլ կարգ սահմանված չէ:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերը նշված հիմնավորումներով ճանաչվել ու հռչակվել է Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի անմեղությունը մեղսագրվող հանցանքի կատարման մեջ, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ, 151-րդ, 168-րդ, 309-րդ, 357-360-րդ, 366-րդ, 369-372-րդ, 376.1-րդ և 379-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրան այդ մեղադրանքով արդարացնել` նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեա¬կան դատարան հրապարակման օրվանից մե¬կամսյա ժամկետում:





ԴԱՏԱՎՈՐ` Դ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

ԵԱՔԴ/0217/01/16




ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Գործ թիվ ԵԱՔԴ/0217/01/16
Նախագահող դատավոր՝ Մ.Պետրոսյան
Դատավորներ` Մ.Պապոյան
Ռ.Բարսեղյան

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան),

նախագահությամբ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ՝
մասնակցությամբ
ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ`
դատախազ՝
պաշտպան`
ամբաստանյալ` Մ.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻ

Դ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
Տ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Գ.ՄԵԼԻՔՅԱՆԻ
Հ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ք.Երևանում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի մարտի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14113816 քրեական գործը:
Նախաքննության մարմնի՝ 2016 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ Հակոբ Ավետիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով:
2016 թվականի նոյեմբերի 18-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան):
2. Առաջին ատյանի դատարանի` 2018 թվականի փետրվարի 15-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ նրա արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
3. Դատախազի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործը` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) 2018 թվականի օգոստոսի 23-ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին:
4. Վերաքննիչ դատարանի՝ վերոնշյալ որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Դ.Մելքոնյանը բերել է վճռաբեկ բողոք, որը Վճռաբեկ դատարանի` 2019 թվականի հունվարի 14-ի որոշմամբ վարույթ է ընդունվել:
2019 թվականի սեպտեմբերի 9-ին ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի պաշտպան Գ.Մելիքյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոքի պատասխան՝ խնդրելով մերժել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի վճռաբեկ բողոքը:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Հակոբ Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել հետևյալ արարքի համար. «(...) [Ն]ա 2016 թվականի հունվար ամսվա կես[ից] մինչև 2016 թվականի փետրվարի 25-ն ընկած ժամանակահատվածում նպաստել է Գայանե Արթուրի Ասատրյանի և Լիդա Մարտիրոսի Մանուկյանի կողմից պոռնկությամբ զբաղվելուն` վերջիններիս պոռնկությամբ զբաղվելու համար պարբերաբար կացարան տրամադրելով:
Այսպես.
2015 [թվականի] օգոստոսի 17-ին վարձակալել է Երևան քաղաքի Կոմիտաս 40 հասցեում գտնվող տարածքը և պոռնկությամբ զբաղվելու համար ստեղծել հաստատություն` «Դայմոնդ» մերսման սրահը, որպես մերսուհիներ աշխատանքի է ընդունել Գայանե Արթուրի Ասատրյանին և Լիդա Մարտիրոսի Մանուկյանին: Նշված մերսման սրահում հաճախորդներ ապահովելու նպատակով իր կողմից աշխատանքի ընդունած մերսուհիների հետ ձեռք է բերել համապատասխան պայմանավորվածություն հաճախորդների ցանկության դեպքում մերսուհիների կողմից սեքսուալ բնույթի գործողություններ կատարելու վերաբերյալ և ստացված գումարը բաժանել միմյանց միջև` այդ կերպ 2016 թվականի հունվար ամսվա կես[ից] մինչև 2016 թվականի փետրվարի 25-ն ընկած ժամանակահատվածում ստանալով գույքային օգուտ` նպաստել է վերջիններիս պոռնկությամբ զբաղվելուն: (...)» (1):
6. Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է. «(...) Այսպիսով` ստուգելով ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ գործով ձեռք բերված ապացույցները` (...) Դատարանը գտնում է, որ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի արարքում բացակայում է նրան մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցակազմը, որի կապակցությամբ առաջադրված մեղադրանքում հարկ է վերջինիս ճանաչել անպարտ և կայացնել արդարացման դատավճիռ հետևյալ պատճառաբանությամբ․
(...) Դատաքննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցներով դատարանը հաստատված է համարում հետևյալը.
Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանը 2015 թվականի օգոստոսի 17-ին վարձակալել է Երևան քաղաքի Կոմիտաս 40 հասցեում գտնվող տարածքը, ապա ստեղծելով հաստատություն՝ «Դայմոնդ» մերսման սրահը, որպես մերսուհիներ աշխատանքի է ընդունել Գայանե Արթուրի Ասատրյանին և Լիդա Մարտիրոսի Մանուկյանին: Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանը նշված մերսման սրահում աշխատանքի ընդունված մերսուհիներին արգելել է սեռական հարաբերության մեջ մտնել հաճախորդների հետ: Հ.Ավետիսյանի գիտությամբ, մերսման որոշակի տեսակի մեջ ընդգրկված է եղել հաճախորդների ցանկության դեպքում մերսուհիների կողմից մերսման ընթացքում առնանդամի ձեռնաշարժություն, որը սերմնաժայթքում է առաջացրել, որպիսի գործողություններն էլ ըստ [դատաբժշկական-սեքսոլոգիական համալիր հանձնաժողովային փորձաքննության] թիվ 16-1154 եզրակացության դիտարկվել է որպես սեքսուալ բնույթի գործողությունների կատարում, բայց ոչ սեռական ակտ՝ սեռական հարաբերություն, ապա մատուցված ծառայության դիմաց ստացված գումարը Հ.Ավետիսյանը բաժանել է միմյանց միջև` այդ կերպ 2016 թվականի հունվար ամսվա կեսերից մինչև 2016 թվականի փետրվարի 25-ն ընկած ժամանակահատվածում ստացել է գույքային օգուտ: Ինչպես «Դայմոնդ» մերսման սրահում, այնպես էլ այլ որևէ հաստատությունում հիշյալ մերսուհիների և հաճախորդների միջև սեռական ակտ՝ սեռական հարաբերություն տեղի չի ունեցել:
Այսինքն, դատարանը փաստում է, որ մեղադրանքի կողմը դատարանում հետազոտված ապացույցներով մերսուհիների արարքում պոռնկությամբ զբաղվելու փաստի առկայությունը հիմնավորված է համարել վերջիններիս կողմից սեքսուալ բնույթի գործողություններ կատարելու փաստի դիտարկմամբ (...):
(...) [Դ]ատարանն արձանագրում է, որ [Վ.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0041/01/14] որոշմամբ հստակ ամրագրվել է, որ պոռնկությամբ զբաղվելու օբյեկտիվ կողմի պարտադիր տարր է հանդիսանում վարձատրության դիմաց սեռական հարաբերության առկայությունը և այն կարող է դրսևորվել բացառապես սեռական հարաբերության կայացմամբ: Ընդ որում, սեռական հարաբերության առկայությունը հանդիսանում է պոռնկությամբ զբաղվելու պարտադիր հատկանիշ, այլապես [Վճռաբեկ դատարանի] վերը [հիշատակված որոշմամբ] կնախատեսվեր նաև սեռական բնույթի գործողությունների առկայությունը, որը չի կարող նույնական լինել սեռական հարաբերութան հետ և պոռնկությամբ զբաղվելու օբյետիվ կողմի տարր հանդիսանալ։
(...) [Պ]ոռնկության պարտադիր հատկանիշներն են մատուցվող ծառայության վճարովիությունը, սիստեմատիկությունը, որպես կանոն, հաճախորդների անորոշ շրջանակը, ինչպես նաև սեռական հարաբերության մեջ մտնելը:
(…) Քննարկվող դեպքում, իրոք առկա է մատուցված վճարովի ծառայություն, որը որպես կանոն կրել է սիստեմատիկ բնույթ և իրականացվել է հաճախորդների անորոշ շրջանակում, սակայն որպեսզի այն դիտվի պոռնկությամբ զբաղվել, ապա պետք է համապատասխանի մյուս կարևոր նախապայմաններին` մատուցված ծառայությունը ենթադրի արտաամուսնական, պատահական սեռական հարաբերություն:
Այս առումով անհրաժեշտ է անդրադառնալ սեռական հարաբերություն հասկացությանը, որը իրավաբանական տերմին չէ, (...) մասնագիտական գրականությունում, որպես կանոն, սեռական հարաբերությունները բաժանվում են պայմանական երկու խմբի՝ բնական սեռական հարաբերություն և խաթարված սեռական հարաբերություն (...) որպիսին դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով բացառվել է:
(...) [Դ]ատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածը մեկնաբանելով «Իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 86-րդ հոդվածի կանոններով գտնում է, որ (...) [ք]ննարկվող հանցագործության առարկաների մեջ սեքսուալ բնույթի գործողությունները չեն մտնում օրենքի ուղղակի մատնանշման ուժով: Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի մնացած հոդվածներում (138, 139, 140, 141, 142-րդ հոդվածներում) նույնպես սեռական հարաբերությունը և սեքսուալ բնույթի գործողությունները տարանջատված են կամ շաղկապով, դրանք բնութագրվում են որպես ինքնուրույն և տարբեր արարքներ և չեն կարող համարվել նույնական կամ իրար լրացնող, իսկ սեքսուալ բնույթի գործողությունների հետևանքով սեռական մշակույթի ձևավորման վերաբերյալ հասարակության անդամների բարոյական պատկերացումների հնարավոր խաթարումն ինքնին չի կարող «պոռնկության» եզրույթի բովանդակության մեջ դիտարկվելու հիմք հանդիսանալ, (...)։
Այնուամենայնիվ, եթե նույնիսկ մի պահ ենթադրենք, որ սեռական օրգանների մերսումը կամ ձեռնաշարժությունը, ինչ-ինչ նկատառումներից ելնելով կարող է դիտվել որպես սեռական հարաբերություն, ապա այդ պարագայում անհրաժեշտ է քննարկել և չանտեսել նաև այնպիսի մի կարևոր հանգամանք, ինչպիսին է մատուցվող ծառայության վճարովիությունը:
[Դատարանը հիմք ընդունելով ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 453-րդ հոդվածը արձանագրում է, որ] տվյալ դեպքում պետք է նկատել, որ հաճախորդը որպես պայմանագրի կողմ վճարել է ոչ թե սեռական օրգանի մերսման կամ ձեռնաշարժության միջոցով արբունքի հասնելու նպատակի համար, այլ մատուցված մերսման դիմաց, ինչը ևս պոռնկությունը բացառող հատկանիշ է, որպիսիք փաստում են հացագործության դեպքի բացակայությունը:
(...) [Դ]ատարանը գտնում է, որ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցակազմի պարտադիր հատկանիշներից երկուսը, մասնավորապես` հանցակազմի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմը» (2):
6.1. Դատաբժշկական-սեքսոլոգիական համալիր հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 16-1154 եզրակացության համաձայն` I, II մերսուհու կողմից առնանդամի ձեռնաշարժման կամ կրծքերով հաճախորդի մարմնին հպելու եղանակներով անձի մոտ սերմնաժայթքում առաջացնելը սեռական ակտ (սեռական հարաբերություն) չի հանդիսանում, այլ հանդիսանում է սեռական կրքի բավարարմանն ուղղված սեքսուալ բնույթի գործողություն: III. Մերսուհու կողմից մեկ այլ անձի առնանդամը ձեռնաշարժելը և վերջինիս մոտ սերմնաժայթքում առաջացնելը հանդիսանում է սեռական կրքի բավարարմանն ուղղված սեքսուալ բնույթի գործողություն, իսկ թե նման գործողությունների որոշակի վարձավճարի դիմաց կատարելը հանդիսանում է արդյոք սեքսուալ բնույթի ծառայությունների մատուցում, թե ոչ, ապա դա ենթակա է իրավական գնահատման (3):
7. Վերաքննիչ դատարանն իր որոշմամբ արձանագրել է. «(...) [Պ]ոռնկությամբ զբաղվելու օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանդիսանում վարձատրության դիմաց սեռական հարաբերության առկայությունը, ինչը կարող է դրսևորվել բացառապես սեռական հարաբերության կայացմամբ, որպիսի հանգամանքը քրեական գործով ձեռք բերված, [Առաջին ատյանի դատարանում] հրապարակված և հետազոտված ապացույցներով չի հաստատվել:
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ պոռնկությունը կարող է դրսևորվել բացառապես վարձատրության դիմաց արտաամուսնական սեռական հարաբերության առկայության ձևով, ինչը նույնական չէ սեքսուալ բնույթի այլ գործողություններին:
Ի տարբերություն սեռական հարաբերության, սեքսուալ բնույթի գործողությունները սեռական կրքերը բավարարելու առավել լայն ձևերով են դրսևորվում:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ (...) դատաբժշկական-սեքսոլոգիական համալիր հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 16-1154 եզրակացությամբ ևս ապացուցվել է, որ ձեռնաշարժությունը և այդ կերպ անձի մոտ սերմնաժայթքում առաջացնելն ոչ թե սեռական հարաբերություն է, այլ սեռական կրքի բավարարմանն ուղղված սեքսուալ բնույթի գործողություն:
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով քրեական պատասխանատվությունն վրա է հասնում միայն պոռնկությամբ զբաղվելու հանգամանքն ապացուցված լինելու պարագայում, որի համար անհրաժեշտ է սեռական հարաբերություն:
(...) Ամփոփելով վերոշարադրյալ բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցությամբ` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ [Առաջին ատյանի դատարանի] դատավճիռը` ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ արդարացնելու վերաբերյալ, օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված (...)» (4):

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
8. Բողոքի հեղինակի կարծիքով, Առաջին ատյանի և Վերաքննիչ դատարանները թույլ են տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա, ուստի կայացված դատական ակտն անհիմն է և ենթակա է բեկանման: Ըստ բողոք բերած անձի՝ ստորադաս դատարանները սխալ են մեկնաբանել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածը, ինչպես նաև դրանց վերաբերյալ միջազգային իրավական ակտերի կարգավորումներն ու Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները՝ գործով հաստատված հանգամանքներին տալով սխալ գնահատական:
Ի հիմնավորումն իր վերոշարադրյալ փաստարկի՝ բողոքաբերը նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածը չի բացահայտում «պոռնկություն» հասկացությունը, իսկ մի շարք միջազգային փաստաթղթերում տրված բնորոշումը լայն է և չի սահմանափակվում միայն սեռական հարաբերությամբ: Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է մեկնաբանել Վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ԵՇԴ/0041/01/14 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները և անհիմն եզրահանգման եկել առ այն, որ մերսման սրահի աշխատակիցների կողմից անձին սեռական բնույթի այլ ծառայություններ մատուցելը սեռական հարաբերություն չէ և չի կարող հանդիսանալ պոռնկության տեսակ: Մինչդեռ ըստ միջազգային կարգավորումների` սեռական ծառայությունների մատուցումը նույնպես ներառվում է պոռնկության բնորոշման մեջ:
Արդյունքում բողոքաբերն ընդգծել է, որ թեև գիտական գրականության մեջ «պոռնկության» հասկացության վերաբերյալ միասնական մոտեցում առկա չէ, սակայն միջազգային-իրավական ակտերում այդ հարցին արդեն իսկ տրվել է համապատասխան լուծում։ Բացի այդ, նշված հանցագործությունը ներառված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի՝ «Հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործությունները» գլխում, որի հիմնական անմիջական օբյեկտը հասարակության անդամների բարոյական զարգացման պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։ Հետևաբար, հանցակազմի օբյեկտի դեմ ոտնձգությունը պարտադիր չէ, որ կատարվի միայն սեռական հարաբերությունների միջոցով, այլ կարող է արտահայտվել նաև սեռական պահանջմունքների բավարարման այլ ձևերով։
9. Վերոշարադրյալի հիման վրա, բողոքաբերը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի փետրվարի 15-ի դատավճիռն ու այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2018 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշումը և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան՝ նոր քննության:

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պոռնկության քրեաիրավական հասկացության և հատկանիշների մեկնաբանման կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառություն ապահովելու խնդիր: Ուստի անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նման գործերով դատական պրակտիկայի ճիշտ ձևավորման համար:
10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավո՞ր են արդյոք ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշների բացակայության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները:
11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու համար, այն է` «Պոռնկությամբ զբաղվելու համար հաստատություն ստեղծելը, ղեկավարելը կամ պահելը կամ որևէ հանրային հաստատություն պոռնկությամբ զբաղվելու համար օգտագործելը կամ այլ անձի պոռնկությամբ զբաղվելու համար բնակարան կամ այլ կացարան պարբերաբար տրամադրելը կամ գույքային օգուտ ստանալով՝ պոռնկությամբ զբաղվելուն այլ ձևով նպաստելը, եթե բացակայում են սույն օրենսգրքի 132-րդ կամ 132.2-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշները:
(…)
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝
(…)
5) երկու կամ ավելի անձանց օգտագործելով (…)»:
Մեջբերված նորմի վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելը դասվում է բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքին, որը խաթարում է սեռերի փոխհարաբերության և սեռական մշակույթի ձևավորման վերաբերյալ հասարակության անդամների բարոյական պատկերացումները: Քննարկվող հանցագործության օբյեկտը հասարակության անդամների բարոյական բնականոն զարգացման պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են, իսկ սուբյեկտիվ կողմից այն դրսևորվում է միայն մեղքի ուղղակի դիտավորության ձևով (5):
Օբյետիվ կողմից պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու հանցակազմը կատարվում է երկընտրելի գործողություններով, այն է`
- պոռնկությամբ զբաղվելու համար հաստատություն ստեղծելով, ղեկավարելով կամ պահելով,
- կամ որևէ հանրային հաստատություն պոռնկությամբ զբաղվելու համար օգտագործելով,
- կամ այլ անձի պոռնկությամբ զբաղվելու համար բնակարան կամ այլ կացարան պարբերաբար տրամադրելով,
- կամ գույքային օգուտ ստանալով՝ պոռնկությամբ զբաղվելուն այլ ձևով նպաստելով (6):
Ընդ որում, քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող նշված գործողությունների և այլ անձանց կողմից պոռնկությամբ զբաղվելու միջև պատճառական կապի առկայությունը հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ է, հետևաբար «պոռնկություն» եզրույթի բովանդակության բացահայտումն ունի կարևոր իրավական նշանակություն:
12. Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պոռնկության շահագործումը` պայմանավորված դրա բարձր եկամտաբերությամբ, ներկայումս անդրազգային հիմնախնդիր է, ուստի պատահական չէ, որ միջազգային մի շարք փաստաթղթերով այն բնութագրվում է որպես «չարիք» և մարդու արժանապատվությանն ու հիմնարար իրավունքներին անհամատեղելի երևույթ: Պոռնկության դեմ պայքարը հատուկ կարևորություն է ձեռք բերում ոչ միայն հասարակության անդամների բարոյականության, այլև անչափահասների և ընտանիքի շահերի պաշտպանության տեսանկյունից, քանի որ շատ հաճախ դրանում ներգրավվում են երեխաներ ու դեռահասներ, ինչը լուրջ սպառնալիք է վերջիններիս իրավունքների և օրինական շահերի համար: Բացի այդ, պոռնկության հետ կապված հանցագործությունները հաճախ կարող են ուղեկցվել առավել վտանգավոր հանցավոր արարքների կատարմամբ, ինչպիսիք են, մասնավորապես, թրաֆիքինգը, անչափահասներին հանցավոր գործունեության մեջ ներգրավելը, բռնաբարություններն ու սեքսուալ բնույթի բռնի գործողությունները և այլն:
Միևնույն ժամանակ, սակայն, թեև ՀՀ քրեական օրենսգիրքը պատասխանատվություն է նախատեսում շահադիտական նպատակով այլ անձի պոռնկությամբ զբաղվելուն ներգրավելու և պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու համար, այնուամենայնիվ, պոռնկության հասկացությունը որևէ կերպ չի բացահայտվում, իսկ վերոնշյալ արատավոր երևույթի դեմ արդյունավետ պայքար մղելու համար անհրաժեշտ է պոռնկության քրեաիրավական հասկացության և հատկանիշների հստակեցում:
13. Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 1-ին հոդվածի համաձայն` «Բոլոր մարդիկ ծնվում են ազատ ու հավասար իրենց արժանապատվությամբ և իրավունքներով (…)»:
«Մարդկանց առևտրի և երրորդ անձանց կողմից պոռնկության շահագործման դեմ պայքարի մասին» Միավորված ազգերի կազմակերպության կոնվենցիայի 1-ին հոդվածում ընդգծվում է, որ կոնվենցիայի կողմերը պարտավորվում են պատժել յուրաքանչյուրին, ով մեկ ուրիշի սեռական ցանկությունները բավարարելու համար շահագործում է այլ անձի պոռնկությունը՝ նույնիսկ նրա համաձայնությամբ (7):
«Երեխայի իրավունքների մասին» Միավորված ազգերի կազմակերպության կոնվենցիայի` «Մանկավաճառության, երեխաների մարմնավաճառության և մանկական պոռնոգրաֆիայի մասին» կամընտիր արձանագրության 2-րդ հոդվածի «բ» կետի համաձայն` «Երեխաների մարմնավաճառություն[ը] նշանակում է` երեխայի օգտագործումը սեռական բնույթի գործունեության մեջ` վարձատրության կամ ցանկացած այլ տեսակի հատուցման դիմաց» (8):
«Սեռական շահագործումից և սեռական բռնությունից երեխաներին պաշտպանելու մասին» Եվրոպայի Խորհրդի կոնվենցիայի 19-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն` «(…) «[Մ]անկական մարմնավաճառություն» տերմինը նշանակում է երեխային սեռական բնույթի գործողությունների համար օգտագործելը, երբ վճարում են կամ խոստանում ցանկացած այլ վարձատրություն կամ վճար, անկախ այն բանից, թե այդ վարձատրությունը կամ վճարը կամ էլ նման խոստումը տրվում է հենց երեխային, թե մի երրորդ անձի» (9):
Միջազգային իրավունքում պոռնկության շահագործումը դիտվում է որպես մարդու իրավունքների վերաբերյալ համընդհանուր ճանաչում ստացած միջազգային իրավանորմերի և միջազգային չափորոշիչների խախտում: Մասնավորապես, «Մարդկանց առևտրի և երրորդ անձանց կողմից պոռնկության շահագործման դեմ պայքարի մասին» կոնվենցիայի նախաբանում պոռնկությունը բնութագրվում է որպես չարիք և անձի արժանապատվությանն ու արժեքին անհամատեղելի երևույթ, ինչը լուրջ սպառնալիք է մարդու, ընտանիքի և ողջ հասարակության բարեկեցության համար: Հետևաբար, սեռական հարաբերությունը, սեքսուալ բնույթի ծառայությունները կամ արժանապատվությունը նվաստացնող կամ շահագործման հետ կապված այլ գործողությունները դրամի, աշխատանքի, ապրանքների կամ ծառայության դիմաց անթույլատրելի են (10): Միջազգային իրավանորմերը պարտավորեցնում են պետություններին ձեռնարկելու անհրաժեշտ միջոցառումներ, այդ թվում` օրենսդրական, պոռնկության շահագործման ցանկացած դրսևորում կանխարգելելու ուղղությամբ, ուստի յուրաքանչյուր անձ, ով եկամուտ կստանա և կնպաստի այլ անձի պոռնկությամբ զբաղվելուն` նույնիսկ նրա համաձայնությամբ, պետք է ենթարկվի պատասխանատվության (11):
13.1. Այսպիսով, ընդհանրացնելով սույն որոշման նախորդ կետում կատարված վերլուծությունը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պոռնկության շահագործման ցանկացած դրսևորում խիստ դատապարտելի է և հանգեցնում է մարդու հիմնարար իրավունքների խախտման: Ընդ որում, հարկ է նկատել, որ միջազգային փաստաթղթերով պոռնկությունը բավականին լայն է բնորոշվում, ինչի ներքո է դիտարկվում վարձատրության դիմաց մեկ այլ անձի սեռական պահանջմունքների բավարարմանն ուղղված ցանկացած բնույթի սեքսուալ ծառայությունների մատուցումը:
14. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 11-13.1-րդ կետերում մեջբերված իրավանորմերը և կատարված վերլուծությունը` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ պոռնկության բուն էությունը սեքսուալ բնույթի ծառայությունների մատուցումն է: Այլ կերպ` պոռնկությունն ուղղված է վարձատրության դիմաց որևէ անձի մոտ սեռական գրգռում հարուցելուն և վերջինիս սեռական պահանջմունքները բավարարելուն, ուստի այն չի կարող սահմանափակվել միայն սեռական հարաբերությամբ կամ սեռական ակտով: Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ` պոռնկությունը պետք է լայն իմաստով մեկնաբանվի՝ ներառելով նաև անորոշ շրջանակի անձանց սեռական կրքերին հագուրդ տալուն ուղղված ցանկացած սեքսուալ բնույթի գործողությունների կատարումը: Վերոնշյալ գործողությունների կատարման արդյունքում ևս առավել քան ոտնահարվում են հասարակության անդամների բարոյական բնականոն զարգացման պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները, խաթարվում սեռերի փոխհարաբերության և սեռական մշակույթի ձևավորման վերաբերյալ հասարակության անդամների բարոյական պատկերացումները: Մինչդեռ, պոռնկության հասկացության չարդարացված նեղ մեկնաբանությունը չի բխում այս երևույթի բուն էությունից և դրա դեմ արդյունավետ պայքար ծավալելու անհրաժեշտությունից` հաշվի առնելով հատկապես օրենքով պահպանվող և տվյալ արարքի կատարման արդյունքում ոտնահարվող հասարակական հարաբերությունների բնույթն ու կարևորությունը:
Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պոռնկության դեպքում սեքսուալ բնույթի ծառայությունները մատուցվում են վարձատրության դիմաց, ինչի վերաբերյալ, որպես կանոն, ձեռք է բերվում նախնական պայմանավորվածություն: Այլ կերպ` նյութական օգուտ ստանալը պոռնկության էությունն արտացոլող պարտադիր հատկանիշ է, և հենց նյութական հատուցման հանգամանքն է թույլ տալիս պոռնկությունը տարանջատել արտաամուսնական այլ հարաբերություններից:
Բացի այդ, պոռնկության մասին կարող է խոսք գնալ միայն այն դեպքում, երբ անձը վարձատրության դիմաց սեքսուալ բնույթի ծառայությունները մատուցում է պարբերաբար։
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պոռնկությունը, որպես կանոն, բնութագրվում է նաև հաճախորդների անորոշ շրջանակով և հարաբերությունների պատահական բնույթով, անձնական համակրանքի և զուգընկերոջ հանդեպ սեռական հակումների բացակայությամբ, ինչը ենթադրում է պոռնկությամբ զբաղվող անձի հասանելի լինելը յուրաքանչյուրին, ով ցանկանում է օգտվել նրա ծառայություններից:
15. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Հ.Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի համար, որ նա, 2016 թվականի հունվար ամսվա կեսից մինչև 2016 թվականի փետրվարի 25-ն ընկած ժամանակահատվածում, նպաստել է Գ.Ասատրյանի և Լ.Մանուկյանի կողմից պոռնկությամբ զբաղվելուն` վերջիններիս պոռնկությամբ զբաղվելու համար պարբերաբար կացարան տրամադրելով: Մասնավորապես, «Դայմոնդ» մերսման սրահին հաճախորդներ ապահովելու նպատակով, մերսուհիների հետ ձեռք է բերել համապատասխան պայմանավորվածություն՝ հաճախորդների ցանկության դեպքում վերջիններիս կողմից սեքսուալ բնույթի գործողություններ կատարելու և ստացված գումարը միմյանց միջև բաժանելու վերաբերյալ (12):
Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքում արձանագրել է, որ Հ.Ավետիսյանի գործողությունները չեն համապատասխանում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներին, մասնավորապես` բացակայում են հանցագործության օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը:
Այսպես` Առաջին ատյանի դատարանը փաստել է, որ պոռնկության պարտադիր հատկանիշներն են մատուցվող ծառայության վճարովիությունը, սիստեմատիկությունը, որպես կանոն, հաճախորդների անորոշ շրջանակը, ինչպես նաև սեռական հարաբերության մեջ մտնելը: Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանին մեղսագրվող արարքին` Առաջին ատյանի դատարանն ընդգծել է, որ վերջինիս գիտությամբ մերսման որոշակի տեսակների դեպքում, հաճախորդների ցանկությամբ, կատարվել են սեքսուալ բնույթի գործողություններ, որոնք կրել են պարբերական բնույթ և իրականացվել են անձանց անորոշ շրջանակի նկատմամբ, սակայն որպեսզի վերոնշյալը դիտվի որպես պոռնկություն, պետք է համապատասխանի մյուս կարևոր նախապայմանին, այն է` մատուցված ծառայությունը ենթադրի արտաամուսնական, պատահական սեռական հարաբերություն: Մինչդեռ, սեռական հարաբերության պարտադիր և բաղկացուցիչ նախապայման է առնանդամի ներթափանցումը հեշտոցի, հետանցքի կամ բերանի խոռոչ, որպիսի հանգամանքը դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով բացառվել է:
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ, Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ հաճախորդը` որպես պայմանագրի կողմ, վճարել է ոչ թե համապատասխան գործողությունների միջոցով սեռական պահանջմունքը բավարարելու համար, այլ մատուցված մերսման ծառայության դիմաց, հետևաբար բացակայում է պոռնկությամբ զբաղվելու վարձատրության հատկանիշը (13):
Վերաքննիչ դատարանը, օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը, արձանագրել է, որ ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշների բացակայության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են (14):
16. Վճռաբեկ դատարանը, նախորդ կետում մեջբերված և վերլուծված փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելով սույն որոշման 11-14-րդ կետերում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները սխալ եզրահանգման են եկել առ այն, որ սեքսուալ բնույթի գործողությունները պոռնկության բովանդակության բաղկացուցիչ մաս չեն հանդիսանում:
Վճռաբեկ դատարանը, հիմք ընդունելով միջազգային-իրավական ակտերում պոռնկությանը տրված բնորոշումը, ինչպես նաև սույն որոշման 14-րդ կետում կատարված վերլուծությունը, արձանագրում է, որ պոռնկությունը պետք է բովանդակային առումով լայն իմաստով մեկնաբանել և որպես այդպիսին դիտարկել վարձատրության դիմաց ցանկացած սեքսուալ բնույթի ծառայության մատուցումը, որը ներառում է ոչ միայն հաճախորդի հետ սեռական հարաբերությունը, այլ նաև սեքսուալ բնույթի գործողություններ կատարելը: Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ պոռնկության հասկացության չարդարացված նեղ մեկնաբանությունը չի բխում այս երևույթի բուն էությունից և դրա դեմ արդյունավետ պայքար ծավալելու անհրաժեշտությունից` հաշվի առնելով հատկապես օրենքով պահպանվող և տվյալ արարքի կատարման արդյունքում ոտնահարվող հասարակական հարաբերությունների բնույթն ու կարևորությունը:
Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով իրականացված դատաբժշկական-սեքսոլոգիական համալիր հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 16-1154 եզրակացության համաձայն` մերսուհիների կողմից կատարվել են սեքսուալ բնույթի գործողություններ, որոնք ուղղված են եղել հաճախորդների սեռական կրքի բավարարմանը (15): Ընդ որում, վերոնշյալ գործողություններն իրականացվել են վարձատրության դիմաց, անձանց անորոշ շրջանակի նկատմամբ` կրելով պարբերական բնույթ (16):
Ուստի, նման պայմաններում, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանների այն հետևությունը, որ պոռնկությունը կարող է դրսևորվել բացառապես բնական կամ խաթարված եղանակով սեռական հարաբերություններ ունենալով, հիմնավոր չէ:
16.1. Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի այն դատողությանը, որ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում հստակ ամրագրել է, որ պոռնկությամբ զբաղվելու օբյեկտիվ կողմի պարտադիր տարր է հանդիսանում վարձատրության դիմաց սեռական հարաբերության առկայությունը և այն կարող է դրսևորվել բացառապես սեռական հարաբերության կայացմամբ, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հիշյալ որոշմամբ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը վերաբերել է ոչ թե պոռնկության հասկացության և հատկանիշների բացահայտմանը, այլ քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող կոնկրետ գործողության մեկնաբանմանը: Հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ պատճառաբանությունը հիմնավոր չէ:
16.2. Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի այն փաստարկին, որ հաճախորդը վճարել է ոչ թե սեռական կրքի բավարարման, այլ մատուցված մերսման ծառայության դիմաց, ապա Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ իրական հանցավոր գործունեության` պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու քողարկված ձև է հանրային որևէ հաստատություն (սրճարան, ակումբ, մերսման սրահ և այլն) պոռնկությամբ զբաղվելու համար օգտագործելը, որպիսի հանգամանքը Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատշաճ ուշադրության չի արժանացվել, չի վերլուծվել և չի գնահատվել գործի փաստական տվյալների համատեքստում, մինչդեռ քրեական գործում առկա ապացույցների պատշաճ վերլուծությունն ու գնահատումը թույլ կտար վերհանել մերսման սրահում մատուցվող ծառայությունների իրական բնույթը:
Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն առ այն, որ հաճախորդը որպես պայմանագրի կողմ վճարել է ոչ թե վերը նշված գործողությունների միջոցով սեռական գրգռում հարուցելու և կրքերը բավարարելու համար, այլ մատուցված մերսման ծառայության դիմաց, բավարար չափով պատճառաբանված չէ, Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի գնահատել քրեական գործում առկա ապացույցների համակցությունը, ինչի արդյունքում կայացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրիք 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ:
17. Այսպիսով, հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշների բացակայության վերաբերյալ ստորադաս դատարանների հետևությունները հիմնավոր չեն:
Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ստորադաս դատարանները թույլ են տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի սխալ կիրառում, ինչը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտերի կայացման: Վերոնշյալ խախտումներն իրենց բնույթով էական են և հիմք են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հիման վրա ստորադաս դատարանների դատական ակտերը բեկանելու և գործն Առաջին ատյանի դատարան նոր քննության ուղարկելու համար:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի նոր քննության ընթացքում, Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով պոռնկության հասկացության և հատկանիշների վերաբերյալ սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, պետք է հանգի համապատասխան հետևության:
18. Միևնույն ժամանակ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գործի քննության ընթացքում Հ.Ավետիսյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրել չհեռանալու մասին ստորագրությունը, որի կիրառման հիմքերն ու պայմաններն առկա են։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 162-րդ, 163-րդ, 171-րդ հոդվածներով, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական օրենքի 11-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 361.1-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի փետրվարի 15-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան՝ նոր քննության:
2. Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման:

Նախագահող՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ

Դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ

(1)Տե´ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 183-188:
(2)Տե´ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 145-165:
(3)Տե´ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթ 137-140:
(4)Տե´ս քրեական գործ, հատոր 4-րդ, թերթեր 72-89:
(5)Տե´ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի` Վարդան Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0041/01/14 որոշումը:
(6)Պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու տեսակներից` գույքային օգուտ ստանալով` պոռնկությամբ զբաղվելուն այլ ձևով նպաստելու վերաբերյալ մանրամասն տե´ս Վճռաբեկ դատարանի` Վարդան Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0041/01/14 որոշումը:
(7)Տե´ս http://www.concourt.am/hr/rus/un/10_6.htm:
(8)Տե´ս https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?DocID=24543։
(9)Տե´ս https:/rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168046e1e4։
(10)Տե´ս Սեքսուալ շահագործումից և սեքսուալ չարաշահումից պաշտպանությանն ուղղված հատուկ միջոցառումների վերաբերյալ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի` 2003 թվականի հոկտեմբերի 9-ի տեղեկաթերթը (https://undocs.org/ru/ST/SGB/2003/13):
(11)Մանրամասն տե´ս «Մարդկանց առևտրի և երրորդ անձանց կողմից պոռնկության շահագործման դեմ պայքարի մասին» ՄԱԿ-ի՝ 1949 թվականի դեկտեմբերի 2-ի կոնվենցիան:
(12)Տե´ս սույն որոշման 5-րդ կետը:
(13)Տե´ս սույն որոշման 6-րդ կետը:
(14)Տե´ս սույն որոշման 7-րդ կետը:
(15)Տե´ս սույն որոշման 6.1-րդ կետը:
(16)Տե´ս սույն որոշման 6-րդ կետը:

Գործ No ԵԱՔԴ/0217/01/16

ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՙ15՚ հունվարի 2021 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Նարե Այվազյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Վանանդ Ասատրյանի
պաշտպան Գեորգի Մելիքյանի

Կենտրոն նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի (ծնված 1979 թվականի դեկտեմբերի 24-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, ամուսնացած, աշխատում է ՙԴայմոնդ՚ մերսման սրահի տնօրեն, չդատված, հաշվառված՝ Կոտայքի մարզ, գյուղ Վերին Պտղնի, Նոր թաղամաս, 6-րդ տուն, փաստացի բնակվող՝ քաղաք Երևան, Սունդուկյան փողոց, 28-րդ շենք, 6-րդ բնակարան) մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով:

Գործի դատավարական նախապատմությունը

2016 թվականի մարտի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հարուցվել է թիվ 14113816 քրեական գործը:
2016 թվականի հոկտեմբերի 31-ին Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին:
2016 թվականի նոյեմբերի 18-ին թիվ 14113816 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
2018 թվականի փետրվարի 15-ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նա այդ մեղադրանքով արդարացվել է` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: Հակոբ Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացվել է:
2018 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է: Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2018 թվականի փետրվարի 15-ի դատավճիռը` Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու վերաբերյալ, թողնվել է օրինական ուժի մեջ:
2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է: Ամբաստանյալ Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի փետրվարի 15-ի դատավճիռը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2018 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշումը բեկանվել և գործն ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան՝ նոր քննության: Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2020 թվականի հուլիսի 17-ին թիվ ԵԱՔԴ/0217/01/16 քրեական գործը ստացվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարան՝ նոր քննության:

Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Հակոբ Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա 2016 թվականի հունվար ամսվա կեսերից մինչև 2016 թվականի փետրվարի 25-ն ընկած ժամանակահատվածում նպաստել է Գայանե Արթուրի Ասատրյանի և Լիդա Մարտիրոսի Մանուկյանի կողմից պոռնկությամբ զբաղվելուն` վերջիններիս պոռնկությամբ զբաղվելու համար պարբերաբար կացարան տրամադրելով:
Այսպես.
2015թ. օգոստոսի 17-ին վարձակալել է Երևան քաղաքի Կոմիտաս 40 հասցեում գտնվող տարածքը և պոռնկությամբ զբաղվելու համար ստեղծել հաստատություն` ՙԴայմոնդ՚ մերսման սրահը, որտեղ որպես մերսուհիներ աշխատանքի է ընդունել Գայանե Արթուրի Ասատրյանին և Լիդա Մարտիրոսի Մանուկյանին: Նշված մերսման սրահում հաճախորդներ ապահովելու նպատակով իր կողմից աշխատանքի ընդունած մերսուհիների հետ ձեռք է բերել համապատասխան պայմանավորվածություն հաճախորդների ցանկության դեպքում մերսուհիների կողմից սեքսուալ բնույթի գործողություններ կատարելու վերաբերյալ և ստացված գումարը բաժանել միմյանց միջև` այդ կերպ 2016 թվականի հունվար ամսվա կեսերից մինչև 2016 թվականի փետրվարի 25-ն ընկած ժամանակահատվածում ստանալով գույքային օգուտ` նպաստել է վերջիններիս պոռնկությամբ զբաղվելուն:՚:

Արագացված դատական քննություն

Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Հակոբ Ավետիսյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով, հայտարարելով, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Գեորգի Մելիքյանը:
Մեղադրող Վանանդ Ասատրյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-ին և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով ամբաստանյալի կողմից մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու հանգամանքը, հանգում է հետևության, որ Հակոբ Ավետիսյանի մեղավորությունը` երկու անձի օգտագործելով, կացարան պարբերաբար տրամադրելով պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու մեջ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը սույն գործով 2019 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու համար, այն է` «Պոռնկությամբ զբաղվելու համար հաստատություն ստեղծելը, ղեկավարելը կամ պահելը կամ որևէ հանրային հաստատություն պոռնկությամբ զբաղվելու համար օգտագործելը կամ այլ անձի պոռնկությամբ զբաղվելու համար բնակարան կամ այլ կացարան պարբերաբար տրամադրելը կամ գույքային օգուտ ստանալով՝ պոռնկությամբ զբաղվելուն այլ ձևով նպաստելը, եթե բացակայում են սույն օրենսգրքի 132-րդ կամ 132.2-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշները:
(…)
2. Նույն արարքը, որը կատարվել է՝
(…)
5) երկու կամ ավելի անձանց օգտագործելով (…)»:
Մեջբերված նորմի վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելը դասվում է բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքին, որը խաթարում է սեռերի փոխհարաբերության և սեռական մշակույթի ձևավորման վերաբերյալ հասարակության անդամների բարոյական պատկերացումները: Քննարկվող հանցագործության օբյեկտը հասարակության անդամների բարոյական բնականոն զարգացման պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են, իսկ սուբյեկտիվ կողմից այն դրսևորվում է միայն մեղքի ուղղակի դիտավորության ձևով:
Օբյեկտիվ կողմից պոռնկությամբ զբաղվելուն նպաստելու հանցակազմը կատարվում է երկընտրելի գործողություններով, այն է`
- պոռնկությամբ զբաղվելու համար հաստատություն ստեղծելով, ղեկավարելով կամ պահելով,
- կամ որևէ հանրային հաստատություն պոռնկությամբ զբաղվելու համար օգտագործելով,
- կամ այլ անձի պոռնկությամբ զբաղվելու համար բնակարան կամ այլ կացարան պարբերաբար տրամադրելով,
- կամ գույքային օգուտ ստանալով՝ պոռնկությամբ զբաղվելուն այլ ձևով նպաստելով:
Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ պոռնկության բուն էությունը սեքսուալ բնույթի ծառայությունների մատուցումն է: Այլ կերպ` պոռնկությունն ուղղված է վարձատրության դիմաց որևէ անձի մոտ սեռական գրգռում հարուցելուն և վերջինիս սեռական պահանջմունքները բավարարելուն, ուստի այն չի կարող սահմանափակվել միայն սեռական հարաբերությամբ կամ սեռական ակտով: Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ` պոռնկությունը պետք է լայն իմաստով մեկնաբանվի՝ ներառելով նաև անորոշ շրջանակի անձանց սեռական կրքերին հագուրդ տալուն ուղղված ցանկացած սեքսուալ բնույթի գործողությունների կատարումը: Վերոնշյալ գործողությունների կատարման արդյունքում ևս առավել քան ոտնահարվում են հասարակության անդամների բարոյական բնականոն զարգացման պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները, խաթարվում սեռերի փոխհարաբերության և սեռական մշակույթի ձևավորման վերաբերյալ հասարակության անդամների բարոյական պատկերացումները: Մինչդեռ, պոռնկության հասկացության չարդարացված նեղ մեկնաբանությունը չի բխում այս երևույթի բուն էությունից և դրա դեմ արդյունավետ պայքար ծավալելու անհրաժեշտությունից` հաշվի առնելով հատկապես օրենքով պահպանվող և տվյալ արարքի կատարման արդյունքում ոտնահարվող հասարակական հարաբերությունների բնույթն ու կարևորությունը:
(…) պոռնկության դեպքում սեքսուալ բնույթի ծառայությունները մատուցվում են վարձատրության դիմաց, ինչի վերաբերյալ, որպես կանոն, ձեռք է բերվում նախնական պայմանավորվածություն: Այլ կերպ` նյութական օգուտ ստանալը պոռնկության էությունն արտացոլող պարտադիր հատկանիշ է, և հենց նյութական հատուցման հանգամանքն է թույլ տալիս պոռնկությունը տարանջատել արտաամուսնական այլ հարաբերություններից:
Բացի այդ, պոռնկության մասին կարող է խոսք գնալ միայն այն դեպքում, երբ անձը վարձատրության դիմաց սեքսուալ բնույթի ծառայությունները մատուցում է պարբերաբար։
(…) պոռնկությունը, որպես կանոն, բնութագրվում է նաև հաճախորդների անորոշ շրջանակով և հարաբերությունների պատահական բնույթով, անձնական համակրանքի և զուգընկերոջ հանդեպ սեռական հակումների բացակայությամբ, ինչը ենթադրում է պոռնկությամբ զբաղվող անձի հասանելի լինելը յուրաքանչյուրին, ով ցանկանում է օգտվել նրա ծառայություններից:
(…)՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե’ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` արձանագրելով, որ ՙ(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)՚ (տե’ս Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշման 20-րդ կետը):
Ամբաստանյալ Հակոբ Ավետիսյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նախկինում դատված չէ: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, խնամքի տակ են գտնվում 2003 և 2009 թվականին ծնված երկու անչափահաս երեխան: Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ. ՙ(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը՚ (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Վերը շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, գնահատելով ամբաստանյալ Հակոբ Ավետիսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական, քաղաքականության ուղղվածությունը, ինչպես նաև հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով նրանց անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ` դատարանը գտնում է, որ Արման Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հակոբ Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության հարցին, դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանն ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 12.06.2007թ. ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ ՙվկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: /.../ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել նաև մի շարք այլ որոշումներում: Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրել է, որ ՙ/.../ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին /…/՚:
Մեկ այլ` Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը /…/՚:
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՙՊատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը՚ /Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-55/07, թիվ ՎԲ-201/07, թիվ ՎԲ-124/07, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ԵԱՔԴ/0120/01/09 և մի շարք այլ որոշումներ/:
Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Այսպիսով, դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը, վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Հակոբ Ավետիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, որոնք էականորեն ազդում են հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա, հանգում է հետևության, որ Հակոբ Ավետիսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու, և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով կատարած հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը: Տվյալ դեպքում` դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին` դատարանը գտնում է, որ Հակոբ Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործով քաղաքացիական հայց չկա, գույքի վրա կալանք չի դրվել, ուստի այդ հարցերին դատարանը չի անդրադառնում:
ՀՀ քրեական դատավարության 375.3 հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն` ՙՍույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:՚: Հետևաբար, դատարանը դատական ծախսերին չի անդրադառնում:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 375.3-րդ, 375.4-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`

ՎՃՌԵՑ

Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 262-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենգրքի 70-րդ հոդվածը և Հակոբ Ավետիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, սահմանել փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենգրքի 70-րդ հոդվածի 5-րդ մասի կարգով Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի վրա դնել պարտականություն՝ չփոխել մշտական բնակության վայրը:
Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Հակոբ Մնացականի Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ