ԵԱՔԴ/0210/01/16

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

«18» դեկտեմբերի 2017թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր Կ.Մարդանյան
դատավորներ Ն.Հովակիմյան
Ա.Մնացականյան
քարտուղարությամբ Մ.Մահտեսյանի
մասնակցությամբ` պաշտպան Թ.Բաղդասարյանի
ամբաստանյալ Ս.Գասպարյանի

դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով, քննության առնելով Սուսաննա Արթուրի Գասպարյանի վերաբերյալ քրեական գործով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի սեպտեմբերի 13-ի դատավճռի դեմ պաշտպան Թ.Բաղդասարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի սեպտեմբերի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով հարուցվել է թիվ 09125116 քրեական գործը:
2016 թվականի հոկտեմբերի 12-ին կասկածյալ Սուսաննա Արթուրի Գասպարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին:
2016 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Սուսաննա Գասպարյանը ներգրավել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով:
2016 թվականի նոյեմբերի 07-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի սեպտեմբերի 13-ի դատավճռով՝ Սուսաննա Գասպարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ ՀՀ նվազագույն աշխատավարձի 40 (քառասուն)-ապատիկի` 40.000 (քառասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: Ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Թ.Բաղդասարյանը, որը Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Վերաքննիչ բողոքի առնչությամբ իր գրավոր դիրքորոշումն է ներկայացրել ամբաստանյալ Սուսաննա Գասպարյանը, ով էության մեջ իր անհամաձայնությունն է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի վերաբերյալ և խնդրել է իրականացնել քրեական գործի օբյեկտիվ քննություն:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Սուսաննա Գասպարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա 2016 թվականի սեպտեմբերի 07-ին ժամը 17:00-ին Երևան քաղաքի Ռուբինյանց 10 շենքի 17-րդ բնակարանում իրեն պատկանող շունը վերադարձնելու հարցի շուրջ վիճաբանել է Անահիտ Անդրանիկի Աթոյանի հետ, որի ընթացքում բռնի գործողություններ կատարելով ձեռքերով քաշել է վերջինիս մազերից և ձեռքերից, որի հետևանքով Անահիտ Աթոյանը զգացել է ֆիզիկական ցավ ու ստացել առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք՝ աջ դաստակի 3-րդ մատի շրջանի մակերեսային վերքի ձևով»:
3. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի սեպտեմբերի 13-ի դատավճռի համաձայն.
«(…) Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված համարեց ամբաստանյալ Սուսաննա Արթուրի Գասպարյանի կողմից Անահիտ Աթոյանի նկատմամբ այլ բռնի գործողություններ կատարելը, որը չի առաջացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում.
Սուսաննա Արթուրի Գասպարյանը 2016 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ժամը 17:00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Ռուբինյանց 10 շենքի 17-րդ բնակարանում իրեն պատկանող շունը վերադարձնելու հարցի շուրջ վիճաբանել է Անահիտ Անդրանիկի Աթոյանի հետ, որի ընթացքում բռնի գործողություններ կատարելով՝ ձեռքերով քաշել է վերջինիս մազերից և ձեռքերից, որի հետևանքով Անահիտ Աթոյանը զգացել է ֆիզիկական ցավ ու ստացել առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք` աջ դաստակի 3-րդ մատի շրջանի մակերեսային վերքի ձևով:
Առաջադրված մեղադրանքի շուրջ հարցաքննվելիս Սուսաննա Արթուրի Գասպարյանը, պահպանելով մինչդատական վարույթի ընթացքում որդեգրած դիրքորոշումը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում իրեն դարձյալ մեղավոր չճանաչեց:
Վերջինս վիճարկեց առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, ընդհանրացված կարգով` այդ ապացույցների հիման վրա մեղադրական եզրակացությունում մեղադրող կողմի ներկայացրած հետևությունները և ցուցմունք տալով հայտնեց, որ զբոսնելու ժամանակ կորցրել է շանը, որից հետո փնտրել է, սակայն չի գտել: Անցորդներից տեղեկացել է, որ շանը մի աղջիկ վերցրել և տարել է: Դեպքից մեկ ամիս անց այգում պատահաբար տեսել է իր շանը` Անահիտ Աթոյանի մոտ: Տեսնելով շանն անմիջապես ճանաչել է, ապա մոտեցել և շանը պահելու ու խնամելու համար ցանկացել է շնորհակալություն հայտնել, սակայն Ա.Աթոյանը հրաժարվել է շանը վերադարձնել: Հետագայում Ա.Աթոյանի բնակության վայրը ճշտելով գնացել է վերջինիս տուն և այդ հարցի շուրջ զրուցել նրա ընտանիքի անդամների հետ: Ա.Աթոյանի հայրը համոզվել է, որ շունն իրենն է և բազմիցս հայտնել է, որ ցանկանում է շանը վերադարձնել՝ ավելորդ խնդիրներից զերծ մնալու համար, սակայն Ա.Աթոյանին որևէ մեկը չէր կարողանում համոզել, որպեսզի շունը վերադարձնի:
Նշել է նաև, որ Ա.Աթոյանի բնակարան է գնացել մի կնոջ հետ, ով շունը համապատասխան փաստաթղթերով հանդերձ բերել է ՌԴ-ից և նվիրել իրեն: Ա.Աթոյանն իրեն ագրեսիվ էր պահում, որի առիթով էլ տանը, իսկ հետագայում նաև բակում վիճաբանել են միմյանց հետ, սակայն այդ ընթացքում Ա.Աթոյանի մազերից չի քաշել և վերջինիս չի հարվածել: Դեռ ավելին միջադեպի ընթացքում իրենց միջև նույնիսկ քաշքշուկ չի եղել, այն ավելի շուտ հրմշտոց էր, որն էլ առաջացել է շանը վերադարձնելու հանգամանքով: Միջադեպի ժամանակ ձեռքին բջջային հեռախոս է եղել, որը չի վնասել և չէր էլ կարող վնասել Ա.Աթոյանին: Շանը վերցնելուց հրել է Ա.Աթոյանին, սակայն մազերից չի քաշել և չի հարվածել: Հրելու հետևանքով Ա.Աթոյանը վայր չի ընկել, իսկ ինչ վերաբերում է վնասվածքների առաջացման պատճառներին, ապա տեղյակ չէ, թե դրանք ինչի հետևանք են, միայն կարող է ասել, որ Ա.Աթոյանի ստացած վնասվածքներն իր գործողություների արդյունքում չեն առաջացել:
Ա.Աթոյանին հայտնել է, որ հայտարարություն է ներկայացնելու ոստիկանություն, և միայն դրա հաջորդ օրը` լուսադեմին, Ա.Աթոյանի հայրը վերադարձրել է շանը: Իր կարծիքով Ա.Աթոյանն իրենից վրեժ լուծելու շարժառիթով է հայտարարություն ներկայացրել ոստիկանություն:
Նշել է նաև, որ միջադեպի ընթացքում Ե.Հարությունյանն եկել է և ձեռքից բռնելով ասել, որ դուրս գա տնից:

Ամբաստանյալ Սուսաննա Արթուրի Գասպարյանի կողմից բերված պատճառաբանություններն առ այն, որ ինքը Անահիտ Աթոյանի նկատմամբ որևէ բռնի գործողություն չի կատարել, անհիմն են, իսկ վերջինիս այլուրեքության վերաբերյալ առաջ քաշած վարկածները մտացածին, վերջինս հետապնդում է քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու և դեպքի հանգամանքները խեղաթյուրելու նպատակ: Այդ հետևության Դատարանը հանգեց պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտած հետևյալ ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով, մասնավորապես` նախաքննական ցուցմունքների հրապարակման, հետազոտման և դատաքննական ցուցմունքների գնահատման արդյունքներով, մասնավորապես.
-Տուժող Անահիտ Անդրանիկի Աթոյանի ցուցմունքով: Վերջինս դատաքննության ընթացքում ըստ էության պնդեց նախաքննական ցուցմունքը և հայտնեց, որ 2016թ սեպտեմբերի 7-ին ժամը 17:00-ի սահմաններում իր և Սուսաննա Գասպարյանի միջև վիճաբանություն է տեղի ունեցել: Սկզբում վիճաբանությունը խոսակցության ձևով է եղել, սակայն հետագայում սկսել են քաշքշել միմյանց: Դեպքի օրը Ս.Գասպարյանը ներխուժել է իրենց տուն, քաշքշել և վնասել է եղունգները, բղավել և պահանջել է շանը, սակայն որևէ ապացույց չի ներկայացրել, որ այդ շունն իրեն է պատկանում: Շանը չի վերադարձրել, որից հետո Սուսաննա Գասպարյանը բազմիցս վիճաբաններ է իր հետ` պահանջելով վերադարձնել շանը: Դեպքի օրը Սուսաննա Գասպարյանը գտնվում էր ոչ ադեկվատ վիճակում, վերջինս քաշքշել է իր մազերից և պոկել եղունգները: Դեպքի հաջորդ օրը Ս.Գասպարյանը ՀՀ ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժնում հաղորդում է տվել այն մասին, որ իր շանը գողացել են, որից հայրը վրդովվելով շանը վերադարձրել է Ս.Գասպարյանին:
Նշել է նաև, որ շանը գտել է տանը հարակից իրենց պատկանող խանութի մուտքի մոտ: Տեսնելով, որ շունն անցնում էր մայթով, վազել, ապա վերցրել և պահել իր մոտ, քանի որ կարող էր մեքենայի տակ ընկնել:
Քանի որ այդ շան վրա դաջվածք է առկա եղել և տեղյակ էր, որ շունը թանկարժեք է և այդպիսի շները անձնագրեր են ունենում, Ս.Գասպարյանից պահանջել է համապատասխան փաստաթուղթ ներկայացնել, որը կապացուցի այն վերջինիս պատկանելու հանգամանքը: Դեպքի օրը Ս.Գասպարյանը ձեռքին առկա փաստաթուղթը հեռվից էր ցույց տալիս, սակայն չէր թողնում այն կարդալ: Ս.Գասպարյանը մտնելով տուն բղավել է, շանը փնտրելու նպատակով բացել է սենյակների դռները, որից հետո քաշել է իր մազերից, ապա վնասել ձեռքերը և եղունգները, որի հետևանքով ձեռքերին բաց վերքեր են առաջացել: Վիճաբանությունը տևել է շուրջ երեք րոպե, որի ընթացքում ինքը Ս.Գասպարյանին որևէ վնասվածք չի պատճառել: Տեսնելով, որ չի կարողանում ազատվել Ս.Գասպարյանից, տատիկից` Ե.Հարությունյանից, ով գտնվում էր տանը, օգնություն է խնդրել, սակայն վերջինս չէր միջամտում` մտածելով, որ աղջիկներ են և լեզու կգտնեն: Իսկ երբ հետո տատիկը եկել է, Ս.Գասպարյանը սկսել է վատաբանել իրեն:
Դեպքը տեղի է ունեցել իրենց տանը և չի հիշում, թե կոնկրետ ինչպես է Ս.Գասպարյանը վնասվածքը պատճառել, սակայն պնդում է, որ Ս.Գասպարյանն է իր աջ ձեռքը սեղմելով վնասել: Երբ Ս.Գասպարյանն իր մազերից քաշում էր և ձեռքը վնասում, սենյակում ոչ ոք չկար, իսկ երբ տատիկը մոտեցել է, միջադեպն արդեն ավարտվել էր, սակայն իր ձեռքից արյուն էր գալիս, որը, տատիկը տեսնելով ամոթանք է տվել Ս.Գասպարյանին:
Նշել է նաև, որ վնասվածքը ստացել է ձեռքի միջնամատի հատվածում: Դեպքի մասին պատմել է հարևաններին, այդ թվում իր մատնահարդար` Սրբուհուն: Դեպքի հաջորդ օրը շենքի երրորդ հարկում բնակվող Մ.Հակոբյանն խանութում հանդիպելով իրեն հետաքրքրվել է վիճաբանության հանգամանքներից, որի կապակցությամբ վերջինիս պատմել և ցույց է տվել վնասվածքը:
Պնդել է, որ վիճաբանությունն տևել է շուրջ երեք րոպե, որի ընթացքում Ս.Գասպարյանը քաշել է մազերից և վնասել եղունգներն ու միջնամատը:
-Վկա Լուսինե Սուրենի Աթոյանի ցուցմունքով: Վերջինս դատաքննության ընթացքում ըստ էության պնդեց նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը և հայտնեց, որ կոնկրետ դեպքի օրը չի հիշում, սակայն տեղյակ է, որ շան պատճառով, որը իր դուստր Ա.Աթոյանը դրսում գտել և տանը պահում էր, վերջինիս և Ս.Գասպարյանի միջև վիճաբանություն է առաջացել:
Դեպքի օրը, Ա.Աթոյանը շան հետ զբոսանքից վերադառնալուց հայտնել է, որ մի աղջիկ մոտեցել և տեղեկացրել է, որ շունն իրեն է պատկանում, սակայն քանի որ որևէ ապացույց չի ներկայացնել, Ա. Աթոյանը շանը չի վերադարձրել: Այնուհետև, Ս.Գասպարյանն իրենց բնակության վայրը ճշտելով հաճախակի այցելել և պահանջել է շանը: Հիշում է, որ շան վրա դաջվածք կար և աղջիկը ասել է, որ եթե Ս.Գասպարյանը դաջվածքի վրա նշված թվերը հայտնի, ապա շանը կվերադարձնի նրան:
Անձամբ վիճաբանությանն ականատես չի տեսել, սակայն Ա.Աթոյանի մոտ վնասվածքներ տեսել է: Ա.Աթոյանը ցույց տալով ձեռքի վնասվածքները լացում էր: Վերջինս կոնկրետ չի հայտնել, թե Ս.Գասպարյանը քանի անգամ է քաշել մազերից և ինչ կերպ է վնասել եղունգները: Վիճաբանության ժամանակ տանն է եղել նաև իր մայրը, սակայն վնասվածքը ստանալու ժամանակ ներկա չի եղել, այլ հետագայում միջամտել և ամոթանք է տվել Ս.Գասպարյանին:
-Վկա Եպրաքսյա Երվանդի Հարությունյանի ցուցմունքով: Վերջինս դատաքննության ընթացքում ըստ էության պնդեց նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը և հայտնեց, որ Ս.Գասպարյանը այցելել է իրենց տուն՝ շան հետ կապված հարցի շուրջ թոռնուհու` Ա.Աթոյանի հետ զրուցելու համար: Այդ ընթացքում խոհանոցում ափսեներ էր լվանում, որտեղից երևում է սենյակի այն հատվածը, որտեղ տեղի է ունեցել վիճաբանությունը: Մտնելով սենյակ տեսել է, որ Ս.Գասպարյանը քաշում է Ա.Աթոյանի մազերից, որի առիթով ամոթանք է տվել և դուրս հանել նրան տանից: Գիտի, որ վիճաբանության պատճառը շունն էր: Անձամբ տեսել է Ա.Աթոյանի վնասվածքները, սակայն չի հարցրել, թե քանի անգամ է Ս.Գասպարյանը քաշել նրա մազերից և ինչպես է վնասել:
Նշել է նաև, որ Ս.Գասպարյանը ներխուժելով տուն պահանջել է վերադարձնել շանը, իսկ Ա.Աթոյանը պնդում էր, որ Ս.Գասպարյանը հայտնի շան դաջվածքի թվերը: Ս.Գասպարյանի կողմից Ա.Աթոյանին հարվածելու և վնասելու պահը չի տեսել, սակայն տեսել է, որ նա քաշքշում է իր թոռանը:
-Վկա Մարի Հակոբի Հակոբյանի ցուցմունքով: Վերջինս դատաքննության ընթացքում ըստ էության պնդեց նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը և հայտնեց, որ կոնկրետ դեպքի օրը չի հիշում, սակայն հիշում է, որ շոգ օր էր: Ա.Աթոյանին ճանաչում է, քանի որ նրանց խանութից է օգտվում: Քանի որ պատուհանը բաց էր, լսել է Ա.Աթոյանի ձայնը, իսկ ավելի կոնկրետ միայն բղավոցներ է լսել, սակայն որևէ բան չի տեսել: Ձայները լսելուց հետո իջել է խանութ, որտեղ հանդիպել է Ա.Աթոյանի մայրիկին, իսկ դեպքից երկու օր անց տեսել է նաև Անահիտին, ով պատմել է դեպքի մասին և ցույց տվել վնասվածքները: Միայն տեղյակ է, որ Ա.Աթոյանն ինչ որ աղջկա հետ է վիճել, սակայն քանի որ իրեն չի հետաքրքրել դեպքի հանգամանքները, այդ կապակցությամբ մանրամասների վերաբերյալ չի հետաքրքրվել:
Դեպքի պահին գտնվել է Ա.Աթոյանի շենքի երրորդ հարկում, քանի որ այցելել էր բարեկամուհուն: Տանից ճանաչել է Ա.Աթոյանի ձայնը, լսել է. <<ախ ձեռքս թող, ցավում է>> արտահայտությունը, իսկ երկու օր անց էլ անձամբ տեսել է Ա.Աթոյանի ձեռքի վնասվածքը, եղունգների կոտրված վիճակը:
Հետագայում տեղեկացել է, որ Ա.Աթոյանը վիճաբանել է Մանուկ Գասպարյանի թոռնուհու հետ, որի պատճառն եղել է շունը, իսկ մնացած մանրամասնություններից տեղյակ չէ:
-Վկա Համսփյուր Ներսիսյանի ցուցմունքով: Վերջինս դատաքննության ընթացքում ըստ էության ցուցմունք տվեց և հայտնեց, որ շանն անձամբ բերել է ՌԴ Մոսկվա քաղաքից՝ հատուկ Ս.Գասպարյանի համար, որն էլ իր որդին նվիրել է Ս.Գասպարյանին: Շան կորելուց հետո, երբ Ս.Գասպարյանը գտել է շանը միասին գնացել են շանը ետ վերցնելու, իրենց հետ տանելով նաև փաստաթղթերը, սակայն Ա.Աթոյանին չվստահելով փաստաթղթերը վերջինիս առձեռն չեն փոխանցել, քանի որ նա կարող էր այն պատռել: Այնուհետև, տուն է եկել Ա.Աթոյանի եղբայրը, ով գտնվում էր ալկոհոլի ազդեցության տակ, ապա վիրավորել, հայհոյել և սպառնացել է իրեն և Ս.Գասպարյանին: Վեճի օրը Ա.Աթոյանի տանը կից գտնվող հացի փռում խոսել է Ա.Աթոյանի մոր հետ, որին ներկա էին նաև Ա.Աթոյանը և նրանց աշխատողը, ով սակայն հեռվում էր և որևէ կերպ չի միջամտել: Ինքը տուն չի մտել, անձամբ Ա.Աթոյանի վնասվածքները չի տեսել և վստահ է, որ Ա.Աթոյանը վնասվածքներ չի ունեցել և Ս.Գասպարյանն որևէ վնասվածք չի պատճառել: Ա.Աթոյանին դեպքից հետո չի տեսել, սակայն վստահ է, որ վնասվածք չի եղել:
Հրապարակված և հետազոտված հաղորդում ընդունելու մասին 08.09.2016թ. թիվ 012423 արձանագրությամբ, համաձայն որի Անահիտ Անդրանիկի Աթոյանն (ծնված 14.10.1988թ. բնակվում է ք.Երևան Ռուբինյանց 10շ., բն 17) հաղորդում է տվել այն մասին, որ 07.09.2016թ. ժամը 17:00-ի սահմաններում Սուսաննա Գասպարյանն իր կամքին հակառակ մտել է իրենց` ք.Երևան Ռուբինյանց 10 շենքի 17-րդ բնակարան, որտեղ քաշքշել է ձեռքերից ու մազերից` պատճառելով մարմնական վնասվածք ձեռքերի շրջանում:
Դատաբժշկական թիվ 2796 եզրակացությամբ, համաձայն որի Ա.Աթոյանի մարմնական վնասվածքը` աջ դաստակի 3-րդ մատի շրջանի մակերեսային վերքի ձևով, պատճառվել է սուր եզր ունեցող բութ առարկայով, հնարավոր է որոշման մեջ նշած ժամկետին և հանգամանքներում, որը առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում:
Հրապարակվեց և հետազոտվեց նաև Սուսաննա Արթուրի Գասպարյանի անվամբ տրված AH0586341 ՀՀ անձնագիրը, համաձայն որի վերջինս ծնվել է 08.01.1992թ., հաշվառված է ք.Երևան Դրոյի 4 շ., բնակարան 76:
Դատարանը գտնում է, որ հրապարակված և հետազոտված հիշատակված փաստաթղթերը, թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցներ են, ձեռք են բերվել ամբաստանյալ Սուսաննա Արթուրի Գասպարյանի արդար դատաքննության իրավունքի ապահովմամբ և որպես ապացույց կարող են դրվել սույն դատական ակտի հիմքում:
(…) Միմյանց, ինչպես նաև դատաքննությամբ հետազոտված այլ ապացույցների հետ համադրելու, ստուգելու և գնահատելու արդյունքներով Դատարանը, ի հաշիվ ամբաստանյալ Սուսաննա Արթուրի Գասպարյանի ցուցմունքների առավել արժևորում է Անահիտ Անդրանիկի Աթոյանի դատաքննական ցուցմունքը, քանի որ դրանում նշված փաստական տվյալները հաստատվում են դատաքննությամբ հետազոտված, գործին վերաբերող փոխկապակցված, հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, մասնավորապես.
-Վկա Լուսինե Սուրենի Աթոյանի դատաքննական ցուցմունքով: Վերջինս դատաքննության ընթացքում ըստ էության պնդեց նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը և հայտնեց, որ կոնկրետ դեպքի օրը չի հիշում, սակայն տեղյակ է, որ շան պատճառով, որը իր դուստր Ա.Աթոյանը դրսում գտել և տանը պահում էր, վերջինիս և Ս.Գասպարյանի միջև վիճաբանություն է առաջացել:
Դեպքի օրը, Ա.Աթոյանը շան հետ զբոսանքից վերադառնալուց հայտնել է, որ մի աղջիկ մոտեցել և տեղեկացրել է, որ շունն իրեն է պատկանում, սակայն քանի որ որևէ ապացույց չի ներկայացնել, Ա.Աթոյանը շանը չի վերադարձրել: Այնուհետև, Ս.Գասպարյանն իրենց բնակության վայրը ճշտելով հաճախակի այցելել և պահանջել է շանը: Հիշում է, որ շան վրա դաջվածք կար և Ա.Աթոյանն ասել է, որ եթե Ս.Գասպարյանը դաջվածքի նշած թվերը հայտնի, ապա շանը կվերադարձնի նրան:
Անձամբ տեսել է Ա.Աթոյանի վնասվածքները, քանի որ վերջինս ցույց տալով ձեռքի վնասվածքները լացում էր: Ա.Աթոյանը կոնկրետ չի հայտնել, թե Ս.Գասպարյանը քանի անգամ է քաշել մազերից և ինչ կերպ է վնասել եղունգները:
-Վկա Եպրաքսյա Երվանդի Հարությունյանի դատաքննական ցուցմունքով, համաձայն որի Ս.Գասպարյանը այցելել է իրենց տուն՝ շան հետ կապված հարցի շուրջ թոռնուհու` Ա.Աթոյանի հետ զրուցելու համար: Այդ ընթացքում խոհանոցում ափսեներ էր լվանում, որտեղից երևում է սենյակի այն հատվածը, որտեղ տեղի է ունեցել վիճաբանությունը: Մտնելով սենյակ տեսել է, որ Ս.Գասպարյանը քաշում է Ա.Աթոյանի մազերից, որի առիթով ամոթանք է տվել և դուրս հանել նրան տանից: Գիտի, որ վիճաբանության պատճառը շունն էր: Անձամբ տեսել է Ա.Աթոյանի վնասվածքները, սակայն չի հարցրել, թե քանի անգամ է Ս.Գասպարյանը քաշել նրա մազերից և ինչպես է վնասել եղունգները:
Նշել է նաև, որ Ս.Գասպարյանը ներխուժելով տուն պահանջել է վերադարձնել շանը, իսկ Ա.Աթոյանը պնդում էր, որ Ս.Գասպարյանը հայտնի շան դաջվածքի թվերը: Ս.Գասպարյանի կողմից Ա.Աթոյանին հարվածելու և վնասելու պահը չի տեսել, սակայն տեսել է, որ նա քաշքշում է իր թոռանը:
-Վկա Մարի Հակոբի Հակոբյանի դատաքննական ցուցմունքով, համաձայն որի տանից լսելով Ա.Աթոյանի ձայնը, իսկ ավելի կոնկրետ բղավոցներ, իջել է խանութ, որտեղ հանդիպել է Ա.Աթոյանի մայրիկին, իսկ դեպքից երկու օր անց տեսել է նաև Անահիտին, ով պատմել է դեպքի մասին և ցույց տվել վնասվածքները: Տեղյակ է միայն, որ Ա.Աթոյանն ինչ որ աղջկա հետ է վիճել, սակայն քանի որ իրեն չի հետաքրքրել դեպքի հանգամանքները, այդ կապակցությամբ չի հետաքրքրվել:
Դեպքի պահին գտնվել է Ա.Աթոյանի բնակության վայր հանդիսացող շենքի երրորդ հարկում, քանի որ այցելել էր բարեկամուհուն: Ճանաչել է Ա.Աթոյանի ձայնը, լսել է. <<ախ ձեռքս թող, ցավում է>> արտահայտությունը, իսկ երկու օր անց անձամբ տեսել է Ա.Աթոյանի ձեռքի վնասվածքը, եղունգները կոտրված վիճակում:
Հետագայում տեղեկացել է, որ Ա.Աթոյանը վիճաբանել է Մանուկ Գասպարյանի թոռնուհու հետ, որի պատճառն եղել է շունը, իսկ մնացած մանրամասնություններից տեղյակ չէ:
Հրապարակված և հետազոտված հաղորդում ընդունելու մասին 08.09.2016թ. թիվ 012423 արձանագրությամբ, համաձայն որի Անահիտ Անդրանիկի Աթոյանն (ծնված 14.10.1988թ. բնակվում է ք.Երևան Ռուբինյանց 10շ., բն 17) հաղորդում է տվել այն մասին, որ 07.09.2016թ. ժամը 17:00 սահմաններում Սուսաննա Գասպարյանն իր կամքին հակառակ մտել է իրենց` ք.Երևան Ռուբինյանց 10 շենքի 17-րդ բնակարան, որտեղ քաշքշել է ձեռքերից ու մազերից` պատճառելով մարմնական վնասվածք ձեռքերի շրջանում:
Դատաբժշկական թիվ 2796 եզրակացությամբ, համաձայն որի Ա.Աթոյանի մարմնական վնասվածքը` աջ դաստակի 3-րդ մատի շրջանի մակերեսային վերքի ձևով, պատճառվել է սուր եզր ունեցող բութ առարկայով, հնարավոր է որոշման մեջ նշած ժամկետին և հանգամանքներում, որը առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում:
Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները`Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սուսաննա Արթուրի Գասպարյանի կողմից Անահիտ Անդրանիկի Աթոյանի նկատմամբ այլ բռնի գործողությունների կատարմամբ ծեծը, որը չի առաջացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները, հաստատված և ապացուցված է, այսինքն` Սուսաննա Արթուրի Գասպարյանը մեղավորությամբ կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, հետևաբար` վերջինս ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի վերը հիշատակված հոդվածով:
Նման հետևության Դատարանը հանգեց, հաշվի առնելով տուժող Ա.Աթոյանի, վկաների դատաքննական ցուցմունքները, դատարանում հրապարակված և հետազոտված մյուս ապացույցները:
Անդրադառնալով պաշտպան Թ.Բաղդասարյանի պաշտպանական ճառում բերված՝ իր պաշտպանյալ Ս.Գասպարյանի կողմից կատարած արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի առկայությունը հիմնավորող փաստական տվյալների բացակայության պատճառաբանությամբ վերջինիս նկատմամբ արդարացման դատավճիռ կայացնելու վերաբերյալ միջնորդությանը, դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է, ենթակա է մերժման, քանի որ պաշտպանական կողմի բերած՝ ամբաստանյալի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշների բացակայության պատճառաբանություններն ու հիմնավորումները հերքվել են դատաքննությամբ հետազոտված ներքոհիշյալ ապացույցներով.
-Տուժող Անահիտ Անդրանիկի Աթոյանի դատաքննական ցուցմունքով, համաձայն որի 2016թ սեպտեմբերի 7-ին ժամը 17:00-ի սահմաններում իր և Սուսաննա Գասպարյանի միջև վիճաբանություն է տեղի ունեցել: Սկզբում վիճաբանությունը խոսակցության ձևով է եղել, սակայն հետագայում սկսել են քաշքշել միմյանց: Դեպքի օրը Ս.Գասպարյանը ներխուժել է իրենց տուն բղավել և պահանջել է շանը, ապա քաշքշել է մազերից և վնասել եղունգները, որի հետևանքով ձեռքերին բաց վերքեր են առաջացել:
Դեպքը տեղի է ունեցել իրենց տանը և չի հիշում, թե կոնկրետ ինչպես է Ս.Գասպարյանը վնասվածքը պատճառել, սակայն պնդում է, որ Ս.Գասպարյանն է իր աջ ձեռքը սեղմելով` վնասել: Երբ Ս.Գասպարյանն իր մազերից քաշում էր և ձեռքը վնասում, սենյակում ոչ ոք չկար, իսկ երբ տատիկը մոտեցել է, միջադեպն արդեն ավարտվել էր, սակայն իր ձեռքից արյուն էր գալիս, որը տատիկը տեսնելով ամոթանք է տվել Ս.Գասպարյանին:
Պնդել է, որ, վիճաբանությունն տևել է շուրջ երեք րոպե, որի ընթացքում Ս.Գասպարյանը քաշել է մազերից և վնասել եղունգներն ու միջնամատը:
-Վկա Լուսինե Սուրենի Աթոյանի դատաքննական ցուցմունքով: Վերջինս դատաքննության ընթացքում ըստ էության պնդեց նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը և հայտնեց, որ կոնկրետ դեպքի օրը չի հիշում, սակայն տեղյակ է, որ շան պատճառով, որը իր դուստր Ա.Աթոյանը դրսում գտել և տանը պահում էր, վերջինիս և Ս.Գասպարյանի միջև վիճաբանություն է առաջացել:
Դեպքի օրը, Ա.Աթոյանը շան հետ զբոսանքից վերադառնալուց հայտնել է, որ մի աղջիկ մոտեցել և տեղեկացրել է, որ շունն իրեն է պատկանում, սակայն քանի որ որևէ ապացույց չի ներկայացնել, Ա.Աթոյանը շանը չի վերադարձրել: Այնուհետև Ս.Գասպարյանն իրենց բնակության վայրը ճշտելով հաճախակի այցելել և պահանջել է շանը: Հիշում է, որ շան վրա դաջվածք կար և Ա.Աթոյանն ասել է, որ եթե Ս.Գասպարյանը դաջվածքի վրա նշված թվերը հայտնի, ապա շանը կվերադարձնի նրան:
Անձամբ տեսել է Ա.Աթոյանի վնասվածքները, քանի որ վերջինս, ցույց տալով ձեռքի վնասվածքները, լացում էր: Ա.Աթոյանը կոնկրետ չի հայտնել, թե Ս.Գասպարյանը քանի անգամ է քաշել մազերից և ինչ կերպ է վնասել եղունգները:
-Վկա Եպրաքսյա Երվանդի Հարությունյանի դատաքննական ցուցմունքով, համաձայն որի Ս.Գասպարյանն այցելել է իրենց տուն՝ շան հետ կապված հարցի շուրջ թոռնուհու` Ա.Աթոյանի հետ զրուցելու համար: Այդ ընթացքում խոհանոցում ափսեներ էր լվանում, որտեղից երևում է սենյակի այն հատվածը, որտեղ տեղի է ունեցել վիճաբանությունը: Մտնելով սենյակ տեսել է, որ Ս.Գասպարյանը քաշում է Ա.Աթոյանի մազերից, որի առիթով ամոթանք է տվել և դուրս հանել նրան տանից: Գիտի, որ վիճաբանության պատճառը շունն էր: Անձամբ տեսել է Ա.Աթոյանի վնասվածքները, սակայն չի հարցրել, թե քանի անգամ է Ս.Գասպարյանը քաշել նրա մազերից և ինչպես է վնասել եղունգները:
Նշել է նաև, որ Ս.Գասպարյանը, ներխուժելով տուն, պահանջել է վերադարձնել շանը, իսկ Ա.Աթոյանը պնդում էր, որ Ս.Գասպարյանը հայտնի շան վրայի դաջվածքի թվերը: Ս.Գասպարյանի կողմից Ա.Աթոյանին հարվածելու և վնասելու պահը չի տեսել, սակայն տեսել է, որ նա քաշքշում է իր թոռանը:
-Վկա Մարի Հակոբի Հակոբյանի դատաքննական ցուցմունքով, համաձայն որի տանից լսելով Ա.Աթոյանի ձայնը, իսկ ավելի կոնկրետ բղավոցներ, իջել է խանութ, որտեղ հանդիպել է Ա.Աթոյանի մայրիկին, իսկ դեպքից երկու օր անց տեսել է նաև Անահիտին, ով պատմել է դեպքի մասին և ցույց տվել վնասվածքները: Տեղյակ է միայն, որ Ա.Աթոյանն ինչ որ աղջկա հետ է վիճել, սակայն քանի որ իրեն չի հետաքրքրել դեպքի հանգամանքները, այդ կապակցությամբ չի հետաքրքրվել:
Դեպքի պահին գտնվել է Ա.Աթոյանի բնակության վայր հանդիսացող շենքի երրորդ հարկում, քանի որ այցելել էր բարեկամուհուն: Ճանաչել է Ա.Աթոյանի ձայնը, լսել է. <<ախ ձեռքս թող, ցավում է>> արտահայտությունը, իսկ երկու օր անց անձամբ տեսել է Ա.Աթոյանի ձեռքի վնասվածքը, եղունգները կոտրված վիճակում:
Հետագայում տեղեկացել է, որ Ա.Աթոյանը վիճաբանել է Մանուկ Գասպարյանի թոռնուհու հետ, որի պատճառն եղել է շունը, իսկ մնացած մանրամասնություններից տեղյակ չէ:
Հրապարակված և հետազոտված հաղորդում ընդունելու մասին 08.09.2016թ. թիվ 012423 արձանագրությամբ, համաձայն որի Անահիտ Անդրանիկի Աթոյանն (ծնված 14.10.1988թ. բնակվում է ք.Երևան Ռուբինյանց 10շ., բն 17) հաղորդում է տվել այն մասին, որ 07.09.2016թ. ժամը 17:00 սահմաններում Սուսաննա Գասպարյանն իր կամքին հակառակ մտել է իրենց` ք.Երևան Ռուբինյանց 10 շենքի 17-րդ բնակարան, որտեղ քաշքշել է ձեռքերից ու մազերից` ձեռքերի շրջանում պատճառելով մարմնական վնասվածք:
Դատաբժշկական թիվ 2796 եզրակացությամբ, համաձայն որի Ա.Աթոյանի մարմնական վնասվածքը` աջ դաստակի 3-րդ մատի շրջանի մակերեսային վերքի ձևով, պատճառվել է սուր եզր ունեցող բութ առարկայով, հնարավոր է որոշման մեջ նշած ժամկետին և հանգամանքներում, որը առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում:
(…) Դատարանը հաստատված է համարում ամբաստանյալ Սուսաննա Արթուրի Գասպարյանի կողմից Անահիտ Անդրանիկի Աթոյանի նկատմամբ այլ բռնի գործողությունների կատարմամբ ծեծը, որը չի առաջացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները:
(…) Քննարկելով ամբաստանյալ Սուսաննա Արթուրի Գասպարյանի խափանման միջոցի հարցը, դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքի հեղինակը գտնում է, որ վիճարկվող դատական ակտը կայացվել է նյութական և քրեադատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներով: Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը, կամայական մոտեցում է ցուցաբերել ապացույցներին:
Բողոքաբերը փաստարկել է, որ ամբաստանյալ Սուսաննա Գասպարյանը որևէ կերպ նպատակ չի ունեցել տուժողին ֆիզիկական ցավ պատճառելու: Ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը:
Բողոք բերած անձի պնդմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը ակնհայտորեն կանխակալ վերաբերմունք է դրսևորել տուժողի և վերջինիս հարազատների ցուցմունքներին, հաշվի չառնելով, որ տուժողը գործի ելքով շահագրգռված անձ է, իսկ միայն նրա ցուցմունքի հիման վրա անձին դատապարտելը անթույլատրելի:
Բողոքաբերը գտնում է, որ գործում եղած այն ապացույցները, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում իրենց ապացուցողական տեսանկյունից որևէ արժանահավատություն չեն կարող ունենալ:
Արդյունքում, բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ ճանաչել ու հռչակել Սուսաննա Գասպարյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով մեղսագրվող արարքում կամ գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
5. Պաշտպան Թ.Բաղդասարյանը և ամբաստանյալ Ս.Գասպարյանը պնդել են վերաքննիչ բողոքը և խնդրել՝ այն բավարարել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում ծեծելու կամ այլ բռնի գործողություններ կատարելու համար, որը չի առաջացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով («Դիտավորությամբ առողջությանը թեթև վնաս պատճառելը») նախատեսված հետևանքներ։
Նշված քրեաիրավական դրույթը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական վերլուծության է ենթարկել Ա.Սահակյանի և Ծ.Սահակյանի գործով և իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է՝
ա) տուժողին ֆիզիկական ցավ պատճառելով,
բ) տուժողի նկատմամբ այլ բռնի գործողություններ կատարելով, որոնք չեն պարունակում դիտավորությամբ առողջությանը թեթև վնաս պատճառելու հատկանիշներ։
Նշված արարքների հետևանքով տուժողի ֆիզիկական վիճակը բացասական փոփոխությունների է ենթարկվում, որոնք բնորոշվում են որպես «առողջության դեմ ուղղված» ոտնձգության հետևանք։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում նշվում է ծեծելու կամ այնպիսի այլ բռնի գործողություններ կատարելու մասին, որոնք չեն պարունակում դիտավորությամբ առողջությանը թեթև վնաս պատճառելու հատկանիշներ, այնուամենայնիվ այն հանդիսանում է մարդու առողջության դեմ ուղղված ոտնձգություն, որը օժտված է հանրային վտանգավորության որոշակի բնույթով և աստիճանով։
(...)
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածում առկա՝ «այլ բռնի գործողություններ» ձևակերպմանը, ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ այն անհրաժեշտ է մեկնաբանել «բռնություն» հասկացության համատեքստում։ Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի տարբեր հոդվածներում նկարագրված են բռնության տարբեր դրսևորումներ, որոնց թվին են դասվում ծեծը, խոշտանգումը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի տարբեր հոդվածներում որպես ինքնուրույն հանցակազմ կամ հանցակազմի որակյալ հատկանիշ կամ հանցանքի կատարման եղանակ նախատեսված բռնի այլ գործողությունները, որոնք նկարագրված են որպես բռնության կիրառում, բռնության սպառնալիք, այլ բռնություն, կյանքի և առողջության համար վտանգավոր բռնություն կամ դրանց կիրառման սպառնալիք, կյանքի և առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն կամ դրանց կիրառման սպառնալիք, ֆիզիկական ցավ, ուժեղ ցավ, հոգեբանական բռնություն և այլն։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բռնությունը` որպես քրեորեն հետապնդելի արարք, դիտավորությամբ, անձի կամքին հակառակ կամ առանց նրա կամքը հաշվի առնելու կատարված ցանկացած արարք է, որի արդյունքում անձը զրկվել է կյանքից, կամ սահմանափակվել է նրա ազատությունը, կամ նրա առողջությանը վնաս է պատճառվել, կամ նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք։
(...) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ծեծը կամ այլ բռնի գործողությունները բռնության տարատեսակներ են, որոնք կարող են դրսևորվել ֆիզիկական բռնությամբ։ Հոգեբանական բռնության դեպքում արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով։
Ծեծելը բնութագրվում է տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնելով, ընդ որում, հարվածները կարող են հասցվել ինչպես ձեռքերով կամ ոտքերով, այնպես էլ բութ և կոշտ գործիքի գործադրմամբ՝ բազմաթիվ (մեկից ավելի) անգամ։
Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ մեկնաբանության հիմքում ընկած է այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «ծեծել» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ։ Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով արգելված ծեծի բովանդակությունից հետևում է, որ ծեծը տուժողին բազմաթիվ (մեկից ավելի) հարվածներ հասցնելն է, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ։
Այլ բռնի գործողություններ են, օրինակ` ձեռքերը ոլորելը, մազերը քաշելը, կճմտելը և այլն։
Ծեծի կամ այլ բռնի գործողությունների մասին կարող են վկայել անձի վրա արյան զեղումների, քերծվածքների, կապտուկների և այլ նմանատիպ դրսևորումների առկայությունը։ Դրա հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ ծեծի կամ այլ բռնի գործողությունների արդյունքում անձի մարմնի վրա կարող է որևէ տեսանելի հետք չմնալ։
Այն դեպքում, երբ ծեծի կամ այլ բռնի գործողությունների հետևանքով տուժողի մարմնի վրա մնում են տեսանելի հետքեր, դրանք գնահատվում են ըստ ծանրության աստիճանի` ընդհանուր կանոններին համապատասխան։ Գնահատումը տվյալ դեպքում իրականացվում է պատճառված վնասի ծանրության աստիճանի վերաբերյալ դատաբժշկական փորձաքննության արդյունքների հիման վրա։
Այն դեպքում, երբ ծեծի կամ այլ բռնի գործողությունների արդյունքում անձի մարմնի վրա որևէ տեսանելի հետք չի մնացել և դրանց հետևանքով անձին, օրինակ` ֆիզիկական ցավ է պատճառվել կամ դրանք անձի թեթև տկարության պատճառ են հանդիսացել, դատաբժշկական փորձագետն արձանագրում է տուժողի սուբյեկտիվ գանգատները` նշելով, որ վնասվածքների տեսանելի հետքերը բացակայում են, և չի որոշում առողջությանը պատճառված վնասի ծանրության աստիճանը։ Նման դեպքերում ծեծի կամ բռնի այլ գործողություն կատարելու, մասնավորապես՝ տուժողին ֆիզիկական ցավ պատճառելու հանգամանքի բացահայտումն ամբողջովին դրված է վարույթն իրականացնող մարմնի վրա։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի ճիշտ որակումը կոնկրետ հանրորեն վտանգավոր արարքի մեջ հանցակազմի բոլոր հատկանիշների առկայության հավաստումն է։ Հետևաբար, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի խնդիրն է բացահայտել այն հատկանիշները, տարրերը, որոնք կազմում են տվյալ տեսակի հանցագործության օրենսդրական մոդելը կամ որ նույնն է` հանցակազմը։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով գործի քննության ժամանակ վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է ուշադրություն դարձնի և պատշաճ իրավական գնահատության արժանացնի վկաների, տուժողի, ամբաստանյալների ցուցմունքները և գործի այն բոլոր փաստական հանգամանքները, որոնք թույլ կտան սահմանազատել նախ՝ հանցավոր արարքը ոչ հանցավոր արարքից, ապա քրեորեն հետապնդելի մի արարքը մյուս արարքից և դրանց ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալ» (տե՛ս Արևիկ Սահակյանի և Ծովինար Սահակյանի վերաբերյալ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԱՐԴ/0176/01/11 որոշման 17-20-րդ կետերը):
7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…):
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ»:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ինչպես նաև ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշներին ու դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագրին վերաբերող հարցերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել և վերլուծվել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները`
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումը):
Մեկ այլ` Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին` ներքին համոզմունքին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով, այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ` Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Նույն որոշման մեջ անդրադառնալով ապացույցի արժանահավատության հարցին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
8. Սույն որոշման 6-7-րդ կետերի լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանի՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը), դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, ինչպես նաև ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատված կասկածները մեկնաբանելով նրա օգտին, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ձեռք է բերվել փոխկապակցված հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հիմք է տալիս անվերապահ հետևություն անելու առ այն, որ ամբաստանյալ Սուսաննա Գասպարյանը մեղավորությամբ կատարել է սույն որոշման 2-րդ կետում արձանագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով իրեն մեղսագրվող արարքը:
Վերը նշվածից ելնելով Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում բողոքի հեղինակի փաստարկն առ այն, որ ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը:
Վերոգրյալը Վերաքննիչ դատարանին նաև հիմք է տալիս չհամաձայնելու բողոք բերած անձի այն փաստարկի հետ, որ ամբաստանյալ Սուսաննա Գասպարյանի մեղադրանքի հիմքում դրվել են իրենց ապացուցողական տեսանկյունից անարժանահավատ ապացույցներ:
Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի անկողմնակալության, մասնավորապես՝ տուժողի և վերջինիս հարազատների ցուցմունքներին կանխակալ վերաբերմունք դրսևորելու վերաբերյալ բողոք բերած անձի փաստարկին, ապա Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալ Սուսաննա Գասպարյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել են ճիշտ հետևության։ Հետևաբար` Վերաքննիչ դատարանը բողոքաբերի քննարկվող փաստարկը նույնպես հիմնավորված չի համարում:
Ինչ վերաբերում է բողոքի հեղինակի այն փաստարկին, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել, որ տուժողը գործի ելքով շահագրգռված անձ է, և միայն նրա ցուցմունքի հիման վրա անձին դատապարտելն անթույլատրելի է, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի կողմից տուժող Անահիտ Աթոյանի նկատմամբ այլ բռնի գործողությունների կատարումը հիմնավորվում է ոչ միայն տուժողի, այլ նաև վկաներ Լուսինե Աթոյանի, Եպրաքսյա Հարությունյանի, Մարի Հակոբյանի ցուցմունքներով, հանցագործության վերաբերյալ հաղորդում ընդունելու մասին 2016 թվականի սեպտեմբերի 08-ի թիվ 012423 արձանագրությամբ, դատաբժշկական թիվ 2796 եզրակացությամբ: Բացի այդ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ թեև տուժողի ցուցմունքն իր բնույթով ոչ միայն ապացույցի ինքնուրույն տեսակ է, այլև վերջինիս իրավունքների և շահերի պաշտպանության միջոց, սակայն վերջին հանգամանքն ինքնին չի նսեմացնում տուժողի ցուցմունքի՝ որպես ապացույցի հատկանիշները (ապացուցողական ուժ, հավաստիություն)։
Վերը նշվածի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Սուսաննա Գասպարյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքը կատարված լինելու հանգամանքը հիմնավորված է գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ու վերաբերելի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, և այդ մեղադրանքով նրա նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու իրավաչափ հիմք չկա:
9. Անդրադառնալով ամբաստանյալ Սուսաննա Գասպարյանի՝ իր նկատմամբ ընտրված ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին խափանման միջոցը վերացնելու վերաբերյալ միջնորդությանը, ապա Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ գործի քննության տվյալ փուլում այլևս վերացել է ամբաստանյալի նկատմամբ խափանման միջոցի պահպանման անհրաժեշտությունը, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սուսաննա Գասպարյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին խափանման միջոցը պետք է վերացնել:
10. Ամփոփելով սույն որոշման 8-րդ կետում արձանագրված դատողությունները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի` 2017 թվականի սեպտեմբերի 13-ի դատավճիռը բեկանելու և ամբաստանյալ Սուսաննա Գասպարյանի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու իրավաչափ հիմք չկա, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ բերված վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394 հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը,
Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝
Վերաքննիչ բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի սեպտեմբերի 13-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Ամբաստանյալ Սուսաննա Գասպարյանի նկատմամբ ընտրված ստորագրություն՝ չհեռանալու մասին խափանման միջոցը վերացնել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:






ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ


Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ